Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' [40] zrI Avazyaka sUtrama namo namo nimmaladasaNassa pUjya zrIAnaMda-kSamA-lalita-suzIla-sudharmasAgara gurubhyo namaH / "Avazyaka" malaM evaM vatti: [mUlaM + bhadrabAhusvAmI kRt niyukti; + bhASyaM + haribhadrasUri racita vRttiH] [Adaya saMpAdakaH - pUjya AgamoddhAraka AcAryadeva zrI AnaMdasAgara sUrIzvarajI ma. sA. 1 / (kiJcit vaiziSThyaM samarpitena saha) puna: saMkalanakartA- muni dIparatnasAgara (M.Com., M.Ed., Ph.D.) | 09/04/2015, guruvAra, 2071 caitra kRSNa 5 jain_e_library's Net Publications muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUja - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [-], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: AgamodayasamitisiddhAntasaMgrahe aGkaH 1. zrImadAcAryavaryabhadrabAhutataniyuktiyutaM pUrvadharAcAryavihitabhASyabhUSitaM zrImadbhavavirahaharibhadrasUrisUtritavRttyalaGkRtaM zrImadAvazyakasUtram ( prathamo vibhAgaH) prakAzaka: javharI cunIlAla pannAlAladattakizcidadhikAryadravyasAhAyena zAha-veNIcandasUracanda assaikA kAryavAhakaH / idaM pustakaM mumpayyAM nirNayasAgaramudraNAspade kolabhATacIthyA 23 tame gRhe rAmacandra yesU zeDagedvArA mudrayitvA prakAzitam / vIrasaMpat. 2442. vikramasaMvat. 1972. krAiSTasya. 1916. vetanaM sapAdarUpyakatrayam / For Pare n t AvazyakasUtrasya mUla "TAiTala peja" ~1~
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ mUlAkA: 50+21 mUlAMka: 01-02 11-36 adhyayanaM 1- sAmAyikaM 4 - pratikramaNaM niryukti pIThikA --- / bhASya - maMgalaM --jJAnasya paJcaprakArA: --upakrama AdiH 001 013 080 |--upodghAta-niryuktiH 081 --vIraAdijinavaktavyatA --bharatacakrI-kathAnakaM 343 bhA. 039 -- baladeva vAsudeva kathAnakaM 543 --samavasaraNa vaktavyatA 588 666 754 778 789 812 gaNadhara vaktavyatA - dazadhA sAmAcArI -- nikSepa, naya, pramANAdi -- nihnava vaktavyatA --sAmAyikasvarupama -gati Adi dvArANi pRSThAMka 0911 1103 0004 0004 0016 0039 0120 0123 0299 0320 0462 0482 0519 0567 624 654 669 Avazyaka mUla- sUtrasya viSayAnukrama mUlAMka: 03-09 37-62 adhyayanaM 2-caturviMzatistavaH 5- kAyotsarga Avazyaka saTIka (saMkSipta) viSayAnukrama ni./ bhA. adhyayanaM -1- sAmAyikaM ------- 890 919 960 993 1013 namaskAra vyAkhyA arhat, siddhAdeH niryuktiH siddhazilA varNanaM AcArya AdInAma nikSepA: sAmAyika vyAkhyA, svarupam uddeza vAcanA- anujJA Adi sUtra sparze bhaGgAH sAmAyika- upasaMhAra: adhyayanaM-2- caturviMzatistava: sUtrapAThaH, kIrtanaM, pratijJA, --arhata: vizeSaNaM, --RSabhAdi nAmAni prArthanAdi adhyayanaM - 3- vandanaM -- guruvandana sUtrapAThaH :--mitAvagraha pravezayAcanA - kSamApanA pratikramaNa-AdiH pRSThAMka: 0984 1529 ~2~ 0759 0814 0887 0898 0911 0984 0984 0990 1006 1024 1094 mUlAMka: 10--- 63-92 ni./bhA. adhyayanaM 3 - vaMdanakaM 6- pratyAkhyAnaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH dIpa-anukramAH 12 adhyayanaM -4 - pratikramaNaM namaskAra va sAmAyika-sUtraM catvAraH lokotama-maGgala evaM - zaraNabhUta padArthAH saMkSipta va IryApatha pratikramaNa zayana saMbaMdhI pratikramaNaM bhikSAcaryAyAH pratikramaNaM svAdhyAya, upakaraNapratilekhana asaMyama Adi 33 - AzAtanA succAraNe mithyAduSkRtam pravacanastuti, vaMdanA, kSamApanA adhyayanaM -5- kAyotsargaH sUtrapAThaH, kAyotsargasthApanA zrutastava, siddhastavAdi pAThaH adhyayanaM -5- pratyAkhyAnaM samyaktva va zrAvakavratapratijJA vividha pratyAkhyAnAdiH pRSThAMka: 1024 1606 1103 1941 1141 1142 1144 1150 1.152 1155 1156 1525 1528 1529 1558 1577 1606 1623 1637
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ [Avazyaka- mUlaM evaM vRttiH ] isa prakAzana kI vikAsa- gAthA yaha prata sabase pahale "Avazyaka sUtra" ke nAmase sana 1916 (vikrama saMvata 1972) meM Agamodaya samiti dvArA prakAzita huI, isa ke saMpAdakamahodaya the pUjyapAda AgamoddhAraka AcAryadeva zrI AnaMdasAgarasUrIzvarajI (sAgarAnaMdasUrijI mahArAja sAheba | 5. isI prata ko phira apane nAmase 'jinazAsana ArAdhanA TrasTa' kI tarapha se AcArya zrI hemacandrasUrijIne chapavAI, jisame unhoMne khudane to kucha nahIM kiyA, magara isI prata ko oNphaseTa karavA ke Upara apanA nAma evaM apanI prakAzana saMsthA kA nAma chApa diyA. yaha spaSTa rUpase eka prakArase adattAdAna hI hai, aisI aneka prato ke agale do peja palaTakara yA nae DAlakara unhoMne apane nAmase chapavAr3a hai, isa taraha vo apane Apako bar3A Agama saMrakSaka sAbita karanekI anucita ceSTA kara cuke hai| isI Avazyaka-sUtra kI prata ko oNphaseTa kI madada se dusarone bhI bhI prakAzita karavAI hai, kisIne pUjyazrI sAgarAnaMdasUrIzvarajI mahArAjazrI kA nAma bar3I ijjata ke sAtha apanI jagaha pe hI rakhA hai, aura khudakA nAma punaH saMpAdaka rUpa se peza kiyA hai to kisIne apanA nAma Age kara diyA hai aura pUjya sAgarAnaMdasUrIzvarajIkA nAma gauNa kara diyA hai yA ur3A diyA hai | * hamArA ye prayAsa kyoM? + Agama kI sevA karane ke hameM to bahota avasara mile, 45 Agama saTIka bhI hamane 30 bhAgome 12500 se jyAdA pRSThomeM prakAzita karavAe hai, kintu logo kI pUjyazrI sAgarAnaMdasUrIzvarajI ke prati zraddhA tathA prata svarupa prAcIna prathA kA Adara dekhakara hamane isI prata ko skena karavAI, usake bAda eka speziyala phorameTa banavAyA, jisame bIcame pUjyazrI saMpAdita prata jyoM kI tyoM rakha dI, Upara zIrSasthAname Agama kA nAma, phira adhyayana--mUlasUtra-niryukti-bhASya Adi ke naMbara likha die, tA~ki par3hanevAle ko pratyeka peja para kaunasA adhyayana, sUtra, niryukti, bhASya Adi cala rahe hai usakA saralatAse jJAna ho zake / bAyIM tarapha Agama kA krama aura isI prata kA sUtrakrama diyA hai, usake sAtha vahA~ 'dIpa anukrama' bhI diyA hai, jisase hamAre prAkRta, saMskRta, hiMdI gujarAtI, iMgliza Adi sabhI Agama prakAzanomeM praveza kara zake / hamAre anukrama to pratyeka prakAzanomeM eka sAmAna aura kramazaH Age baDhate hue hI hai, isIlie sirpha krama naMbara die hai, magara prata meM gAthA aura sUtroM ke naMbara alaga-alaga hone se hamane jahAM sUtra hai vahA~ kauMsa [-] die hai aura jahAM gAthA hai vahA~ || || aisI do lAina khIMcI yA 'gAthA' zabda likhA hai| hara pRSTha ke nIce viziSTha phUTanoTa dI hai | abhI to ye jain_e_library.org kA 'iMTaraneTa pablikezana' hai, kyoMki vizvabharameM aneka logo taka pahu~cane kA yahIM sarala, sastA aura Adhunika rAstA hai, Age jAkara Isiko mudraNa karavAne kI hamArI manISA hai| .....muni dIparatnasAgara. ~3~
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka // aham // zrImadgaNadharavarasudharmasvAmiviracita zrImahadrabAhuzrutakevalitataniyuktiyutaM zrImadbhavavirahaharibhadrasUripraNItavRttisamavetaM zrIAvazyakasUtram. dIpa anukrama zrIgaNadharendro vijayatetarAma praNipatya jinavarendra, vIraM zrutadevatA gurUMna sAdhUna / Avazyakaspa vivRti, gurUpadezAdahaM vakSye // 1 // bhanenAbhISTadevatAmasavA (abhiyurijyate ikhabhISThaH) jinAH avadhijinAdayasteSu parAH kevalinalepAmindaH 1 bhamenAbhimatadeyatAsavaH (abhimanyate vividhAtaravenaspamimatA gAsanadevatAdiH) zrutAdhiSThAtrI devatA zrutadevatA, zrutarUpA devatA zrutadevatetivigrahe tu nAbhimatapevatAracaM kintu adhik| tadevatAva sthAt, akhA jJAnAvaraNIyakSayopazamasAdhakatvena praNipAto nAnucitaH, "suyadevaye" syAdivacanAt / anenAviratarave'pi dhutadevatAyAH svniiytaa| zApitA, mithyAvApAdanaM tu siddhAntAcaraNobhayotIrNameva bhanenAdhikRtadevatAstavaH (zAkApraNetRtvenAdhikriyate hatyadhikRtA). 5sAdhutvAvyabhicArAdupAdhyAbavAcanAcAryagaNAvaDedakAiyaH. vRttikAra-kRt pratijJA ~ 4~
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-, niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata sUtrAka yadyapi mayA tathA'nyaH, kRtA'sya vivRtistathApi saMkSepAt / taducisattvAnugrahahetoH kriyate prayAso'yam ||2||haaribhdrii ihIvazyakaparambhaprayAso'yuktaH, prayojanAdirahitatvAt , kaNTakazAkhAmardanavat ityevamAdyAzaGkApanodAya prayojanAdiyavRttiH pUrva pradIta iti, uktaM caM-"prekSAvatAM pravRttyartha, phalAditritayaM sphuTam / maGgalaM caiva zAstrAdau, vAcyamiSTArthasiddhaye dAvibhAgaH1 |||1||"ityaadi / ataH prayojanamabhidheyaM saMbandho maGgalaM ca yathAvasaraM pradarthata iti / tatra prayojanaM tAvat pairAparabhedabhinnaM dvidhA, punarekaikaM kartRzrotrapekSayA dvidhaive, taMtra dravyAstikanayAlocanAyAmArgamasya nityatvAt karturabhAva eva, "ityeSA dvAdazAGgI na kadAcinnAsIt , na kadAcinna bhaviSyati, na kadAcina bhavati" itivacanAt / paryAyAstikanayAlocanAyAM cAnityatvAttatsadbhAva iti / taisvAlocanAyAM tu sUtrArthobhayarUpatvAdAgamasya arthApekSayA nityatvAt sUtraracanApekSayA| dIpa anukrama vivRtaM visarato'bhiyuktairebhiriti dhvanitaM, caturazItisahasrapramitaM ca taditi praghoSaH 2 anenAsyAH samUlatAmAha-saMkSeparucijIvopakArAba tannimitramAzrityeti vA. 4 cikIrSitAyAmAvazyakavitRtI. 5 sUtrAbhiyarUpakhAvazyakasya, abhidheyasaMbandhI majhaleca. kAkadantaparIkSASaDapUpAvivAkyadRSTAntayorupalakSakamidam | 8 pUrvAcAyaH prarUpita, maveti zeSaH. 9 carcitaviSavasAmmasvAya. 1. avibhena pAragamanAdirUpeSTArthasiddhiH siddhArtha siddhasaMvandha zrotuM zrotA pravartate isyA| divAkya grahaH 2 vaktaniyamAt. 13 paraM prakRSTam aparaM tatsAdhanabhUtaM phalam 15 upadezasyobhavAzritatvAt. 15 iSTAvadhAraNArthaH, ubhayorubhayaphalAspadatA tena | 16 karnuprayojanavicAre "nasthi naehi vihUrNa sutaM astho va jiNamae kiMcI"ti vacanAlayavicAraNAmAha-tatretyAdinA. 1. artharUpasya (jIvAdevAMgyasya) 18 sarvakSetrApekSayA (videdeSu tu sarvadAbhAvaH sUtrasya ) zrutacatAmavinAzAtparyAyANA cyAmevAt 19ityabhiprAyavatanyAdizAstravAkyAt , tAtparya nutrikAlAvasthAyitve. 20 vApattibhAvavayAt, 27 kartRsadbhAvaH 22 nayayorekadezamAhitvAtsthAdvAdazrutarUpapramANavicAraNAdarzanAba. 23 gaNabhUdvihitAM sUtraracanAmapekSya. // 1 // vRtti-racanAyA: uddeza: ~5~
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [-], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka cAnityatvAt kathaJcit kartRsiddhiriti / tatra sUtrakartuH paramapavargaprAptiH aparaM sattvAnugrahaH, tadarthapratipAdayituH kiM prayojanamiti cet ,na kizcit , kRtakRtyatvAt , prayojanamantareNArthapratipAdanaprayAso'yuktaH iticet, na, tasya tIrthakaranAmagotravipAkitvAt , vakSyati caM-"taM ca kahaM veijai ?, agilAe dhammadesaNAdIhi" ityAdinA / zrotRNAM tvapara tadarthAdhigamaH, paraM muktireveti / katham ? jJAnakriyAbhyAM mokSastanmayaM cAvazyakamitikRtvA, nAvazyakazzravaNamantareNa viziSTajJAnakriyAvAptirupajAyate, kutaH ?, tatkAraNatvAttadaivApteH, tadavIptau ca pAramparyeNa muktisiddhe, ityataH prayojanavAnAvazyakaprArambhaprayAsa iti / tadabhidheyaM tu saamaayikaadi| saMbandhazca upAyopeyabhAvalakSaNaH tarkAnusAriNaH prati, katham , upeyaM sAmAyikAdiparijJAnaM, muktipadaM vA, upAyastu Avazyakameva vacanarUpAMpainnamiti, yasmAttataH sAmAyikAMdyarthani zcayo bhavati, sati ca tasmin samyagdarzanAdimalyaM kriyAprayatnazca, tasmAca muktipadamAptiriti / athavA upodvAtani-11 daryuktau "uddese niddese ya" ityAdinA pranthena saprapaJcena svayameva vkssyti| kazcidAha--adhigatazAkhArthAnAM svayameva prayoja-14 SAX +SSSSSCROSes dIpa anukrama vavaHzaktizIle iti tun / bAjakAdibhirivasthAkRtigaNavADA tajapi. 2 prayojanaM paraM muktiH, sA prAptakeyakatvAt 'mokSe bhaveti vacanAmoDezyA, avazyambhAvinI ghaseti kRtakRyA 3 prayAsasya tIrthakRto vA. 4 (gAthA 185)5 prandhena. 6 alpavaktavyatvAt sUcIkaTAhanyAyenAvAvapara, 7 sUtrAdhAbhayAgamavAcyAvabodhaH, 8 paramapadAnukUlA 9 AvazyakazzravaNaM 10-11 viziSTajJAnakriyAvAptiH 12 Avazyakasya. 13 jJAnAcApAdakakriyAdi 14 aparaprayojana. 15 paraprayojanaM 16 ekkAraspeSTAvadhAraNAvAta aparanayojanasya mAnyacchAstramucarAdhyayanAdi parasyApyasAmAvikAdimato'bhAvAt muktanAnyaH ko'pi upAyaH 17 racitaM. 14 AvazyakAt 19 caturvizatistavAdInAM. 20 zraddhAnusAriNaH prati. dharmottarAnusArI gyapohabAdI bauddhaH ~6~
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-, niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata ka // 2 // sutrAka dIpa nAdiparijJAnAt zAstrAdau prayojanAdyupanyAsavaiyaryamiti, tanna, anadhigatazAstrArthAnAM pravRttihetutvAt tadupanyAsopa-11 patteH / prekSAvA hi pravRttinizcayapUrvikA, prayojanAdI ukte'pi ca anadhigatazAstrArthasya tannizcayAnupapatteH, saMzayataH pravRttyabhAyAttadupanyAso'narthakaH iti cet , na, saMzayavizeSasya pravRttihetutvadarzanAt , kRSIvalAdivat , ityalaM prasaGgena / vibhAgaH1 sAmprataM maGgalamucyate-yasmAt zreyAMsi bahuvinAni bhavanti iti, uktaM ca--"zreyAMsi bahuvighnAni, bhavanti mahatAmapi / azreyasi pravRttAnAM, kvaoNpi yAnti vinaaykaaH||1||" iti / AvazyakAnuyogazca apavargaprAptibIjabhUtatvAt zreyobhUta eva, tasmAttadorambhe vighnavinAyakAdyupazAntaye tat pradaryata iti / tacca maGgalaM zAkhAdI madhye avasAne ceSyata iti / sarvamevedaM zAstraM maGgAlamityetAvadevAstu, maGgalabayAbhyupagamastvayuktaH, prayojanAbhAvAt iti cet , na, prayojanAbhAvasyAsiddhatvAt / tathAca kathaM nu nAma vineyA vivakSitazAstrArthasyAvinena pAraM gaccheyuH, ato'rthamAdimaGgalopanyAsaH, tathA se eva kathaM nu nAma teSAM sthiraH syAd ityato'rtha madhyamaGgalesya, sa evaca kathaM nunAma ziSyapraziSyAdivaMzasyaavicchityA upakArakaH syAd ? ityato'rtha caramamaGgalasya ityato hetorasiddhatA iti / tatra "AbhiNiyohiyaNANaM, suyaNANaM zAbAsau. 2 prayojanAvirupanyAsasya yuktiyukta vAt. 3 kevalazAstrasya mUkatvAt zAstrArthasyeti. " prayojanAdeH 5 bhaniSTAnanubandhISTasidisaMzayasya | niyuktikRtA sAkSAduktacAt 7 pRthagavatAraNA. 8 mahAmto vimA (pUrvapadalopAdU vijanAvakAH) niyuktirUpaH kalpavAta11 AvazyakAnuyogA- // 2 // mbhe. 12 vizezAnAmAdinA madhyAnA. 13-14 zAstrasyetyadhyAhAryam. 15 sapocanirjarArthatvAt, 16 nirviprasamAptisyAMgyacchittinimita keti. 1. magalaprayojanasa zANa sAdhanAyayojanAntarAbhAvAdityarthaH 18 "vibhaktiyamantatasAdyAbhAH" iti tasantamavyayaM, tathA caitadamiti 19 bhAvArthaH 10vineyAnAm. 21 vapanyAsa iti. + zAstravAdI 1-0 ityataH -4 anukrama 'maGgala'sya vyAkhyA evaM svarupam
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka AKCCKASCE dIpa cave" tyAdinA''dimAlemAha / tathA "vaMdaNa citi kitikamma" ityAdinA madhyamaGgalaM, vandanasya vinayarUpatvAt , tasya cAbhyantaratapobhedatvAt , tapobhedasya ca maGgalatvAt / tathA "paJcakkhANaM" ityAdinA cAvasAnamaGgalaM, pratyAkhyAnasyAcatapobhedatvAdeva maGgalatvamiti // tatraitatsyAt, idaM maGgalatrayaM zAstrAdbhinnamabhinnaM vA?, yadi bhinnamataH zAstramamaGgalaM, tabhedAnya'thAnupapatteH, amaGgalasya ca sato'nyamaGgalazatenApi maGgalIkartumazakyatvAt tammaGgAlopanyAsavaiyarthya, tadupAdAneniSThA vA, yathA prAgamaGgalasya sataHzAstrasya maGgalamuktam, evaM maGgalAntaramadhyabhidhAtavyam , AdyamaGgalAbhidhAne'pi tadamaGgalatvAt , itthaM punarapyabhidhAtavyamityato'niSTheti / athAbhinnam, evaM sati zAkhasyaiva maGgalavAt anyamaGgalopAdAnAnardhakyameva, atha maGgalabhUtasyApyanyanmaGgalamupAdIyata iti, evaM sati tasyApyanyadupAdeya mityanavasthAnupaGga eva, adhAnavasthA neSyata iti maGgalAbhAvaprasaGgaH, katham ? yathA maGgalAtmakasyApi sataH zAstrasya anyamaGgalanirapekSasyAmaGgalatA', evaM maGgale syApyanyamaGgalazUnyasya, ityeto maGgalAbhAva iti / I atrocyate-AdyakSoktadoSAbhASastAvadanabhyupagamAdeva, tadabhyupagame'pica maGgalasya lavaNapradIpAdivat svaparAnugrahakAritvAduktadoSAmAMva iti / caramapakSe'pi na maGgalopAdAnAnarthakya, ziSyamatimaGgalaparigrahAya zAkhasyaiva maGgalavA1prayojanAbhAvarUpasya, 1 gAthA 1 AdizabdenAyabhAgAvasAnaparyantasya ahaH 3 ja neradao ityAdinA jAnakha saI nirArthayAmmalatA 4 gAthA vndnkni| |5 dvitIyabhedaH 6 dhammo maMgalamuki badisA saMjamo tapo hati vacanAt 7 bAhoti 8 mAlamedavayava. 1 paryavasAnam, 10 pAkhastra 11 mAlaka.| | pasyApyanyanmajAkakaraNe. 12 mUlakSayakarIti (anyadvitIyamaGgalakaraNAbhAvAt) kRtasya. 14 dvitIyeti 15 dvitIyakaraNAbhAvAta. yAne sNpnnH| 17 bhedeti 14 aniSThAlakSaNeti. 19 amevapakSe. * maGgalabhUtasyApi 1-1 1-4-5 anukrama ~8~
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: rAvazyaka prata sUtrAka |nuvAdAt, etaduktaM bhavati-kathaM nu nAma vineyo maGgalamidaM zAstramityevaM gRhaNIyAt ?, ato maGgalamidaM zAstramitikA hAribhadrIthyate / Aha-yadyapi magalamidaM zAstramityevaM na gRhNAti vineyastathApi tat svato maGgalarUpatvAt khakAryaprasAdhanAyA-16 lameveti kathaM nAnarthakya ?, na, abhiprAyAparijJAnAt , iha maGgAlamapi maGgalabuGkhyA parigRhyamANaM maGgalaM bhavati, sAdhuvat, vibhAgaH1 tadhAhi-sAdhurmaGgalabhUto'pi sanmaGgalabuddhyaiva gRhyamANaH prazastacetovRtte vyasya tatkAryaprasAdhako bhavati, yadA tu na: tathA gRhyate tadA kAluSyopahatacetasaH sattvasya na bhavatIti, evaM zAstramapItibhAvArthaH / Aha-yadyevamamaGgalamapi maGgala buddheH prANino maGgalakAryakRtyAmotIti, aniSTaM caitaditi, na, tasya svarUpeNaivAmaGgalatvAt, maiMGgalasya ca svabuddhisApesAkSasya svAryAbhinivartakatvAditi, tathAhi-yadi kazcitkAJcanameva kAJcanatayA'bhigRhya pravartate tatastatphalamAsAda yati, na punarakAJcanaM satkAJcanabujhyo, nApyatadukhyeti / maGgalavayApAntarAladvayamitthamamaGgalamApadyata iti cet, na, azeSazAkhasyaiva tattvato maGgalavAta, tasyaiva ca saMpUrNasyaiva tridhA vibhaktatvAt modakavadapAntarAladvayAbhAva iti, yathA siMhasya kathanam, 2 iSTanamaskArAdimajalavidhAnadvArA'nUpate. 3 zAstram. 1 bhamyanamaskArAdimajhalanirapekSatvena. 5 nirvipnapAragamanAdi. mala| rUpasyApi majakakaraNe. * maGgalakAryakata, 'bhoAgamao bhAvo suvisubo sAiyAio' ti (vi049 gAthA) vacanAkSAyikAdibhAvavato yatemagalatA. 9 lokottaratatvaprAptimasAjJApanAya.10AsamasiditAzApanAya, pradhAnamanalatAsaMpAdaneti 12 maGgalavA .13mAGakAryakat. 15 mAbuvA 3 // gRzamArNa majalabhUtamapi maGgalakAryakRt. 15 maGgalabuddhemaMjakakAryakazve. 16 amAvasya..kharUpeNa majalasyApi tadhAtvAyattarAi mAleti 18 co vizeSArthaH 19 maGgalasveti 20 vijhavidhvaMsAdi. 21 suvarNakArya dAridhanAzAdi. 22 kAJcanakAryadbhavatIti zeSaH 23 kAJcanamapi kAJcanakAryakRt bhavatItizeSaH 24 maGgalaM maGgalabujhA gRhyamANaM tatkAryakRtitiniyame. * tathaca 1-3-4 dIpa anukrama ~9~
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [-], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka hi modakasya tridhAvibhaktasya apAntarAladvayaM nAsti, evaM prakRtazAstrasyApIti bhAvArthaH / maGgalatvaM cAzeSazAstrasya nirjadArArthatvAt , prayogazca-vivakSitaM zAstraM maGgalaM, nirjarArthatvAt , tapovat / kathaM punarasya nirjarArthateti cet, jJAnarUpatvAt , | jJAnasya ca karmanirjaraNahetutvAt , uktaM ca-"ja neraio kammaM, khavei bahuyAhi vAsakoDIhiM / taM nANI tihi gutto, khavei UsAsamitteNaM // 1 // " / syAdetat, evamapi maGgalatrayaparikalpanAvaiyarthyamiti, na, vihitottaratvAt , tasmAtsthitahametat-zAstrasya Adau madhye'vasAne ca maGgalamupAdeyamiti / | Aha-maGgalamiti kaH zabdArthaH?, ucyate, agiragilagivagimagi itidaNDekadhAtuH, asya "idito numdhAtoH" (pA0 |4-1-58) iti numi vihite auNAdikAlacUpratyayAntasyAnubandhalope kRte prathamaikavacanAntasya maGgalamitirUpaM bhavati, maGgayate hitamaneneti maGgalaM, manAcate adhigamyate sAdhyata itiyA~vat, athavA maGgetidharmAbhimAnaM, 'lA AdAne' asya dhAtormaGga upapade "Ato'nupasarge kaH" (pA03-2-3) iti kapratyayAntasya anubandhalope kRte "Ato lopa iTi ca viti" (pA06-4-64 Ato lopa iTi ca ) ityanena sUtreNAkAralope ca prathamaikavacanAntasyaiva mAlamiti bhavati, maGgalAtIti maGgalaM dharmopAdAnaheturityarthaH, athavA mAM gAlayati bhavAditi maGgalaM sNsaaraadpnytiityrthH| .. anumAnasya. 2 maGgalamayasya avinasamAtyAdikAryatrayasya pRthakpRdhaktayA sAdhakaravAt. 3 siddham, 1 sadRzadhAtUnAmekA pAThAta. 5 prAtyarthatvAt galya rthAnAM. 6 nidarzanamAtratvAddhAtUnAm. 7 paryAyasya paryAyakathane prayoga etasya. dIpa anukrama maGgalasya vyAkhyA evaM dravyAdi catvAraH bhedA: ~ 10~
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [-], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka Avazyakateca nAmAdi caturvidha, tadyathA-nAmamaGgalaM 1 sthApanAmaGgalaM 2 dravyamaGgalaM 3 bhAvamaGgalaM 4 ceti / tatra "yavastuno'bhi-1 hAribhadrIdhAnaM sthitamanyArthe tadarthanirapekSam / paryAyAnabhidheyaM (ca) nAma yAdRcchikaM ca tathA // 1 // " ayoyamarthaH-'yAdA yavRttiH // 4 // 'vastuno' jIvAjIcAdeH 'nAma' yathA gopAladArakasyendra iti, "sthitamanyArthe' iti paramArthataH tridazAdhipe'vasthAnAt, vibhAgaH1 'tadarthanirapekSam' iti indrArthanirapekSaM, katham ? tatra guNatovartata iti, indanAdindraH 'idi paramaizvarye' iti tasya paramaizvarya yuktatvAt, gopAladArake tu tadarthazanyamiti, tathA paryAyaiH zakrapurandarAdibhiH nAbhidhIyata iti, iha nAmanAmavatorabhehaidopacArAdgopAlavastveva gRhyate, evaMbhUtaM nAmeti, tathA'nyatrAvarttamAnamapi kizcida yAdRcchika DisthAdivat, cshbdaat| yAvadravyabhAvi ca prAyasa iti / yatu sUtropadiSTaM "NAma AvakahiyaM tat pratiniyatajanapadasaMjJAmAzrityeti, nAma ca tanmaGgalaM cetisamAsaH, tatra yat jIvasthAjIvasyobhayasya vA majhalamiti nAma kriyate tannAmamaGgalaM, jIvasya yathA -sindhuviSaye'gnirmaGgalamabhidhIyate, ajIvasya yathA-zrImalATadeze davarakavalanakaM maGgalamabhidhIyate, ubhayasya yathA-caMndanamAleti / "yattu tadarthaviyuktaM tadabhiprAyeNa yacca tatkaraNi / lepyAdikarma tat sthApaneti kriyate'lpakAlaM ca // 2 // "A asyAyamarthaH-'yad' vastu 'tadarthaviyukta' bhAvendrAdyartharahitaM, tasminnabhiprAyastadabhiprAyaH, abhiprAyo buddhiH, taduyetyarthaH, karaNirAkRtiH, yaccendrAdhAkRti 'lepyAdikarma kriyate' cazabdAttadAkRtizUnyaM cAkSanikSepAdi 'tatsthApaneti' tacce dIpa anukrama | 1 tavabhedapaviyAMNyatiniyamAt prAktatvaM majhalakha hitaprAptyAbhidhAya bhedadarzanAya, 2 caturvidhe maGgale. ApattA nAmalakSaNapratipAdakanamaveti vA. 4 bhAdinA tadubhayasya. 5 guNataH, 6 trivadhAdhipe.. indrasa. 8 indAti. 9 mabhidhAnAntare'pi prAgabhidhAnavAcyatvAt 10 parAvRttibhAvAta ~11~
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka svaramalpakAlamitiparyAyau, cazabdAdyAbadravyabhauvi ca, sthApyata iti sthApanA, sthApanA cAsau maGgalaM ceti samAsaH, tatra svastikAdi sthApanAmaGgalamiti / "bhUtasya bhAvino vA bhAvasya hi kAraNaM tu yalloke / tadravya tattvajJaH sacetanAcetana | kathitam // 3 // " asyAyaM bhAvArtha:-'bhUtasya' atItasya bhAvino vA' eNyato 'bhAvasya' paryAyasya 'kAraNaM' nirmita 'yad' eva 'loke' 'tadU dravyam' iti dravati gacchati tA~stAnparyAyAn kSarati "ceti dravyaM 'tattvajJaiH' sarpastIrthakRdbhiritiyAvat sacetanam anupayuktapuruSAkhyam acetanaM jJazarIrodi tathIbhUtamanyadvA kathitaM" AkhyAtaM pratipAditamityarthaH / tatra dravyaM ca tanmagalaM cetisamAsaH, tazca dravyamaGgalaM dvidhA-Agamato noAgamatazca, taMtra AgamataH khalvAgamamadhikRtya AgamApekSamityarthaH,noAgamatastu tadviparyayamAzritya, tatrAgamato maGgalazabdAdhyetA anupayukto dravyamaGgalam 'anupayogo dravya' mitivacanAt , tathA noAgamatastrividha dravyamaGgalaM, tadyathA-jJazarIradravyamaGgalaM 1 bhanyazarIradravyamaGgalaM 2 jJazarIrabhavyazarIravyatiriktaM 3 dravyamaGgalamiti / tatra jJasya zarIraM jJazarIraM, zIryata iti zarIraM jJazarIrameva dravyamagalaM jJazarIravyamaGgalam , AphUlyantare pUrvAkAroLedAranandIvaradvIpAdisthatimAdi. 3 sthApyamAnApekSavA,anyatra tu tiSThatIti sthApanA. AdinA nandAvAdi, 5 bhAga| manobhAgamAbhyAM vicAraviSyamANAvAjAvArtha iti / 6 vAzabdasya nipAtAnAmanekArthatvena samuccayArthavAdbhUtabhaviSapatoati zeSa (cakArAjagabhaviSyaparyAyamiti | [vizeSAvazyake) vivakSitakha bhAvatayA 8 "AgamakAraNamAyA deho sadoSa to dabaM" ti30vizeSAvazyakavacanAdupAdAnAdIni vividhAni kAraNAni. 9 iSTAvadhAraNArtharavAyogyatvasadbhAva iti jJApayati / 10 paryAyasa kramamAvisvAtpUrvaparyAyAn kSarati, bhUtApekSayA kSarati, bhaviSyadapekSayA gacchatItyapi "dvAdazAmArthaprarUpaNAkAritvAteSAm. 12 AdinA bhavyapArIramahA 13 jJabhanyazarIravyatiriktamapradhAna kAraNAdi ca.14 yuktidarzanapurassara rahitaM abhyasta / kharUpametaditi 15 paThitA. * upalakSaNAdanupayuktAna chAnAdi vyatiriktamalavAttastha.+pekSayetyarthaH 1-01 jJAtA 3 dIpa anukrama ~ 12~
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: -1, bhASyaM -1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sutrAMka dIpa bhAvazyaka athavA jJazarIraM ca tadravyamaGgalaM cetismaasH| etaduktaM bhavati-maGgalapadArthajJasya yaccharIramAtmarahitaM tadatItakAlA- hAribhadrInubhUtatadbhAvAnuvRttyA siddhaziloditalagatamapi ghRtaghaTAdinyAyena noAgamato jJazarIradravyamaGgalamiti, maGgalajJAnazUnya yavRttiH // 5 // tvAce tasya, iha sarvaniSedha eva nozabdaH / tathA bhanyo yogyaH, maGgalapadArthaM jJAsyati yo na tAvadvijAnAti sa bhavya vibhAgaH1 iti, tasya zarIraM bhavyazarIraM, bhavyazarIrameva dravyamaGgalam , athavA bhavyazarIraM ca tadravyamaGgalaM cetisamAsa iti / ayaM bhAvArtha:-bhAvinI vRttimaGgIkRtya maGgalopayogodhAratvAt madhughaTAdinyAyenaiva tat bAlAdizarIraM bhavyazarIradravyamaGga miti,nozabdaH pUrvavat / jJazarIrabhavyazarIravyatiriktaM ca dravyamaGgalaM saMyamataponiyamakriyAnuSThAtA anupayuktaH, Agamato'nupa-18 lAyuktadravyamaGgalavat, tathA yaccharIramAtmadravyaM vA atItasaMyamAdikriyApariNAma, taca ubhayAtiriktaM dravyamaGgalaM, jJazarI radravyamaGgalavat, tathA yadU bhAvisaMyamAdikriyApariNAmayogyaM tadapi ubhayavyatirikta, bhavyazarIradravyamaGgalabat, tathA pAyadaipi svabhAvataH zubhavarNagandhAdigaNaM suvarNamAlyAdi, tadapi hi bhAvamaGgalapariNAmakAraNatvAd dravyamaGgalam , atrApi nozabdaH sarvaniSedha eva draSTavyaH, ityuktaM dravyamaGgalam / "bhAvo vivakSitakriyAnubhUtiyukto hi vai samAkhyAtaH / sarverindrAdivadihendanAdikriyAnubhavAt // 4 // " asthAyamarthaH-bhavanaM bhAvaH, sa hi vaktumiSTakriyAnubhavalakSaNaH sarve H majalabhAveti. 2 yatra vidhAyAnapAnaM jagmuH zobhanAM gatiM vAcaMyamAH seti, ( anu.) AdimA tIrthakaranirvANabhUmpAdi, 3 AdinA madhuka-1 W // 5 // sambhAdi. 4 nobhAgamatopapAvanAya. 5 bhAvamAlakAraNatAjJApanAya. 6 mAdinA yuvAdi. 7 sarvaniSedha eva. 8 ubhayasamukhavAyApi. 9 AdinA taponiyamAdi | 10 zArIramAramaNyaM vA. 11 jabhavyazarIreti ubhayaM 12 nimittakAraNasyApi dravyatvArtha. 13 padityantaH, - nAnupayuktaH 1-3-3-4 + cAtI 13 anukrama T ~ 13~
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [-], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka samAkhyAtaH, indanAdikriyAnubhavanayuktendrAdivaditi / tatra bhAvato maGgalaM bhAvamaGgalam , athavA bhAvazcAsau maGgalaM ceti samAsaH, tacca dvidhA-Agamato noAgamatazca, tatrAgamato maGgalaparijJAnopayukto bhAvamaGgalaM, kathamiha bhAvamaGgalopayogamAtrAt tanmayatA'vagamyata iti, nahyagnijJAnopayukto mANavako'gnireva, dahanapacanaprakAzanAdyarthakriyAprasAdhakatvAbhA-8 vAd iti cet, na, abhiprAyAparijJAnAt, saMvit jJAnam avagamo bhAva ityanAntaraM, tatra 'arthAbhidhAnapratyayAH tulya nAmadheyAH' iti sarvapravAdinAmavisaMvAdasthAnam, agniritica yajjJAnaM tadavyatirikto jJAtA tallakSaNo gRhyate, anyathA va tajjJAne satyapi nopalabheta, atanmayatvAt, pradIpahastAndhavat puruSAMntaravadvA, nacAnAkAraM tajjJAnaM, padArthAntaravadbhiva-18 kSitapadArthAparicchedaprasAda, bandhAdyabhAvazca, jJAnAjJAnasukhaduHkhapariNAmAnyatvAdU, AkAzavat, na cAnalaH sarva eva dahanAdyarthakriyAprasAdhako, bhasmacchannAdinA vyabhicArAt, ityalaM prasaGgena, prakRtamucyate-noAgamato bhAvamaGgalam Agamavarja jJAnacatuSTayamiti, sarvaniSedhavacanatvAnnozabdasya, athavA samyagdarzana jJAnacAritropayogapariNAmo yaH sa nAgama eva kevalaH na cAnAgamaH, ityato'pi mizravacanatvAnnozabdasya noAgamata ityAkhyAyate, athavA annamaskArAdyupayogaH mAnAdhikAre bhAvAdhikAre bhAvalakSaNasiddhI vA. 2 ardhAbhidhAnapratyayetinyAyAdaprijJAnasyAmirUpatvaM, tadavyatiriktasva jJAnurapi, tathA satti agnilakSaNavamiti zAyate. 3 jJAnAtmanoyatirikatve. 4 jJAnAtmanomadAt. 5 pradIpayajjJAnam , andhavajJAnAtiriktaH puruSaH, pradIpahastarabaMdha nikaTasvAya. 6 samavAyApekSayA raTAntAntaraM antarApekSayA bA. viSayavaiziSazUnya, tathAca jJeyasya bhinnatvaM jJAnAt, 8 prasaGgo'niSTApattiH 1 cakAro nopala bhetetyanena saha samuzcayArthaH, jJAnAtmano de dUSaNAntarametaditi 10 sthAdityadhyAhAryam, 1 cajakAntamaNivyavahitAdemaMdA, bhamAcchAdivadupayogarUpo'pi na dAhakAdiguNa iti tatpam / 12 nozabdaskha paryudAsapratiSedhArthatvAdAgamavazya jJAnacatuSTayamiti. * jJAnopayukto. dIpa anukrama ~ 14~
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - Avazyaka // 6 // "Avazyaka"- mUlasUtra- 1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAyA-), niryukti: 1-1, bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita ... ..AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH khalvAgamaikadezatvAt noAgamato bhAvamaGgalamiti // nanu nAmasthApanAdravyeSu maGgalAbhidhAnaM vivakSitabhAvazUnyatvAdU daivyatvaM ca samAnaM varttate; tatazca ka eSAM vizeSa iti, atrocyate, yathA hi sthApanendre khalvindrAkAro lakSyate, tathA kartuHzca sadbhUtendrAbhiprAyo bhavati, tathA draSTuzca tadAkAradarzanAdindrapratyayaH, tathA praNatikRtadhiya phalArthinaH stotuM pravarttante, phalaM ca prAmucanti keciddevatAnugrahAt, na tathA nArmadravyendrayoriti, tasmAtsthApanAyAstAvaditthaM bheda iti / yathA ca dravyandro bhAvendrasya kAraNatAM pratipadyate, tathopayogIpekSAyAmapi tadupayogatAmAsAdayiSyati avAptavAMzca na tathA nAmasthApanendrAvityayaM vizeSaH / bhAvamaGgalamevaikaM yuktaM, svakIryaprasAdhakatvAt na nAmAdayaH, tatkAryAprasAdhakatvAt pApavad iti cet, na nAmAdInAmapi bhAvaivizeSatvAt yasmAdaviziSTamindrAdi vastu uccaritamAtraimeva nAmAdibhedacatuSTayaM 3 1 nozabdasya sarvadezaniSedhaikadezavAcakatvAt krameNa noAgamato maGgalapadArthatrayaM jJAnacatuSTayAdirUpam 2 iyeSu dadhidurvAdiSu anyAdiSu ca manalAbhidhAnaM. 3 "abhihANaM daNvataM tapatyasunnattaNaM ca tuhAI" itivizeSAvazyake pRtha proktaM, atra tu tadarthazUnyatvaM yatve hetutayoktam 'vastuno'bhidhAna' miti 'bahutadarzaviyukta' miti vacanAnAmasthApanayorapi dravyatvaM kAraNatA sarvatreti vA dravyatA, pUrva nikSepacatuSkasya prakAntatvAnAmamyabhedaviSayAzaGkA vivakSitetyAdestu dravyatve hetutA. 4 bhAve saMbhavAnAnna Aha- dravyatvamiti vivakSitabhAvazUnyatvaM hi tat naca tadbhAva iti / 5 spaSTaM lakSyamAnatvAdAdau sthApanAbhedanirUpaNam 6 sadbhAvasthApanApekSayA. 7 avitatheti 8 buddhiH 9 sahasrAkSavajradharavAdi 10 pratItiH 11 ArAdhanA tatparatAnA 12 sutadhanAdi phalaM. 13 tatpAkSiketi 14 sthUlabuddhe lokasya tatra tathAdhyavasAyAdyabhAvAt 15 zoAgamato bhAvendrasya. 16 dhijJAnavatAM 17 bhavyazarIra. 10 za rIradravyaM 19 arthakriyAkAri vavityabhipretyA 20 nirvizAstrapAragamanAdi 21 nAmamaGgalAdInAM 22 bhavatvAt 23 ayutpAditaM. Education International For Parts Only ~ 15~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 6 // wor
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [1], bhASyaM [-] AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita pratipadyete, bhedAzca paryAyA eveti, athavA nAmasthApanAdravyANi bhAvamaGgalasyaivAGgAni tatpariNAma kAraNatvAt, tathA ca majhalaoNdyabhidhAnaM siddhArthabhidhAnaM copazrutya arhatpratimAsthApanAM ca dRSTvA bhUtayatibhAvaM bhavyayatizarIraM copalabhya prIyaH samya |gdarzana dibhAvamaGgala pariNAmo jAyate ityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH tatra noAgamato'rhannamaskarAdi bhAvamaGgalamukta, a~dhavA noAgamato bhAvamaGgalaM nandI, tatra nandanaM nandI, nandantyanayeti vA bhavyaprANirne iti nandI, asAvapi ca maGgalavannAmAdicaturbhedabhinnA avagantavyeti, tatra nAmasthApane pUrvavat, dravyanandI dvidhA-Agamato noAgamatazca, Agamato jJAtA'nupayukto, noAgamatastu jJazarIra bhavyazarIrobhayavyatiriktA ca dravyanandI dvAdazaprakArastUryasaMghautaH 'bhaMbhA mukuMda maddala kaDaMba jhalari huDukka kaMsAlA / kAhali tailimA vaMso, saMkho paNavo ya bArasamo // 1 // ' tathA bhAvanandyapi dvidhA - Agamato noAgamatazca, Agamato jJAtA + upayuktaH, noAgamataH paJcaprakAraM jJAnaM taccedam AbhiNibohiyanANaM suyanANaM ceva ohinANaM ca / taha maNapajjavanANaM kevalanANaM ca paMcamayaM // 1 // 1 jAnIte. 2 nikSepacatuSkasya bhinnabhinnAdhikaraNatAmAzrityAha 3 avayavAH 4 bhAvamalanidAnatvAt 5 AdinA jJAnanirjarAdigrahaH 6 vizeSanAmnAM kAraNatAyai, bhAdinA jinendrAdiH 7 samyagdarzanAdeH prabalakAraNatvAt zayyambhavAdivat 8 'imeNaM sarIrasamussaeNaM jiNadidveNaM bhAveNaM Avarasatti parya sekAle sikkhissa na tAva sikkhati' iti anuyogadvAracacanAt 9 zAkhA dRSTvA vA 10 liSTasyAbhAvAt. 11 jJAnacAritropayogagrahaH 12 'kapapaMcanamukArassa dinti sAmAiyAiyaM vihiNA' itivacanAtsUtrApekSaM, 13 anuyogApekSaM, namcanuyogasyaikadezatvA 14 kartRtAmApannAH 15 divve tUrasamubho' iti vacanAt kriyAviziSTa ityadhyAhAryamanyathA nAmanandIkhApateH tiDimA 14 sadupayuktaH 1-3-4. Education International jJAnasya Abhinibodhika Adi paJca prakArA: For Pasta Use Only ~16~
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [1], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dIpa vazyaka vyAkhyA arthAbhimukho niyeto bodhaH abhiniyodhaH, abhinibodha eva Abhinivodhika, vinayAdipAThAt abhini-I hAribhadrIbodhazabdasya "vinayAdibhyaSThA" (pA0 5.4-34) ityanena svArtha eva Thakpratyayo, yathA vinaya eva cainayikamiti | SIyavRttiH ta abhinibodhe vA bhavaM tena vA nivRttaM tanmayaM tatprayojanaM vAathavA 'bhinibudhyate tad ityAbhinibodhika, avagrahAdirUpaM vibhAgaH1 DImatijJAnameva. tasya svasaviditarUpatvAta, bhedocArAdityarthaH, abhinibudhyate vA'nenetyAbhinivodhika, tadAvaraNakarmakSayopa-12 zama iti bhAvArthaH, abhinibudhyate asmAditi vA''bhinibodhika, tadAvaraNakarmakSayopazama. eva, abhinibudhyate'sminniti vA kSayopazama ityAbhinivodhikaM, Atmaiva vA'bhinibodhopayogapariNAmAnanyatvAdU abhinibudhyata ityAbhinibodhika, AbhinibodhikaM ca tajjJAnaM ceti samAsaH tathA zrUyata iti zrutaM zabda eva, bhAvazrutakAraNatvAditi bhAvArthaH, athavA zrUyate'neneti zrutaM, tadAvaraNAzayopazama ityarthaH, zrUyate'smAditi vA zrutaM, tadAvaraNakSayopazama eva, zrUyate'sminniti vA kSayo-16 pazama iti zrutaM, zRNotIti vA''tmaiva tadupayogAnanyatvAt , zrutaM ca tajjJAnaM ceti samAsaH,cazabdastvanayorevaM tulyakakSatobhAvanArthaH, svAmyAdisAmyAt, katham , ya eva matijJAnasya svAmI sa eva zrutajJAnasya "jattha mainANaM tattha suyaNANa"* padArthanAntarIpakaH. 2 niyataviSayaM, natu vicandrAdivat. 3 prakAzyaprakAzakobhayarUpatvAdityarthaH, prA prakAzakam . 4 ekatvAt kakamaikyAta. 5 'bhAvAkoMH' ityabhinibodhazabdaniSpattI prAgvadAbhinivodhikazabdaniSpattiH, kartari tu lihAditvAdac, 6 bahulavacanAt karmAviSvapi ko napuMsake, prAbhRtako vyamiti bhagvamAhetivacanAyAbhUtAhA niSpattirevamanyatrApyUyam . . jJAnadayAnamtaraM caspa pAThAt. tulyapakSatododhanAya. "kRSantavyutpattaye, upasargAvatra vizeSako dhAtoH prakAzakamatau * mitratvAzaGkApanodAya karma1-4. SAKSAR anukrama ~ 17~
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] adhyayanaM [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 1 ], AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH miti vacanAt tathA yAvAnmatijJAnasya sthitikAlastAvAnevetarasya pravAhApekSayA atItAnAgatavarttamAnaH sarva eva, apratipatitaikajIvApekSayA ca paTTSaSTisAgaropamANyadhikAnIti, uktaM ca bhASyakAreNa "dovAre vijayAisu gayassa tiSNacue ahava tAI / airegaM NarabhaviaM NANAjIvANa saMbaddhaM // 1 // " yathA ca matijJAnaM kSayopazamahetukaM, tathA zrutajJAnamapi, yathA ca matijJAnamAdezataH sarvadravyAdiviSeyam, evaM zrutajJAnamapi, yathA ca matijJAnaM parokSam, evaM zrutajJAnamapi iti, evakArastvavadhAraNArthaH, parokSatvamanayorevAvadhArayati, Abhinivodhika zrutajJAne eva parokSe iti bhAvArthaH / tathA avadhIyate'nena ityavadhiH, avadhIyate iti adho'dho vistRtaM paricchidyate, maryAdayA veti, avadhijJAnAvaraNakSayopazama eva tadupayoga hetutvAdityarthaH, avadhIyate'smAditi veti avadhiH, tadAvaraNIyakSayopazama eva, avadhIyate'sminniti vetyavadhiH, bhAvArthaH pUrvavadeva, avadhAnaM vA'vadhiH viSayaparicchedanamityarthaH, | avadhizvAsau jJAnaM ca avadhijJAnaM, cazabdaH khalvanantarokta jJAnadvaya sAdharmyapradarzanArthaH sthityAdisAdharmyAt katham ?, yAvAnmatizrutasthitikAlaH pravAhApekSayA apratipattitaikasacvAdhArApekSayA ca, tAvAnevAvadherapi, ataH sthitisAdharmyAt, 1 ekendriyAdiSu kSayopazamasadbhAvAdvayoH saMjJAsadbhAvAJca zrutasacA (vi0 102 prabhRtike), samyagjJAnApekSayA. 2 zrImatA jinabhaGgagaNikSamAzramaNena. 3 dvau pArau vijayAdiSu gatasya zrIn vArAn acyute'thavA tAni ( SaTSaSTisAgaropamANi) atiriktaM narabhavikaM ( apratipatitaikajIvApekSayA) mAnAjIvAnAM sarvAddhaM (vi0 436) 4 bhayAdezAtvAdezAdvA. 5 AdinA kSetrakAlabhAvagrahaH 6 cyendriyama boniSpAdyatvAda darzanarUpayodhavyavacchedAya 8 rupi vyAtmikayA. 9 kSayopazamayAbhAvarUpatvenedam AtmasvarUpaM jJAnamityuktamidam tadAvaraNa0 14. Eaton international For Pale Only ~18~ Dow war
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] adhyayanaM [-], muni dIparatnasAgareNa saMkalita bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 1 ], AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 8 // Avazyaka- 5 yathA matizrute viparyayajJAne bhavataH, evamidamapi mithyAdRTervibhaGgajJAnaM bhavatIti viparyayasAdharmyAt, ya eva ca matizrutayoH svAmI sa eva cAvadherapi bhavatIti svAmisAdharmyAt, vibhaGgajJAninaH tridazAdeH samyagdarzanAvAzI yugapajjJAnatrayaM saMbhavatIti lAbhasAdharmyAzca / tathA manaHparyavajJAnaM, ayaM bhAvArtha:-- | pariH sarvato bhAve, avanaM avaH, avanaM gamanaM |vedanamiti paryAyAH, pari avaH paryavaH paryavanaM vA paryava iti, manasi mainaso vA paryavo manaHparyavaH, sarvatastatpariccheda ityarthaH, sa eva jJAnaM manaHparyavajJAnaM, athavA manasaH paryAyA manaHparyAyAH, paryAyA bhedA dharmA bAhyavastvAlocanaprakArA ityanarthAntaraM teSu jJAnaM manaHparyAyajJAnaM teSAM vA sambandhi jJAnaM manaHparyAyajJAnaM idaM cArdhatRtIyadvIpasamudrAntarvarttisaMjJimanogatadravyAlambanameveti, tathAzabdo'vadhijJAnasArUpyapradarzanArthaH, katham ?, chadma svasvAmisAdharmyAt, tathA pudgalamoMtrAlambanatva sAmyAt, tathA kSAyopazamikabhAvasAmyAt, tathA pratyakSatvasAmyAcceti / kevalamasahAyaM matyAdijJAnanirapekSaM, zuddhaM vA kevalaM tadAvaraNakarmamala kalaGkAGkarahitaM sakalaM vA kevalaM tatprathamatayaiva azeSatadAvaraNAbhAvataH saMpUrNotpatteH, asAdhAraNa vA kevalaM, ananyasadRzamitihRdayaM, jJeyAnantatvAd anantaM vA kevalaM yathAvasthitAzeSa bhUtabhavadbhAvibhAvasvabhAvAvabhAsIti bhAvanA, kevalaM ca tajjJAnaM ceti samAsaH, cazabdastukasamuccayArthaH, kevalajJAnaM ca paJcamakamiti, athavA'nanta 1 viSayasaptamI. 2 sambandhe SaSTI. 3 dinA darzanaM jJAnenAnena vizeSopayoga iti, vizuddhatarANi vA manodravyANi jAnAtyaneneti jJApanAtha vA. 4 arUpi myAlambanasyavacchedApa mAtreti. 5 "jIvo akkho atyanAvaNabhoyaNaguNaNio jeNaM / taM par3a bahaha nANaM, jaM pakvaM tayaM tivihaM" (vi089) iti. 6 apekSA sahAvasthAnarUpA. 7 matyAdInAM svAvaraNopettatvAt a lakSma. 8 utpattisamaya eva. 9 ma tAratamyavat myUnaM yA kadApi 10 anyasya kasyApi rUpyarUpi sUkSmadUretarAdipadArthAM grAhakatvAt. 11 AdhArApekSayA'saMkhyeyatve'pi vyasaMbhavato pari Education International For Par Use Only ~ 19~ hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH 1 // 8 //
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [1], bhASyaM [-] AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita rAbhihitajJAnasArUpyapradarzaka eva, apramattabhAvayatisvAmisAdharmyAt viparyayAbhAvayuktatvAcceti gAthAsamAsArthaH // Aha-- matijJAnazrutajJAnayoH kaH prativizeSa iti / ucyate, utpannAvinaSTArthagrAhakaM sAmpratakAlaviSayaM matijJAnaM, zrutajJAnaM tu trikAlaviSayaM utpannavinaSTAnutpannArthagrAhakamiti, bhedakRto vA vizeSaH, yasmAdavagrahAdyaSTAviMzatibhedabhinnaM matijJAnaM tathA'GgAnaGgAdibhedabhinnaM ca zrutamiti, athavA''tmaprakAzakaM matijJAnaM, svarparaprakAzakaM ca zrutamityalaM prasaGgena, gamanikAmAtramevaitaditi / atrAha -- eSAM jJAnAnAmitthaM kramopanyAse kiM prayojanaM iti, ucyate, parokSatvAdisAdharmyAnmatizrutasadbhAve ca zeSajJAnasaMbhavAt AdAveva matizrutopanyAsaH, matijJAnasya pUrva kimiti cet, ucyate matipUrvakatvAt zrutasyeti, matipUrvakatvaM cAsya "zrutaM matipUrvam" (0byanekadvAdazabhedam zrItattvArthe a0 1 sU0 20 ) iti vacanAt tatra yo matizrutapUrvakatvAtpratyakSatvasAdharmyAcca jJAnatrayopanyAsa iti, tatrApi kAlaviparyayAdisA myAnmatizrutopanyAsAnantaramevAvadherupanyAsa iti, tadanantaraM ca chAdmasthikAdisAdharmyAnmanaHparyAyajJAnasya tadanantaraM bhAvamunisvAmyAdisAdharmyAtsarvottamatvAcca kevalasyeti gAthArthaH // 1 // sAmprataM 'yathoddezaM nirdeza:' iti nyAyAd jJAnapaJcakAdAvuddiSTasya abhinibodhikajJAnasya svarUpamabhidhIyate taccAbhi 1 na zeSajJAnAnAmityarthaH 2 matyAdInAmapi tena svarUpanirUpaNAt 3 saMkSepavivaraNarUpatvAt 4 bhAvazrutasya 5 midhyAdRkhijJAnAvAsau na prA matizrute sta iti prAya iti / 6 jJAnatrayopanyAse 7 lAbhAdigrahaH 8 pulAvalambanatvAdiH 9 viparyayAbhAvatvAdiH + anocyate / Abhinibodhika/mati jJAnasya svarupam evaM bheda-prabhedAH For Parks Use One ~20~ harya
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [1], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 9 // sUtrAka dIpa nibodhikajJAnaM dvidhA, zrutanizritamazrutanizritaM ca, yatpUrvameva kRtazrutopakAraM idAnIM punastadanapekSamevAnupravartate tadU hAribhadrIavagrahAdilakSaNaM zrutanizritamiti / yatpunaH pUrva tadaMparikarmitamateH kSayopazamapaTIyastvAt autpattikyAdilakSaNaM upajA-141 yate tadazrutanizritamiti / Aha-"tivaggasuttatthagahiyapeyAlA' iti vacanAt tatrApi kizcit zrutopakArAdeva jAyate tarakathamazrutanizritamiti, ucyate,. avagrahAdInAM zrutanizritAbhidhAnAdU autpattikyAdicatuSTaye'pica avagrahAdisadbhA-12 vAt yathAyogamazrutanizcitatvamavaseyaM, na tu sarvameveti, ayamatra bhAvArthaH-zrutakRtopakAranirapekSaM yadautpattikyAdi tada-18 zrutanizcitaM, prAtibhamitihRdayaM, vainayikI vihAyetyarthaH, buddhisAmyAca tasyA api niyuko upanyAso'viruddha ityalaMda prasaGgena / tatra zrutanizcitamati jJAnasvarUpapradarzanAyAha uggaha IhA'vAo ya dhAraNA eSa huMti cattAri / AbhiNiyohiyanANassa bheyavatthU samAseNaM // 2 // vyAkhyA-tatra sAmAnyArthasyAzeSavizeSanirapekSAnirdezyasya rUpAderavagrahaNaM avagrahaH, tadarthavizeSAlocanaM IhA, tathA|| prakAntAvizeSanikSayo'vAyA, cazabdaH pRthaka pRthak avagrahAdisvarUpasvAtaLyapradarzanArthe, avamahAdInAM hAdayaH auSatipayAdiviSayakavastusambandhiparikarma na bhutakRtamiti / 2 parikarma vinA. 3 "makSA navanapokhazAlinI pratibhA matA " saiva prAtibhA na svatra dhusaphevakAtirikaM sAmaryayogajanyaM prAtibham sakUSkRtanizritasvAt khAgaH, bAhulyApekSayA tadamanusaraNaM vadhutanizcitatva, pahA pUrvamazikSitazAstrArthasyAyutanilitatva navikI tvayati hAma, vimarzabhAdhAnyAca vicasyAntAvA zrutakRtI. anukrama T ~ 21~
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [2], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 4 -2 prata - sUtrAka - paryAyA na bhavastIrayuktaM bhavati, avagatArthavizeSadharaNaM dhAraNA, evakAraH mapradarzanArthaH, 'evaM' anenaiva krameNa bhavanti, catvAri, AbhinivodhikajJAnasya bhidyanta iti bhedA vikalpA aMzA ityanAntaraM, ta eva vastUni bhedapastUni, katham !, yato nAnavagRhItamIhyate, na cAnIhitamavagamyate, na cAnavagataM dhAryata iti / athavA kAkA nIyate-evaM bhavanti catvA-19 yobhinibodhikajJAnasya bhedavastUni !, 'samAsena' saMkSepeNa aviziSTAvamahAdibhAvasvarUpApekSayA, na tu vistarata iti, vista-13 rato'STAviMzatibhedabhinnatvAttasyeti gAthArthaH // 2 // idAnImanantaropamyastAnAmavamahAdInAM svarUpaprasipipAdayiSayedamAha asthANaM ogahaNami uggaho taha thiyAraNe IhA / vavasAyaMmi avAo dharaNami ya pAraNaM viti // 3 // vyAkhyA-tatra aryante ityarthAH, aryante gamyante paricchidyanta itiyAvat, te ca rUpAdayaH, teSAM arthAnAM, prathama darzanAnantaraM grahaNaM avagrahaNaM / avamahaM bhuvata itiyogaH / Aha-vastunaH sAmAnya vizeSAtmakatayA'viziSTatvAt kimiti prathamaM darzanaM na jJAnamiti, ucyate, tasya prabalAvaraNatvAt, darzanasya cAlpAvaraNatvAditi / sa ca dvidhAvyaJjanAvamaho'rthAvagrahazca, tatra vyaJjanAvagrahapUrvakatvAdAvagrahasya prathamaM vyaJjanAvagrahaH pratipAdyata iti / tatra vyaJjanAvagraha iti kA zabdArthaH1, ucyate, vyajyate'nenArthaH pradIpeneva ghaTa iti vyaJjanaM, tacca upakaraNendriya zabdAdipariNatadravyasaMghAto vA, tatazca vyaJjanena upakaraNendriyeNa zabdAdipariNatadravyANAM ca vyaJjanAnAM avagraho (atyANaM ogAhaNaM, umAI pada viyAlaNaM II / bavasAyaM ca avArya, dharaNaM puNa dhAraNaM viti // 3 // ) kramadarzanArthaH dharaNaM puNa mahaNaM avagraha dIpa anukrama T ~ 22~
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [3], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sUtrAka Avazyaka-vyaJjanAvagraha iti / ayaM ca nayanamanovarjendriyANAmavaseya iti, na tu nayanamanasoH, aprAptakAritvAt , aprA- ptakAritvaM cAnayoH "puhaM suNei saI ruvaM puNa pAsaI apuhaM tu" ityatra vakSyAmaH / tathA ca vyaJjanAvagraha caramasa- mayopAttazabdAdyarthAvagrahaNalakSaNo'rthAvagrahaH, sAmAnyamAnAnirdezyagrahaNamekasAmayikamiti bhAvArthaH / 'tathA' ityAnantarye 'vicAraNa' paryAlocana arthAnAmityanuvarttate, IhanamIhA tAM, bruvata iti saMbandhaH / etaduktaM bhavati- avana-| hAduttIrNaH avAyAtpUrvaM sadbhUtArthavizeSopAdAnAbhimukho'sadbhUtArthavizeSatyAgAbhimukhazca prAyo madhuratvAdayaH zaGkhazabdadharmA atra ghaTante na kharakarkazaniSThuratAdayaH zAzabdadharmA iti mativizeSa Iheti / viziSTo'vasAyo vyavasAyaH, nirNayo nizcayo'vagama ityanAntaraM, taM vyavasAyaM ca, arthAnAmiti vartate, avAyaM bruvata iti saMsargaH, etaduktaM bhavatizAGka evAyaM zAGga eva SA ityavadhAraNAtmakaH pratyayo'vAya iti, cazabda evakArArthaH, sa cAvadhAraNe, vyavasAyamevAvAyaM bruvata iti bhAvArthaH / dhRtirdharaNa, arthAnAmiti vartate, paricchinnasya vastuno'vicyutismRtivAsanArUpaM taddharaNaM punardhAraNAM bruvate, punaHzabdo'pyevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, dharaNameva dhAraNAM avata iti, anena zAstrapAratacyamAha, itthaM tIrthakaragaNadharA huvata iti / evaM zabdamadhikRtya zrotrendriyanivandhanA avagrahAdayaH pratipAditAH, zeSendriyanibandhanA api rUpAdigocarAH sthANupuruSa-kuSThotpala-saMbhRtakarilamAMsa-sotpalanAlAdI itthameva draSTavyAH, evaM manaso'pi svase zabdAdiviSayA avagrahAdayo'vaseyA iti, anyatra cendriyavyApArAbhAve'bhimanyamAnasyeti / tatazca vyaJjanAvagrahazcaturvidhaH, gAthA052 cakSurAdInAM kramazo dRSTAntadarzanAt koSTapuTAkhyo gandhadravyavizeSaH / svapnAt. * aprApyakAritvAt 541 vanAvamA dIpa anukrama ~ 23~
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [3], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka | tasya nayanamanovarjendriyasaMbhavAt , arthAvagrahastu poDhA, tasya sarvendriyasaMbhavAt / evamIhAdayo'pi pratyekaM SaTpakArA 18 eveti / evaM saMkalitAH sarva eva aSTAviMzatirmatibhedA avagantabyA iti / anye tvevaM paThanti-asthANaM umgahaNami diuggahoM tatra arthAnAmavagrahaNe sati avagraho nAma matibheda ityevaM avate, evaM IhAdiSvapi yojyaM, bhAvArthastu pUrvava diti / athavA prAkRtazailyA 'arthavazAdvibhaktipariNAma' iti yathA''cArAGge-"agaNiM ca khalu puTThA ege saMghAyamAvaaMti" ityatra agninA ca spRSTAH, athavA spRSTazabdaH patitavAcI, tatazcAyamarthaH-agnau ca patitA 'eke' zalabhAdayaH 'saMghAtamApadyante' anyo'nyagAtrasaMkocamAsAdayantItyarthaH,tasmAdU agnisamArambho'nekasattvavyApattihetuH ityato na kArya: * ityAdivicAre dvitIyA tRtIyArthe saptamyarthe ca vyAkhyAteti / evamatrApi saptamI prathamArthe draSTavyeti gAthArthaH // 3 // idAnImabhihitasvarUpANAmavagrahAdInAM kAlapramANamabhidhitsurAha 'uggaha ikaM samayaM IhAvAyA muhuttamaI tu / kAlamasaMkhaM saMkhaM ca dhAraNA hoi NAyavA // 4 // vyAkhyA-tatra abhihitalakSaNo'rthAvagraho jaghanyo naizcayikaH, sa khalu eka samayaM bhavatIti saMvandhaH, tatra kAlA dIpa anukrama T noindriyasyApi mahaNamupalakSaNAt , anyathA na syurbhedAH SaT , indriyatvaM vAbhipretamatra sasthAbhyantaranityanvitatvAt. 2 jJAyate'nena bhAcArA-18 vyAkhyA zrImatoM kAkAramAkanIti 3 aryAvagraho dvidhA jaghanya utkRSTA, Ayo nainayika evetaraH saumyavahArika iti jaghanyo naiJcayika iti protuH, vyAkhyAjAnato vizeSapratipatina hi saMdevAdala kSaNamiti nyAyAt. evetyarthaH, saMka. ucagaho. ungahu (ni03) muDucamantaM tu (10) ~ 24 ~
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [4], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 11 // sUtrAka paramanikRSTaH samayo'bhidhIyate, sa ca pravacanapratipAditotpalapatramatavyatibhedodAharaNAdU jaratpadRzATikApATanadRSTAntAca mA hAribhadrIavaseyaH, tathA sAMvyavahArikArthAvagrahavyaJjanAvagrahI tu pRthak pRthaga antarmuhUrttamAtraM kAlaM bhavata iti vijnyaatnyau| yavRttiH IhA cAvAyazca IhAvAyI, prAkRtazailyA bahuvacanaM, uktaM ca-"duSayaNe bahuvayaNaM chahIvihattI bhaNNai cautthI / jaha hatyA vibhAgaH1 taha pAyA, Namo'tthu devAhidevANaM // 1 // " tAvIhAvAyau muhartAdha jJAtavyau bhavataH, tatra muhUrtazabdena ghaTikAdvayaparimANaH kAlo'bhidhIyate, tasyAdhaM tu muhardhei, tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi ?-vyavahArApekSayA etad muhartArdhamukta, tattvatasta antamahalamabaseyamiti / anye vevaM paThanti 'muhattamantaM tu muhurtAntastu dvepade, ayamarthaH-antarmadhyakaraNe, tuzabda evakArA, sa cAvadhAraNe, etadukaM bhavati-IhAvAyau muhUrtAntaH, bhinnaM muhUrta jJAtavyau bhavataH, antarmuhUrtamevetvarthaH / kalanaM kAlaH taM kAla, na vidyate saMkhyA iyantaH pakSamAsarvayanasaMvatsarAdaya ityevaMbhUtA yaskhAsAvasaMkhyA, palvopamAdilakSaNa isvarthaH, ta kAlamasaMkhya, tathA saMkhyAyatta iti saMkhyaH, iyantaH pakSamAsatvayanAdava ityevaM saMkhyApramita ityarthaH, taM saMkhye ca, cazamdAt antarmuharsa ca, dhAraNA abhihitalakSaNA bhavati jJAtavyA, ayamatra bhAvArtha:-avAyottarakAlaM avicyutirUpA-antarmuhUrta bhavati, evaM smRtirUpA'pi, vAsanArUpA tu tadAvaraNakSayopazamAkhyA smRtidhAraNAyA bIja- bhUtA saMkhyeyavarSAyuSAM sattvAnAM saMkhyeyaM kAlaM asaMkhyeyavarSAyuSAM palyopamAdijIvinAM cAsaMkhyeyamiti gAthArthaH // 4 // bhAdhyakArAvimyAkyAnAta. bahuvacana dvivacane pIdhimakI bhavyate caturthI / yathA hasI tathA pAdau namo'stu devAdhidevempaH"zraddhAjo-ra // 11 gukose" ityAvivacanAdapavartanAsamacAttadravitAnAmasaMkhyeyAyuSAmitidarzanASa palyopametyAdi. 'jIyat 5-6 jJAtavyau-3-3-45 bahuvavaNeNa dupayaNaM 1-2-3-4 bhaSaNae 5-6. dIpa anukrama ~ 25~
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [5], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka itthamavagrahAdInAM svarUpamabhidhAya idAnIM zrotrendriyAdInAM prAptAprAptaviSayatAM pratipipAdayiSurAhapuDhe suNei saI rUvaM puNa pAsaI apuDhaM tu / gaMdha rasaM ca phAsaM ca baddhapuDaM viyAgare // 5 // vyAkhyA---e-nanu vyaJjanAvagrahanirUpaNAdvAreNa zrotrendriyAdInAM prAptAprAptaviSayatA pratipAditava, kimartha puna-1 dArayaM prayAsa iti, ucyate, tatra prakrAntagAthA vyAkhyAnadvAreNa pratipAditA, sAmprataM tu sUtratA pratipAcata isya dossH| tatra 'spRSTaM' ityAliGgitaM, tanau reNuvat, zRNoti gRhNAti upalabhata iti parcAyAH, kam -zabdyate'neneti zabdaH taM zabda prAyogyaM dravyasaMghAta, idamatra hRdayam-tasya sUkSmatvAt bhAvukatvAt pracuradravyarUpatvAt zrotrendriyasya cAnyendriyagaNAtApAyaH paTutaratvAt spRSTamAtrameva zabdadravyanivahaM gRhNAti / rUpyata iti rUpaM tadrUpaM punaH, pazyati gRhAti upala bhata itye ko'rthaH, aspRSTamanAliGgitaM gandhAdivana saMbaddhamityarthaH, duzabdastvevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, rUpaM punaH pazyati aspRSTameva, cakSuSaH aprAptakArisvAditi bhAvArthaH, punaHzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi ?-aspRSTamapi yogyadezAbasthitaM, na punarayogyadezAvasthitaM amaralokAdi / gandhyate ghAyata iti gandhastaM, rasthata iti rasastaM ca, spRzyata iti sparzastaM ca, cazabdau pUraNArthoM, 'baddhaspRSTaM iti baddhamAzliSTa navazarAve toyavadAtmapradezarAtmIkRtamityarthaH, spRSTaM pUrvavata , prAkRtazailyA cetthamupanyAso 'baddhapuI' ti, arthatastu spRSTaM ca baddhaM ca spRSTavaddhaM / Aha-parkha gandhAdi tat sRSTaM bhavatyeva, aspRSTasya cakSurmanasorasatyapi vyaJjanAvamahe'yovagrahasanAbAdastyeva paTutarateti prAya iti. 2 sAMbhAce bandhAbhAvasatve'pi saTasvArthametat , prANAdIndriyebhyo nipuNatAkhyAnAya vA. * nAstIdam 1-3-3-4, dIpa anukrama la ~26~
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 12 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [5], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita Education International AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bandhAyogAt, tatazca spRSTazabdoccAraNaM gatArthatvAdanarthakamiti, ucyate, sarvazrotRsAdhAraNatvAcchAstrArambhasyAyamadoSa | iti / triprakArAzca zrotAro bhavanti - kecidU udghATitajJAH, kecit madhyamabuddhayaH, tathA'nye prapaJcitajJA iti, tatra prapacitajJAnAM anugrahAya gamyamAnasyApyabhidhAnamadoSAyaiva, athavA vizeSaNasamAsAGgIkaraNAdadoSaH spRSTaM ca tadvaddhaM ca spRSTavaddhaM tatra spRSTaM gandhAdi vizeSyaM, baddhamiti ca vizeSaNaM / Aha - evamapi spRSTagrahaNamatiricyate, yasmAdyadvaddhaM na tatspRSTatvavyabhicAri, ubhayapadavyabhicAre ca vizeSaNavizeSyabhAvo dRSTo yathA nIlotpalamiti, na ceha ubhayapadavyabhicAraH, atrocyate, naiSa doSaH, yasmAdekapadavyabhicAre'pi vizeSaNavizeSyabhAvo dRSTo, yathA andravyaM pRthivI dravyamiti, bhAvanAabU dravyameva, na dravyatvaM vyabhicarati, dravyaM punarabU cAnavU ceiti vyabhicAri, atha ca vizeSaNavizeSyabhAva iti / prakRtabhAvArthasvayam - AliGgitAnantaramAtmapradezairAgRhItaM gandhAdi bAdarasvAdU abhAvukatvAt alpadravyarUpatvAt prANAdInAM cApaTutvAt gRhNAti nizcinoti ghrANendriyAdigaNa ityevaM vyAgRNIyAt pratipAdayeditiyAvat / Aha-- bhavatoktaM yogyadezAvasthitameva rUpaM pazyati, na punarayogyadezAvasthitamiti, tatra kiyAn punazcakSuSo yogyaviSayaH 1, kiyato vA dezAdAgataM zrotrAdi zabdAdi gRhNAtIti, ucyate, zrotraM tAvacchabd jaghanyataH khalvaGgulA saMkhyeyamAtrAddezAt, utkRSTatastu dvAdazabhyo yojanebhya iti, cakSurindriyamapi rUpaM jaghanyenAGgulasaMkhyeyabhAgamAtrAvasthitaM pazyati, utkRSTatastu yojanazatasahasrAbhyadhikavyavasthitaM iti, dhANarasanasparzanAni tu jaghanyenAGgulA saMkhyeyabhAgamAtrAzrotrApekSayA'pi 2 punaHzabdena vizeSite'spRSTatye yA bhaNitistadapekSayA prAha prathaH, samagragAyApekSayA viSayakSetraparimANajJAnAryatra dvitIya iti. * bA. deti. For Park at Use Only ~ 27~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 12 //
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [5], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dezAdAgataM gandhAdikaM gRhNanti, utkRSTatastu navabhyo yojanebhya iti / AtmAGgulaniSpannaM ceha yojanaM grAhyamiti / Aha-uktapramANaM viSayamulAca kasmAcakSurAdIni rUpAdikamarthaM na gRhNantIti, ucyate, sAmarthyAbhAvAta, dvAdazabhyo navabhyazca yoja-12 nebhyaH parataH samAgatAnAM zabdAdidravyANAM tathAvidhapariNAmAbhAvAJca, manasastu na kSetrato viSayaparimANamasti, pudgalamAtranivandhanAbhAvAt , iha yat pudgalamAtranibandhaniyataM na bhavati, na tasya viSayaparimANamasti, yathA kevalajJAnasya, yasya ca viSayaparimANamasti, tatpudgalamAtranibandhaniyataM dRSTaM, yathA'vadhijJAnaM manaHparyAyajJAnaM veti gaathaasmaasaarthH|| / sAmprataM yaduktamAsIt yathA "nayanamanasoraprAptakAritvaM 'puDhe suNei saI' ityatra vakSyAmaH, taducyate, nayanaM yogyadezAvasthitAprAptaviSayaparicchedaka, prAptinivandhanataskRtAnugrahopaghAtazUnyatvAt , manovat, sparzanendriyaM vipakSa iti / Aha-jalaghRtavanaspatyAlokaneSvanugrahasadbhAvAt sUryodyAlokaneSu copaghAtasadbhAvAt asiddho hetuH, manaso'pi prAptavi-12 payaparicchedakatvAtsAdhyavikalo dRSTAntaH, tathA ca loke vaktAro bhavanti-"ametra me gataM manaH" iti, atrocyate, prApThinivandhanAkhyahetuvizeSaNArthanirAkRtatvAd asyaakssepsyetydossH| kiM ca-yadi hi prAptinibandhanau viSayakRtAvanugrahopaghAtau syAtAM, evaM tarhi agnizUla jalAdyAlokaneSu dAhabhedakkedAdayaH syuriti / kiM ca-prApta viSayaparicchedakatve sati akSiaJjanamalazalAkAdikamapi gRhNIyAt / Aha-nAyanA marIcayo nirgatya tamartha gRhNanti, tataizca teSAM taijasatvAt sarvendriyApekSayA. 2 prApyakArIndriyacatuSkApekSayA. 3 kSetreti. viSayeti. 5 viprakRSTa kasivinirdizyamAne skhale iti. 6 nayanamarIcInAmeva nirgamAta, cakSupazcAnirgamAt, * nivandhana, 1-2-3-4 + nibandhana. 1-2-3-4 jalazUlA. kedabhedA. dIpa anukrama ~ 28~
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [5], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata vibhAgaH1 sUtrAka Avazyaka- sUkSmatvAccAnalAdisaMparke satyapi dAhAdhabhAva iti, atrocyate, prAk pratijJAtayoranugrahopaghAtayorapyabhAvaprasaGgAd ayuktame-dihAri tat tadastitvasya upapattyA grahItumazakyatvAccai / vyavahitArthAnupalabdhyA tadastitvAvasAya iti cet, na, tatrApi tadupalabdhI yavRttiH // 13 // kSayopazamAbhAvAt vyavahitArthAnupalabdhisiddhe, AgamamAtramevaitat iti cet, na, yuktirapyasti, AvaraNAbhAve'pi paramA-3 NvAdI darzanAbhAvaH, sa ca tadvidhakSayopazamakRtaH, yatrokta-'sAdhyavikalo dRSTAnta' iti, tadapyayuktaM, jJeyamanasoH saMparkAmAvAt , anyathA hi salilakarpUrAdicintanAdanugRhyeta, vahnizastrAdicintanAccopahanyeta, na cAnugRhyate upahanyate 'veti / Aha-manaso'niSTaviSayacintanAtizokAt daurbalyaM ArtadhyA nAduro'bhighAtazca upalabhyate, tatheSTaviSayacintanAtpramodaH, tasmAtprAptakAritA tasyeti, etadapyayukta, dravyamanasA aniSTeSTapudgalopacayalakSaNena sakarmakasya jantoraniSTeSTAhAreNevo| paghAtAnugrahakaraNAtkathaM prAptaviSayateti / kica-dravyamano vA bahiH nissiret, manaHpariNAmapariNataM jIvAkhyaM bhAva-12 mano vA ?, na tAvadbhAvamanaH, tasya zarIrAtratvAt , sarvagatatve ca nityatvAt vndhmokssaadybhaavprsH| atha dravyamanaH, tadapyayuktaM, yasmAnnirgatamapi sat akiJcitkaraM tat , ajJatvAt, upalavat / Aha-karaNatvAnyamanasastene pradIpeneva prakAzitamarthamAtmA gRhNAtItyucyate, na, yasmAt zarIrasthenaivAnena jAnIte, na bahirgatena, antaHkaraNatvAt, iha yadAtma suvarNAdInAM bhedAdibhAvAt taijasatve'pi Aha-sUkSmatvAceti. 2 zUlajalAdiH / prAptinibandhanetyAdihetorasiddhatodbhAvane. . nAyanamarIcInAM. ayutametaditi saMTaGkaH 6 vArIrapramANatvAt vihAya tasa tavasthAnamityarthaH. . AkAzAdivat . yamaniyamocchedaprasaGgaH. 1 anyamanasA. ametat . VI+gheti. 1 ati 1-2-3. ani prApti05-6.6maret 5-6.1 nAstIvam 5-6. dIpa anukrama ~29~
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [5], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka no'ntaHkaraNaM sa tena zarIrasthenaiva upalabhate, yathA sparzanena, pradIpastu nAntaHkaraNamAtmanaH, tasmAd dRSTAntadAntikakAyorveSamyamityalaM vistareNa, prakRtaM prastuma iti gAthAthaiH // 5 // kiM ca prakRtaM !, spRSTaM zRNoti zabdamityAdi, atra kiM zabdaprayogotsRSTAnyeva kevalAni zabdadravyANi gRhNAti ? uta anyAnyeva tadbhAvitAni ? AhosvinmizrANi iti codakAbhiprAyamAzaGkatha, na tAvatkevalAni, teSAM vAsakatvAt , tadyogyadravyAkulatvAcca lokasya, kintu mizrANi tadvAsitAni vA gRhNAti ityamumarthamabhidhitsurAha bhAsAsamaseDhIo, saIja suNai mIsayaM sunnii| vIseDhI puNa saI, suNei niyamA parAghAe // 6 // | vyAkhyA-bhASyata iti bhASA, vakrA zabdatayotsRjyamAnA dravyasaMhatirityarthaH, tasyAH samazreNayo bhASAsamazreNayaH, samagrahaNaM vizreNibyudAsAthai, iha zreNayaH kSetrapradezapaGayo'bhidhIyante, tAzca sarvasyaiva bhASamANasya SaTsu dikSu vidyante, yAsUtsRSTA satI bhASA''dyasamaya eva lokAntamanudhAvatIti, tA ito bhASAsamazreNItaH, ito gataH prAptaH sthita ityanAntaram , etaduktaM bhavati-bhASAsamazreNivyavasthita iti / zabdyate'neneti zabdaH-bhASAtvena pariNataH pudgalarAzistaM zabda 'ya' puruSAzvAdisaMbandhinaM zRNoti gRhNAtyupalabhata iti paryAyAH, yattadonityasaMbandhAttaM mizraM zRNoti, etaduktaM bhavati-vyutsRSTadravyabhAvitApAntarAlasthazabdadravyamizramiti / vizreNiM punaH ita iti vartate, tatazcAyamoM bhavati-vizreNibyavasthitaH punaH zrotA 'zabda' iti, punaH zabdagrahaNaM parAghAtavAsitadravyANAmapi tathAvidhazabdapariNAma bhASAvargaNAinveti. dIpa anukrama ~ 30 ~
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [6], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyakana khyApanArtha, zRNoti 'niyamAt niyamena parAghAte sati yAni zabdadvyANi utsRSTAbhighAtavAsitAni tAnyeva, na hAribhadI punarutsRSTAnIti bhAvArthaH / kutaH ?-teSAmanuzreNigamanAt pratIghAtAbhAvAca, athavA vizreNisthita evaM vizreNirabhidhIyate, yavRttiH [4Apade'pi padAvayavaprayogadarzanAta 'bhImasenaH senaH satyabhAmA bhAmA' itigAthArthaH // 6 // kena punaryogena eSAM vAradravyANAM vibhA grahaNamutsargo vA kathaM vetyetadAzaGkaya gururAhagiNhai ya kAieNaM, nissarai taha vAieNa joeNaM / egantaraM ca giNhai, Nisirai egaMtaraM ceva // 7 // vyAkhyA-tatra kAyena nivRttaH kAyikaH tena kAyikena yogena, yogo vyApAraH karma kriyetyanantaraM, sarva eva hi vatA kAyakriyayA zabdadravyANi gRhNAti, cazabdastvevakArArthaH, sa cApyavadhAraNe, tasya ca vyavahitaH saMvandhaH, gRhNAti dikAyikenaiva, nisRjatyutsRjati munnatIti payoyA,tathetyAnantayArthaH, uktirvAka vAcA nivRtto vAcikastena vAcikena yogen| kathaM gRhNAti nisRjatIti vA ? kimanusamayaM uta anyathetyAzaGkAsaMbhave sati ziSyAnugrahArthamAha-ekAntarameva gRhNAti, nisRjati ekAntaraM caiva, ayamatra bhAvArtha:-pratisamayaM gRhNAti muzcati ceti, katham ?, yathA grAmAdanyo grAmo grAmAntaraM,8 puruSAdvAparuSo'nantaro'pi sanniti, evamekaikasmAtsamayAda ekaika evaM ekAntaro'nantarasamaya evetyarthaH / ayaM gAthAsamudA-dA yaarthH| atra kazcidAha-nanu kAyikenaiva gRhNAtItyetad yuktaM, tasyAtmavyApArarUpatvAt , nisRjati tu kathaM vAcikena !, ko 'te hugyA' iti sUtreNa pUrvasyottarasya vA lopAt padAvayavAyogeNa sampUrNapadopasthityA sadavabodhaH, evaM ca samastasthala evAyaM ca tu bhyastasthale. SARAKA 2-54-2-54 ~ 31~
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [7], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 1 prata sUtrAka vA'yaM vAgyoga iti / kiM vAgeva vyApArApannA Ahozcit tadvisarga hetuH kAyasaMrambha iti ?, yadi pUrvo vikalpaH, sa khalvayuktaH, tasyA yogatvAnupapatteH, tathA cana vAkevalA jIvavyApAraH,tasyAH pudgalamAtrapariNAmarUpatvAt, rasAdivat , yogazcAtmanaH zarIravato vyApAra iti, na ca tayA bhASayA nisRjyate, kintu saiva nisRjyata ityuktaM, atha dvitIyaH pakSaH, tataH sa kAyavyApAra evetikRtvA kAyikenaiva nisRjatItyApannaM, aniSTaM caitat iti, atrocyate, na, abhiprAyAparijJAnAt , iha tanuyogavizeSa eva vAgyogo manoyogazceti, kAyavyApArazUnyasya siddhavat tadabhAvaprasajhAt, tatazcAtmanaH zarIracyApAre sati yenai zabdadravyopAdAnaM karoti sa kAyikaH, yena tu kAyasaMrambheNa tAnyeva muzcati sa vAcika iti, tathA yena manodrabyANi manyate sa mAnasa iti, kAyavyApAra evArya vyavahArArthaM tridhA vibhakta itytto'dossH| tathA ekAntaraM ca gRhNAti, nisRjatyekAntaraM caiva' ityatra kecidekaikavyavahitaM ekAntaramiti manyante, teSAM ca vicchinnaratnAvalIkalpo dhvanirApadyate, sUtravirodhazca, yata ukta-"aNusamayamavirahiyaM nirantaraM giNhai" tti / Aha-yatpunaridamuktaM "saMtaraM nisarati, no niraMtara 12 egeNaM samaeNaM giNhati, egeNaM NisaratI"tyAdi, tatkathaM nIyate ?, ucyate, iha grahaNApekSayA nisargaH sAntaro'bhihitaH, etaduktaM bhavati"yathA AdisamayAdArabhya pratisamayaM grahaNaM, naivaM nisarga iti, yasmAdAdhasamaye nAstIti, grahaNamapi nisagApekSayA sAntaramApadyata iti cet, na, tasya' svatantratvAt, nisargasya ca grahaNaparatantratvAt , yato nAgRhItaM nisa zabdananyasaMhatirUpA bhASA. 2 itihetoH 3 vyApAravizeSeNa, 4 samayasya sUkSmatamatvena Aha-sUtretyAdi 5 vyAkhyAvata itvA, bhagavyAkhyAnena viruddhatamatvAt. 5 pUrvamagRhItatvAt gRhItAnAM ca dvitIyasamaye nisargAta.. gRhItAnAM vinA nisarI prahaNAbhAvAt sAntaratA yathA tathA nisarjane evaM grahaNAhaNasthApi sAntaratetyarthaH. 8 prahamasya-pUrvasamaye'nisarge'pi praNAdityarthaH, nisarjanaM tu gRhItAnAmeveti takha paratantrAvaM. dIpa anukrama ~ 32~
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [7], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata hAribhadrI| yavRttiH vibhAgaH 1 15 // sUtrAka jyata iti, ataH pUrvapUrvagrahaNasamayApekSayA sAntaravyapadeza iti / tathA ekena samayena gRhNAti ekena nisRjati, kimukta bhavati ?-grahaNasamayAnantareNa sarvANyeva tatsamayagRhItAni nisRjatIti / athavA ekasamayena gRhNAtyeva, Adyena, na | nisRjati, tathA ekena nisRjatyeva, carameNa, na gRhNAti, apAntarAlasamayeSu tu grahaNanisargAvarthagamyau ityato'virodha iti / Aha-grahaNanisargaprayalo AtmanaH parasparavirodhinI ekasminsamaye kathaM syAtAmiti, atrocyate, nAyaM doSaH, ekasamaye, karmAdAnanisargakriyAvat tathotpAdavyayakriyAvat tathA'GgulyAkAzadezasaMyogavibhAgakriyAvacca kriyAyasvabhAvopapatteriti gaathaarthH||7|| yaduktaM-'gRhNAti kAyikena' ityAdi, tatra kAyiko yogaH paJcaprakAraH, audArikavaikriyAhArakataijasakArmaNabhedabhinnatvAttasya, tatazca kiM pazcaprakAreNApi kAyikena gRhNAti AhosvidanyathA ityAzaGkAsaMbhave sati tadapanodAyedamAhativihaM mi sarIraMmi, jIvapaesA havanti jIvassa / jehi u giNhai gahaNaM, to bhAsai bhAsao bhAsaM // 8 // __ vyAkhyA-'trividhe triprakAre, zIryata iti zarIra tasmin , audArikAdInAmanyatama ityarthaH, jIvatIti jIvaH tasya pradezAH jIvapradezAH, bhavanti, etAvatyucyamAne 'bhikSoH pAtra' ityAdau SaSThayA bhede'pi darzanAt mA bhUdU bhinnapradezata nisargAt, 2 samayena. 3 prAgiti. 1 aApattito zeyI, anyathA''dhAnanyasamayagrahaNanisargAvadhAraNAnupapatteH. 5 manovAkAyayogAnAmAtmanyApArarUpasvAt , bhAtmanakatvAt , ekasamaye parasparavistuphiyAkaraNAnupapatirityarthaH. yAvadantima guNasthAnaM bhAthyeva bandhaH karmaNA, tadvipAkavedatazca nisargaH teSAmanusamartha, Agamopapache ca tasminnavirodho vayA tathA'nApItyarthaH, * pradarzanAt. dIpa anukrama HT // 15 // ~ 33~
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [8], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka yA'pradezAtmasaMpratyaya ityata Aha-jIvasya AtmabhUtAM bhavanti, tatazcAnena niSpradezajIvAdinirAkaraNamAha, sati niSpradezatve karacaraNorugrIvAdyavayavasaMsagAbhAvaH, tadekatvApatte, katham -karAdisaMyuktajIvapradezasya uttamAGgAdisaMbaddhAtmapradezebhyo bhedAbhedavikalpAnupapatteriti / ya: kiM karotItyAha-'yastu gRhNAti' tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi 4-na sarvadaiva gRhNAti, kintu tatpariNAme sati, kiM ?-gRhyata iti grahaNa, grahaNamiti "kRtyalyuTo bahulaM" (pA03-3-113) itivacanAtkarmakArakaM, zabdadravyanivahamityarthaH, 'tato' gRhItvA 'bhASate' vakti, bhASata iti bhASakaH kriyA''viSTa ityarthaH, anena niSkriyAtmavAdabyavacchedamAha,sati tasminniSkriyatvAt apracyutAnutpannasthiraikarUpatvAdbhASaNAbhAvaprasaGgaH, kAm ?bhASyata iti bhASA tAM bhASAM / Aha-'tato bhASate bhASaka' ityanenaiva gatArthatvAdApAgrahaNamatiricyate iti, na, abhiprAyA-3 parijJAnAt , yaha bhASyamANaiva bhAyocyate, na pUrva nApi pazcAdU, ityasyArthasya khyApanAya bhASAgrahaNamaduSTameveti gAthArthaH // 8 // yaduktaM-'trividhe zarIre' ityAdi, tatra na jJAyate katamas vaividhyamiti, atastadabhidhAtukAma AhaorAliyaveubbiyaAhAro giNhaI muyai bhAsaM / sacaM mosaM sacAmosaM ca asabamosaM ca // 9 // abhedapacyA taprasthAH pradezA jIvAbhinnAH, gutadeva ca jIvasyesyuccAraNe phalaM, anyathA 'jIvapradezA' ityanena saMbaddhArthAcagamAta, 2 naiyAyikavaizeSikAdayaH, tanmate hi nityaM niravayavameva, sAvayavatve hi kAryatvApazyA anityatvApattiH, ghaTAdInAmiva / 3 karacaraNAdayo hisAvayavA ityubhayasaMmataM, AtmA ca |saiH pratyavayavameva saMyujyate, saMyogA syAttadA yadi svAdAramA sAvayavaH, pratipadezaM ca saMyogavAn , tato niSpaveze karacaraNAdyavayavasaMyogo na svAdAtmanaH, saMsameM hi niSpradezasyAtmanaH kAdibhiH, karAdInAmapi niSpradezakAramanaH pratyayayayena saMsargAtsvarUpApatyA niSpradezatvenaikatvApattiH, bhede sAvayavatvApratizAtahAniH, anede bhizApayavasaMyogAnupapattestadekatareNa sAramakatA na sarityaniSTeH. 5jIvapradezaH bhASaNapariNAme. 7 niskriya Atmani. dIpa anukrama SAREnatiithtimamana ~ 34~
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [9], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 16 // sUtrAka vyAkhyA-tatra audArikavAnaudArikaH, ihaudArikazabdenAbhedopacArAd matublopAdvA audArikazarIriNo grahaNamiti, hAribhadrIevaM vaikriyavAnvaikriyaH, AhArakavAnAhAraka iti / asau audArikAdiH, 'gRhNAti' Adatte 'muJcati' nisRjati ca, bhASyata || iti bhASA tAM bhASA, zabdaprAyogyatayA tddhaavprinntnysNhtimityrthH| kiviziSTAmityAha-satAM hitA satyA, santo muny-tti| vibhAgaH1 stadupakAriNI satyeti, athavA santo mUlottaraguNAstadanupaghAtinI satyA, athavA santaH padArthA jIvAdayaH taddhitA tatpratyAyanaphalA janapadasatyAdibhedA satyeti, tAM satyAM, satyAyA viparItarUpA krodhAzritAdibhedA mRSeti tAM, tathA tadu-14 bhayasvabhAvA vastvekadezapratyAyanaphalA utpanna mizrAdibhedA satyAmRSeti tAM, tathA tisRSvapyanadhikRtA zabdamAtrasvabhAvA''mantraNyAdibhedA asatyAmRSeti tAM ca, cazabdaH samuccayArthaH,AsAM ca svarUpamudAharaNayuktAnAM sUtradivaseyamiti mAthArthaH // 9 // Aha-audArikAdiH gRhAti muJcati ca bhASAM' ityukta, sA hi muktA utkRSTataH kiyatkSetraM vyApnotIti, ucyate, dIpa anukrama // 16 // prajJApanAvAH, yatastantra bhASAlakSaNaM padamekAdazaM "jaNavaya / sammaya 2 ThavaNA 3 nAme ruve 5 paduzca 6 sacce ya / vavahAra * bhAva 8 joge | isame ovammasathe 10 ya // 1 // kohe mANe 2 mAyA 3 lobhe ? peje 5 taheva dose 6 ya / hAse 7 bhae 83 khAiya 9 jvaghAiyaNissiyA 10 dasaG // 3 // bhAmaMtaNI ANavaNI 2 jAyaNI 3 vaha pucchaNI 4 va papaNavaNI 5 / paJcavANI 6 bhAsA, bhAsA icchAzulomA y||3|| aNabhimahiyA- W | bhAsA, bhAsA ma abhigAimi 9 borayA / saMsathakaraNI bhAsA yogada 1 abogadA 13 va 4 // iti satyAsatyAsatyAmRSAsvarUpaM, satyamRSA tu | 'uppaNamIsiyA / vigayamI siyA 2 vapaNavigayamIsibhA 3 jIvamissiyA 4 ajIvamissiA 5 jIvAjIvamissiA 6 arNatamissiA parittami| risA 8 bhavAmirisA 1 bhadAmIsibhA ... ~35~
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [9], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka SRO samastameva lokamiti, Aha-yadyevaM 'kai.' ttigAhA, ayaM sUtrato'bhisaMbandhaH, athavA'rthataH pratipAdyate, Aha-dvAda zabhyo yojanebhyaH parato na zRNoti zabda, mandapariNAmatvAttadravyANAmityuktaM, tatra kiM' parato'pi dravyANAmAgatisarasti ?, yathA ca viSayAbhyantare nairantairyeNa tadvAsanAsAmarthya, evaM bahirapyasti uta neti, ucyate, asti, kepAJcit kRtsnA lokavyApteH, Aha--yadyakAhi samaehi logo, bhAsAi nirantaraM tu hoi phuDo / logassa ya kahabhAge, kahabhAgo hoha bhAsAe // 10 // ____ vyAkhyA-katibhiH samayaiH' 'loka' lokyata iti lokaH caturdazarajjvAtmaka kSetralokaH parigRhyate, bhASayA nirantarameva bhavati spRSTaH vyAptaH pUrNa ityanAntaraM, lokasya ca katibhAge katibhAgo bhavati bhaassaayaaH,||10|| atrocyatecauhi samaehi logo, bhAsAi niraMtaraM tu hoi phuDo / logassa ya caramaMte, caramaMto hoi bhAsAe // 11 // vyAkhyA-caturbhiH samayairloko bhASayA nirantarameva bhavati spRSTaH, Aha-kiM sarvathaiva bhASayA uta viziSTayaiveti, | ucyate, viziSTayA, katham ?-iha kazcinmandaprayatno vaktA bhavati, sahyabhinnAnyeva zabdadravyANi visRjati, tAni ca pUrvasUce 'orAliyavetiye khAdipratipAdanAta 2'bhAsAsamasevIbho' ityAdI zrotrentrivAdIno hAdazayojanAdirUpakha viSayasa pratipAdanAt pRttikRtA. mandapariNAmalakSaNaM vizeSahetu zrutvA avagatI prabhA dvAdazasu yojaneSu, viSayakathanAt sandagavyANAM vAsakatvAt vAkhaH pUrNattvAca lokaspeti vA. dhonendriyAmAzve'numAnajJApanAya kapAdhivilAdi pAndanavyANAM keSAzilokavyAkSipratipattI. natu paJcAtikAvarUpo samyakSetrAdirUpo pA.9 paramANoH saptapadezA yathA spanA tathA nAotyanarthAntaradarzanaM. * sarvayaiva 1--5-6. dIpa AC-TECCOCCASCCSC anukrama ~36~
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [11], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata // 17 // sUtrAka - Avazyaka- visRSTAni asaMkhyeyAtmakatvAt paristhUlatvAcca vibhidyante, bhidyamAnAni ca saMkhyeyAni yojanAni gatvA zabdapariNAmatyA- hAribha gameva kurvanti, kazcittu mahAprayatnaH, sa khalu AdAnanisargaprayalAbhyAM mittvaiva visRjati, tAni ca sUkSmavAdahutvAcAyavRttiH anantaguNavRddhyA vardhamAnAni SaTUsu dikSu lokAntamAmupanti, anyAni ca tatparAghAtavAsitAni vAsanAvizeSAt samastaM vibhAgaH1 lokamApUrayanti, iha ca catuHsamayagrahaNAt tripaJcasamayagrahaNamapi pratyetavyaM, tulAdimadhyagrahaNavat, tatra kathaM punatribhiH samayaiH loko bhASayA nirantarameva bhavati spRSTa iti ?, ucyate, lokamadhyasthavaktRpuruSanisRSTAni, yatastAni prathamasamaya eva SaTsu dikSu lokAntamanudhAvanti, jIvasUkSmapudgalayoH 'anuzneNi gatiH' (tattvArtha0 a02 sUtra 27) iti vacanAt , dAdvitIyasamaye tu ta eva hi SaTU daNDAzcaturdizamekaikazo vivardhamAnAH SaTU manthAno bhavanti, tRtIyasamaye tu pRthaka pRthak tadantarAlapUraNAt pUrNo bhavati loka iti, evaM tribhiH samayairbhASayA lokaH spRSTo bhavati, yadA tu lokAntasthito* vA bhASako yakti, catasRNAM dizAmanyatamasyAM dizi nADyA bahiravaisthitastadA caturbhiH samayerApUryata iti, katham , ekasamayena antarnADImanupraMvizati, yo'nye pUrvavadraSTavyAH, yadA tu vidi vyavasthito pakti, tadA pudgalAnAmanuzreNigamanAt samayadayenAntanoMDImanupravizati, zeSasamayatrayaM pUrvavadraSTavyamityevaM paJcabhiH samayairApUryata iti / anye tu jainasa CCCC dIpa anukrama asaMkhyevAH skandhAna tu paramANavo'saMkhyeyA tInavanavakRvimaedavyApekSayA. jAyate'nena prasANAgativyavasthitizca nAyA bahiH janmAyabhAvaca naslokarItyA narANAmiya na toti cAnumIyate. 4 tathAsvAbhAbyAdeva anukUlasAmAyabhAvAvA bahirnA uSA na zrepayArambha iti. 5 vyAvahArikI vidiyatra, sampathA vyavasthAnAbhAvAt. * sthUratvAca-3-5-6.+ vo vA 1-2-3-5. ~37~
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [11], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka mudghAtagatyA lokApUraNamicchanti, teSAM cAdyasamaye bhASAyAH khalu UrdhAdhogamanAt zeSadikSu nA mizrazabdazravaNasaMbhavaH, uktaM cAvizeSeNa-"bhAsAsamaseDhIo, saI jaM suNai mIsayaM suNai (6)tti / atha mataM-'vyAkhyAnato'rthapratipatti' xiti nyAyAddaNDa eva mizrazravaNaM bhaviSyati, na zeSadiviti, tatazcaudoSa iti, atrocyate, evamapi trimiH samayairlokA pUraNamApadyate, na catuHsamayasaMbhavo'sti, katham ?-prathamasamayAnantarameva zeSadikSu parAghAtadravyasadbhAvAt dvitIyasamaya ev| manthAnasiddheH, tRtIye ca tadantarAlApUraNAt iti / Aha-jainasamudUghAtavaccaturmirevApUraNaM bhaviSyatIti ko doSa iti, atrocyate, na, siddhAntAparijJAnAtU, iha jainasamudghAte svarUpeNApUraNAt, na tatra parIghAtadravyasaMbhavo'sti, sakarmakajICIvavyApAratvAttasya, tatazca kapATanivRttireva tatra dvitIyasamaya iti, zabdadravyANAM tvanuzreNigamanAtparAghAtadnyAntaravA sakasvabhAvatvAcca dvitIyasamaya eva manthAnApattiriti, acittamahAskandho'pi vainasikatvAt parAghAtAbhAvAcca caturbhi(reva pUrayati, na caivaM zabda iti, sarvatrAnuzreNigamanAt , ityalamativistareNa, gamanikAmAtramevaitat prastutamiti / yadukta'lokasya ca katibhAge katibhAgo bhavati bhASAyAH' iti, tatredamucyate-'lokasya ca' kSetragaNitamapekSya 'crmaante| asaMkhyeyabhAge 'caramAntaH' asaMkhyeyabhAgo bhavati 'bhASAyAH' samagralokavyApinyAH iti gAthArthaH // 11 // * kevalisamudghAtamAMdayA. kAMdhodaNDabhAgasthitanotuH zruterminazabdasA, caturanulAdimAno daNDo banAnusAreNa / vAsahanyasaMbhavaH. 5 samughA-2 tasva. 5 vainasikatvAbhAvAttasya parApAta (vAsa) anyAbhAvarahitatvAca. 6 jAdhodaNDabhavanAnantaraM catama dikSa anuzreNi gamanAn mandhAna saMpattirityarthaH / kSetra AkAzasya gaNitaM lokapradezadvArA gaNanamasaMkhyeyarUpaM. 1 nedam. 1 zraSaNAsaM0. *mA. + svabhAvAca . dIpa anukrama T ~ 38~
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [11], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: hAribhadrIyavRttiH [vibhAgaH1 prata sutrAMka 'tattva-bheda-paryAyairvyAkhyA' iti nyAyAta tattvato bhedatazca matijJAnasvarUpamabhidhAya idAnIM nAnAdezajavineyagaNasukhapratipattaye tatparyAyazabdAn abhidhitsurAha IhA apoha vImaMsA, maggaNA ya gavesaNA / sapaNA saI maI paNNA, savvaM AbhiNibohiyaM // 12 // vyAkhyA-'Iha ceSTAyAM' IhanamIhA satAmarthAnAM anvayinAM vyatirekiMNAM ca polocanA itiyAvat, apohana apohaH nizcaya ityarthaH, vimarzanaM vimarzaH IhAyA uttaraH, prAyaH zirakaNDUyanAdayaH puruSadharmA ghaTante iti saMpratyayo vimarzaH, tathA anvayadharmAnveSaNA mArgaNA, cazabdaH samuccayArthaH, vyatirekadharmAlocanA gaveSaNA, tathA saMjJAnaM saMjJA, vyaJjanAvagrahottarakAlabhAvI mativizeSa ityarthaH, smaraNaM smRtiH, pUrvAnubhUtArthAlambanaH pratyayaH, mananaM matiH-kathaJcidarthaparicchittAvapi sUkSmadharmAlocanarUpA buddhiriti, tathA prajJAnaM prajJA-viziSTakSayopazamajanyA prabhUtavastugatayathAvasthitadharmAlocanarUpA matirityarthaH, sarvamidaM 'AbhinivodhikaM' matijJAnamityarthaH, evaM kiJcidbhedAbhedaH pradarzitaH, tattvatastu mativAcakAH sarva evaite paryAyazabdA iti gAthArthaH // 12 // tattvabhedaparyAyairmatijJAnasvarUpaM vyAkhyAyedAnIM navabhiranuyogadvAraiH punastadrUpanirUpaNAyedamAhavisaMtapaya parUvaNayA dabbapamANaM ca khitta phusaNA ya / kAlo a aMtaraM bhAga, bhAve appAbahuM ceva // 13 // gai iMdie ya kaue, joe veai kasAya lesAsu sammatanANedasaNasaMjayauvaoge AhAre // 14 // "masthANaM omAhaNaM" (gAthA 3) "ummada iMhAvAbho ya" (gAthA 2) bhedadarzanadvArA bhedalakSaNAkhyAnadvArA ca. + lambanama02-3-4 dIpa anukrama Abhinibodhika-jJAnasya paryAyA: evaM saMtapadAdi anuyogA: ~ 39~
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bhAsa~ga parikta parjataM sume" saNNI" ya hoi bhavaM carimeM "AbhiNibohianANaM, maggijai esa ThANesu // 165 // vyAkhyA -- sacca tatpadaM ca satpadaM tasya prarUpaNaM satpadaprarUpaNaM tasya bhAvaH satpadaprarUpaNatA gatyAdibhirdvArairAbhiniyodhikasya karttavyeti, athavA sadviSayaM padaM satpadaM zeSaM pUrvavat, Aha-kimasatrpadasyApi prarUpaNA kriyate 1 yenedamucyate 'satpadaprarUpaNeti' kriyata ityAha kharaviSANAderasatpadasyApIti, tasmAt sadgrahaNamiti, athavA sainti ca tAni padAni ca satpadAni gatyAdIni taiH prarUpaNaM satpadaprarUpaNaM materiti / tathA 'dravyapramANaM' iti jIvadravyapramANaM vaktavyaM, etaduktaM bhaveti - ekasmin samaye kiyanto matijJAnaM pratipadyanta iti, sarve vA kiyanta iti, caH samuccaye, 'kSetraM' iti kSetraM vaktavyaM, kiyati kSetre matijJAnaM saMbhavati, 'sparzanA ca' vaktavyA, kiyat kSetraM matijJAninaH spRzanti, Aha-- kSetrasya sparzanAyAzca kaH prativizeSaH 1, ucyate, yatrAvagAhastat kSetraM, sparzanA tu tadvAhyato'pi bhavati, ayaM vizeSa iti cazabdaH pUrvavat, kAlazca vaktavyaH, sthityAdikAlaH, antaraM ca vaktavyaM pratipattyAdAviti, bhAgo vaktavyaH, matijJAninaH zeSajJAninAM katibhAge varttanta iti, tathA bhAvo vaktavyaH, kasmin bhAve matijJAnina iti, alpabahutvaM ca vaktavyaM, Aha-bhAgadvArAdevAyamartho'vagataH, tatazcAlama neneti, na, abhiprAyAparijJAnAt, iha matijJAninAmeva pUrvapratipannapratipadyamAnakApekSayA alpa pUrva hi padasya satyaM atra tu vApyakheti na saMbhavavyabhicArAbhAvena vizeSaNAnarthakyaM 2 asadarzaviSayasya. 3 vAcyavicAraNAprakramAda. 4 materguNatyA jIvAbhAvAca 5 jIvadhyamANasyAprAsaGgikatvApateH 6 abhedopacArAtadvAn apinA'vagA dakSetrasamuSAyaH. 8 AdinA pratipattikAlaH suSamAdiH, 9 AdinA pratipadyamAnatAyAH, prAhmanAzocarotpAdAntarAcaM pratipazyantarAkaM tacAntarmudi vakSyamANaM ubhayoH pratipAdyamAnayordvitIyaM virahakAlo'tra samayAdiH *tyAdiH kAlaH 1. Education Internation For Parts Only ~40~
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 19 // sUtrAka A% |bahutvaM vaktavyamiti samudAyArthaH / idAnI prAgupanyastaigAthAdvayenAbhinivodhikasya satpadaprarUpaNAdvArAvayavArthaH pratipAdyate, hAribhadrIkatham ?, anviSyate 'AbhinibodhikajJAnaM kimasti nAstIti,' asti, yadyasti ka tat , tetra 'gatAviti' gatimaGgIkRtyA-1 yadRttiH locyate, sA gatizcaturvidhA-nArakatiryaGnarAmarabhedabhinnA, tatra catuSprakArAyAmapi gatau AbhiniyodhikajJAnasya pUrvaprati-14vibhAgaH1, pannA niyamato vidyante, pratipadyamAnAstu vivakSitaikAle bhAjyAH, kadAcidbhavanti kadAcinneti, tatra pratipadyamAnA abhidhIyante te ye tatprathamatayA''bhinibodhikaM pratipadyante, prathamasamaya eva, zeSasamayeSu tu pUrvapratipannA eva bhavanti / tathA 'indriyadvAre' indriyANyaGgIkRtya mRgyate, tatra pazcendriyAH pUrvapratipannAH niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vikalpanIyA | iti, dvitricaturindriyAstu pUrvapratipannAH saMbhavanti, na tu pratipadyamAnAH, ekendriyAstu ubhayavikalAH 2 / tathA 'kAya iti' kAyamaGgIkRtya vicAryate, tatra trasakAye pUrvapratipannA niyamato vidyante, itare tu bhAjyAH, zeSakAyeSu ca pRthivyAdiSu| ubhayAbhAva iti / tathA 'yoga iti' triSu yogeSu samuditethU paJcendriyavadvaktavyaM, manorahitavAgyogeSu vikalendriyavat, kevalakAyayoge tUbhayAbhAva iti / tathA 'veda iti' triSvapi vedeSu vivakSitakAle pUrvapratipannA avazyameva santi, itare SAR % 15% dIpa anukrama 6425* // 19 // jJAnAdAvatidezasugamavAya tisUNAM sahopanyAsaH, yahA 'AbhiNiyohiyanANaM maggijai esu ThANesu' tivacanAt tisUNAM gAdhAnAmekavAphyateti saho- panyAsaH. 2 dvAragAthayoH bAreSu vidhAtI. 3 chasthamarUpakApekSayA cedaM, sarvajJAnAM tu nizcite evaM pratipadyamAnatetare. 4 vivakSitalAyupayogasthityapekSayA, n| tvapUrvAMvAtyapekSayA. 5 sthityapekSayA. samdhiparyAptAnAM, karaNAparyAptAvasthAyA~ bhavAntarAsAditasAsAdanasamyaktvasamAvasaMbhavAta, sahacariteSu, pratyekaravAne vakSyamANatvAt vikale sAsAdanAbhyupagame'pi ekendriyevanabhyupagamAttakha. * nedaM 5-6. REarana NEntiaram.org ~ 41~
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH tu bhAjyA iti 5 / tathA kaSAya iti dvAraM' kaSAyAH krodhamAnamAyA lobhAkhyAH pratyekamanantAnubandhyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaMjvalanabhedabhinnA iti, tatrAdyeSu anantAnubandheSu krodhAdiSUbhayAbhAva iti zeSeSu tu pazcendriyebad yojyam 6 tathA 'lezyAsu' cintyate, tatra zleSayantyAtmAnamaSTavidhena karmaNA iti lezyAH kAyAdyanyatamayogavataH kRSNAdidravyasaMbandhAdAtmanaH pariNAmA ityarthaH, tatroparitanISu tisRSu lezyAsu paJcendriyavadyojanIyaM iti, AdyAsu tu pUrvapratipannAH saMbhavanti, natvitara iti 7 / tathA 'samyaktvadvAraM' samyagdRSTiH kiM pUrvapratipannaH kiM vA pratipadyamAnaka iti, atra vyavahAranizcayAbhyAM vicAra iti, tatra vyavahAranaya Aha-- samyagdRSTiH pUrvapratipanno na pratipadyamAnakaH AbhinibodhikajJAnalAbhasya, samyagdarzanamatizrutAnAM yugapallAbhAt, AbhinivodhikapratipatyanavasthAprasaGgAcca / nizcayanayasvAha - samyagdRSTiH pUrvapratipanaH pratipadyamAnazca AbhinibodhikajJAna lAbhasya, samyagdarzana sahAyatvAt, kriyAkAlaniSThAkAlayorabhedAt, bhede ca kriyA'bhAvAvizeSAt pUrvavadvastuno'nutpattiprasaGgAt na cerathaM tatpratipattyanavastheti 8 tathA 'jJAnadvAra' tatra jJAnaM paJcaprakAraM, matizrutAvadhimanaHparyAya kevala bhedabhinnaM iti, atrApi vyavahAranizcayanayAbhyAM vicAra iti, tatra vyavahAranayamataMmatizrutAvadhimanaH paryAya jJAninaH pUrvapratipannA na tu pratipadyamAnakA iti matyAdilAbhasya samyagdarzana sahacaritatvAt, kevalI tu na pUrvapratipanno nApi pratipadyamAnakaH, tasya kSAyopazamikajJAnAtItatvAt, tathA matyajJAnazrutAjJAna vibhaGgajJAna 1] sAsvAdana kAlasyApavAdavivakSeti maladhAripAdAH 2 zeSANAM pUrvapratipannatvAt pratipadyamAna bhajanA, pUrvamavApyAdhunA tadupayoge tabdha vA varta mAnA agra pratipakSatvena mAjhA natu pratipadya va ujjhitavale. bandhiSu 4 + nedaM 13. kalAbhasya 1-3-5-6 vastuto0 5-6. Eucation International For Penal Use On ~42~
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata sUtrAka |vantastu vivakSitakAle pratipadyamAnA bhavanti, na tu pUrvapratipannA iti / nizcayanayamataM tu matizrutAvadhijJAninaH pUrvapra-14 hAribhadrItipannA niyamataH santi, pratipadyamAnA api samyagdarzanasahacaritatvAt matyAdilAbhasya saMbhavantIti, kriyAkAlaniSThA-|| kAlayorabhedAta, manaHparyAyajJAninastu pUrvapratipannA etra, na pratipadyamAnakAH, tasya caM bhAvayaterevotpatteH, kevalinAM/vibhAgaH1 tUbhayAbhAva iti / matyAdyajJAnavantastu na pUrvapratipannA nApi pratipadyamAnakAH, pratipattikriyAkAle matyAdyajJAnAbhAvAt , kriyAkAlaniSThAkAlayozcAbhedAt, ajJAnabhAve ca pratipattikriyA'bhAvAt 9 / idAnIM 'darzanadvAraM', taddarzana caturvidha, cakSuracakSuravadhikevalabhedabhinnaM, tatra cakSurdarzaninaH acakSurdarzaninazcai,kimuktaM bhavati ?-darzanalabdhisampannAnata darzanopayoga |gina iti 'sadhAo laddhIo sAgArovaogovauttassa uppaijaI' iti vacanAt, pUrvapratipannA niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vivakSitakAle bhAjyAH, avadhidarzanistu pUrvapratipannA eve, na tu pratipadyamAnakAH, kevaladarzaninastUbhayavikalA iti 10 / 'saMyata iti dvAraM', saMyataH pUrvapratipanno na pratipadyamAna iti 11 / 'upayogadvAraM' sa ca dvidhA-sAkAro'nAkArazca, tatra sAkAropayoginaH pUrvapratipannA niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vivakSitakAle bhAjyA iti, anAkArovizeSeti. 2 zAmajJAninorabhedAn AbhiniyodhikajJAnavanta iti bodhyam. 3 sAkArAnAkArayoH upayogayogapadyAbhAvAt kimvityAdi. 4 esadupayoga // 20 // vantaH, na cAratAta eva labdhicintA pUrvavat. 5 iSTAvadhAraNArthatvAdevakArasya atipayamAnAnAM niSedhAryavaH, natu mithyAtvatAM bhavadhidAnavyavacchedAya, yhaa| tasa tadvatAmavazyaMbhAvAn sAkAropayogopayukAnAmeva matijJAnavotpatteH 7 'naiMmi uchAuma sthie nANe' iti siddhAntamajIkRtya. * nAstIdam 5-6.1 [+ aspacance 1-2-3-5-6. dIpa +9 anukrama 55-2 T Mustaram.org ~ 43~
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka |payoginastu pUrvapratipannA eva na pratipadyamAnakAH / 12 adhunA AhArakadvAra, AhArakAH pUrvapratipannA niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vikalpanIyA vivakSitakAla iti, anAhArakAstu apAntarAlagatau pUrvapratipannAH saMbhavanti, na tu prati-| |padyamAnakA iti 13 / tathA 'bhASaka iti dvAraM', tatra bhASAlabdhisaMpannA bhASakAH, te' bhASamANA abhApamANA vA pUrvapratipannA niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vivakSitakAle bhajanIyA iti, tallabdhizUnyAzcobhayavikalA iti 14 / 'parIta iti dvAraM', tatra parIttAH pratyekazarIriNaH, te pUrvapratipannA niyamataH santi, pratipadyamAnAstu vivakSitakAle bhAjyA iti, sAdhAraNAstu ubhayavikalA iti 15 / 'paryAptaka iti dvAra', tatra panirAhArAdiparyAptibhirye paryAptAste paryAptakAH, te pUrvapratipannA niyamato vidyante, vivakSitakAle pratipadyamAnAstu bhajanIyA iti, apayoptakAstu SaTpayotyapekSayA pUrvapratipannAH15 saMbhavanti, na vitare 16 / 'sUkSma iti dvAraM', tatra sUkSmAH khalUbhayavikalAH, bAdarAstu pUrvapratipannA niyamataH santi, | itare tu vivakSitakAle bhAjyA iti 17 / tathA 'saMjJidvAra' tatreha dIrghakAlikyupadezena saMjJinaH pratigRhyante, te ca bAdaravadvaktavyAH , asaMjJinastu pUrvapratipannAH saMbhavanti, na vitara iti 18 / 'bhava iti dvAra', tatra bhavasiddhikAH saMjJivaddha-18 ktavyAH, abhavasiddhikAstUbhayazUnyA iti 19 / 'carama iti dvAra', caramo bhavo bhaviSyati yasyAsau abhedopacArAcarama | | iti, tatra itthaMbhUtAH caramAH pUrvapratipannA niyamataH santi, itare tu bhAjyAH, acaramAstUbhayavikalAH, uttarArdhe tu vyAkhyA saMkSipaJcenjiyANAM paNNAM paryAptInA saMbhavAta , tatra pAvazyabhAvAtasya.2 pratipacamAnakA bhavyA ityarthaH / jAtibhavyamyavacchedaH phAra dvArapAyastha, 14 'mAbhiNiyohiSanANaM masjida esu ThANemu' ti tRtIyagAdhottarArdhakakSaNa, 4 teSAM 2. dIpa anukrama TEAC // ~44~
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 21 // sUtrAka - tameva / kRtA satpadaprarUpaNeti, sAmprataM AbhinibodhikajIvadravyapramANamucyate-tatra pratipattimaGgIkRtya vivakSitakAle hAribhadrIkadAcid bhavanti kadAcinneti, yadi bhavanti jaghanyata eko dvau trayo vA, utkRSTatastu kSetrapalyopamAsaMkhyeyabhAgapradeza- yavRttiH rAzitulyA iti, pUrvapratipannAstu jaghanyataH kSetrapalyopamAsaMkhyeyabhAgapradezarAziparimANA eva, utkRSTatastu ebhyo vize- IvibhAgAra pAdhikA iti / uktaM dravyapramANaM, idAnIM 'kSetradvAraM', tatra nAnAjIvAna ekajIvaM cAGgIkRtya kSetramucyate, tatra sarve evA-1 bhinibodhikajJAnino lokasya asaMkhyeyabhAge vartante, ekajIvastu IlikAgatyA gacchannUrva anuttarasureSu saptasu caturdazabhAgeSu vartate, tebhyo vA''gacchanniti, adhastu SaSThIM pRthvIM gacchaMstato vA pratyAgacchan paJcasu saptaMbhAgeSu iti, nAtaH paramadhA kSetramasti, yasmAt samyagdRSTeH adhaH saptamanarakagamanaM pratiSiddhamiti, Aha-adhaH saptamanarakapRthivyAmapi samyagdarzanalAbhasya pratipAditatvAt AgacchataH paJcasaptabhAgAdhikakSetrasaMbhava iti, atrocyate, etadapyeyuktaM, saptamanarakAt | samyagdRSTerAgamanasyaupyabhAvAt , katham , yasmAt tata uddhRtAstiryavevAgacchantIti pratipAditaM, amaranArakAca samyagdRSTayo manuSyeSveva, ityalaM prasaGgena prakRtaM prastumaH / 'sparzanAdvAraM' idAnIM, iha yatrAvagAhastat kSetramucyate, sparzanA tu -- - dIpa - anukrama --- yadyapi hAdAyojanAmyalokamuzanti tathApi myUmatA tAvatIna vivakSitAvAlpeti.2 adholokasya sama bhAgAn kRtvedamukta, pUrva caturdazA lokabhAgAlA // 21 // | atra svadholokabhAgA halatra vivakSaiva mAna, bhASyakArAdibhisvanApi paJca caturdazabhAgAH prasApAdiSata. 3 sivAntakarmagranthobhayamatenApi pAntasamyaktvAnAmeva saptamanarakagamanAbhyupagamAna, 4 gamana viSayavAzAyA apukatA apinA, yahA kSetrasaMbhavAyogyatA sampadApTerAgamanAyogyatA ceti bhavanayituM. 5 adhika kSetrasya | pariprado'pinA. * svetebhyo 2-4 sutebhyo . 1OLoamera ~ 45~
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [15], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH tato'tiriktA avagantavyA yatheha paramANorekapradezaM kSetraM saptapradezA ca spairzaneti / tathA 'kAladvAraM', tatropayogamaGgIkRtya ekasyAnekeSAM cAntarmuhUrttamAtra eva kAlo bhavati jaghanyata utkRSTatazca tathA talabdhimaGgIkRtya ekasya jaghanyenAntarmuhUrtta meva, utkRSTatastu SaTSaSTisAgaropamANyadhikAnIti, vAradvayaM vijayAdiSu gatasya acyute vA vAratrayamiti, narabhavakAlAbhyadhika iti, tata UrdhvamapracyutenApavargaprAptireva bhavatIti bhAvArtha:, nAnAjIvApekSayA tu sarvakAla eveti, na yasmAdAbhinivodhikalabdhimacchUnyo loka iti / idAnIM 'antaradvAra', tatraikajIvamaGgIkRtya AbhinivodhikasyAntaraM jaghanyenAntarmuhUrtta, katham ?, iha kasyacit samyaktvaM pratipannasya punastatparityAge sati punastadAvaraNakarmakSayopazamAd antarmuhUrtta mAtreNaiva pratipadyamAnasyeti, utkRSTatastu AzAtanApracurasya parityAge sati apArdhapudgalaparAvartta iti, uktaM ca- "titthagarapavayaNasurya, AyariyaM gaNaharaM mahihIyaM / Asardito bahuso, anaMtasaMsArio hoI // 1 // " tathA nAnAjIvAnapekSya antarA'| bhAva iti / 'bhAga iti dvAraM' tatra matijJAninaH zeSajJAninAmajJAninAM cAnantabhAge varttante iti / 'bhAvadvAraM idAnIM tatra | matijJAninaH kSAyopazamike bhAve varttante matyAdijJAnacatuSTayasya kSAyopazamikatvAt / tathA 'alpabahutvadvAraM', tatrAbhinibodhikajJAninAM pratipadyamAnapUrvapratipannApekSayA alpabahutvavibhAgo'yamiti tatra sadbhAve sati sarvastokAH pratipadyamA 1 adhiketi 2 cAro disakA dvAvRdhvadhodiko ekazrAvagAhasthAnamiti saptapradezA sparzanA. 3 'anekAbhiniyodhika jIvAnAmapIdamevopayogakAmAnaM kevalamidantarmuhUrttamapi vRhattaramavaseyaM' iti vizeSAvazyakau 4 tIrthaMkaraM pravacanaM zrutaM AcArya gaNadharaM mahardikam (AmazauSadhyAdilabdhimantaM ) / AzAtayan bahuzaH anantasaMsAriko bhavati // 1 // 5 bhAgadvArAtpArthakyajJApanAya dhArA0 1-2-3-4-6 + AsAdeto. 24. Eucation Internationa For Parts On ~46~ ayor
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [16/1], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: yavRttiH vibhAgaH1 prata // 22 // sUtrAka nakA, pUrvapratipannAstu jaghanyapadinastebhyo'saMkhyeyaguNAH, tathotkRSTapadinastu etebhyo'pi vizeSAdhikA iti gAthAvayavArthaH / / 15 / / sAmprataM yathAcyAvarNitamatibhedasaMkhyApradarzanadvAreNopasaMhAramAha AbhiNibohiyanANe, aTThAvIsai havanti pyddiio| asya garmanikA-'AbhinivodhikajJAne aSTAviMzatiH bhavanti prakRtayaH' prakRtayo bhedA ityanAntaraM, katham 1, iha vyaJjanAvagrahaH caturvidhaH, tasya manonayanavajendriyasaMbhavAt , arthAvagrahastu poDhA, tasya sarvendriyeSu saMbhavAt , evaM IhAvAyadhAraNA api pratyeka SaDbhedA eva mantavyA iti, evaM saMkalitA aSTAviMzatirbhedA bhavanti / Aha-pAgU avahai grahAdinirUpaNAyAM 'asthANaM uggahaNe' ityAdAvetAH prakRtayaH pradarzitA eva, kimiti punaH pradazyante !, ucyate, tatra sUtre saMkhyAniyamena nokAH, iha tu saMkhyAniyamena pratipAdanAdavirodha iti / idaM ca matijJAnaM caturvidhaM-dravyataH kSetrataH kAlato bhAvataca, tatra dravyataH sAmAnyAdezena matijJAnI sarvadravyANi dharmAstikAyAdIni jAnIte, na vizeSAde dIpa anukrama V // 22 // gAthArdhassa upasaMhAravAkyasya vA. saMkSiptA vivRtiH 3 prAgvan manasa indriyatA. gAthA (3). 5 tRtIyagAthArUpe. 6 avanadAdInAM saMkhyAbhedaM pratyeka vidhAya na pratipAditAH, myAnA zyAmavarahasya aryAcaprahAvAyadhAraNAnAM ca yathAvadimbiyAdibhedena sUtre pratipAdanAbhAvAt. 7 'Adesoti pagAro oghAdekheNa sacadamAIti (103) vizeSAvazyakavacanAt ivyasAmAnyena. 8na sarveciyopairiyarthaH, kriyatAM punaH paryAvANAmadhiyamAta. nayanamano1-3-4-5. | Abhinibodhika jJAnasya 28 karmaprakRtayaH ~ 47~
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [16/1], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: hai prata sUtrAka zata iti, evaM kSetrato lokAloka, kAlataH sarvakAlaM, bhAvatastu audayikAdIn pazca bhAvAniti, sarvabhAvAnAM cAnantabhArgamiti / uktaM matijJAnaM, idAnIM avasaraprAptaM zrutajJAna pratipipAdayipurAha supaNANe payaDIo, vittharao Avi vocchAmi // 16 // vyAkhyA-zrutajJAnaM pUrva vyutpAditaM tasmin , prakRtayo bhedA aMzA iti paryAyA, tAH, 'vistarataH' prapaJcena, cazabdAta saMkSepatazca, apizabdaH saMbhAvane, avadhiprakRtIzca 'vakSye' abhidhAsye // 16 // idAnIM tA eva zrutaprakRtIH pradarzayannAha patteyamakkharAI, akkharasaMjoga jattiA loe / evaiyA payaDIo, suya nANe huMti NAyabvA // 17 // vyAkhyA-ekamekaM prati pratyeka, akSarANyakArAdIni anekabhedAni, yathA akAraH sAnunAsiko niranunAsikazca, punarekekanidhA-hasvaH dIrghaH plutazca, punarekaikakhidhaiva-udAttaH anudAttaH svaritazca, ityevamakAraH aSTAdazabhedaH, ityevamanyeSvapina ikArAdiSu yathAsaMbhavaM bhedajAlaM vaktavyamiti / tathA akSarANAM saMyogA' akSarasaMyogAH saMyogAzca dyAdayaH yAvanto loke | ACCOACCASE dIpa anukrama dhAMtikAyAdInAmAdhAra yo'mya itasthA, 2 atItAmAgatavartamAnarUpam / kSetrAdiSvapi sAmAnyAdezamakhanuvartanIya, 'bhAvamINa bhAbhi|Niyohi bhanANI AeseNaM so bhAce jANa'ti zrImandIsUtragataM vASayamAlamvedam. sarvabhAvabodhena sarvajJatvAttiyoM tadvAraNAya, 'matizrutabonibandhaH sarvajamveSvasabaMparyAye' iti tatvArthe a0 1 sUtram 2. Alamaye, sarvaparyAyANAmanantabhAgaM yupate matijJAnI, sanazAninoH kathavidabhedAdeyaM shaamidvaaraa| zAnabhedAnAM kapanaM. 5 lavaNe dIrghAbhA samyakSarANAM svAbhAvaM vyajanAnAM havAdhabhAvaM bhAvezya, pUrvavyutpAditaM 1-2-4-5. + dam 2-4, akSarasaMyogAna01. SARERaunintamarana atha zrutajJAnasya pratipAdanam kriyate ~ 48~
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [17], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka- prata // 23 // sutrAka yathA ghaTaipaTa' iti 'cyA hastI' ityevamAdayaH ete cAnantA iti,tatrApi ekaikaH anantaparyAyaH, svaparaparyAyApekSayA iti| hAribhadrIAha-saMkhyeyAnAM akArAdInAM kathaM punaranantAH saMyogA iti, atrocyate, abhidheyasya pudgalAstikAyAderanantatvAt | yavRttiH |bhinnAcci, abhidheyabhede ca abhidhAnabhedasiddhyA anantasaMyogasiddhiriti, abhidheyabhedAnantyaM ca yathA-paramANuH, dvipra-vibhAgaH1 deziko, yAvad anantapradezika ityAdi, tathaikatrApi ca anekAbhidhAnapravRtteH abhidheyadharmabheSdA yathA-paramANuH, niraMzo, niSpradezaH, nirbhedaH, niravayava ityAdi, na caite sarvathaikAbhidheyavAcakA dhvanaya iti, sarvazabdAnAM bhinnapravRttini|mittatvAt , ityevaM sarvadravyaparyAyeSu AyojanIyamiti, tathA ca sUtre'pyuktaM-"aNaMtA gamA aNaMtA pajavA" amumevArtha || cetasyAropyAha---'etAvatyaH' iyatparimANAH pravRttinimittatvAt ityevaM sarvaprakRmayaH zrutajJAne bhavanti jJAtavyA | dIpa anukrama malayagirIyAyo vRttI 'baTaH paTa ityAdi myAna khItyevamAdi' iti / abAdha udAharaNe svarAntarita : saMyogaH dvitIyasmiMstu svarAnantarita iti dRSTAntayaM. 2 saMyogA 3 saMyogaH je hamaha kevalo se savaNNasahimao va pajave'yAro / te tassa sapajAyA, sesA parapajavA so // 18 // cAyasapa-8 jAyavisesaNAiNA tassa jamuvati / sadhaNamivAsaMbaI, bhavanti to paLavA tassa // 18 // iti (vizeSAvazyakavacanAt ). 5 vipaJcAzataH. 6 padArthapAmdena jagatrayAbhidhAnava bhimAce saMyogabahutyAbhAvAdAha. anyathA abhidheyasvarUpAkhyAnAnupapatte, kAryasthale sAMketika spale'pica na na bhinnAnyabhidhAnAni. viziSTaikazabdenAnekAbhidhevAbhidhAnavicAramAzritya, ekasminnapi vA vAzye'nantAbhidhAnAbhyupagamanAyakatretyAdi. 9 sUkSmavasUkSmAyo- giravAparaparamANusaMyogahInatvAvinAvisvAzyavAnAramyatyAdinA pravRttiH zabdAnAmeSAmatra. 10iha gamA azaMgamA gRhamante, arthagamA nAmArthaparicchedAste cAnantAH iti nandIvRttI. + ghaTaH paTaH 1-2-4-5. hayAdi 2-4. nyAno 1.6jyAna khI 1.pimiyaravAe 2-4-5, dharmabhedo 1-2-3-4. // 23 / / ~ 49~
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [17], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka iti gAdhArthaH // 17 // idAnI sAmAnyatayopadarzitAnAM anantAnAM zrutajJAnaprakRtInAM yathAvadbhedena pratipAdanasAmarthya AtmanaH khalu apazyannAhakatto me vaNNe, sattI suynnaannsvvpyddiio| caudasavihanikkhevaM, suyanANe Avi vocchAmi // 18 // | vyAkhyA-kuto !, naiva pratipAdayituM, 'me' mama 'varNayituM' pratipAdayituM 'zaktiH'sAmarthya, kAH-prakRtIH, tatra prakRtayo bhedAH, sarvAMzca tAH prakRtayazca sarvaprakRtayaH, zrutajJAnasya sarveprakRtayaH zrutajJAnasarvaprakRtaya iti samAsaH, tAH kuto me varNayituM zaktiH, kathaM na zaktiH, iha ye zrutagranthAnusAriNo mativizeSAste'pi zrutamiti pratipAditAH, uktaM ca-"te'viya maIvisese, suyaNANabhaMtare jANa" tA~zcotkRSTataH zrutadharo'pi abhilApyAnapi sarvAna na bhASate, tepAmanantatvAt aayussH| parimitatvAt vAcaH kramavRttitvAceti, ato'zaktiH, tataH 'caturdazavidhanikSepa' nikSepaNaM nikSepo-nAmAdivinyAsaH, caturdazavidhazcAsau nikSepazceti vigrahastaM 'zrutajJAne' zrutajJAnaviSayaM, cazabdAt zrutAjJAnaviSayaM ca, apizabdAt ubhayaviSayaM ca, taba zrutajJAne samyakazrute, zrutAjJAne asaMjJimithyAzrute, ubhaya zrute darzanavizeSaparigrahAt akSarAnakSarazrute iti, 'vkssye'| abhidhAsye iti gaathaathaiH|| 18 // sAmprataM caturdazavidhazrutanikSepasvarUpopadarzanAhi-. (viyoSAvazyake 143 ) tAnapi ca mativizeSAn dhutajJAnAbhyantare jAnIhi. 2 asaMjJinA vakSyamANarapi niyamAbhAvAsaM jinAM samyakzrutasya na tahaNaM. 3 ekasya parasparavirudharmAzrayasvAbhAvAdAha-darzanetyAdi, darzanazabdamAna zraddhAnArthaH. nAmasthApanAdabyANAmanAdaraH apradhAnatyAdinAzme vakSya. mAgaravADA, zrutaskambhe bhAvabhute ye bhedAlAturdazA tadapekSayA cAtra caturdazavidhanikSepeti, adhikArAvataraNikaipeti ca svarUpati, akSarasaMzyAdidvArANAM ca nAta | eva pRthak sUtrANi, + nAstIdaM 1-1-1-5. * caturdazanikSepa02. dIpa anukrama ~ 50 ~
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [19], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka 18 prata // 24 // sUtrAka akkhara saNNI sammaM, sAIyaM khalu sapajavasi ca / gamiyaM aMgapaviTuM, sattathi ee sapaDivakkhA // 19 // hAribhadrI vyAkhyA-tatra 'akSarazrutadvAraM' iha 'sUcanAtsUtra' itikRtvA sarvadvAreSu zrutazabdo draSTavya iti / tatra akSaramiti, 31 yavRttiH kimuktaM bhavati ?-'kSara saMcalane' na kSaratItyakSaraM, tacca jJAnaM cetanetyarthaH, na yasmAdidamanupayoge'pi prayavata iti bhAvArthaH, vibhAgaH1 itthaMbhUtabhAvAkSarIkAraNatvAdU akArAdikamapyakSaramabhidhIyate, athavA arthAna kSarati na ca zIyate ityakSaraM, taca samAsatastrividhaM, tadyathA-saMjJAkSaraM vyaJjanAkSaraM labdhyakSaraM ceti, saMjJAkSaraM tatra akSarAkAravizeSaH, yathA ghaTikAsaMsthAno dhakAraH, kuruNTikAsaMsthAnazcakAra ityAdi, tacca brAhayAdilipIvidhAnAdanekavidhaM / tathA vyaJjanAkSaraM, vyajyate'nenArthaH pradIpeneva ghaTa iti vyaJjana, vyaJjanaM ca tadakSaraM ceti vyaJjanAkSara, taha sarvameva bhASyamANaM akArAdi hakArAntaM, arthAbhivyaJjakatvAcchabdasya, tathA yo'kSaropalambhaH tat labdhyakSaraM, tacca jJAnaM indriyamanonimittaM zrutagranthAnusAri tadAva raNakSayopazamo vA / atra ca saMjJAkSaraM vyaJjanAkSaraM ca dravyAkSaramukta, zrutajJAnAkhyabhAvAkSarakAraNatvAt , labdhyakSaraM tu bhAvAkSaraM, vijJAnAtmakatvAditi / tatra akSarazrutamiti akSarAtmakaM zrutaM akSarazrutaM, dravyAkSarANyadhikRtya, athavA akSaraM ca tat zrutaM ca akSarazrutaM, bhAvAkSaramaGgIkRtya / / 19 / / uktamakSarazrutaM, idAnImanakSara zrutasvarUpAbhidhitsayAha dIpa anukrama bhASyamANazabdasvaiva yajamAkSaratvAdAha-arthAbhIzyAdi, pravekaM vibhicAkSarANAmAbhivyaJjakasvAbhAyAt . 2 rUpakSarANi saMzAmya anobhayA // 24 // pANyAzritya ina kSaratItyAdivyutpazyA cetanAmAzritya. + pragyavatIti. 2-5. ithaMbhUto.1.1 bhAvA05-5.6 kuraSTisaM01-2- raNTikAsaM02 vismakarma1-2-3-4. ~51~
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [20], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka Usasi nIsasiaM, nicchUDhe khAsi ca chIaM ca / NIsiMghiyamaNusAraM, aNakakharaM cheliyAIaM // 20 // vyAkhyA-uccasanaM ucchusitaM, bhAve niSThApratyayaH, tathA niHzvasanaM niHzvasitaM, niSThIvanaM nidha-yUtaM, kAzanaM kAzitaM, cazabdaH samuccayArthaH, kSavaNaM kSutaM, cazabdaH samuccayArtha eva, asya ca vyavahitaH saMbandhaH, katham ! seNTitaM cAnakSarazrutamiti vakSyAmaH, niHsiMGghanaM ni:sivitaM, anusvAravadanusvAra, ainakSaramapi yadanusvAravaducAyete huGkArakaraNAdivat tat 'anakSara-15 miti' etaducchasitAdi anakSarazrutamiti, seNTanaM seNTitaM tatseNTitaM ca anakSarazrutamiti / iha cocchvasitAdi dravyazrutamAtra, dhvanimAtraitvAt, athavA zrutavijJAnopayuktasya jantoH sarva eva vyApAraH zrutaM,tasya tadbhAvena pariNatatvAt / Aha-yadyevaM hai kimityupaiyuktasya ceSTApi zrutaM nocyate,? yenocchasitAdyevocyate iti, atrocyate, rUDhA, athavA zrUyata iti zrutaM, anvarthasaMVAjJAmadhikRtya urasitAyeva zrutamucyate, naceSTA, tedabhAvAditi, anusvArAdayastu arthagamakatvAdeva zrutamiti gAthArthaH // 20 // | uktamanakSarazrutadvAraM, idAnIM 'saMjJidvAra' tatra saMjJIti kaH zabdArthaH 1, saMjJAnaM saMjJA, saMjJA'syAstIti saMjJI, sa ca | trividhaH-dIrghakAlikahetuvAdadRSTivAdopadezAda, yathA nandyadhyayane tathaiva draSTavyaH, tatazca saMjJinaiH zrutaM saMjJizrutaM, | AdinA sIkArapUrakArAdhAH. 2 gharapaTAdiSadvApyavAcakabhAvatathA na pariNAmIti mAtragrahaNa kA sUcakatvAt. karacaraNAdikriyAyA api vivakSitArtha | | sUcakarabAdAha. 5vatopayuktasva. zravaNavyavahArarUpayA zAstrazalokaprasiddhayA, rUDhI vizeSAmahe mAha-athavetyAdi. 6 nirarthakAryazUnyanirAsena 9 aSaNalakSaNAnvardhasyAbhAvAt 10 AdinA seNTitasItvArAyAH, ucchasitAdInAmanyAvAda bhanakSaratvamanuskhArAdInAM varNAcayavasvAdvizeSadarzanAya cedam 15 yathottaravizunapramosanena zApitamAha 'saNiti asaviNati ya, sabasue kAlinovapuseNaM' (vi0 52) 2(mandhIvRttiH 3610) 13 dIrghakAkiphIsaMjJayA. *NIsaMdhiya0+2-2-3 niHsahanaM 2-1 akSaramapi bhutajJAno. dIpa anukrama T SAREauratonintenational ~ 52~
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [20], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka- hAribhadrA | yavRttiH vibhAgaH1 mA prata sutrAka tathA asaMjJinaH zrutaM asaMjJizrutamiti / tathA 'samyakzrutaM' aGgAnaGgapraviSTaM AcArAvazyakAdi / tathA 'mithyA zrutaM' purA- rAmAyaNabhAratAdi, sarvameva vA darzanaparigrahavizeSAt samyak zrutamitaradvA iti / tathA 'sAdyamanAcaM saparyavasitamaparyavasitaM ca niyAnusArato'vaseyaM, tatra dravyAstikanayAdezAd anAdyaparyavasita ca, nityatvAt , astikAyavat / paryAyA- stikanayAdezAt (sAdi saparyavasitaM ca, anityatvAt, nArakAdiparyAyavat / athavA dravyAdicatuSTayAt sAdhanAdyAdi avagantavyaM, yathA nandyadhyayane iti, khaluzabda evakArArthaH, sa cAvadhAraNe, tasya ca vyavahitaH saMbandhaH, saptava 'ete' zrutapakSAH sapratipakSAH, na pakSAntaramasti, saMto'traivAntarbhAvAt / tathA gaimA asya vidyante iti gamikaM, tacca prAyovRttyA dRSTivAdaH / tathA gAthAdyasamAnagranthaM agamikaM, tacca prAyaH kAlikaM / tathA aGgapraviSTaM gaNadharakRtaM AcArAdi, anaGgapraviSTaM tu sthavirakRtaM AvazyakAMdi, gAthAzeSamabaMdhAraNeprayogaM darzayatA vyAkhyAtameveti gAthArthaH // 20 // satpadagrarUpa dIpa anukrama SAR khAbhAvikasamyakrayetaratvAsaMbhavAdAda, bhavapUrvacatuSka vAmasya caramabhAgadha sthAjya evaM padasavissa sAmasurya abhiNpadasadhudhissa samma| surya' tinandIvacanAt. 2 samyagmiNyAdarzanavajIvasvIkAreNa bhedAt 3 samyagdarzaninAm, " zrutavato jIvadayasya nityatvAt , dravyameva vAsI manute. 5 paryA vAta , poyamAtrApekSI cAsau. / (nandIvRttiH 394 pa.) ekapuruSabharatAdikSetrotsarpiNyavasarpiNIjinabhASitabhAvArUpaNA bhAbhiya XsAdisaparyavasitaM nAnApuruSamahAvidehanIsapiNyavasarpiNIkSAyopavAmikAnAzritya vanyathA.. paryAyAdeH 8 kimidvizeSato bhUyo bhUSastasyaiva sUtrasyocAraNaM gmH| 'sthavirAstu bhadavAsvAmyAdayAtkRtamAvazyakaniyuktyAdikamanApraviSTa (vizeSA0550 tRtI). sattavi ee sapaDhivakkhA' ivekAnaviMzagAvAsatarka. " khaluzabdavyAkhyAne, apitu saptAnAmapi pratipakSagrahArthaH sphuTa eva. * mithyAtvathusaM 2 + tuE tonusArito'0 3-4sAyaM 3-3-4-5 ~ 53~
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [20], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH NAdi matijJAnavadAyojyaM / pratipAditaM zrutajJAnamarthataH, sAmprataM viSayadvAreNa nirUpyate taccaturvidhaM - dravyataH kSetrataH kAlato bhAvatazca tatra dravyataH zrutajJAnI sarvadravyANi jAnIte na tu pazyati, evaM kSetrAdiSvapi draSTavyaM / idaM punaH zrutajJAnaM sarvAtizayaratnasamudrakalpaM, tathA prAyo gurvAyattatvAt parAdhInaM yataH ataH vineyAnugrahArthaM yo yathA cAsya lAbhaH taM tathA darzayannAha- AgamasatthaggahaNaM, jaMbuddhiguNehi ahiM / dihaM / biMti suyanANalaMbhaM taM pucvavisArayA dhIrA // 21 // vyAkhyA - AgamanaM AgamaH, AGaH abhividhimaryAdArthatvAd abhividhinA maryAdayA vA gamaH pariccheda AgamaH, sa ca kevalamatyavadhimanaH paryAyalakSaNo'pi bhavati atastadvyavacchityarthamAha-ziSyate'neneti zAstraM zrutaM, AgamagrahaNaM tu SaSTitantrAdikuzAstra vyavacchedArtha, tepAmanAgamatvAt samyakaparicchedAtmakatvAbhAvAdityarthaH zAstratayA ca rUDhatvAt, tatazca AgamazcAsau zAstraM ca AgamazAstraM tasya grahaNamiti samAsaH, gRhItirgrahaNaM, yaduddhiguNaiH vakSyamANalakSaNaiH karaNabhUtaiH aSTabhiH, dRSTaM, bruvate zrutajJAnasya lAbhaH zrutajJAnalAbhastaM, tadeva grahaNaM, avate, ke ?, pUrveSu vizAradAH pUrvavizAradAH, vizAradA vipazcitaH, dhIrA vratAnupAlane sthirA ityayaM gAthArthaH // 21 // buddhiguNairaSTabhirityuktaM, te cAmIsussasaha paDipucchara, suNer3a giNhai ya Ihae 'vAvi / tatto apohae yA dhArei karei vA sammaM // 22 // vyAkhyA - vinayayukta gurumukhAt zrotumicchati zuzrUSati, punaH pRcchati pratipRcchati tacchrutamazaGkitaM karotIti bhA1 tatsvarUpatadbhedasvarUpasatprarUpaNAdidvArA videzamyA rupAnena prarUpyate 2-3 + vAspa 20hi vidi 1-2-4-5 bIrA 31 ANi 36 vA 12-4-5 zuzrUSate 5 | punaH punaH 3-4 buddheH aSTaguNAH tathA zravaNa evaM vyAkhyAna-vidhiH pratipAdyete For Park Use Only ~ 54~ wor
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [21], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka Avazyaka-vArthaH, punaH kathitaM tacchRNoti, zrutvA gRhNAti, gRhItvA cehate paryAlocayati kimidamitthaM uta anyatheti, cazabdaH| hAribhadrI samuccayArthaH, apizabdAt paryAlocayan kizcit svabuddhayA'pi utprekSate, 'tataH' tadanantaraM 'apohate ca' evametat ydaa||26|| diSTamAcAryeNeti, punastamarthamAgRhItaM dhArayati, karoti ca samyak taduktamanuSThAnamiti, taduktAnuSThAnamapi ca zrutaprApti-vibhAgaH1 heturbhavatyeva, tadAvaraNakarmakSayopazamAdinimittatvAttasyeti / athavA yadyadAjJApayati guruH tat samyaganugrahaM manyamAnaH zrotumicchati zuzrUpati, pUrvasaMdiSTazca sarvakAryANi kurvan punaH pRcchati pratipRcchati, punarAdiSTaH tat samyak zRNoti, zeSa pUrvavaditi gAthArthaH // 22 // buddhiguNA vyAkhyAtAH, tatra zuzrUSatItyuktaM, idAnIM zravaNavidhipratipAdanAyAha mUaM huMkAraM vA, yADhakArapaDipucchacImaMsA / tatto pasaMgapArAyaNaM ca pariNitu sattamae // 23 // | vyAkhyA-'mUkamiti' mUkaM zRNuyAt, etaduktaM bhavati-prathamazravaNe saMbatagAtraH tUSNIM khalvAsIta, tathA dvitIye huGkAraM ca dadyAt , bandanaM kuryAdityarthaH, tRtIye vADhatkAraM kuryAt , bADhamevametat nAnyatheti, caturthazravaNe tu gRhItapUrvA-IN parasUtrAbhiprAyo manAk pratipRcchAM kuryAt kathametaditi, paJcame tu mImAMsAM kuryAt , mAtumicchA mImAMsA pramANajijJAsetiyAvat, tataH paThe zravaNe taduttarottaraguNaprasaGgaH pAragamanaM cAsya bhavati, pariniSThA saptame zravaNe bhavati, etaduktaM bhava-| |ti-guruvadanubhApata eva saptamazravaNa ityayaM gaathaarthH|23shaaevN tAvacchvaNavidhiruktaH,idAnI cyAkhyAnavidhimabhidhitsurAhasuttattho khalu paDhamo.bIonijjattimIsaobhaNiotahaoya niravaseso.esa vihI bhaNia annuoge||24|| * tattat 2-3-5+ zubhUpate 5 zuzrUSata ityuktaM 5 bAkAra. 1-2- vAdakAra 1-2 bATakara 11 mevaitat 5 = prasApAragamanaM 4 mIsImo dIpa anukrama ~554
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [24], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka vyAkhyA-sUtrasyArthaH sUtrArthaH sUtrArtha eva kevalaH pratipAdyate yasminnanuyoge asau sUtrArtha ityucyate, sUtrArthamAtra-13 maMtipAdanapradhAno vA sUtrArthaH, khaluzabdasvevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, etaduktaM bhavati-guruNA sUtrArthamAtrAbhidhAnala-4 kSaNa eva prathamo'nuyogaH kAryaH, mA bhUt prArthamikavineyAnAM matisaMmohaH, 'dvitIyaH' anuyogaH sUtrasparzikaniyuktimizrakA kArya ityevaMbhUto bhaNito jinaizcaturdazapUrvadharaizca 'tRtIyazca niravazeSaH' prasaktAnuprasaktamapyucyate yasmin sa evaMlakSaNo niravazeSaH, kArya iti, sa eSa' uktalakSaNo vidhAnaM vidhiH prakAra ityarthaH, bhaNitaH pratipAditaH jinAdibhiH, ka?, sUtrasya nijena abhidheyena sAdhai anukUlo yogaH anuyogaH sUtravyAkhyAnamityarthaH, tasminnanuyoge'nuyogaviSaya iti, ayaM gAthArthaH // 24 // samAptaM zrutajJAnam // uktaryakAreNa zrutajJAnasvarUpamabhihitaM, sAmprataM prAgabhihiteprastAvamavavijJAnamupadarzayannAhasaMkhAIAo khalu, ohInANassa svvpyddiio| kAo bhavapaJcaiyA, khaovasamiAo kAo'vi // 25 // vyAkhyA-saMkhyAnaM saMkhyA tAmatItAH saMkhyAtItA asaMkhyeyA ityarthaH, tathA saMkhyAtItamanantamapi bhavati, tatazcAnantA api, tathA ca khaluzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi ?-kSetrakAlAkhyaprameyApekSayaiva saMkhyAtItAH, dravyabhAvAkhya| upodAta nikSepaniyuktyoH kathavikacitpratipAdanasaMbhavAt. 2 nUtanazighyANAM prapaDitajJAnAM bAlAnAM. 3 rIkAcUyAdirUpaH, prathame saMhitApadalakSaNaH madhye padArthapadanigrahacAlanApratyavasvAnAdirUpaH tRtIyasistu arthApattiprabhUtigamya ityarthaH / sarvazrutaprativyAkhyAnAdhAkyatvena caturdazavidhanikSepavarNanapratijJAtarUpeNa, 5 sthityAdisAdharmarUpaM. 6 saMkhyAnamapekSya sAmAnye vA napuMsakaM. 7 satorapyanansayoranayoravadhijJAnaviSayApekSayAdA kartavyaH + paryAka02-4-5 sUtrArthavyA sUtrAnyA02-4-5 dIpa anukrama DECCASESS atha avadhijJAnasya svarupam darzayate ~56~
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [25], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 sutrAka AvazyakatA yApekSayA cAnantA iti, 'avadhijJAnasya' prAgnirUpitazabdArthasya, sarvAzca tAH prakRtayazca sarvaprakRtayaH, prakRtayo bhedA aMzA iti paryAyAH, etaduktaM bhavati-yasmAdavadheH lokakSetrAsaMkhyeyabhAgAdArabhya pradezavRkSyA asaMkhyeyalokaparimANaM // 27 // utkRSTa AlambanatayA kSetramukta, kAlazcAvalikA'saMkhyeyabhAgAdArabhya samayavRyA khalvasaMkhyeyotsarpiNyavasarpiNIpramANa | uktaH, jJeyabhedAca jJAnabheda ityataH saMkhyAtItAH tatprakRtayaH iti, tathA taijasavAradravyApAntarAlavaya'nantapradezakAd dravyAdArabhya vicitravRddhayA sarvamUrtadravyANi utkRSTaM viSayaparimANamuktaM, prativastugatAsaMkhyeyaparyAyaviSayamAnaM ca iti, ataH (pudgalA stikArya tatparyAyA~zcAGgIkRtya jJeyabhedena jJAnabhedAdanantAH prakRtaya iti, AsAM ca madhye 'kAzcana' anyatamAH 'bhavapratyayA' bhavanti asmin karmavazavartinaH prANina iti bhavaH, sa ca nArakAdilakSaNaH, sa eva pratyayaH-kAraNaM yAsAM| tAH bhavapratyayAH, pakSiNAM gaganagamanavat , tAzca nArakAmarANAmeva, tathA guNapariNAmapratyayAH kSayopazamanivRttAH kSAyopazamikAH kAzcana, tAzca tiryanarANAmiti / Aha-kSAyopazamike bhAve'vadhijJAna pratipAditaM, nArakAdibhavazca auda|yikA, sa kathaM tAsAM pratyayo bhavatIti, anocyate, tA api kSayopazamanivandhanA eva, kiMtu asAveva kSayopazamaH tasmi dIpa anukrama 56 M // 27 // kokayAmdena panAstikAyasva kSetrazabdena cAnatAkApAsa bodhasaMbhavAduktaM lokotreti. loka evArambhAhA 2 etAvato lokakSetrasthAsaMbhavAdaka kSetrati sAmAnyena, sAmayApekSa parda, na tu nApati kSetre hazya, vihAya lokaM jIvaputraLayauranavasthAnAta, phaLeta koke sUkSmasUkSmasarArthajJAna. / karpatA prtid| | gyamasaMkhyayAna , na tu kadAcanApyanantAn 'mANante parachaha kayAi'si bhASyoktaH, javanyatastu saMgyeyAnasamaveyAMza prativayaM jAnAti, paraM vakSyamANatvAvinA no bhavapratyayAvadhiprakRtayaH * 0vartino'nanta05+ pradezikA 1-1-5 kAyAMsapa 1 me 11--4-5. ~57~
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [25], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dinArakAmarabhave sati avazyaM bhavatItikRtvA bhavapratyayAstA iti gAthArthaH // 25 // sAmprataM sAmAnyarUpatayA uddiSTAnAM 8 avadhiprakRtInAM vAcaH kramavartitvAtU AyuSazcAlpatvAt yathAvadbhedena pratipAdanasAmarthyamAtmano'pazyannAha suutrkaar:| katto me capaNe, sattI ohissa svvpyddiio| caudasaviha nikkhevaM, ihIpatte ya vocchAmi // 26 // vyAkhyA-kuto ? 'me' mama, varNayituM zaktiH avadheH sarvaprakRtI, AyuSaH parimitatvAd vAcaH kramavRttitvAcca, tathApi vineyagaNAnugrahArthaM, caturdazavidhazcAsau nikSepazceti samAsaH, taM avadheH saMvandhinaM, AmaSauMpadhyAdilakSaNA prAptA Rddhiyaiste prAptardhayaH tAMzca, iha gAthAbhaGgabhayAdvyatyayaH, anyathA niSThAntasya pUrvanipAta eva bhavati bahuvrIhAviti, cazabdaH samucayArthaH, vakSye' abhidhAsya itigaathaarthH|| 26 // yaduktaM 'caturdazavidhanikSepaM vakSye' iti, taMpratipAdayaMstAvadvAragAthAdvayamAha ohI1khittaparimANe,2saMThANe 3 ANugAmie 4 avaDhie5 cale 6 tibvamanda 7paDivAutpayAi 8 a||27|| | nANa9dasaNa 10vibhaMge 11, dese 12 khitte 13 gaI 14 iMa / haDDIpattANuoge ya, emeA paDivattio // 28 // | vyAkhyA-tatra avadhyAdIni gatiparyantAni caturdaza dvArANi, Rddhistu samuJcitatvAt paJcadazaM / anye vAcAyo| avadhirityetatpadaM parityajya AnugAmukamanAnugAmukasahitaM arthato'bhigRhya caturdaza dvArANi vyAcakSate, yasmAt nAvadhiH prakRtiH, kiM tarhi !, avadhereva prakRtayaH cintyante, yatazca prakRtInAmeva caturdazadhA nikSepa ukta iti / pakSadvaye'pi avi kAraNakAraNe kAraNacopacArAta , prayojanaM su taduvayanAntarIyakatAjJApanaM, anyathA siddhavaM vavazyaklaptatvAdhAna.2 saMkhAIbhAno khalu ohonANassa samvapayaDIo' ti pUrvadhina.3 SaDviMzatitamagAthAyAM 'padasaviDa niklevaM iDDIpatte ya' ityatra pasyoktasamuccayArthatvAcAbdasamucayanaM. * gae + ibhA dIpa anukrama SAX avadhijJAnasya caturdaza-nikSepA: varNayate ~58~
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [28], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dIpa Avazyaka- rodha iti / tatra 'avadhiriti' avadhernAmAdibhedabhinnasya svarUpamabhidhAtavyaM, tathA avadhizabdo dvirAvartyate iti hAribhadrIvyAkhyAtamiti / tathA kSetraparimANa' iti kSetraparimANaviSayo'vadhirvaktavyaH, evaM saMsthAnaviSaya iti / athavA arthAdvi-18 yavRttiH // 28 // bhaktipariNAma' iti dvitIyaveyaM, tatazca avadherjaghanyamadhyamotkRSTabhedabhinna kSetrapramANaM vaktavyaM / tathA saMsthAnamavadhervakta vibhAgaH1 vyam / 'AnugAmuka iti dvAra' anugamanazIla AnugAmukaH, savipakSo'vadhirvaktavyaH,ekArAntaH zabdaH prathamAnta itikRtvA, yathA 'kayare AgacchaI (uttarA0 a012 gA06) ityAdi / tathA avasthito'vadhirvaktavyaH, dravyAdiSu kiyantaM kaalN| apratipatitaH sannupayogato labdhitazcAvasthito bhavati / tathA calo'vadhirvaktavyaH, calo'navasthitaH, sa ca vardhamAnaH kSIyamANo vA bhavati / tathA 'tIvramandAviti dvAra' tIvro mando madhyamazcAvadhirvaktavyaH, tatra tImro vizuddhA, mandazcAvizuddhaH, tIbramandastUbhayaprakRtiriti / 'pratipAtotpAdAviti dvAraM' ekakAle dravyAdyapekSayA pratipAtotpAdAyavadhervaktavyau | haa|| 27 // dvitIyagAthAvyAkhyA-tathA 'jJAnadarzana vibhaGgA' baktavyAH, kimatra jJAnaM ? kiM vA darzanaM ? ko yA vibhaGgaH / parasparatazcAmIpAM alpabahutvaM cintyamiti / tathA 'dezadvAraM kasya dezaviSayaH sarvaviSayo vA'vadhirbhavatIti vaktavyam / kSetradvAraM' kSetraviSayo'vadhirvaktavyaH, saMbaddhAsaMghaddhasaMkhyeyAsaMkhyeyApAntarAlalakSaNakSetrAvadhidvAreNetyarthaH / 'gatiriti ca' hai atra itizabda Adyarthe draSTavyaH, tatazca gatyAdi ca dvArajAlamavadhI vaktavyamiti / tathA prAptAnuyogazca karttavyA, anu // 28 // tanAvaNyAdInItyatra vyAkhyAtamarthataH, tatazcAmesaneSu bhavadhipada yojanA, TiSpanake bhanye vAcAryA iyatretimyAkhyAtaM, anna vA''vRtistathA paprathamAntatA prakRti kSetraparimANAdI yojyatayeti ca.2 pratipattiriyA, anyamatApekSayA'daH, vyAkhyAnaM cAtaH tammatasaraka. azAt 5-6 anukrama SCRED 4443 djuditurary.com ~ 59~
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [29], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka yogo'nvAkhyAna, evamanena prakAreNa 'etA' anamtarokAH 'pratipattayaH' pratipAdanAni, pratipattayaH paricchittaya ityarthaH, tatazcAvadhiprakRtaya evaM pratipattihetutvAt pratipattaya ityucyanta iti gAthAdvayasamudAyArthaH // 28 // sAmpratamanantaroktadvAragAthAdvayAdyadvAravyAcikhyAsayedamAhanAma ThavaNAdavie, khitte kAle bhave ya bhAve y| eso khalu nikkhevo ohissA hoi sattaviho // 29 // vyAkhyA-tatra nAma pUrva nirUpita, nAma ca tadavadhizca nAmAvadhiH, yasyAvadhiriti nAma kriyate, yathA maryAdAyAH / tathA sthApanA cAsAvavadhizca sthApanAvadhiH, akSAdivinyAsaH / athavA avadhireva ca yadabhidhAnaM vacanaparyAyaH sa nAmAvadhiH, sthApanAvadhiryaH khalu AkAravizeSaH tattadravyakSetrasvAminAmiti / tathA dravye'vadhibyAvadhiH, dravyAlambana ityarthaH / athavA'yaM ekArAntaH zabdaH prathamAnta itikRtvA dravyamevAvadhivyAvadhiH, bhAvAvadhikAraNaM dravyamityarthaH, yadvotpadyamAnasyopakAraka zarIrAdi tadavadhikAraNatvAd dravyAvadhiH / tathA kSetre'vadhiHkSetrAvadhiH, athavA yatra kSetre'vadhiru-16 tpadyate tadevAvadheH kAraNatvAt kSetrAvadhiH, pratipAdyate vA / tathA kAle'vadhiH, kAlAvadhiH athavA yasmin kAle avadhirutpadyate kathyate vA sa kAlAvadhiH, bhavanaM bhavaH, sa ca nArakAdilakSaNaH, tasmin bhve'vdhirbhvaavdhiH| bhAvaH kSAyopazamikAdiH dravyapayAyo vA, tasminnavadhiH bhAvAvadhiH, cazabdo samuccayAoM, 'eSaH' anantarabyAvaNita, khaluzabdaH ekkA dIpa 50-55453 anukrama T avadhiyaMtra kSetre gyAsyAyate sa kSetrAvadhirityarthaH * avadhereva 1-5+ ta1-2-1 bhAvAvadheH kA. 5. vayadhikaraNaracAt evaM. avadhijJAnasya saptavidha-nikSepA: varNayate ~ 60 ~
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [30], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 sUtrAka Avazyaka- rArthaH, sa cAvadhAraNe, eSa eSa, nAnyaH, nikSepaNaM nikSepaH, avadherbhavati 'saptavidhaH' saptaprakAra iti gAthArthaH // 29 // pAyA // 29 // idAnIM "kssetrprimaannaakhydvitiiydvaaraavyvaarthaabhidhitsyaa''h|| 29 // jAvaiyA tisamayAhAragassa suhumassa paNagajIvassa / ogAhaNA jahapaNA, ohIkhittaM jahaNaNaM tu // 30 // | vyAkhyA-tatra kSetraparimANaM jaghanyamadhyamotkRSTabhedabhinnaM bhavati, yatazca prAyo jaghanyamAdau atastadeva tAvatpratipAkAyate-'yAvatI' yaraparimANA, jInsamayAn AhArayatIti trisamayAhArakastasya, sUkSmanAmakarmodayAt sUkSmaH tasya, pana kazcAsI jIvaca panakajIvaH vanaspati vizeSa ityarthaH, tasya, avagAhanti yasyAM prANinaH sA avagAhanA tanurityarthaH, 'jaghanyA' sarvastokA, avadheH kSetra avadhikSetraM, 'jaghanya' sastoka, tuzabda evakArArthaH, sa cAvadhAraNe, tasya caivaM prayogaHavadheH kSetraM jaghanyametAvadeveti gAthAkSarArthaH / atra ca saMpradAyasamadhigamyo'yamarthaHyojanasahasramAno matsyo mRtvA svakAyadeze yaH / utpadyate hi sUkSmaH, panakatveneha sa graahyH||1|| saMhatya cApasamaye, sA.yAmaM karoti ca prataram / saMkhyAtItAkhyAGgalavibhAgavAhulyamAnaM tu // 2 // khakatanupRthutvamAtraM, dIrghatvenApi jIvasAmAt / tamapi dvitIyasamaye, saMhatya karotyasau sUcim // 3 // saMkhyAtItAkhyAgulavibhAgaviSkambhamAnanirdiSTAm / nijatanupRthutva ghyA, tRtIyasamaye tu saMhatya // 4 // AyAmastu pramANaM svAdiyukta/halyarUpapramANasaMkocakRtisthAcAgunAsaMkhyabhAgavAhalyokirna virodhAvahA. 2 tirthaka. 3 adhiH / vaidhyarUpA vistRtiH pRthutvaM. *bhidhitsurAha 2-1 + yAvatparika bAilpa. dIrghA 4-5-6 dIpa anukrama T // 29 // ~61~
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [30], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka utpadyate ca panakA, svadehadeze sa sUkSmapariNAmaH / samayatrayeNa tasyAvagAhanA yAvatI bhavati // 5 // |tAvajaghanyamavadherAlambanavastubhAjanaM kSetram / idamitthameva munigaNasusaMpradAyAt samavaseyam pazcabhiH kulakam ____ atra kazcidAha-kimiti mahAmatsyaH ? kiM vA tasya tRtIyasamaye nijadehadeze samutpAdaH ? trisamayAhArakatvaM vA kalpyata iti !, atrocyate, sa eva hi mahAmatsyaH tribhiH samayairAtmAnaM saMkSipan prayatnavizeSAt sUkSmAvagAhano bhavati, nAnyaH, prathamadvitIyasamayayozca atisUkSmaH caturthAdiSu cAtisthUra: trisamayAhAraka eva ca tadyogya ityatastaddahaNamiti / anye tavyAcakSate-trisamayAhAraka iti, AyAmaviSkambhasaMhArasamayadvayaM sUcisaMharaNotpAdasamayazcetyete trayaH samayAH, vigrahAbhAvAcAhAraka eteSu, ityata utpAdasamaya eva trisamayAhArakaH sUkSmaH panakajIvo jaghanyAvagAhanazca, atastatpramANaM jaghanyamavadhikSetramiti, etaccAyuktaM, trisamayAhArakatvasya panakajIvavizeSaNatvAt, matsyAyAmaviSkambha|saMharaNasamayadvayasya ca panakasamayAyogAt, trisamayAhArakatvAkhyavizeSaNAnupapattiprasaGgAt iti, alaM prasaGgeneti gAthArthaH // 30 // evaM tAvat jaghanyamavadhikSetramuktaM, idAnIM utkRSTamabhidhAtukAma AhasabbabahuagaNijIvA, nirantaraM jattiyaM bharijAsu / khittaM savvadisAgaM, paramohI khitta niddiDo // 31 // __byAkhyA-sarvebhyo vivakSitakAlAvasthAyibhyo'nalajIvebhya eva bahavaH sarvavahavaH, na bhUtabhaviSyayaH, nApi zeSajIvebhyaH, kutaH!, asaMbhavAt , agnayazca te jIvAzca agnijIvAH, sarvabahavazca te'gnijIvAzca sarvabahvagnijIvAH, nirantaraM iti kriyA bharijasu 1-4-5 dIpa anukrama ~62~
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [31], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka % prata 30 // sutrAMka 454-% vizeSaNaM 'yAvat' yAvatparimANaM 'bhRtavanto vyAptavantaH 'kSetra' AkAza, etaduktaM bhavati-nairantaryeNa viziSTasUcIracanayA hAribhadrIyAvat bhRtavanta iti / bhUtakAlanirdezazca ajitasvAmikAla evaM prAyaH sarvabahavo'nala jIvA bhavanti asthAmavasarpiNyAMzIyavRttiH ityasyAsya khyApanAGkaH, idaM cAnantaroditavizeSaNaM kSetramekadikamapi bhavati, ata Aha-'sarvadikaM' anena sUcIpari- vibhAgaH1 bhramaNapramitamevAha, paramazcAsAvavadhizca paramAvadhiH, kSetra' anantaracyAvarNitaM prabhUtAnalajIvamitamaGgIkRtya nirdiSTaH kSetranidiSTaH,pratipAdito gaNadharAdibhiriti, tatazca paryAyeNa paramAvadheretAvatkSetramityuktaM bhavati / athavA sarvabahvagnijIvA nirantaraM yAvad bhRtavantaH kSetraM sarvadikaM etAvati kSetre yAnyavasthitAni dravyANi tatparicchedasAmarthya yuktaH paramAvadhiH kSetramaGgI- kRtya nirdiSTo, bhAvArthastu pUrvavadeva, ayamakSarArthaH / idAnIM sAmpradAyikaH pratipAdyate-tatra sarvavahvagnijIvA bAdarAH prA-18 yo'jitasvAmitIrthakarakAle bhavanti, tadArambhakapuruSavAhulyAt, sUkSmAzcotkRSTapadinastatraivAvarudhyante, tatazca sarvabahavo| bhavanti / teSAM ca svabuddhyA poDhA'vasthAnaM kalpyate-ekaikakSetrapradeza ekaikajIvAvagAinayA sarvatazcaturasro ghanaH prathama, sada eva jIvaH svAvagAhanayA dvitIyaM, evaM prataro'pi dvibhedaH, zreNyapi dvibhedA, tatra AdyAH paJca prakArA anAdezAH, kSetrasyAlpatvAt kvacitsamayavirodhAcca, SaSThaH prakArastu sUtrAdeza iti, tatazcAsau zreNI avadhijJAninaH sarvAsu dikSu zarIra dIpa anukrama * 8 // 30 // mazirIrAvagAhanAracanayA. 2 rUpAntareNa / bhanna pakSe analajIcamitakSetrasthitamyaparicchedapAktiH manuSyArthaparaM puruSapadaM. 5bhanantAnantA-1 svavasarpiNISu kazinideva dvitIyatIrthakarakAle ete, sadAnItanA evotkRSTA bAdarA prAyAH, bAdarajIcamAne kSipyanta iti.. ekaikasminpradeze ekaikajIvasthAMpanenetyarthI, pArIrarityarthaH 9 asaMkhyAkAzAma dezAnantareNAvagAinA'bhAvAta itimkdhaaridmctrpaadaaH| ~63~
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [31], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka 1564564 dIpa paryantena bhrAmyate, sA ca asaMkhyeyAn aloke lokamAtrAn kSetravibhAgAna vyAmoti, etAvadavadhikSetraM utkRSTamiti, sAmarthyamaGgIkRtyaivaM prarUpyate, etAvati kSetre yadi draSTavyaM bhavati tadA pazyati na tvaloke draSTavyamasti iti gAdhArthaH // 31 // evaM tAbajaghanyamutkRSTaM cAvadhikSetramabhihitaM, idAnIM vimadhyamapratipipAdayiSayA etAvarakSetropalambhe caitAvatkAlopalambhaH,18 tathA etAvatkAlopalambhe caitAvatkSetropalambha ityasyArthasya pradarzanAya cedaM gAMthAcatuSTayaM jagAda zAstrakAra:aMgulamAvaliyANaM, bhAgamasaMkhijja dosu saMkhijjA / aMgulamAvaliaMto, AvaliA aMgulapuhataM // 32 // hatthaMmi muhUttanto, divasaMto gAuyaMmi boddhavyo / joyaNa divasaputtaM, pakkhanto pnnnnviisaao|| 33 // bharahaMmi ahamAso, jaMbUdIvaMmi sAhio mAso / vAsaM ca maNualoe, vAsapuhuttaM ca syagaMmi // 34 // saMkhijjami u kAle, dIvasamuddAvi huti saMkhijjA / kAlaMmi asaMkhine, dIvasamuhA u bhaiyavvA // 35 // prathamagAthAcyAkhyA-'aGkala' kSetrAdhikArAt pramANAGgulaM gRhyate, avadhyadhikArAcca ucchrayAgulamityeke, AvalikA' asaM khyeyasamayasaMghAtopalakSitaH kAlaH, uktaM ca-"asaMkhijjANaM samayANaM samudayasamitisamAgameNaM sA egA Avaliyatti buJcati" aGkalaM cAvalikA ca aGgalAvalike tayoraGgalAvalikayoH, 'bhAga' aMzaM asaMkhyeyaM pazyati avadhijJAnI, etaduktaM bhavatikSetramaGgalAsaMkhyeyabhAgamAtraM pazyan kAlataH AvalikAyA asaMkhyeyameva bhAgaM pazyatyatItamanAgataM ceti, kSetrakAladarzanaM rUpiviSayatvAdayadheraloke ca tAzayAbhAvAdasaMbhavAmidhAnatAdoSanirAkaraNAyAha. 2 loke tu sUkSmasUkSmatarAdivastudarSAnena sAmarthyavRddhiH (vizeSA|vazyake gAthA 606) 3 svApekSitajaghanyamadhyamotkRSTatvAt. 4 asaMkhyeyAnAM samayAnAM samudayasamitisamAgamena saikAbalikeyujyate (anuyogadvAravRttiH 53050)5kSetrakAlayorarUpitvAvadheza rUpiviSayavAdAha. anukrama T ~64~
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [35], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata hAribhadrI ta: vibhAgaH1 sUtrAka Avazyaka- copacAreNocyate, anyathA hi kSetravyavasthitAni darzanayogyAni dravyANi tatparyAyAMzca vivakSitakAlAntaravartinaH pazyati, na tu kSetraphalI, mUrttadravyAlambanatvAttasyeti / evaM sarvatra bhAvanA draSTavyA, kriyA ca gAthAcatuSTaye'pyadhyAhAyoM, tathA| // 31 // RI 'dvayoH' aGgalAvalikayoH saMkhyeyI bhAgau pazyati, aGgalasaMkhyeyabhAgamAtraM kSetraM pazyannAvalikAyAH saMkhyeyameva bhAgaM pazyatItyarthaH, tathA aGgulaM pazyan kSetrataH AvalikAntaH pazyati, bhinnAmAvalikAmityarthaH, tathA kAlataH AvalikAM pazyan | kSetrato'GgalapRthaktvaM pazyati, pRthakyaM hi dviprabhRtirA navabhyaH iti prathamagAthArthaH // 22 // dvitiiygaathaavyaakhyaa-'hste'| iti hastaviSayaH kSetrato'vadhiH kAlato muharttAntaH pazyati, bhinnaM muhartamityarthaH, avadhyavadhimatorabhedopacArAd avadhiH pazyatItyucyate, tathA kAlato 'divasAnto' bhinnaM divasaM pazyan kSetratogavyUtaM'iti gavyUtaviSayo boddhavyaH, tathA yojanaviSayaH sAkSetrato'vadhiH kAlato divasapRthaktvaM pazyati, tathA, pakSAnto bhinnaM pakSaM pazyan kAThatA kSetrataH paJcaviMzati yojanAni pazyatIti daadvitiiygaathaarthH||3|| tRtIyagAthA vyAkhyAyate-'bharate' iti bharatakSetraviSaye avadhau kAlato'rdhamAsa uktaH, evaM jambUdIpavi|paye cAvadhI sAdhiko mAsaH, varSa ca manuSyalokaviSaye'vadhau iti,manuSyalokaH khalbardhatRtIyadvIpasamudraparimANaH, varSapRthaktva ca dIpa anukrama M // 1 // apacArAbhAve'niSTatA darzayati itaH tasyetItvamtena. 2 vivakSiteti. vivakSitakSetrasthitamadhyaparyAyAn , kAlajJAnavyAkhyAnAvedam. 5 avadheH pratyakSatvAt na sAkSAtpazyatAti, 5 myUnAM samayAdinA. anyatra dvitIyAntaM padamitikarmatopapatiH atra saptamyatatvAvastapramANa kSetrasthitanabhyadarzanasamacA'ya. ghiyA yupacAzavaH, agre'pITayo sthale. 7 ardhamAsazabdasya prathamAntavAn nAnopacAreNa vyAkhyAnaM isa iyatreya, kintu satisaptamyantatayA. 6 A mAnuSo. rAta, manuSyANAM gamAgame'pi rucakAdiSu na te tamanmAdisthAnaM. * pakSAmataH 1-2 ~65~
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [35], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: RSSC prata sUtrAka rucakAkhyabAhyadvIpaviSaye'vadhAvavagantavyamiti tRtiiygaathaarthH||34||cturthgaathaa vyAkhyAyate-saMkhyAyata iti saMkhyeyaH,saca saMvatsaralakSaNo'pi bhavati, tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi?-saMkhyeyo varSasahasrAtparato'bhigRhyate iti, tasmin saMkhyeye, 'kAle' kalanaM kAlaH tasmin kAle avadhigocare sati kSetratastasyaivAvadhergocaratayA,dvIpAzca samudrAzca dvIpasamudrA api bhavanti saMkhyeyAH, apizabdAnmahAneko'pi tadekadezo'pIti, tathA kAle asaMkhyeye pasyopamAdilakSaNe'vadhiviSaye sati, tasyaiva asaMkhyeyakAlaparicchedakasyAvadheH kSetrataH paricchedyatayA dvIpasamudrAzca 'bhaktavyA' vikalpayitavyAH, kadAcidasaMkhyeyA eva, yadA iha kasyacinmanuSyasya asaMkhyeyadvIpasamudraviSayo'vadhirutpadyate iti, kadAcinmahAntaH saMkhyeyAH kadAcid aikaH, kadAcidekadezaH svayambhUramaNatirazco'vadheH vijJeyaH svayambhUramaNaviSayamanuSyavAhyAvadhervA, yojanApekSayA ca sarvapakSeSu asaMkhyeyameva kSetramiti gAthArthaH // 35 // evaM tAvat paristhUranyAyamaGgIkRtya kSetravRddhyA kAlavRddhiraniyatA kAlavRkSyA ca |kSetravRddhi pratipAditA, sAmprataM dravyakSetrakAlabhAvApekSayA yaduddhau yasya vRddhirbhavati yasya vAna bhavati amumarthamabhidhitsurAhakAle cauNDa buDDhI, kAlo bhaiyambu khittabuDIe / vuDIi dabvapajava, bhaiyavvA khittakAlA 7 // 36 // anuyogadvArasUtrAbhiprAyeNaikAdaze taya'bhimAyeNa tu trayodayo. 2 yAvat zIrthapraheliketi zeyaM, ata eva saMkhyAyata iti saMkhyeya iti vyutpattiH, saMnyabadAryA ca tAvatyeva saMkhyA 3 abhyantarAvabhyapekSayA " tiyarakokamadhyabhAgagatAH 5 asaMkhyeyayojanavistRtaH 6 svayambhUramayAdeH . ativistRtatvAttasya. | AtmanyasaMbaddhayAt. 9na dvIpasamudrApekSayeti. 10niyateti zeSaH, kSetrasya pradezAnusAreNa vRddhI kAlasya na samayAnusAreNa vRddhiH,agulamAne nabhaHkhaNDe'saMkhye. yotsapiNyavasarpiNIbhAvAta, ana tuna virodha iti niyatA vRddhiH, ata eva parisyUreti prAvimacameti ca bhagane saMgatiH, yathAvattathA kSetrakAlavRddhivAjhyabhAvAt catuNI samapramANamAzrityeti vA. "tamartha05-6 + bhayaJca . dIpa anukrama 6434 ~66~
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [36], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka hAribhadIyavRttiH vibhAgaH1 prata sUtrAka - vyAkhyA-kAle' avadhijJAnagocare, vardhamAna iti gamyate, 'caturNA dravyAdInAM vRddhirbhavati, sAmAnyAbhidhAnAt, kAlastu 'bhaktavyaH' vikalpayitavyaH, kSetrasya vRddhiH kSetravRddhiH tasyAM kSetravRddhau satyAM, kadAcidvardhate kadAcinneti, kutaH - 15 va kSetrasya sUkSmatvAt kAlasya ca paristharatvAditi, dravyaparyAyau tu vadhete, saptamyantatA cAsya "ai hoti ayArante, payaMmi viDyAe bahusu puMliGge / taiyAisu chaDIsattamINa egami mahilAye // 1 // asmAlakSaNAta sidhyati, evamanyatrApi prAkRtazailyA iSTavibhaktyantatA padAnAmavagantavyeti, tathA vRddhau ca dravyaM ca paryAyazca dravyaparyAyau tayoH vRddhau satyAM bhaktavyau' vikalpanIyo kSetrakAlAveva, tuzabdasya evakArArthatvAt, kadAcidanayovRddhirbhavati kadAcinneti, dravyaparyAyayoH | sakAzAt paristhUratvAt kSetrakAlayoriti bhAvArthaH, dravyavRddhau tu paryAyA varddhanta eva, paryAyavRddhau ca dravyaM bhAjya, dravyAt paryAyANAM sUkSmataratvAt akramavartinAmapi ca vRddhisaMbhavAt kAlavRddhyabhAvo bhAvanIya iti gAthArthaH // 3 // atra kazcidAha-adhanyamadhyamotkRSTabhedabhinnayoH avadhijJAnasaMbandhinoH kSetrakAlayoH aGgalAvalikA'saMkhyeyabhAgopa devadatte bhukke sabai kuTumba bhuktamitiyat , anyathA trayANAmityabhidheya syAt , kAlavRddhadhanusAreNa vyAdivRddhidarzanAya caivamabhidhAnaM spAt, 2 bhajadhAturdi siddhAnte vikalpArthe'pi bhajaneyAdivat. 3 avadhigocarasva. 4 tRtIyaikavacanAdivyavacchedArtham. 5 put bhavati akArAnte pade dvitIyAyAM bahuSu puNlingge| tRtIyAviSu SaSThIsaptamyorekasmin mahilA (puMliGge dvitIyAbahuvacanAnte pade akArAntasyait bhavati, strIliGge ca tRtIyAdiSu SaSTIsaptamyojaikavacane ekAro bhavati sarvatra) 6 gAyArUpAt sUtrAt, 7 rItyA. 4 lubhavibhaktyantatA mUle.5 dravyaparyAyayoH saMvedhAya. 10 sparzarasAdInAM tatparyAyANyAM vaikaguNAdInAM , guNAnAM paryAyasvAnAyuktamakramavartiparyAyAvaM, nayI cAtra evaM anyaparyAyAdhikAceca. 11 paryAyavRddhIna kAlavRddhi riti samarthanAya. 12 aMgulamAvaliyANamityAdinA dIvasamudA va bhadayavA ityantena vimadhyamatvena pratipAditayoH * siddhetyeva. dIpa anukrama 6560 // 32 // ~67~
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [36], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dIpa lakSitayoH parasparataH pradezasamayasaMkhyayA paristhUrasUkSmatve sati kiyatA bhAgena hInAdhikatvamiti, atrocyate, sarvatra pratiyoginaH khalvAvalikA'saMkhyeyabhAgAdeH kAlAd asaMkhyeyaguNaM kSetraM, kuta etat !, ata Aha suhumo ya hoi kAlo, taso suhamayaraM havaha khitaM / aGgalaseDhImitte, osappiNIo asaMkhejA // 37 // vyAkhyA 'sUkSmaH' zlakSNazcai, bhavati kAlaH, yasmAd utpalapatrazatabhede samayAH pratipatramasaMkhyeyAH pratipAditAH, tathApi 'tataH' kAlAt , sUkSmataraM bhavati kSetraM, kutaH ?, yasmAt aGgulazreNimAtre kSetre pradezaparimANaM pratipradezaM samayagaNanayA avasarpiNyaH asaMkhyeyAH, tIrthakRdbhiH pratipAditAH, etaduktaM bhavati-aGgulazreNimAtre kSetre pradezAgraM asaMkhyeyAvasarpiNIsamayarAziparimANamiti gaathaarthH|| 37 // uktamavadherjadhanyAdibhedabhinna kSetraparimANaM, kSetraM cAvadhigocaradravyAdhAradvAreNaivAvadheriti vyapadizyate, ataH kSetrasya dradhyAvadhikatvAt tadabhidhAnAnantarameva avadhiparicchedayogyadravyAbhidhitsayA''ha81 teAbhAsAvANa, antarA itdha lahai ptttthvo| gurulahuaagurulahuaM, taMpi a teNeca niDhAi // 38 // 15 vyAkhyA-avadhizca jaghanyamadhyamotkRSTabhedabhinnaH, tatra tAvajaghanyAvadhiparicchedayogyamevAdAvabhidhIyate-taijasaM ca bhASA ca taijasabhASe tayo vyANi taijasabhASAdravyANi teSAmiti samAsaH, 'antarAt' iti 'arthAdvibhaktipariNAma:' vidheyasya, 2 cakAro vAkyabhedakramopadarzanArthaH (iti malayagiripAdAH) 3 vakSyamANamasaMkhyeyAvasarpiNImAnam, / ekapramANAnulamA zreNirUpe nabhAkhaNDe (nandIvRttiH 16650)5pradezasaMkhyAnaM. 6 sAkSAdarzanAbhAvAdupacArepolArthaH magIdArtho'adhiH dampamiti. * antare 5-6 anukrama W omarary.org ~68~
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [38], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH aavshyk|| 33 // antare, athavA 'antare' iti pAThAntarameva, etaduktaM bhavati taijasavAgdravyANAmantara ityantarAle atre tadayogya manyaOM deva dravyaM 'labhate' pazyati, ko'sAvityata Aha- prasthApakaH' prasthApako nAma avadhijJAnaprArambhakaH kiMviziSTaM taditi, ata Aha-- 'guruladhvagurulaghu' guru ca laghu ca gurulaghu tathA na gurulaghu agurulaghu, etaduktaM bhavati - gurulaghuparyAyopetaM gurulaghu agurulaghuparyAyopetaM cAgurulaghu iti / tatra yattaijasadravyAsannaM tadgurulaghu, yatpunarbhASAdravyAsannaM tadgurulaghu, 'tadapi ca' avadhijJAnaM pracyavamAnaM satpunaH tenaiva dravyeNopalabdhena satA niSThAM yAti, maicyavatItyarthaH / tatra apizabdAt yatpratipAti tatrAyeM kramo na punaravadhijJAnaM pratipAtyeva bhavatItyarthaH cazabdastyevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, tasya caivaM prayogaH- tadevAvadhijJAnamevaM pracyavate, na zepajJAnAnIti gAthArthaH // 38 // Aha-kiyatpradezaM tad dravyaM yat taijasa| bhASA dravyANAmapAntarAlavartti jaghanyAvadhiprameyamityAzaGkaya taddhi paramANvAdikramopacayAd audArikAdivargaNAnukramataH pratipAdyamiti, atastatsvarUpAbhidhitsayA gAthAdvayamAha- orAlaviuccAhArateabhAsANapANamaNakamme / aha davvavaggaNANaM, kamo vivajjAsao khitte // 39 // kammovariM dhuveyara suNNeyaravaggaNA aNaMtAo / caudhuvaNaMtarataNuvaggaNA ya mIso tahA'citto // 40 // prathamagAthA vyAkhyA - Aha-audArikAdizarIraprAyogyadravyavargaNAH kimarthaM prarUpyante iti, ucyate, vineyAnAmavyAmohArthe, 1] madhyArtho'vAntaraH 2 madhyabhAge taijasabhASayoH 3 tajasabhASayoH 4 samuccayAya 5 hIyamAnam. 6 avadhiH 7 vaijJasabhASA'yogyadravyAntadarzanAnantaramacyutirUpeNa 8 matyAdIni pradhyavata ityarthaH 25 + 0NupANa0 Educatan Internationa For Parts Only ~69~ Before yavRttiH vibhAgaH // 33 // war
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [40], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata * sUtrAka *- tathA codAharaNamatra-iha bharatakSetre magadhAjanapade prabhUtagomaNDalasvAmI kuciko nAma dhanapatirabhUt, saca tAsAM gava-| matibAhulyAt sahasrAdisaMkhyAmitAnAM pRthak pRthaganupAlanArtha prabhUtAn gopazcikre, te'pi ca parasparasaMmilitAsu tAsu goSvAtmIyAH samyagajAnAnAH santo'kalahayana, tAMzca parasparato vivadamAnAnupalabhya asau teSAmavyAmohArthaM adhikara-IN Navyavacchittaye ca raktazurukRSNakarburAdibhedabhinnAnAM gavAM pratigopaM vibhinnA vargaNAH khalvavasthApitavAn ityeSa dRSTAntaH, ayamarthopanayaH-iha gopatikalpastIrthakRt gopakalpebhyaH ziSyebhyo gorUpasadRzaM pudgalAstikArya paramANyAdivargaNAbibhAgena nirUpitavAniti alaM prasaGgena, padArthaH pratipAdyate-tatra audArikagrahaNAd audArikazarIragrahaNayogyA vargaNAH parigRhItAH, tAzcaivamavagantavyA:-iha vargaNAH sAmAnyatazcaturvidhA bhavanti, tadyathA-dravyata: kSetrataH kAlataH bhAvatazca, tatra dravyata ekapradezikAnAM yAvadanantapradezikAnAM, kSetrata ekapradezAvagADhAnA yAvardasaMkhyeyapradezAvagADhAnAM, kAlata ekasamayasthitInAM yAvadasaMkhyeyasamayasthitInAM, bhAvatastAvat paristhUranyAyamaGgIkRtya kRSNAnAM yAvat zukkAnAM surabhigandhAnAM durabhigandhAnAM cara, tiktarasAnAM yAvanmadhurarasAnAM 5, mRdUnAM yAvadbhakSANAM 8 gurulaghUnAmagurulaghUnAM ca, eva-18 metA dravyavargaNAdyA vargaNAzcaturvidhA bhavanti, prakRtopayogaH pradazyate-tatra paramANUnAmekA vargaNA, evaM dvipradezikAnAmapyekA, evamekaikaparamANuvRddhyA saMkhyeyapradezikAnAM saMkhyeyA vargaNA asaMkhyeyapradezikAnAM cAsaMkhyeyAH tato'nanta dIpa anukrama gAH 2 kalahaH 3 samudAyAn, "kucikarNadhanapatiH 5 gorUpANi dhenavaH 6 avayave samudAyopacArAt prakaraNAhA. . paramANUnAmapi prakRSTadezatvAta. lokAkAze'vagAhanAt takha cetAvapramANatvAt. 9 anantasamayAn bAvavasthAnAbhAvAt.11 svasvasthAna ekaguNAdinAunantabhedavAvAt pratyekaM. dvitri0 ~ 70~
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [40], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: hAribhadrI S yavRttiH prata vibhAgaH1 sutrAMka Avazyaka- pradezikAnAM anantAH khalvagrahaNayogyA vilaGgava tatazca viziSTapariNAmayuktA audArikazarIragrahaNayogyAH khalvanantA eveti, tA api collaGya pradezavRddhyA pravardhamAnAstatastasyaivAgrahaNayogyA anantA iti, tAzca prabhUtadravyanivRttatvAt // 34 // sUkSmapariNAmopetatvAcca audArikasyAgrahaNayogyA iti, vaikriyasyApi cAlpaparamANunivRttatvAd vAdarapariNAmayuktatvAccAgrahaNayogyA eva tA iti, punaH pradezavRddhyA pravardhamAnAH khalvanantA evollaGghaya tathApariNAmayuktA vaikriyagrahaNayogyA bhavanti, tA apica pradezavRddhyA pravardhamAnA anantA eveti tAvad yAvad aikAdipracuraparamANunivRttatvAt sUkSmapariNAma yuktatvAcca vaikriyasyAgrahaNayogyA bhavanti, evaM pradezavRddhyA pravardhamAnAH khalvagrahaNayogyA apyanantA eveti, tAzcAhArakasya alpaparamANunirvRttatvAd bAdarapariNAmopetatvAcca agrahaNayogyA eveti, evamAhArakasya tejasasya bhASAyAH AnApAnayormanasaH karmaNazca ayogyayogyAyogyAnAM vargaNAnAM pradezavRkyupetAnAmanantAnAM trayaM trayamAyojanIyaM / AhakathaM punaridaM ekaikasyaudArikAdevayaM trayaM gamyata iti, ucyate, taijasabhASAvyAntaravaryubhayAyogyadravyAvadhigocarAbhi dhAnAt / atha' ayaM dravyavargaNAnAM kramaH, tatra vargaNA vargo rAziriti paryAyAH, tathA 'viparyAsato' viparyAsena 'kSetre TrAiti kSetraviSayo vargaNAkramo veditavyaH, etaduktaM bhavati-ekapradezAvagAhinAM paramANUnAM skandhAnAM caikA vargaNA, tathA mAdvipadezAvagAhinAM skandhAnAmeva dvitIyA vargaNA, evamekaikapradezavRddhyA saMkhyeyapradezAvagAhinAM saMkhyeyA asaMkhyeyaprade dvitIyAbahuvacanaM, patAzrIdArikavaicAyogyA iti. 2 baudArikapariNamanayogyatArUpati. 3 audArikapArItaSA pariNamanIyAH" * vardhamAnAH 2-4 x+ atipracura yukatvAt / AnapAnayoH 56 tathA saM04-5-6. dIpa anukrama ENSARA5 kara ~71~
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [40], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka ROSSASSAGAR zAvagAhinAM cAsaMkhyeyAH, tAzca pradezapradezottarAH khalyasaMkhyeyA vilaya karmaNo yogyAnAmasaMkhyeyA vargaNA bhavanti, punaH pradezavRddhyA tasyaivAyogyAnAM asaMkhyeyA iti, ayogyatvaM cAlpaparamANunirvRttatvAt prabhUtapradezAvagAhitvAca, manodravyAdAdInAmapyevamevAyogyayogyAyogyalakSaNaM ayaM trymaayojniiymiti| evaM sarvatra bhAvanA kAryA, 'paraM paraM sUkSma 'pradezato'saM-16 khyeyaguNaM' (prAkkaijasAt ) iti (tattvArthe a02 sUtre 38-39) vacanAt , kAlato bhAvatazca vargaNA digmAvato |darzitA eveti gAthArthaH // 39 // dvitIyagAthAnyAkhyA-tatrAnantaragAthAyAM karmadravyavargaNoH pratipAditAH, sAmprataM pradezottaravRddhayA tadagrahaNaprAyogyAH pradarzyante-kriyata iti karma, karmaNa upari karmopari, bhuveti-dhuvavargaNA anantA bhavanti, dhruvavargaNA iti dhruvA nityAH sarvakAlAvasthAyinya iti bhAvArthaH, 'itarA' iti pradezavRddhyA tato'nantA evAdhruvavargaNA anantA bhavanti, 'adhruvA' iti azAzvatyaH, kadAcinna santya pItyarthaH, tataH 'zUnyA' iti sUcanAtsUtramitikRtvA zUnyAntaravargaNAH parigRhyante, zUnyAnyantarANi yAsa tAH zUnyAntarAH zUnyAntarAzca tA vargaNAzceti samAsaH, etaduktaM bhavati-ekottaravRddhayA vyavahitAntarA iti, tA api cAnantA eva, tathA 'itareti' itaragrahaNAdazUnyAntarAH parigRhyante, na zUnyAni antarANi yAsAM tA azUnyAntarAH, azUnyAntarAzca tA vargaNAzceti vigrahaH, azUnyAntaravagaMNA avyavahitAntarA ityarthaH, tA api ca pradezottaravRddhyA khalvanantA eva bhavanti, tataH 'caturiti' caitamraH dhruvAzca yorabhidhAnaM prasavAt. 2 aSTAnAM vargaNAnAmanye tagAvAta, 3 sUtra sUpanaditi sUtralakSaNAt. 4 tasvAsuTisaMbhave satyeva bhimavargaNArambhaH, anyatA kiJcidvargAdipariNAmavaicitryaM tadArasame kAraNam. dIpa anukrama 14 ~ 72 ~
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [40], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.. ..AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 35 // sutrAka - |tA anantarAbadhuvAnantarAHpradezottarA eSa vargaNA bhavanti,tataH 'tanuvargaNAzca tanuvargaNA iti, kimuktaM bhavati!-bhedAbhedapa- hAribhadrI|riNAmAbhyAmaudArikAdiyogyatA'bhimukhA iti, athavA mizrAcittarakandhayayogyAstAzcatasra eva bhavanti, tato 'mitra' iti / yavRttiH mizraskandho bhavati, sUkSma eveSadvAdarapariNAmAbhimukho mizraH, 'tathA' iti Anantaye 'acitta' iti acittamahA vibhAgaH1 skandhaH, sa ca viznasApariNAmavizeSAt kevalisamudghAtagatyA lokamApUrayannupasaMharaMzca bhavatIti / Aha-acittatvAvyabhicArAttasyAcittavizeSaNAnarthakyamiti, na, kevalisamudghAtasacittakarmapuGgalalokavyApimahAskandhavyavacchedaparatvAt vizepaNasyeti, ayameva sarvotkRSTa pradeza iti kecidU vyAcakSate, na caitadupapattikSama, yasmAdutkRSTapradezo'vagAhanAsthitibhyAM asaMkhyeyabhAgahInAdibhedAd catuHsthAnapatita uktaH, tathA coka-"ukosapaesiANaM bhaMte ! kevaiA pajjavA paNNatA ?, goyamA ! aNantA, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM vuccai ?, goyamA! ukkosapaesie ukkosapaesiassa dabayAe tule, paesaTTayAevi tulle, ogAhaNaDayAe cauhANavaDie, ThitIevi 4, vaNNarasagandha ahi a phAsehi chahANavaDie" / ayaM punastulya | aiva, aSTasparzazvAsI paThyate, catuHsparzazca ayamiti, ato'nye'pi santIti pratipattavyaM, ityalaM prasaGgeneti gAthArthaH // 40 // dIpa anukrama 9-250 // 35 // kepalisamuddhAtAvasare pratipadeSAM bhAramagRhItatvAt sacittatA karmapuralAnA, caturthasamavApekSayA lokavyApakatA, nissaMbavAvAbhAvAnmahAskandhatA.2 aci samahAskandhaH 3 saMpayeyabhAgAsaMkhyeSaguNasaMdhyeyaguNamadaH 4 vatkRSTamadezikAnAM bhadanta ! kiyantaH paryavAH prazasAH 1, gautama ! anntaa|, tarakenAyeMna bhadanta ! evaM mulyate !, gautama ! uskRSTapradezika utkRSTapradezikasya dayArthattayA tulyaH pravezArthatayApi tulyaH avayAinayA catuHsthAnapatitaH sthityApi, varNarasagandhairaTabhiH sparzazca SaTsthAnapatitaH 5 vargaNAtvAt parelayAvidhairacittamahAskandhaiH avagAhanAsthitiyAM. 6 utkRSTapradezikaH . acittamahAskandhaH 8 mahAntaH skandhAH, ~73~
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [40], bhASyaM [-] AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita prAkU 'tejasabhASAdravyANAmantarAle guruladhvagurulaghu ca jaghanyAvadhiprameyaM dravyaM' ityuktaM, naudArikAdidravyANi, sAmpratamaudArikAdInAM dravyANAM yAni gurulaghUni yAni cAgurukhaghUni tAni darzayannAha - orAli avevia AhAragatea gurulahU davvA / kammagamaNabhAsAI, eAi aMgurulahuAI // 41 // vyAkhyA - padArthastu audArikavai kriyAhAraka taijaisaddravyANi guruladhUni, tathA kArmaNamanobhASAdidravyANi ca agurulaghuni nizcayanaiyApekSayeti gAthArthaH // 41 // vakSyamANagAthAdvayasaMbandhaH --- pUrva kSetrakAlayoravadhijJAnasaMbandhinoH kevalayoH aGgulAvalikA'saMkhyeyAdivibhAgakalpanayA parasparopanibandha uktaH, sAmprataM tayorevoktalakSaNena dravyeNa saha parasparopanibandhamupadarzayannAha - saMkhija maNodave, bhAgo logapaliyassa boDaDavo / saMkhija kammadabve, loe dhovUNagaM paliyaM // 42 // teyAkammasarIre, teAdavve a bhAsadavve a / boddhavyamasaMkhijjA, dIvasamuddA ya kAlo a // 43 // prathamagAdhAvyAkhyA - saMkhyAyata iti saMkhyeyaH, manasaH saMbandhi yogyaM vA dravyaM manodravyaM tasmin manodravye iti manodravyaparicchedake avadhau, kSetrataH saMkhyeyo lokabhAgaH, kAlato'pi saMkhyeya eva, 'paoiyassa' palyopamasya 1 tAni gurupUni agurupUni deti noktamityarthaH 2 mahaNayogyataijasebhyazratuHsparzA iti karmaprakRtyAdiSu agrahaNAntaritA grahaNayogyA vargaNA iti ca mataM teSAM prAgrahaNayogyAH pAtparAH / atra lUbhayAgrahaNayogyA madhye tata eva tejasAsannAni gurupUni itarANItaratheyutiH 1 etanmate ekAntagurulaghudracyAbhASAt, vyavahAramayApekSameva guru leDaH laghu dIpa ubhayaM vAyuranubhayaM vyometyAdi. 8 parasparopalambhadarzanena vRddhidvArA 5 pariNataM tathAtvena. 6 AkAzasthitaM. nAtIdam 3 Education internationa For Par Use Only ~74~
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-1, mUlaM -/gAthA-], niyukti: [43], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata 36 // sUtrAka Avazyaka- boddhabyo' vijJeyaH, prameyatveneti, etadukaM bhavati-avadhijJAnI manodravyaM pazyan kSetrato lokasya saMkhyeyabhArga kAla- hAribhadrI tazca palyopamasya jAnIte iti, tathA saMkhyeyA lokapalyopamabhAgAH 'karmadravye' iti karmadravyaparicchedake'vadhau prameyatvenA .yavRttiH boddhavyA iti vartate, ayaM bhAvArtha:-karmadravyaM pazyan lokapalyopamayoH pRthak pRthak saMkhyeyAn bhAgAn jAnIte,XI vibhAgaH1 'loke' iti caturdazarajjvAtmakalokaviSaye'vadhau kSetrataH kAlataH stokainyUna palyopamaM prameyatvena boddhavyaM iti varttate, idamatra hRdayaM-samastaM lokaM pazyan kSetrataH kAlataH dezonaM palyopamaM pazyati, dravyopainibandhanakSetrakAlAdhikAre prkaante| kevalayorlokapalyopamakSetrakAlayograhaNa anarthakamiti cet, na, ihApi sAmarthyaprApitatvAd dravyopanibandhanasya, ata eva pAca taduparyapi dhruvavargaNAdi dravyaM pazyataH kSetrakAlavRddhiranumeyeti gaathaarthH|| 42 // dvitIyagAthAcyAkhyA-tejomayaM / taijasaM, zarIrazabdaH pratyekamabhisaMbadhyate, 'taijasazarIre taijasazarIravipaye'vadhau kSetrato'saMkhyeyA dvIpasamudrAH prameyatvena daboddhavyA iti, kAlazca asaMkhyeya eva, mithyAdarzanAdibhiH kriyata iti karma-jJAnAvaraNIyAdi tena nivRttaM tanmayaM vA kArmaNaM, zIryate iti zarIra, kArmaNaM ca taccharIraM ceti vigrahaH tasminnapi taijasabadvaktavyaM, evaM taijasadravyaviSaye cAvadhau | bhASAdravyaviSaye ca kSetrato 'boddhavyA' vijJeyAH, saMkhyAyanta iti saMkhyeyA na saMkhyeyA asaMkhyeyAH, dvIpAzca samudrAzca dIpa anukrama maa||30 pUrva kSetrakAka yo divyAptidarzitA para dravyeNa tAM darzanAya prakAntaM prakaraNaM. 2 cyanyAH , kSetrakAlavRdI damyANAM avazyaM vRddheH sAmarthyaprApaNaM, kAle cauNDa tudItyamena nirNItA ca sAprAka, 3 sAmadhyaprApitasyAt, vanyaparicchedataH kSetrakAlavRddhi niyamaH, saphalaM pa prayopanibandhaprakaraNamevaM. 4 vakSyati | vizeSo'saMkhyevagato'ne anna cAsaMgaye yetyAdinA." stokAnyUna 1-5-4+ panivandhena 5-6 ~ 75~
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM 1-1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [43], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 29 prata sUtrAka 9-9-42-580500-40-9-2- dIpa dvIpasamudrAH, prameyatveneti, kAlazcAsaMkhyeya eva, sa ca palyopamAsaMkhyeyabhAgasamudAyamAno vijJeya iti, (granthAgram 1000) atra cAsaMkhyeyatve satyapi yathAyogaM dvIpAdyalpabahutvaM sUkSmetaradravyadvAreNa vijJeyamiti / Aha-evaM sati 'teyAbhAsAdavANa antarA estha lahai paDavao (gAthA 38) ityAdyuktaM tasya ca taijasabhASAntarAladravyadarzino'pyaGgalAvalikA'saMkhyeyabhAgAdi kSetrakAlapramANamukta tadvirudhyate,taijasabhASAdravyayorasaMkhyeyakSetrakAlAbhidhAnAt , na, prArambhakasyobhayAyogyadravyagrahaNAt, dravyANAM ca vicitrapariNAmatvAdU yathoktaM kSetrakAlapramANamaviruddhameva, alpadravyANi vA'dhikRtya taduktaM, pracurataijasabhASAdravyANi punaraGgIkRtyedaM, alaM vistareNeti gAthArthaH // 43 // Aha-jaghanyAvadhiprameyaM pratipAdayatA gurulaghu agurulaghu vA dravyaM pazyatItyuktaM, na sarvameve, vimadhyamAvadhiprameyamapi cAGgulAvalikAsaMkhyeyabhAgAdyabhidhAnAt na sarvadravyarUpaM, tatrasthAnAmeva darzanAt , ata utkRSTAvadherapi kimasarvadravyarUpamevAlambanaM Ahosvinneti, ityatrocyate egapaesogAI paramohI lahai kammagasarIraM / lahaiya aguruyalaghuaiMteyasarIre bhavapurattaM // 44 // vyAkhyA-prakRSTo dezaH pradezaH ekazcAsau pradezazcaikapradezaH tasmin avagADhaM, avagADhamiti vyavasthita, ekapradezAva 1jasannadhyebhyaH kAmaNAni sUkSmANi, avakSepa jasakAmaNebhyo baddhAni sthUlAni tataH pRthaga vacanaM. 2 tathA ca bhAsaMkhya kSetrakAla paricchedaprasaGgaH 3 sUkSmataradvAreNa prasaGgApAdane Aha-icyetyAdi, ubhayAyomyavanyebhyaH taijasabhASAdrayANAM yathAyathaM sUkSmasthUlatvAt vaicimyaparyantAnudhAvanam, paristhUranyAyArakAle caturNI vRddhirityukteza vyApAtApattAvAha-alpetyAdi, tathA ca stokanyUnatejobhASAvyagrahaNazaktAvetAvatkAlaparijJAna miti tayaM. 5 rUpimaya 10 6 prameyaM. 7 asaMkhyAtahIpodadhisakalaloke'pyavadhau natra sthitAnAM rUpiNAM darzanAt. 8 sAmastyena, anyathAdhikapradezAvagADAnAmapye kAvagAhanA'ratyeva, * palyo | pamasaM04. + anocyate 2-4. + agurulahubhaM 1-1. anukrama T ~76~
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] aavshyk|| 37 // bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 44 ], AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita gADhaM paramANuvyaNukAdi dravyaM, paramazcAsAvavadhizca paramAvadhiH utkRSTavidhirityarthaH, 'labhate' pazyati, avadhyavadhimatorabhedopacArAdavadhiH pazyatItyuktaM tathA kArmaNazarIraM ce labhate, Aha-paramANuvyaNukAdi dravyamanuktaM kathaM gamyate tadAlamnatveneti, tataizcopAttameva kArmaNamidaM bhaviSyati, na, tasyaikapradezAya nAhiyAnupapatteH, 'labhate cAgurulaghu' cazabdAt gurulaghu, jotyapekSaM caikavacanaM, anyathA hi sarvANi sarvapradezAvagADhAni dravyANi pazyatItyuktaM bhavati, tathA taijasazarIradravyaviSaye avadhau kAlato bhavapRthaktvaM paricchedyatayA'tragantavyamiti, etaduktaM bhavati - yastaijasazarIraM pazyati sa kaoNle to bhavapRthaktvaM pazyati iti iha ca ya eva hi prAk taijasaM pazyataH asaMkhyeyaiH kAla uktaH, sa eva bhavavaktvena vizevyata iti / Aha- nanvekapradezAvagADhasyAtisUkSmatvAt tasya ca paricchedyatayA'bhihitatvAt kArmaNazarIrAdInAmapi darzanaM gamyata evetyataH tadupanyAsavaiyarthya, tathaikapradezAvagADhamityapi na vaktavyaM, 'rUvagayaM labhai sarva' ityasya vakSyamANatvAditi, atrocyate, na sUkSmaM pazyatIti niyamato bAdaramapi draSTavyaM bAdaraM vA pazyatA sUkSmamiti, yasmAdutpattau aguru 1 AkAzapradezeSu hi svabhAva eSa yad yAvadanantANuko'pi rarundho'nye ca tatra mAnti skandhAH 2 ApekSikaparamaravavacchedAya, jayanyasyApi pya pekSayA paramatvAdRyapekSayA paramadarzanAya. 3 ekapradezAvagADhadravyadarzanasamuccayAya 4 vizeSyatayA 5 viziSya paramANudhyaNukAderanirdezAt, 6 ekapradezAdi. 7 jIvana pariNAmitAH karmaNApudrAH nAsaMkhyAnantareNa pradezAn, jIvAvagAhAbhAvAt ityekapradezAvagADA: 8 agurulaghudarzane'pi gurulaghudarzananiyamAbhAvAt zabdenAkSepaH 9 jAti pulalakSamA, kArmaNAntAnAmabhihitatvAt bhavaNAdikAgurulaghudaNyApekSayetyarthaH 10 dhamadhamAMkAza jIvAnAmapi agurulaghutvAt pasyopamAsaMkhyeva bhAgarUpaH 12 sthUlatvAt 13 apresanagAvAyAM. Education International For Pale Only ~77 ~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH // 37 // rog
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [44], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: *-MSS prata sUtrAka OMOM464555 laghu pazyannapi na guruladhu upalabhate, ghaTAdi vA atisthUraimapi, tathA manodravya vidasteSveve darzanaM nAnyeSyatisthUreSvapi, evaM vijJAnaviSayavaicitryasaMbhave sati saMzayApanodArthamekapradezAvagAhigrahaNe satyapi zeSavizeSopadarzanamadoSAyaiveti / atharvA ekapradezAvagAhigrahaNAt paramApavAdigrahaNaM kArmaNaM yAvat, taduttareSAM cAguruladhvabhidhAnAt, cazabdAt gurulaghUnAM caudArikAdInAmityevaM sarvapudgala vizeSaviSayatvamAviSkRtaM bhavati', tathA cAsyaiva niyamArtha 'rUpagataM labhate sarva' ityetad vakSyamANalakSaNamaduSTameveti, etadeva hi sarva rUpagataM, nAnyadU iti, alaM prasaGgeneti gaathaarthH||44|| evaM paramAvadherdravyamajhIkRtya viSaya uktaH, sAmprataM kSetrakAlAvadhikRtyopadarzayannAhaparamohi asaMkhijA, logamittA samA asaMkhijA / rUbaMgayaM lahai savvaM, khittovamiaM agaNijIvA // 45 // | vyAkhyA-paramazcAsAvavadhizca paramAvadhiH, avadhyavadhimatorabhedopacArAd asau paramAvadhiH kSetrataH 'asaMkhyeyAni / lokamAtrANi, khaNDAnIti gamyate, labhata iti saMvandhaH, kAlatastu 'samAH' utsarpiNyavasarpiNIrasaMkhyeyA evaM labhate, tathA dravyato 'rUpagata' mUrtadravyajAtamityarthaH, 'labhate' pazyati 'sarva' paramANvAdibhedabhinnaM pudgalAstikAyameveti, bhAvatastu vakSyamANA~statparyAyAn iti / yaduktaM 'asaMkhyeyAni lokamAtrANi khaNDAni paramAvadhiH pazyatIti tatkSetraniyamanA bhavadhiH, 2 bhaguptavArambhakApekSayA. ghaTAdInAM gurulaghutvAdapiH 4 manaHpayAMvajJAninaH, 5 manohampezAnaM. 7 ghaTAdiSu, dvitIyAnacasamAdhAnAya. 9dhuSavargaNAdInAmapitamadAskamdhAntAnA. 10 mahaNaM. 1 AdinA vaikipAhArakaunasenadaH12 vizeSA bhedAH prakArA: 13 paramAvadheH. viSayasya. 15 pUrveNa siddhatvAt, 16 pUrvagAthAvartitamekapadezAvapADhAdi. dIpa anukrama ~ 78~
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [45], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH Avazyaka yAha-upamAnaM upamitaM bhAve niSThApratyayaH, kSetrasyopamitaM kSetropamitaM, etaduktaM bhavati -- utkRSTAvadhikSetropamAnaM, 'agnihAribhadrIjIvAH prAgabhihitA eveti, Aha- 'rUpagataM labhate sarva' ityetadanantaragAthAyAmarthato'bhihitatvAt kimarthaM punaruktamiti, yavRttiH // 38 // atrocyate, uktaH parihAraH, athavA anantaragAthAyAM 'ekapradezAvagADhaM' ityAdi paramAvadherdravyaparimANamuktaM, iha tu 4 vibhAgaH 1 'rUpagataM labhate sarva' iti kSetrakAladvayavizeSaNaM etaduktaM bhavati-rUpidravyAnugataM lokamAtrAsaMkhyeyakhaNDotsarpiNyatrasarpiNIlakSaNaM kSetrakAladvayaM labhate, na kevalaM, arUpitvAttasyeM, rUpidravyanibandhanatvAccAvadhijJAnasyeti gAthArthaH // 45 // evaM tAvat puruSanadhikRtya kSAyopazamikaH khalu anekaprakAro'vadhiruktaH, sAmprataM tirazvo'dhikRtya pratipipAdayiSurAha * AhArateyalaMbho, ukko seNaM tirikkhajoNIsu / gAuya jahaNNamohI, naraesa u joyaNukoso // 46 // vyAkhyA - tatrAhArate jograhaNAd audArikavaikriyAhAraka tejodravyANi gRhyante, tatazvAhArazca tejazca AhAratejasI tayolabhi iti samAsaH lAbhaH prAptiH paricchittirityanarthAntaraM, idamatra hRdayaM - tiryagyoniSu yoniyonimatAmabhedopacArAt tiryagyonikasattvaviSayo yo'vadhiH tasya dravyataH khalu AhAratejodravyapariccheda utkRSTata uktaH, itthaM dravyAnusAreNaiva kSetrakAlabhAvAH paricchedyatayA vijJeyA iti / idAnIM bhavapratyayAvadhisvarUpamucyate, sa ca suranArakANAmeva bhavati, 1 uttaraH 2 nAsmAdanyat rUpagatamiti niyamanAyetyevaMrUpaH 3 vidhiniyamayorvidhireva jyAyAn iti nyAyamapekSya vidherbalIyaravAkhyAnAvAda-athavetyAdi. 4 arUpatvAt rupiviSa yazcAyadhiriti ca nirNItamanekazaH 5 kSetrakAladvayasya 6 manuSyAn ityarthaH paramo hinANavio, kevalamaMto muhutamiteNeti (vi0 689) vacanAt paramAvadherA antarmuhutkevalotpattiH, kevalaM ca naragatAveva cAritratapadiguNahetutvAt 2-4-5 Education International For Penal Use Only ~ 79~ 1132 11 waryra
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [46], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka dIpa tatra prathamamalpa itikRtvA nArakANAM pratipAdyata iti, ata Aha-kSetrato 'gabyUtaM' paricchinatti jaghanyenAvadhiH, ka!- narAn kAyantIti narakAH, ke gairai zabde itidhAtupAThAt narAn zabdayantItyarthaH, iha ca narakA AzrayAH.IN AzrayAnayiNorabhedopacArAt, narakeSu tu yojanamutkRSTa ityAha, etaduktaM bhavati-nArakAdhAro yo'vadhiH asau utkRSTo yojanaM paricchinatti kSetrataH, itthaM kSetrAnusAreNa dravyAdayastu avaseyA iti gAthArthaH // 46 // evaM nArakajAtimadhikRtya jaghanyetarabhedo'vadhiH pratipAditaH, sAmprataM ratnaprabhAdipRthivyapekSayA utkRSTetarabhedamabhipitsurAha cattAri gAuyAI, aguvAI tigAMuyA ceva / aTThAijA duSiNa ya, divahamegaM ca niraesu // 47 // vyAkhyA-tatra narakA iti nArakAlayAH, te ca saptapRthivyAdhAratvena saptadhA bhidyante, tatra ralaprabhAdhAdhAranarakeSu yathAsaMkhyamutkRSTetarabhedabhinnAvadheH kSetraparimANamida-narakeSu' iti sAmarthyAt tannivAsino nArakAH parigRhyante, tatra ratna-1 prabhAdhAranarake utkRSTAvadhikSetraM catvAri gavyUtAni, jaghanyAvadherardhacaturthAni, ardha caturthasya yeSu tAnyardhacaturthAni, evaM zarAprabhAdhAranarake paramAvadhikSetramAnaM ardhacaturthAni, itarAvadhikSetramAnaM tu trigavyUtaM, trINi gabyUtAni trigavyUtaM, evaM AdhArabhedAdAdheyabhedAt sapta pRthivya AdhAro veSAM te tathA tatveneti samAsaH 2 tAsthyAttApadeza itinyAvAt / pyadhikaraNabahuvrIherapi darzanAt samyathA'catvArItibhAvAt 5 utkRSTati. 5 jaghanyati. tigAzyaM. + naraesu. 1 abuDhAIyAi jahaSNayaM addhagAubatAI / gAuprati bhaNi saMvibha ukosamajahaNaM ||1||[bhaassygaathaa'bhyaakhyaataa ca]. anukrama 61-50-50* nAraka-devAdinAm avadhi-kSetra darzayate ~80~
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [47], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka prata // 39 // sUtrAka sarvatra yojyaM yAvanmahAtamaHprabhAdhAranarake utkRSTAvadhikSetra gavyUtaM, jaghanyAvadhikSetraM cArdhagabyUtamiti, ratnaprabhAdhAranaraka hAribhadrIityAdau jAtyapekSamekavacanaM, aMnirdiSTasyApi navaraM padArthagamanikA, ardha tRtIyasya ardhatRtIyAni, dveca, adhikamadhU yavRtti yasmin tad adhyardham / Aha-kutaH punaridaM , sAmAnyena pratipRthivyAdhArana rakaM utkRSTamavadhikSetramuktaM catvAri gavyU vibhAgaH1 tAni' ityAdi, ardhagamyUtonaM jaghanyamityavasIyate ?, ucyate, sUtrAt , tathA cokta-"rayaNappabhApuDha vineraiyANaM bhaMte ! kevaiyaM khittaM ohiNA jANaMti pAsaMti ?, goyamA! jahaNNeNaM aDuDhAI gAuyAI ukoseNaM cattAri, evaM jAva mahAtamapuDha vineraiyANa ? goyamA ! jahaNNeNaM addhagAuyaM ukkoseNaM gAuya", Aha-yadyevaM 'gAU jahaNNamohI Naraesu tu'(46)| ityetabyAhanyate, atrocyate, utkRSTajaghanyApekSayA tadabhidhAnAdadoSaH, idamatra hRdayam-utkRSTAnAmeva saptAnAmapi ratnaprabhAdyavadhInAM |gavyUtakSetraparicchittikRt avadhirjaghanya ityalaM prasaGgeneti gAthArthaH // 47 // evaM nArakasaMbandhino bhavapratya-18 yAvadheH svarUpamabhidhAyedAnI vibudhasaMbandhinaH pratipipAdayipurida gAthAtrayaM jagAda sakIsANA paDhama, sukhaM ca sarNakumAramAhiMdA / tacaMca baMbhalaMtaga, sukasahassAraya cauthIM // 48 // dIpa anukrama T narakevitipabyAkhyAne khanirUpitapade.2 itidharmavatAmapekSyeti. 3 Azrityeti zeSaH. 4 svasvorakaSTApekSayA, 5 ravAprabhApRthvInaravikA bhadanta !NT // 39 // kiyat kSetramavadhinA jAnanti pazyanti,gItama! jayanyenArdhatRtIyAni gamyUtAni uskRSTena catvAri, evaM yAvammadAtamaHmabhApRthvInarayikA ! gautama ! jaghanyenArdhagamyUtaM utkRSTena gamyUtaM. 6 virudhyate iti. vizeSaNaM bhavetyAdeH, tacca devasaMbandhivyavacchedAya. 8 bhavapratyayAvadheH svarUpamiti. * prmaavH| + atidiSTa0. nArakaM.6 pucchA. gAuyaMtaM. gAuya0. || sa gamyU..tritayaM. ~81~
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [10], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka ANayapANayakappe, devA pAsaMti paMcami puddhNciiN| taM ceva AraNacuya ohInANeNa pAsaMti // 49 // chaDhi hiDimamajjhimagevijjA sattami ca uvarillA / saMbhiSaNaloganAliM, pAsaMti aNusarA devA // 50 // tatra prathamagAthAvyAkhyA-zakrazcezAnazca zakrezAnI tatra 'zakrezAnAviti' zakezAnopala kSitAH saudharmezAnakalpanivAsino devAH sAmonikAdayaH parigRhyante, te hyavadhinA prathamAM ratnaprabhAbhidhAnAM pRthivIM 'pazyanti' iti kriyAM dvitIyagAthAyAM vakSyati, tathA 'dvitIyAM ca' pRthivImityanuvartate, 'sanatkumAramAhendrAviti' sanatkumAramAhendradevAdhipopalakSitAH tatkalpanivAsinastridazA evaM sAmAnikAdayo gRhyante, te hi dvitIyAM pRthivImavadhinA pazyanti, tathA tRtIyAM ca pRthivIM brahmalokalAntakadevezopalakSitAH tatkalpanivAsino vibudhAH sAmAnikAdayaH pazyanti, tathA zukrasahasrArasuranAthopalakSitAH khalvanye'pi tatkalpanivAsino devAzcaturthI pRthivIM pazyantIti gaathaarthH||48|| dvitIyagAthA vyAkhyA-4 yate-AnataprANatayoH kalpayoH saMbandhino devAH pazyanti paJcamI pRthvI, tAmeva AraNAcyutayoH sambandhino devA avadhijJAnena pazyanti, svarUpakathanamevedaM, bimalatarAM bahutarAMceti gAthArthaH // 49 // tRtIyagAthA vyAkhyAyate-lokapuruSagrIvAsthAne bhavAni veyakAni(Ni) vimAnAni,tatra adhastyamadhyamaveyakanivAsino devA adhastyamadhyamaveyakA,te hi SaSThI pRthivIM tamo'bhidhAnAmavadhinA pazyantIti yogaH, tathA saptamI ca pRthivImuparitanauveyakanivAsina iti, tathA 'saMbhinnalokanADI' caturdazarajjvAtmikAM kanyakAcolakasaMsthAnAmavadhinA pazyanti, anuttaravimAnavAsino'nuttarAH, tatra eke imANAM kApenokta 1 pyapadyAbhAvAt pUrvayoretA yAvadarzanoktezcamatipAdanaM yajedena tatphalaM. puDhadhi. + Adha.. | Adha. dIpa anukrama 1%25-0%25% T ~82~
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [50 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH Avazyaka. ndriyAdayo'pi bhavanti tadvyavacchedArthamAha- 'devAH' / evaM kSetrAnusArato dravyAdayo'pyavaseyAH iti gAthArthaH // 50 // evamadho vaimAnikAvadhikSetrapramANaM pratipAdya sAmprataM tiryagUrdhvaM ca tadevaM darzayannAha-- // 40 // eesimasaMkhijA, tiriyaM dIvA ya sAgarA caiva / bahuaaraM ubarimagA, unheM sagakappathUbhAI // 51 // vyAkhyA- 'eteSAM zakrAdInAM saMkhyAyanta iti saMkhyeyAH na saMkhyeyA asaMkhyeyAH, tiryaga, dvIpAzca-jambUdvIpAdayaH, sAgarAzca lavaNasAgarAdayaH kSetrato'vadhiparicchedyatayA avaseyAH iti vAkyazeSaH, tathA uktalakSaNAt- asaMkhyeyadvIpodadhimAnAt kSetrAt vahutaraM, uparimA eva uparimakA uparyuparivAsino devAH, khalvavadhinA kSetraM pazyantIti vAkyazeSaH, tathA UrdhvaM svakalpastUpAdyeSa yAvat kSetraM pazyanti, AdizabdAd dhvajAdiparigrahaH iti gAthArthaH // 51 // itthaM vaimAnikAnAM avadhikSetra mAnamabhidhAya idAnIM sAmAnyato devAnAM pratipAdayannAha - saMjoyaNA khalu devANaM addhasAgare UNe / teNa paramasaMkhejA, jahaNNayaM paMcavIsaM tu // 52 // vyAkhyA - saMkhyeyAni ca tAni yojanAni ceti vigrahaH, khaluzabdaratvevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, asya cobhayathA saMbandhamupadarzayiSyAmaH 'devAnAM' 'ardhasAgare' iti ardhasAgaropame nyUne AyuSi sati saMkhyeyayojanAnyeva avadhikSetramiti / ardhasAgaropamanyUna evaM AyuSi sati, 'tataH paraM' ardhasAgaropamAdAvAyuSi sati asaMkhyeyAni yojanAni avadhikSetraM 1 pramANamavadheH 2 zApalakSitAnAM tatarakalpayAsisAmAnikAdInAmityuktameva prAkU. uca sakappa0 + paNNavIsaM. Etication Internation For Parka Lise Only ~83~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 40 //
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [12], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka vaimAnikavarjadevAnAM sAmAnyata iti / vizeSatastu Urdhvamastiryak ca saMsthAnavizeSAdavaseyamiti / tathA jaghanyakamavadhikSetraM devAnAmiti vartate, 'paJcaviMzatiH' tuzabdasyaivakArArthatvAt paJcaviMzatireva yojanAni, etacca dazavarSasahasrasthitInAmavaseya, bhavanapativyantarANAmiti, jyotiSkANAM tvasaMkhyeyasthititvAt saMkhyeyayojanAnyeva jaghanyetarabhedamavadhikSetramavaseyamiti, vaimAnikAnAM tu jaghanyamaGgulAsaMkhyeyabhAgamAtramavadhikSetraM, taccopapAtakAle parabhavasaMbandhinamavadhimadhikRtyeti, utkRSTa muktameva 'saMbhiNNalogana liM, pAsaMti aNuttarA devA' (51) ityalamativistareNeti gAthArthaH // 52 // sAmpratamayamevAvadhiH yeSAM sarvotkRSTAdibhedabhinno bhavati, tAnpradarzayazcAha ukoso maNueK, maNussatiriemu ya jahaNNo ya |ukos logamitto, paDivAiH paraM apaDivAI // 53 // | vyAkhyA-dravyataH kSetrataH kAlato bhAvatazcotkRSTo'vadhiH manuSyeSu eva, nAmarAdiSu, tathA manuSyAzca tiryazvazca manuSyatiryaJcaH teSu manuSyatiryakSu ca jaghanyaH, cazabda evakArArthaH, tasya caivaM prayoga:-manuSyatiryakSveva jaghanyo, na nArakasureSu, tatra utkRSTo lokamAtra eva avadhiH, pratipatituM zIlamasyeti pratipAtI, tataH paramapratipAtyeva, lokamA dAvavadhi pAra pratipAditatbAImAnikAnAmadhenAMna sadadhikAraH 2 tatra caturNAmapi nikAyAnA, tanna vaimAnikAnA, dhAbhidhAnAbhAvAta. 3 dvitIyapAvAna, [5 teSAM jayanyetarasthityorardhasAgaropamAt nyUnatvAt.5 tathA ca devAnAM sarvajaghanyAvadhiniSedhe'pi na kSatiH, bhavapratyayAvadheH pacAnAvAt tasya coktamAnavAt. vaimAnikAvadhiSu anuttaropapAtikAvadheraivoskRSTatvAt kevalameta nirdiSeM. 7 bhavaguNapratyayasAdhAraNo'yadhiriti. 8 saMmizaloganADiM pAsaMti bhayuttarA deva iti sUtreNa sababahuagaNijIA ityanena ca. kRtya. + tAndarza0. teripichaesu ya jahaSNo. padivAI. 'jaghanyataH, dIpa anukrama T ~84~
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [13], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka- prata // 41 // sutrAMka dIpa mAne pratipAdite prasaGgataH pratipAtyapratipAtisvarUpAbhidhAnamadopAyaiveti gAthArthaH // 5 // ukta kSetraparimANadvAraM, sAmprataM saMsthAnadvAraM vyAcikhyAsayedamAha yavRttiH vibhAgaH1 thivuyAyAra jahaNNo, vo ukkosamAyao kiNcii| ajahaNNamaNukoso ya khittao NegasaMThANo // 54 // vyAkhyA-stibuka' udakabinduH tasyevAkAro yasyAsau stibukAkAraH, jaghanyo'vadhiH / tameva spaSTayannAha--'vRttaH || sarvato vRtta ityarthaH, panakakSetrasya va latvAt / tathA utkRSTa AyataH pradIrghaH 'kizcit' manAk bahijIvazreNiparikSepasya | svadehAnuvRttitvAt , tathA 'ajapanyotkRSTazca' na jaghanyo nApyutkRSTaH ajaghanyotkRSTa iti / cazabdo'vadhAraNe, ajaghanyotkRSTa eva, kSetrato'nekasaMsthAnaH' anekAni saMsthAnAni yasyAsAvanekasaMsthAna iti gAthArthaH // 54 // evaM tAvajaghanyetarAvadhisaMsthAnamabhihitaM, sAmprataM vimadhyamAvadhisaMsthAnAbhidhitsayA''ha taippAgAre 1 pallaga 2 paDahaga 3 jhallari 4 muiMga 5 puSpha 6 jave / tiriyamaNuemu ohI, nANAvihasaMThio bhaNio // 55 // vyAkhyA-'tapra: uDupakaH tasyevAkAro yasyAsau taprAkAraH, tathA pAlako nAma lATadeze dhAnyAlayaH, AkAragrahaNamasmRtasyopekSAnaItvaM hi prasavaM. 2 vineyAnAM bodhavizeSotpAdanAt prastute'vadhimAne.3 padaka deze padasamudAyopacArAt jIvaveheti, anyathA patrama-IN // 41 // sthAnAdezasyAbhyupagamApattaH, na cai svadedekhanena virodho'pi. * nerahava / bhavaNa 2 vaNayara 3 joisa 4 kappAlayANa 5 mohissa / gevija 6 guttarANa 7 ya, hu~tAgiio jahAsaMrkha // // bhavaNavaivaNayarANa uDUM bahubho aho'vasesANaM / nArayajohasivANaM, niribha bolio citro // 2 // (bhASyakRskRte abyAkhyAte). anukrama atha avadhe: saMsthAnaM kathayate ~85~
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [15], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 256 prata sUtrAka dIpa nuvartate, tasyevAkAro yasyAsI palakAkAraH, evamAkArazabdaH pratyekamabhisaMbandhanIyaH iti, paTaha eva paTahakA-AtoyavizeSA, tathA carmAvanaddhA vistIrNavalayAkArA jhalarI AtocavizeSaH eva, tathA aAyato'dho vistIrNa upari ca tanuH, mRdaGgaH AtodyavizeSa eva / 'pu'pheti' 'sUcanAtsUtra' itikRtvA puSpazikhAvaliracitA caGgerI puSpacaGgerI parigRhyate, yava' iti yavanAlakaH, sa ca kanyAcolako'bhidhIyate, ayaM bhAvArthaH-taprAkArAdiravadhiryavanAlakAkAraparyanto yathAsaMkhyaM nArakabhavanapativyantarajyotiSkakalpopapannakalpAtItatraiveyakAnuttarasurANAM sarvakAlaniyato'baseyaH, tiryagnarANAM bhedena nAnAvidhAbhidhAnAdU, Aha ca-tiryaJcazca manuSyAzca tiryagmanuSyAH teSAmavadhiH nAnAvidhasaMsthAnasaMsthito-nAnAvidhasaMsthitaH, saMsthAnazabdalopAt, svayaMbhUramaNajaladhinivAsimatsyagaNavat, apitu tatrApi valayaM niSiddhaM matsyasaMsthAnatayA, avadhistu tadAkAro'pIti 'bhaNitaH' uktaH arthatastIrthakaraiH sUtrato gaNadharairiti, ayaM ca bhavanavyantarANAM urva bahurbhavati, avazeSANAM tu surANAmadho, jyotiSkanArakANAM tu tiryak, vicitrastu naratirazcAmiti gAthArthaH // 55 // | ukta saMsthAnadvAraM, sAmpratamAnugAmukadvArArthapracikaTaviSayedamAhaaNugAmio ohI, neraiyANaM taheva devANaM / aNugAmI' aNaNugAmI, mIso ya maNussatericche // 56 // vyAkhyA-anugamanazIla AnugAmukaH, locanavadU, tuzabdastvevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, AnugAmuka eva avadhiH, keSAmityata Aha-narAn kAyantIti narakAH-nArakAzrayAH teSu bhavA nArakA iti, teSAM nArakANAM, tathaiva' AnugAmuka| * A0. +a.1 aNugAmi. anu. anukrama sa 4- 4- ~86~
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 56 ], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH Avazyaka- eva, dIvyantIti devAsteSAmiti / tathA AnugAmukaH, ananugamanazIlo'nanugAmukaH sthitapradIpavat, tathA ekadezAnugamana| zIlo mizraH, dezAntaragatapuruSaika locanopaghAtavat, cazabdaH samuccayArthaH, mizrazca manuSyAzca tiryaJcazca manuSyatiryazvasteSu manuSyatiryakSu yo'vadhiH sa evaMvidhastrividha iti gAthArthaH // 56 // vyAkhyAtamAnugAmukadvAraM, idAnImavasthitadvArAvayavArthapratipAdanAya gAthAdvayamAha- // 42 // vittassa avadvANaM, tittIsaM sAgarA u kAleNaM / dabbe bhiNNamuhato, pajjavalaMbhe ya santa // 57 // aAi avadvANaM, chAbaTThI sAgarA u kAleNaM / kosagaM tu evaM iko samao jahaNeNaM // 58 // prathama gAthA vyAkhyA - avasthitiravasthAnaM tad avadherAdhAropayogalabdhitazcintyate, tatra kSetramasyAdhAra itikRtvA kSetrasya saMvandhi tAvadevasthAnamucyate- tatrAvicalitaH san 'trayastriMzatsAgarAH" iti trayastriMzatsAgaropamANyavatiSThate anuttarasurANAM tuzabdastvevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, trayastriMzadeva, 'kAleneti' kAlataH kAlamadhikRtya 'arthAdvibhaktipariNAmaH / tathA 'deveM' iti dravati gacchati tA~stAn paryAyAniti dravyaM tasmin dravye dravyaviSayaM upayogAvasthAnamavadheH, bhinnazcAsau muhUrttazceti samAsaH, avanaM abaH pari avaH paryavaH tasya lAbhaH paryavalAbhaH tasmiMzca paryavalAbhe ca paryavaprAThau cAvadherupayogAvasthAnaM saptASTI vA samayA iti / anye tu vyAcakSate - paryAyeSu sapta, guNeSu aSTeti, sahavarttino guNAH zuklatvAdayaH, kramavarttinaH paryAyA navapurANAdayaH, yathottaraM ca dravyaguNaparyAyANAM sUkSmatvAt stokopayogatA iti gaathaarthH||57|| mAnugAmukadvAramadhunA'vasthitaGgAramAha nAnu0 + sa evAvadhi kosabha va. Education International For Parts Only ~87~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 42 //
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [58], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 18h prata sUtrAka thuc dIpa dvitIyagAthAbyAkhyA-iha ladhito'vasthAnaM cintyate-addhA-avadhilabdhikAlaH, atra addhAyAH-kAlato'vasthAnaM | avadhelabdhimaGgIkRtya tantra conyatra kSetrAdau 'SaTSaSTisAgarA' iti SaTrapaSTisAgaropamANi, tuzabdasya vizeSaNArthatvAt manAgadhikAni 'kAleneti' kAlataH utkRSTamevedaM kAlato'vasthAnamiti / jaghanyamavasthAnamAha-tatra dravyAdApyekaH samayo | jaghanyenAvasthAnamiti, tatra manuSyatirazco'dhikRtya sapratipAtopayoga'to''viruddhameva, devanArakANAmapi caramasamayasamyaktvapratipattI satyAM vibhaGgasyaivAvadhirUpApatteH, tadanantaraM cyavanAccAvirodha iti gAthArthaH / / 58 // evaM tAvadavasthitadvAramabhidhAya idAnI caladvArAbhidhitsayA''habuDhI vA hANI vA, caubbihA hoi khittakAlANaM / dabvesu hoi duvihA, chaviha puNa pajjave hoi // 19 // | vyAkhyA-tatra calo hyavadhiH vardhamAnaHkSIyamANo vA bhavati, sA ca vRddhionirvA caturvidhA bhavati kSetrakAlayoH, tathA cAbhyadhAyi paramaguruNA-"asaMkhejabhAgavuDDI vA saMkhejabhAgavuDI vA saMkhejaguNavuTTI vA asaMkhejaguNavuDDI vA," evaM hAnirapi, na tu anantabhAgavRddhiranantaguNavRddhirvA, evaM hAnirapi, kSetrakAlayoranantayoradarzanAta , tathA dravyeSu bhavati || dvidhA vRddhihAnirvA, katham -anantabhAgavRddhirvA anantaguNavRddhiA, evaM hAnirapi, dravyAnantyAditi bhaavaarthH| tathA paddidhA 'paryAye' iti jAtyapekSamekavacanaM paryAyeSu bhavati, vRddhi hAniti vartate, paryAyAnantyAt, katham ?-ananta na kevalaM kALa ityapizabdArthaH, AdinA AdhArAdiprahaH guNaparyAyagraho bA. 2 guNata utpanne'pi jaghanyena samayAntare pratipAtAt maraNena. 3 anantarasamaya thI. 4 masaMkhyeyabhAgavRdiyA saMkhyeyabhAgavRddhiA saMkhyeyaguNavRddhiA masaMkhyevaguNavRddhiA (prajJApanAryA ) *tana. + bhanyatra ca topayogatve. dvividhA. anukrama : ~88~
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [19], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata 4308 yavRttiH sUtrAka % % Avazyaka-bhAgavRddhiH asaMkhyeyabhAgavRddhiH saMkhyeyabhAgavRddhiH saMkhyeyaguNavRddhiH asaMkhyeyaguNavRddhiH anantaguNavRddhiriti, evaM hAni-mAhAribhakSI rapi / Aha-kSetrasyAsaMkhyeyabhAgAdivRddhau tadAdheyarabyANAmapi tannibandhanatvAdasaMkhyeyabhAgAdivRddhirevAstu, tathA dravya-18 | sthAnantabhAgAdivRddhau satyAM tatparyAyANAmapi anantabhAgAdivRddhiriti SaTsthAnakamanupapannamiti, atrocyate, sAmAnyanyA- vibhAgaH1 yamaGgIkRtya idamitthameva, yadA kSetrAnuvRttyA pudgalAH parisaMkhyAyante, pudgalAnuvRttyA ca tatparyAyAH, na patrirva, katham / -yasmAtmvakSetrAdanantaguNAH pudgalAH, tebhyo'pi paryAyA iti, ato yasya yathaivoktA vRddhirhAnirvA tasya tathaivAviruddheti, pratiniyataviSayatvAt , vicitrAvadhinivandhanAcceti gaathaarthH||19|| evaM tAvaJcaladvAraM vyAkhyAtam , idAnIM tIbramandadvA rAvayavAthai vyAcikhyAsuridamAha * phaDDA paM asaMkhijjA, saMkhejA yAvi egajIvassa / ekaSphaDavaoge, niyamA savvattha uvutto||10|| phaDDA ya ANugAmI, aNANugAmI ya mIsagA ceva / paDivAi apaDiyAI, mIsoya maNussatericche // 61 // prathamagAthAvyAkhyA-iha phaDakAni avRdhijJAnanirgamadvArANi athavA gavAkSajAlAdibyavahitapradIpaprabhAphaDukAnIva phaDakAni, tAni cAsaMkhyeyAni saMkhyeyAni caikajIvasya, tatraikaphaDakopayoge sati niyamAt 'sarvatra' sarvaiH phaDakairupayuktA [bhivanti, ekopayogatvAjjIvasya, locanayopayogavada, prakAzamayatvAdvA pradIpopayogavaditi / Aha-tInamandadvAraM prakrAntaM 1 anantabhAgaguNavRvihAnI danye, paryAyaSu SaTspAnagA vihA~nirvA ra hAmyA netrAbhyAM nirIkSate naro vugapat , na cAnekopayogatA, tadvadanApyanekaspardhaka-2 rupayoge'pyekadA nAnekopayogatA, ekanetropayoge ca apayogoiyoreva, yugapadupayujyamAnatvAt 3 upayogaH kArya, na ca dIpa ekayA dizA prakAzayati kevalaM, kiMtu sarvAbhiH * svaparyAyA. + phaDhAi / yukto bhavati. 0 dIpa anukrama OM ~89~
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] adhyayanaM [ - ], "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [60], bhASyaM [-] AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita Education inten vihAya phaDakAvadhisvarUpaM pratipAdayataH prakramavirodha iti, atrocyate, prAyo'nugAmukApratipAtilakSaNI phaDakI tIvrau, tithe tarI mandau, ubhayasvabhAvatA ca mizrasyeti gAthArthaH // 60 // dvitIyagAthAvyAkhyA - phaDDukAni - pUrvoktAni tAni ca anugamanazIlAni AnugAmukAni, etadviparItAni anAnugAmukAni, ubhayasvarUpANi mizrakANi ca evakAraH avadhAraNe, tAnyekaikazaH pratipatanazIlAni pratipAtIni, evamapratipAtIni mizrakANi ca bhavanti, tAni ca manuSyatiryakSu yo'vadhistasminneva bhavantIti / Aha-- AnugAmukApratipAtiphaDukayoH kaH prativizeSaH ?, anAnugAmukapratipAtiphaDakayoveMti, atrocyate, apratipAtyAnugAmukameva, AnugAmukaM tu pratipAtyapratipAti ca bhavatIti zeSaH / tathA pratipatatyeva pratipAti, pratipatitamapi ca sat punardezAntare jAyata eve, netthamanAnugAmukamiti gAthArthaH // 61 // vyAkhyAtaM tIvra - ndadvAraM, idAnIM pratipAtotpAdadvAraM vivRNvan gAthAdvayamAha - vAhiralaMbhe bhajjo, davve khitte ya kAlabhAve ya / uppA paDivAo'viya, taM bhayaM egasamaeNaM // 62 // amitaralaDIe, u tadubhayaM natthi egasamaeNaM / uppA paDivAo'viya, egayaro egasamaeNaM // 63 // prathamagAthAvyAkhyA--tatra draSTurbahiryo'vadhistasyaiva ekasyAM dizi anekAsu vA~ vicchinnaH sa vAhyaH tasya lAbho 1] vizeSaspardhaka tIvratvamavadheritarathA cetarat madhyame va mizrateti kAraNaM tImAdeH spardhakAnyeveti saddarzane na prakramavirodha ityarthaH 2 asaMkhye yAnAM saMkhyeyAnAM botpannAnAM spardhakAnAmavasthAnAt kSetrAntare'pi 3 anugAmukAdIni 4 A kevalyApteH bhavakSayAt sthAnApekSayA bhavAntare'vasthAnamA zritya ca 5 pratipAtimo'pyAnugAmukatvadarzanAdam 6 spardhaka rUpakAraNAbhidhAnadvAreNa. 7 anuktasamuccayArthatvAt parimaNDalAkAro'pi tadviparItAni ca vizeSaH / tadubhayaM cega* + For Park Use On ~90~
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [63], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 prata 2 // 44 // sUtrAka Avazyaka- bAhyalAbhA, adhiH prakramAt gamyate, asmin bAhyalAbhe sati-bAhyAvadhiprAptau satyAM 'bhAgyo' vikalpanIyaH, ko'sau ? -utpAdaH pratipAta 'tadubhayaguNazca ekasamayeneti sambandhaH, kiMviSaya iti', Aha-'dravya' iti dravyaviSayaH, evaM kSetra- kAlabhAvaviSaya iti, apicazabdAH pUraNasamuccayArthAH / ayaM bhAvArthaH-ekasmin samaye dravyAdau viSaye bAhyAvadheH kadAcidutpAdo bhavati kadAcidyayaH kadAcidubhaya, dAvAnaladRSTAntena, yathA hi dAvAnalaH khalvekakAla evaikato dIpyate'nyatazca dhvaMsata iti, tathA avadhirapi ekadeze jAyate anyatra pracyavata iti gAthArthaH // 12 // dvitIyagAthA| vyAkhyA-iha draSTuH sarvataH saMbaddhaH pradIpaprabhAnikaravadavadhirabhyantaro'bhidhIyate tasya labdhirabhyantaralabdhiH tasyA mabhyantaralabdhau tu satyAM abhyantarAvadhiprAptAvityarthaH / tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi -tacca tadubhayaM ca tadubhaya, utpAtapratipAtobhayaM nAstyekasamayena, 'dravyAdau viSaye' ityanuvartate, kiM tarhi -utpAdaH pratipAto vA ekatara eva ekasamayena, apizabdasyaivakArArthatvAt / ayaM bhAvArthaH-pradIpasyevotpAda eva pratipAto vA ekasamayena bhavati abhyantarAvadherna tUbhayaM, apradezAvadhitvAdeva, na hyekasya ekaparyAyeNotpAdadhyayau yugapatsyAtAM aGgulyAkuzcanaprasAraNavaditi gaathaarthH||63 // pratipAditaM pratipAtotpAdadvAraM, idAnI yaduktaM 'saMkheja maNodadhe, bhAgo logapaliyassa' (42) ityAdi, tatra dravyAditrayasya parasparopanivandha uktaH, idAnIM dravyaparyAyayoH prasaGgata evotpAdapratipAtA dhikAre pratipAdayannAha saMkhyeyo manojayaviSaye'padhI bhAgo lokapasyopamayoH * avadheH tasmin / guNana vibhA. pAdaH prati samavaneva. dIpa +CCICC anukrama ~91~
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [64], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata ROCESS sUtrAka dIpa CCTOR davAoM asaMkhije, saMkhejje Avi pabace lahai / do pajjave duguNie, lahai ya egAu dabAu // 34 // vyAkhyA-paramANvAdidravyamekaM pazyan drazyAtsakAzAt tatparyAyAn utkRSTato'saMkhyeyAn saMkhyeyA~zcApi madhyamato labhate prAmoti pazyatItyanarthAntaraM, tathA jaghanyatastu bau paryAyI dviguNito 'labhate ca' pazyati ca ekasmAd dravyAt , etaduktaM bhavati-varNagandharasasparzAneva pratidravyaM pazyati, na tvanantAna , sAmAnyatastu dravyAnantatvAdeva ana|ntAn pazyatIti gAthArthaH // 54 // sAmprataM yugapajjJAnadarzanavibhaGgadvArAvayavArthAbhidhitsayA''ha sAgAramaNAgArA, ohivibhaMgA jahaNNagA tullA / uvarimagevenesu u, pareNa ohI asaMkhijo // 65 // vyAkhyA-tatra yo vizeSagrAhakaH sa sAkAraH, sa ca jJAnamityucyate, yaH punaH sAmAnyagrAhako'vadhivibhaGgo vA so'nAkAraH, sa ca darzanaM gIyate, tatra sAkArAnAkArAvavadhivibhaGgo jaghanya ko tulyAveva bhavataH, samyagdRSTeravadhiH, mi. cyAdRSTastu sa eva vibhaGgA, lokapuruSagrIvAsasthAnIyAni aveyakANi vimAnAni, uparimANi ca tAni praiveyakANi ceti samAsaH, tuzabdo'pizabdasyArthe draSTavyaH, bhavanapatidevebhyaH khalvArabhya uparimaveyakeSvapi ayameva nyAyo yaduta-sAkArAnAkArau avadhivibhaGgo jighanyAdArabhya tulyo viti, na tUtkRSTau, tataH 'pareNa' iti parataH avadhireva bhavati, mithyA pratidamyaM ekasminvA nAnantAnityarthaH 2 kSetrakAlarUpau viSayAvadhikRtya parasparatastulye na tu avyabhAvaviSayau (iti malayagiripAdAH Avaz kavRcau) * saMkhijA + asaMkhimA asaMkhijA jighanyako anukrama T SAREauratoninternational avadhi evaM vibhaMga-jJAnasya kathanaM ~ 92~
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 65 ], bhASyaM [-] AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita Avazyaka dRSTInAM tatropapAtAbhAvAt, sa ca kSetrataH asaMkhyeyo bhavati, yojanApekSayeti gAthArthaH // 65 // idAnIM dezadvArAvayavArtha OM pracikaTayiSuridamAha / / 45 / / devatitthaMkarAya ohissa'bAhirA huMti / pAsaMti savvao khalu sesA deseNa pAsaMti // 66 // vyAkhyA- 'nArakAH ' prAnirUpitazabdArthAH devA api tIrthakaraNazIlAstIrthakarAH, nArakAzca devAzca tIrthakarAzceti vigrahaH, cazabda evakArArthaH, sa cAvadhAraNe, asya ca vyavahitaH sambandha iti darzayiSyAmaH, ete nArakAdayaH 'avadheH ' avadhijJAnasya na bAhyA avAhyA bhavanti, idamantra hRdayaM - avadhyupalabdhasya kSetrasyAntarvartante, sarvato'vabhA 1 sakatvAt, pradIpayat, tatazcArthAdabAhyAvadhaya eva bhavanti, naiSAM bAhyAvadhirbhavatItyarthaH / tathA pazyanti 'sarvataH sarvAsu dikSu vidikSu ca khaluzabdo'pyevakArArthaH, sa cAvadhAraNa eva, sarvAsveva digvidiviti, sarvata evetyarthaH / Aha| avadheravAhyA bhavantItyasmAdeva pazyanti sarvata ityasya siddhatvAt pazyanti sarvataH ityetadatiricyate iti, atrocyate, naitadevaM, avadherabAhyatve satyapi abhyantarAvadhitve satyapItibhAvaH, na sarve sarvataH pazyanti, digantarAlAdarzanAt, avadhervicitratvA, ato nAtiricyata iti, 'zeSAH' tiryaGnarA 'dezena' ityekadezena pazyanti, atreSTato'vadhAraNavidhiH zeSA eva dezataH pazyanti, na tu zeSA dezata eveti gAthArthaH // athavA anyathA vyAkhyAyate - nArakadevatIrthaMkarA avadheravAhyA bhavantIti, kimuktaM bhavati ? - niyatAvadhaya eva bhavanti, niyamenaipAmavadhirbhavatItyarthaH, ataH saMzayaH- kiM te tena atreSTito0 + 0tIrthaMkarA. Education Internationa For Parts Only ~93~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 45 // or
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [66], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAka sarvataH pazyanti Ahozviddezata iti, atasta byavacchedArthamAha-pazyanti sarvata eva / Aha-yadyevaM pazyanti sarvataH' itye| tAvadevAstu, avadherabAhyA bhavantIti niyatAvadhitvakhyApanArthamanarthaka, na, niyatAvadhitvasyaiva vizeSaNArthatvAdasya, avadherabAhyA bhavantIti sadA'vadhijJAnavanto bhavantItijJApanArthatvAdaduSTaM / Aha-nanu nArakadevAnAM bhavapratyayAvadhigrahaNAt tIrthakRtAmapi prasiddhatarapArabhavikAvadhisamanvAgamAdeva niyatAvadhitvaM siddhamiti, atrocyate, niyatAvadhitve siddhe. 'pi na sarvakAlAvasthAyitvasiddhirityatastatpradarzanArthamavadherabAhyA bhavantIti sadA'vadhijJAnavanto bhavantIti jJApanA rthavAdaduSTaM / Aha-yadyevaM tIrthakRtAM sarvakAlAvasthAyitvaM virudhyata iti, na, teSAM kevalotpattAvapi vastutastatparicche4dasya 'niSThatvAt , kevalena sutarAM saMpUrNAnantadharmakavastuparicchitteH, chadmasthakAlasya vA vivakSitatvAdadoSa iti, alaM | |vistareNa, zeSaM pUrvavaditi gAthArthaH // 66 // evaM dezadvArAvayavArthamabhidhAyedAnI kSetradvAraM 'vidhuvUparAha| "saMkhijamasaMkhijo, purisamabAhAi khittao ohii| saMbaddhamasaMbaddho, logamaloge ya saMghaddho // 67 // vyAkhyA-tatra saMbaddhazcAsaMbaddhazca avadhirbhavati, kimuktaM bhavati ? kazcid draSTari saMbaddho bhavati, pradIpaprabhAvat , | kazcica asaMbaddho bhavati, viprakRSTatamovyAkuladezapradIpadarzanavat / tatra yastAvadasaMbaddhaH asau saMkhyeyaH asaMkhyeyo vaa| pUrNaH sukhaduHkhAnAmiti puruSaH, puri zayanAdvA puruSa iti / puruSAdabAdhA, abAdhanamabAdhA antarAlamityarthaH, SCSCREAK dIpa ANSRCHASIROCESS anukrama ti, kimukaM bhavati !-sadA'vadheravAyA bhavanti. niyatAvadhaya ityarthaH / Aha. + syApyanaSTatvAta vivarISu vizvasaM.ativipra. ~ 94~
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 46 // bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 67 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH * puruSasya bAdhA puruSAbAdhA tathA purupAbAdhayA hetubhUtayA saha vA kSetrataH avadhirbhavati, ayaM bhAvArtha:-- asaMbaddho'vadhiH kSetrataH saMkhyeyo bhavati asaMkhyeyo vA, yojanApekSayeti, evaM saMbaddho'pi / evamavadhiH svatantraH paryAlocitaH, idAnImabAdhayA cintyate-- atra caturbhaGgikA, tatra saMkhyeyamamtaraM saMkhyeyo'vadhiH, saMkhyeyamantaraM asaMkhyeyo'vadhiH asaMkhyeyamantaraM saMkhyeyo'vadhiH asaMkhyeyamantaramasaMkhyeyo'vadhiriti catvAro'pi vikalpAH saMbhavanti, saMbaddhe tu vikalpAbhAvaH / tathA 'loke ' caturdazarajjvAtmake pazcAstikAyavati, ' aloke ca kevalAkAzAstikAye, cazabdaH samuccayArthaH, loke aloke ca saMbaddhaH, katham ? - puruSe saMbaddho loke ca -- lokapramANAvadhiH, puruSe na loke - dezato'bhyantarAvadhiH, na puruSe loke-zUnyo bhaGgaH, na loke na puruSe-bAhyAvadhiH, iyaM bhAvanA---lokAbhyantaraH puruSe saMbaddho'saMbaddho vA bhavati, yastu loke saMbaddhaH sa niyamAtpuruSe saMbaddha iti, ato bhaGgacatuSTayaM tRtIyabhaGgazUnyamiti, alokasaMbaddhastvAtmasaMbaddha eva bhavatIti gAthArthaH // 67 // idAnIM gatidvArAvayavArthapratipipAdayiSayA''ha gainerahayAIyA, hiTThA jaha vaNNiyA taba ihaM / iDDI esA vaNijaitti to sesiyAovi // 68 // vyAkhyA -- tatra gatyupalakSitAH sarva evendriyAdayo dvAravizeSAH parigRhyante, tatazca ye gatyAdayaH satpadaprarUpaNAvidhayaH dravyapramANAdayazca, te yathA aghastAnmatizrutayoH ' varNitAH ' upadiSTAH tathaivehApi draSTavyA iti, vizeSastvayam - iha ye matiM pratipadyante te'vadhimapi, kintvavedakAstathA akaSAyiNo'pyavadheH pratipadyamAnakA bhavanti kSapakazreNya* nedaM pratyantare. Ja Eucation Internationa For Pal Pal Use Only ~ 95~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 46 //
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [68], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 5 prata %5 sUtrAka 5C ntargatAH santa iti, tathA manaHparyAyajJAninazca tathA anAhArakA aparyAptakAzca pUrvasamyagdRSTayaH suranArakA apyapAntarAlagatyAdAviti, zaktimadhikRtyeti bhAvArthaH / pUrvapratipannAstu ta eva ye mateH vikalendriyAsaMjJizUnyA iti, uktamava|dhijJAnamiti / tatra avadhijJAnI utkRSTato dravyataH sarvamUladravyANi jAnAti pazyati, kSetratasvAdezenAsaMkhyeyaM kSetraM, evaMda kAlamapi, bhAvatastvanantAn bhAvAniti / tatra RddhivizeSa 'eSaH' avadhiH 'vyAvaNyate' gIyate ataH tatsAmAnyAt | zeSarddhayo'pi varNyanta iti gAthArthaH // 68 // tatra zeSarddhivizeSasvarUpapratipAdanAyAhaAmosahi vipposahi khelosahi jallaMmosahI ceva / saMbhinnaso ujumai, sabbosahi ceva bohabbo // 69 // cAraNaAsIvisa kevalI ya maNanANiNo ya puthvadharA / arahaMta cakkavaTTI, baladevA vAsudevA ya // 7 // prathamagAthAbyAkhyA-AmarzanamAmarzaH saMsparzanamityarthaH, sa evauSadhiryasyAsAvAmazauSadhiA-sAdhureva saMsparzanamAtrAdeva vyAdhyapanayanasamartha ityarthaH, labdhilabdhimatorabhedAt sa evAmarzalabdhiriti, evaM vikhelajalleSvapi yojanA kartta % dIpa 5C % anukrama C avaghyutpAdamantareNaitadutpAdAnmanaHparyAyazAnino'vadheH pratipadyamAnakAH 2 prAcyanaratiyambhavAntyasamavAdanantaraM suranArakAyurudayAdevaM vyapadeSAH 'the| amatipatitasambasvAstiyamanuSyebhyo devanArakA jAyante te 'itihemacandrapAdAH 3 vikalentriyANAM asaMzinAM ca sAsvAdanasamyakravAmmatizrutayoH pUrvapratipatnasA syAt , paramavadhastu na. 4 upacAreya. 5 rogApanathanabuotima zrIhemacandrapAdAH 6 mUtrapurISayoravayaco vimucyate, manye vAhuH-vira ucAraH prati prazravaNamiti, mabIhemacannapAdAH (vighuauSadhiH) vikalpe vi. + osahI soya * soca banu boDagyA. AmazISadhi Adi RddheH svarupam pratipAdyate ~ 96~
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 70 ], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH Avazyaka // 47 // vyeti, tatra 'viD' uccAraH ' khela: ' zleSmA 'jaho ' mala iti, bhAvArthaH pUrvavat sugandhAzca bhavanti / tathA yaH * sarvataH zRNoti sa saMbhinnazrotA, athavA zrotAMsi indriyANi saMbhinnAnyekaikazaH sarvavidhaiyairasya parasparato caiti saMbhinna4 zrotAH, saMbhinnAn vA parasparato lakSaNato'bhidhAnatazca subahUnapi zabdAn zRNoti saMbhinnazrotA, evaM saMbhinnazrotRtvamapi labdhireva / tathA RjvI matiH RjumatiH sAmAnyagrAhiketyarthaH, manaHparyAyajJAnavizeSaH, ayamapi ca labdhivizeSa eva, labdhilabdhimatozcAbhedAt RjumatiH sAdhureva / tathA sarva eva viNmUtrakezana khAdayo vizeSAH khalvoSadhayo yasya, vyAdhyupazamahetava ityarthaH, asau sarvopadhizca, evamete RddhivizeSA boddhavyA iti gAthArthaH // 69 // dvitIyagAthAvyAkhyA - atizayacaraNAccAraNAH, atizayagamanAdityarthaH te ca dvibhedA:- vidyAcAraNA jaGghAcAraNAzca tatra jaGgacAraNaH zaktitaH kila rucakavaradvIpagamanazaktimAn bhavati, sa ca kilekotpAtenaiva rucakavaradvIpaM gacchati, AgacchazvotpAtadvayenAgacchati, prathamena nandIzvaraM dvitIyena yato gataH, evamUrdhvamapi ekotpAtenaivA calendramUrdhni sthitaM pANDukavanaM gacchati, AgacchzvotpAtadvayenAgacchati, prathamena nandanavanaM dvitIyena yato gataH / vidyAcAraNastu nandIzvaradvIpagamana zaktimAn bhavati, sa vekotpAtena mAnuSottaraM gacchati, dvitIyena nandIzvaraM, tRtIyena tvekenaivA''gacchati cakArAdvidAdInAM nyAyapanayana sAhacarya 2 vivAdayaH 3 sarvaireva zarIradezairiti ma0 zrIhemacandrapAdAH 4 sarvAMNIndriyANi sarvaviSayAn pratyekaM vidanti 5 parasparaM zrotracakSuSI rUpazabdaviSayoM vitto yavamanyepi parasparaviSayajJAnaM. 6 dvAdazayojana cakravarttikaTakasya yugapad muvANasya tatsUryasaMghAtasya vA yugapadAsphAlyamAnasya. 7 jaGghAbhyAm sUtrAnusAreNaikAdazaH cUrNyanusAreNa tu trayodazaH, tatra bharUNAvAsavAGkavasyoradhikayordarzanAt calAdi0 + pANDaka0 1 satrako 0 Education International For Parts Only ~97~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 47 // wor
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] bhASyaM [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [70], muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH yato gataH, evamUrdhvamapi vyatyayo vaktavya iti / anye tu zaktita eva rucakavarAdidvIpamana yorgocaratayA vyAcakSata iti / tathA Asyo- daMSTrAH tAsu viSameSAmastIti AsIviSAH, te ca dviprakArA bhavanti-jAtitaH karmatazca tatra jAtito vRzci kamaNDUkoragamanuSyajAtayaH, karmatastu tiryagyonayaH manuSyA devAzyAMsahasrArAditi, ete hi tapazcaraNAnuSThAnato 'nyato vA guNataH khalvAtIviSA bhavanti, devA api tacchaktiyuktA bhavanti, zApapradAnenaiva vyApAdayantItyarthaH / tathA kevalinazca prasiddhA eva / tathA manojJAnino vipulamanaHparyAyajJAninaH parigRhyante / pUrvANi dhArayantIti pUrvadharAH, dazacatudezapUrvavidaH / azokAdyaSTamahAprAtihAryAdirUpAM pUjAmarhantItyarhantaH tIrthakarA ityarthaH / 'cakravarttinaH' 'caturdazaratnAdhipAH SaTkhaNDabharatezvarAH / ' baladevAH ' prasiddhA ev| 'vAsudevAH saptaralAdhipA ardhabharataprabhava ityarthaH / ete hi sarva eva cAraNAdayo labdhivizeSA varttante iti gAthArthaH // 70 // iha vAsudevatvaM cakravarttitvaM tIrthakaratvaM ca RddhayaH pratipAditAH, tatra tadatizayapratipAdanAyedaM gAthApaJcakaM jagAda niyuktikAra :-- solasa rAyasahassA savvabaleNaM tu saMkalanibaddhaM / aMchaMti vAsudevaM / agaDataDaMmI ThiyaM saMtaM // 71 // cittRNa saMkalaM so vAmagahattheNa aMdyamANANaM / bhuMjijja va liMpija va mahumahaNaM te na cAryati // 72 // dosolA battIsA, savvabaleNaM tu saMkalanibaddhaM / aMchati cakavahiM, agaDataDamI 'ThiyaM saMtaM // 73 // ye sandhimantaH pazcendriyatiryagAdayaste devAH paryAsAvasthAyAM zApAdinA vyApAdane samaya api devabhavatyadhikA tadvidakSitamiti aparyAsAvasthAyAmevaitanyapadezo devAnAm * meSAmiti + 0 saha0 1 0hAnato vA0 api ca bhitami. arihaMta cakravartI vAsudeva-baladeva AdinAm atizaya darzayate For Parts Only ~98~ or
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [75], bhASyaM [-] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: yavRttiH prata 48 // sUtrAka Avazyaka cittUNa saMkalaM so, vAmagahatyeNa aMchamANANaM / bhujijja va liMpijja va, cakkaharaM te na cApaMti // 74 // | hAribhadrIjaM kesavassa u balaM, taM duguNaM hoi cakkavahissa / tatto balA balavagA, aparimiyabalA jiNavariMdA // 7 // vibhAgaH1 "AsAM gamanikA-iha vIryAntarAyakarmakSayopazamavizeSAdlAtizayo vAsudevasya saMpradazyate-poDaza rAjasahasrANi 'sarvabalena' hastyazvaradhapadAtisaMkulena saha zRGkhalAnibaddhaM ' aMchati' dezIvacanAt AkarSanti vAsudevaM ' agaDataTela kRpataTe sthitaM santaM, tatazca gRhItvA zRGkhalAmasau vAmahastena ' aMchamANANaM' ti AkarSatA bhuJjIta bilimpeta vA ava jJayA hRSTaH san, madhumathanaM te na zaknuvanti, AkraSTumiti vAkyazeSaH / cakravartinastvidaM balaM-dvI SoDazakI, dvAtriMza-12 dAdityetAvati vAcye dvau poDazakAvityabhidhAnaM cakravartino vAsudevAd dviguNakhyiApanArtha, rAjasahasrANIti gamyate, | sarvabalena saha zRGkhalAnibaddhaM AkarSanti cakravartinaM agaDataTe sthitaM santaM gRhItvA zRGkhalAmasau vAmahastena AkarSatA bhuJjIta vilimpeta vA, cakradharaM te na zaknuvanti ARmiti vAkyazeSaH / yat kezavasya tu balaM tadviguNaM bhavati cakravahartinaH, 'tataH' zeSalokabalAdU 'balA' baladevA balavantaH, tathA niravazeSavIryAntarAyakSayAd aparimitaM balaM yeSAM teDa parimitabalAH, ka ete-jinavarendrAH, athavA tataH-cakravartibalAd balavanto jinavarendrAH, kiyatA baleneti, AhaaparimitabalA iti / etA hi karmodayakSayakSayopazamasavyapekSAH prANinAM labdhayo'vaseyA iti / 71-72-73-74-75 // 48 // dIpa anukrama % 1 aparimitena balena balapanta itibhAvaH (itimaruyagiripAdAH) vAcya. + NmANAti bhA. vAcya ~ 99~
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [75], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka idAnIM manaHparyAyajJAnaM, labdhinirUpaNAyAM tat sAmAnyato vyapadiSTamapi viSayasvAmyAdivizeSopadarzanAya jJAnapazakakramAyAtamabhidhitsurAha maNapajjavanANaM puNa jaNamaNaparicintiyatthapAyaDaNaM / mANusakhittaniSaddhaM guNapaccaiyaM critvo|| 76 // __ vyAkhyA-'manaHparyAyajJAnaM ' prAkRnirUpitazabdArtha, punaHzabdo vizeSaNArthaH, idaM hi rUpinivandhanakSAyopazamikapratyakSAdisAmye'pi sati avadhijJAnAt svAmyAdibhedena viziSTamiti svarUpataH pratipAdayannAha-jAyanta iti janAH, teSAM manAMsi janamanAMsi, janamanobhiH paricintitaH janamanaHparicintitaH janamanaHparicintitazcAsAvarthazceti samAsaH, haitaM prakaTayati prakAzayati janamana:paricintitArthaprakaTanaM, mAnuSakSetra-ardhatRtIyadvIpasamudraparimANaM tannivaddhaM, tadvahi~ vasthitaprANimanaHparicintitArthaviSayaM pravartata ityarthaH / guNA:-kSAntyAdayaH ta egha pratyayAH-kAraNAni yasya tadguNapratyayaM, cAritramasyAstIti cAritravAn tasya cAritravata evedaM bhavati, etaduktaM bhavati-apramattasaMyatasya AmauMSadhyAdiRddhi-8 prAptasyaiveti gaathaarthH||76|| idaM dravyAdibhirnirUpyate-tatra dravyato manaHparyAya jJAnI ardhetRtIyadvIpasamudrAntargataprANimano-1 bhAvapariNatadravyANi jAnAti pazyati ca, avadhijJAnasaMpannamanaHparyAyajJAninamadhikRtyaivaM, anyathA jAnAtyeva na pazyati, athavA yataH sAkAraM tadato jJAnaM yatazca pazyati tena ato darzanamiti, evaM sUtre saMbhavamadhikRtyoktamiti, anyathA cakSuracakSuravadhikevaladarzanaM tatrota caturdhA virudhyate, kSetrataH ardhatRtIyeSveva dvIpasamudreSu, kAlatastu palyopamAsaMkhyeyabhArga bhAdinA unasthasyA misAdharmyam , 2 bhedayadityarthaH 3 yogarUDhatayA narA eSa syuH, paraM saMzipajendriyagrahaNAyaivaM vyutpAdana. * pAgaNaM. dIpa anukrama AIMEducatan intimational rajancibansarm muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha mana:paryavajJAnasya vaktavyatA ~ 100~
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-1, mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [77], bhASyaM [-] (40) // 49 // prata sutrAMka Avazyaka eNyamatItaM vA kAlaM jAnAti, bhAvatastu manodravyaparyAyAn anantAniti, tatra sAkSAnmanodravyaparyAyAneva pazyati, hAribhadrI bAhyA~stu tadviSayabhAvApannAnanumAnato vijAnAti, kutaH, manaso mUrttAmUladravyAlambanatvAt , chamasthasya cAmUrtadarzana- yavRttiH dAvirodhAditi / satpadaprarUpaNAdayastu avadhijJAnavadavagantavyAH / nAnAtvaM cAnAhArakAparyAptako pratipadyamAnI navibhAgaH1 bhavataH, nApItarau / ukta manaHparyAyajJAnaM, idAnImavasaramAptaM kevalajJAnaM pratipAdayanAha aha savvavapariNAmabhAvavipaNattikAraNamaNataM / sAsayamapahivAi egavihaM kevalaMnnANaM // 77 // vyAkhyA-iha manaHparyAyajJAnAnantaraM sUtrakramoddezataH zuddhito lAbhatazca prAka kevalajJAnamupanyastaM, atastadarthopadarzanArthamathazabda iti, uktaM ca-"atha prkriyaaprshnaanntrymngglopnyaasprtivcnsmuccyessu"| sarvANi ca tAni dravyANi ca sarvadravyANi-jIvAdilakSaNAni teSAM pariNAmAH-prayogavinasobhayajanyA utpAdAdayaH sarvadravyapariNAmAH teSAM bhAvaH hI sattA svalakSaNamityanAntaraM tasya vizeSeNa zepanaM vijJaptiH, vijJAnaM vA vijJaptiH-paricchittiH, tatra bhedopacArAt, tasyA vijJapteH kAraNaM vijJaptikAraNaM, ata eva sarvadravyakSetrakAlabhAvaviSayaM tat , kSetrAdInAmapi dravyatvAt, taca jJeyAnantatvAdananta, zazvadbhayatIti zAzvata, tacca vyavahAranayAdezAdupacArataH pratipAtyapi bhavati, ata Aha-pratipatanazIlaM / // 49 // pUpratipAti na pratipAti apratipAti, sadA'vasthitamityarthaH / Ai-apratipAtyetAvadevAstu, zAzvatamityetadayukta, na, dIpa anukrama matatadartho'yamayaghAbdaH * kevalaM nANaM. + jJApanaM. Brajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha kevalajJAna pratipAdayate ~ 101~
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [77], bhASyaM [-] (40) 2-5-15:4% prata sUtrAka | apratipAtino'pyavadhijJAnasya zAzvatatvAnupapatteH, tasmAdubhayamapi yuktamiti / 'ekavidhaM ' ekaprakAra, AvaraNAbhAvAt | bhayasyaikarUpatvAt , 'kevalaM' matyAdinirapekSaM jJAnaM ' saMvedanaM, kevalaM ca tat jJAnaM ceti samAsa iti gAthArthaH // 77 // iha tIrthakRt samupajAtakevalaH sattvAnugrahArtha dezanAM karoti, tIrthakaranAmakarmodayAt , tatazca dhvaneH zrutarUpatvAt tasya ca bhAvazrutapUrvakatvAt zrutajJAnasaMbhavAdaniSTApattiriti mA bhUnmatimoho'vyutpannabuddhInAmityatastadvinivRttyarthamAha kevalaNANeNatthe gAuM je tattha papaNavaNajoge / te bhAsaha titthayaro vayajoga suyaM havada sesaM / / 78 // ___ vyAkhyA-iha tIrthakaraH kevalajJAnena ' arthAn ' dharmAstikAyAdIna mUrtAmani abhilApyAnabhilApyAn ' jJAtvA' vinizcitya, kevalajJAnenaiva jJAtvA na tu zrutajJAnena, tasya kSAyopazamikatvAt , kevalinazca tadabhAvAt , sarvazuddhau dezazuyabhAvAdityarthaH / ye 'tatra ' teSAmarthAnAM madhye, prajJApanaM prajJApanA tasyA yogyAH prajJApanAyogyAH 'tAn bhApate' tAneva vakti netarAniti, prajJApanIyAnapi na sarvAneva bhApate, anantatvAta, AyuSaH parimitatvAta, vAcaH kramavartitvAcca, kiM tarhi !, yogyAneva gRhItRzaktyapekSayA yo hi yAvatAM yogya iti / tatra kevalajJAnopalabdhArthAbhidhAyakaH zabdarAziH procyamAnastasya bhagavato vAgyoga eva bhavati, na zrutaM, nAmakarmodayanibandhanatvAt , zrutasya ca kSAyopazamikatvAt, saca | zrutaM bhavati zeSa, zeSamityapradhAnaM, etaduktaM bhavati-zrotRNAM zrutagranthAnusAribhAva zrutajJAnanivandhanatvAccheSamapradhAnaM dravyazrutamityarthaH / anye tvevaM paThanti-vayajogasuyaM havai tersi' sa vAgyogaH zrutaM bhavati 'teSAM ' zrotAM, bhASazrutakAraNatvAdityabhiprAyaH / athavA 'cAgyogazrutaM' dravyazrutameveti gAthArthaH // 78 // + dIpa + anukrama C-- muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 102~
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [78], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka Avazyaka-4 satpadaprarUpaNAyAM ca gatimaGgIkRtya siddha gatI manuSyagatau ca, indriyadvAramadhikRtya noindriyAtIndriyeSu, evaM sa-12 hAribhadrI kAyAkAyayoH sayogAyogayoH avedakeSu akaSAyiSu zuklalezyAlezyayoH samyagdRSTiSu kevalajJAniSu kevala~darziSu, saMya- yavRttiH 50 // tanosaMyatayoH sAkArAnAkAropayogayoH AhArakAnAhArakayoH bhASakAbhASakayoH parIttanoparIttayoH paryAptanopayoptayoH vibhAgaH1 vAdaranovAdarayo, saMjJiSu nosaMjJiSu, bhavyanobhavyayoH, mokSaprApti prati bhavasthakevalino bhavyatA, caramAcaramayoH, carama:kevalI acaramaH-siddhaH bhavAntaraprAtyabhAvAt , kevalaM draSTavyamiti / pUrvapratipannapratipadyamAnayojanA ca svabuddhyA karttavyeti / 'dravyapramANaM' tu pratipadyamAnAnadhikRtya utkRSTato'STazataM, pUrvapratipannAH kevalinastu anantAH, 'kSetra' jaghanyato lokasyAsaMkhyeyabhAgaH, utkRSTato loka eva, kevalisamudghAtamadhikRtya, evaM sparzanA'pi, 'kAlataH' sAdyamaparyantaM, 'antaraM' nAstyeva, pratipAtAbhAvAt , 'bhAgadvAraM' matijJAnavad draSTavyaM, 'bhAva' iti kSAyike bhAve ' alpabahutvaM' matijJAnavadeva / uktaM kevala jJAna, tadbhidhAnAca nandI, tadabhidhAnAnmaGgalamiti / evaM tAvanmaGgalasvarUpAbhidhAnadvAreNa | jJAnapazcakamukta, iha tu prakRte zrutajJAnenAdhikAraH, tathA ca niyuktikAreNAbhyadhAyi-- itthaM puNa ahigAro suyanANeNaM jao sueNaM tu / sesANamappaNo'via aNuogu paIvadinto // 79 // gamanikA-atra punaH prakRte adhikAraH zrutajJAnena, yataH zrutenaiva 'zeSANAM' matyAdijJAnAnAM Atmano'pi ca 'anu 4 // 50 // yogaH' anvAkhyAnaM, kriyata iti vAkyazeSaH, svaparaprakAzakatvAttasya, pradIpadRSTAntazcAtra draSTavya iti gAthArthaH // 79 // iti pIThikAvivaraNaM samAptam, saMyatAnI nosaMyatAsaMgatAnAM ceti ( vi0) * varSAnipu. + patthaM. Avazyake pI0 dIpa anukrama T Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atra AvazyakasUtrasya vRttikAra-racitA pIThikAvivaraNaM samApta ~ 103~
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [79], bhASyaM [-] sAmprataM maGgasAdhyaH prakRto'nuyogaH pradarzyata iti, sa ca svaparaprakAzakatvAt gurvAyattatvAcca zrutajJAnasyeti, tathA coktaM- 'atra punaradhikAraH zrutajJAnenetyAdi' / Aha- nanvAvazyakasyAnuyogaH prakRta eva punaH zrutajJAnasyetyayuktamiti, atrocyate, Avazyakasya zrutAntargatatvapradarzanArthatvAdadoSaH / Aha-ya dyAvazyakasyAnuyogaH, tadAvazyakaM kimaGgamaGgAni ? zrutaskandhaH zrutaskandhAH ? adhyayanamadhyayanAni ? uddezaka uddezakAH iti, atrocyate, AvazyakaM zrutaskandhastathA'dhyayanAni ca, zeSAsvanAdezA vikalpA iti / Aha--nanu nandIvyAkhyAne aGgAnaGgapraviSTazrutanirUpaNAyAmanaGgatA'syAbhihitaiva tatazca kimaGgamaGgAnItyAdyAzaGkAnupapattiriti, atrocyate, tadvyAkhyAM'niyamapradarzanArthatvAdadoSaH, nAvazyaM zAstrAdau nandyadhyayanArthakathanaM karttavyaM, akRte cAzaGkA saMbhavati / Aha - maGgalArtha zAstrAdAvavazyameva nanyebhidhAnAt kathamaniyama iti, atrocyate, jJAnAbhidhAnamAtrasyaiva maGgalatvAt nAvazyamavayavArthAbhidhAnaM karttavyamiti, tadakaraNe cAzaGkA 6 bhavati / kiM cai-- AvazyakavyAkhyAnArambhe zAstrAntaravyAkhyAnArambho'yukta eva, zAkhAntaraM ca nandI, pRthak zrutaskandhatvAt / Aha-- yadyevamiha AvazyakazrutaskandhAnuyogArambhe kimiti tadanuyoga iti ucyate, ziSyAnugrahArtha 1] ekonaviMzatigAthAbhyAkhyAne 2 jJAnapaJcakanirUpakaprakaraNatathA nanyadhyayanatvAt 2 aGgamaGgAni kimivAcAmIcA. 4 novAgamato bhAvamaGgakhaM hi nandI yataH 5 mUlasUtrApekSayA mandIvyAkhyAnA'niyamapradarzanAya pakSAntaraM-kizetyAdi. 6 tasya jJAnapaJcakanirUpaNanipuNaprakaraNAnuyogaH * AvazyakA0 + vyayAnAni bhavati. mapradarzanArthatvAdadoSa iti vyAhnAsaMbhava iti. Education intemational For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atra upodghAt niryukti: Arabhyate ~104~
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) AvazyakA // 51 // prata sUtrAka na tvayaM niyama ityapavAdapradarzanArtha vA, etaduktaM bhavati-kadAcitpuruSAdyapekSayA zramaNApi anyArambhe'pi cAnyada hAribhadrIvyAkhyAyata iti, alaM prasaGgena, tatra zAstrAbhidhAnaM 'Avazyakazrutaskandha', tadbhedAzca adhyayanAni yataH tasmAd Ava-15 yavRttiH zyaka nikSeptavyaM zrutaM skandhazceti / kiM ca-kimidaM zAkhAbhidhAnaM pradIpAbhidhAnavad yathArtha Ahozcit palAzAbhidhAnavada vibhAgaH1 | ayathArtha uta DisthAdyabhidhAnavad anarthakameveti parIkSya, yadi ca yathArtha tatastadupAdeyaM, tatraiva samudAyArthaparisamAverityataH zAstrAbhidhAnameva tAvadAlocyata iti / tatra 'AvazyakaM' iti kaH zabdArthaH 1, avazyaM karttavyamAvazyaka, athavA guNAnAmAvazyamAtmAnaM karotItyAvazyakaM, yathA antaM karotItyantakA, athavA 'vasa nivAse' iti guNazUnya-12 mAtmAnamASAsayati guNairityAvAsaka, guNasAnnidhyamAtmanaH karotIti bhAvArthaH / idaM ca maGgalavannAmAdicaturbhedabhinnaM,13 idaM ca prapazcataH sUcAdavaseyamiti, uddezastu tadanusAreNaiva ziSyAnugrahAyAbhidhIyate iti, tatra nAmasthApane sujJAne eva, dravyAvazka dvidhA-Agamato noAgamatazca, tatrAgamato jJAtA'nupayuktaH 'anupayogo dravya' mitikRtvA, noAgamato dravyAvazyaka trividha-zazarIraM bhavyazarIraM jJazarIrabhavyazarIravyatiriktaMca, tadapi trividha-laukikalokottarakumAvaca dIpa anukrama // 51 // bAvazyakanyAkhyAnArambhe pAnAntarasyAsyAnArambho'yukta ityasyopadarzitasya niyamasyApavAda iti.2 prA nandI pazcAdAvazyakamityAdika krama parisvaya, apinA kramo'pi puruSAyapekSayA eca. 3 mAraNyakhApi puruSAcapekSayaiva myAzyeti darzanAyApi ceti / samaprazAnavAcyAryaparizAneti. 5 manuyogahArarUpAn tanAvazyakanikSepANAM muvistRtatyA'bhihitatvAt. 6 saMkSepeNa svarUpAbhidhAnarUpo'noddezaH . zarIrabhagyazarIvyatirikta parAmarzanIyaM tacchadena, pratyAsatyA. puruSAdhape0+ Ahosvit. wwjandiarary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyaka-zabdasya artha:, tasya nAmAdi nikSepA: ~ 105~
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH ) adhyayanaM -1 mUlaM [- / gAthA-1. niryuktiH [9], AyaM (-) nikabhedabhinnaM yathA'nuyogadvAreSu, navaraM lokottareNAtrAdhikAraH taca jJAnAdizramaNaguNamuktayogasya pratikramaNaM bhAvazUnyatvAd abhipretaphalAbhAvAcca, esthaM udAharaNaM - vasaMtapuraM nagaraM, tattha gaccho agItasthasaMviggo viharati, tattha ya ego saMviggo samaNaguNamukkajogI, so divasadevasiyaM udaullAdi asaNAo paDigAhettA mahayA saMvegeNaM Aloei, tassa puNa gaNI agIyatthattaNao pAyacchittaM deMto bhaNati 'aho imo dhammasaddhio sAhU !, suhaM paDisevi, dukkhaM AloeTaM, evaM NAma esa Aloei agrahaMto, ato asaDhattaNao suddhotti' aiyaM ca dahUNa apaNe agIyatthasamaNA pasaMsaMti, ciMteMti ya-varaM AloeyayaM Natthittha kiMcI paDisevieNaM ti / aNNadA kadAI gIyatthe saMviggo viharamANo Agao, so + taM | divasadevasiya avihiM dadrUNa udAharaNaM dApati- giriNagare nagare rayaNavANiyao rattarayaNANaM gharaM bhareUNaM palIvei, taM 1 azodAharaNaM vasantapuraM nagaraM tatra gaccho'gItArthavizeo viharati, tatra caikaH saMdhinaH muktabhramaNaguNayogaH, sa divasadevasikaM udakAnepaNAH pratigRhya mahatA saMvegenAlocayati, tasya punarAcAyaiH agItArthatvAt prAyazcittaM dadat bhagati 'aho ayaM dharmaddhikaH (taH ) sAdhuH sukhaM pratisevituM duSkaramAlocituM evaM nAmaiSa Alocayati. agRhayan, ataH azaThatyA zuddha iti etad dRSTvA'nye'gItArthazramaNAH prazaMsanti cintayanti ca paraM AlocayitavyaM nAstyatra kiJcivyatiseviteneti / satra anyadA kadAcit gItArthaH saMvibhaH viharan bhAgataH, sa taM divasadaivasikamavidhiM dRSTvodAharaNaM darzayati-giriNagare nagare raNi raktaraH gRhaM bhRtvA pradIpayati, taddRSTvA sarvalokaH prazaMsati--aho ayaM dhamyo bhagavantamani tarpayati, anyadA kadAcit tena pradIpitaM, yAta pravako jAtaH sarve nagaraM dagdhaM pazrAdrAjJA pratihato nirviSaya kRtaH / anyatrApi nagare evaM evaM + evaM ca.. Education intimational For Use Only www.brary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH dravyAvazyake agItArtha saMvignasya udAharaNaM ~ 106~
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) prata sutrAka Avazyaka-13 pAsittA sabalogo pasaMsati-aho imo dhaNNo bhagavantaM agi tappeti, aNNayA kayAI teNa palIvitaM, vAo ya pabalohAribhadrI jAo, saca NagaraM daha, pacchA rapaNA paDihaNio Nivisao ya kao / aNNahipi Nagare ego evaM ceva karei, soyavRttiH // 52 // rAiNA suo jahA evaM kareitti, so sabassaharaNo kAUNa visajio, aDavIe kIsa Na palIvesi / jahA teNa vibhAgaH1 vANiageNa avasesAvi dahA, evaM tumaMpieNtaM pasaMsittA ete sAhuNo sabai paricayasi, jAhe na ThAti tAhe sAhuNo bhaNiA|esa mahANiddhammo agIyastho alaM eyassa ANAe, jadi eyarasa Niggaho na kIrai, to aNNevi viNasati / idAnI bhAvAvazyaka, tadapi dvividhameva-Agamato noAgamatazca, tatrAgamato bhAvAvazyakaM jJAtA upayuktaH, tadupayogAnanyatvAt , athavA''vazyakArthopayogapariNAma eveti / noAgamatastu jJAnakriyobhayapariNAmo bhAvAvazyaka, upayuktasya | kriyeti bhAvArthaH, mizravacanaca nozabdaH, idamapi ca laukikAditrividhaM sUtrAdavaseyaM, iha tu lokottareNAdhikAra iti / / | uktamAvazyaka, asya cAmUni acyAmohAthamekArthikAni draSTavyAnieka evameva karoti, sa rAjJA zruto yathA evaM karotIti, sa hRtasarvasvaH (sarvasvaharaNa) kRtvA visaSTaH, aTayAM kathaM (kutaH)na pradIpapasiN I W // 52 // | yathA khena vaNijA avazeSA api dagdhAH pUrva tvamapi etaM prazasya etAn sarvAn sAdhUna parityajati, vadAna siSThati (viramati) tadA sAdhayo bhagitAHeSa mahAnirdharmA agItArthaH, zrakametastrAzayA, yadi etasa nigraho na kriyate'to'nye'pi vinayanti. 2 mAvazyakapadArthajJarAjanitasaMvegavizuddhimAn parigAmastana copayuktaH (manu.3) niNNayaro. evaM pasaMsaMto.+paricaSasi. CCCC dIpa anukrama Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~107~
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) prata Avassaya 1 avassakaraiNijara dhuva3Niggaho 4 visohI 5y|ajhynnchkk 6 vaggoNNAo8 ArAhaNA9maggo 10 // 1 // samaNeNa sAvaeNa ya avassakAyadhvayaM havai jamhA / ahorNisaissa ya tamhA AvassayaM nAma // 2 // | evaM zrutaskandhayorapi nikSepazcaturvidha eva draSTavyaH, yathA'nuyogadAreSu, sthAnAzUnyArthaM tu kizciducyate-iha noA-, gamato jJazarIrabhavyazarIravyatirikta dravyazrutaM pustakapatrakanyastaM, athavA sUtramaNDajodi, bhAvazrutaM 'svAgamato jJAtA upayuktaH, noAgamatastvidamevAzyaka, nozabdasya dezavacanatvAt / evaM noAgamato jJazarIrabhavyazarIravyatirikto dravyaskandhaH sacetanAdiH, tatra sacitto dvipadAdiH acitto dvipradezikAdiH mizraH 6 senAdidezAdiriti', tathA bhAva-11 skandhastvAgamatastadarthopayogapariNAma eva, noAgamatastvAvazyakazrutaskandha eveti, nozabdasya dezavacanatvAt , athavA | jJAnakriyAguNasamUhAtmakaH sAmAyikAdInAmadhyayanAnAM samAvezAt , jJAnadarzanakiyopayoga ityarthaH, nozabdastu mizra sUtrAka dIpa SCALCASSESSAGAR anukrama 1 bhAvazyakamavazyakaraNIyaM bhuvaM nigraho vizodhizca / adhyayanaSadaM vargo nyAya ArAdhanA mArgaH // 1 // amaNena zrAvakeNa cAvazyakarttavyaM bhavati yasmAt / / ante (saH ) mahanikAsya (bhaTTo nizaH) ca, tasmAdAvazyakaM nAma // 2 // zrutaparyAyatvAtsUtranirdezo'tra prAkRtatvAta , suyazabdena sUtramapi sUtrakRto'jasya suyagadetivat 3 AdinA yopaddhajakIrajavAlajavalkamaprahaH prastutatvAdanyathA sarvamapi zrutamevaM, Agame tu padamAtrajJAnopayogAjinatA. 5 seNAidesAI 896senAyAH hastyazvaravapadAtikhAkuntAdhAtmakaH pAzcAtyamadhyamAmadhezarUpo mizraskandhaH (viyo. 896 gAthAdRttI) seNAe agime baMdhe seNAe majisame baMdhe | seNAe pachime khaMdhe (manu.102) prathamAdipadAhAmanagarAdiprahaH dvitIyAdinA devAhayAdigrahaH * avassa karaNaM. + mahopisissa. + Agamato. nAstrIdam 3 senAdidezAdi0 JABERatinintimational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyakasya paryAya-zabdA:, zrutaskandhasya nikSepA: ~ 108~
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 53 // prata sutrAMka vcnH| sarvapadaikavAcyatA sAmAyikAdizrutavizeSANAM SaNNAM skandhaH zrutaskandhaH,AvazyakaM ca tat zrutaskandhazceti samAsaH hAribhadrIAha-kimidaM Avazyaka SaDadhyayanAtmakamiti,atrocyate,SaDAdhikArAtmakatvAt ,te cAmI sAmAyikAdInAM yathAyogamava- yavRtti 16 vibhAgaH1 |seyA iti-sAvajajogaviraI 1 uktittaNa ra guNavaoya paDivattI zakhaliyassa niMdaNa 4 vaNatigicchau 5 guNadhAraNA 6 ceva |||1||asyaa vyAkhyA-avadyaM pApaM, yujyanta iti yogAH vyApArAH, sahAvayena varttanta iti sAvadyAH, sAvadyAzca te yogA|zceti samAsaH, teSAM viramaNa viratiH sAmAyikArdhAdhikAra iti 1 utkIrtanamutkIrtanA, tatra guNotkIrtanA arhatAM catu|viMzatistavasya 2 / guNA jJAnAdayaH mUlottarAkhyo vA, te'sya vidyanta iti guNavAn tasya guNavataH pratittirvandanAdhyayanasya 3 / zabdaH samuccaye, ' skhalitasyeti 'zrutazIlaskhalitasya nindanA pratikramaNasya 4 / tathA cAritrAtmano vraNacikitsA-aparAdhavaNasarohaNaM kAyotsargasya 5 / apagataprAMticAretaropacitakarmavizaraNArthamanazanAdiguNasaMdhAraNA pratyAkhyAnasya 6 ityAdhikArAH / eSAM ca pratyadhyayanamarthAdhikAradvAra evAvasaraH pratyetavyaH, iha tu prasaGgataH skandho dIpa anukrama saMbamvaSaSThI, tena paribhASitA jJAtvA'bhyupetyAkaraNarUpA viratiratra, matu kevaLAbhAvarUpA nivRttirUpA vA. 2 ardhAdhikAra iti vartate. 3 vyavahAraguvapekSayA. 4 bandanakadAnAdipUjA vizeSarUpA. 5 puSTASThampane guNavato'pi pratipattiH kartavyeti daSTabrSa ( mazayagiripAvA:, anu. vRttIca ) iti vacanAdanukkasa muzavAya ityarthaH paviSAvazyakairapagatA ye'ticArAsAditara ticAraiH 7 bhAnupUrvAnAmapramANavakamyatArthAdhikArasamaSatArarUpazAstrIyopakramA|ntargate pacamadvAre. * vAkyatA.+ SaSaNAmadhikArA. cigiccha. JABERatinintamational Pranatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Avazyakasya SaD adhyayanAni evaM tasya adhyayanaMsya nAmna: arthA: ~ 109~
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) prata %2527 sUtrAka padarzanadvAreNoktA iti / idAnIM adhyayananyAsaprastAvA, taM cAnuyogadvArakramAyAtaM pratyadhyayanaM oghaniSpannanikSepe' lApArtha vakSyAmaH / eSa Avazyakasya samudAyArthaH, idAnImavayavArthapradarzanAya ekaikamadhyayanaM vakSyAmaH, tatra prathamamadhyayanaM sAmAyika-12 samabhAvalakSaNatvAt , caturviMzatistavAdInAM ca tadbhedatvAt prAthamyamasyeti / ayaM ca mahApurasyeva catvAryanuyogadvArANi bhavanti / anuyogadvArANIti kaH zabdArthaH 1,anuyogo'dhyayanArthaH,dvArANi tatpravezamukhAnIti, yathA hi akRtadvAra nagaramanagarameva bhavati, kRtaikadvAramapi ca duradhigama kAryAtipattaye ca, kRtacaturmUladvAraM pratidvArAnugataM sukhAdhigama kAryAnatipattaye ca, evaM sAmAyikapuramapi ardhAdhigamopAyadvArazUnyamazakyAdhigamaM bhavati, ekadvArAnugatamapi ca turadhigamaM| bhavati, saprabhedacaturdArAnugataM tu sukhAdhigarma ityataH phalavAn dvAropanyAsaH / tAni ca amUni-upakramo 1 nikSepo 2'nugamo 3 naya 4 iti / tatra zAstrasya upakramaNaM upakramyate'jenAsmodasminniti vA upakramaH, zAstrasya nyAsardezAnayanamityarthaH / tathA nikSepaNaM nikSipyate'nenAsmAdasminniti vA nikSepaH nyAsaH sthApaneti paryAyAH / evamanugamanaM / anugamaH nAmaniSpAnikSepe ceti (malayagiripAdAH) 2 pratyadhyayanaM kAryaH, vAghavAmiha sAmAthikAdhyayane iti mahabhAripAdAnAmabhiprAyaH 3 sAvajajoga. biraityAdinA pratipAditaH, paNNAmapi ardhAdhikArANAM pratipAdanAt. vinA samabhAvamitaragumAnavasthAnAt tatsanAva eva paraguNotpatteH prAthamyamaspe paryaH 5sAmAyikasya zAnadAnacAritrabhedabhinnatayA dhAzayAdezva samyaktvAdisAmAyikarUpatvAt sAmAyikabhedatvAkhyAnaM. sAmAvikAdhyayanasya. - pratipAdanaprakArAH 6 guruvArayogaH vibhItavinayavinayaH "zuzrUSA. " guruvAgyogAdInAM sarvakArakavAghyAcyA virodha: * pratipAdanAya. +tahAro nAstIdam. dIpa anukrama wwwtainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~110~
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) prata sutrAka Avazyaka- anugamyate vA'nenAsmAdasmimiti vA'nugamaH, sUtrasyAnukUlaH pariccheda ityarthaH / evaM nayanaM nIyate vA'nenAsmAdasmi- hAribhadrI I4Anniti vA nayaH, vastunaH paryAyANAM saMbhavato'dhigama ityarthaH / Aha-eSAmupakramAdidvArANAM kimityevaM krama iti, ano-II.yavRttiH 54 // dAcyate, na dhanuSakAntaM sad asamIpIbhUtaM nikSipyate, na cAnikSiptaM nAmAdibhirarthato'nugamyate, na cArthato'nanugataM naya-vibhAgAra vicAryate ityato'yameva krama iti / tatropakramo dvividhaH-zAstrIya itarazca, tatra itaraH SaTpakAraH, nAmasthApanAdravyakSetrakAlabhAvabhedabhinna iti,tatra nAmasthApane sujJAne,dravyopakramo dvividhaH-Agamato noAgamatazca, Agamato jJAtA'nupayuktaH, noAgamato jJazarIrabhavyazarIrasadhyatiriktazca, sa ca trividhaH-sacittAcittamizradravyopakrama iti, tatra sacittadravyopakramaH kAdvipadacatuSpadApadopAdhibhedabhinnaH, punarekaiko dvividhaH parikarmaNi vastuvinAze ca, tatra parikarma-dravyasya guNavizeSapari NAmakaraNaM tasminsati, tadyathA-ghRtAApabhogena puruSasya varNAdikaraNamiti, athavA karNaskandhavardhanAdikriyeti, anye tu zAstragandharvanRtyAdikalAsaMpAdanamapi dravyopakrama vyAcakSate, idaM punarasAdhu, vijJAnavizeSAtmakatvAt zAstrAdipari-14 jJAnasya, tasya ca bhAvatvAditi, kintu AtmadravyasaMskAravivakSApekSayA zarIravarNAdikaraNavat syAdapIti / evaM zukasArikAdInAM zikSAguNavizeSakaraNaM, tathA catuSpadAnAM hastyAdInAM, apadAnAM ca vRkSAdInAM vRkSAyurvedopadezAd vArdhakyAdi1 saMbhavaliH paryAyairvastu nayati, gadivA bahudhA vastunaH paryAyANAM saMbhavAt vivakSitaparyAyeNa nayanaM, bhAce paryAyANAM mattAyA zAnaM yathAvartha, dvitIya // 54 // thin paryAyANAM madhye saMbhavataH paryAyAnAniyeti zeya, tayA cAce saMbandhe SaSThI paJcamyAH sasuba, hitIce saptamI cAvibhAga iti SaSThI, gamyayapa iti paJcamyAstasukha, zatrasya.. dIpa anukrama JABERatinintamational Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha 'upakrama' dvAram ucyate ~111~
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) ACC prata sUtrAka guNApAdanamiti, Aha-yatsvayaM kAlAntarabhAvyupakramyate yathA tarorvArdhakyAdi tatra parikarmaNi dravyopakramatA yuktA, varNakaraNakalAdisaMpAdanasya tu kAlAntare'pi vivakSitahetujAlamantareNAnupapatteH kathaM parikarmaNi dravyopakramateti, anocyate, vivakSitahetujAlamantareNAnupapatterityasiddha, kathaM, varNasya tAvannAmakarmavipAkitvAt svayamapi bhAvAt, kalAdInAM ca kSAyopazamikatvAt , tasya ca kAlAntare'pi svayamapi saMbhavAt , vibhramavilAsAdInAM ca yuvAvasthAyAM darzanAt (granthAgram 1500) / tathA vastuvinAze ca puruSAdInAM khaDgAdibhirvinAza evopakramyate iti, Aha-parikarmavastuvinAzopakramayorabheda eva, ubhayatrApi pUrvarUpaparityAgenottarAvasthApatteriti, atrocyate, parikarmopakramajanitottararUpApattAvapi avizeSeNa prANinAM pratyabhijJAnAdidarzanAt vastuvinAzopakramasaMpAditottaradharmarUpe tu vastunyadarzanAt vizeSasiddhiriti, athavaikatra vinAzasyaiva vivkssittvaaddossH| evamacittadravyopakramaH pArAgamaNeH kSAramRtpuTapAkAdinA vaimalyApAdanavinAzAdIti / mizradravyopakramastu kaTakAdivibhUSitapuruSAdidravyasyaiveti / vivakSAtazca kArakayojanA draSTavyA-dravyasya dravyeNa dravyAt dravye vopakramo dravyopakrama iti / tathA kSetrasyopakramaH kSetropakramaH, Aha-kSetrama-12 hamUtaM nityaM ca, atastasya kathaM karaNavinAzAviti, ucyate, tadvyavasthitadravyakaraNavinAzabhAvAdupacArataH khalvadoSaH, tathA ca tAtsthyAttavyapadezo yukta eva, mazcAH krozantIti yathA / tathA kAlasya varttanAdirUpatvAt dravyaparyAyarUpatvAta dravyopakrama evopacArAt kAlopakrama iti, candroparAgAdiparijJAnalakSaNo vA / bhAvopakramo dvidhA-Agamato noA-IN gamatazca, Agamato jJAtA upayuktaH, noAgamatastu prazasto'prazastazceti, tatrAprazasto DoNDiNigaNikA'mAtyAdInAM, 8 dIpa anukrama % 84-% OCCCHECK muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 112~
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) // 55 // prata bhAvazyaka- patthodAharaNANi-ege nagare egA mairugiNI, sA ciMteti kaha dhUyAo suhiyAo hojatti, tAe jeDiyA dhUA si-I hAribhadrIkkhAviA jahA varaM iMtaM matthae pahiyAe AhaNijjasi, tiAe Ahato, so tuho, pAdaM madiumArato, Nahu dukkhA-IV yavRttiH vibhAgaH1 |vitti, tIe mAyAe kahiyaM, tAe bhaNNati-jaM karehi taM karehi, Na esa tujjha kiMcI avarajjhaitti / bIyA sikkha-18| viA, tIevi Ahato, so jhiMkhittA uvasaMto, sA bhaNati-tumaMpi vIsatthA viharAhi, gavaraM jhiMkhaNao esutti / / itaIyA sikyaviA, tIevi Ahato, so raho, teNa dadapidritA dhADiyA yAgataM akulaputtI jA evaM karesi, tIe11 hAmAyAe kathitaM, pacchA kahavi aNugamio, esa amha kuladhammotti, dhUA ya bhaNiA jahA devatassa tassa tahA8 | vaTTijAsi, mA chaDDehitti // egammi nagare causaDikalAkusalA gaNiyA, tIe parabhAvovakkamaNanimittaM ratigharami savAo pagaIo NiyaNiyavAvAraM karemANIo AlihAviyAo, tattha ya jo jo bahuimAI, so so niyayasippaM pasaMsati, NAya-1 % sutrAMka %A dIpa anukrama %95%E0 matrodAharaNAni-ekasminagare ekA mAmaNI sA cintayati-kathaM duhitaraH mukhitAH bhaveyuriti, tathA peSThA duhitA zikSitA yathA varamAyAnta masta ke pANinA AhanyAH, tayA''hataH, sa tuSTaH, pAdaM mapitumArabdhaH naiva hAsiteti, tayA mAtre kathitaM, tayA bhaNyate-bakaru (vikIpasi)taskurux | meSa taba (tvayi ) kiJcidaparAdhyati iti / dvitIyA zikSitA, tayA'payAhataH sa jhizivA (prabhASya) pazAntaH, sA bhaNati-tvamapi vizvastA vihara, paraM zikraNakA (prabhASakaH) epaiti / tatIyA zikSitA, tayA'pyAitaH, saruTA, tena hara pihitA nirdhAritA ca, svamakalaputrI bevaM karopi. tathA mAtra kvit|4||55|| pazcAt kathamapi anunItA, eSaH asmAkaM kukadharma iti, duhitA ca bhagitA yathA daivatasya tathA tasya vartethAH, mA tyAkSIt iti // ekasminnagare catuSpaTikalAkuzalA gaNikA, tayA parabhAvopakramaNanimitra ratigRhe sarvAH prakRtayo nija nijavyApAra kurvatya AlezitAH, tantra ca yo yo varSakyAdiH, sa sa nijakaM zilpaM prazaMsati, * bambhiNI. + ki tapAhato.1 eyastA tacimA. | putiyA hA eyarasa || eDa 50 15% S wlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: aprazasta upakrame brAhmaNyA: evaM gaNikAyA: draSTAMtA:, ~ 113~
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [79], bhASyaM [-] + bhAvo ya suaNuyatto bhavai, aNuyattio ya jvayAraM gAhio khaddhaM khaddhaM dabajAtaM viyareitti aisavia apasattho bhAvo vakamo // egaMmi nagare koI rAyA assavAhaNiyAe sahAmacceNaM niggao, tattha se AseNa vaccanteNa khaliNe kAIyA vosiriA, khilaraM baddhaM taM ca puDhavIe thirattaNao tadviyaM caiva raNNA paDiniyattamANeNa suiraM nijjhAiyaM, ciMtiyaM caNeNa-iha talAgaM sohaNaM havaiti, na uNa vuttaM, amatreNa iMgiyAgArakusaleNa rAyANamaNApucchiya mahAsaraM khaNAviaM ceva, pAlIe ArAmA se pavarA kayA, teNaM kAleNaM 1 raNNA puNaravi assavAhaNiAe gacchaMteNa diDaM, bhaNiyaM ca NeNakeNa imaM khaNAviaM ? amaceNa bhaNiaM-rAya ! tumbhehiM ceva, kahiM cia ?, avaloyaNAe, x ahiyaparituDeNaM saMvaguNA kyaa| esavia appasatthabhAvovakamoti / uktaH aprazastaH, idAnIM prazasta ucyate tatra zrutAdinimittaM AcAryabhAvopakramaH prazasta iti, Aha-- vyAkhyAGgapratipAdanAdhikAre gurubhAvopakramAbhidhAnamanarthakamiti, na, tasyApi vyAkhyAGga 1 jJAtabhAvavasvanuvarttanIyo bhavati, anusaya upacAraM prAhitaH pracuraM madhuraM yajAtaM vitaratIti eSo'pi cAprazasto sAvopakramaH // ekasminnagare ki dvAjA'zvavAhanikayA sahAmAtyena nirgataH tatra tasyAzvena bajatA viSamabhUmau kAryikI ( praznavarNa) vyuSTA, pavalaM baddhaM ( jAtaM), taca pRthavyAH sthiratvAt tathAsthitameva rAjJA pratinivartamAnena sudhiraM nidhyAMtaM, cintitaM cAnena, iha taTAkaH zobhano bhavati iti na punarukaM, amAtyena iGgitAkArakuzalena rAjAnamanApRcchaya mahatsaraH khAnitameva, pAlyAM ArAmastatva pravarAH kRtAH, tasminkAle punarapyazvavAhanikaSA gacchatA dRSTaM bhaNitaM cAnena kenedaM khAnitaM, amAtyena bhaNitaM rAjan ! yuSmAbhiH, kathameva, avalokanayA, adhikaparituSTena saMvardhanA kRtA, eSo'pi cAprazastabhAvopakrama iti / ya. leNaM samapUrNa / evaM x kahie. saMvahanA. 30 appasaratho bhA0 + esovi + kovi Education intemational For Use Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bhAvaupakrame eka rAja: dRSTAMta: ~ 114~
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 56 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 79], bhASyaM [-] tvAt uktaM ca - "guvayattA yasmAcchAstrArambhA bhavanti sarve'pi / tasmAdbhurvArAdhanapareNa hitakAGkSiNA bhAvyam // 1 // " tathA ca bhASyakAreNApyabhyadhAyi - " gurucitAyattAiM vakkhANaMgAI jeNa savAI / jeNa puNa suppasaNNaM hoi tayaM taM tahA kAM // 1 // AgAriMgiyakusala jadi seyaM vAyasaM vara pujA / tahaviya siM navi kUDe virahaMmi a kAraNaM pucche // 2 // * NivapucchieNa bhaNio guruNA gaMgA kaomuhI vahai ? / saMpAiyavaM sIso jaha taha savattha kAyavaM // 3 // " ityAdi / Aha-yadyevaM gurubhAvopakrama evAbhidhAtavyo na zeSAH, niSprayojanatvAt, na, gurucittaprasAdanArthameva teSAmupayogitvAt, tathA ca dezakAlAvapekSya parikarmanAzau dravyANAM udakaudanAdInAM AhArAdikAryeSu kurvan vineyo gurorharati ceta iti / | athavopakramasya sAmyAt prakRte nirupayogino'pi anyatra upayokSyanta ityupanyastatvAdadoSa ityalaM vistareNa / ukta itaraH, idAnIM zAstrIya ucyate-asAvapi Sar3idha eva tadyathA-AnupUrvI 1 nAma 2 pramANaM 3 vaktavyatA 4 arthAdhikAraH 5 samavatAra 6 iti / tatrAnupUrvI nAmasthApanadravya kSetra kaliMgaNanotkIrtana saMsthAnasAMmAcIrI bhavabhedabhinnA dazaprakArA, tasyAM / yathAsaMbhavataH samavatAraNIyamidaM, vizeSatastUtkIrttanagaNanAnupUrvIdvaya iti, utkIrttanA-saMzabdanA yathA- sAmAyikaM 1 gurucicAyacAni, myAkhyAnAGgAni yena sarvANi / yena punaH suprasanaM bhavati tad tattathA kAryam 1 AkAreGgitayA yadi zvetaM vAvasaM vadeduH pUjyAH / tathApi ca tA (bacanaM) naiva kUTayed virahe ca kAraNaM pRcchet / 1 nRpapRSTena bhaNito guruNA nA kuThomukhI padati / saMpAditavAn ziSyo yathA tathA sarvatra kAryam / 3 / vizeSAvazyake gAthAH 931 - 933 - 934) 2 janyAdyupakramAH sacicAcicAyupakramA yA kSetrasyopAlayAdepalepanAdinA kAlasya muhUrttAdeH ziSyadIkSAdI ghaTikAdinA vize0 * 0kusakA + samAcArI. mA. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH upakramasya AnupurvI Adi SaDbhedAnAm varNanaM ~ 115 ~ hAribhadrI* yavRttiH vibhAgaH 1 // 56 //
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) % 2456 caturviMzatistava ityAdi, gaNanaM parisaMkhyAnaM-eka dve trINi catvArItyAdi, sA ca gaNanAnupUrvI triprakArA pUrvapazcAdanAnupUrvIbhedabhinnA, tatra sAmAyika pUrvAnupUyA prathama, pazcAnupUrvyA SaSTha, anAnupUrvyA tvaniyataM kacityadharma kvacidvitIya ityAdi / tatrAnAnupUrvINAmayaM karaNopAya:-ekAghekottarA vivakSitapadAnAM sthApanA kriyate, tatra padatrayasthApanaiva | tAvatsaMkSepataH pradazyate-sAmAyika caturvizatistavaH vandanAdhyayanamiti / atra 'puSoNupuSi heDA, samayAbheeNa prata %%% sUtrAka dIpa kuNa jahAjeI / uvarimatula purao naseja pubakkamo seMse // 1 // jahitaMminikkhitte purao so ceva aMkaviNNAso / so hoi samayabhedo bajeyavo payatteNaM // 2 // bhAvanA kSuNNatvAnna pratanyate, navaramAgataMtrayANAmateSAM par3A bhavanti, atazca-16 bAtamraH khalvanAnupUrvya iti / papaNAM tu padAnAM saptaviMzatyuttarANi bhiGgAkazatAni, atrApi saptASTAdazottarANi anAnupUjya iti / idAnIM nAma-prativastu namanAnAma, tacaikAdi dazAntaM yathA'nuyogadvAreSu tathA ca vaktavyaM, paDUnAni tvavatAraH, tatra SaD bhAvA audayikAdayo nirUpyante, kakSAyopazamika eva sarvazrutAvatAraH, tasya kSAyopazamikatvAditi / tathA pramANaM-dravyAdi pramIyate'neneti pramANa, sacce prameyabhedAdeva catUrUpaM, tadyathA-dravyapramANaM 1 kSetrapramANaM 2 kAlapramANaM 3 bhAvapramANaM ca 4, tatra sAmAyika bhAvAtmakatvAd bhAvapramANaviSayaM, tacca bhAvapramANaM tridhA-guNanaya| pUrvAnupUrvI (mAdI) badhaH samayA (saMketA) bhedena karu yathAjyeSTham / vaparituspa purataH nyakheta pUrva (pUrvAnupUrvI) kramaH zeSe (pazcAt ) yasminikSise purataH sa eva aGkavinyAsaH / sa bhavati samayabhevaH barjavitavyaH prayajena / 2 / (ayogadvAreSu) 0NAmAnayanAya kara* + seso. padapa dAnAmabhyo'nyAmyAsena. anukrama JABERatinintamational andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 116~
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 5 // yavRttiH prata sutrAMka saMkhyAbhedabhinna, tatra guNapramANamapi dvidhA-jIvaguNapramANamajIvaguNapramANaM ca, tatra jIvAdapRthagbhUtatvAt sAmAyi-1 hAribhadrIkasya jIvaguNapramANe samavatAraH, tadapi jJAnadarzanacAritrabhedabhinnaM, tatra bodhAtmakatvAtsAmAyikasya jJAnaguNapramANe sama-8 vatAraH, tadapi pratyakSAnumAnopamAnAgamabhedabhinnaM, tatra sAmAyikasya prAyaH paropadezasavyapekSatvAdAgame samavatAraH, saca vibhAgaH1 laukikalokottarasUtrArthobhayAtmAnantaraparamparAbhedabhinna iti, tatra sAmAyikasya paramarSipraNItagaNipiTakAntargatatvAt lokottare samavatAra, sUtrArtharUpatvAcca tadubhaya iti, tathedaM gautamAdInAM sUtrata AtmAgamaH, tacchiSyANAM jambUsvAmiprabhRtInAM anantarAgamaH, praziSyANAM tu prabhavAdInAM paramparAgama iti, evamarthato'rhatAmAtmAgamaH gaNadharANAmanantarAgamaH tacchipyANAM tu paramparAgama iti / nayapramANe tu mUDhanayatvAttasya nAdhunA'vatAra iti, vakSyati ca-" mUDhaNaiyaM suyaM kAliyaM tu' ityAdi saMkhyA nAmasthApanAdravyakSetrakAlaupamyaparimANabhAvabhedabhinnA, yathA'nuyogadvAreSu tathA vaktavyA, tatrotkAliMkAdizrutaparimANasaMkhyAyAM samavatAraH, tatra sUtrattaH sAmAyika parimitaparimANaM, arthato'nantaparyAyavAdaparimitaparimANamiti / idAnIM vaktavyatA-sA ca trividhA-svasamayavaktavyatA 1 parasamayavaktavyatA 2 ubhayasamayavaktavyatA 3 ceti / svasamaya:-svasiddhAntaH, vaktavyatA-padArthavicAraH, tatra svasamayavaktavyatAyA | 11.575 1 nAmasthApanAimpIpampaparimANajJAnagaNanabhAvabhedAd anuyogeSu yatsUtram-se kiM taM saMkhappamANe ? saMkha0 aDavihe paNNate, saMjahA-nAmasaMsA ThavaNAsaMkhA dazvasaMkhA okhammasaMkhA parimANasaMkhA jAgaNAsaMkhA gaNaNAsaMkhA bhAvasaMkhA- iha saMruSAzavena saMkhyApAsapohaNaM iSTavyaM prAkRtamadhikRtya (anu. 549) *mpara+likanu dIpa anukrama ACMCAMSAC T JAMERIEO swianmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 117~
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 79], masya samavatAraH, evaM parobhayasamayapratipAdakAdhyayanAnAmapi, yataH sarvameva samyagdRSTiparigRhItaM parasamayasaMbandhyapi samyak zrutameva, tasya svasamayopakArakatvAditi / idAnImarthAdhikAraH, sa cAdhyayanasamudAyArthaH, svasamaya vaktavya taikadezaH, sa ca sarvasAvadyayogaviratirUpaH / idAnIM samavatAraH, sa ca lAghavArtha pratidvAraM samavatAraNAdvAreNa pradarzita eva / ukta upakramaH, idAnIM nikSepaH, sa ca tridhA - oghaniSpanno 1 nAmaniSpannaH 2 sUtrAlApakaniSpannazceti 3 / tatra ogho nAma yat sAmAnyaM zAstrAbhidhAnaM tacceha caturvidhamadhyayanAdi, punaH pratyekaM nAmAdicaturbhedamanuyogadvArAnusArataH prapa| zvenAbhidhAya bhAvAdhyayanAkSINAdiSu sAmAyikamAyojyaM / nAmaniSpanne nikSepe sAmAyikaM tacca nAmAdicaturvidhaM, idaM ca niruktidvAre sUtrasparzikaniryuktau ca prapazzena vakSyAmaH, Aha-yadi tadiha nAma avasaraprAptaM kimiti niruktyA - dAvasya svarUpapratipAdanaM, tatra cetsvarUpAbhidhAnamasya hanta ihopanyAsaH kimiti, atrocyate, iha nikSepadvAre nikSepamAtrasyaivAvasaraH, niruktau tu tadanvAkhyAnasyeti, Aha-- itthamapi niruktidvAre eva sAmAyikavyAkhyAnataH kiM punaH sUtre'bhidhIyate iti ucyate, tatra hi sUtrAlApakavyAkhyAnaM, na tu nAmnaH, niruktau tu nikSepadvAranyastaM sAmAyikamityadhyayanAbhidhAnaM nirUpyate, alaM 'prapaJcena, ukto nAmaniSpanno nikSepaH, idAnIM sUtrAlApaka niSpannasya nikSepasyAvasaraH, sa ca prAptalakSaNo'pi na nikSipyate, kasmAt ?, sUtrAbhAvAt, asati ca sUtre kasyAlApakanikSepa iti, ato'sti itaH tRtIya Education Inational 1 AdinA'kSINAkSapaNAgrahaNaM 'jhayaNaM akulInaM AbhI jhavaNA ya patteyaM' ti vacanAt 2 upodghAtaniryukta 2 itaH paraM. 0kAritvAt+sAyaca prasaGgena. bhASyaM [-] For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atha nikSepasya varNanaM kriyate ~ 118~
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) prata sutrAMka Avazyaka-kA manuyogadvAramanugamAkhyaM, tatraiva nikSepasyAmaH / Aha-yadi prAptAvasaro'pyasAMvihana nikSipyate kimityupenyasyate |hAribhadIiti, ucyate, nikSepasAmAnyAt iha pradaryata eva, na tu pratanyate iti / idAnImanugamAvasaraH, sa ca dvidhA-niryuktya- Il yavRttiH // 58 / / nugamaH sUtrAnugamazca, niryuktyanugamastriprakAraH, tadyathA-nikSepaniyuktyanugama upodghAtaniryuktyanugamaH sUtrasarzika-IIvibhAgaH1 niryuktyanugamazceti, tatra nikSepaniyuktyanugamo'nugata eva, yadadho nAmAdinyAsAnyAkhyAna muktamiti / idAnImupodghAta-18 niyuktyanugamaprastAvaH, sa ca uddezAdidvAralakSaNa iti, asya ca mahArthatvAnmA bhUdvighna iti Arambhe mngglmucyte| Ahananu maGgalaM prAgeyoktaM, bhUyaH kiM tena ?, atha kRtamaGgalairapi punarabhidhIyate, itthaM tarhi pratidvAraM pratyadhyayana pratisUtraM ca vaktavyamiti / atrAha kazcit-maGgalaM hi zAstrasyAdau madhye'vasAne ceti pratipAditaM, tatrAdimaGgalamuktaM, idAnIM mAyamaGgalamucyate, tanna, anArabdha eva zAstre kutomadhyAvakAza iti, syAdetat , caturanuyogadvArAtmakaM yataH zAkheM, ato'nuyogadvAradvaye hyatikrAnte madhyamaGgalaM, ata eva cAnuyogadvArANAM zAstrAGgateti, nanvevamapi idaM zAstramadhyaM na bhavati, adhyayanamadhyatvAt , zAstramadhye ca madhyamaGgalAvasara iti, tasmAd yatkizcidetat , tatazcAyaM sthitapakSaH-iha | yadAdau maGgalaM pratipAditaM tadAvazyakAdimaGgala, idaM tu nAvazyakamAtrasya, sarvAnuyogopodghAtaniyuktitvAt prakrAntopodghAtasya, vakSyati ca-" Avassagassa dasakAliyassa taha uttarajjhamAyAre / 'sUyagaDe nijuttI, vocchAmi tahA dasANaM // 58 // AvazyakasAmAvikAdInAM nyAsAsthAnAta nikSepasthAne nAnA kIrtanamatra tu vyAkhyAna miti. 2 mAvazyakasya dazakAlikasya tathA uttarAbhyAtha bhAcAre / sUtrakRte niyukiM vakSyAmi tathA dazAzrutaskandhassa c|| namvitthamapi. + sthitipakSaH sthitaH pakSaH sutagaDe mijati. dIpa anukrama CC Swlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 119~
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [79], bhASyaM [-] (40) KACC prata sUtrAka c||1||" ityAdi, tathA " sesesuvi ajjhayaNesu, hoi eseva nijuttI" caturviMzatistavAdiSviti vakSyati, ato mahArthatvAta kathaJcit zAstrAntaratvAzcAsyArambhe maGgalopanyAso yukta eveti, Aha-sAmAyikAnvAkhyAne'dhikRte ko hi dazavakAlikAdInAM prastAva iti, atrocyate, upodghAtasAmAnyAt, yatasteSAmapi prAyaH khalvayamevopodhAta iti,tt| alaM prapaJcena / taccedaM maGgalamtitthayare bhagavaMte, aNuttaraparakkame amiyanANI / tipaNe sugaigaigae, siddhipahapadesae vaMde // 8 // gamanikA-tIrthakaraNazIlAstIrthakarAH tAn vanda iti yogaH, tatra 'tU plavanataraNayoH' ityasya 'pAttudivacisiciricibhyastham ( uNAdau pA02-172) iti thakpratyaye'nubandhalope ca kRte 'Rta idvA dhAtoH (pA07-1-100) iti itye raparatve hali ceti dIrghatve paragame ca tIrtha iti sthite 'DukRJ karaNe' ityasya 'careSTaH' (pA03-2-15) | ityasmAt sUtrAt TapratyayAdhikAre'nuvartamAne ' kRjo hetutAcchIlyAnulomyeSu'(pA03-2-20) itiTapratyaye'nubandhalope ca kRte guNe raparatve paragamane ca tIrthakara iti bhavati / tatra tIryate'neneti tIrtha, taca nAmAdicaturbhedabhinnaM, tatra noAgamato dravyatIrtha nadyAdInAM samo bhUbhAgo'napAyazca, tatsiddhau taritA taraNaM taraNIyaM ca siddha puruSabADupanadyAdi, dravyatA cAsyet tIrNasyApi punastaraNIyabhAvAt , anekAntikatvAt , snAnavivakSAyAM ca bAhyamalApanayanAt Antarasya zeSeSvapi adhyayaneSu bhavatyathaiva niyuktiH (niyuktau )2 manAstikatvAt. * dhvapi. + svAcchAmA prapsona. prAyo'nu. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: maGgalArthe tirthaMkara-AdInAm vandanaM evaM tirthakarAdi zabdAnAm vyAkhyA: ~ 120~
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [-gAthA-], niyukti: [80], bhASyaM [-] (40) prata sutrAMka Avazyaka-mANAtipAtAdikAraNapUrvakatvAta , tasya ca tadvinivRttimantareNotpattinirodhAbhAvAt , prAgupAttasya ca viziSTa kriyAsa- hAribhadrI vyapekSAdhyavasAyajanyasya tatpatyenIkakriyAsahagatAdhyavasAyataH kSayopapatteH, tatkSayAbhAve ca bhAvato bhavataraNAnupapatteriti / yavRttiH // 59 // bhAvatIrthaM tu noAgamataH saMghaH, samyagdarzanAdipariNAmAnanyatvAt, yata ukta-tidha bhaMte ! tithaM! titthakare vibhAgaH1 titthaM?, goyamA! arihA tAva niyamA titthayare, titthaM puNa cAuvaNNo samaNasaMgho, paDhamagaNaharo vA "taritA tu tadvizeSa eva sAdhuH, tathA samyagdarzanAditrayaM karaNabhAvApannaM taraNaM, taraNIyo bhavodadhiriti / athavA-paGkadAhapipAsA-1 nAmapahAraM karoti yat / taddharmasAdhanaM tathya, tIrthamityucyate budhaiH // 1 // pastAvat pApaM, dAhaH kapAyAH, pipAsA viSayecchA, eteSAmapaharaNasamartha yadityarthaH, athavA sukhAvatAraM sukhottAraM 1 sukhAvatAraM duruttAraM 2 duHkhAvatAraM sukhottAraM 3 duHkhIvatAraM duruttAra 4 miti dravyabhAvatIrtha draSTavyaM, tacca sarajaskazAkyaboTikasAdhusaMvandhi vijJeyaM, alaM prasaGgena / tathA bhagaH-samagraizvaryAdilakSaNaH, uktaM ca-"aizvaryasya samagrasya, rUpasya yazasaH shriyH| dharmasyAdha prayatnasya, |paNNAM bhaga itIGganA // 1 // " tatazca samagrezvaryAdibhagayogAdbhagavanto'rhanta iti tAn bhagavataH / Aha-tIrthakarA dIpa anukrama mAntarama. 2 abhyantaramalakha. prANAtipAtAdikAta. mithyAtvAdilakSaNa.5 samyagdarzanAnusAriNI, AntarakarmamalakSayAbhAve. * scctH| 10 bhavatAraNA0 8 tasthAimayaM saraphakhANaM // 1040 // tacaniyANaM vIrya bisayamukusasthabhAvaNANi / tavaM ca boDiyANa parimaM jahaNaM sivaphalaM tu // 3051 // RI(vize0) tIrtha bhadanta ! tIrtha tIrthakaratIrtham ', gautama! AIn tAvaniyamAtIrthakaraH tIrya punaH catuvarNaH zramaNasaGkaH prathamagaNadharo vA / 10 vaaH| digambarAH 12 jainasAdhavaH 13 amiNyA.* takSayAbhAvato. + bhavatA. mitIya. // 59 // wwwjandiarary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 121~
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [-- /gAthA -], niryukti: [ 80 ], bhASyaM [-] nityanenaiva 'bhagavata' ityasya gatArthatvAt tIrthakRtAmuktalakSaNabhagAvyabhicArAt nArtho'neneti, na, nayamatAntarAvalambiparikalpitatIrthakara tiraskAraparatvAdasyeti, tathA ca na te'vikalabhagavantaH tAn bhagavato, vanda iti kriyA sarvatra yogyA / tathA pare-zatravaH, te ca krodhAdyAH, AkramaNamAkramaH - parAjayaH taduccheda itiyAvat pareSAmAkramaH parAkramaH, | so'nuttaraH-ananyasadRzo yeSAM te tathAvidhAH / Aha--ye khalu aizvaryAdibhagavantaH te'nuttaraparAkramA eva, tamantareNa viva|kSitabhagayogAbhAvAt tatazca 'anuttaraparAkramAn' ityetadatiricyate iti, atrocyate, anAdizuddhezvaryAdisamanvitapara|mapuruSapratipAdanaparanayavAdanirAkaraNArthatvAd na doSaH, tathA cAnuttaraparAkramatvamantareNaiva kaizcit hiraNyagarbhAdInAmanAdivivakSita bhagayogo'bhyupagamyata iti uktaM ca - "jJAnamapratighaM yasya, vairAgyaM ca jagatpateH / aizvarya caiva dharmazca, sahasiddhaM catuSTayam // 1 // " ityAdi, akartrAtmavAdavyavacchedArtha vA / amitaM- aparimitaM zeyAnantatvAt kevalaM amitaM OM jJAnaM eSAmityamita jJAninaH / Aha-- ye'nuttaraparAkramAste'mitajJAnina eva niyamena, krodhAdiparikSayottarakAlabhAvisvAd abhitajJAnasyeti, ucyate, satyametat kiM tu klezakSaye'pyamitajJAnAnabhyupagamapradhAnanayavAdanirAsArthatvAd upanyAsa iti, tathA cAhureke-" sarva pazyatu vA mA vA, iSTamarthaM tu pazyatu / kITasaGkhyAparijJAnaM tasya naH kvopayujyate ? // 1 // ityAdi", svasiddhAntaprasiddhacchadmasthavItarAgavyavacchedArtha vA / tathA taranti sma bhavArNavamiti tIrNAstAna tIrNAn, tIrtvA ca bhavaughaM 'sugatigatigatAn' tatra sarvajJatvAtsarvadarzitvAcca nirupamasukhabhAginaH sugatayaH - siddhAH, teSAM 1 adhikabhagavata iti * 0sidvaizva0 + dizayo0 Education national For Parts Only www.janbay.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01 ] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~122~
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM -1, mUlaM [-gAthA-], niyukti: [80], bhASyaM [-] (40) W.yavRttiH prata sutrAka Avazyaka- gatiH sugatigatiH, anena tiryaGnaranArakAmaragativyavacchedena paJcamImokSagatimAha, tAM gatAH-prAptAH tAn , anena hAribhadrI cAvAptANimAdyaSTavidhaizvaryasvecchAvilasanazIlapuruSatIrNatvapratipAdanaparanayavAdavyavacchedamAha, tathA ca kecidaahuH||60|| | "aNimAdyaSTavidhaM prApyaizvaryaM kRtinaH sadA / modante sarvabhAvajJAstIrNAH paramadustaram // 1 // ityAdi" tathA siddheH vibhAgaH1 tasyA eva sugateH panthAH siddhipathaH tasya pradhAnA dezakAH tadvIjabhUtasAmAyikAdipratipAdakatvAt pradezakAH, anena vanavadyAnekasattvopakArakatIrthakaranAmakarmavipAkapariNAmavat tatsvarUpamevAha , tAn 'vande abhivAdaye itigAthArthaH // 8 // dAevaM tAvadavizeSeNa RSabhAdInAM mahAlArthaM vandanamukta, idAnI AsannopakAritvAt vartamAnatIrthAdhipateH akhilazrutajJAnArthapradarzakasya vardhamAnasvAmino vandanamAhakhaMdAmi mahAbhAga, mahAmurNi mahAyasaM mahAvIraM / amaranararAyamahilaM, titthayaramimassa titthassa // 8 // vyAkhyA-tatra vandAmItyAdi dIpakaM azeSottarapadAnuyAyi draSTavyaM / tatra bhAgaH-acintyA zaktiH, mahAn bhAgo'syeti mahAbhAgaH taM, tathA manute manyate vA jagatastrikAlAvasthAmiti muniH sarvajJatvAt , mahA~zvAsI munizca mahAmuniH taM, trailokyavyApitvAt mahadyazo'syeti mahAyazAH taM, 'mahAvIra' ityabhidhAnaM, athavA 'zUra vIra vikrAntau' iti kaSAyAdizatrujayAnmahAvikrAnto mahAvIraH, atyantAnuraktakevalAmalazriyA virAjata iti vA vIraH, uktaM ca-"vidArayati X // 6 // yatkarma, tapasA ca virAjate / tapovIryeNa yuktazca, tasmAdvIra iti smRtH||1||" amarAzca narAzca amaranarAsteSAM rAjAnaH / mastya mahopakArakaM ca vande ( vizeSa vRttau ) * kara. + bhananyAnurakta. SEARAN dIpa anukrama FO muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | vizeSaNapUrvaka bhagavat mahAvIrasya vaMdanA ~123~
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 81], Education intimational indracakravarttiprabhRtayaH tairmahitaH pUjitaH taM tItharkaraM 'asya' varttamAna kAlAvasthAyinaH tIrthasya iti gAthArthaH // 81 // evaM tAvadarthavaturmaGgalArthaM vandanamabhihitaM idAnIM sUtrakarttRprabhRtInAmapi pUjyatvAt vandanamAha ikArasavi gaNahare pavAyae pavayaNassa vaMdAmi / savvaM gaNaharavaMsaM vAparAvaMsaM pavayaNaM ca // 82 // vyAkhyA--'ekAdaza' iti saMkhyAvAcakaH zabdaH, 'apiH' samuccaye, anuttarajJAnadarzanAdidharmagaNaM dhArayantIti gaNadharAstAn, prakarSeNa pradhAnA Adau vA vAcakAH pravAcakAH tAn kasya ?- 'pravacanasya' AgamasyetyarthaH, kiM ?--vaMdAmi evaM tAvanmUlagaNadharavandanaM, tathA 'sarva' niravazeSaM, gaNadharAH - AcAryAsteSAM vaMza :- pravAhastaM tathA vAcakA upAdhyAyAsteSAM vaMzastaM tathA 'pravacanaM ca' AgamaM ca vanda iti yogaH / Aha-iha vaMzadvayasya pravacanasya ca kathaM vandyateti, ucyate, yathA arthavaktA arhan vandyaH, sUtravaktArazca gaNadharAH, evaM yairidamarthasUtrarUpaM pravacanaM AcAryopAdhyAyairAnItaM, tadvaMzo' dhyAnayanadvAreNopakAritvAt vandya eveti, pravacanaM tu sAkSAdvRttyaivopakAritvAdeva vanyamiti gAthArthaH // 82 // idAnIM prakRtamupadarzayannAha te baMdiUNa sirasA atthapuDuttassa tehi kahiyassa / suyanANassa bhagavao nijjuttiM kittahassAmi // 83 // vyAkhyA- 'tAn' anantaroktAn tIrthakarAdIn 'vanditvA' praNamya 'zirasA' uttamAGgena, kim 1-niryuddhiM kIrttayiSye, kasya !-' arthapRthaktvasya' tatra zrutAbhidheyo'rthaH tasmAt sUtraM pRthak tadbhavaH pRthaktvaM ca arthazca pRthaktvaM ceti ekava 1 cAndre nija ubhayapadabhAvAt. 2 tadeva pRthaktvamiti vize0 malayagirIyAyAM ca bande For Parts Only bhASyaM [-] ~124~ www.ncbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH gaNadhara - vaMdanA evaM niryuktiracanA-pratijJA
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [83], bhASyaM [-1 (40) prata sutrAMka dAvaH, arthena vA pRthu arthapRthu tadbhAvaH arthapRthutvaM zrutavizeSaNameva tasya, 'taiH' tIrthakaragaNadharAdibhiH kathitasya' prati- hAribhadrIpAditasya, kasya -zruta jJAnasya bhagavataH, svarUpAbhidhAnametat, sUtrArthayoH parasparaM niryojanaM niyuktiH tAM 'kIrta-II | yavRttiH yiSye pratipAdayiSye iti gAthArthaH // 83 // Aha-kimazeSazrutajJAnasya, na, kiM tarhi , zrutavizeSANAmAvazyakA- [vibhAgaH1 dInAmiti, ata evAha Avassagassa dasakAliassa taha uttarajjhamAyAre / sUyagaDe nijurti bucchAmi tahA dasANaM ca // 84 // kappassa ya nijjurti vavahArasseva paramaNiuNassa / mUriapaNNattIe bucchaM isibhAsiANaM ca // 85 // etesiM nitiM bucchAmi ahaM jiNovaeseNaM / AharaNaheukAraNapayanivahamiNaM samAseNaM // 86 // AsAM gamanikA-Avazyakasya dazavaikAlikasya tathottarAdhyayanAcArayoH samudAyazabdAnAmavayave vRttidarzanAdU yathA bhImasenaH sena iti uttarAdhya iti uttarAdhyayanamavaseyaM, athavA'dhyayanamadhyAyaH, uttarAdhyAyAcArayoH, sUtrakRtaviSayAM niyukiM vakSye, tathA dazAnAM ca saMbandhinImiti gaathaarthH||84 // tathA kalpasya ca niyukti vyavahArasya ca paramanipuNasya, tatra paramagrahaNaM mokSAGgatvAt nipuNagrahaNaM tvayaMsakatvAt , tathA ca na manvAdipraNItavyavahAravayaMsako'yaM, "saccapaiNNA khu vavahArA" iti vacanAt , tathA sUryaprajJapteH vakSye, RSibhASitAnAM ca devendrastavAdInAM niyuktiM, kriyAbhidhAnaM | cAnekazaH granthAntaraviSayatvAt samAsavyAsarUpatvAca zAstrArambhasya aduSTameveti gaathaarthH|185 // eteSAM zrutavize 1 saMjJA'pyeSA zruttasyeti vi0. dIpa anukrama JAMERatnintammational wlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 125~
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [86], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka * pANAM, niyukkiM vakSye ahaM jinopadezena, na tu svamanISikayaiva, AharaNahetukAraNapadanivahAM etAM samAsena, tatra sAdhyasAdhanAnvayavyatirekapradarzanamAharaNaM dRSTAnta itiyAvat , sAdhyadharmAnvayavyatirekala kSaNo hetuH, hetumulakaca prathama dRSTAntA|bhidhAnaM nyAyapradarzanArtha-kaci tumanabhidhAya dRSTAnta evocyate iti, yathA gatipariNAmapariNatAnAM jIvapudgalAnAM gatyupaSTambhako dharmAstikAyaH, matsyAdInAM salilavat, tathA kaciddhetureva kevalo'bhidhIyate, na dRSTAntaH, yathA madIyo'yamazvaH viziSTacihopalamadhyanyathAnupapatteH, tathA cAbhyadhAyi niyuktikAreNa-"jiNayaNaM siddha ceva bhaNNaI kasthavI udAharaNa / Asajja u soyAraM hejavi, kahaMciya bhaNejA // 1 // ityAdi" / kAraNamupapattimAtra, yathA nirupamasukhaH siddhaH, jJAnAnAbAdhaprakarSAt , nAtra AvidvadaGganAdilokapratItaH sAdhyasAdhanadharmAnugato dRSTAnto'sti, tatrAharaNArthAbhidhAyaka padamAharaNapadaM, evamanyatrApi bhAvanIyaM / AharaNaM ca hetuzca kAraNaM ca AharaNahetukAraNAni teSAM padAni AharaNahetukAraNapadAni teSAM nivahaH-saMghAto yasyAM niyuktI sA tathAvidhA tAM 'etAM vakSyamANalakSaNAM athavA prastutA 'samAsenA saMkSepeNeti vyAkhyAtaM gAthAtrayamiti // 86 // tatra 'yathoddezastathA nirdeza' iti nyAyAt AdAvadhikRtA''vazyakAdyA dhyayanasAmAyikAkhyopodUdhAtaniyuktimabhidhitsurAha sAmAiyanijurti cuccha uvaesiyaM gurujaNeNaM / AyariyaparaMparaeNa AgayaM ANupuccIe // 87 // vyAkhyA sAmAyikasya niyuktiH sAmAyikaniyukti tAM 'vakSye' abhidhAsye, upa-sAmIpyena dezitA upadezitA tAM, 1 jinavacanaM sibameva bhaNyate kutrApi udAharaNam / AsAtha tu zrotAraM henumapi kacid bhaNet // 1 // * kahivi. + tathA tatrodA. bidhyayana, dIpa anukrama JABERatinintamational wwwjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha sAmAyikasya niyukti: kathyate ~ 126~
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 2 // prata sUtrAka kena ?-'gurujanena' tIrthakaragaNadharalakSaNena, punarupadezanakAlAdArabhya AcAryapAramparyeNa AgatAM, sa ca paramparako hAribhadI dvidhA-dravyato bhAvatA, dravyaparamparaka iSTakAnAM puruSapAramparyeNAnayana, atra cAsaMmohArthaM kathAnaka gAthAvivaraNasa-1 yavRttiH mAptau vakSyAmaH, bhAvaparamparakastviyameva upodghAtaniyuktirevaM AcAryapAramparyeNAgateti, katham ?, 'AnuA paripATyA vibhAgaH1 jambUsvAminaH prabhavenAnItA, tato'pi zayyambhavAdibhiriti, athavA AcAryapAramparyeNa AgatAM svagurubhirupadezitAmiti / Aha-dravyasya iSTakAlakSaNasya yuktaM pAramparyeNa AgamanaM, bhAvasya tu zrutaparyAyatvAt vastvantarasaMkramaNAbhAvAt pAramparyeNAgamanAnupapattiriti, na ca tadvIjabhUtasya arhadgaNadharazabdasyAgamanamasti, tasya zrutyanantaramevoparamAditi, anocyate, upacArAdadoSaH, yathA kAryApaNAdU ghRtamAgataM ghaTAdibhyo vA rUpAdivijJAnamiti / evamiyamAcAryapAramparyahetatvAta tata Agatetyucyate, AgatevAgatA, bodhavacanazcAyamAgatazabdo na gami kriyAvacana iti, alaM vistareNa / daSaparaMparae ima udAharaNaM sAkeyaM Nagara, tassa uttarapuracchime disibhAge surappie nAma jakkhAyayaNe, so ya surappio jakkho sannihiyapADiharo, so varise barise cittijai, maho ya se paramo kIrai, so ya cittio samANo taM ceva cittakaraM mArei, // 62 // sampaparamparake hadamudAharaNam-sAphe nagara, tasya vattarapaurastye (IzAnakoNe) digbhAge surapriya nAma pakSAyatanaM, sa suramiyo yakSA (patimArUpaH) sanihitamAtihAryaH, sa varSa varSe ciyate, mahaba tasya paramaH kriyate, sa ca citritaH san tameva citrakaraM mArayati, nedam (kacitra +na doSaH. gati0. dIpa SLCHAKRA anukrama RSON ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: dravyaparamparAe citrakArasya dRSTAMta: ~ 127~
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM [-] (40) * prata sUtrAka Ahe na cittijAi tao jaNamAriM karei, tato cittagarA sadhe palAiumAraddhA, pacchA raNNA NAyaM, jadi save palAyati, to||| | esa jakkho acittijaMto amha bahAe bhavissai, teNaM cittagarA ekasaMkalitabaddhA pADuhueMhiM kayA, tersi NAmAI ptte| lihiUNa ghaDae chUDhANi, tato varise varise jassa NAma uhAti, teNa citteyayo, evaM kAlo vaJcati / aNNayA kayAI | kosaMbIo cittagaradArao gharAo palAio tatthAgao sikkhago, so bharmato sAketassa cittagarassa gharaM allINo, sovi | egaputtago therIputto, so se tassa mitto jAto, evaM tassa tatdha acchatassa aha taMmi varise tassa therIputtassa vArao jAto, pacchA sA therI bAhuppagAra ruvati, te ruvamANI therI dahaNa kosaMbako bhaNati-kiM ammo ! rudasi , tAe siI, so| bhaNati-mA ruyaha, ahaM evaM jakkhaM cittissAmi, tAhe sA bhaNati-tuma me putto kiM na bhavasi ?, tovi ahaM cittemi, acchaha tumbhe asogAo, tato chabhattaM kAUNa ahataM vatthajualaM parihittA aguNAe pottIe muhaM baMdhiUNa cokkheNa yAMpatteNa suibhUeNa NavaehiM kalasaehiM pahANettA NavaehiM kucaehiM Navaehi malla saMpuDehiM alle sehiM SaNNehiM ca, citteUNa pAyava atha na cibhyate tadA janamAri karoti, tatacitrakarAH sarve palAyitumArabdhAH, pavAdAjJA jJAtaM, yadi saveM palAyiSyante tarhi eSa yakSo'cinyamANa: asmAkaM vadhApa bhaviSyati, tena citrakarA ekakhalAbaddhA pratibhUkaiH (pAritoSikaH) kRtAH, teSAM nAmAni patrake likhitvA ghaTe kSiptAni, tato varSa varSe yasa nAma uttihate, tena citravitavyaH, evaM kAlo gAti / manpadA kadAcit kauzAmbIkaH citrakaradArakaH gRhAt palAyitaH tatrAgataH zikSakA (zikSituM),sa mAmyan sAketakasA citrakarasa gRhamAlInA, so'pi ekatrakA sthavirAputraH, so'tha tasya mitraM jAtA, evaM samistiSThati atha tasminvaya taya sthavirAputrasya vArako jAtA, pazcAt sA sthacirA bahuprakAra roditi, to kadatI haTA sthavira kauzAmbIko bhaNati--kimaba! rodiSi tathA ziSTaM ( vRttAnta),sabhaNati-trA rudihi mahametaM yakSa citra yiSyAmi, tadA sA bhavAti-vaM me putraH kiM nAsi, tathApi ahaM citrayAmi, tipaya yUyamazokAH, tataH SaSThabhaktaM kRtvAvhataM vAyugalaM paridhAvATaguNayA vadhikayA mukhaM sadhyA cokSaNa prayatena zucIbhUtena navaiH kalazaiH apavitvA nacaiH kUrcakaiH navamalakasaMpuTaiH aseparvaNa citravisvA pAdapa tito bhaNati-* pAhuDaedi ma..+ -siM sahesi.siAgevagasa. nAstIdam, muhapotIe.tNa paNa pava0. mADapasaM0. alessehi. | cittio cineka ra dIpa anukrama Sirwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 128~
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H aavshyk|| 63 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 87], bhASyaM [-] Dio bhaNai-khamaha jaM mae avarajaM ti ?, tato tuDo jakkho bhaNati varehi varaM, so bhaNati eyaM caiva mamaM varaM dehi, mA logaM mAreha, bhaNati etaM tAtha Thitameva, jaM tumaM na mArio, evaM aNNebina mAremi, aNNaM bhaNa, jassa egade samavi pAse mi dupayassa vA cauppayassa vA apayassa vA tassa tadANurUvaM VrUvaM Nivattemi, evaM houtti diNNo varo, tato so laddhavaro raNNA sakArito samANo gao kosaMbIM NayariM, tattha ya sayANio nAma rAyA, so aNNayA kayAI suhA saNagao dUaM pucchai - kiM mama Natthi ? jaM aNNarAINa asthi, teNa bhaNiaM - citrAsabhA Natthi, maNasA devANaM vAyae patthivANaM, takkhaNamettameva ANattA cittagarA, tehiM sabhAovAsA vibhattA pacittitA, tassa varadiNNagassa jo raNNo dediyo, tetari uvamANeNa NAyaM jahA migAvatI esatti, teNa pAdaMguDagANusAreNa devIe rUvaM NivattiaM, tIse cakkhuMmi ummilijaMte 1 kSamasva yanmayA'parAddhamiti, tatastuSTo yakSo bhaNati vRNuSva varaM sa bhagati etameva mama varaM dehi mA lokaM mAraya ( mImaraH ) iti bhaNati eta sAvasthitameva ca tvaM mAritaH evamanyAnapi na mAraviSyAmi, anyatraNa, (sa bhaNati ) yasva ekamapi dezaM pazyAmi dvipadasya vA catuSpadasya vA apadasya vA takha tadanurUpaM rUpaM nirvayAmi evaM bhavatviti datto varaH tataH sa labdhavaro rAjJA satkRtaH san gataH kauzAmbI nagarI, tatra ca zatAnIko nAma rAjA, so'nyadA kadAcit sukhAsanagato dUtaM pRcchati kiM mama nAsti yadanyeSAM rAjJAmasti ?, tena bhaNitaM citrasabhA nAsti, 'manasA devAnAM vAcA pArthivAnAM' (kAryasiddhiH iti niyamAt ) tatkSaNa evaM AzAtrikRtaH, taiH sabhAvakAzA vibhajya pracitritA: ( citritumArabdhAH ) ta dattavarAya yo rAzo'ntaH purakrIDApradezaH sa daSaH tena tatra (krIDApradeze ) tadanurUpeSu nirmiteSu (rUpeSu) kadAcinmRgAvatyA jAlakaTakAntare pAdAko dRSTaH, upamAnena jJAtaM yathA mRgAvatI epeti tena pAdAGguTakAnusAreNa deNyAH rUpaM nirvarttitaM tasyApyummIvamAne evaM [] mArehi mAremo. yugapade0. pAsAmi. V nedam, * vAyA. + sabhA khA. kaDa Education into For Fast Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 129 ~ // 63 // www.ncbrary.or muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH (citrakArakathA madhye) zatAnIka - mRgAvati - kathAnakaM
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka ego masivindU UruyaMtare paDio, teNa phusio, puNo'vi jAto, evaM tinni vArA, pacchA teNa NAya, etena evaM hoyavameva, tato cittasabhA nimmitA, rAyA cittasabha paloeMtotaM padesa patto jastha sA devI, taM NivaNaMteNa so binda diho, viru"ho, eteNa mama pattI dharisiyattikAUNa vajjho ANatto, cittagaraseNI uvahitA, sAmi ! esa varalAkhotti, tato se khujAe muhaM dAiyaM, teNa tadANurUvaM NivattitaM, tathApi teNa saMDAsao chiMdAvi o ceya, Nivisao ya ANato, hai so puNo jakkhassa upavAseNa Thito, bhaNio ya-vAmeNa cittihisi, sayANiyassa padosaM gato, teNa ciMtiyaM-pajoo eyassa appIti vahejjA, tato geNa migAvaIe cittaphalae rUvaM citteUNa, pajjoyassa uhaviraM, teNa diI, pucchio, siddhaM, teNa dUo payaTTito, jadi miyAvaI na paTTavesi to emi, teNa asakkArio Ni khamaNeNa NicchUDho, teNa sihaM, imovi teNa dUyavayaNeNa ruDo, sababaleNa kosaMbi ei, taM AgacchataM souM sayANio appabalo atisAreNa mao, tAhe eko mIbinduH arvantare patitaH, sena spRSTaH (mRSTaH ), punarapi jAtaH, evaM trIn cArAn , pannAt tena jJAtaM, etenaivaM bhavitavyameca, tatabhitrasabhA nirmitA, tato rAjA citrasabhA pralokayan taM pradeza pramaH, yatra sA devI (citritA), to nirNayatA sa binduISTaH, nirutaH, etena mama panI dharpitetikRtvA | vadhya AjJaptaH, citrakRcchaNirupasthitA, svAmin ! eSa landhavara iti, tatastI kubjAvA mukhaM darzitaM, tena tadanurUpaM nirvasitaM, tathApi tena saMdaMzakaH (aGguSTatarga nyora) vita eva, nivissymaajpt| sa punarvakSAya (yakSamArA) apavAsena sthitaH, bhaNitazna-bAmena cinayiSyasi, zatAnIke pradeSaM gataH, tena cintitaMC|| pradyota etasyAbhIti bahena (boI zaktaH), saso'nena sagAvavAvitraphalake rUpaM citravizyA prayotAya upasthApitaM, tena eM, pRSTaH, ziSTa, tena dasaH prasitA. yadi sagAvatIM na prasthApayasi tomi (yomiti ghoSaH) tena asatkRtaH nirthamanena niSkAzitaH, tena ziSTa, ayamapi tena tUtavacanena ruSTaH, sarvabalena kauzAmbImeti, tamAgacchantaM bhuyA zatAnIko'pavalo'tIsAreNa mRtaH, tadA nimmAtA. tiMbaDNa ruho. varaloiti vihitaM. || nedama, sito. dIpa anukrama JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~130~
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM -1 (40) Avazyaka // 64 // prata sutrAMka (2R50- 24-30-0 migAvaIe cintiaM-mA imo bAlo mama putto viNassihiti, esa khareNaM na sakkati, pacchA dUto pavio, bhaNio- hAribhadrIesa kumAro bAlo, amhehiM gaehiM mA sAmaMtarAiNA keNai aNNeNaM pellijihii, so bhaNati-ko mamaM ghAre,mANe peli-18 yavRttiH hiti, sA bhaNati-osIsae sappo, joyaNasae vijjo kiM karehiti !, to NagariM daDhaM karehi, so bhaNati-AmaM karemi, | vibhAgA1 tAe bhaNNati-ujeNigAo iDagAo baliAo, 'tAhi kIrau, AmaMti, tassa ya coddasa rAiNo vasavattiNo, teNaM tesiM bailA ThavitA, purisaparaMparaeNa tehiM ANiAo iTTagAo, kayaM NagaraM daMDaM, tAhe tAe bhaNNati-iyANi dhAssa: bharehi NagariM, tANeNa bhariyA, jA he NagarI rohagaasajhA jAyA, tAhe sA visaMvaiyA, cintiyaM ca NAe-dhaNNA'NaM te gAmAgaraNagara jAva saNNivesA, jattha sAmI viharati, pathaejAmi jai sAmI eja, tato bhagavaM samosaDho, tatthara | sabaverA pasamaMti, migAvatI NiggatA, dhamme kahijjamANe ege purise esa savaNNutti kAuM pacchaNNaM maNasA pucchati, tAhe 1egAvasyA cintitaM-maiSa bAlo mama putro binezana, eSa khareNa na zakyate (sAdhayituM), pazcAtA prasthApitaH, bhaNita:-eSa kumAro bAlA, bhasmAsu gateSu mA sAmantarAjena kenacivanyena preri, sa bhaNati-ko maSA niyamANAn prerakheta, sA bhaNati-ucchIrSake so yojanazate vaidhaH kiM kariSyati ? tat nagarI dadA kuru, sa bhagati-bhAmamiti (omiti) karomi, tayA bhaNyate-bIjabinya iSTakA balavatyaH, tAbhiH karotu, bhomiti, tasya ca caturdaza rAjAno yazavartinaH, tena teSAM balAni sthApitAni, puruSaparamparakeNa tairAnItA iTakAH, kRtaM nagaraM evaM tadA tayA bhaNyate-idAnIM dhanena vibhUti nagarI, sadA senA // 64 // matA, yadA nagarI rodhAsAdhyA jAtA tadA sA visaMvaditA, cintitaM ca tayA-dhanyAste prAmAkaranagarANi yAvat sanivezAH, yatra svAmI viharati, prabaneyaM yadi svAmI AyAyAt (eyAt), sato bhagavAn samavastaH tatra sarvavairANi prazAmbanti, mRgAvatI nirgatA, dharme kadhyamAne ekaH puruSa eSa sarvajJa itikRtvA | praccha manasA pRSThati, tadA / dharamANe.* sabalA.+medama, piNyAsa tato. jAva. dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 131~
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [-- / gAthA-], niryuktiH [ 87], bhASyaM [-] ], somiNA bhaNio-vAyAe puccha devANupiA !, varaM bahave sattA saMbujjhatitti, evamavi bhaNite teNa bhaNNati- bhagavaM / jA sA sA sA ?, tattha bhagavatA AmaMti bhaNitaM, goyamasAmiNA bhaNiaM kiM eteNa jA sA sA sA iti bhaNitaM 1, ettha tIse udvANapariyAvaNiaM sarva bhagavaM parikaheti - teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM caMpAnAma nayarI, tatthego suvaNNagAro itthIlolo, so paMca paMca suvaNNasayANi dAUNa jA pahANA kaNNA taM pariNati, evaM teNaM paMcasayA piMDitA, ekekAe tilagacodasagaM alaMkAraM karei, jaddivasaM jAe samaM bhoge bhuMja. i taddivasaM deti alaMkAraM, sesakAlaM na deti, so IsAluo taM gharaM na kayAI muyai, navA aNNassa ali yaMtuM deti, so aNNadA mittapagate vAhito, aNicchaMto balA NIo jemetuM, so! tahiM gatoci NAUNaM tAhiM ciMtiaM kiM eteNaM amha suvaNNaeNaMti ?, ajja patirikkaM NhAmo samAlabhAmo AviddhAmo a, pahAAo pairikamaijjitavayavihIe tilaya codasaNaM alaMkAreNa alaMkareUNaM addAyaM gahAya pehamANIo citi, so a 5 svAminA bhaNitaH vAcA pRccha devAnupriya ! varaM bahavaH sarathAH saMyanta iti evamapi bhaNite tena bhaNyate bhagavan ! yA sA sA sA ?, tatra bhagavatA Amamiti (omiti ) bhaNite gautamasvAminA bhaNitaM kimetena yA sA sA kheti bhaNitaM ?, anna tasya sthAnaparyApanika sarva bhagavAn parikathayatisinkAle simsamaye campAnAzI nagarI sabaikaH suvarNakAraH khIlolupaH sa paJca paJca su (sI) varNazatAni davA yA pradhAnA kanyA to pariNayati evaM tena paJcazatI piNDitA ekaikasyAH tilakacaturdazakAn alaGkArAn kArayati yahivase yayA samaM bhogAn mujhe (iti) taddivale dadAti alaGkArAn zeSakAle na dadAti sa ISyAlustat gRhaM na kadAcit muJcati, navA'bhyasya upasatuM dadAti so'mpadA mitraprakRte (jemanAdiprakaraNe) vyAhataH anicchan balAcIto jemituM sa tatra gata iti jJAtvA tAbhivintitaM kimetenAsmAkaM suvarNeneti aya pratiriktaM ( yathecchaM ) khAmaH samAlabhAmaH paridadhyAzna, jAtAH pratiriktama. vanavidhinA tilakacaturdazaralaGkArairalaGkRtya Adarza gRhItvA prekSamANAstiSThanti 6 navaraM || mavibhaNito. 8 bhaNitaM aritha lolo ' muMjahiti ahievaM 4 soya. 0 majana0. Education intimation For Parts Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH | campAnagarye suvarNakArasya kathAnakaM ~132~
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM -1 (40) // 65 // prata tato Agato, taM daddUNa Asurutto, teNa ekkA gahiyA, tAva piSTiyA jAva mayatti, taa| aNNAo bhaNati-evaM amhAvi eke- hAribhadrIkA u eeNa haMtaca ti, tamhA eyaM ettheva addAgapuMja karemo, tattheguNehiM paMcahiM mahilAsaehiM paMca egUNAI addAgasayAIyavRttiH jamagasamagaM pakkhittAI, tattha so adAgapuMjo jAto, pacchA puNovi tAsiM pacchAtAvo jAo-kA gatI amha patimA-vibhAga riyANaM bhavissati , lobha uddhasaNAo saheyavAo, tAhe tAhiM ghaNakavADaniraMtaraM NicchiDDAI dArAI ThaveUNa aggI diNNo sabao samaMtao, teNa pacchANutAveNa sANukosayAe a tAe akAmaNijarAe maNUsesUbavaNNA paMcavi sayA corA jAyA, egami pathae parivasaMti, sovi kAlagato tirikkhesUbavaNNo, tattha jA sA paDhama mAriyA, sA ekaM bhavaM tiriesa pacchA egami baMbhaNakule ceDo AyAo, so a paMcavariso, so a suvaNNakAro tirikkhe su uvavaTTiUNa taM mi kule ceva sUtrAMka dIpa anukrama saca tata AgataH, tat dRSTvA phugaH, tenaikA gRhItA tAvatpiTTitA yAvanmRteti, tadAzyA bhaNanti-evaM vayamapi ekaikA etena hantavyeti, tasAt ena bhatraiva bhAdarzapukhaM kurmaH, saukonaiH paJcabhiH mahilAzataiH ekonAni paJcAdarzazatAni yugapat prakSisAni, tatra sAdarzakSo jAtaH, pazcArapunarapi tAsAM pazcAtApo jAta:-kA gatirassAkaM patimArikANAM bhaviSyati !, loke cAvahelanAH somyAH, tadA tAbhirvanakapATanirantaraM nividANi dvArANi sthApayitvA (sthAyitvA) abhirdataH sarvataH samantataH, tena pazcAttApena sAnukrozatayA ca tayA'kAmanirjarayA manuSyeSUpamAH pacApi zatAni caurA jAtAH, ekasmin proparvate parivasanti, so'pi kAlagataH tiryakSutpannaH, tatra thA sA prathamaM mAritA sA ekasmin bhave tirSakSa pazcAta ekasmin bAhmaNa kule ceTa AyAtaH (utpanaH), sa ca paJcavarSaH, saca suvarNakAraH tinya mahatva tasmin kula eva. + misamisamANo. tao.made'pi. || o NihaM.. loeci. JAMERatinintamational wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 133~
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM -1 (40) 645645% prata dauriyA jAyA, so peDo tIse bAlaggAho, sA ya Niccameva royati, teNa udarapoppayaM kareMteNaM kahavi sA joNihAre hattheNa AhatA, tahA bavahitA rovituM, teNa NAyaM-laddho bhae uvAotti, evaM so NicakAlaM kareti, so tehiM mAyapitIhiM NAo, tAhe haNiUNaM dhADio, sAviya paDuppaNNA ceva viddAyA, so ya ceDo palAyamANo ciraM NagaraviNaduhasIlAyAro jAo, gato egaM corapallI, jattha tANi egUNagANi paMca corasayANi parivasaMti, sAvi pairika hiMDatI ega gAma |gatA, so gAmo tehiM corohiM pelito, sA ya jehiM gahiyA, sA tehiM paMcahivi corasaehiM paribhuttA, tesiM ciMtA jAyA -aho imA varAI ettiANa sahati, jai aNNA se ghiijiA labhejA to se vissAmo hojA, tato tehiM aNNayA kayAI tIse viijiA ANIA, jadivasaM ceva ANIA taddivasaM ceva sA tIse chiDDAI maggai, keNa uvAeNa mArejA, sUtrAka *CREASSES dIpa anukrama dArikA jAtA, saceTalasthA bAramAhA, sA ca nityameva roditi, tena udarAmarzanaM kurvatA kathamapi sA yonidvAre hastenAhatA tathA avasthitA rodanAt (bhAye tum) tena jJAta-labdho mayopAya iti, evaM sa nityakAlaM karoti, sa tAbhyAM mAtApitRbhyAM jJAtaH tavA hatyA nirdhATitaH, sApi ca pratyutpannA evaM (yogyavayaHsthaiya) vidutA, sa ca ceTaH palAyamAnaH ciraM nagaravinaSTaduSTazIlAcArI jAto, gata ekA caurapAlI, yatra ca tAni ekonAni paJcazatAni caurAH parivasanti, sApi pratirikta hindantI eka grAmaM gatA, sa mAmasvIre: preritaH (luNTitaH), sA caibhigRhItA, sA taiH paJcabhirapi caurazataiH paribhuktA, teSAM cintA jAtA-aho iyaM barAkI etAvatAM sahate, yacanyA'syA dvitIyA labhyeta tadA'syA vizrAmo bhayena , tatastaranyadA kadAcittasyA dvitIyA'nItA, yadivasa evAnItA tadivasa eva tasthAzmiANi mArgathati, kenopAcena mAyeta, || nada gheva. duiviNa NAgi. wwwjainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 134 ~
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H aavshyk|| 66 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [-gAthA-], niryuktiH [ 87], bhASyaM [-] te' aNNayA kayAi ohAiyA, tAe sA bhaNiA, pecchaM kUbe kiMpi dIsai, sA dahumAraddhA, tAe tattheva chUDhA, te AgatA pucchaMti, tAe bhaNNati appaNo mahilaM kIsa na sAriha ?, tehiM NAyaM jahA eyAe mAriyA, tao tassa baMbhaNaceDagassa hidae ThiaM jahA esA mama pAvakammA bhagiNitti, subai ya bhagavaM mahAvIro sabaNNU sabadarisI, tato esa samosAraNA pucchati / tAhe sAmI bhaNati- - sA caiva sA tava bhagiNI, ettha saMvegamAvanno so pavaio, evaM soUna savA sA parisA pataNurAgasaMjuttA jAyA / tato migAvatI devI jeNeva samaNe bhagavaM mahAvIre teNeva uvAgacchati, uvAgacchittA samaNaM bhagavaM mahAvIraM vaMdittA evaM bayAsI-jaM NavaraM pajjoaM ApucchAmi, tato tujjha sagAse pavayAmitti bhaNiUNa pajjoaM Apucchati, tato pajjoo tIse mahatImahAliyAe sadevamaNuyAsurAe parisAe lajjAe Na tarati vAreDaM, tAhe visajjei, 1 te'nyadA kadAciduddhAvitAH, tadA sA maNitA, pazya kUpe kimapi dRzyate sA drahumaracyA, tathA sannaiva kSiptA, te bhAgatAH pRcchanti, tayA bhaNyante-Atmano mahelAM kiM na rakSata ( sArayata ) 1, tairzAtaM yathaitayA mAritA, tatastasya brAhmaNaceTakakha hRdi sthitaM yathaiSA mama pApakarmA bhaginIti zrUyate ca bhagavAnmahAvIraH sarvajJaH sarvadarzI, tata eSa samavasaraNAt pRcchati tadA svAmI bhagati saiva sA tava bhaginI, atra saMvegamApannaH sa prabajitaH, evaM zrutvA sarvA sA pariSat matanurAgasaMyuktA jAtA, tato mRgAvatI devI yatraiva zramaNo bhagavAn mahAvIraH tatraivopAgacchati, upAgatya zramaNa bhagavantaM mahAvIraM vanditvA evamavAdIt yat paraM prayotamApRcchAmi tatastvatsakAze pravrajAmIti bhaNivA pradyotamApRcchati, tataH prayotastasyAmatimahatyAM sadevamanujAsurAyAM parSada layA na zaknoti vArayituM, tasmAt, visarjayati (vyasukSat) * te ya. + eya sAravei. samosaraNe. pu. Education intimational For Free Only hAribhadrIvRttiH vibhAgaH 1 ~135~ // 66 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM -1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [87], bhASyaM -1 (40) prata sUtrAka tato migAvatI pajoyassa udayaNakumAra NikkhevagaNikkhitaM kAUNa pacaiA, pajjoassavi aDha aMgAravaIpamuhAo devIo pavaiyAo, tANivi paMca corasayANi teNaM gaMtUNa saMbohiyANi, pataM pasaMgeNa bhaNioM, eltha iTTagaparaMparaeNa ahi yAro, esa davaparaMparao // 87 // sAmprataM niyuktizabdasvarUpAbhidhAnAyedamAhaNijuttA te atthA jaM bahA teNa hoi nnijuttii| tahaviya icchAve vibhAsiu suttaparivADI // 88 // vyAkhyA-nizcayena sarvAdhikyena AdI yA yuktA niyuktAH, aryanta ityarthAH jIvAdayaH zrutaviSayAH, te hyA niryuktA eva sUtre, 'yad' yasmAt 'baddhAH samyag avasthApitA yojitA itiyAvat , teneyaM niyukti niryuktAnAM yuktiniryuktayuktiriti prApte yuktazabdasya lopaH kriyate, uSTramukhI kanyeti yadhA, niyuktArthavyAkhyA niyuktiritihRdayaM / Aha-sUtre samyak niryuktA evArthAH punazceheSAM yojana kimarthaM ?, ucyate, sUtre niryukAnapyarthAn na sarva evAzeSAn avabudhyante yataH, ataH / tathApi ca sUtre niryuktAnapi sataH eSayati-iSu icchAyAmityasya Nyantasya lad iti" tip-zap-guNAyAdezeSu kRteSu eSayati, vividha bhASituM vibhASituM, kA?-'sUtraparipATI' sUtrapaddhatiriti, etaduktaM bhavati-apratibudhyamAne zrotari guruM tadanugrahArthaM sUtraparipAvyeva vibhApitumeSayati-icchata icchata mA pratipAdayitumitthaM prayojayatIvati, sUtraparipATImiti pAThAntaraM, ziSya eva guruM sUtrapaddhatimanava budhyamAnaH pravateyati-icchata icchata mama tato sugAvatI pradyota udayanakumArasya nikSepanikSiptaM kRtvA manajitA, prayotasyAppaSTau aGgAravatIpramukhAH deyaH pravajitAH, tAni paJca cauramAtAni tena gatvA saMbodhitAni / putan prasanena bhaNitaM, atra iTakAparamparakeNAdhikAraH, eSa icyaparamparakaH // 1 bhahavA suvaparivAdI subhovaeso'yaM (vi.) zrutasya vidhiriti vRttiH, "sAyAdhika + sUtre. sUtranika sUtreni. nedam. pA. manuSya dIpa anukrama Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | niyuktizabdasya svarupam ~ 136~
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [88], bhASyaM [-] (40) 67 // prata sutrAMka vyAkhyAtuM sUtraparipATImiti, vyAkhyA ca niyuktiriti, ataH punaryojanamitthamadoSAyaiveti, alaM vistareNa, gamanikA- hAribhadrImAtramevaitaditi gAthArthaH // 88 // yadukaM 'arthapRthaktvasya taiH kathitasyeti tIrthakaragaNadharaiH, idAnIM teSAmeva zIlAdisaM- yavRttiH patsamanvitatvapratipAdanAyAha vibhAgaH1 'tavaniyamanANarukkhaM ArUDho kevalI amiyanANI / to muyaha nANavuhi bhviyjnnvivohnnhaae||89|| taM buddhimaeNa paDeNa gaNaharA giNhitaM niravasesaM / titthayarabhAsiyAI gaMthaMti tao pavayaNaTThA // 9 // prathamagAthAvyAkhyA-rUpakamidaM draSTavyaM, tatra vRkSo dvidhA-dravyato bhAvatazca, drabyavRkSaH kalpataruH, yathA tamAruhya kazcit taskusumAnAM gandhAdiguNasamanvitAnAM saMcayaM kRtvA tadadhobhAgasevinAM puruSANAM tadArohaNAsamarthAnAM anukampayA* kusumAni visRjati, te'pica bhUpAtarajoguNDanabhayAt vimalavistIrNapaTeSu pratIcchanti, punaryadhopayogamupabhuJjAnAH sukhadamAmuvanti, evaM bhAvavRkSe'pyAyojyaM / tapazca niyamazca jJAnaM ca taponiyamajJAnAni tAnyeva vRkSasta, tatra anazanAdivAdyA-13 bhyantarabhedabhinnaM tapaH, niyamastu indriyanoindriyabhedabhinnaH, tatra zrotrAdInAM saMyamanamindriyaniyamaH krodhAdInAM tu | noindriyaniyama iti, jJAna-kevalaM saMpUrNa gRhyate, ittharUpaM vRkSaM ArUDhaH, tatra jJAnasya saMpUrNAsaMpUrNarUpatvAt saMpUrNatA-12 khyApanAyAha-saMpUrNa kevalaM asyAstIti kevalI, asAvapi caturvidhaH-zrutasamyaktvacAritrakSAyikajJAnabhedAt, athavA // 6 // zrutAvadhimanaHparyAyakevalajJAnabhedAt, ataH zrutAdikevalabyavacchittaye sarvajJAvarodhArthamAha-amitajJAnI, 'tato' vRkSAta | * itthaMbhUtaM. + 0yodhA. dIpa anukrama SkcksCSCASSCOG Hiranatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 137~
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [90], bhASyaM [-] mukhati 'jJAnavRSTi' iti kAraNe kAryopacArAt zabdavRSTi, kimartha ?-bhavyAzca te janAzca bhavyajanAH teSAM vibodhanaM tadarthaM tannimittamitiyAvat / Aha - kRtakRtyasya satasta svakathanamanarthakaM, prayojanavirahAt, sati ca tasmin kRtakRtyatvAnupapatteH, tathA sarvajJatvAdvItarAgatvAcca bhavyAnAmeva vibodhanamanupapannaM, abhavyAvibodhane asarvajJatvAvItarAgatvaprasaGgAditi, atrocyate, prathamapakSe tAvat sarvathA kRtakRtyatvaM nAbhyupagamyate, bhagavataH tIrtha karanAmakarmavipAkAnubhAvAt tasya ca dharmadezanAdiprakAreNaivAnubhUteH, dvitIyapakSe tu trailokyagurordharmadezanakriyA vibhinnasvabhAveSu prANiSu tatsvAbhAvyAta vivodhAvibodhakAriNI puruSolUkakamalakumudAdiSu AdityaprakAzanakriyAvat uktaM ca vadimukhyena tvadvAkyato'pi keSAvidabodha iti me'dbhutam / bhAnormarIcayaH kasya, nAma nAloka hetavaH 1 // 1 // na cAdbhutamulukasya, prakRtyA kliSTacetasaH / svacchA api tamastvena, bhAsante bhAsvataH karAH // 2 // ityAdi" yathA vA suvaidyaH sAdhyamasAdhyaM vyAdhiM cikitsamAnaH pratyAcakSANazca nAtajjJaH na ca rAgadveSavAn, evaM sAdhyamasAdhyaM bhavyAbhavyakarmarogamapanayannanapanayaMzca bhagavAnnAtajjJo na ca | rAgadveSavAniti alaM prasaGgeneti gAthArthaH // 89 // dvitIyagAthAvyAkhyA -- 'tAM' iti tAM jJAnakusumavRSTiM, buddhimayenabuddhyAtmakena, buddhirevAtmA yasyAsau buddhyAtmakastena, kena ?-paTena, 'gaNadharAH prAguktAH 'grahItuM' AdAtuM 'niravazeSAM' saMpUrNa jJAnakusumavRSTiM, bIjAdibuddhitvAdgaNadharANAM tataH kiM kurvanti :- bhASaNAni bhASitAni, bhAve niSThApratyayaH, tIrthakarasya bhASitAni tIrthakarabhASitAni iti samAsaH, kusumakalpAni, grathnanti vicitrakusumamAlAvat, kimarthamityAha-pragataM prazastai pradhAnamAdau vA vacanaM pravacanaM dvAdazAGgaM gaNipiTakaM tadartha, kathamidaM bhaveditiyAvat, pravaktIti 1 zrImadbhiH siddhasena divAkarapAdairdvAtriMzikAyAmiti prasiddhiH sAkathana 0. 0bhAvakatvAt bhavAt. Education intemational For Parts Only www.ncbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~138~
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM -1, mUlaM [-gAthA-], niyukti: [90], bhASyaM [-] (40) Avazyaka - hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 // 68 // prata sutrAka vA pravacanaM saGghastadarthamiti gaathaarthH||90 // prayojanAntarapatipipAdayiSayedamAha ghinuM ca suhaM suhagaNaNadhAraNA dAuM pucchiuM ceva / eehiM kAraNehiM jIyaMti kayaM gaNaharohiM // 9 // vyAkhyA-'grahItuM ca' AdAtaM ca prathitaM satsUtrIkRtaM sukhaM bhavati arhadvacanavRnda, kusumasaMghAtavat, 'ca' samuccaye, etaduktaM bhavati-padavAkyaprakaraNAdhyAyaprAbhRtAdiniyatakramasthApitaM jinavacanaM ayatnenopAdAtuM zakyate, tathA gaNanaM ca dhAraNA ca gaNanadhAraNe te api sukhaM bhavataH prathite sati, tatra gaNana-etAvadadhItaM etAvaccAdhyetavyamiti, dhAraNA apracyutiH avismRtirityarthaH, tathA dAtuM praSTuM ca, 'sukhaM' ityanuvartate, 'ca' samuccaya eva, evakArasya tu vyavahitaH saMTaGkA, grahItuM sukhameva bhavatItthaM yojanIyaM, tatra dAna-ziSyebhyo nisargaH, praznaH-saMzayApattI asaMzayAthai vidvatsannidhI svavi. vakSAsUcakaM vAkyamiti, 'ebhiH kAraNaiH' anantaroktairhetubhUtaiH 'jIvita' iti avyavacchittinayAbhiprAyataH sUtrameva 'jIya'ti prAkRtazelyA 'kRtaM' racitaM gaNadharaiH, athavA jItamiti avazya gaNadharaiH karttavyameveti, tannAmakarmodayAditi gAthArthaH / / 91 // Aha-tIrthakarabhASitAnyeva sUtra, gaNadharasUtrIkaraNe tu ko vizeSa iti, ucyate, sa hi bhagavAn viziSTamatisaMpannagaNadharApekSayA prabhUtArthamarthamAnaM svalpameva abhidhatte, na vitarajanasAdhAraNaM grantharAzimiti, ata Aha--- atthaM bhAsaha arahA sutaM gaMdhaMti gaNaharA niuNaM / sAsaNassa hiyaTThAe tao sutaM pavattaha // 12 // gAtheyaM prAyo nigadasiddhaiva, cAlanA pratyavasthAnamAtraM tvabhidhIyate-kazcidAha-artho'nabhilApyaH, tasya azabdarU* zakyaM. + dAtuM. * ata evAha / etadevAha. + tithaM. cAlana0. dIpa anukrama // 68 // SiksiRSCRESCRECE wwjandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sUtra-pravartanasya kAraNa-darzanaM ~139~
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [92], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka rUpatvAt , atastaM kathamasau bhASata iti, ucyate, zabda eva arthapratyAyanakAryatvAt upacArataH khalu artha iti, yathA AcAravacanatvAd AcAra ityAdi, 'nipuNaM' sUkSma bahartha ca, niyataguNaM vA niguNa, sannihitAzeSasUtraguNamitiyAvat, pAThAntaraM vA 'gaNaharA nipuNA niguNA vA' // 92 // Aha-zabdamarthapratyAyakaM arhan bhASate, na tu sAkSAdartha, gaNabhU-1 to'pica zabdAtmakameva zrutaM gracamti, kaH khalvatra vizeSa iti, ucyate, gAthA saMbandhAbhidhAna evaM vihitottaratvAt yarikazidetat / Aha-tatpunaH sUtraM kimAdi kiMparyantaM kiyatparimANaM ko vA'sya sAra iti, ucyateSI sAmAiyamAIyaM muyanANaM jAva bindusArAo / tassavi sAro caraNaM sAro caraNassa nibvANaM // 13 // vyAkhyA-sAmAyikamAdau yasya tatsAmAyikAdi, zrutaM ca tajjJAnaM ca zrutajJAnaM, 'yAvadvindusArAd' iti bindusAraM yAvat bindusAraparyantamityarthaH, yAvacchabdAdeva tu byanekadvAdazabhedaM, 'tasyApi zrutajJAnasya 'sAra' phalaM pradhAnataraM vA, cAraizcaraNaM bhAve lyuTpratyayaH, caryate vA aneneti caraNaM, paramapadaM gamyata ityarthaH, sArazabdaH pradhAnaphalaparyAyo vartate, api zabdAt samyaktvasyApi sArazcaraNameva, athavA vyavahito yogaH, tasya zrutajJAnasya sArazcaraNamapi, apizabdAt nirvANamapi, anyathA jJAnasya nirvANahetutvaM na syAt, caraNasyaiva jJAnarahitasyApi syAd, aniSTaM caitat, 'samyagdarzanajJAnacAritrANi mokSamArgaH (tattvArthe a01sU01) iti vacanAt , iha tvanantaraphalatvAcaraNasya tadupalabdhinimittatvAccai zrutasya nivANahetutvasAmAnye satyapi jJAnacaraNayoguNapradhAnabhAvAdityamupanyAsa iti, alaM vistareNa, 'sAra' phalaM 'crnnsy'| ayappacAyaNaphasamiti (vize0 1120) iti kAryazabdona phalArthakaH. baulezyavasthArUpacaraNAvApleranantaraM mokSAvAle, kSAyikajJAnamAleranantaraM tuna, dezaoNnapUrvakoTIviharaNAduskRSTato darzanaM tu caturthe'pi, na ca tadanantaramapi tadAptiH 3 jJAnasya phalaM piratiriti patramaM nANaM to dayA ityAdivacanAt . gAdhArthasaMbagdhA. dIpa anukrama wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~140~
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [93], bhASyaM [-] Avazyaka - 5 saMyamataporUpasya, nirvRtirnirvANa-azeSakarmarogApagamena jIvasya svarUpe'vasthAnaM muktipadamitiyAvat, ihApi niyamataH zailezyavasthAnantarameva nirvANabhAvAt kSINaghanaghAtikarmacatuSkasyApi ca niratizayajJAnasamanvitasya tAmantareNAbhAvAt, / / 69 / / 4 ata ukta sArazcaraNasya nirvANaM iti, anyathA hi tasyAmapi zailezyavasthAyAM kSAyike jJAnadarzane na na sta iti, ataH samyagdarzanAditrayasyApi samuditasya sato nirvANahetutvaM na vyastasyeti gAthArthaH // 93 // tathA cAha niyuktikAraH'suanANaMmivi jIvo vahaMto so na pAuNai mokkhaM / jo tavasaMjamamaie joe na eha boDhuM je // 94 // gamanikA -'zrutajJAne api' iti apizabdAnmatyAdiSvapi jIvo varttamAnaH san na prApnoti mokSamiti, anena pratijJArthaH sUcitaH yaH kiMviziSTa iti, Aha- yastapaHsaMyamAtmakAn yogAnna zaknoti voDhuM iti, anena hetvartha iti, dRSTAntastvabhyUhyo vakSyati vA~, prayogazca- 'na jJAnameva IpsitArthaprApakaM, satkriyAvirahAt, svadezaprAtyabhilASigamanakriyAzUnyamArgajJajJAnavat, sautro vA dRSTAntaH mArgajJaniryAmakAdhiSThitepsitadiksaMprApakapavanakriyAzUnyapotavat, "je" iti pAdapUraNe, 'i'jerAH pAdapUraNe' iti vacanAt // 94 // tathA cAha- Education intimatio aha chepaladdhanijjAma ovi vANiyagaicchiyaM bhUmiM / vAraNa viNA poo na caeha mahaNNavaM taricaM // 95 // taha nANaladdhanijAma ovi siddhivasahiM na pAuNaha / niuNobi jIvapoo tavasaMjamamAruavihnaNI // 96 // *+netaH param 50. For Funny hAribhadrIyavRtti; vibhAgaH 1 ~ 141 ~ // 69 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [96], bhASyaM [-] adhyayanaM [ - ], vyAkhyA - yena prakAreNa yathA, 'cheko' dakSaH, labdhaH- prApto niryAmako yena potena sa tathAvidhaH, apizabdAt sukarNadhArAdhiSThito'pi, vaNija iSTA vaNigiSTA tAM bhUmiM mahArNavaM tarituM vAtena vinA poto na zaknoti, prAptumiti vAkyazeSaH // 95 // tathA zrutajJAnameva labdho niryAmako yena-jIvapoteneti samAsaH, apizabdAtsunipuNamatijJAnakarNadhArAdhiSThi to'pi zeSaM nigadasiddhaM, kintu 'nipuNo'pi paNDito'pi zrutajJAnasAmAnyAbhidhAne satyapi tadatizayakhyApanArthaM nipuNagrahaNaM, tasmAt tapaH saMyamAnuSThAne khalvapramAdavatA bhavitavyamiti gAthAdvayArthaH // 96 // tathA cehaupadezikameva gAthAsUtramAha niyuktikAraH saMsArasAgarAo uDDo mA puNo nibuDiyA / caraNaguNavippahINo buDudda subahaMpi jANato // 97 // padArthastu dRSTAntAbhidhAnadvAreNocyate yathA nAma kazcitkacchapaH pracuratRNapatrAtmaka nizchidra paTalAcchAditodakAndhakAramahAdAntargatAneka jalacarakSobhAdivyasanavyathitamAnasaH paribhramankathaJcideva paTalarandhramAsAdya vinirgatya ca tataH | zaradi nizAnAthakarasparzasukhamanubhUya bhUyo'pi svabandhusnehAkRSTacittaH teSAmapi tapasvinAmadRSTa kalyANAnAmahamidaM sura| lokakalpaM kimapi darzayAmi ityavadhArya tatraiva nimagnaH, atha samAsAditabandhuH tadrandhopalabdhyarthaM paryaTan apazyaMzca kaSTataraM vyasanamanubhavati sma / evamayamapi jIvakacchapo'nAdikarmasantAnapaTalasamAcchAditAnmithyAdarzanAditamo'nugatAt vividha| zArIramAnasAkSivedanajvarakuSThabhagandareSTaviyogAniSTasaMprayogAdiduHkhajalacarAnugatAt, saMsaraNaM saMsAraH, bhAve ghaJpratyayaH, sa Education into For Parts Only www.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 142~
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [97], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- hAribhatI yavRttiH vibhAgaH1 // 70 // prata THORVAS sutrAMka eva sAgarastasmAt , paribhraman kathaJcideva manuSyabhavasaMvartanIyakarmarandhramAsAdya mAnuSatvaprAptyA unmagnaH san jinacandravaca- nakiraNAvabodhamAsAdya duSprApo'yamiti jAnAnaH svajanasnehaviSayA~turacittatayA mA punaH kUrmavat tatraivaM nimajet / AhaajJAnI kUrmoM nimajjatyeva, itarastu jJAnI hitAhitaprAptiparihArajJaH kathaM nimaati iti, ucyate, caraNaguNaiH vivi- dham-anekadhA prakarSeNa hInaH caraNaguNavihINaH nimajati bahvapi jAnana, apizabdAt alpamapi, athavA nizcayanayadarzanena ajJa evAsI, jJAnaphalazUnyatvAt iti, alaM vistareNeti gAthArthaH // 97 // prakrAntamevArtha samarthayannAhasubahuMpi suya mahIyaM kiM kAhI? caraNavippAhINassAaMdhassa jaha palittA dIvasayasahassakoDIvi // 98 // / appaMpi suyamahIyaM payAsayaM hoI caraNajuttassa / ikovi jaha paIvo sacakkhuassA payAsei // 19 // gAthAdvayamapi nigadasiddhameva, navaraM dIpAnAM zatasahasrANi dIpazatasahasrANi lakSA ityarthaH, teSAM koTI, apizabdAre api // 98-99 // Aha-itthaM sati caraNarahitAnAM jJAnasaMpat sugatiphalApekSayA nirarthikA prAmoti, ucyte| iSyata eva, yata Aha jahA kharo caMdaNabhAravAhI, bhArassa bhAgI naha cNdnnss| evaM khunANI caraNeNa hINo, nANassa bhAgI naha so giie||10|| gamanikA-yathA kharaH candanabhAravAhI bhArasya bhAgI na tu candanasya, evameva jJAnI caraNena hInaH jJAnasya bhAgI 'na' * vyAnurakta0. + va nya, 1 mahiyaM. mukkassa. 1 koThyapi. sadU api. sugAIe. dIpa anukrama M // 7 // AMERIEatinidinational andiDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | caraNarahitaM jJAnasya nirarthakatA pratipAdayate ~ 143~
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [100], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka naiva 'sugate' siddhidayitAyA iti gAdhArthaH // 10 // idAnIM vineyasya mA bhUdekAntenaiva jJAne'nAdaraH, kriyAyAM ca tacchaKinyAyAmapi pakSapAta iti, ato dvayorapi kevalayoriSTaphalAsAdhakatvamupadarzayannAha hayaM nANaM kiyAhINaM, hayA annANao kiyaa| pAsaMto paMgulo daho, dhAvamANo a aNdho||101|| iyaM nigadasiddhaiva, varaM udAharaNaM-egaMmi mahANagare palIvarNa saMvRttaM, taMmi ye aNAhA duve jaNA-paMgaloya aMdhAlo ya, te Nagaraloe jalaNasaMbhamubhaMtaloyaNe palAya mANe pAsaMto paMgulao gamaNakiriyA'bhAvAo jANa o'vi palAyaNamagaM kamAgaeNa agaNiNA daho, aMdho'vi gamaNakiriyAjutto palAyaNamaggamajANato turitaM jalaNaMteNa gaMtuM agaNibhariyAe khANIe paDiUNa dddddo| esa diDato, ayamatthovaNao-evaM nANIvi kiriyArahizto na kammamgiNo palAiuM samattho, itaro'vi NANarahiyattaNao tti / atra prayogau bhavataH-jJAnameva viziSTaphalasA dhakaM na bhavati, sakriyAyogazUnyatvAt , nagaradAhe paGgulocanavijJAnavad, nApi kriyaiva viziSTaphala sAdhikA, saMjJAnasaMTaGkarahitatvAt , nagaradAha eva andhasya palAyanakriyAvat // 101 // Aha-evaM jJAnakriyayoH samuditayorapi nirvANaprasAdhakasAmAnupapattiH paramudAharaNaM-ekasmin mahAnagare pradIpanaM saMvRttaM, tamitra anAthI dvau anI-andhaH paGguca, to nagaralokAn jvalanasaMbhramoTAntalocanAn palAyamAnAn pazyasto pahaH gamana kiyA'bhAvAt jAnamapi palAyanamArga kramAgatedAgninA igdhaH andho'pi gamana kriyAyuktaH palAyanamArgamajAnan kharitaM dhavala. | nAstike (jvalanamArgaNa)gavA'gnibhUtAyAM banI ( bhUtezvaTe) patitvA dagdhaH / eSa dRSTAntaH, ayamatropanayaH (0marthopanayaH)-evaM jJAnyapi kiyArahito | na karmAnaH palAyituM samarthaH, itaro'pi jJAnarahitasyAt iti. * vaNarga. + tammivi. 1 paMgulabho aMdhalao ya. aMdhao ya. 1mANe saMte paM0. / jANato'vi. || nANI. hito vaNa asamaratho. prasAdhakaM prasAdhikA. sajJAna.. dIpa ACASSANSAR anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: jJAna-kriyA samanvaye andha-pangalasya dRSTAMta: ~144 ~
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 71 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [101], bhASyaM [-] adhyayanaM [ - ], prasajyate, pratyekamabhAvAt, sikatA tailavat aniSTaM caitaditi, atrocyate, samudAyasAmarthya hi pratyakSasiddhaM, yato jJAnakriyAbhyAM kaTAdikAryasiddhaya upalabhyante eva, na tu sikatAsu tailaM, na ca dRSTamapahotuM zakyate, evamAbhyAmadRSTakAryasi dvirapyaviruddhaiva tasmAdyatkiJcidetat / tathA kica--na sarvathaivAnayoH sAdhanatvaM neSyate, dezopakAritvAt, dezopakAritvamabhyupagamyata eva yata Aha saMjogasiddhI phalaM vayaMti, nahu egacakeNa raho payAi / aMdho ya paMgU ya vaNe samiyA, te saMpauttA nagaraM paviTThA / / 102 / / vyAkhyA- kiMtu tadeva samudAyaM samagratvAdiSTaphalasAdhakaM, kevalaM tu vikalatvAt itarasApekSatvAdasAdhakamiti, ataH kevalayorasAdhakatvaM pratipAditamiti, alaM vistareNa uktasaMbandhagAthA vyAkhyAnaM prakaTArthatvAnna vitanyate, navaraM 'sametye'tyukte'pi 'tau saMprayuktA' viti punarabhidhAnamAtyantikasaMyogopadarzanArthamiti / etthaM udAharaNaM- egaMmi raNNe rAyabharaNa NagarAo ubasiya logo Thito, puNovi dhADibhayeNa yaM vahaNANi ujjhia palAo, tattha dube aNAhapAo, aMdho paMgU ya, ujjhiyA, gayAe dhADIe logaggiNA vAteNa vaNadavo laggo, te ya bhIyA, aMdho chuTTa kaccho agiteNa palAyara, paMguNA Education intemational 3 anodAharaNaM - eka riye rAjabhayena nagarAt usya ( uduSya ) loka: sthitaH punarapi ghATibhayena ca vAhanAni vajjhityA palAyitaH, tatra - dvAvanAthAtmAnI (0thamAyau), andhA pakha ujjhitI, gatAyAM dhAvyAM lokAzinA vAtena vanadayo lajha sI ca bhItI, andhaH chuTTakacchonimArgeNa palAyate pazunA etya + pavahaNANi + katyo. For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01 ] ~ 145~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 71 //
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra -1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [102], bhASyaM [-] bhaNitaM aMdha ! mA ito NAsa NaM, ito ceva aggI, teNa bhaNitaM kuto puNa gacchAmi 1, paMguNA bhaNitaM - ahaMpi purato atidUre maggadeA'samattho paMgU, tA maM khaMdhe karehi, jeNa ahikaMTakajalaNAdi avAe pariharAveMto suhaM te nagaraM pAvemi, teNaM tahatti paDivajjiya aNuddhitaM paMguvayaNaM, gayA ya khemeNa dovi nagaraM ti / esa diDato, ayamatthovaNao-NANakiriyA hiM siddhipuraM pAvijjaiti / prayogazca - viziSTakAraNasaMyogo'bhilaSitakAryaprasAdhakaH, samyakriyopalabdhirUpatvAt, andhapavoriva nagarAvAhiMriti / yaH punarabhilaSitaphalasAdhako na bhavati, sa samyakkriyopalabdhirUpo'pi na bhavati, iSTAgamanakriyAca kalavighaTitaikacakrarathavaditi vyatirekaH // 102 // Aha-jJAnakriyayoH sahakAritve sati kiM kena svabhAvenopakurute ? kimavizeSeNa zibikodvAhakavad, uta bhinnasvabhAvatayA gamanakriyAyAM nayanacaraNAdivrAtavad iti, atrocyate, bhinnasvabhAvatayA, yata Aha--- gANaM payAsagaM sohao tavo saMjamo ya gutikaro / tivhapi samAjoge mokkho jiNasAsaNe bhaNio // 103 // vyAkhyA -- tatra kacavarasamanvitamahAgRhazodhanapradIpapuruSAdivyApAravad iha jIvagRhakarmaka cavarabhRtazodhanAlambano jJAnAdInAM svabhAvabhedena vyApAro'vaseya iti samudAyArthaH / tatra jJAyate'neneti jJAnaM tacca prakAzayatIti prakAzakaM tacca jJAnaM prakAzakatvenaivopakurute, tatsvabhAvatvAt, gRhamalApanayane pradIpavat, kriyA tu tapaHsaMyamarUpatvAd itthamupakurute bhaNitaM an ! mAisonezaH ita evAbhiH tena bhaNitaM kutaH punargacchAmi ? pahanA bhaNitaM ahamapi purato'tidUre mArgadezanA'samarthaH paGkaH, tat mAM skandhe kuru, yenAdikaNTakAdIn apAyAn parihArayan sukhaM tvAM nagaraM prApayAmi tena tatheti pratipadyAnuSThitaM pahuvacanaM gatau ca kSemeNa dvAvapi nagaramiti, eSa dRSTAntaH, ayamatropanayaH- jJAna kriyAbhyAM siddhipuraM prApyata iti * daMsaNA + vAteriti 0 rUpo. iha To. Education intimatio For Parts Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH mokSasya Avazyaka 3 kAraNAni kathyate ~146~
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] aavshyk|| 72 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [-] mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [103], bhASyaM [-] zodhayatIti zodhakaM, kiM taditi, Aha--- tApayatyanekabhavopAttamaSTavidhaM karmeti tapaH, tacca zodhakatvenaivopakurute, tatsvabhAvatvAd, gRhakacava rojjhanakriyayA tacchodhane karmakarapurupavat, tathA saMyamanaM saMyamaH, bhAve appratyayaH, AzravadvAraviramaNamitiyAvat, cazabdaH pRthag jJAnAdInAM prakrAntaphalasiddhI bhinnopakArakartRtvAvadhAraNArthaH, gopanaM guptiH, striyAM cin * ( pA0 3-3-94 ) Agantukakarmakaca varanirodha itihRdayaM, guptikaraNazIlo guptikaraH, tatazca saMyamo'pi apUrvakarmakacavarA gamanirodhatayaivopakurute, tatsvabhAvatvAt, gRhazodhane pavanapreritakacavarAgamanirodhena vAtAyanAdisthaganavat, evaM trayANAmeva, apizabdo'vadhAraNArthaH, athavA saMbhAvane, kiM saMbhAvayati ? ' trayANAmapi jJAnAdInAM kiMviziSTAnAM 1 - nizcayataH | kSAyikAnAM na tu kSAyikopazamikAnAmiti, 'samAyoge' saMyoge 'mokSa' sarvathA'STavidhakarmamala viyogalakSaNaH, jinAnAM zAsanaM jinazAsanaM tasmin, 'bhaNitaH ' uktaH / Aha-- 'samyagdarzanajJAnacAritrANi mokSamArgaH' ityAgamo virudhyate, samyagdarzanamantareNa uktalakSaNajJAnAditrayAdeva mokSapratipAdanAditi, ucyate, samyagdarzanasya jJAnavizeSatvAd rucirUpatvAt jJAnAntarbhAvAd adoSa iti gAthArthaH // 103 // iha yat prAk niyuktikRtA'bhyadhAyi 'zrutajJAne'pi jIvo varttamAnaH sanna prApnoti mokSaM' ityAdi pratijJAgAthAsUtraM, tatraiva sUtrasUcitaH khalvaiyaM heturavagantavyaH, kutaH ? - tasyeM kSAyopazamikatvAt, avadhijJAnavat iti, kSAyikajJAnAdyavAsau ca mokSaprAptiriti tasthaM, ataH zrutasyaiva kSAyopazamikatvamupadarzayannAha 1 jJAnavizeSatvasAdhanAya 2 kSAyopazamikatvarUpaH 3 zrutasya apinA gRhItasya matyAdeza, avadhestu dRSTAntatvAnnAtra mahaH 4 tathAca kSAyopazamike jJAnakiye kSAyikajJAnAdyathA sidvArA mokSasAdhanamiti 5 zrutajJAne varttamAnakha mokSAnavAH samyag yoga: samAyogaH tasmin mo0 + 0parUpatvAda Education intimatol For Parts Only hAribhadrIvRttiH vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 147~ // 72 //
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [104], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka bhAve khovasamie duvAlasaMgapi hoi sucanANaM / kevaliyanANalaMbho nannatya khae kasAyANaM // 104 // byAkhyA-bhavanaM bhAvaH tasmin , sa caudayikAdyanekabhedaH, ata Aha-'kSAyopazamike' dvAdaza aGgAni yasmiMstat dvAdazAGgaM bhavati zrutajJAnaM, apizabdAd aGgabAhyamapi, tathA matyAdijJAnatrayamapi, tathA sAmAyikacatuSTayamapi, tathA ke6 valasya bhAvaH kaivalya ghAtikarmaviyoga ityarthaH, tasmin jJAnaM kaivalyajJAnaM, 'kaivalye sati' anena jJAnagrahaNenAjJAniprakR-18 timuktapuruSapratipAdanaparanayamatavyavacchedamAha, (granthAnaM 2000) tatra 'bujhyadhyavasitamartha puruSazcetayate' iti vacanAta prakRtimuktasya ca buddhyabhAvAt jJAnAbhAva iti, tasya lAbha:-prAptiH, kathaM -kaSAyANAM krodhAdInAM kSaye sati 'nAnyatra' nAnyena prakAreNa, iha ca chadmasthavItarAgAvasthAyAM kaSAyakSaye satyapi akSepeNa kaivalyajJAnAbhAve jJAnAvaraNakSayAnantare dha bhAve'pi kapAyakSayagrahaNa vastuto mohanIyabhedakaSAyANAmatra prAdhAnyakhyApanArthamiti, kaSAyakSaya eva sati nirvANa bhavati, tadbhAve trayANAmapi samyaktvAdInAM kssaayiktvsiddheH| AhaevaM tarhi yadAdAvuktaM 'zrutajJAne'pi jIvo dhartamAnaH sanna prApnoti mokSaM, yastapaHsaMyamAtmakayogazUnyaH' iti, tadvizeSaNamanarthaka, zrute sati tapaHsaMyamAtmakayogasahiSNorapi mokSAbhAvAditi, atrocyate, satyametat, kiMtu kSAyopazamikasamyaktvazrutacAritrANAmapi samuditAnAM kSAyikasamyaktvAdi dIpa anukrama % 4%95 mAdinAdhimanaHparyacI. 2 samyaktyavatAdi. zeSikAdInAM jJAnasthAtmarUpatvAbhAvAt teca prAdhA sarvakaSAyajhaye kevayajJAnadarzanacArimANi, kSAdhikasamyakravaM tu dezakapApakSaye'pi bhavati, tenAtra tadA kapAyakSaSaSa bhAmAnyataH parAmarzaH. * kevaLabhAga + bhAvAta, womjanorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~148~
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [104], bhASyaM [-] (40) prata sutrAMka mAvazyaka-nivandhanatvena pAramparyeNa mokSahetutvAdadoSaH // 105 // Aha-iSTamasmAbhiH mokSakAraNakAraNaM zrutAdi, tasyaiva kathama- hAribhadrI lAbho lAbho veti, mantrocyate, yvRtti:||73|| aTThaNhaM payaDINaM aphosaThihada vahamANo u / jIvona lahai sAmAiyaM cauNDaMpi egayaraM / / 105 / / vibhAgaH1 sattaNhaM papaDINaM anbhitaro kha koDikoDINaM / kAUNa sAgarANaM jai lahara caupahamaNNayaraM // 106 // prathamagAthAcyAkhyA-'aSTAnAM' iti saMkhyA, kAsAM-jJAnAvaraNIyAdikarmaprakRtInAM, utkRSTA cAsI sthitizcotkRSTa-12 hAsthitiH tasyAM 'vartamAnoM bhavan 'jIva' AtmA 'na labhate na prApnoti, kiM tat-'sAmAyika' pUrvayAkhyAtaM, kiMviziSTaM - 'caturNAmapi samyaktvazrutadezaviratisarvaviratirUpANAM 'eka'taram' anyatamat itiyAvat, apizabdAt matyAdi ca, na kevalaM na labhate, pUrvapratipanno'pi na bhavati, yato'vAptasamyaktvo hi na punastatparityAge'pi pranthimullakaca utkRSTasthitI karmaprakRtIH badhnAti, AyuSkotkRSTasthitau punarvartamAnaH pUrvapratipannako bhavati, anuttaravimAnopapAtakAle devo, na tu] pratipadyamAnaka iti, tuzabdAjadhaya'sthitau ca vartamAnaH pUrvapratipannatvAnna labhate, AyuSkajaghanyasthitau ca vartamAno na pUrvapratipanno nApi pratipadyamAnakaH, jaghanyAyuSkasya kSullakabhavagrahaNAdhAratvAt, tasya ca vanaspatiSu bhAvAt , tatra ca pUrvapratipannapratipadyamAnakAbhAvAt , prAkRtInAM ca utkRSTetarabhedabhinnA khalviyaM sthitiA-AditastisRNAmantarAyasya ca C // 73 // mokSakAraNasya kSAyikasampakavAdeH kAraNamiti. 2 mAdinA tapaHsaMyamau. 3 sattArthatvAtsanniti.. mAnupUrvInAmAdirUpa vapakrame 5 matyAdizAnApeaM. satAnA. *DIe, + zrutadezasarva0. 1 ekatarat. tasmaka. - dIpa - anukrama - ANSAR wwjandiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 149~
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [106], bhASyaM -1 (40) prata sUtrAka triMzatsAgaropamakoTIkovyaH parA sthitiH, saptatirmohanIyasya, nAmagotrayoviMzatiH, trayastriMzatsAgaropamANyAyudhakasya, iti, IN jaghanyA tu dvAdaza muhUrcA vedanIyastha, nAmagotrayoraSTau, zeSANAmantarmuhUrta (tatvArthe a08 sUtrANi 15-16-17-18-1920-21) iti gAthArthaH // 105 // Aha-kimetA yugapadeva utkRSTAM sthitimAsAdayanti uta ekasyA utkRSTasthitirUpAyAM saMjAtAyAM anyA api niyamato bhavanti AhosvidanyathA vA vaicitryamaMti, ucyate aMtra vidhiriti, mohniiysy| utkRSTasthitI zeSANAmapi paNNAmuskRSTaiva, AyuSkaprakRtestu utkRSTA vA madhyamA vA, na tu jaghanyeti, mohanIyarahitAnAM tu zeSaprakRtInAM anyatamAyA utkRsthiteH sadbhAve mohanIyasya zeSANAM ca utkRSTA vAmadhyamA vA, na tu jaghanyeti prAsaGgika dvitIyagAthAvyAkhyA-saptAnAmAyuSkarahitAnAM karmaprakRtInAM yA paryantavartinI sthitistAmajhIkRtya sAgaropamANAM koTIkoTI tasyAH koTIkovyA abhyantarata eva, tuzabdo'vadhAraNArthaH, kRtvA''tmAnamiti gamyate 'yadi labhate yadi prApnoti, caturNA zrutasAmAyikAdInAmanyatarat, tata evaM labhate nAnyatheti, pAThAntaraM vA 'kRtvA sAgaropa&|mANAM sthitiM labhate caturNAmanyatarat' ityakSaragamanikA / avayavArtho'bhidhIyate-saptAnAM prakRtInAM yadA pryntvrtinii| sAgaropamakoTIkoTI palyopamAsaMkhyeyabhAgahInA bhavati, tadA dhanarAgadveSapariNAmo'tyantadurbhedyadArugranthivat karmagranthi dIpa anukrama nivekasapeti. pratividhAna, AhetyAditaH saMvedhakathanarUpaM, prasAstu pUrvagurukaSTasthitI sAmAyikapratiSedhAt madhyamAyAM tu lAbhakadhanAta, svasvasthitI kSINAyAM yA zeSA tiSThati sA. *meveti, + tatra. tisanAce. ntara evaM. ESC JAMERatinintamational wwjanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 150~
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 106 ], bhASyaM [-] // 74 // Avazyaka- rbhavatIti, Aha ca bhASyakAra:-"gaMThittiM sudumbheo kakkhaDaghaNarUDhagUDhagaMThica / jIvarasa kammajaNio ghaNarAgaddosapariNAmo // 1 // ityAdi" tasmin bhinne samyaktvAdilAbha upajAyate, nAnyatheti, tadbhedazva mainovighAtaparizramAdibhiH dussAdhyo varttate, tathAhi saM jIvaH karmaripumadhyagataH taM prApya atIva parizrAmyati, prabhUtakarmArAtisainyAntakRzvena saMjAtakhedatvAt, saMgrAmazirasIva durjayApAkRtAne kazatrunaranaredra bhttvt| aparasvAha -- kiM tena bhizena ? kiM vA samyattatvAdinA'vAptena 1, yatha'tidIrghA karmasthitiH samyaktvAdiguNarahitenaiva kSapitA, evaM karmazeSamapi guNarahita eva kSapayitvA vivakSitaphalabhAga bhavatu, atrocyate sa hi tasyAmavasthAyAM varttamAno'nAsAditaguNAntaro na zeSakSapaNayA viziSTaphalaprasAdhanAyAlaM, cittavighAtAdipracuravinatvAt viziSTAprApta pUrvaphalaprApyAsannatvAt prAgabhyastakriyayA tasyAvAptumazakyatvAcca, anekasaMvatsarAnupAlitAcAmlAdipurazcaraNakriyAsAditaguNAntarottarasA hAya kriyArahitavidyA sAdhakavat, tathA cAha | bhASyakAra:- "pAeNa putrasevA parimauI sAhaNaMmi gurutariA / hoti mahAvijAe kiriyA pAyaM savigdhA ya // 1 // taha kammaThitIkhavaNe parimauI mokkhasAhaNe garuI / iha daMsaNAdikiriyA dulabhA pAyaM savigdhA ya // 2 // " / athavA 1 adhiriti durbhedaH karkazadhanarudagUDagranthivat / jIvasya karmajanito ghanarAgadveSapariNAmaH // 1 // (vizeSAvazyake gAthA 1195 ) 2 vidyAsAthakasya vibhISikAdineva manaHkSobhaH 3 prAyeNa pUrvasevA parimRddhI sAdhane gurutarA / bhavati mahAvidyAyAH kriyA prAyaH savijJA ca // 1 // tathA karmasthitikSapaNe parigRddhI mokSasAdhane gurvI graha darzanAdikriyA durlabhA prAyaH savitA ca // 2 // (vizeSAvazyake gAye 1199 - 1200 ) * madhyaM gataH + tAvatI. + 0rAntarasahA0 0hita0. Education intemational For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01 ] ~ 151~ hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH 1 // 74 // www.ncbrary.org " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [106], bhASyaM -1 (40) prata sUtrAka * yata eSa bahI karmasthitiranena unmUlitA, ata evApacIyamAnadoSasya samyaktvAdiguNalAbhaH saMjAyate, nizzeSakarmapa-18 hai rikSaye siddhatvavat , tata eva ca mokSa iti, ato na zeSamapi karma guNarahita evApAkRtya mokSa prasAdhayatIti sthitam / idAnI samyaktvAdiguNamAptividhirucyate-jIvA dvidhA bhavanti-bhavyAzcAbhavyAzca, tatra bhacyAnA karaNatrayaM bhavati, karaNamiti pariNAmavizeSaH, tadyathA-yathApravRttakaraNaM apUrvakaraNaM anivRttikaraNaM ca / tatra yathaiva pravRttaM yathApravRttaM taccAnAdi, aprAptapUrvamapUrva, nivarttanazIlaM nivarti na nivati anivarti, A samyagdarzanalAbhAt na nivartate, tatrAbhavyAnAM Adyameva bhavati, tatra yAvadanthisthAnaM tAvadAdyaM bhavati, tamatikAmato dvitIyaM, samyagdarzanalAbhAbhimukhasya tRtIyamiti // 106 // idAnI karaNatrayamaGgIkRtya sAmAyikalAbhadRSTAntAnabhidhitsurAha pallaya 1 girisariuvalA 2 pivIliyA 3 purisa 4 paha 5 jaraggahiyA 6 / kudava 7 jala 8 vatthANi 9 ya sAmAiyalAbhaviTThantA // 107 // vyAkhyA-tatra pallakadRSTAnta:-pallako lATadeze dhAgyadhAma bhavati, tatra yathA nAma kazcinmahati patye dhAnya prakSipati8 svalpiM svalpataraM, pracuraM pracurataraM tvAdatte, tacca kAlAntareNa kSIyate, evaM karmadhAnyapalye jIvo'nAbhogataH yathApravRttakaraNena svalpAtaramupacinvan bahutaramapacinvaMzca pranthimAsAdayati, punastamatikAmato'pUrvakaraNaM bhavati, samyagdarzanalAbhAbhimu karmakSapaNanivandhanasyAdhyavasAyamAnasya sarvavaiva bhAvAt (iti viyo0 1203 gAthAvRttau), 2 samyatvAvirUpa0. * uccheditA. + nedaM. yAdhAro. nedaM na malpamalpataraM. alpatara0. * dIpa * anukrama T wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sAmAyikalAbhe pallaka-Adi 9 dRSTantAni ~ 152~
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [107], bhASyaM [-] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH // 75 // 16vibhAgaH1 prata sutrAMka khasya tu anivatIti, eSa palyakadRSTAntaH / Aha-ayaM dRSTAnta evAnupapannaH, yataH saMsAriNo yogavataH prati- samayaM karmaNazcayApacayAvuktI, tatra casiyatasya bahutarasya cayaH alpatarasya cApacayaH, yata AgamaH-"palle mahai- mahalle kuMbhaM pakkhivai sohae NAli / asaMjae~ avirae bahu baMdhai nijarai thovaM // 1 // palle mahatimahalle kuMbha sohei pakkhiye NAliM / je saMjae pamatte bahu nijarai baMdhaI thovaM // 2 // palle mahaimahalle kuMbha sohei pakkhive | na kiMci / je saMjae apamatte bahu nijare baMdhai na kiNcii||3||" tatazca evaM pUrvamasaMyatasya mithyAdRSTeH prabhUtatarabandhakasya kuto andhidezaprAptiriti, atrocyate, nanu mugdha ! bAhulyamaGgIkRtya idamuktaM yad-asaMyatasya bahutarasyopacayo'lpa-11 tarasya cApacayaH, anyathA'navarataprabhUtatarabandhAGgIkaraNe khalvapacayAnavasthAnAt azeSakarmapudgalAnAmeva grahaNaM prAmoti, | aniSTaM caitat , samyagdarzanAdiprAptizca anubhavasiddhA virudhyate, tasmAt prAyovRttigocaramidaM palyetyAdi draSTavyamiti 1 / kathaM punaranAbhogataH pracuratarakarmakSaya iti Aha-gireH sarid girisarit tasyAM upalAH-pASANAH girisaridupalAH tadvat, etaduktaM bhavati yathA girisaridupalAH parasparasannighaNa upayogazUnyA api vicitrAkRtayo jAyante, evaM yathApravRttikaraNato jIvAstathAvidhakarmasthitivicitrarUpAzcitrA iti 2 / pipIlikA:-kITikAH, yathA tAsAM kSitI svabhAvagamanaM ANSAMRAX dIpa anukrama ACHAR T // 75 // patye'timahati kumbhaM prakSipati zodhayati nAlikAm / asaMyato'virataH bahu babhAti nirjasyazi stokam // 1 // patve'timahati kumbha zodhayati prakSipati mAlikAm / yaH saMyataH prama taH bahu nirjarapati bArAti stokam // 2 // palye'tima ti kumbha zodhayati prakSipati na kicit / yaH saMvato'pramattaH bahu KAnijerapati ma bAti kicit // 3 // 2 aviratimicyAdRSTiH. * panyA + evamukta sasthAhara khilUpacapA.10ticitra djanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 153~
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [107], bhASyaM [-] (40) prata CERIES sUtrAka bhavati 1 tathA sthANvArohaNaM 2 saMjAtapakSANAM ca tasmAdapyutpatanaM 3 sthANumUrdhani cAvasthAnaM 4 kAsAzcit sthANuzirasaH pratyavasarpaNaM 5 evamihApi jIvAnAM kITikAsvabhAvagamanavat yathApravRttakaraNaM, sthANvArohaNakalpaM tvapUrvakaraNaM, utpatanatulyaM tvanivartikaraNamiti, sthANuparyantAvasthAnasadRzaM tu granthyavasthAnamiti, sthANuzirasaH pratyavasarpaNasamAnaM tu punaH kamesthitivardhanamiti 3 / puruSadRSTAnto yathA-kecana vrayaH puruSA mahAnagarayiyAsayA mahATavI prapannAH, sudIrghamadhvAnaM atikrAmantaH kAlAtipAtabhIravo bhavasthAnamADhIkamAnAH zIghataragatayo gacchantaH purastAt ubhayataH samutkhAtakaravAla pANitaskaradvayamAlokya tatraikaH pratIpamanuprayAtaH aparastu tAbhyAmeva gRhItaHtathA'parastAvatikramya iSTaM nagaramanuprApta iti| 4 eSa dRSTAnto'yamarthopanaya:-evamiha saMsArATavyAM puruSAH saMsAriNatrayaH kalpyante, panthAH karmasthitiratidIrghA, bhayasthAna tu granthidezaH, taskaradvayaM punA rAgadveSau, tatra pratIpagAmI yo yathApravRttakaraNena pranthidezamAsAdya punaraniSTapariNAmaH san karmasthitimutkRSTAmAsAdayati, taskaradvayAvaruddhastu prabalarAgadveSodayo granthikasattva ityarthaH, abhilaSitanagaramanuprApto'pUrvakaraNato rAgadveSacaurau apAkRtya anivartikaraNenAvAdhasamyagdarzana iti 4 / Aha-sahi samyagdarzanamupadezato labhate utAnupadezata eveti, atrocyate, ubhayathApi labhate, katham ?, paMthaH paribhraSTapuruSatrayavat , yathA hi kazcit padhi paribhraSTaH upadezamantareNaiva paribhraman svayameva panthAnamAsAdayati, kazcittu paropadezena, aparastu nAsAdayatyeva, evamihA 1 pAzuddhame (iti vi0 110 gAthAvRttau) mUlaM bubhohinAmakaH ityamaraH. 2 sarve'pyete sumArthAH, anyathA apUrvakaraNakAlAmAkanavaM virudhyeta. gaMsisi sudugnelo kaksadadhaNezyArike ghaNarAgahosapariNAmotivacanAt, * pathapari (pATaH payazca mArgati nikAyoSA), + 1550 ASAARCROSROSSk dIpa anukrama THESENTERTILINirmation aajaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 154 ~
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [107], bhASyaM [-] (40) prata sutrAMka Avazyaka- pyatyantApainaSTasatpatho jIvo yathApravRttakaraNataH saMsArATavyAM paribhraman kazcidanthimAsAdya apUrvakaraNena ca tamatikramya ||hAribhadrI anivartikaraNamanuprApya svayameva samyagdarzanAdi nirvANapurasya pandhAnaM labhate, kazcitparopadezAt , aparastu pratIpagAmI 6 yavRttiH // 76 // granthikasattvo vA naiva labhate iti 5 / idAnI jvarahaSTAnto-yathA hi jvaraH kazcit svayamevAti kazcineSajopayogena vibhAgaH1 kazcittu naivAti, evamiha mithyAdarzanamahAjvaro'pi kazcitsvayamevApaiti kazcit arhadvacanabheSajopayogAt aparastu | tadoSadhopayoge'pi nApati, karaNatrayayojanA svayameva kAryA 6 / kodravadRSTAntaH-yathA iha kepAzcit kodbhavANAM | madanabhAvaH svayameva kAlAntarato'paiti tathA kepAzcit gomayAdiparikarmataH tathA pareSAM nApati, evaM mithyAdarzanabhA-II vo'pi kazcitsvayamevAti kazcidupadezaparikarmaNA aparastu nApati, iha ca bhAvArthaH-sa hi jIvo'pUrvakaraNena madaH nArdhazuddhazuddhakodravAniva darzana mithyAdarzanasamyagmithyAdarzanasamyagdarzanabhedena tridhA vibhajati, tato'nivartikaraNavizepAtsamyaktvaM prAmoti, evaM karaNatrayayogavato bhavyasya samyagdarzanaprAptiH, abhavyasyApi kasyacidU yathApravRttakaraNato granthimAsAdya ahaMdaudivibhUtisadarzanataH prayojanAntarato vA pravarttamAnasya zrutasAmAyikalAbho bhavati, na zeSalAbha | iti / idAnIM jaladRSTAntA-yathA hi jala malinArdhazuddhazuddhabhedena tridhA bhavati, evaM darzanamapi mithyAdarzanAdibhedena apUrvakaraNatastridhA karotIti, bhAvArthastu pUrvavadeva 8 vastradRSTAnte'pyAyojanIyamiti gaathaarthH9|| 107 / / prAsaGgika matra pUrvatra ca, paraM na dRSTAntAnukrameNa kiMtu yathAsvarUpaM. 2 darzanamohanIya putalarUpaM, mithyAtvasya saraye'pi bhAgazrayam, zuddhatvAvasthAnata Azritya miSyApAvasa. 3 AdinA gaNabhUvAdivibhUtyAdimahA, tavaM tu satkArakAraNametaditi buddhau. 4 devatvanarendratvasaubhAgyarUpabalAvAtyAdiprahaH.*0ntamanaTa +0tidrshn| SSCRICCCCC dIpa anukrama Swatanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~155~
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [107], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka mucyate-evaM samyagdarzanalAbhottarakAlamavazeSakarmaNaH palyopamapRthaktvamitisthitiparikSayottarakAlaM dezaviratiravApyate, punaH zeSAyAH saMkhyeyeSu sAgaropameSu sthiterapagateSu sarvaviratiriti, punaravazeSasthiterapi saMkhyeyeSveva sAgaropameSu kSINeSu upazAmakazreNI, anenaiva syAyena apakazreNIti, iyaM ca dezaviratyAdiprAptiretAvatkAlato devamanuSyeSu utpadyamAnasya apratipatitasamyaktvasya niyamenotkRSTato draSTavyeti, anyathA anyatarazreNirahitasamyaktvAdiguNaprAptirekabhavenApyaviruddheti, uktaM ca bhASyakAreNa-"sammettami u laddhe paliyapuhutteNa sAvao hojA / caraNovasamakhayANaM sAgara saMkhaMtarA huti // 1 // evaM apparivaDie sammatte devamaNuyajammesu / aNNataraseDhivaja egabhaveNaM ca sapAI // 2 // " abhihitaM AnuSaGgika, idAnIM yadudayAt samyaktvasAmAyikAdilAbho na bhavati, saMjAto vA'paiti, tAnihAvaraNarUpAn kaSAyAn pratipAdayannAha-paDhamichu / athavA yaduktaM 'kaivalyajJAnalAbho nAnyatra kaSAyakSayAt' iti, idAnIM te kaSAyAH ke ? kiyantaH ? ko vA kasya samyaktvAdisAmAyikasyAvaraNaM ! ko vA khalu upazamAnAdikramaH kasya ityamumarthamabhidhitsurAhapaDhamilluyANa udae niyamA saMjoyaNA kasAyANaM / sammaIsaNalaMbhaM bhavasiddhIyAvina lahaMti // 18 // devabhave'dhikasthitAvapi tAvatyAH sthiteH sanAyAdupacayena na dezaviratiprasaGgaH iti prathamapanAzakavRttI, 2 samparave tu kabdhe palyopamapRthakatvena zrAvako bhavet / caraNopazamakSayeSu, sAgarAH saMkhyevA antaraM bhavati // 1 // evamamatipatite sampAve devamanuSajammasu / anyataraNiya ekabhavenApi sarvANi // 2 // (vize01222-1223), zrutasamyaksvAdiprAptihetutayA prasAH, nedas. + upazamana tadidAnI ka.. papAmAdi. dIpa anukrama S wlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: samyaktva-Adi sAmAyike AvaraNaM (anantAnubandhi kaSAyAnAM kAraNe samyaktva AdInAm alAbha:) ~156~
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM -1, mUlaM - /gAthA-], niyukti: [108], bhASyaM -1 (40) Avazyaka // 77 // prata sutrAka uttaragAthA api prAyaH kiyatyo'pi uktasaMbandhA eveti, tatra vyAkhyA-prathamA eva prathamilukAH, dezIvacanato jahA haribhadrI'paDhamillA estha gharA' ityAdi, teSAM prathamillukAnAM-anantAnubandhinAM krodhAdInAmityuktaM bhavati, prAthamyaM caiSAM samyaktvA- yavRttiH khyaprathamaguNavighAtitvAt kSepaNakramAdveti, udayaH-udIraNAvalikAgatatatpudgalotasAmarthyatA tasmin udaye, kim ?-13 vibhAgaH1 'niyamAt niyameneti, asya vyavahitapadena sAdhU saMbandhaH, taM ca darzayiSyAmaH, idAnIM punaH prathamiThukA eva vizipyante-kiviziSTAnAM prathamichukAnAM karmaNA tatphalabhUtena saMsAreNa vA saMyojayantIti saMyojanAH, saMyojanAzca . kaSAyAzceti vigrahaH teSAmudaye, kim -niyamena samyak-aviparItaM darzanaM samyagdarzanaM tasya lAbhA-prAptiH samyagdarza-18 nalAbhaH taM, bhave siddhiryeSAM te bhavasiddhikAH / Aha-sarveSAmeva bhave sati siddhirbhavati ?, ucyate, evametat, kiMtu iha / prakaraNAt tadbhavo gRhyate, tadbhavasiddhikA api na labhante' na prAmuvanti, apizabdAd abhavyAstu naiva, athavA parItasaMsAriNo'pi naiveti gAthArthaH // 108 // biiyaphasAyANudae apaJcakkhANanAmadhejANaM / sammaIsaNalaMbhaM virayAviraI na u lahaMti // 10 // vyAkhyA-'dvitIyA' iti dezaviratilakSaNadvitIyaguNaghAtitvAt kSapaNakramAdvA, 'kaSAyA' iti 'kapa gatI' iti kaSazabdena karmAbhidhIyate, bhavo vA, kaSasya AyA lAbhAH prAptayaH kaSAyAH krodhAdayaH, dvitIyAzca te kaSAyAzceti samAsaH, teSAM, 'udayaH' iti asya pUrvavadarthaH, kiMviziSTAnAM ?-'apratyAkhyAnanAmadheyAnAM na vidyate dezaviratisarvaviratirUpaM pratyAkhyAnaM yeSu udayaprApteSu satsu te apratyAkhyAnAH, sarvaniSedhavacano'yaM naJ draSTavyaH, apratyAkhyAnA evaM nAmadheya yeSAM / dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 157~
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [109], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka te tathAvidhAH teSAmudaye sati, kim |-smygdrshnlaabh, bhavyA labhante iti zeSaH, ayaM ca vAkyazeSo viratAvirativizeSaNe tuzabdasaMsUcito draSTavyaH, tathA cAha-viramaNaM virataM tathA na viratiH aviratiH virataM cAviratizca yasyAM nivRttI sA tathocyate, dezaviratirityarthaH, tAM viratAviratiM natu labhante, tuzabdAt samyagdarzanaM tu labhante iti gAthArthaH // 109 // | taiyakasApANudae pacakkhANAvaraNanAmadhijANaM / desikadesaviraI carittalaMbha na u lahati // 11 // vyAyAviratilakSaNatRtIyaguNapAtitvAt kSapaNakramAdvA tRtIyAH, kaSAyAH' pUrvavata , tRtIyA te kpaayaashceti| samAsaH, kapAyAH krodhAdaya evaM catvArasteSAM 'udaya' iti pUrvavat, kiMviziSTAnAM ?-AvRNvantItyAvaraNA, pratyAkhyAna sarvaviratilakSaNaM tasyAvaraNAH pratyAkhyAnAvaraNAH pratyAkhyAnAvaraNA eva nAmadheyaM yeSAM te tathAvidhAsteSAM / Aha-nanvapratyAkhyAnanAmadheyAnAmudaye na pratyAkhyAnamastItyukta, natrA pratipiddhatvAt , ihApica AvaraNazabdena pratyAkhyAnaprati dhAt ka eSAM prativizeSa iti, ucyate, tatra na sarvaniSedhavacano vattete, iha punaH Aune maryAdeSadarthavacanatvAt IpadamaryAdayA vA''vRNvantItyAvaraNAH, tatazca sarvaviratiniSedhArtha evAyaM vartate na dezaviratiniSedhe khalyAvaraNazabda iti, tathA cAha-dezazcaikadezazca dezaikadezI, tatra dezaH-sthUrapANAtipAtaH, ekadezaH tasyaiva yathAdRzyavanaspatikAyAtipAtaH, 1 tayoH viratiH-nivRttiH tAM, labhante iti vAkyazeSaH, atrApi vAkyazeSaH cAritravizeSaNe tuzabdAkSipta eva draSTavyaH, yata Aha-'cAritra' iti 'dhara gatibhakSaNayo' riti, asya 'artilUghUsUkhanisahicara itraH' (pA.3-2-184) itItrapratyayAntasya caritramiti bhavati, carantyaninditamanena iti caritraMkSayopazamarUpaM tasya bhAvazcAritraM, etaduktaM bhavati-ihAnyajanmopAttA dIpa anukrama Sirwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 158~
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [110], bhASyaM [-] (40) zyaka- // 78 // MCIA prata sutrAMka vidhakarmasaMcayApacayAya caraNa cAritraM, sarvasAvadyayoganivRttirUpA kriyetyarthaH, tasya lAbhazcAritralAbhastaM na tu labhante, hAribhadrItuzabdAdezaikadezaviratiM tu labhanta eveti gaathaarthH|| 110 // idAnImamumevArthamupasaMharanAha yavRttiH mUlaguNANaM labhaM na lahai mUlaguNaghAiNaM udae / udae saMjalaNANaM na lahai caraNaM ahakkhAyaM // 111 // vibhAgaH1 vyAkhyA-mUlabhUtA guNA mUlaguNA uttaraguNAdhArA ityarthaH, te ca samyaktvamahAnatANuvratarUpAH teSAM mUlaguNAnAM lAbha 'na labhate' na prApnoti, kadeti Aha-mUlaguNAn ghAtayituM zIlaM yeSAM te mUlaguNaghAtinaH teSAM mUlaguNaghAtinA-ana-12 ntAnubandhyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNAnAM dvAdazAnAM kaSAyANAmudaye, tathA ISad jvalanAt saMjvalanAH sapadi parISahAdisaMghAtajvalanAdvA saMjvalanAH krodhAdaya eva catvAraH kaSAyAH teSAM saMjvalanAnAmudaye na labhate cArazcaraNaM, bhAve lyuTpratyayaH, labdhaM vA tyajati, kiM sarvam |-netyaah-ythaivaakhyaatN yathAkhyAtaM iti akaSAya, sakapAyaM tu labhate eveti // 111 // na ca yathAkhyAtacAritramAtropaghAtina eva saMjvalanAH, kiMtu zeSacAritradezopaghAtino'pi, tadudaye zeSacAritradezAticArasiddheH, tathA cAhasavvevia aiyArA saMjalaNANaM tu udyaoTuMti / mUlacchijjaM puNa hoi bArasaNhaM kasAyANa // 112 // vyAkhyA-'sarve' AlocanAdicchedaparyantaprAyazcittazodhyA, apizabdAta kiyanto'pica, aticaraNAmyaticArAH X // 78 // cAritraskhalanAvizeSAH, saMjvalanAnAmevodayato bhavanti, tuzabdasya evakArArthatvAt dvAdazAnAM punaH kaSAyANAM udayataH, kim ?-mUlacchedyaM bhavati, evaM padayogaH karttavyaH, 'mUlena' aSTamaprAyazcittena 'chidyate' vidAryate yaddopajAtaM tanmUlacchedyaM, dIpa anukrama T Sirajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 159~
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [112], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka azeSacAritracchedakArIti bhAvArthaH, punaHzabdastu prakrAntArthavizeSaNArtha eveti, 'bhavati' saMjAyate 'dvAdazAnAM' anantAnubandhimabhRtInAM kaSAyANAM, udayeneti saMvadhyate, athavA mUlacchedyaM yathAsaMbhavataH khalyAyojanIya, pratyAkhyAnAvaraNakaSA-1 yodayatastAvat mUlacchedya-sarvacAritravinAzaH, evamapratyAkhyAnakaSAyAnantAnuvandhyudayatastu dezaviratisamyaktvaM mUlacchecaM yathAyogamiti gAthArthaH // 112 // yatazcaivamataHvArasavihe kasAe khaie ubasAmie va jogehiM / lambhaha carittalaMbho tassa visesA hame paMca // 113 // vyAkhyA 'dvAdazavidhe dvAdazaprakAre anantAnuvandhyAdibhedabhinne 'kaSAyeM krodhAdilakSaNe, 'kSapite sati' prazastayogaiH-nirvANahutabhuktulyatA nIte 'upazamite' bhasmacchannAgnikalpatAM prApite, vAzabdAt kSayopazamaM vA-ardhavidhyAtAnalodghaTTanasamatAM nIte 'yogaiH' manovAkAyalakSaNaiH prazastairhetubhUtairiti, kim ? labhyate cAritralAbhaH 'tasya' cAritralA bhasya sAmAnyasya na tu dvAdazavidhakaSAyakSayAdijanyasyaiveti, 'vizeSA' bhedA 'ete' vakSyamANalakSaNAH 'paJca' paJceti saMkhyA, &A(iti) gAthAkSarArthaH // 113 // anantaragAdhAsUcitapaJcacAritrabhedapradarzanAyAha sAmAiyaM ca padama cheovaTThAvaNaM bhave bIyaM / parihAravisuddhIyaM suhumaM taha saMparAyaM ca // 114 // tatto ya ahakkhAyaM khAyaM sambaMmi jiivlomi| carikaNa suvihiA vaccaMtayarAmaraM ThANaM // 115 // "prathamagAthAvyAkhyA-'sAmAyika' iti samAnAM-jJAnadarzanacAritrANAM AyA-samAyaH, samAya evaM sAmAyika, vinayAdipAThAt svArthe Thak, Aha-samayazabdastatra paThyate, tatkathaM samAye pratyayaH, ucyate, 'ekadezavikRtamananyavadra dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: cAritrasya sAmAyika-Adi paJca-bhedA: evaM teSAm vyAkhyA: ~160~
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [115], bhASyaM [-] (40) % Avazyaka % // 79 // prata sutrAMka |vatI' tinyAyAt , taca sAvadyayogaviratirUpaM, tatazca sarvamadhyetaccAritraM avizeSataH sAmAyika, chedAdivizeSaistu vize- hAribhadrI pyamANaM arthataHzabdAntaratazca nAnAtvaM bhajate, tatra prathama vizeSaNAbhAvAt sAmAnyazabda evAvatiSThate sAmAyikamiti, tacca dvidhA-itvaraM yAvatkathikaM ca, tatra svalpakAlamitvaraM, tacca bharatairavateSu prathamapazcimatIrthakaratIrtheSu anAropitavratasya pavibhAgaH1 zikSakasya vijJeyamiti, yAvatkathikaM tu yAvatkathA AtmanaH tAvatkAlaM yAvatkathaM yAvatkathameva yAvatkadhika AbhavavatItiyAvat, tacca madhyamavidehatIrthakaratIrthAntargatasAdhUnAmavaseyamiti, teSAmupasthApanA'bhAvAt, atra prasaGgato madhyamavidehapurimapazcimatIrthakaratIrthavartisAdhusthitAsthitakalpaH pradarzyate-tatra grathAntare vivakSitArthapratipAdikeyaM gAthA"Acelaku1desiya 2 sejAyara 3 rAyapiMDa 4 kiikamme 5 vaya 6 jiDa 7 paDikamaNe 8 mAsaM 9 pajosavaNakappo 10 // 1 // " asyA gamanikA-causu ThiA chasu ahiA, keSu caturSa iti, Aha-sijjAyarapiMDe yA cAujjAme ya purisajiDe ya / kinakammassa ya karaNe cattAri avaDiA kappA ||1||naasy celaM vidyate ityacelakaH tAvaH acelakatvaM acelakatve sthitAH, etaduktaM bhavati-na vaidehamadhyamatIrthakaratIrthasAdhavaH purimapazcimatIrthavartisAdhuvat acelave sthitAH kutaH:-teSAM RjuprajJatvAt mahAdhanamUlyavicitrAdivatrANAmapi paribhogAt, purimapazcimatIrthakaratIrthavattisAdhUnAM tu // 79 // RjuvakrajaDatvAt mahAdhanamUlyAdivastrAparibhogAjjIrNAdiparibhogAcca acelakatvamiti / Aha-jIrNAdivastrasadbhAve, kathamacera lakatvam / , ucyate, teSAM jIrNatvAt asAratvAt alpatvAt viziSTArthakriyA'prasAdhakatvAt asattvAvizeSAt iti, tathA cetthaMbhUtavastrasadbhAve'pi loke'celakatvavyapadezapravRttidRzyate, yathA-kAcidaGganA jIrNavakhaparidhAnA anyAbhAve sati dIpa anukrama T rajancionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Acelaka Adi daza kalpA: ~ 161~
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [115], bhASyaM [-] (40) S prata sUtrAka **** tadAve'pi ca samarpitasATakaM kuvindaM taniSpAdanamantharaM prati Aha-tvara kolika ! nagnikA'hamiti' 1 / tathA audde|zike'pyasthitA eva, katham ?-iha purimapazcimatIrthakarasAdhu uddizya kRtamazanAdi sarveSAmakalpanIyaM, teSAM tu yamuddizya kRtaM tasyaivAkalpanIyaM na zeSANAmiti 2 / tathA zayyAtararAjapiNDadvAram,-piNDagrahaNamubhayana saMvadhyate, tatra zathyAtara|piNDe sthitA eva, zayyAtarapiNDohi yathA purimapazcimatIrthakarasAdhUnAM akalpanIyaH, evaM madhyamatIrthaMkarasAdhUnAmapi / rAja |piNDe cAsthitAH, katham / sa hi purimapazcimatIrthakarasAdhUnAmagrAhya eva, madhyamAnAM tu doSAbhAvAt gRhyate 4aa tathA kRtikarma vandanamAkhyAyate, tatrApi sthitAH, katham ? yathA purigapazcimatIrthakarasAdhUnAM prabhUtakAlapatrajitA api saMyatyA pUrva vandanaM | kurvanti, evaM teSAmapi, yathA vA kSullakA jyeSThAryANAM kurvanti, evaM teSAmapi 5 / bratAni prANAtipAtAdinivRttilakSaNAni teSvapi sthitA eva, yathA purimapazcimatIrthakarasAdhavaH vratAnupAlanaM kurvanti, evaM te'pIti, Aha-teSAM hi maithunavirativajyoni catvAri vratAni, tatazca kathaM sthitA iti, ucyate, tasyApi parigrahe'ntarbhAvAt sthitA eva, tathAca nAparigRhItA yoSit upabhokuM pAryate / tathA jyeSTheti-jyeSThapade sthitA eva, kintu purimapazcimatIrthakarasAdhUnAM upasthApanayA| jyeSThaH, teSAM tu sAmAyikAropaNeneti / tathA pratikramaNe asthitAH, purimapazcimasAdhUnAM niyamenobhayakAlaM pratikramaNaM,81 | teSAM tu aniyamaH, doSAbhAve sarvakAlamapyapratikramaNamiti 8 tathA mAsaparyuSaNAkalpadvAra,-tatra mAsakalpe'pyasthitAH katham ?-purimapazcimatIrthakarasAdhUnAM niyamato mAsakalpavihAraH, madhyamatIrthakarasAdhUnAM tu doSAbhAve na vidyate, evaM paryu|paNAkalpo'pi vaktavyaH, etaduktaM bhavati--tasminnapi asthitA eva 9-10-iti samudAyArthaH, vistarArthastu kalpAdavaga * dIpa anukrama EAXE OM* ainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~162~
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [-- /gAthA -], niryuktiH [ 115], bhASyaM [-] // 80 // Avazyaka- ntavyaH / abhihitamAnuSaGgikaM, idAnIM prakRtamucyate - Aha-purimapazcimatIrthakara sAdhUnAmapi yaditvaraM sAmAyikaM tatrApi karomi bhadanta ! sAmAyikaM yAvajjIva' itItvarasyApyAbhavagrahaNAt tasyaiva upasthApanAyAM parityAgAt kathaM na pratijJA* lopa iti, atrocyate, - aticArAbhAvAt, tasyaiva sAmAnyataH sAvadyayogavinivRttirUpeNAvasthitasya zuddhyantarApAdanena saMjJAmAtra vizeSAt iti / cazabdo vAkyAlaGkAre, 'prathamaM' AdyaM cAritramiti, idAnIM 'chedopasthApanaM' chedazcopasthApanaM ca yasmiMstacchedopasthApanaM, etaduktaM bhavati - pUrvaparyAyasya chedo mahAvrateSu copasthApanamAtmano yatra tacchedopasthApanaM tacca sAticAramanaticAraM ca tatrAnaticAraM yadityarasAmAyikasya zikSakasya AroSyata iti, tIrthAntarasaMkrAntau vA yathA pArzvanAthatIrthAt vardhamAna svAmitIrthaM saMkrAmataH paJcayAmadharmapratipattAviti, sAticAraM tu mUlaguNaghAtino yat punarpratocAraNamiti, uktaM chedopasthApanaM, idAnIM parihAravizuddhikaM tatra pariharaNaM parihAraH- tapovizeSaH tena vizuddhiryasmiMstatparihAravizuddhikaM tacca dvibhedaM nirvizamAnakaM nirviSTakAyikaM ca tatra nirvizamAna kAstadAsevakAH tadavyatirekAt tadapi cAritraM niviMzamAnakamiti, AsevitavivakSitacAritrakAyAstu nirviSTakAyAH ta eva svArthikapratyayopAdAnAt nirviSTakA| vikAH tadavyatirekAJcAritramapi nirviSTakAyikamiti, iha ca navako gaNo bhavati, tatra catvAraH parihArikA bhavanti, apare tu tadvaiyAvRttyakarAzcatvAra evAnuparihArikAH, ekastu kalpasthito vAcanAcAryo gurubhUta ityarthaH eteSAM ca nirvizamAnakAnAmayaM parihAraH - parihAriyANa u tavo jahaNNa majjho taheva ukkoso| sIuNhavAsakAle bhaNio dhIrehiM patteyaM / 1 / 1 parihArikANAM tu tapo japanyaM madhyamaM tathaivotkRSTam / zItoSNa varSAkAle bhaNitaM dhIraiH pratyekam / 1 / Ja Educat For Parts Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 163~ // 80 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM -/gAthA-], niyukti: [115], bhASyaM [-] (40) prata tatthaM jahaNNo gimhe cauttha chaI tu hoi majhimao / aThamamihamukoso patto sisire pavakkhAmi / 2 / sisire tu jaha paNAdI chaTThAdI dasamacarimago hoti / vAsAsu ahamAdI bArasapajatago nneo|3| pAraNage AyAma paMcasu gaho bhadosabhiggaho bhikkhe / kappaDiyAdi paidiNa kareti emeva AyAmaM / 4 / evaM chammAsatavaM paritu parihAriyA aNucarati / aNucarage parihAriyapadahite jAva chammAsA / 5 / kappaDitovi evaM chammAsatavaM kareMti sesA u / aNuparihAriMgabhAvaM vayaMti kappaSTigattaM ca / 6 / eveso aTThArasamAsapamANo u vaNNio kappo / saMkhevao visesA visesasuttAo NAyavo / 7 // kappasamattI' tayaM jiNakappaM vA uviti gacchaM vA / paDivajamANagA puNa jiNassa pAse para jaMti / 8 / titthayarasamIvAsevagassa pAse va No u aNNassa / etesiM jaM caraNaM parihAravisuddhigaM taM tu |9|''tthaa' ityAnantaryArthe, gAthAbhaGgAbhayAvyavahitasyopanyAsaH, 'sUkSmasaMparAya' iti saMparyeti ebhiH-saMsAramiti saMparAyAH kaSAyAH, sUkSmA lobhAMzAvazeSatvAt sUtrAka dIpa anukrama tatra jaghanya prISme canuyaH paThastu bhavati madhyamakam / aSTama iha utkRSTaM itaH zikSire pravakSyAmi / 2 / zizire tu jaghanyAdi SaSThAdi dazamacaramakaM | bhavati / varSAmu aSTamAdi dvAdazaparyantakaM jJeyam / 3 / pAraNake AcAmAmlaM patra mahA dvayorabhigraho bhikSAyAm / kalpasthitAdayaH pratidina kurvanti evamevAcAmAmlam / / / evaM SaNmAsatapaH caritvA parihArikA anucaranti / manucarakAH parihArikapadasthitAH baavtvpmaasaaH| 5 / kalpasthito'pi evaM paNmAsatapaH karoti zeSAstu anuparihArikamA prajanti kalpasthitasvaM cArAevameyo'STAdazamAsapramANastu varNitaH kapaH / saMkSepataH vizeSato vizeSasUtrAjJAtavyaH 1. kalpasamAptI taM jinakala popayanti vA / pratipadyamAmakAH punarjinasTa pArtha prapacante / / tIrthakarasamIpAsevakapa pArthe vA gatvanyasya / eteSA | yacaraNaM parihAravizuddhika taNu // 9 // anataniorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 164~
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -, mUlaM -/gAthA-], niyukti: [115], bhASyaM -] (40) Avazyaka prata sutrAMka | saMparAyA yatra tat sUkSmasaMparAya, tacca dvidhA-vizudhyamAnaka saMklizyamAnakaM ca, tatra vizudhyamAnaka kSapakopazamakazreNi-| | hAribhadrIdvayamArohato bhavati, saMktizyamAnaka tUpazamazreNitaH pracyavamAnasyeti, 'caH' samuccaye iti gaathaarthH||11|| dvitIyagAthAvyAkhyA-'tatazca' sUkSmasaMparAyAnantaraM yathaivAkhyAtaM yathAkhyAtaM akaSAyacAritramiti yathA khyAtaM-prasiddhaM sarvasmin / vibhAgaH1 jIvaloke, taca chadmasthavItarAgasya kevalinazca bhavati, tatra ca chadmasthasya upazAmakasya kSapakasya vA, kevalinastu sayogino'yogino veti, zeSaM nigadasiddha, navaraM maraNaM maraH jarA ca marazca jarAmarau tau avidyamAnI yasmin tadajarAmaramiti gAthArthaH // 115 // tatrateSAM pazcAnAM cAritrANAM AdyaM cAritratraya kSayopazamalabhyaM caramacAritradvayaM tUpazamakSayala8 bhyameva, tatra tatkarmopazamakramapradarzanAyAha ___ aNadaMsanapuMsitthI ceyachakaM ca purusaveyaM ca / do do egantarie sarise sarisaM uvasamei // 116 // athavA caramacAritradvayaM zreNyanta vinastadvinirgatasya ca bhavati, ataH zreNidvayAvasaraH, tatra ubhayazreNilAbhe cAdAvupazamazreNirbhavatItyatastarasvarUpAbhidhitsaryavAha-aNadaMsa0 / gAdhAbyAkhyA-tatropazamazreNiprArambhako bhavatyapramattasaMyata eva, anye tupratipAdayanti-aviratadezaviratapramattApramattasaMyatAnAmanyatama iti, zreNiparisamAptI pramattApramattasaMyatAnAmanyatamo bhavati, sa caivamArabhate-aNa raNeti daNDakadhAtuH asyAcpratyayAntasya aNa iti bhavati, zabdArthastu aNantItyaNAH, // 81 // aNanti-zabdayanti avikalahetutvena asAtaveyaM nArakAdyAyuSka ityaNA:-AdyA krodhAdayaH, athavA anantAnubandhinaH krodhAdayaH anAH, samudAyazabdAnAmavayave vRttidarzanAt bhImasenaH sena iti yathA, tatrAsau pratipattA prazasteSvadhyavasAya 26-SCCSCAR-800- anukrama JAMERatunintamational Jhaneiorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~165~
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [116], bhASyaM [-] (40) prata FET sUtrAka SAROSARO | sthAneSu vartamAnaH prathama yugapadantarmuharttamAtreNa kAlena anantAnubandhinaH krodhAdIn upazamayati, evaM sarvatra yugapadupaza|makakAlo'ntarmuharsapramANa eva draSTavyaH, tato darzanaM darzastaM, darzanaM trividhaM-mithyA samyagmithyA samyagdarzanaM yugapadeveti, tato'nudIrNamapi napuMsakavedaM yugapadeva yadi puruSaH prArambhakA, pazcAtstrIvedamekakAlameveti, tato hAsyAdiSada-hAsyaratyaratizokamayajugupsApadaM, punaH puruSavedaM / atha strI prArambhikA tataH prathama napuMsakavedamupazamayati pazcAtpuruSavedaM tataH SaTvaM tataH strIvedamiti / atha napuMsaka eva prArambhakaH tato'sau anudIrNamapi prathamaM strIvedamupazamayati pazcAtpuruSavedaM tataH padaM tato napuMsakavedamiti, punaH 'dvau dvau krodhAdyau 'ekAntaritI' saMcalanavizeSakrodhAdyantarito 'sadRzI' tulyau 'sadRzaM' yugapadupazamayati, etaduktaM bhavati-apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakrodhau sadRzau krodhatvena yugapadupazamayati, tataH saMjvalanaM krodhamekAkinameva, tataH apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnau yugapadeva tataH saMjvalanamAnamiti, evaM mAyAdvayaM sadRzaM punaH saMjvalanAM mAyAM, evaM lobhadvayamapi punaH saMgvalanaM lobhamiti, taM copazamayaMtridhA karoti, dvau bhAgau yugapadupazamayati, tRtIyabhAga saMkhyeyAni khaNDAni karoti, tAnyapi pRthaka pRthak kAlabhedenopazamayati, punaH saMkhyeyakhaNDAnAM carama-1 khaNDaM asaMkhyeyAni khaNDAni karoti, sUkSmasaMparAyastataH samaye samaye ekaikaM khaNDaM upazamayatIti, iha ca darzanasaptake 81 upazAnte nivRttivAdaro'bhidhIyate, tata UryamanivRttibAdaro yAvat saMkhyeyAntimadvicaramakhaNDa / Aha-saMjvalanAdInAM / yukta itthamupazamaH, anantAnubandhinAM tu darzanapratipattAvevopazamitatvAnna yujyata iti, ucyate, darzanapratipattI teSAM kSayo dIpa anukrama wwwjandiarary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 166~
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 82 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [116], bhASyaM [-] pazamAt iha copazamAdavirodha iti, Aha-kSayopazamopazamayoreva kaH prativizeSaH ?, ucyate, kSayopazamo hyudIrNasva kSayaH anudIrNasya ca vipAkAnubhavApekSayA upazamaH, pradezAnubhavatastu udayo'styeva, upazame tu pradezAnubhavo'pi nAstIti, utkaM ca bhASyakAreNa - "vedeI saMtakammaM khaovasamiesa nAzubhAvaM so / uvasaMtakasAo uNa veei na saMtakammaMpi // 1 // " Aha-saMyatasyAnantAnubandhinAmudayo niSiddhastat kathamupazama iti ucyate sa hyanubhAvakarmAGgIkRtya na tu pradezakarmeti, tathA cokamArSe - "jIve' NaM bhante ! sayaMkaDaM kammaM vedei ?, goyamA ! atthegaiaM veie atthegaiaM no veei, se keNaTTeNaM ? bhante ! pucchA, goyamA ! duvihe kamme paNNatte, taMjahA-paesakamme a aNubhAvakamme a, tattha NaM jaM taM paesakammaM taM niyamA veei, tattha NaM jaM taM aNubhAvakammaM taM atyegaiaM veeD, atthe gaiyaMNo veei" ityAdi, tatazca pradezakarmAnubhAvodayasyehopazamo draSTavyaH / Aha-yadyevaM saMyatasya anantAnubandhyudayataH kathaM darzanavighAto na bhavati ?, ucyate, pradeza karmaNo mandAnubhAvatvAt, tathA kasyacidanubhAvakarmAnubhavo'pi nAtyantamapakArAya bhavannupalabhyate, yathA saMpUrNamatyAdicaturjJAninaH tadAvaraNodaya ityalaM vistareNa // 116 // 1 vedayatti satkarma kSAyopazamikeSu mAnubhAvaM saH / upazAntakaSAyaH punarvedadyati na satkarmApi / 1 2 jIvo bhadanta ! svayaMkRtaM karma vedayati ! gautama ! astyekakaM (kiJcid) vedayati, astyekakaM na vedayati, tat kenArthena ? bhadanta ! pRcchA, gautama dvividhaM karma prajJasaM, tadyathA- pradezakarma anubhAvakarma ca tatra yattat pradezakarma tat niyamAdvedayati, tatra yat anubhAvakarma tat astyekakaM vedayati, astyekakaM no bedayati Education intemational For Fasten hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 167 ~ // 82 // dancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [116], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka atra sthApanA upazama zreNeH-iha ca saMkhyeyalobhakhaNDAnyupazamayan bAdarasaMparAyaH, caramasaMkhyeyakhaNDAsaMkhyeyakhaNDAnyupa zamayan sUkSmasaMparAya iti, tathA cAha niyuktikAraHsUkSma lobhANu veaMto jo khalu uvasAmao va khavago baa| so suSTumasaMparAo ahakhAyA UNao kiNcii|| 117 // gAtheyaM gatArthatvAt na vitriyate, navaraM yathAkhyAtAt kizcinyUna iti, tataH sUkSmasaMparAyAva-| sthAmantamuharttamAtrakAlamAnAmanubhUyopazAmakanimrantho yathAkhyAtacAritrIbhavati // 117 // sa ca | yadi baddhAyuH pratipadyate tadavasthazca viyate, tato niyamato'nuttaravimAnavAsiSu utpayate, zreNi saM-mA pracyutasya tvaniyamaH, athAbaddhAyuH ato'ntarmuhUrttamAtra upazAmakanimrantho bhUtvA niyamataH punarapi| saMko"uditakapAyaH kAtsyena zreNipratilomamAvartate, tathA cAmumevArthamabhidhitsurAha niyuktikAra: javasAma uvaNIA guNamahayA jinncrittsrisNpi| . paDivAyaMti kasAyA kiM puNa sese sarAgatthe // 118 // ... darzana. vyAkhyA-'upazamaH' zAntAvasthA tamupazama, apizabdAt kSayopazamamapi, upanItAH guNarma.... . hAn guNamahAna tena guNamahatA-upazamakena, kim ?-pratipAtayanti kaSAyAH, saMyamA bhave vA, kam ?-jinacAritratulyamapi upazamakaM, kiM punaH zeSAn sarAgasthAniti / yatheha bhasmacchannAnalaH pavanAthAsAditasahakArikA kha-mA 00 -a-mA dIpa a-pra-ko anukrama T nae zrI. JAMERatinintamational S ajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~168~
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [118], bhASyaM [-] (40) Avazyaka hAribhadrI| yavRttiH vibhAgaH1 // 3 // prata sutrAMka raNAntaraH punaH svarUpamupadarzayati, evamasAvapyuditakaSAyAnalo jaghanyatastadbhava eva muktiM labhate, utkRSTatastu dezonamardhapudgalaparAvarttamapi saMsAramanuvanAtIti // 118 // yatazcaivaM tIrthakaropadezaH ata aupadezikaM gAthAdvayamAha niyuktikAraH jai uvasaMtakasAo lahai arNataM puNo'pi paDivANa hubhe vIsasiyabvaM theve ya kasAyasesaMmi // 119 // aNathovaM vaNathovaM aggIthovaM kasAyathovaM ca / gahu me vIsasiyavvaM thevapi hutaM yahaM hoi // 120 // prathamagAthA prakaTArthatvAnna vitanyate, dvitIyagAthAvyAkhyA-RNasya stokaM RNastokaM tathAca svalpAdapi RNAta dAsatvaM prAptA vaNigduhiteti, ukta ca bhASyakAreNa-"dAsattaM dei aNaM acirA maraNaM vaNo visrpto| sabassa dAhamaggI deMti kasAyA bhavamaNataM // 1 // " apicazabdanipAtasAphalyaM pUrvoktAnusAreNa svabuddhyA vaktavyamiti gAthArthaH // 120 // itthamaupazamikaM cAritramuktaM, idAnI kSAyikamucyate, athavA sUkSmasaMparAyayathAkhyAtacAritradvayaM upazamazreNyaGgIkaraNenokaM, idAnIM kSapakazreNyaGgIkaraNataH pratipAdayannAha____ aNa miccha mIsa sammaM aTTha napuMsisthIveya chakkaM c| puMveyaM ca khabei kohAie ya saMjalaNe // 121 // vyAkhyA-iha kSapakazreNipratipattA'saMyatAdInAmanyatamo'tyantavizuddhapariNAmo bhavati, sa ca uttamasaMhananaH, tatra pUrvavidapramattaH zukladhyAnopagato'pi pratipadyate, apare tu dharmadhyAnopagata eveti, pratipattikamazcAyam-prathamamantarmuhartena anantAnubandhinaH krodhAdIn yugapatkSapayati, tadanantabhAgaM tu mithyAtve prakSipya tato mithyAtvaM sahaiva tadaMzena yugapat 1 dAsatvaM dadAti karaNaM acirAmmaraNa bago visarpana / sarvasva dAhamagnirdadati kaSAyA bhavamanantam // 1 // (vizeSAvazyakagAyA 1211), dIpa anukrama T wwjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 169~
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [121], Education into kSapayati, yathA hi atisaMbhRto dAvAnalaH khalu ardhadagdhendhana eva indhanAntaramAsAdya ubhayamapi dahati evamasAvapi kSapakaH tIvazubha pariNAmatvAt sAvazeSaM anyatra prakSipya kSapayati, evaM punaH samyagmithyAtvaM tataH samyaktvamiti, iha ca yadi bajrAyuH pratipadyate anantAnubandhikSaye ca vyuparamati, tataH kadAcit mithyAdarzanodayatastAnapi punarupacinoti, mithyAtvetadvIjasaMbhavAt, kSINamithyAtvastu nopacinoti, mUlAbhAvAt, tadavasthazca mRto'vazyameva tridazeSu utpadyate kSINasaptako'pi tadapratipatitapariNAma iti, pratipatitapariNAmastu nAnAmatitvAt sarvagatibhAg bhavati, Aha- mithyAdarzanAdikSaye kimasau adarzano jAyate uta neti, ucyate, samyagdRSTirevAsau, Aha--nanu samyagdarzanaparikSaye kutaH samyagdRSTitvam ?, ucyate, nirmadanIkRtakodravakalpA apanItamidhyAtvabhAvA mithyAtvapudgalA evaM samyagdarzanaM, ttprikssye| ca tattvazraddhAnalakSaNapariNAmApratipAtAt pratyuta zlakSNAbhrapaTalApagame cakSurdarzanavat zuddhataropapatteriti alaM prapathena / sa ca yadi baddhAyuH pratipadyate tato niyamAt saptake kSINe avatiSThata eva, sa ca samyagdarzanamazeSameva kSapayati, abaddhAyustu anuparata eva samastAM zreNiM samApayati iti, sa ca svalpasamyagdarzanAvazeSa evaM apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNa kaSAyASTakaM yugapat Arabhate // 121 // eteSAM ca madhyabhAgaM kSapayan etAH saptadaza prakRtIH kSapayati, tatpratipAdakamidaM gAthAdvayam - bhASyaM [-] iANuvI do do jAinAmaM ca jAva cauriMdI / AyAvaM ujjoyaM thAvaranAmaM ca suTTamaM ca / / 122 / / sAhAraNamapajjataM nidhAnidaM ca payalapayalaM ca / thINaM khabei tAhe avasesaM jaM ca aTTahaM // 123 // vyAkhyA--gatizrAnupUrvI ca gatyAnupUrvyo 'do do' iti dve dve tannAmanI, jAtinAma cetyasmAt nAmagrahaNaM abhisaMgha For Fasten ~ 170~ www.laincibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [123], bhASyaM [-] (40) hAribhadrIyavRttiH prata sutrAka Avazyaka- dhyate, etaduktaM bhavati-narakagatinAma narakAnupUrvInAma ca, AnupUrvI-vRSabhanAsikAmyastarasaMsthAnIyA, yayA karmapudgala- |saMhatyA viziSTa sthAna prApyate'sau, yayA vorvottamAGgAdhazcaraNAdirUpo niyamataH zarIravizeSo bhavati sA''nupUrvIti, tathA // 84 // tiryaggatinAma tiryagAnupUrvInAma ca, evaM gatyAnupUrvInAmanI dve dve, tathA 'jAtinAma' ekendriyAdijAtinAma yAvaccaturi-16 ndriyAH, etaduktaM bhavati-ekendriyajAtinAma dvIndriyajAtinAma evaM zeSayojanA'pi kAryeti / Aha-ekendriyAdyAnupUrvInAma kasmAnnocyate, AcArya Aha-tasya tiryagAnupUrvInAmakSapaNapratipAdanenoktArthatvAt , 'caH samuccaye, tathA 'AtapaM 6 iti AtapanAma, yadudayAt AtapavAn bhavati, 'udyota' iti udyotanAma, yadudayAdudyotavAn bhavati, sthAvarA:-pRthi byAdayaH tannAma ca pUrvavat, 'sUkSma' iti sUkSmanAma ca, 'sAdhAraNaM' iti sAdhAraNanAma, anantavanaspatinAmetyarthaH, 'aparyApta' iti aparyAptakanAma, tathA nidrAnidrA ca ityAdi prakaTArthatvAnna vipriyate, navaraM styAnA caitanyaRddhiryasyAM sA styAnadhiH, styAnayuttarakAlamavazeSa yadaSTAnAM kaSAyANAM tat kSapayati, sarvamidamantarmuharttamAtreNeti, tato napuMsakavedaM, tataH khIvedaM, tato hAsyAdipardU, tataH puruSavedaM ca khaNDanayaM kRtvA khaNDadvayaM yugapat kSapayati, tRtIyakhaNDaM tu saMjvalanakrodhe prakSipati, puruSe pratipattaryayaM kramaH, napuMsakAdipratipattaritu upazamazreNinyAyo vaktavyaH, tataH krodhAdIca saMjvalanAn pratyekamantarmuhUrttamAtrakAlenoktenaiva nyAyena kSapayati, zreNiparisamAptikAlo'pyantarmuhartameva, antarmuhUrtAnAmasaMkhyeyatvAt , lobha|caramakhaNDaM tu saMkhyeyAni khaNDAni kRtvA pRthaka pRthak kAlabhedena kSapayati, caramakhaNDaM punarasaMkhyeyAni khaNDAni karoti, tAnyapi samaye samaye ekaikaM kSapayati, iha ca kSINadarzanasatako nivRttivAdara ucyate, tata UdhrvamanivRttivAdarI yAvat dIpa anukrama SCXXX K // 84 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 171~
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [123], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka caramalobhakhaNDamiti, tata UrbamasaMkhyeyakhaNDAni kSapayan sUkSmasaMparAyo yAvazaramalobhANukSayaH, tata UrdhvaM yathAkhyAta. cAritrIbhavati / / 123 // sa ca mahAsamudraprataraNaparizrAntavat mohasAgaraM tIvoM vizrAmpati, tatazchAsthavItarAgatvadvi caramasamayayoH prathame nidrAdi kSapayati tathA cAha niyuktikAra:dAvIsamikaNa niyaMTho dohi u samaehi kevale sese / paDhame niI payalaM nAmassa imAo payaDIo // 124 // devagaiANupubdhIviuvisaMghayaNa paDhamabajAi / annayaraM saMThANaM titthayarAhAranAmaM ca // 125 // 5 ardhastu prAyaH sugamatvAt na vitanyate, navaraM vaikurvikaM ca saMhananAni ceti samAsaH, tAni prathamasaMhananavoni kSapa-| dayati, tAni ca SaDbhavanti, tathA coktam-"bajerisahanArAyaM paramaM viiyaM ca rishnaaraayN|nnaaraaymddhnnaaraay kIliyA| taha ya chevaI // 1 // " tathA anyatarasaMsthAnaM muktvA yasminvyavasthitaH zeSANi kSapayati, tAni cAmUni-"carase Naggohe | maMDale sAti vAmaNe khuje / huMDevi a saMThANe jIvANa cha muNeyabA // 1 // tulaM vitthaDabahulaM ussehabahuM ca maDahakoDaM ca / heDilakAyamaDahaM savatthAsaMThiyaM huMDaM // 2 // " tathA tIrthakaranAma AhArakanAma ca kSapayati, yadyatIrthakaraH pratipatteti, atha tIrthakarastataH khalyAhArakanAmaiveti, 'caH' samucaye // 124-125 / carame nANAvaraNaM paMcavihaM dasaNaM cauviyappaM / paMcavihamaMtarAya khavaittA kevalI hoi // 126 // banaSabhanArA prathama dvitIyaM ca RSabhanArAdham / nArAcamanArAcaM kIlikA savaiva sevArtam // 1 // 2 caturakhaM myamodha maNDalaM sAdi vAmana kunjam / huNDamapi ca saMsthAnAni jIvAnAM pada muNitanyAni // 1 // tulyaM vistRtabAilyAnyA sepabadala va madabhakoI ca / bhadhAkAthamadarbha sarvagrAsana khita huNDam // 2 // dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 172 ~
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [126], bhASyaM [-] (40) Avazyaka // 5 // prata ACESSASS* sutrAMka gamanikA-gharame samaye jJAnAvaraNaM paJcavidha matijJAnAvaraNAdi, darzanaM caturvikalpaM cakSurdarzanAdi paJcavidhamantarAyaM ca hAribhadrIdAnalAbhabhogopabhogavIryAntarAyAkhyaM kSapayitvA kevalI bhavatIti gAthArthaH // 126 // tataH yavRttiH asaMkhye. lo. sthApanA ceyam. vibhAgA nasaMkhyAko saMbhiSaNaM pAsaMto logamalogaM ca savaosavvaM / taM nasthi jaMna pAsaha bhUyaM bhavvaM bhavissaM ca // 127 // mAyA. vyAkhyA samekIbhAvena bhinna bhinna, yathA bahistathA madhye'pItyarthaH, athavA saMbhinnamiti-18 mAna saM.ko. dravyaM gRhyate, katham kAlabhAvI hi tatparyAyau, tAbhyAM samastAbhyAM samantAdvA bhinnaM saMbhinna | 'pazyan' upalabhamAno, lokyata iti lokaH, kevalajJAnabhAsvatopalabhyata iti bhAvArthaH, alohAsyAdi ko'pyupalabhyata eva, tathApi dharmAdInAM vRttirdravyANAM yatra sa lokaH iti taM, alokaM ca ityanena kSetra pratipAditaM bhavati, dravyAghetAvadeva vijJeyamiti, kimekayA dizA!-netyAha-'sarvataH mAtra pratyA......... sarvAsu dikSu, tAsvapi kiM kiyadapi drabyAdi uta netyAha-'sarva' niravazeSa, amumevArtha spaSTayadAna nAha-tannAsti kiJcit jJeyaM yanna pazyati 'bhUta' atItaM, bhavatIti bhavya, vrtmaanmityrthH|| anantA..... bhAvakarmaNoH prAptayoH 'bhavyageyetyAdinipAtanAt' (bhavyageyapravacanIyopasthApanIyajanyAplAghyApAtyA vA (pA03-4-68) kartari siddhaM, 'bhaviSyada' bhAvi vA, 'ca' samuccaye iti gAthArthaH // 127 / / dIpa 000000 bI. anukrama // 85 JABERatunintamational wajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~173~
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [127], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka * itthaM tAvadupodghAtaniryuktau prastutAyAM prasaGgato yaduktaM-'taponiyamajJAnavRkSamArUDhaH kevalI' iti ayamasau kevalI nidarzitaH, etasmAt sAmAyikAdizrutaM AcAryapAramparyeNa AyAtaM, etasmAcca jinapravacanaprasUtiH, sarvamidaM prAsaGgikaM niryu-| tisamutthAnaprasaGgenoktaM, idAnImapi keyaM jinapravacanotpattiH kiyadabhidhAnaM cedaM jinamavacanaM ko vA'sya abhidhAnavibhAga ityetat prAsaGgikazeSaM zeSadvArasaGghahaM vA'bhidhAtukAma AhajiNapaSayaNauppattI pavayaNaegaDhiyA vibhAgo yAdAravihI ya nayavihI vakkhANavihI ya aNuogo // 128 // vyAkhyA-iha 'jinapravacanotpattiH pravacanaikArthikAni ekAdhikavibhAgaca etat tritayamapi prasaGgazeSa, dvArANAM vidhiH dvAravidhiH, vidhAna vidhiH, sa hyupodghAto'bhidhIyate, nayavidhistu caturtha anuyogadvAramiti, ziSyAcAryaparIkSA'bhi dhAnaM tu vyAkhyAnavidhiriti, anuyogastu sUtrasparzakaniyuktiH sUtrAnugamazceti samuccayArthaH / Aha-caturthamanuyogadvAra niyavidhimabhidhAya punastRtIyAnuyogadvArAkhyAnuyogAbhidhAnaM kimartham ? ucyate, nayAnugamayoH sahacarabhAvapradarzanArtha, tathAhi-nayAnugamau pratisUtraM yugapad anudhAvataH, nayamatazUnyasya anugamasyAbhAvAt, anuyogadvAracatuSTayopanyAse tu nayAnAmante'bhidhAnaM yugapadvaktuM azakyatvAt / Aha-caturanuyogadvArAtiriktavyAkhyAnavidherupanyAso anarthakaH, na, anugamAGgatvAt , vyAkhyA'GgatvAccAnugamAGgatA ityalaM vistareNeti gAthArthaH // 128 // tatra jinapravacanotpattiniyukti samutthAnaprasaGgato'bhihitA, arhadvacanatvAt pravacanasya, idAnI pravacanaikArthikAni tadvibhAgaM ca pradarzayannAhajAegaTThiyANi tipiNa u pavayaNa sutrAM taheva attho / ikikassa ya itto nAmA egaDiA paMca / / 129 // dIpa anukrama GRSC+ walainginrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: pravacanasya ekArthA: zabdA; ~174~
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 86 // Ying Duo Ci "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA -], niryukti: [ 131], bhASyaM [-] suya dhamma tittha maggo pAvayaNaM pavayaNaM ca egtttthaa| suttaM taMtaM gaMtho pADho satthaM ca egaTThA // 130 // aNuogo va niyogo bhAsa vibhAsA ya vattiyaM caiva / aNuogassa u ee nAmA egaTTiA paMca // 131 // prathamagAthA vyAkhyA - eko'rtho yeSAM tAnyekArthikAni, trINyeva, pravacanaM pUrvavyAkhyAtaM, sUcanAt sUtraM, aryata ityarthaH, 'caH' samuccaye, iha ca pravacanaM sAmAnyazrutajJAnaM, sUtrArthI tu tadvizeSAditi, Aha- sUtrArthayoH pravacanena sahaikArthatA yuktA, tadvizeSatvAt sUtrArthayostu parasparavibhinnatvAt na yujyate, tathA ca sUtraM vyAkhyeyaM arthastu tadvyAkhyAnamiti, athavA trayANAmadhyeSAM bhinnArthataiva yujyate, pratyekamekArdhikavibhAgasadbhAvAt, anyathA ekArthikatve sati bhedenaikArthikAbhidhAnamayuktamiti, atrocyate, yathA hi mukulavikasitayoH padmavizeSayoH saMkocavikAsaparyAyabhede'pi kamalasAmAnyatayA'bhedaH, evaM sUtrArthayorapi pravacanApekSayA parasparatazceti, tathAhi-avivRrta mukulatulyaM sUtraM tadeva vivRtaM prabodhitaM vikaca kalpamarthaH, pravacanaM cobhayamapIti, yathA caiSAmekArthika vibhAga upalabhyate - kamalamaravindaM paGkajamityAdi padmakArthikAni, tathA kuDUmalaM vRndaM saMkucitamityAdi mukulaikArthikAni, tathA vikacaM phulaM vibuddhamityAdi vikasitaikArthikAni, tathA pravacana sUtrArthAnAmapi padmamukula vikasitakalpAnAmekArthikavibhAgo'viruddhaH / athavA anyathA vyAkhyAyate - ekArthikAni trINyevAzritya vaktavyAni, pravacanamekArthagocaraH tathA sUtramarthazceti, zeSaM pUrvavat / Aha-dvAragAthAyAM yaduktaM 'pravacanai kArthikAni vaktavyAni ' tavyAhanyate, na, sAmAnyavizeSarUpatvAtpravacanasya, sUtrArthayorapi pravacanavizeSarUpatvena pravacanatvopapatteH / Aha-yadyevaM vibhAgazceti dvAropanyAsAnarthakyaM, na, vibhAgazceti kimuktaM bhavati ? nAvizeSeNaikArthikAni vaktavyAni sAmAnyavizeSarUpa Education intimation For Pres hAribhadrI * yavRttiH vibhAgaH 1 ~ 175 ~ // 86 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [131], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka kA sthApi pravacanastha-paJcadazeti, kiM tarhi :-vibhAgazca vaktavyaH, vizeSagocarAbhidhAnaparyAyANAM sAmAnyagocarAbhidhAnaparyA-13 |yatvAnupapatteH, na hi cUtasahakArAdayo vRkSAdizabdaparyAyA bhavanti, loke tathA'dRSTatvAd iti gAthArthaH // 129 // dvitIyagAthAvyAkhyA-zrutasya dharmaH-svabhAvaH zrutadharmaH, bodhasvabhAvatvAt zrutasya dharmo bodho'bhidhIyate, athavA jIvaparyAyatvAt zrutasya zrutaM ca taddharmazceti samAsaH, sugatidhAraNAdvA zrutaM dharmo'bhidhIyate, 'tIrtha' prAkRnirUpitazabdArtha, ticca saMgha ityukta, iha tu tadupayogAnanyatvAt pravacanaM tIrthamucyate, tathA mRzyate-zodhyate anenAtmeti mArgaH, mArgaNa vA mArgo, anveSaNaM zivasyeti, tathA pragataM abhividhinA jIvAdiSu padArtheSu vacanaM prAvacanaM, pravacanaM tu pUrvavat / uktaH pravacanavibhAgaH, idAnI sUtravibhAgo'bhidhIyate-tatra sUcanAt sUtraM, tanyate'nenAsmAdasminniti vA artha iti tantraM, tathA abhyate'nenAsmAdasminniti vA'rtha iti granthaH, paThana pAThaH paThyate vA taditi pAThaH paThyate vA'nenAsmAdassi|niti vA abhidheyamiti pAThaH, vyaktIkriyata iti bhAvArthaH, tathA zAsyate'nenAsmAdasminniti vA jJeyamAtmaneti vA zAstra, ekAdhikAnIti punarabhidhAna sAmAnyavizeSayoH kathaci dakhyApanArthamiti gAthArthaH // 130 // tRtIyagAthAvyAkhyA sUtrasyArthena anuyojanamanuyogaH, athavA abhidheyo vyApAraH sUtrasya yogaH, anukUlo'nurUpo vA yogo'nuyogaH, yathA ghaTazabdena ghaTo'bhidhIyate, tathA niyato nizcito vA yogo niyogaH, yathA ghaTazabdena ghaTa evocyate na paTAdiriti, tathA bhASaNAt bhASA, vyaktIkaraNamityarthaH, yathA ghaTanAt ghaTaH, ceSTAvAnarthoM ghaTa iti, vividhA bhASA| [vibhASA, paryAyazabdaiH tatsvarUpakathanaM, yathA ghaTaH kuTaH kumbha iti, vArtikaM vazeSaparyAyakathanamiti zeSa subodha, ayaM gAthA dIpa anukrama JABERatinintamational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 176~
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [131], bhASyaM [-] (40) Avazyaka // 87 // prata sutrAMka samudAyArthaH, avayavArthaM tu pratidvAraM vakSyati, tatra pravacanAdInAmavizeSeNaikArthikAbhidhAnaprakrame sati ekAthikAnuyogAde- hAribhadrIbhedenopanyAsAnvAkhyAnaM arthagarIyastvakhyApanArthaM, uktaM ca-'suttadharA asthadharo ityAdi' // 11 // tatra anuyogA-18 vibhAgaH1 khyaprathamadvArasvarUpavyAcikhyAsayA''haNAmaM ThavaNA davie khitte kAle ya vayaNa bhAve yA eso aNuogassa uNikkhevo hoi sattaviho // 132 // gamanikA-'nAma' prAk nirUpitaM, tatra nAmAnuyogo yasya jIvAderanuyoga iti nAma kriyate, nAno vA anuyogo nAmA|nuyogaH, nAmavyAkhyetyarthaH, 'sthApanA' akSanikSepAdirUpA, tatra anuyogaM kurvan kazcit sthApyate, sthApanAyAmanuyogaH sthApanAnuyoga iti samAsaH, sthApanA cAsau anuyogazceti vA, 'dravye' iti dravyaviSayo'nuyogo dravyAnuyogaH, sa ca Agamano-12 AgamajJazarIretaravyatirikta dravyastha dravyANAM dravyeNa dravyaiH dravye dravyeSu vA'nuyogo dravyAnuyogaH, evaM kSetrAdiSvapi | SaDUbhedayojanA kAyeMti,tatra dravyAnuyogo dvividhaH-jIvadravyAnuyogaH ajIvadravyAnuyogazca, ekaikaH sa caturdhA-dravyataH kSetrataH kAlato bhAvataca, tatra dravyato jIva ekaM dravyaM kSetrato'saMkhyeyapradezAvagADhaH kAlato'nAdyaparyavasitaH bhAvato'nantajJA-10 nadarzanacAritrAcAritradezacAritraagurulaghuparyAyavAn iti, ajIvadravyANi paramANvAdIni, tatra paramANuvyata eka dravyaM | kSetrata ekapradezAvagADhaH kAlato jaghanyena samayamekaM dvau vA utkRSTatastu asaMkhyeyA utsarpiNyavasarpiNyaH, bhAvatastu ekarasa ekavarNaH dvisparza ekagandha iti, eteSAM ca svasthAne'nantA rasAdiparyAyA ekaguNatikAdibhedena draSTavyAH, evaM vyaNukA| dInAmapyanantANuskandhAvasAnAnAM svarUpaM draSTavyaM, ukko dravyAnuyogaH, idAnI dravyANAM sa ca jIvAjIvabhedabhinnAnAM dIpa anukrama SRAOS // 87 // JABERatin intimational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: anuyogasya nAmAdi sapta nikSepA: varNyate ~ 177~
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [132], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka abaseyaH, yathA prajJApanAyAM samuditAnAM jIvAnAmajIvAnAM ca vicAraH, tathA cokaM-"jIvapajjavANaM bhaMte ! ki saMkhejA asaMkhejjA aNaMtA ?, goyamA ! no saMkhejA no asaMkhejA aNaMtA, evaM ajIvapajjavANaM pucchA uttaraM ca davaM" alaM vistareNa / dravyeNAnuyogaH pralepAkSAdinA, dravyastaireva akSAdibhiH prabhUtairiti, dravye phalakAdau dravyeSu prabhUtAsu niSadyAsu avasthito'nuyogaM karotIti / evaM kSetrAnuyoge'pi kSetrasya bharatakSetrAdeH kSetrANAM jambUdvIpAdInAM yathA bIpasAgaraprajJAyA| miti, kSetreNa yathA pRthivIkAyAdisaMkhyAvyAkhyAnaM, uktaM ca "buddIvapamANaM, puDhavijiANaM tu patthayaM kAuM / evaM mavijamANA havaMti logA asaMkhijjA // 1 // " kSetrairanuyogo yathA "bahu~hiM dIvasamuddehiM puDhavijiANamityAdi" kSetre tirya-1 gloke'nuyogo bharatAdau vA kSetreSu anuyogaH ardhatRtIyeSu dvIpasamudreSu / kAlasya anuyogaH samayAdiprarUpaNA, kAlAnAM & prabhUtAnAM samayAdIno, kAlenAnuyogo yathA-bAdaravAyukAyikAnAM vaikriyazarIrANyaddhApalyopamasya asaMkhyabhAgamAtreNApazahiyante, kAlairanuyogo yathA pratyutpannatrasakAyikA asaMkhyeyAbhirutsapiNyavasarpiNIbhirapahiyante pratisamayApahAreNa, kAle'nuyogo dvitIyapauruSyA, kAleSu avasarpiNyAM triSu kAleSu-suSamaduppamAyAM caramabhAge duSpamasuSamAyAM duSpamAyAM hai ceti, utsapiNyAM kAladvaye-duSpamasuSamAyAM suSamaduSSamAyAM ca / vacanasyAnuyogo yathA itthaMbhUtaM ekavacanaM, vacanAnAM dvivacanabahuvacanAnAM poDazAnAM vA, vacanenAnuyogo yathA-kazcidAcAryaH sAdhAdibhirabhyarthita ekavacanena karoti, jIvaparyayA bhavanta ! ki saMkhyeyA asaMkhyeyA anamtAH !, gautama ! no saMkhyeyAH no asaMkhyeSA anantA, ekmajIvaparyavANAM pRcchA uttaraM ca iSTayaM / jambUdvIpapramANaM pRthvIjIvAnAM tu prasthakaM kRtvA / evaM mIyamAnA bhavanti lokA asaMkhyeyAH // 1 // 3 bahubhipisamuH pRthvI jIvAnA. dIpa anukrama JABERatinintamational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 178~
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [132], bhASyaM [-] (40) Avazyaka 88 prata sutrAka CCC vacanaiH sa eva bahubhiH asakRt abhyarthito veti, vacane'nuyogaH kSAyopazamike, vacaneSu teSveva bahuSu, anye tu pratipA- hAribhadrIdayanti-vacaneSu nAstyanuyogaH, tasya kSAyopazamikatvAt , tasya caikatvAditi bhAvArthaH / bhAvAnuyogo dvidhA-Agamato| yUpattiH noAgamatazca, Agamato jJAtA upayuktaH, noAgamata audayikAderanyatamasyeti, bhAvAnAM audayikAdInAM, bhAvena saMgrahA- vibhAgAra dinA, uktaM ca-"paMcahiM ThANehiM suttaM vAejjA, taMjahA-saMgahaDhyAe 1 uvaggahaThThayAe 2 nijaraThThayAe 3 suyapajjavajAteNaM 4 aborichattIe 5" bhAvairebhireva samuditairanuyogaH, bhAve kSAyopazamike, bhAveSu AcArAdiSu, athavA pratikSaNapariNAmatvAt | kSayopazamasya bhAvaSu anuyogaH, athavA bhAveSu nAstyeva, kSayopazamasyaikatvAt / eteSAM ca dravyAdyanuyogAnAM parasparasamAvezaH svavuDyA vaktavyaH, uktaM ca bhASyakAreNa-"dave NiyamA bhAvo Na viNA te yAvi khittakAlehiM (grandhAnam 2500) khitte tiNhaSi bhayaNA kAle bhayaNAe tIsupi // 1 // ityAdi" ukto'nuyogaH, etadviparItastu ananuyoga iti gaathaarthH| // 132 // sAmprataM tatpratipAdakadRSTAntAn pratipAdayannAhavacchagagoNI 1khujjA 2 sajjhAe 3 ceva vhirullaabo4|gaamille 5ya vayaNe satsevaya huMti bhAvaMmi // 133 // 13 vyAkhyA-tatra prathamamudAharaNaM dravyAnanuyogAnuyogayoH batsakagauriti-godohao jadi jaM pADalAe vacchayaM taM || M // 8 // | bahulAe muyai bAhulera vA pADalAe muyai, tato aNaNuogo bhavati, tassa ya duddhakajassa apasiddhI bhavati, jadi puNa. patrabhiH sthAnaiH sUtra vAcana, sapA-saMgrahArthAya / upamahAAya ra nirjarAthAya / zrutaparvAvanAtana parivaSA 5 / 2 gododako yadi yH| pATalAyA vatsa baTulAvai mumati, bAhuleyaM pATalAyai mumati, tato'nanuSogo bhavati, tasya ca dugdhakAryasamaprasiddhirbhavati, yadi punaH dIpa anukrama JABERator jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: anuyoga-ananuyoge vatsakagau Adi dRSTAntA: ~179~
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [ 133], ASyaM [-] jaM' jAe taM tAe muyai, to aNuogo, tarasa va duddhakajassa pasiddhI bhavati / evaM ihAvi jadi jIvalakkhaNeNa ajIvaM parUvei ajIvalakkhaNeNa vA jIvaM, to aNaNuogo bhavati / taM bhAvaM aNNA geNhati teNa attho visaMvadati, attheNa visaMvayaMteNa caraNaM, caraNeNa mokkho, mokkhAbhAve dikkhA Niratthi aha puNa jIvalakkhaNeNa jIvaM paruvei, ajIcalakkhaNeNaM ajIvaM, to aNuogo, tarasa ya kajjasiddhI bhavatitti, avigalo atthAvagamo, tato caraNabuDI, tato mokkhoti / esa paDhamadito // 1 // / kSetrAnugAnuyogayoH kunodAharaNam - paihoNe Nagare sAlivAhaNo rAyA, so barise varise bharuyacche naravAhaNaM roheti, jAhe ya varisAratto patto tAhe sayaM NagaraM paDijAti, evaM kAlo caccati, aNNayA teNa raNNA rohaNaM gaela eNaM atthANamaMDaviyAe NicchUDhaM, tassa ya paDiggahadhAriNI khujA, aparibhogA esA bhUmI, NUrNa rAyA jAtukAmo, tIse ya rAulao jANasAlio paricio, tAe tarasa sihaM, so pae jANagANi pamakkhittA payaTTAviyANi ya 1 yo yasyAstaM tasyai muJcati, tato'nuyogaH tasya ca dugdhakAryasya prasiddhirbhavati / evamihApi yadi jIvalakSaNena ajIvaM prarUpayati, ajIvalakSaNena vA jIvaM tato'nanuyogo bhavati taM bhAvamanyathA gRhNAti tenArthI visaMvadati, arthena visaMvadatA cAritraM (visaMvadati ), caraNena mokSaH, mokSAbhAve dIkSA nirarthikA / atha punarjIvalakSaNena jIvaM prarUpayati, ajIvalakSaNena ajIvaM, tato'nuyogaH, tasya ca kAryasya siddhirbhavati iti avikalo'rthAvagamastavavaraNadRddhiH tato mokSa iti eSa prathamadRSTAntaH 1. 2 pratiSThAne nagare zAlivAhano rAjA, sa varSe varSe bhRgukacche naravAhanaM ruNaddhi, yadA ca varSAMrAtraH prApto bhavet ) tadA svarka nagaraM pratiyAti, evaM kAlo pragati, anyadA tena rAjJA rodhakena (roddhuM gatena AsthAnamaNDapakAyAM niyutaM, tasya ca pratimahacAriNI kubjA, aparibhogA eSA bhUmiH pUnaM rAjA yAtukAmaH, tasyAtha rAjakulago pAnazAlika paricitaH tathA tI ziSTaM prage yAnAni pramapravartitavAn Education intemational For Use Only www.janbay.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH kSetra anuyoga- ananuyoge kubjasya udAharaNa ~ 180~
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 89 // Jus Educati 446 "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [133], bhASyaM [-] taM dahUNa sesao khaMdhAvAro pachio, rAyA rahaMmi ekalo- dhUlAdibhayA gacchissAmitti para payaTTo, jAva savo'vi khaMdhAvAro patio diDo, rAyA ciMteti-Na mayA kassavi kathitaM, kahametehiM NAyaM?, gavihaM paraMparaeNa jAva khujatti, khujjA pucchitA, tAe taha ceva akkhAyaM, esa aNaNuogo, tIse maMDaviyAe khettaM caiva cintijjati, vivarIo aNuogo, evaM NiSpadesamegantaNiJcamegamAgAsaM paDivajjAveMtassa aNaNubhago, sappaesAdi puNa paDivajAveMtassa aNuogoti // 2 // kAlAnanuyogAnuyogayoH svAdhyAyodAharaNaM-aiko sAdhU pAdosiyaM pariyato rahaseNaM kAlaM paNa yANati, sammaddidvigA ya devayA taM hitadvayAe bodheti micchAdiTTiyAe bhaeNaM, sA takarasa ghaDiyaM bhareDaM mahayA mahayA sadeNaM ghoseti-mahitaM mahitaMti, so tIse kaNNaroDayaM asahaMto bhaNati--aho takavelatti, sA paDibhaNati-jahA tujhaM sajjhAyavelatti, tato sAhU, uvaraMjiUNa 3 taM dRSTvA zeSaH skandhAvAraH prasthitaH, rAjA rahasi ekako bhUtyAdibhavAt gamiSyAmIti prage pravRttaH (gantuM ), yAvat sarvo'pi skandhAvAraH prasthito dRSTaH, rAjA cintayati na mayA kacidapi kathitaM kathametaijJatam ! gaveSitaM paramparakeNa bAyakubjeti kubjA pRSTA tathA tathaivArUpAtaM, eSo'nanuyogaH, tasyAH bhaNDapikAyAH kSetrameva cintayediti, viparIto'nuyogaH, evaM miSyadezamekAntanityamekamAkAzaM pratipAdyamAnasya ananuyogaH, samadezAdi punaH prati| pAdyamAnasya anuyoga iti / 2 ekA sAdhuH prAdoSikaM parivarttayan rabhasA kAlaM na jAnAti, samyagdRSTikA ca devatA taM hitArthAya bodhayati mithyAdRSTikAyA // 89 // bhayena sA takrasya ghaTikAM bhUtvA mahatA mahatA zabdena ghoSayati-mathitaM macitamiti sa tasyAH karNaroDakaM ( rArTi) asahamAno bhaNati aho takaveLeti, sA pratibhaNati yathA tava svAdhyAyaveleti tataH sArupayujya. For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] kAla anuyoga - ananuyoge svAdhyAyasya udAharaNaM hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 181 ~ "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [133], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka micchAmidukarDa bhaNati, devatAe aNusAsio-mA puNo evaM kAhisi,mA micchaddiDiyAe chalihijisi, esa aNaNuogo, kAle paDhiyavaM to aNuogo bhavati // 3 // idAnI bacanaviSayaM dRSTAntadvayamananuyogAnuyogayoH pradazyate-tatra prathamaM badhirollApodAharaNam -aigaMmi gAme bahirakuTuMSayaM parivasati, thero therI ya, tANaM putto tassa bhajjA, so putto halaM vAheti, pathiehiM paMthaM pucchito bhaNati-gharajAhai yagA majjha ete bailA, bhajAe ya se bhattaM ANIyaM, tIse katheti jahA-bailA siMgiyA, sA bhaNati-loNitamaloNitaM vA, mAtAe te siddhayaM, sAsUe kahiyaM, sA bhaNati-thUlaM vA baraDaM vA vA therassa potaM hohida, theraM sadAvei,'dhero bhaNai-piDa te jIeNa, egapi tilaM na khAmi, evaM jadi egavayaNe parUvitabe duvayaNaM paraveti, duvayaNe vA egavayaNaM to aNaNuogo, aha taheva parUveti, annuogo||4|| dIpa anukrama mithyA me duSkRtaM bhaNati, devatayA'nuziSTaH-mA punarevaM kArSIH, mA miSyAdRSTayA cIphalaH, eSo'nanuyogaH, kAle paThitavyaM tadAnuyogo bhavati / 2 ekasmin grAme badhirakuTumbakaM parivasati, sthaviraH sthavirA ca, tayoH putraH takha bhAyaryA, sa putro halaM vAhapati, pathikaiH panthAnaH pRSTo bhaNati-gRhajAtI mamaitau balIvadoM, bhAryayA ca tasA bhaktamAnItaM, tasyai kathayati yathA-balIvauM amitI, sA bhaNati-loNitaM (salavaNaM) aloNitaM vA, mAtrA te sAdhitaM va kaSirta, sA bhaNati-dhUI vA vA sthavirasya potikA bhaviSyati, sthaviraM zabdayati, sthaviro bhaNati-picAmi (pApathaH) jIvitaM (tena), ekamapi tiLa na sAdAmi, evaM bakavacane prarUpavitavye dvivacanaM prarUpayati dvivacane vA ekavacanaM tadAnuyogaH, bhaya tayaiva prarUpayati sadA'nuyogaH Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 182~
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [133], bhASyaM [-] (40) // 9 // prata AvazyakatA grAmeyakodAharaNa dvitIyaM vacana eva, prastutAnuyogaprAdhAnyakhyApanArthamiti / egami nayare egA mahilA, sA bhattAre hAribhadrI mae kaTThAdINivi tAva akIyANi, ghocchAmotti ajIvamANI khuDayaM puttaM ghettuM gAme pavutthA, so dArao baDhato mAyarAyavRttiH pucchati-kahiM mama pitA!, mao tti, so keNaM jIvitAito, bhaNati-olaggAe, to bhaNai-ahaMpi olaggAmi, sA vibhAgaH1 bhaNati-Na jANihisi olaggiuM, to kaha olaggijai, bhaNio-viNayaM karijAsi, keriso viNao?, jokAro kAyabo NIyaM cakamiyacaM chaMdANuvattiNA hoyacaM, so NagaraM padhAvio, aMtarA NeNa vAhA migANaM NilukA dihA, vaDDeNaM saddeNaM| jokArotti bhaNitaM, teNaM saddeNaM mA palANA, tehiM ghettuM pahato, sambhAvo NeNa kahio, bhaNito tehi-jadA erisa pecche-II jAsi, tadA NilukatehiM NIya AgaMtavaM, ya ullavijjati, saNi vA, tato geNa rayagA diTThA, tato NilukaMto saNiaM| eti, tesiM ca rayagANaM pottA hIraMti, dhANayaM barddha, rakkhaMti, esa corotti baMdhio piTTio sambhAve kahie mukko, sutrAMka dIpa anukrama ekaminagare ekA mahilA, sA bhartari ete kAhAdInyapi tAvadvikrItavatI, garditAH ma iti bajIvantI bhulakaM purva gRhItyA prAmaM proSitA, sa dArako vardhamAnaH mAtaraM pRSThati-kamama pitA !, mRta iti, sa kena jIvikASitaH / bhaNati-avalaganayA, tato bhagati-ahamapi avalagAmi, sA bhaNati-na jAnAsi bhavalagita, tataH kathamavalamyate , bhaNita:-vinayaM kuryAH, kIrazo vinayaH1, jorakAraH (jayorakAraH) kartavyaH nIcairgatamyaM chandovRttinA bhavitavyaM, sa nagaraM pradhAvitaH, antarA anena gyAdhA mRgebhyaH (magAn prahItuM) nilInA iSTAH, bRhatA nAmdena jorakAra iti bhaNitaM, tena yAmdena sugAH plaa-5|| yitAH, dIvA prahataH, sajAvo'nena kavitA, bhaNitasa-padaitAdarza pazyestadA nilIyamAnena gamtamba, gapazalApyate, zanaiH zanairvA, tato'nena bajakA raSTAH) vaso nilIyamAnaH zanaiH gacchati, teSAM va rajakAnAM panANi hiyante, sthAnaM vana rakSanti, epa caura iti padaH pihitaH sadAce kavite muktA Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 183 ~
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [133], bhASyaM [-] (40) prata tehi bhaNitaM-suddhaM bhavatu, egastha bIyANi vAvijaMti, teNa bhaNi-suddhaM bhavatu, tehivi piTTio, sambhAve kahie mukko, erise-bahuM bhavatu bhaMDaM (DiM) bhareha eyassa, aNNattha maDayaM NINijjataM dardu bhaNati-bahu bhavatu erisaM, tatthavi hato, sanbhAve kahie mukko bhaNito erise vucati-accaMtaviogo bhavatu eriseNaM, aNNattha vivAhe bhaNai-acaMtaviogo bhavatu eriseNaM, tatthavi hato, sambhAve kahie bhaNito-erise(sA)NaM NicaM picchayA hoha sAsayaM ca bhavatu eyaM, aNNattha Nialaba yaM daMDiaM daddUNa bhaNati-NicvaM eyArisANa pecchaMtao hohi, sAsataM ca te bhavatu, tatthavi hato sambhAve kahie mukkoeyAo bhe lahuM mokkho bhavatu, eyaM bhaNijjasi, aNNattha mite saMghADaM kareMti, tattha bhaNati-eyAobhelahu mokkho bhavatu, tatthavi hato sambhAve kahite mukko egassa daMDagakulaputtagassa allINo, tattha sevaMto acchati / aNNayA dumbhikkhe tassa kulaputtagarasa aMbilajavAgU siMddhalliyA, bhajAe se so bhaNati-jAhi mahAyaNamajhAo saddehi jo mu~jati sItalA ajoggA, sUtrAka dIpa anukrama mANitaM-zuddhaM bhavatu, ekatra vIjAni adhyante, tena bhaNitaM-zuddha bhavatu, tairapi pihitaH, sadbhAve kathite mukkA, etAdRze-baTu bhavatu bhAvAni bharantu | etena, anyatra sUtaka nIyamAnaM dRSTvA bhaNati-bahu bhavasvetAdarza, tatrApi itaH, sadbhAve kathite mukto bhaNitaH etAraza uccate-atyanta viyogo bhavasvIhazena, anyatra vivAhe bhaNati-bhavantaM viyogo bhavatvIrazena, tatrApi hataH, sadAve kadhite bhapitA-darazAnAM nityaM prekSakA bhavata zAvataM ca bhavasvetat, anyatra ligaupadaM dapiDakaM dRSTvA bhaNati-nisametArazAnAM mekSako bhava, zAzvataM ca te bhavatu, tantrApi itaH sajAve kaSite muktaH, etasmAt bhavatAM laghu mokSo bhavatu, etat | bhaNeH, anyatra mitrAdi saMdhATakaM kurvanti, satra bhaNati-etasmAt bhavatAM ghumokSo bhavatu, tatrApi hataH sadAve kayite mukta eka daNDikakulapuramAlInaH, tantra | sevamAnastiSThati / anyadA durbhikSe tasA kulaputrakasya amlayavAgU siddhA, bhAryayA tasya sa bhaNitaH-yAhi mahAjanamadhyAda pAndaya yat bhule zItalAyogyA, Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 184 ~
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 133 ], bhASyaM [-] Avazyaka te gaMtu so bhaNio-ehi kirAI sItalIhoti aMbelI, so lajjito, gharaMgaeNa aMbADio, bhaNito-erise kajje NIaM kaNNe kahijjai, aNNayA gharaM palittaM, tAhe gaMtuM saNiaM kaNNe kaheti, jAva so tahiM akkhAuM gato tAva gharaM savaM jhAmiaM, // 91 // 4 tatthAvi aMbADio bhaNio ya- erise kajje navi gammati akkhAyaehiM appaNA caiva pANIyAI kAuM gorasaMpi chumbhai jahA tahA vijjhAutti, aNNayA dhuvaMtassa gobhattaM chUDhaM / evaM jo aNNaMmi kaheyabe aNNaM kahei tAhe aNaNuogo bhavati, sammaM kahijjamANe aNuogo bhavati // saptaiva ca bhavanti 'bhAve' bhAvaviSaye ananuyogAnuyogayoH pratipAdakAni | saptodAharaNAni bhavantIti gAthArthaH // 133 // tAni cAmUni - Education intimational sAvagabhajA 1 sattavaie 2 a kuMkaNagadArae 3 naule 4 / kamalAmelA 5 saMbassa sAhasaM 6 seNie kovo 7 // 134 // 1 tena gatvA sa bhaNitaH, ehi kila zItalIbhavati raccA, lakSitaH, gRhagatena tiraskRtaH, bhavitaH IdRze kArye nIcaiH karNayoH kathyate, anyadA gRhaM pradIsaM, tadA gatvA zanaiH karNayoH kathayati yAvatsa tatrAkhyAtuM gatastAvaddaM sarvaM dhyAtaM tatrApi tiraskRto maNitazva- Ize kArye naiva gamyate AkhyAyakena, Atmanaiva pAnIyAdi kRtvA gorasaM (gobhaktAdi) api kSipyate, yathA tathA vidhyAvatviti, anyadA dhUpayataH ( upari ) gobhakkaM ( uNAdi ) kSitaM / evaM yo'nyasmin kathayitam anyat kathayati tadA'nanuyogo bhavati, samyak kathyamAne anuyogo bhavati / For Fast Use Onl muni dIparatnasAgareNa saMkalita .........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] bhAva anuyoga ananuyoge 'zrAvakabhAryA' Adi sapta dRSTAtA: ~ 185 ~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 91 // www.ncbrary.org "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-tatra AvakabhAryodAharaNaM-sAMvageNa NiyayabhajAe vayaMsiyA viubiyA divA, ajjhovavaNNo, dubbalo bhavati, mahilAe pucchite nibaMdhe kae siI, tAe bhaNita-ANemi, tehiM ceva vatthAbharaNehiM appANaM NevasthittA aMdhayAre| allINA, acchito, pacchA biiyadivase adhiti pagato vayaM khaMDiyaMti, tAe sAbhiNNANa pttiyaavito| evaM jo sasamayabattavayaM parasamayavattavayaM bhaNati, udaiyabhAvalakkhaNeNaM upasamiyalakkhaNaM paraveti, tAhe aNaNuogo bhavati, samma parUvijamANe aNuogotti 1 saptabhiH padairvyavaharatIti sAptapadikaH-sattapadigo aigaMmi paJcaMtagAme ego olaggayamaNUso, sAdhumANAdINaM na suNeti, Na vA allINati, Na vA seja deti, mA mama dhamma kahehinti, tAhe mA sadao hohAmitti / aNNayA kayA taM gAmaM sAhuNo AgatA, paDissayaM mamgati, tAhe gohilaehiM eso na detitti sovi etehiM pavaMcio houtti tassa gharaM ciMdhi, jahA eriso tAriso sAvagotti tassa ghara jAha, taM gatA pucchaMtA, diho, jAva Na ceva ADhAti, tatthekeNa sAhuNA bhAvakeNa nijabhAyA vayasthA paikriyA (ujUtarUpA) dRSTA, aAyupapano, durbalo bhavati, mahelayA pRSTa nirbandhe kRte zirSa, tayA bhpit-aanyaami| tareva vakhAbharaNairAtmAnaM nepathyaviskhA andhakAre bhAlInA, sthitaH, palAdvitIyadivase ati pragataH taM khaNDitamiti, tayA sAbhijJAnaM pratyAyitaH / evaM yaH svasamayavatampatAM parasamayavatamyatAM bhaNati, audavikabhAvalakSaNenaupazamikalakSaNaM prarUpapati, tadA'nanuyogo bhavati, sampaGa prarUpamANe anuyoga iti / K2 sAptapadikaH ekasin pratyantagrAme eko'valagakamanuSyaH sAdhubAhmaNAdInAM na zUNoti na vA sevate (bAlInoti)nacA zayyAM dadAti, mA me dharma cIkayan iti badAmA savayo bhUvamiti / anyadA kadAcit taM grAmaM sAdhava bhAgatAH, pratinayaM mArgayanti, sadA goSThIkaireSa na dadAtIti so'pyebhiH pratito bhavasviti takha gRhaM darzitaM yathA-mAmAzo vA zrAvaka iti tasya gRhaM yAta, tadU gatAH pRcchantaH, sTo yAvavAdiyate, sIkena sAdhunA dIpa anukrama SAAORG JABERaanitation lanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 186~
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) S Avazyaka- // 12 // vibhAgaH1 prata bhaNiaM-jadi vA Na ceva so eso ahavA parvacitA motti, taM sokaNa pucchitA teNa, kathitaM jahA ! amha kathitaM hAribhadrI eriso tAriso sAvagotti, so bhaNati-aho akajja, mamaM tAva pavaMcatu, tA kiM sAdhuNo pavaMcitenti, tAhe mA yavRttiH sArattA tesiM houtti bhaNati-demi paDissayaM pakAe yavatthAe-jadi mama dharma Na kaheha, sAhahiM kahiyaM-evaM hojatti, diNaM paraM, parisAratte vitte ApacchatehiM dhammo kahio, tattha Na kiMci tarai ghettuM mUlaguNauttaraguNANaM madhuma-IGI jamaMsaviratiM vA, pacchA sattapadivayaM diNNa-mAreukAmeNaM jAvaieNaM kAleNaM satta padA osakijati evai kAlaM paDikkhittu mAreyavaM, saMbujhissatittikAuM, gtaa| aNNayA coro(rao gato, avasauNeNaM Niatto, rattiM saNiaMgharaM eti, taddivasa ca tassa bhagiNI AgaeliA, sA purisaNevatthiMA bhAujjAyAe samaM gojjhapekkhiyA gayA, tato cireNa AgayA, Nidda-1 phaMtAo taheva ekami ceva sayaNe saiyAo, iaro a Agao, tato pecchati, parapurisotti asiM karisittA AhaNemitti, sutrAMka ACRECR dIpa anukrama 564 bhaNita-yadi vA nava sa eSo'thavA pravaddhitAH iti, tacchutvA pRSTAstena, kadhitaM yathA'smAkaM kaSitaM mAyA zrAvaka iti, sa bhnnti-aho| bhakArya, mAM tAvatprasaJcayatA, tat kiM sAdhavaH avazyante, mA teSAmasArasA bhUta iti bhaNati-dadAmi pratizraya ekayA vyavasthayA-yadi mayaM dharma na kathayata, sAdhubhiH kaSitam-evaM bhavatviti, vasaM gRhaM, varSArAce vRtte bhAraSTaidharmaH kathitaH, natra ma kiJcit zakroti prahItuM mUlaguNottaraguNAnAM madhumayamAMsavirati bA, panAtU saptapadikavataM datta, mArayitukAmena bApatA kAlena sapta padAni avayaSyante etAvantaM kAlaM pratIkSya mAravitamba, saMbhogyata itikRtvA gtaaH| bhanyadA cauro (bhUtvA) gataH, apazakunena nivRttaH, rAtrI zanaihameti, tadivase ca tasya bhaginI AgatA, sA puruSanepathyA bhAnu yayA samaM nRtyavizeSaprekSikA gatA, satabhiraNAgatA, nihAkAnte takamiAneca zayane zavite, itaramAgataH, tataH pazyati, parapuruSa ityasi kahA bhAhanbhIti vartha kAraNa S wlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~187~
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka SAMASSACRACKASA vataM sumariyaM, Thito sattapadaMtaraM, eaMmi aMtare bhagiNIa se bAhA bhajAe atiA, tAe dukkhAvinaMtiyAe bhaNiaMhalA! adhaNehi vAhAo me sIsaM, teNa sareNa NAyA bhagiNI esA me purisaNevatthatti lajjito jAto, aho maNAgaM mae akaja na kayaMti / uvaNao jahA sAvagabhajAe, saMbuddho, vibhAsA, pbio2| KI idAnI koGkaNakadArakodAharaNam-koMkaNaMgavisara ekko dArago, tassa mAyA muyA, pitA se aNNamahiliaMNa labhati savattiputto asthitti / aNNadA saputto kahANaM gato, tAheNeNa ciMtiaM-eassa taNaeNa mahila Na labhAmi, mAremitti kaMDaM khittaM, ANatto-vacca kaMDaM ANehi, so pahAvito, aNNeNaM kaMDeNaM viddho, ceDeNa bhaNiaM-kiM te kaMDaM khittaM, viddho mitti, puNovi khitaM, raDanto mArio, purva ajANateNa viddhomitti aNaNuogo, mArijAmitti evaM NAte aNuogo, ahavA sArakkhaNijaM mAremitti aNaNuogo, sArakkhaMtassa aNuogo / jahA sArakkhaNijaM mAreMto viparItaM kareti, vataM smRta, sthitaH saptapadAntara, annAntare bhaginyAstasya bhujo bhAryayA''krAntaH, tayA duHkhitayA (duHkhayantyA) bhaNitam-hale ! apanaya bhujAyA me | ziraH, sena svareNa jJAtA bhaginI eSA me puruSanepadhyeti sajito jAtaH, ahomanAk (bilambena) mayA akArya na kRtamiti / upanayo yathA zrAvakabhASayA, saMvRddho, | nibhASA, prbjitH| 2 kokaNakaviSaye eko dArakaH, tassa mAtA mRtA, pitA tasma bhanthama helAM na labhate sapazIputro'stIti, anyadA saputraH kATebhyo gatA, | tadA'nena cintita etena samayena madesI malame, mArayAmIti dhAraH kSiptaH, AjJaptaH-graja zaramAnapa, sa prabhAvitaH, anyena zareNa viddhaH, peTakena (vAraNa) bhaNita-kiM tvayA zaraH kSiptaH, viddho'sIti, punarapi kSiptaH, raTana mAritaH, pUrvamajAnatA viddho'sIti (putravicAre) ananuyogaH, mAyeM imikhevaM jJAve anu| yogA, athavA saMrakSaNIyaM mAyAmIti ananuyogaH (pituH) saMrakSataH anuyogaH / yathA saMrakSaNIyaM mArayan viparItaM karoti, dIpa anukrama JNEERIEREITLITERATUTTA Saintainsionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 188~
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - aavshyk|| 93 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [ 134], ASyaM [-] evaM aNNaM paruveyavaM aNNaM paruvemANassa viparItatvAt aNaNuogo bhavati, jahAbhUtaM parUvemANassa aNuogo bhavati / ule udAharaNa-egA cAMragabhaDiyA gabbhiNI jAyA, aNNAvi NaDaliyA gambhiNI ceva, tattha egAe rAIe tAo sarisiAo pasUAo, tAe ciMtiaM - mama puttassa ramaNao bhavissai, tassa pIryaM khIraM ca deti / aNNaA tIse aviratiAe khaMDaMtIe jattha maMculiAe so Dikarao uttArito, tattha sappeNaM caDisA khar3ato mato, itareNa NauleNa oyaraMto diTTho maMculiAo sappo, tato oNaM khaMDAkhaMDi kato, tAhe so teNa ruhiralitteNaM tuMDeNaM tIse aviratiyAe mUlaM gaMtUNa cADUNi karei, tAe NAyaM eteNa mama putto khaio, musaleNa AhaNittA mArito, tAhe dhAvaMtI gayA puttassa mUlaM, jAva sappaM khaMDAkhaMDIkayaM pAsati, tAhe diguNataraM adhitiM pagatA / tIse aviraiAe puSiM aNaNuogo pacchA aNuogo, evaM jo aNNaM paruveyavaM aNNaM paruveti so aNaNuoo, jo taM caiva parUveti tassa aNubhago 4 / 1 evamanyArUpayitavyaM ( yatra tatra ) anyat prarUpayataH viparItatvAt ananuyogo bhavati yathAbhUtaM rUpayataH anuyogo bhavati. 2 nakulaviSayamu dAharaNaM ekA cArakabhaTTinI (bhartRkA) garbhiNI jAtA, anyA'pi nakulikA garbhiNI caiva tatraikasyAM rAtrI te yugapat prasUte, tathA cintitaM mama putrakha ramaNako bhaviSyati, tasmai (pRthukaM kSIraM ca date / anyadA tasyAM avirayAM kaNDayanyAM yatra macikAyAM sa putraH avatAritaH (zAyitaH), tatra sarveNa paThitvA khAditaH (daSTaH sutaH, itareNa makulakenAvataran dRSTaH macikAyAH sarpaH, tatastena khaNDakhaNDIkRtaH, tadA sa tena rudhiraliptena tuNDena tasyA aviratyA mUlaM gatvA cATUni karoti tathA jJAtaM etena mama putraH khAditaH, muzalenAhatya mAritaH tadA dhAvantI gatA putrasya mUrkha, pAvasa khaNDakhaNDIkRtaM pazyati tadA dviguNAmaprati pragatA / tasyA avirateH pUrvamananuyogaH pazcAdanuyogaH, evaM yojyat prarUpayitavyamanyat prarUpayati so'nanuyogaH yastadeva prarUpayati tasya anuyogaH / Education national For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 189~ // 93 // www.ancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) prata kamalAmelAudAharaNa-bAravaIe baladevaputtassa nisaDhassa putto sAgaracaMdo rUveNaM ukiho, sabesi saMvAdINaM iho, tattha ya bAravaIe vatthaSarasa va aNNassa raNNo kamalAmelAnAma dhUA ukisarIrA, sA ya umgaseNaputtassa NabhaseNassa vareliyA, ito ya NArado sAgaracaMdassa kumArassa sagAsaM Agato, anbhuDio, upaviDhe samANe pucchati-bhagavaM! kiMci accheraya diDa, Ama diI, kahiM ? kaheha, iheva vAravaIe kamalAmelANAmadAriyA, kassai diNNiA, Ama, karthamama taae| samaM saMpaogo bhavejA, Na yANAmitti bhnnittaagto| soya sAgaracaMdo taM soUNa Navi AsaNe Navi sayaNe dhiti labhati, dAriyaM phalae lihato NAmaM ca giNhato acchati, NArado'vi kamalAmelAe aMtiaMgato, tAevi pucchio-kiMci accherayaM dichapurvati, so bhaNati duve divANi, rUveNa sAgaracaMdo virUvattaNeNa NabhaseNao, sAgaracaMde mucchitA NahaseNae virattA, NAraeNa samAsAsitA, teNa gaMtuM AikkhitaM-jahA icchatitti / tAhe sAgaracaMdassa mAtA aNNe a sUtrAka dIpa anukrama kamalAmelodAharaNa-dvArikAyAM baladevaputrasya niSadhasya punaH sAgaracandraH rUpeNotkRSTaH, sarveSAM zAmyAdInAmiSTaH, tatra ca dvArikAyAM vAstavyasyaiva anyasya rAjJaH kamalAmelAnAjhI duhitA uskRSTazarIrA, sA cograsenaputreNa nabhaHsenena vRtA, itA nAradaH sAgaracandrasya kumArasya sakAzaM (pArtha)AgataH, abhyusthitaH, upaviSTe sati pRcchati-bhagavan ! kizcidAzcarya dRSTam / OMdaeM, ka kayayata, ihaiva dvArikAyAM kamalAmelAnAmnI dArikA, kammaicidattA',* kathaM mama tayA samaM | saMprayogo bhavet / na jAnAmIti bhaNitvA gtH| sa ca sAgaracandraH sat zrutvA nANyAsane nApi zayane prati labhate, to dArikA phalake likhan nAma ca gRham / | tiSThati, nArado'pi kamalAmelAvA antika gataH, tayA'pi pRSTaH (sukhanRttAntaH ) kividAcA dRSTapUrvamiti, sa bhaNati-ve dRSTe rUpeNa sAgaracandraH | virUpatayA nabhaHsenaH, sAgaracande mUrchitA, nabhaHsene virakA, nAradena samAzvAsitA, tena gatvA''khyAta-yathecchattIti, tadA sAgaracandrasya mAtA anye ca JABERatinintamational wwjanataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~190~
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- prata sUtrAka kumArA AdaNNA maraitti, saMvo Agato jAva pecchati sAgaracaMdaM vilabamANa, tAhe NeNa pacchato ThAiUNa acchINi hAribhadIdohivi hatthehi chAditANi, sAgaracaMdeNa bhaNitaM-kamalAmelatti, saMveNa bhaNitaM-NAhaM kamalAmelA, kamalAmelo'ha, sAga-18 yavRttiH racaMdeNa bhaNita-AmaM tuma ceva marma vimalakamaladalaloaNi kamalAmelaM melihisi, tAhe tehiM kumArehiM saMbo mjj| [vibhAgaH1 pAettA abbhuvagacchAvio, vigatamado ciMteti-aho mae Alo abbhuvagao, idANI kiM sakkamaNNahAkAuM?, Nivahi-12 yavaMti pajjapaNaM paNNattiM maggiUNa jaMdivasaM tassa NabhaseNassa vivAhadivaso taddivasaM te sAgaracaMdasaMbappamuhA kumArA| ujjANaM gaMtuM NAradassa sarahassaM dAriyA suraMgAe ujjANaM NettuM sAgaracaMdo pariNAvio, te tattha kiDutA acchati / itare ya taM dAriyaM Na pecchaMti, maggaMtehiM ujjANe diDA, vijAhararUvA viuSiyA, NArAyaNo sabalo Niggao, jAva | apacchimaM saMvarUveNaM pAe paDio, sAgaracaMdassa ceva diNNA, NabhaseNa taNayA a khamAviyA / ettha sAgaracaMdassa8 kumArAH simA triyata iti, zAmba bhAgato yAvatprekSate sAgaracandra vilapanta, tayA'nena payAsthitvA akSiNI dvAbhyAmapi hastAbhyo chAdite, sAgaracandreNa bhaNitaM-kamalAmeleti, zAmbena bhaNita-mAha kamalAmelA kamalAmelo'I, sAgaracaneza maNita-evaM tvameva mAM vimalakamaladalalocano kamalA| melA melaviSyasi, tadA taiH kumAraH zAmyo mathaM pAyavicA'bhyupagamitA, vigatamadacintayati-maho mayA''samabhyupagataM, idAnI ki pAkyamanyathAkata,12 / // 14 // | nirvahaNIyamiti pradyumnaM prajJapti mArgaviravA yadivase takha nabhAsenasya nivAidivasaH tasin dipase te sAgaracanazAmbapramukhAH kumArA udyAna yatvA naarden| sarahavaM dAriko surakrayA udyAnaM nItvA sAgaracandraH pariNAyitaH, te tantra kIvantastiSThanti / itare ca to dArikAM na prekSante, mArgapajiruSAne raTA, vidyAdhararUpANi vikRSitAni, nArAyaNaH sabalo nirgataH, yAvatyAnte zAmbarUpeNa pAdayoH patitaH, sAgaracandrAyaiva dacA, namaHsenatanayAya kSamitAH / atra sAgaracandrasya. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~191~
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) prata saMbaM' kamalAmelaM maNNamANassa aNaNuogo NAhaM kamalAmeleti bhaNite aNuogo, evaM jo vivarIyaM parUveti tassa aNaNuogo jahAbhAvaM paruvemANassa aNuogo 5) saMvassa sAhasodAharaNaM-jaMbUvaI NArAyaNa bhaNati-ekkAvi mae puttassa aNADiyA Na dihA, NArAyaNeNa bhaNitaMhai aja dAemi, tAhe NArAyaNeNa jaMbUvatIa AbhIrIrUvaM karya, dovi takaM ghettuM bArabaImoiNNANi, mahiyaM vikiNati, saMbeNa* |divANi, AbhIrI bhaNitA-ehi mahiaM kINAmitti, sA aNugacchati, AbhIro maggeNa eti, so ekaM deuliaM pavisai, sA AbhIrI bhaNati-NAhaM pavisAmi kiMtu mollaM dehi to ettha ceva Thito takaM geNhAhi, so bhaNati-avassa pavisitavaM, sANecchati, tAhe hatthe laggo, AbhIro uddhAiUNa laggo saMbeNa sama, saMbo AvaTTito, AbhIro vAsudevo jAto itarI jaMbUvatI, bhaMguTThIkAUNa palAto, biIyadivase maDDAe ANijjato khIlayaM ghaDato ei, jokAre kae vAsudeveNa sUtrAka dIpa anukrama T zAmba kamalAmelA manyamAnasthAnanuyogo nAI kamalAmeleti bhaNite'nuyogaH, evaM yo viparItaM prarUSayati tasyAmanuyogo yathAbhAvaM prarUpayataH anuyogH| 2 zAmyasya sAhasodAharaNam-jamyUbatI nArAyaNa bhaNati-ekA'pi mayA putrasya anAtinaM eSTA, nArAyaNena bhaNitam-adha darzayAmi, sadA nArAyaNena jambUSatyA AmIrIrUpaM kRtaM, bAvapi taka gRhItyA dvArikAmavatI?, gorasa vikrINItaH, zAmyena dRSTI, AbhIrI bhaNitA-ehi gorasa krINAmIti, sA'nugacchati, bhAbhIraH pRSThata eti, sa ekaM devakulaM pravizati, sA''bhIrI bhaNati-mAhaM pravizAmi, kiMtu mUlyaM dadhAstadA'traiva sthitasakaM gRhANa, sa bhaNatiavazyaM praveSTavyaM, sAmecchati, tadA haste lamaH, bhAbhIra uddhAvya lAH zAmbena samaM, zAmbojpyAvRttaH, AbhIro vAsudevo jAta itarA jambUpa tI mAhI(ziro'vaguNThana) kRtvA palAyitaH, dvitIya divase balAtkAreNa AnIyamAnaH kIlakaM ghaTayan eti, jayokAre kRte vAsudevena. wwjandiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~192~
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) 95 // prata Avazyaka| pucchio-kiM evaM ghaDijatitti, bhaNati-jo pAriosiyaM bollaM kAhiti tassa muhe khoTTiNihitti / paDhamaM aNaNuogo hAribhadrI yavRttiH | Nota aNuogo, evaM jo vivarIyaM parUveti tassa aNaNuogo itarassa aNuogo 6 / / vibhAgaH1 zreNikaviSayakopodAharaNaM-rAyagihe Nagare seNiorAyA, cellayA tassa bhajA, sA vaddhamANasAmimapacchimatitthagaraM vaMdittA 18 yAliyaM mAhamAse pavisati, pacchA sAhU dicho paDimApaDivaNNao, tIe rattiM suttiAe hattho kihavi vilaMbio, jayA sIteNa gahio tadA cetitaM, pavesito hattho, tassa hatthassa taNapaNaM sarva sarIraM sIteNa gahiaMtIe bhaNi-sa tavassI kiM karissati | saMpaya? pacchA seNipaNa ciMtiya-saMgAradiNNao se koI, ruheNa kallaM abhao bhaNio-sigdhaM aMtejaraM palIkehi, seNio gato sAmisagAsaM,abhaeNa hasthisAlA palIviyA,seNio sAmipucchati-cellaNAkiM egapattI aNegapattI?,sAmiNA bhaNi-egapattI, sutrAMka dIpa anukrama pRSTaH-kimetat dhanyate iti, bhaNati-yA paryuSitaM vRttAntohApaM kariSyati tasya mukhe jhepsyate iti / prathamamananuyogaH jJAte anuyogaH, evaM yo viparIta prarUpayati rAmapAnanuyoga itarakha anuyogaH, 2 rAjagRhe nagare zreNiko rAjA cechanA tasya bhArthA, sA vardhamAnasvAminamapatrimatIrthakara vandiyA nikAle mAdhamAse pravizati, pazcAt sAdhuISTaH pratipannapratimaH, tassA rAtrau suptAyA istaH kathamapi vilambitaH (bahiH sthitaH) yadA zItena gRhItaH sadA cetitaM, prave. zivohatA, tasya hastama sambandhinA sarva pArIra kIsena gRhItaM, pazcAt tayA bhaNita-sa tapasvI kiM kariSyati sAmpataM , patrAta zreNikena cintita dasasahetto-N 'syA: kavita, ruTena kamyebhayo bhaNita:-zIghramantaHpuraM pradIpaya, zreNiko gataH svAmisakAzaM, abhayena hastiSazAlA pradIpitA, beNikaH svAminaM pRcchati-18 celanA kimekapalI anekapalI!, svAminA bhaNitaM-ekapatI, eu // Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 193~
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [134], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka tAhe mA Dajhihititti turitaM Niggao, abhao NipphiDati, seNieNaM bhaNioM-palIvitaM !, so bhaNati-AmaM, turma kiMNa paviTTho, bhaNati-ahaM paSaissAmi kiM me aggiNA , pacchA NeNa ciMtiaM-mA chaDDijihititti bhaNitaM-Na Dajhatti / seNiyassa cellaNAe purvi aNaNuogo pucchie aNuogo, evaM vivarIe parUvie aNaNuogo jahAbhAve paruvie aNuogo 7 // 134 // itthaM tAvadanuyogaH sapratipakSaH prapazcenoktaH, niyogo'pi pUrvepratipAditasvarUpamAtraH sodAharaNo'nuyogavadavaseyaH, sAmprataM prAgupanyastabhASAdisvarUpapratipAdanAyAha kaDhe 1 putthe 2 citte 3 sirigharie 4 puMDa 5 desie 6 ceva / bhAsagavibhAsae vA vattIkaraNe a AharaNA // 135 // &I vyAkhyA-tatra 'kASTha' iti kASTaviSayo dRSTAntaH, yathA kASThe kazcit tadrUpakAraH khalvAkAramAnaM karoti, kazcitstha lAvayavaniSpatti, kazcit punarazeSAGgopAGgAdyavayavaniSpattimiti, evaM kASThakalpaM sAmAyikAdisUtra, tatra bhASakaH paristhUramarthamAtramabhidhatte-yathA samabhAvaH sAmAyikamiti, vibhASakastu tasyaivAnekadhA'rthamabhidhatte-yathA samabhAvaH sAmAyika, samAnAM vA AyaH samAyaH sa eva svArthikapratyayavidhAnAtsAmAyikamityAdi, vyaktIkaraNazIlo vyktikr|, yaH khalu niravazeSavyutpattyaticArAnaticAraphalAdibhedabhinnamarthaM bhApate sa vyaktikara iti, sa nizcayatazcaturdazapUrvavideva, iha ca tadA mA dAhIti tvarita nirgataH, abhayo nissarati, zreNikena bhaNitaM-pradIpitaM !, sa bhaNati-AmaM, tvaM kiM na praviSTaH !, bhaNati-aI pramajipyAmi ki mamAbhinA ? pazcAdanena cintitaM-mA tyAkSIditi bhaNitaM-dagdheti / zreNikasya cechanAyA pUrvamananuyogaH gRSTe'nuyogaH, evaM viparIte prarUpite'nanuyogaH yathAbhAve prarUpite anuyogaH / dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bhASA Ade: svarupam prastuyate ~ 194 ~
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [135], bhASyaM [-] (40) Avazyaka // 96 // prata sUtrAka bhASakAdisvarUpavyAkhyAnAt bhASAdaya evaM pratipAditA draSTavyAH, kutaH?, bhASAdInAM tatprabhavatvAt 1 / idAnIM pusta- hAribhadrI| viSayo dRSTAntaH-yathA puste kazcidAkAramAtraM karoti, kazcit sthUrAvayavaniSpatti, kazcittvazeSAvayavaniSpattimiti, dAA- yavRttiH |ntikayojanA pUrvavat 2 // idAnI citraviSayo dRSTAntaH-yadhA citrakarmaNi kazcit vattikAbhirAkAramAtraM karoti, kazcittavibhAgAra haritAlAdivarNo daM, kazcittvazeSaparyAyaniSpAdayati, dArzantikayojanA pUrvavat 3 / zrIgRhikodAharaNaM-zrIgRha-bhANDAgAraM tadasyAstIti 'ata iniThanau' (5-2-115) iti ThanIkAdeze ca kRte zrIgRhika iti bhavati, tadRSTAntaH-tatra kazcid ralAnAM bhAjanameva vetti-iha bhAjane rakSAnIti, kazcittu jAtimAne api, kazcitpunarguNAnapi, evaM prathamadvitIyatRtIyakalpA bhASakAdayo draSTavyAH 4 / tathA 'paoNrDa' iti puNDarIkaM padma tad yatheSadbhinnArdhabhinnavikasitarUpaM tridhA bhavati, evaM bhASAdi vijJeyaM 5 / idAnI dezikaviSayamudAharaNaM-dezanaM dezaH kathanamityarthaH, tadasyAstIti dezikAyathA kazcidde-15 zikaH panthAnaM pRSTaH diGamAtrameva kathayati, kazcit tabyavasthitanAmanagarAdibhedena, kazcit punastadusthaguNadoSabhedena | kathayatIti, dAAntikayojanA pUrvavat jJeyA 6 / evametAni bhASakavibhASakavyaktikaraviSayANyudAharaNAni pratipAditAni iti gAthArthaH // 135 // itthaM tAvadvibhAga uktaH, idAnI dvAravidhimavasaramAptaM vihAya vyAkhyAna vidhiM pratipAdayanAhagoNIracaMdaNakaMdhAraceDIo3 sAvaezvahira 5gohe 6 / TaMkaNao vavahAro7, paDivakkho aayriysiise||136|| Aha-caturanuyogadvArAnadhikRto vyAkhyAnavidhiH kimarthaM pratipAdyata iti, ucyate, ziSyAcAryayoH sukhazravaNasukhavyAkhyAnapravRttyA zAstropakArArthaH, athavA adhikRta eva veditavyaH, kutaH, anugamAntabhoMvAt, antabhovastu dIpa anukrama // 96 JABER muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vyAkhyAnavidhi pratipAdanAya go: iti dRSTAntAH, dhRtasya udAharaNaM ~ 195~
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) -* prata sUtrAka vyAkhyAnatvAt iti / Aha-yadyasAvanugamAGgaM tataH kimityayaM dvAravidheH pUrva pratipAdyate?, ucyate, dvAravidherapi bahuvaktavyatvAt mA bhUdihApi vyAkhyAvidheviparyayaH, ato'traiva AcAryaziSyayorguNadoSAH pratipAdyante, yena AcAryoM guNavate ziSyAyAnuyogaM karoti, ziSyo'pi guNavadAcAryasannidhAveva zRNotIti / Aha-yadyevaM vyAkhyAnavidhiranugamAGgaM ihAvatAryocyate tatkathaM dvAragAthAyAmapyevaM nopanyasta iti, ucyate, sUtravyAkhyAnasya guruvakhyApanArtha, vizeSeNa sUtravyAkhyAyAM AcAryaH ziSyo vA guNavAnanveSTavya ityalaM vistareNa, prakRtaM prastumaHprakrAntagAthAvyAkhyA-tatra godRSTAntaH, ete cAcAryaziSyayoH saMyuktA dRSTAntAH, eka AcAryasya ekaH ziSyasyeti dvau vA ekasminnevAvatAryAviti / VI egami' Nagare egeNa kassai dhuttassa sagAsAo gAvI rogitA udvitaMpi asamatthA NividyA ceva kiNitA. 4 so taM paDivikiNati, kAyagA bhaNaMti-pecchAmo se gati payAraM to kiNIhAmo, so bhaNati-maevi uvavidyA ceva gahiyA, jadi paDihAti tA tumhevi evameva giNhaha / evaM jo Ayario pucchito parihAraMtaraM dAumasamattho bhaNati-maevi evaM suyaM tumhevi evaM suNahatti, tassa sagAse Na soacaM, saMsaiyapayatvaMmi micchattasaMbhavA, jo puNa ekaminnagare ephena kasyacitUrtasya sakAzAGkaugiNI batthAtumappasamA niviSTaica kItA, sa tAM prativikrINAti, kAyakA bhaNanti-prekSAmahe'syA gatipracAra, tataH phenyAmA, sa bhaNati-mayApi upavizva gRhItA, yadi pratibhAti tadA yUvamapi evameva gRhIta / evaM va AcAryaH pRSTaH parivArAntaraM dAtumasamartho IN bhaNati-mayA'pi evaM zrutaM yUyamapi evaM zRNuteti, tasya sakAze na zrotavyaM, sAMdhASikapadArthe mithyAvasaMbhavAta, yaH puna dIpa GES anukrama JAMERatinintamational Handiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha dhUrtasya udAharaNaM prastuyate ~ 196~
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 97 // prata aviphalagovikiNago ica akkheSaNiNNayapasaMgapArago tassa sagAse soyacaM, sIso'vi jo aviyAriyagAhI paDhamagovikaNa- hAribhadrIgova so ajoggo itaro joggotti 1 / / yavRttiH | caMdaNakathodAharaNaM-bAravaIe vAsudevassa tiNi bherIo, taMjahA-saMgAmiA unbhutiyA komutiyA, tiNNivi gosI-vibhAgaH1 sacaMdaNamaiyAo devayApariggahiyAo, tassa cautthI bherI asivuvasamaNI, tIse uppattI kahijjai-sako suramajjhe| vAsudevassa guNakittaNaM kareti-aho uttamapurisANaM guNA, ete avaguNaM Na geNhati NIeNa ya Na jujhaMti, tatthego devo | asaddahato Agato, vAsudevo'vi jiNasagAsaM vaMdao pahio, so aMtarAle kAlasuNayarUvaM mayayaM viuveti vAvaNNaM dunbhigaMdha, tassa gaMdheNa sabo logo parAbhaggo, vAsudeveNa dicho, bhaNitaM caNeNa-aho kAlasuNagassetassa paMDurA daMtA, sohaMti, devo ciMtito-sacaM sacaM gunnggaahii| tato vAsudevassa AsarayaNaM gahAya padhAvito, so baMDurApAlaeNa NAo, teNa sUtrAka ACCORROAD dIpa anukrama vikalagovinAyaka vAkSepanirNayaprasApAragaH takha sakAyo dhotavyaM, ziSyo'pi yo'picAyagrAhI prathamagovikAyaka iva so'yogyaH, itaro yogya | iti / / 2 candanakandhodAharaNa-dvArikAyAM vAsudevasya tikho bheyaH, tadyathA-samAmikI bhAbhyudavikI kaumudIkI, tiso'pi gozIrSacandanamayyo devatAparigahotA tasa caturthI bherI aziyopazamanI, tasyA utpattiH kathyate-pAkaH suramadhye vAsudevasya guNakIrtanaM karoti-aho uttamapuruSANAM guNAH, ete avaguNaM na gRhanti nIcena ca na yudhyante, tatraiko devo'zradadhat AgataH, vAsudevo'pi jinasakAzaM bandakaH (bandanAya) prasthitaH, so'ntarAle kRSNavarUpaM mRtakaM vika-mA paiti vyApamaM durabhigandha, sastha gandhena saryo kokaH parAbhanmaH, vAsudevena dRSTaH, bhaNitaM cAnena-aho kRSNAnaH etasya pANDarA dantAH zobhante, devadhistitavAn-satyaM satyaM guNagrAhI / tato vAsudevasvAzvaravaM gRhItvA pradhASitaH, sa mandurApAlakena jJAtaH, tena citeti. // 97 // wlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vAsudeva kRSNasya candankanyA-bheryA: udAharaNaM ~ 197~
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) kuvita, kumArA rAyANo va niggayA, teNa deveNa hayavihayA kAUNa dhADiA, vAsudevo'vi niggao, bhaNati-mama kIsa | AsarayaNaM harasi, devo bhaNati-maM jujjhe parAjiNiUNa geNha, vAsudeveNa bhaNiyaM-bAda, kiha jujjhAmo? tuma bhUmIe ahaM raheNa, tA rahaM giNha, devo bhaNati-ala raheNaMti,evaM AsahatdhIvi paDisiddhA, bAhujuddhAdiyAI savAI paDisehei, bhaNailA VAya-ahiDANajuddhaM dehi, vAsudeveNa bhaNi-parAjio'haM, Nehi AsarayaNaM, NAhaM nIyajujjheNa jujjhAmi, tato devo tuTho bhaNitAdio-varehi varaM, kiM te demi , vAsudeveNa bhaNiaM-asivovasamaNI bherI dehi, teNa diNNA, esuppattI bheriie| tahiM 3 haisA chaNhaM chaha mAsANaM vajjati, pacuppaNNA rogA vAhI vA uvasamaMti, NavagA bi chammAse Na uppajaMti, jo sadaM munneti| tatthaDaNNadA AgaMtuo vANiao, so atIva dAhajareNa abhibhUto bherIpAlayaM bhaNai-geha turma sayasahassaM, mama etto palamettaM dehi, teNa lobheNa diNNaM, tastha aNNA caMdaNathiggaliA diNNA, evaM aNNeNavi aNNeNavi mangito diNNaM ca,8 6454544%* prata sUtrAka dIpa anukrama kRjitaM, kamArA rAjAnama nirgatAH, sena devena hatavihatIkRtya ghATitAH, vAsudevo'pi nirgataH, bhaNati-mama kasmAdazvarale harasi, devo bhaNatimA yudde parAjilya gRhANa, vAsudevena bhaNita-bAr3ha, kayaM yudhyAvahe vaM bhUmau ahaM rathena, sad rathaM gRhANa, devo bhavati-bhala rayeneti, evamazvahastinAvapi pratiSiddhI, (bAhuyuddhAdIni sarvANi pratiSedhayati, bhaNati ca-adhiSTAnayuddhaM dehi, bAsudevena bhaNitaM-parAjito'haM naya avaratna, nAhaM nIcayuddhena yubhye, tato devastudhe bhANitavAn-zuSya varaM, kiM tubhyaM dadAmi?, vAsudevena bhaNitaM-azivopazamanI merI dehi, tena dacA, eSopaniyoH / tatra sApatiH pahirmAsaiH bAdyate, pratyutpannA rogA vyAdhayo vopazAmbanti, navakA api padasu mAseSu noppadhante, yaH zabda zRNoti / tatrAnyadA''gantuko paNicha, so'tIva dAhavareNAbhibhUto merIpAlaka bhaNati-gRhANa svaM zatasahasaM, mamaitasmAt paLamAtraM dehi, tena lobhena dattaM, tatrAnyA candanadhiggalikA dacA, evamanyenApi anyenApi mArgito dacaM ca * vAhe. JABERatinintamational Rainrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 198~
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) hAribhadrIyavRtti vibhAgaH1 prata sutrAMka AvazyakA sA caMdaNakathA jAtA, aNNadA asive vAsudeveNa tADAviyA, jAva taM ceva sabha Na pUreti, teNa bhaNi-joei bheri, divA kaMthIkatA, so bherivAlo vavarovio, aNNA bherI aTThamabhatteNArAhaittA laddhA, aNNo bherivAlo kao, so aay||98|| rakkheNa rakkhati, so pUito-jo sIso suttatthaM caMdaNakaMthAMva paramatAdIhiM / mIseti galitamahavA sikkhitamANI Na so joggo // 1 // kaMthIkatasuttattho guruvi joggo Na bhAsitabassa / aviNAsiyasuttatthA sIsAyariyA viNidivA // 2 // 2 // . idAnI peTayudAharaNam-vasaMtapure juNNasehidhUtA, Navagassa ya sehissa dhUA, tAsiM pII, tahavi se asthi dhero amhe | eehiM ubahitANi, tAo aNNA kayAvi majituM gatAo, tattha jA sA Navagassa dhUA, sA tilagacodasageNaM alaMkAreNa alaMkiA, sA AharaNANi taDe ThavettA uttiNNA, juNNasehidhUA tANi gahAya padhAvitA, sA vAreti, itarI akosaMtI gatA, tAe mAtApitINaM siI, tANi bhaNaMti-tuNhikA acchAhi, Navagassa dhUA NhAittA NiyagagharaM gayA, ammApiIhiM| sA (bherI) candanakanyA jAtA, ambadA'zive cAsudevena tADitA, yAvattA sabhAmapi na pUrayati, tena bhaNitaM pazyata bherI, daSTA kampIkatA, sa lA bherIpAlo vyaparopitaH, bhanyA bheryaSTamabhaktenArAbhya labdhA, anyo bherIpAlakaH kRtaH, sa AtmarakSeNa rakSati, sa pUjitaH-yaH ziSyaH sUtrAya candanakandhAmiva paramatAdibhiH / mitrayati galitamathavA zikSitamAnI, na sa yogyaH / / / kanthIkRtasUtrArthoM gururapi yogyo na bhASitamyasya (anuyogasya) avinAzitasUtrAyAH ziSyAcA vinirdiSTAH / 2 / 2 vasantapure jIrNazreSTiduhitA, navasya ca zreSThinaH duhitA, tayoH prItiH, tathApi tayorati vaira vayametairavartitAni, te anyadA kadAcimmakuMgate, tatra yA sAnavakasya duhitA, sA tilakacaturdazakena alakAreNAlatA, sAbharaNAni taTe sthApayitvA'vatIrNA, jIrNaSThiduhitA tAni gRhItvA pradhAvitA, sA vArayati, itarAmozantI gatA, tayA mAtApitRbhyAM ziSTaM, to bhagataH-tUSNIkA tiSTha, navakasya duhitA vAsvA nijagRhaM gatA, mAtAdapitRbhyo * kanyAkayA. + vAlao. 1 AdareNa kathaM ka. 44444SAGROCERORS dIpa anukrama M // 98 // JAMERatinine Mondinaryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~199~
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) prata 5564%954555 sAhai, tehiM maggiya, Na deMti, rAule vavahAro, tattha Nathi sakkhI, tattha kAraNiyA bhaNaMti-ceDIo vAhijaMtu, tehiM| vAhitA bhaNitA-jati sujjhaccayaM tA AviMdha, tAhe sA juNNaseDiceDI jaM hatthe taM pAe, Na jANati, taM ca se asiliha, tAhe tehiM NAaM-jahA eyAI imIse Na hoti, tAhe itarI bhaNiA-tume Arvidha, tAe kameNa AviddhaM, siliDaM ca se jAyaM, bhaNiyA ya-mellAhi, tAe taheva NiccaM AmucaMtIe paDivADIe AmukaM, tAhe so juNNaseTThI ddNddito| jahA so egabhaviaM maraNaM patto, evAyariovija aNNastha taM aNNahiM saMghADeti, aNNavattavAo aNNattha parUveti ussaggAdiAo, evaM so saMsAradaMDeNa daMDijati, tArisassa pAse Na sotavaM, jahA sA ceDI jasaM pattA, evaM cevAyario jo Na visaMvAeti, teNa arihaMtANaM ANA katA bhavati, tArisassa pAse soyam / ettha gAthA-asthANathaniuttA''bharaNANaM juNNasedvidhUadhANa sUtrAka dIpa anukrama kathayati, tAbhyo mArgitaM, na dattaH, rAjakule vyavahAraH, tatra nAsti sAkSI, tatra kAraNikA bhaNanti-cemvau vyAhitA, taiyAhatya bhaNitA yadi vAvakInaM tilakacaturdazakaM tadA paridhedi, tadA sA jIrNazreSThiceTI yat hase (hastAsambandhi) tat pAde (parivadhAti), na jAnAti, taca tasyA azliSTa, tadA taiti-yayaitAnyasyA na bhavanti, tadevarA bhaNitA-vaM paridhehi, tathA kameNa parihitaM, liSTaM ca tasyA jAtaM, bhaNitA ca-muna, tayA tathaiva nityamAmuJcantyA paripAyA Amupha, tadA sa jIrNa zreSThI daNDitaH / yathA sa ekabhAvikaM maraNaM prAptaH, ebamAcArtho'pi yat (sUtraM) anyatra (utsagAMdI) tad anyatra (apavAdAdI) saMghAtayati, anvavaktavyatA anyatra prarUpayati utsargAdikAH, evaM sa saMsAradaNdena daNDavate, tArazasta pArbhe na zrotavyaM, yathA sA ceTI yazaH prAptA, evamevAcAryo yo na visaMvAdayati, tenAhatA AjJA kRtA bhavati, tAdRzastra pArdhe zrotavyaM / atra gAthe-asthAnArthaniyoktA AbharaNAnAM jIrNazreSTiduhiteva / na * vAhitA. + ete se.Nio . mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 200~
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [136], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 99 // prata gurU vidhibhaNite vA vivarIyanioao sIso // 1 // satthANatthaniuttA IsaradhUA sabhUsaNANaM va / hoi gUrUhAribhadrIsIso'via viNio to jahA bhaNitaM // 2 // 3 // zrAvakodAharaNaM pUrvavat-navaramupasaMhAraH-ciraparicitaMpi yavRttiH Na sarati suttatthaM sAvago sabhaja va / jo Na so joggo sIso guruttarNa tassa dUreNaM // 1 // 4 / / vibhAga-1 badhiragodAharaNaM pUrvavadeva, upasaMhArastu gAthayocyate-aNNaM puTTho aNNaM jo sAhai so gurU Na bahirotha / Na ya | sIso jo aNNaM suNeti aNubhAsae aNaM // 1 // 5 / evaM godhodAharaNopasaMhAro'pi vaktavyaH 6 / idAnIM TaNakodAharaNaM-uttaraoNvahe TaMkaNA NAma mecchA, te suvaNNaNaM dakSiNAvahAI bhaMDAI geNhaMti, te ya propprN| bhAsaM Na jANaMti, pacchA puMjaM kareMti, hattheNa u~ chAeMti, jAva icchA Na pUrati tAva Na avarNeti, puNNe avaNeti, evaM sutrAMka dIpa anukrama guruH vidhimANite vA viparIta niyojakaH ziSyaH / / / svasthAnArtha niyokkA IzvaraduhitA svabhUSaNAnAmiva / bhavati guruH ziSyo'pica viniyoga tada (viniyojayan) bathA bhaNitam / 3 / 2 ciraparicitAvapi na mArati sUtrAdhau~ zrAvakaH svabhAryAmiva / yo na sa yogyaH ziSyaH guruvaM tasya dUreNa / 3 bhanyaspRSTo'nyat yaH kathayati sa na gurudhira iva / na ca ziSyo yo'nyacchRzotyanubhASate'nyat / / / 4 uttarApathe dahaNAnAmAno mlecchAH, te suvarNena dakSiNApathAni bhANDAni gRhanti, te ca parasparaM bhASAM na jAnane, pazcAt puJja kurvanti, hastena svAcchAdayanti, yAvadicchA na pUryate vAvanApanayanti, pUrNe'panayanti, evaM hatyeNa achADeti. 4 // 19 // www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 201~
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 136], bhASyaM [-] te'siM icchiyapaDicchiyavavahAro evaM akkhevaniNNayapasaMgadANaggahaNANuvattiNo dovi / joggA sIsAyariA TaMkaNavaNiovamA esA // 1 // 7 // itthaMprakAreNa gavAdiSu dvAreSu sAkSAdabhihitArthaviparyaya:- pratipakSaH AcAryaziSyayoryathAyogaM yojanIyaH, sa ca yojita eveti gAthArthaH // 136 // idAnIM vizeSataH ziSyadoSaguNAn pratipAdayannAha kassa na hohI veso anabhuvagaoa niruvagArI a / appacchaMdamaIo padviao gaMtukAmo a // 137 // viNaoNaehiM karijalIhi chaMdamaNuattamANehiM / ArAhio gurujaNo surya bahuvihaM lahuM deha // 138 // Aha- ziSyadoSaguNAnAM vizeSAbhidhAnaM kimartham ?, ucyate, kAlAntareNa tasyaiva gurutvabhavanAt, ayo gyAya va gurupadanibandhanavidhAne tIrthakarAjJAdilopaprasaGgAt / prathamagAthAvyAkhyA - kasya na bhaviSyati dveSyaH- aprItikaraH yaH kimbhUtaH 1 - abhyupagataH anabhyupagataH zrutopasaMpadA'nupasaMpanna iti bhAvArthaH, upasaMpanno'pi na sarva evAdvepyo bhavatItyata Aha-' nirupakArI ca nirupakarttuM zIlamasyeti nirupakArI, gurorakRtyakArItyarthaH, upakAryapi na sarva evAdveSya ityata Aha-AtmacchandA AtmAyattA matiryasya kAryeSu asAvAtmacchandamatiH, svAbhiprAyakAryakArItyarthaH, gurvAyattamatirapi na sarva evAdvepyaH ata Aha-- 'prasthitaH ' 1 teSAM IcchitIti (ipsitapratIti) vyavahAra evaM AkSepanirNayaprasaGgadAnamahaNAnuvarttino dvaye'pi yogyA AcAvaiziSyA TaGkaNayaNigupamA eSA / * mukena. For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~202~
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [138], bhASyaM [-] (40) Avazyaka- // 10 // prata GAONGS sUtrAka saMpasthitadvitIya iti, gantukAmazca gantukAmo'bhidhIyate yo hi sadaiva gantumanA vyavatiSThate, vakti ca-zrutaskandhAdipa *hAribhadrIrisamAptAvavazyamahaM yAsyAmi, ka ihAvatiSThate iti, ayamayogyaH ziSya iti gAthArthaH // 137 // idAnIM dopaparijJAnapUrva-|| | yavRttiH katvAt guNAH pratipAdyante-dvitIyagAthAvyAkhyA-vinayaH-abhivandanAdilakSaNaH tena avanatAH vinayAvanatAH tairitya-vibhAgaH1 bhUtaiH sadbhiH, tathA pRcchAdiSu kRtAH prAJjalayo yaste kRtaprAJjalayaH taiH, tathA chando-gurvabhiprAyaH taM sUtroktazraddhAnasamarthanakaraNakAraNAdinA'nuvartayaniH ArAdhito gurujanaH, 'zrutaM' sUtrAoMbhayarUpaM 'bahuvidha anekaprakAraM 'laghu' zIbhaM dadAti' |prayacchatIti gAthArthaH // 138 // idAnIM prakArAntareNa ziSyaparIkSA pratipAdayannAha-- selaghaNa kuDaga cAlaNi paripUNaga haMsa mahisa mese Amasaga jalUga birAlI jAhaga gobheri AbhIrI // 139 // vyAkhyA-etAni zidhyayogyAyogyatvapratipAdakAnyudAharaNAnIti / kiMca-cariyaM ca kalpitaM vA AharaNaM duvihameva nAyaba / asthassa sAhaNavA iMdhaNamiva odaNahAe / 1 / tattha imaM kappioM jahAmuggaselo pukkhalasaMvaTTao a mahAmaho jaMbUdIvappamANo, tattha NArayatthANIo kalaI A~lAeti-mugga-1 | selaM bhaNati-tujjha nAmaggahaNe kae pukkhalasaMvaTTao bhaNati-jahA NaM egAe dhArAe virAemi, selo| // 10 // caritaM ca kapitaM vA''haraNaM dvividhameva zAsamyam / arthasya sAdhanArthAya indhanAnIbaudanArthAya / / tanedaM kapitaM yathA-muzaikaH puSkarasaMvarSakA mahAmedhaH jamyUdvIpapramANaH, tatra nAravasthAnIyaH kalahamAlagayati (mAyojayati)-mudrazailaM bhaNati-taba nAmamaiNe te puSkalasaMvartako bhaNati-yathaikayA dhArayA viddAvayAmi, zaila * Alo(jo eti. dIpa anukrama T mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti | ziSyaparikSaviSayaka vividha-dRSTAMtA: ~ 203~
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) prata uppAsito bhaNati-jadi me tilatusatibhAgapi ulleti to NAma Na vahAmi, pacchA mehassa mUle bhaNati muggaselavayaNAI, so ruTTho, sabAdareNa varisiumAraddho jugappahANAhi dhArAhiM, sattaratte vuDhe ciMteti-virAo hohitti Thio, pANie osarie itaro misimisiMto ujjalataro jAto bhaNati-johArotti, tAhe meho lajjito gato / evaM ceva koi sIso muggaselasamANo egamavi padaM Na laggati, aNNo Ayario gajjato Agato, ahaM NaM gAhemitti, Aha-AcAryasyaiva tajAvyaM, yacchiSyo nAvabudhyate / gAvo gopAlakeneva, kutiirthenaavtaaritaaH||1|| tAhe paDhAveumAraddho, Na sakio, dalajio gao, erisassa Na dAyarva, kiM kAraNaM ?-Ayarie suttami a parivAdo suttaasthapalima thii| aNNesipiyara hANI puDhAvi Na duddhayA vaMjhA // 1 // paDivakkho kaNha bhUmI-buDhevi doNamehe Na kaNhabhomAo loTTae udayaM / gahaNadharaNAsamatthe ia deyamachittikArami // 1 // sUtrAka - dIpa anukrama 94564560 satmAsito (asUSitaH) bhaNati-yadi me tilatapatribhAgamapi bhAvati tadA nAma na vahAmi, panArameghasya mUle bhaNati mudrazailavacanAni, sa ruSTA, sAdareNa varSitumArabdhaH, yugapradhAnAbhidhArAbhiH, saptarAtraM dRSTe cintayati-bidruto bhaviSyati iti khitaH, pAnIye'pasate isaro dIpyan ujjvalato jAto bhaNati-juhAraH (jayokAraH) iti, tadA megho lajito gataH // evameva kazcicchiSyo mudrAkasamAna ekamapi padaM na lagayati, amba AcAryaH garjayan AgataH, ahamenaM mAyAmi tadA pAThayinumArabdhaH, na zaktiH , lajito gataH, IzAya na dAtamyaM, ki kAraNam !-AcArye sUtre ca parivAdaH sUtrArthaparimandhaH (vishH)| anyeSAmapica hAniH spRSTA'pi na dugdhadA (domA) vandhyA ||1||prtipkssH kRSNabhUmiH-pRSTe'pi droNameghe na kRSNabhUmAt luThati udakam / prahagadharaNasamarthe daatvympichttikre||| * bahevi. + pamANAhiM. f nirAimo. bhaNito. ji. palimaMthA. dujmathA. bhUmIsu. wwsainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 204 ~
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) hAribhadrIyavRttiH prata sutrAMka % - % Avazyaka | idAnI kuTodAharaNam-kuTA ghaTA ucyante, te duvihA-navA juNNA ya, juNNA duvihA-bhAviyA abhAviyA ya, bhAviA duvihA-pasatthabhAviA apasatthabhAviA ya, pasatthA-aguruturukkAdIhiM, apasatthA-palaMDulasuNamAdIhi, pasattha- ||1.shaa bhAviyA bammA avammA ya, evaM apasatthAvi, je apasatthA avammA je ya pasatthA vammA te Na suMdarA, itare suMdarA, abhAvitA Na keNai bhAvitA-NavagA AvAgAto uttAritamettagA, evaM ceva sIsagA NavagA-je micchaddiDI tappaDhamayAe gAhijaMti, juNNAvi je abhAvitA te suMdarA-kuppavayaNapAsatthehiM bhAvitA evameva bhAvakuDA / saMviggehi pasatthA vammADadhammA ya taha ceva ||1||je apasasthA bammA je ya pasasthA saMviggA ya avammA ete lagA, itarevi avammA / ahavA kUDA cauvihA-chiDukuDe 1 boDakuDe 2 khaMDakuDe 3 saMpuNNakuDe 4 iti, chiDDo jo mUle chiDDo, boDa o jassa oThA nasthi, khaMDo ega ohapuDaM nasthi, saMpuNNo savaMgo ceva, chiDe jaM chuTaM taM galati, boDe tAvati ThAti, khaMDe egeNa pAseNa te dvividhAH, napA jIrNAzva, jINI zividhA-bhAvitA prabhAvitAca, bhAvitA dvividhAH-prazasabhApitA apazatabhAvitAba, prAstA:-maguruturuSkAdibhiH, aprazastA:-palANDulazunAdibhiH, prazastabhASitA bAmyA avAmyAca, evamaprazastA api, ye aprazasA avAmyA ye ca prazastA vAmyAne na sundarAH, itare mumdarAH, abhAvitA na kenacidrAvitA-gavakA ApAkAduttAritamAtrAH, evameva ziSyA navakA-ye mithyAraSTayaprathamatayA prAyante, jIrNA api ye'bhAvitAne sundarAH / kupavadhanapArzvabaibhASitA evameva bhAvakuTAH / saMviH prAstAH vAmyA avAmyAzca tathaiva / 1 / ye aprazAmtA vAmyA ye ca prazaslAH saMvizAtrAvAmyA | pute laSThAH, itare'payavAmyAH / athavA kuTAcaturvidhAH-chinakuTA anoSTakuTaH khaDakuTA saMpUrNa kuTaH iti, chidro yo mUle chidavAn, anoekuTaH-yasya moSTI na sAlA, khaNDa ekamodhapuTaM nAsti, saMpUrNaH sAGgava, hine parikSaptaM tabalati, boTake tAvat tiSThati, saNDe ekera pANa. *AvAhagAo. + osaNyedi. bAre bahammA. satya boDo. 2 dIpa 2 anukrama T // 10 // Simlanmiorary.org mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 205~
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka dachaDDijai, jadi icchA thoveNavi rubhai,esa viseso boDakhaMDANaM,saMpugNo sarva dhareti,evaM ceva sIsA cattAri samotAreyavAhI PM cAlanyudAharaNam-cAlanI-lokaprasiddhA yayA kaNikAdi cAlyate,-jaha cAlaNIe udayaM chumbhaMtaM takSaNaM adhoxNIti / taha suttasthapayAI jassa tu so caalnnismaanno||1|| tathAca zailacchidrakuTacAlanIbhedapradarzanArthamuktameva bhASya kRtA-seleyachiddacAlaNi miho kahA sou uDiyANaM tu / chiDDAha tattha beho sumariMsu sarAmiNeyANIM // 1 // egeNa visati vitieNa nIti kaNNeNa cAlaNI Aha / dhaNNu ttha Aha selo jaM pavisai NIi vA tumbhaM // 2 // tAvasakhaurakaviNayaM cAlaNipaDivakkhu Na sabai davapi / idAnI paripUNakodAharaNam-tatra paripUrNakaH ghRtapUrNakSIrakagAlanakaM ciTikAvAso vA, tena hyAbhIryaH kila ghRtaM golayanti, sa ca kacavaraM dhArayati ghRtamujjhati, evaM-bakkhANAdisu dose hiyayaMmi Thaveti muati guNajAlaM / sIso so u ajoggo bhaNio paripUNagasamANo // 1 // Aha-sarvajJamate'pi doSasaMbhava iityayuktaM, satyamuktameva bhASyakRtA SEEKERABASACRORE dIpa anukrama T niHsarati, yadIcchA sokenApi rayate, eSa vizeSo boTakaNDayoH, saMpUrNaH sarva dhArayati, evameva ziSyAvaracAraH samavatArayitavyAH / 2 vadhA cADamyAmudakaM kSipyamANaM takSaNamadho gacchati / tathA sUtrArthapadAni basa tusa caasniismaanH||| 3 zailajicAlanInAM mithaH kA bhutvosthitAnA / cida Aha-tatropaviSTaH ammA marAmi nedAnIm / / / ekena vizati karNena dvitIyena niHsarati cALanyAi / dhanyA'tra mAha zailo banavizati niHsarati vA tava (svayi) 2 / tApasakamaNDalu cAkanImatipakSaH na savasi ivamapi. 4 vyAkhyAnAdipu doSAnaM paye sthApayati mujati guNajAlam / ziSyaH sa svayogyo bhaNitaH paripUrNakasamAnaH / / * rumati. + paripUNakaH (sthAt). ityukta. THESENTERTILITREATORE muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 206~
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) hAribhadrI prata sUtrAka Avazyaka- savaNNupamANAo dosA Na hu saMti jiNamae kiM ci / jaM aNuvauttakahaNaM apattamAsajja va bhavaMti / 1 / // 10 // MI idAnI haMsodAharaNam-aMvattaNeNa jIhAi kUhaA hoi khIramudagaMmi / haMso mottUNa jalaM Apiyai payaM taha musIsoA .yavRttiH nAvibhAgaH1 // 1 // mottUNa daDhaM dose guruNo'NuvauttabhAsitAdIe / giNhai guNe u jo so joggo samayatthasArassa // 2 // idAnIM mahiSodAharaNam-sayamavi Na piyai mahiso Na ya jUhaM piyai loliyaM udayaM / viggahakgihAhi tahA athaka-IN pucchAhi ya kusiiso||1|| meSodAharaNam-avi goppadaMmivi pive suDhio taNuattaNeNa tuNddss| Na kareti kalusamudagaM meso evaM susIso'vi // 1 // mazakodAharaNam-maisago va tudaM jaccAdiehi Nicchubhate kusiiso'vi| jalUkodAharaNam-jalUgA va adUrmato pibati susIso'vi suyaNANaM / birAlyudAharaNam-chaDDeu~ bhUmIe jaha khIraM pibati dumajjArI / parisuDiyANa pAse sikkhati evaM viNayabhaMsI // 1 // sarvajJaprAmANyAt dopA naiva santi jinamate ke'pi / yadanupayuktakathanaM apAtramAsAdya vA bhavanti / / 2 amlatayA jivAyAH kRrSikA bhavati kSIramudake / haMso muktvA jalamApiyati payaH tathA suziSyaH / / / muktvA dRDhaM doSAn guroranupayuktabhASitAdikAn / gRvAti guNAMstu yaH sa yogyaH samayArtha(ba) sArasya / / 3 svayamapi na pibati mahiSo na ca yUthaM pibati loThitamudakam / vigrahavikathAbhistathA mavizvAntapUcchAbhitra kuziSyaH / / / 4 api x // 102 // gopade'pi pithati meSAnuvena tuNDasya / na karoti kaluSamudakaM meSa evaM suziSyo'pi / / / 5 mazaka iva tudan jAtyAdibhirAvadAti (tuti) kuziSyo'pi. 6 jalaukA iva adunvan pibati suziSyo'pi zruttajJAna. udayitvA bhUmau bayA kSIraM pibati duSTamAjorI / parSadusthitAnAM pArce zikSate evaM vinayabhaMzI. // 1 // * kevi. + bhaNati. vi0 dIpa anukrama ECRESEASC ainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 207~
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) %256. prata jAhakastiryavizeSaH, tadudAharaNam-pAtuM thovaM thovaM khIraM pAsANi jAhao lihai / emeva jitaM kAuM pucchati matima Na khedeti / 1 / goudoharaNam-egeNa dhammahiteNa cAucejANa gAvI diNNA, te bhaNati-parivADIe dujjhau, tahA kataM, paDhamaparivADIdohago ciMteti-aja va majhaM duddhaM, kalaM aNNassa hohiti, tA kiM mama taNapANieNa iha hAraviteNa ?, Na diNNa, evaM sesehi vi, gAvI matA, avaNNavAdo ya dhijAiyANaM, taddavaNNadayavocchedo, uktaM ca-aNNo dogjhati kalaM NirasthayaM se vahAmi kiM caariN| caucaraNagavI u matA avaNNa hANI u baDuANaM ||1||prtipkssgauH-mo me hoja avaNNo govajjhA mA puNo va Na labhejA / vayamavi dojjhAmo puNa aNuggaho aNNadUhe'vi / dAntikayojanA-sIsA paDicchagANaM bharotti tevi ya sIsagabharotti / Na kareMti suttahANI aNNatthavi dulahaM tesiM // 1 // avinniiyttnno| -%-525 sUtrAka A dIpa anukrama pItvA lokaM loka kSIraM pAyojahiko leDi / evameva jItaM (paricitaM) kRtvA pRSThati matimAna na khedyti||| 2 gavodAharaNam-elena / dharmAdhikena cAtubhyo gItA, te bhamanti-paripAyA duhantu, tathA kRtaM, prathamaparipATIdohakanimtayati-acava mama dugdha, kalye anyasya bhaviSyati, tarika mama tRNapAnIvAbhyAmAhAritAbhyAmiha !, na dattaM, evaM zepairapi, gaumatA, avarNavAda dhigjAtIvAnAM, tadnyAnyasyavyavacchedaH, uktaMca-bhanyo ghoSati kAye nirarthaka tathA vahAmi ki cArIm / catucaraNA gautaya, avarNo hAnistu baTukAnAm / 1 / 3 mA'smAkaM bhUvayoM govadhakA (iti) mA punazca na labhidhvam / vayamapi dhozyAmaH punaranuprado'myena dugdhe'pi / / " ziSyAH pratIcchakAnAM bhAra iti te'pi ca ziSyabhAra iti / na pUrvanti sUbahAniH anyatrApi durlabha veSAM / / / avinItatvAt. *vADigo. + majana i. JNEERITLintuitmarama awwjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~208~
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) Avazyaka // 10 // prata AC bheyudAharaNaM pUrvavat / AbhIryudAharaNam-AMbhIrANi ghayaM gaDDIe ghettUNa paTTaNaM vikirNANi gayANi, ADhatte maippe |hAribhadIAbhIrI heDao ThitA paDicchiti, AbhIro'vi vArageNa appiNati, kathamavi aNuvauttaM ppiNaNe gahaNe vA aMtare vAraMgo yavRttiH bhaggo, AbhIrI bhaNati-A saca gAmellaga! kiM te karDI, itaro'vi Aha-tuma ummattA aNNaM paloesi aNNaM geNhasi, vibhAgaH 1 tANaM kalaho, piTTApiTTI jAtA, sesaMpi ghayaM paDiyaM, usUrae jatANaM sesaghayarUvagA baladdA ya teNehiM haDA, aNAbhAgiNo sNvuttaanni| evaM jo sIso paJcuccArAdi kareMto aNNahA parUveto paDhato vA sikkhAvito bhaNati-tume ceva evaM vakkhANi kahi vA-mA NiNhavehi dAu uvajuMjia dehi kiMci ciNtehi| baccAmeliyadANe kilissasi taM ca'haM cev||1||pddivkkhe kahANagaM pUrvavat, nAnAtvaM pradIte, bhagge vA rage uttiNNo, dohiSi turitaM turitaM kapparehiM ghataM lai, thevaM naI, so AbhIrobhaNati sutrAMka dIpa anukrama T SSC bhAbhIrA ghRtaM gannyA gRhItvA pattanaM vikAyakA gatAH, Aramdhe mAne AbhIrI adhaHsthitA pratIpsati, AbhIro'pi vArakeNArpayati, kathamapyanupayukta arpaNe haNe bAntarA ghaTo bhanA, bhAbhIrI bhaNati-AH satvaM grAmeSaka! ki svayA kRtaM !, itaro'dhyAha-khamunmattA'nya pralokayasi anya gRhAkhi, tayoH kalahI (jAtaH) kezAkezi jAtaM, zeSamapi dhUtaM patitaM, hAre pAsoH zeSadhRtarUpyakA balIvadI ca segahatI, anAbhAginI (bhogAnA) saMvRttI / evaM yaH ziSyaH | pratyucArAdi kurvan anyathA prarUpayan paThan vA zikSitaH bhaNati-svavaivaM vyAkhyAtaM kathitaM vA, mA apalapIH davA upayujya dehi kicicintaya / vyatyAne |ditadAne payasi tvaM caahmev|| |prtipksse kathAnakaM, bhane ghaTe uttINI, dvAbhyAmapi tvarita caritaM ka saM jAtaM, soka naI, sa AbhIro bhaNati*vikiNagAni, + meppe. / padiccheti. pi. . basUrayaM. bhAbhAgINi saMcANi || bArago udISNo. // 10 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 209~
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [139], bhASyaM [-] (40) PHOROSCCU prata sUtrAka mae Na suTTa paNAmitaM, sAvi bhaNati-mae Na suhu gahiyaM / evaM AyarieNa AlAvage dipaNe viNAMsito, pacchA Ayario 4 bhaNati-mA evaM kumuhi, mayA aNuvautteNa diNNo tti, sIso bhaNati-mae Na suha gahitotti / ahavA jahA AbhIro jANati evaDA dhArA ghaDe mAitti, evaM Ayario'vi jANati-eva9 AlAvarga sakehiti gahiuMti gAthArthaH // 139 // / itthamAcAryaziSyadoSaguNakathanalakSaNo vyAkhyAnavidhiH pratipAditaH, idAnIM kRtamaGgalopacAro vyAvarNitaprasaGgavisaraH pradarzitabyAkhyAna vidhirupodghAtadarzanAyAha uddese 1 niddese 2niggame 3 khitta 4 kAla 5 purise 6a| kAraNa 7 pacapa 8 lakkhaNa 9 nae 10 samoAraNA 11 'Numae 12 // 14 // kiM 13 kAvihaM 14 kassa 15 kahiM 16 kesu 17 kaha 18 keciraM 19 havaha kaalN| kai 20 saMtara 21 mavirahiaM 22 bhavA 23 garisa 24 phAsaNa 25 nirutI 26 // 141 // vyAkhyA-uddezo vaktavyaH, evaM sarveSu kriyA yojyA, uddezana muddezaH-sAmAnyAbhidhAnaM adhyayanamiti, nirdeshn| nirdezaH-vizeSAbhidhAnaM sAmAyikamiti, tathA nirgamaNaM nirgamaH, kuto'sya nirgamaNamiti vAcyaM, kSetra vaktavya kasmin mathA namuSa marpita, sA'pi bhaNati-mayA na sue gRhIta / evamAcAryeNa AlApake patte vinAzitaH, pavAdAcAryoM bhaNati-mai kuhI, mayA'nupayuktena | daca iti, piNyo bhaNati-mayA na sue gRhIta iti / bhayavA yathA AbhIro jAnAti-etAvatI bhArA ghaTe mAti iti, evamAcAryo'pi jAnAti-patAvantaM AtApakaM zakSyati mahInumiti. *digi.+viNAseMte. mAti. se ya. paradezaH samuddezaH. dIpa anukrama SSSSSSS Hirwaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti vyAkhAna-vidhi: upodghAta: -- uddeza, nirdeza-Adi 26 padArthA: ~210 ~
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [141], bhASyaM [-] (40) Avazyaka // 104|| hAribhadrIya yavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAka kSetre ?, kAlo vaktavyaH kasmin kAle ?, puruSazca vaktavyaH kutaH puruSAt ?, kAraNaM vaktavyaM kiM kAraNaM gautamAdayaH zRNvanti:, tathA pratyAyayatIti pratyayaH sa ca vaktavyaH, kena pratyayena bhagavatedamupadiSTaM ? ko vA gaNadharANAM zravaNa iti, tathA lakSaNaM vaktavyaM zraddhAnAdi, tathA nayA-naigamAdayaH, tathA teSAmeva samarvataraNaM vaktavyaM yatra saMbhavati, vakSyati ca 'mUDhaNaiyaM suyaM kAliyaM tu' ityAdi, 'anumataM' iti kasya vyavahArAdeH kimanumataM sAmAyikamiti, vakSyati-tavasaMjamo aNumao' ityAdi, kiM sAmAyikam ? jIvo guNapaDivaNNo' ityAdi vakSyati, katividha sAmAyika ? 'sAmAiyaM ca tivihaM sammatta suyaM tahA carittaM ca' ityAdi pratipAdayiSyAMte, kasya sAmAyikamiti, vakSyati-'jasta sAmANio appA ityAdi, ka sAmAyika, kSetrAdAviti, vakSyati-'khettakAla disi gati bhaviya' ityAdi, keSu sAmAyikamiti, sarvadravyeSu, vakSyati-saMdhagataM sammattaM sue caritte Na pajjavA save ityAdi, kathamavApyate 1, vakSyati'mANussakhittajAI' ityAdi, kiyazciraM bhavati ? kAlamiti, vakSyati-sammattassa suyassa ya chAvaTThI sAgarovamAi ThitI' ityAdi, 'kati' iti kiyantaH pratipadyante ? pUrvapratipannAsa veti vaktavyaM, vakSyati ca-'sammattadesavirayA paliyassa asaMkhabhAgamittAu' ityAdi, dIpa * anukrama * // 10 // samyaktvasAmAyikAde, 2 mUdanavika ra kAlikaM tu. 3 tapaHsaMyamo'numataH, jIvo guNapratipakSaH, 5 sAmAyika ca vividha sampAvaM zrutaM | tathA cAritraM ca. 6 yasa samAnItaH AramA. 0 kSetrakAladiggatibhapa. sarvagataM sampakvaM zrune caritre na paryavAH sa. 9mAnuSyaM kSetraM AtiH. 1. samyaktvasya dhusakha ca SaSaSTiH sAgaropamANi sthiti kA sampAvadezaviratAH pakSyakhAsaMkhyabhAgamAtrA eSa. * samavatAraNaM ca. + saMbhavanti / yati. | disikALa. pAcante pAzceti mettA. * JABERatinintamational djanmitraryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 211~
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [141], bhASyaM [-] (40) ra prata - sUtrAka 'sAntara' iti saha antareNa vartata iti sAntaraM, kiM sAntaraM niraMtaraM vA!, yadi sAntaraM kimantaraM bhavati?, vakSyati-kAlamaNataM ca sute addhApariyaTTago ya desUNo' ityAdi, 'avirahita' iti avirahitaM kiyantaM kAlaM pratipadyanta iti, vakSyati |-'surtasammaagArINaM AvaliyAsaMkhabhAga' ityAdi, tathA 'bhavA' iti kiyato bhavAnutkRSTataH khalvavApyante 'sammattadesaviratA| paliyassa asaMkhabhAgamittA u / abhavA caritte' ityAdi, AkarSaNamAkarSaH, ekAnekabhaveSu grahaNAnIti bhAvArthaH, 'tiNheM sahassapuhutaM sayapuhuttaM ca hoti viraIe / egabhave AgarisA' ityAdi, sparzanA vaktavyA, kiyatkSetraM sAmAyikavantaH spRza-| ntIti, vakSyati-sammettacaraNasahiA sadhaM logaM phuse niravasesa' ityAdi, nizcitA uktiniruktirvaktavyA-'sammaddiDI amoho sohI sabbhAva daMsaNe vohI' ityAdi vkssyti| ayaM tAvadgAthAdvayasamudAyArthaH, avayavArthaM tu pratidvAraM prapaJcena vkssyaamH| atra kazcidAha-pUrvamadhyayana sAmAyika tasyAnuyogadvAracatuSTayamupanyastaM, atastadupanyAsa evaM uddezanirdezAvuktI, tathApanAmaniSpannanikSepadaye ca, ataH punaranayorabhidhAnamayuktamiti, atrocyate, tatra hi atra dvAradvayoktayoranAgatagrahaNaM drssttvyN,| anyathA tadraNamantareNa dvAropanyAsAdaya eva na syuH, athavA dvAropanyAsAdivihitayostatrAbhidhAnamAtraM iha tvarthAnuga dIpa --% anukrama - - -- kAlo'nantazca zrute, pudgalaparAvartana dezonaH. 2 zrutasamyaktyAgAriNAM AvalikA'saMkhyabhAga. 3 samyaktvadezaviratAH payasvAsaMkaSabhAga' |mAtrAneva / aSTabhavAstu cAritre. prayANAM sahasrapathakvaM, bAtadhara ca bhavati virateH / ekabhaye bhAko:-5 sambakravacaraNasahitAH sarva lokaM zAnti divazeSa samyagdRSTiramodaH shodhi| sajAvA darzanaM ghoSita vApate. + dama bhAvArtha iti..ti bhAvArthaH etAra JAMERatinintamational www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 212 ~
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [141], bhASyaM [-] (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka- madvArAdhikAre vidhAnato lakSaNatazca vyAkhyA kriyata iti / Aha-yadyevaM nirgamo na vaktavyaH, tasyAgamadvAra evAbhi- // 105 // hitatvAta , tathA ca 'AtmAgama' ityAdyuktaM, tatazca tIrthakaragaNadharebhya eva nirgatamiti gamyate iti, ucyate, satyaM kiMtu iha tIrthakaragaNadharANAmeva nirgamo'bhidhIyate, ko'sau tIrthakaro gaNadharAzceti, vakSyate-vardhamAno gautamAdayazceti, yathA ca tebhyo nirgataM tathA kSetrakAlapuruSakAraNapratyayaviziSTamityato'doSa iti / Aha-yayevaM lakSaNaM na vaktavyaM, upakrama eva nAmadvAre kSAyopazamikabhAve'vatAritatvAt , pramANadvAre ca jIvaguNapramANe Agame iti,ucyate,tatra nirdezamAtratvAt, iha tu prapaJcato'bhidhAnAdadoSaH, athavA tatra zrutasAmAyikasyaivoktaM, iha tu caturNAmapi lkssnnaabhidhaanaaddossH| AhanayAH pramANadvAra evoktAH kimihocyante / , svasthAne ca mUladvAre vakSyamANA eveti, ucyate, pramANadvAroktA eveha vyAkhyAyante, athavA pramANadvArAdhikArAttatra pramANabhAvamAtramukta, iha tu svarUpAvadhAraNamavatAro vA''rabhyate, ete ca | sarva eva sAmAyikasamudAyArthamAtraviSayAH pramANoktA upodghAtoktAzca nayAH prasUtraviniyoginaH, mUladvAropanyastanayAstu 4 sUtravyAkhyopayogina eveti / Aha-pramANadvAre jIvaguNaH sAmAyikaM jJAnaM ceti pratipAditamezva, tatazca kiM sAmAyikadamityAzaGkAnupapattiH,ucyate,jIvaguNatve jJAnatve ca satyapi kiM tajjIva eva Ahosvid jIvAdanyaditi saMzayaH,taducchittyarthamupa nyaasaaddossH| Aha-nAmadvAre kSAyopazamika sAmAyikamuktaM tattadAvaraNakSayopazamAllabhyata iti gamyata eva, ataH kathaM labhyata ityatiricyate, na, kSayopazamalAbhasyaiveha zeSAGgalAbhacintanAditi / evaM yadupakramanikSepadvAradvayAbhihitamapi punaH *'bhidhAnato. + vakSyati / tathA ca yathA ca, cinyate. na tu sUtraviniyoginaH meveti. dIpa anukrama // 105 // walanminary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 213~
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [141], bhASyaM [-] (40) prata sUtrAka pratipAdayati anugamadvArAvasare tadazeSa nirdiSTanikSiptaprapaJcavyAkhyAnArthamiti / Aha-upakramaH prAyaH zAstrasamutthAnArtha uktaH, ayamapyupodghAtaH zAkhasamudghAtaprayojana eveti ko'nayorbhedaH, ucyate, upakramo dezamAtraniyataH, taduddiSTavastuprabodhanaphalastu prAyeNopodghAtaH, arthAnugamatvAt ityalaM vistareNa, prakRtamucyate // 141 // tatrodezadvArAvayavArthapratipAdanAyedamAha nAma ThavaNA dapie svette kAle samAsa uddese / uddesuddesaMmi a bhAvaMmi ahoI ahamao // 142 // vyAkhyA-tatra nAmoddezaH yasya jIvAderuddeza iti nAma kriyate, nAmno vA uddezaH nAmoddezaH, sthApanoddezaH-sthApa4 nAbhidhAnaM uddezanyAso vA, 'dravye' iti dravyaviSaya uddezo dravyoddezaH, sa ca AgamanoAgamajJazarIretaravyatiriktaH dravyasya dravyeNa dravye yA uddezo dravyoddezaH, dravyasya-dravyamidamiti, dravyeNa-dravyapatirayamiti, dravye-siMhAsane rAjA cUte kokilaH girI mayUra iti, evaM kSetraviSayoddezo'pi vaktavyaH,evaM kAlaviSayo'pIti, samAsaH' saMkSepastadviSaya uddezaH samAsoddezaH, sa ca aGgazrutaskandhAdhyayaneSu draSTavyaH, tatra ajasamAsodeza:-aGgaM aGgI tadadhyetA tadarthajJa ityevamanyatrApi yojanA kAryA, uddeza:-adhyayanavizeSaH tasya uddeza uddezodezaH, tadviSayazca uddeza iti, sa coddezoddezo'bhidhIyate-uddezavAn tadadhyetA | tadarthajJo veti, bhAvaviSayazca bhavati uddezaH aSTamaka iti, sa cAya-bhAvaH bhAvI bhAvajJo veti gAthArthaH // 142 // ayameva dezo'STavidhaviziSTanAmasahito nirdeza ityavaseyaH, tathA cAha niyuktikAra:emeva ya niddeso aTThaviho so'vi hoi NAyabyo / avisesiamuddeso visesio hoi nideso||143|| dIpa anukrama JAMERatinintamational Swlanniorary.org mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~214~
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [143], bhASyaM [-] (40) Avazyaka hAribhadrI // 106 // yavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka vyAkhyA-evameva ca yathA uddeza uktastathA,nirdezo'pyaSTavidha eva bhavati jJAtavyaH, sarvathA sAmyaprAtyatiprasaGgavinivRttyarthamAha-kiMtu 'avizeSitaH' sAmAnyAbhidhAnAdigocaraH uddezaH, vizeSitastu bhavati nirdezaH, yathA nAmanirdezo jina-1 bhadra ityAdyabhidhAnavizeSanirdezaH, sthApanAnirdezaH sthApanAvizeSAbhidhAna nirdezasthApanA vA, viziSTadravyAbhidhAnaM dravyanidezaH yathA-gauH, tena vA--azvavAnityAdi, evaM kSetravizeSAbhidhAnaM kSetranirdezaH yathA-bharataM, kSetreNa-saurASTra ityAdi, kAlavizeSAbhidhAnaM kAlanirdezaH yathA-samaya ityAdi, tena vA-dhAsantika ityAdi, samAsanirdezA-AcArAI AvazyakazrutaskandhaH sAmAyika ceti, uddezanirdeza:-zakhaparijJAdeHprathamo dvitIyo veti, bhagavatyAM vA pudgalodezo veti, bhAvavyatyabhidhAnaM bhAvanirdezaH yathA-audayika ityAdi, tena-audayikavAn krodhItyAdi veti alaM vistareNeti gaathaarthH||143||| | iha samAsoddezanirdezAbhyAmadhikAraH, kathaM ?, adhyayanamiti samAsoDezaH sAmAyikamiti samAsanirdezaH, idaM ca sAmAyika napuMsakam , asya ca nirdeSTA trividhaH-strI pumAn napuMsaka ceti, tatra ko nayo naigamAdiH ke nirdezamicchatItyamuM arthamabhidhitsurAhaduvihapi NegamaNao Nise saMgaho ya vvhaaro| nidesagamujumuo ubhayasaritvaM ca sahassa // 144 / / ____ vyAkhyA-'dvividhamapi' nirdezyavazAt nirdezakavazAcca naigamanayo nirdezamicchati, kutaH, lokasaMvyavahArapravaNatvAt | naikagamatvAcAsyeti, loke ca nirdezyavazAt nirdezakavazAcca nirdezapravRttirupalabhyate, nirdezyavazAt yathA-vAsavadattA * NidiI. dIpa anukrama |106 // mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 215~
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [144], bhASyaM [-] (40) prata + sUtrAka priyadarzaneti, nirdezakavazAcca yathA-manunA prokto andho manuH,akSapAdaprokto'kSapAda ityAdi,lokottare'pi nirdezyavazAt yathA-paDrajIvanikA, tatra hi paD jIvanikAyA nirdezyA iti, evamAcArakriyA'bhidhAyakatvAdAcAra ityAdi, tathA nirdezakavazAt jinavacanaM kApilIyaM nandasaMhitetyevamAdi, evaM sAmAyikamardharUpaM rUDhito napuMsakamitikRtvA naigamasya nirdezyavazAnapuMsakanirdeza eva, tathA sAmAyikavataH strIpunnapuMsakaliGgatvAt tatpariNAmAnanyatvAcca sAmAyikArtharUpasya strIpuMnapuMsakaliGgatvAvirodhamapi manyate, tathA nirdeSTusviliGgasaMbhavAt nirdezakavazAdapi triliGgatAmanumanyate naigamaH / Aha--'dvividhamapi naigamanayaH' ityetAvatyukte nirdezyavazAt nirdezakavazAca nirdezamicchatIti kriyA'dhyAhAraH kuto'vasIyate iti, ucyate, yata Aha-nirdiSTaM' vastvaGgIkRtya, saMgraho vyavahAraH, cazabdasya vyavahitaH saMbandho, nirdezamiccha-IN tIti vAkyazeSaH atra bhAvanA-vacanaM hyarthaprakAzakamevopajAyate, pradIpavat , yathA hi pradIpaH prakAzyaM prakAzayanneva AtmarUpaM pratipadyate, evaM dhvanirapyartha pratipAdayanneva, tatastatpratyayopalabdheH, tasmAnirdiSTavazAt nirdezapravRttiriti, tatazca sAmAyikamartharUpaM rUDhito napuMsakamatastada dhikRtya saMgraho vyavahArazca nirdezamicchatIti, athavA sAmAyikavataH khIpuMna puMsakaliGgatvAt tatpariNAmAnanyatvAcca sAmAyikArthasya triliGgatAmapi manyata iti / tathA nirdezakasatvamaGgIkRtya sAmA-17 xyikanirdezaM RjusUtro manyate, vacanasya vakturadhInatvAt tatparyAyatvAt tadbhAvabhAvitvAditi / tatazca yadA puruSo nirdeSTA tadA puMliGgatA, evaM strInapuMsakayojanA'pi kAryA, tathA 'ubhayasadRzaM' nirdezyanirdezakasadRzaM, samAnaliGgameva vastvaGgIkRtya, zabdasya nirdezapravRttiriti vAkyazeSaH, etaduktaM bhavati-upayukto hi nirdeSTA nirdezyAdabhinna eva, tadupayogAnanyatvAt, dIpa anukrama JABERatinintamational rajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], malasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 216~
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [144], bhASyaM [-] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 107 // prata sutrAMka tatazca puMsaH pumAMsamabhidadhataH punirdeza eva, evaM striyAH striyaM pratipAdayantyAH strInirdeza eva, evaM napuMsakasya napuMsaka- mabhidadhAnasya napuMsakanirdeza eva, yadA tu pumAn striyamabhidhatte, tadA ruyupayogAnanyatvAt strIrUpa evAsI, nirdezya- nirdezakayoH samAnaliGgataiva, evaM sarvatra yojyaM, asamAnaliGganirdeSTA'sya avasveva, yadA pumAn pumAMsaM triyaM cAheti, kutaH, tasya puruSayopidvijJAnopayogabhedAbhedavikalpadvAreNa puruSayoSidApatteH, anyathA vastvabhAvaprasaGgAt , tasmAdupayukto yamarthamAha sa tadvijJAnAnanyatvAttanmaya eva, tanmayatvAcca tatsamAnaliGganirdezaH,tatazca sAmAyikavaktA tadupayogAnanyatvAt | sAmAyika pratipAdayannAtmAnamevAha yataH tasmAttatsamAnaliGgAbhidhAna evAsI, rUDhitaca sAmAyikArtharUpasya napuMsakatvA striyAH puMso napuMsakasya vA pratipAdayataH sAmAyikaM napuMsakaliGganirdeza eveti gAthAsamAsArthaH / vyAsArthastu vizevivaraNAdavagantavya iti / sarvanayamatAnyapi cAmUni pRthagviparItaviSayatvAt na pramANa, samuditAni tvantarbAhyanimittasAmagrImayatvAt pramANamiti alaM vistareNa, gamanikAmAtrapradhAnatvAt prastutaprayAsasya // 144 // idAnIM nirgamavizeSasvarUpapratipAdanAyAhanAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve a / eso u niggamassA Nikkhevo chaviho hoi // 145 // | gamanikA-nAmasthApane pUrvavat, dravya'nirgama:-AgamanoAgamajJazarIretaravyatirikA, sa ca tridhA-sacittAcittamizrabhedabhinnaH, tatra sacittAtsacittasya yathA pRthivyA akarasya, sacittAnmizrasya yathA-bhUmeH pataGgasya, sacittAdacittasya pakSasya acittatvAta. * saMyojyaM. + ti sAmA0. nimyarUpa dravyAdvA. rikta sacitA.. RSSRADHA dIpa anukrama // 107 // Swlanmiorary.org mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~217~
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [145], bhASyaM [-] (40) -- - prata sUtrAka -- -- yathA bhUmeSpisya, tathA minAtsacittasya yathA-dehA~skRmikasya, mizrAnmizrasya yathA--strIdehAngarbhasya, mizrAdacittasya / yathA-dehAdU viSThAyAH, acittAtsacittasya yathA-kASThAtkRmikasya, acittAnmizrasya yathA-kASThAd ghuNasya, acittAdacittasya yathA-kASThAd pUNacUrNasya / athavA dravyAt dravyasya dravyAt dravyANAM dravyebhyo dravyasya dravyebhyo dravyANA|miti, tatra dravyAd dravyasya yathA-rUpakAt rUpakasya nirgamaH, ekasmAdeva kalAntaraprayuktAditi bhAvArthaH, ekasmAdeva kalAntarataH prabhUtanirgamo dvitIyabhaGgabhAvanA, prabhUtebhyaH svalpakAlenaikasya nirgamo bhavati tRtIyabhaGgabhAvanA, prabhUtebhyaH prabhUtAnAM kalAntaratazcaturthabhanabhAvaneti, 'kSetre' iti kSetraviSayo nirgamaH pratipAdyate, evaM sarvatra akSaragamanikA kAryA, tatra kAlanirgamaH-kAlo hyamUrtastathApi upacArato vasantasya nirgamaH durbhikSAdvA nirgato devadatto vAlakAlAddheti, athavA kAlo dravyadharma eva, tasya dravyAdeva nirgamaH, tatprabhavatvAditi, evaM bhAvanirgamaHtatra pudgalAdvarNAdinirgamaH, jIvArakrodhAdinirgamaH iti, tayoryA pudgalajIvayovarNavizeSakrodhAdibhyo nirgama iti, eSa eva nirgamasya nikSepaH pavidha iti gAthArthaH // 145 // evaM ziSyamativikA zArtha prasaGgata ukto'nekadhA nirgamaH, iha ca prazastabhAvanirgamamAtreNa aprazastApagamena vA'dhikAraH, zerairapi tadaGgatvAda, iha ca dravyaM vIraH kSetra mahAsenavarna kAla: pramANakAlaH bhAvazca bhAvapuruSaH, evaM ca nirgamAGgAni draSTavyAnIti etAni ca dravyAdhInAni yataH ataH prathamaM jinasyaiva mithyAtvAdibhyo nirgamamabhidhitsurAha 1 umaNatAyAH, 2 kezAyutatvAta evamame'pi. rgamo vaktavyaH tRtI.. + kAlAntaratazva0. vikAsArtha. 4 dIpa anukrama Tanatarary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~218~
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 108 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [146], bhASyaM [-] kira desitA sAhUNaM aDavivippaNaTThANaM / sammattapaDhamalaMbho boddhavo vaddhamANassa // 146 // gamanikA - panthAnaM kila dezayitvA sAdhUnAM aTavIvipranaSTAnAM punastebhya eva dezanAM zrutvA samyaktvaM prAptaH, evaM samyaktvaprathamalAbho boddhavyo vardhamAnasyeti samudAyArthaH // 146 // avayavArthaH kathAnakAdavaseyaH taccedam - avaravidehe egaMmi gAme balAhio, so ya rAyAdeseNa sagaDANi gahAya dArunimittaM mahADaviM paviDo, io ya sAhuNo maggapavaNNA sattheNa samaM vacaMti, satthe AvAsiya bhikkhaTuM pavidvANaM gato sattho, pahavito, ayANaMtA vibhulA, mUDhadisA paMthaM ayANamANA teNa aDavipaMtheNa majjhaNhadesakAle taNhAe hAe aparaddhA taM desa gayA jattha so sagaDasaNNiveso, so ya te pAsittA mahaMtaM saMvegamAvaNNo bhaNati - aho ime sAhuNo adesiyA tavastriNo aDavimaNupavidyA, tesiM so aNukaMpAe vipulaM asaNapANaM dAUNaM Aha-eha bhagavaM / jeNa pathe NamavayAremi, purato saMpatthio, tAhe te'vi sAhuNo tasseva maggeNa aNugacchati, 1 aparavideheSu ekasminAme balAdhikaH, sa ca rAjAdezena zakaTAni gRhItvA dAranimittaM mahAdavIM praviSTaH itaca sAdhavaH mArgaprapannAH sArthena samaM - janti, sAyeM AvAsite bhikSArthaM praviSTeSu gataH sArthaH, pradhAvitaH, ajAnanto bhraSTA, digmUDhAH panthAnamajAnAnAH tena saTavIpathena madhyAhnadezakAle tRSA kSudhA aparAdvAH ( ca vyAptAH ) taM dezaM gatA sa zakaTasannivezaH, sa ca tAn dRTTA mahAntaM saMvegamApano bhagati aho ime sAdhavo'dezikAstapakhino'TavImanupraviSTAH, tebhyo'sau anukampayA vipulamazanapAnaM dattvA''ha-puta bhagavantaH ! yena pathi yuSmAnavatArayAmi, purataH saMprasthitaH, tadA te'pi sAdhavaH tasyaiva pRSThataH anugacchanti *jaha micchattatamAo viNimAo jadaya kevalaM patto / jahaya payAsiameyaM sAma taha pavasvAmi // 1 // (gAthaiSA'vyAkhyAtA niyuktipustake) + pahAvitA va pArA. Education intemational For Fans at Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 219~ // 108 // www.incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRtti
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [146], bhASyaM [1] tato gurU tassa dhammaM kahedumAraddho, tassa so avagato, te paMthaM samoyAretA niyatto, te pattA sadesa, so puNa avizyasammadiTThI kAlaM kAUNa sohamme kappe palio maThiio devo jAo / asyaivArthasyopadarzakamidaM gAthAdvayamAha bhASyakAraH -- | avaravidehe gAmassa ciMtao rAyadAruvaNagamaNaM / sAhU bhikkhanimittaM satthA hINe tarhi pAse // 1 // (bhASyam) dANana paMdhanayaNaM aNukaMpa gurU kahaNa sammataM / sohamme ubavaNNo paliyAu suro mahiDIo // 2 // (bhASyam) gamanikA - avaravidehe grAmasya cintako rAjadAruvanagamanaM, nimittazabda lopo'tra draSTavyaH, rAjadArunimittaM vanagamanaM, sAdhUna bhikSAnimittaM sArthASTastatra dRSTavAnaM dAnamannapAnasya, nayanaM paithi anukampayA guroH kathanaM samyaktvaM prAptaH mRtvA saudharma upapannaH palyopamAyuH suro maharddhika iti gAMdhAdvayArthaH / laNa ya sammattaM aNukaMpAe u so suvihiyANaM / bhAsuravara boMdidharo devo vaimANio jAo // 147 // gamanikA - dhyA ca samyaktvaM anukampayADa sau suvihitebhyaH bhAsvarAM- dIptimatI gharAM pradhAnAM 'vodiM' tanuM dhArayatIti samAsaH, devo vaimAniko jAta iti niyuktigAthArthaH // 147 // tathA cacaUNa devalogA iha caiva ya bhArahaMmi vAsaMmi / ikkhAgakule jAo usabhasuasuo marIitti // 148 // 1 tato guruH tI dharma kamavitumArUyaH tena so'vagataH sAnyadhi samavatArtha nivRtaH se prAptAH khadezaM, sa punaraviratasamyagdRSTiH kArya kRtvA strIdharme kalpe pasyopamasthitiko devo jAtaH, * pavi nayanaM + gAthArthaH. so. Education intol Forsy muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti atra bhASyam ArabdhaM tad antargata bhagavan mahAvIrasya prathamabhavasya varNanaM ~220~
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 109 // S "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [148 ], bhASyaM [2] vyAkhyA--tataH svAyuSkakSaye sati cyutvA devalokAdihaiva bhArate varSe ikSvAkukule 'jAtaH' utpannaH RSabhasutasuto marIciH sAmAnyena RSabhapautra iti gAthArthaH // 18 // yatazcaivamataH ikkhAgakule jAo ikkhAgakulassa hoi uppattI / kulagaravaMse'Ie bharahassa suo marIiti // 149 // vyAkhyA - ikSvAkUNAM kulaM ikSvAkukulaM tasmin, 'jAtaH' utpannaH, bharatasya suto marIciriti yogaH, tatra sAmAnyaRSabhapautratvAbhidhAne sati idaM vizeSAbhidhAnamaduSTameva, sa ca kulakaravaMze'tIte jAtaH, tatra kulakarA vakSyamANalakSaNAsteSAM vaMzaH kulakaravaMzaH pravAha iti samAsaH, tasminnatIte- atikrAnte iti, yatazcaivamata ikSvAkukulasya bhavati utpattiH, vAcyeti vAkyazeSaH ityayaM gAthArthaH // 149 // tatra kulakaravaMze'tIta ityuktaM, ataH prathamaM kulakarANAmevotpattiH pratipAdyate, yatra yasminkAle kSetre ca tatprabhavastannidarzanAya cedamAha - ( granthAgram 3000 ) osappiNI imIse taiyAeN samAeN pacchime bhAge / palio mahabhAe sesaMmi u kulagaruppattI // 150 // ajabhara hamajhillutibhAge gaMgasiMdhumajjhami / ittha bahumajjhadese uppaNNA kulagarA santa // 151 // prathama gAthAgamanikA --- avasarpiNyAmasyAM varttamAnAyAM yA tRtIyA samA- suSamaduSpamAsamA, tasyAH pazcimo bhAgastasmin | kiyanmAtre palyopamASTabhAga eva zeSe tiSThati sati kulakarotpattiH saMjAteti vAkyazeSa iti gAthArthaH // 150 // dvitIya * vaMzaH pravAhA For Parts Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 221 ~ // 109 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [151], bhASyaM [2...] (40) prata sUtrAka SXsana gAthAgamanikA-ardhabharatamadhyamatribhAge, kasmin ?-gaGgAsindhumadhye, atra bahumadhyadeze na paryanteSu, utpannAH kulkraaH| sapta, ardhe bharataM vidyAdharAlayavaitAnyaparvatAdArato gRhyata iti gAthArthaH / / 151 // idAnI kulakaravaktavyatAbhidhAyikA dvAragAthAM pratipAdayannAha| paTavabhavajammanAma pamANa saMghayaNameva saMThANaM / vaNitthiyAu bhAgA bhavaNovAo yaNII y||152|| gamanikA-kulakarANAM pUrvabhavA vaktavyAH, janma vaktavyaMH tathA nAmAni pramANAni tathA saMhananaM vaktavyaM, evazabdaH pUraNArthaH, tathA saMsthAnaM vaktavyaM tathA varNAH pratipAdayitavyAH tathA striyo vaktavyAH tathA AyurvaktavyaM bhAgA vaktavyAHkasmin vayobhAge kulakarAH saMvRttA iti, bhavaneSu upapAtaH bhavanopapAtaH vaktavyaH, bhavanagraharNa bhavanapatinikAyopapAtapradarzanArtha, tathA nItizca yA yasya hakArAdilakSaNA sA vaktavyeti gAthAsamudAyArthaH, avayavArthaM tu pratidvAraM vakSyati | // 152 // tatra prathamadvArAvayavArthAbhidhitsayedamAhaavaravidehe do vaNiya vayaMsA mAi ujjue ceva / kAlagayA iha bharahe hatthI maNuo a AyAyA // 153 // dahu~ siNehakaraNaM gayamAruhaNaM ca nAmaNipphattI / parihANi gehi kalaho sAmatthaNa vinavaNa hatti // 154 // gamanikA-aparavidehe dvau vaNigvayasyau mAyI Rjuzcaiva kAlagatau iha bharate hastI manuSyazca AyAtI, dRSTvA snehakaraNaM gajArohaNaM ca nAmanivRttiH parihANiH gRddhiH kalahaH, 'sAmatharNa' dezIvacanataH polocanaM bhaNyate, vijJApanA-ha * putrabhava kulagarANaM usabhanirNidAsa bharaharaNo ma / ikkhAgakuluppattI NeyajJA ANuputrIe / (gAthaiSA niyukti pustake 'vyAkhyAtA ca ), dIpa anukrama mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti atra kulakarasya vaktavyatA prastutA: ~ 222~
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 110 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [ / gAthA-), nirmuktiH [154] AyaM [2...] iti gAthArthaH // 154 // bhAvArthastu kathAnakAdavaseyaH, adhyAhAryakriyAyojanA ca svabuddhyA pratipadaM kAryA, yathA - apara videhe dvau vaNigvayasyau arbhUtAmiti, navaraM hastI manuSyazca AyAtAviti, anena janma pratipAditaM veditavyaM, avaravidehe do mittA vANiayA, tatthego mAyI ego ujjugo, te puNa egabha caiva vavahati tatthego jo mAyI so taM ujjubhaM atisaMdhe, itaro sacamagRhaMto samma sammeNa vavaharati, dovi puNa dANaruI, tato so ujjugo kA kAUNa iheva dAhiNahe mihuNago jAo, baMko puNa taMmi caiva padese hatthirayaNaM jAto, so ya seto vaNNeNaM caudaMto ya, jAhe te paDipuNNA tAhe teNa hatthiNA hiMDateNa so diTTho mihuNago, daDUNa ya se pItI uppaNNA, taM ca se AbhiogajaNiaM kammamudiNNaM, tAhe teNa mihuNagaM khaMdhe vilaiyaM taM daddUNa ya teNa saveNa lopaNa anbhaddiyamaNUso eso imaM ca se vimalaM vAhaNaMti teNa se vimalavAhaNotti nAmaM karya, tesiM ca jAtIsaraNaM jAyaM, tAhe kAladoseNa te rukkhA parihAryaMti- mataMgA bhiMgaMgA tuDiyaM ca 1 aparavideheSu dvau mitre vaNijI, tatraiko mAyAvI eka RkaH, to punarekata eva vyavaharataH, tatraiko yo mAyAvI sa tamRddhaM matisandadhAti itaraH sarvamahayan samyag sAmyena vyavaharati dvAvapi punadAMnahacI, tataH sa RkA kAlaM kRtyeva dakSiNArthe mithunakanaro jAtaH, vakraH punaH tasmimeva pradeze hastievaM jAtaH sa ca varNena tacaturdantazca yadA tau pratipUNa tadA tena hastinA hiNDamAnena sa dRSTaH mithunakanaraH dRSTvA ca tasya prItirUpazvA tacca tasyAbhiyogajabirta kamadIrNa, tadA tena mithunakanaraH skandhe vilagitaH, tadRSTvA ca tena sarveNa lokena abhyadhikamanuSya eSa idaM cAsya vimalaM vAhanamiti tena tasya vimalavAhana iti nAma kRtaM tayoza jAtisAraNaM jAtaM, tadA kAladoSeNa te vRkSAH parihIyante, tadyathA-manAGgA mudrAGgATitAhA * pratipAdaM + khAvAsiSTA0. sa. + SNA jAtA. saM0 ma0. Education into For Parts Only paribhIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 223 ~ // 110 // www.brary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [154], bhASyaM [2...] (40) prata cittagA (ya) cittarasA / gehAgArA aNiyaNA sattamayA kapparukkhatti // 1 // tesu parihAryatesu kasAyA uppaNNA-imaM mama, tamA estha koi aNNo alliyautti bhaNituM payattA, jo mamIkayaM aliyai teNa kasAijaMti, geNhaNe a saMkhaDaMti, tato tehiM ciMtitaM-kiMci adhipatiM Thavemo jo vavatthAo Thaveti, tAhe tehiM so vimalavAhaNo esa amhehiMto ahitotti 4 uvito, tAhe teNa tesiM rukkhA virikA, bhaNiyA ya-jo tubhaM eyaM meraM atikkamati taM mama kahijAhatti, ahaM se 'daMDa karihAmi, so'vi kiha jANati !, jAissaro taM vaNiyattaM sarati, tAhe tesiM jo koI avarajjhai so tassa kahijjai, tAhe | so tesiM daMDa Thaveti, ko puNa daMDo, hakkAro, hA tume dui kayaM, tAhe so jANati-ahaM sabassaharaNo kato, taM varaM kira hato me sIsaM chipaNaM,Na ya erisaM viDavaNaM pAvitotti,evaM bahukAle hakAradaMDoaNuvattio / tassa ya caMdajasA bhAriyA, tIe samaM bhoge bhuMjaMtassa avaraM mithuNaM jAyaM, tassavikAlaMtareNa avaraM,evaM te egavaMsaMmi satta kulagarA uppnnnnaa| pUrvabhavAH khalva-14 sUtrAka dIpa anukrama KESAKAC bitrAAcitrarasAH / gRhAkArA anamA sakSamakAH kalpavRkSA iti, // 1 // teSu parihIyamANeSu kapAyA utpanA, idaM mama, mA anna ko'pyanyo lagIt iti bhaNituM pravRttA, yo samIkRtaM jagati sena kapAvante, mahaNe ca zilanti (saMkhaNDayanti), satabintitaM-kamapi adhipati sthApayAmo yo avasthA sthApapati, sadA vaiH sa vimakavAhana eSo'sAmpamadhika iti sthApitaH, tadA tena temmo vRkSA vibhakkAH, bhaNitAba-yo yuSmAkaM etAM maryAdA atikAmati taM mAjhaM rupayetaH, ahaM tasya daNvaM kariSyAmi, so'pi kathaM jAnIte , jAtimmarasad vaNikvaM sarati, tadA teSAM yaH kazcidaparAdhyati sa samma kathyate, tadA sa tasya daNDa (sthApayati, kaH punardaNDaH, dAkAra:-hA khayA duSkRtaM, sadA sa jAnIne-aI sarvakhaharaNIkRtaH (khAm), tadA varaM kila hataH ziro me chi, maceTazaM biTambanA, prApita iti, evaM bahukAlaM haakaardnndo'nuvrtitH| tasya ca camyasA bhAryA, tathA samaM bhoyAmbhuato'para mithunakaM (yugma) mAtaM, tasyApi kAlAntareNAparaM, evaM te ekavaMze sapta kulakarA utpmaaH| * citrtagA. + bhaI baserAmi. paritoti, muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 224 ~
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 154 ], bhASyaM [ 2...] Avazyaka - 4 mISAM prathamAnuyogato'vaseyAH, janma punariva sarveSAM draSTavyam / vyAkhyAtaM pUrvabhavajanmadvAradvayamiti, idAnIM kulakaranAmapratipAdanAyAha // 111 // * padamittha vimalavAhaNa cakkhuma jasamaM cautthamabhicaMde / tatto a paseNaie marudeve caiva nAbhI ya // 155 // gamanikA - prathamo'tra vimalavAhanazcakSuSmAn yazasvI caturtho'bhicandraH tatazca prasenajit marudevazcaiva nAbhizceti, bhAvArthaH sugama eveti gAthArthaH // 155 // gataM nAmadvAram adhunA pramANadvArAvayavArthAbhidhitsayA''ha va dhaNusayA ya paDhamo aTTha ya sattaddhasattamAI ca / chacceva achaTThA paMcasayA paNavIsaM tu // 156 / / vyAkhyA - nava dhanuHzatAni prathamaH aSTau ca sapta ardhasatamAni SaD ca ardhapaThAni paJca zatAni paJcaviMzati, anye paThanti paJcazatAni viMzatyadhikAni, yathAsaMkhyaM vimalavAhanAdInAmidaM pramANaM draSTavyaM iti gAthArthaH // 156 // gataM pramAgadvAraM, idAnIM kulakarasaMhananasaMsthAnapratipAdanAyAha baJjarisahasaMghayaNA samacauraMsA ya huMti saMThANe / vaNNaMpi ya bucchAmi patteyaM jassa jo AsI // 157 // gamanikA -- vajraRSabhasaMhananAH sarva eva samacaturasrAzca bhavanti 'saMsthAne' iti saMsthAnaviSaye nirUpyamANA iti, varNadvArasaMbandhAbhidhAnAyAha-varNamapi ca vakSye pratyekaM yasya ya AsIditi gAthArthaH // 157 // cakkhuma jasamaM ca paseNaiaM ee piaMguvaNNAbhA / abhicaMdo sasigoro nimmalakaNagappabhA sesA // 158 // vasudevahiNDItaH paNyavIsAya + paJcaviMzatizca pyamANe Education into For Free Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 225 ~ // 111 // www.landbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] *%* "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 158 ], bhASyaM [ 2...] gamanikA -- cakSuSmAn yazakhI ca prasenajiccaite priyaGguvarNAbhAH abhicandraH zazigauraH nirmalakanakaprabhAH zeSAH vimalavAhanAdayaH, bhAvArthaH sugama eva, navaraM nirmalakanakavat prabhA-chAyA yeSAM te tathAvidhA iti gAthArthaH // 158 // gataM varNadvAraM, strIdvAravyAcikhyAsayA''ha caMdajasacaMdakatA sarUva paDirUva cakkhukaMtA y| sirikaMtA marudevI kulagaravattINa nAmAI // 159 // gamanikA - candrayazAH candrakAntA surUpA pratirUpA cakSuHkAntA ca zrIkAntA marudevI kulakarapalInAM nAmAnIti gAthArthaH // 159 // etAzca saMhananAdibhiH kulakaratulyA eva draSTavyAH, yata Aha saMghaNaM ThANaM uccattaM caiva kulagarehi samaM / vaNNeNa egavaNNA savvAoM piraMgubaNNAoM // 160 // gamanikA - saMhananaM saMsthAnaM uccaistvaM caiva kulakaraiH- AtmIyaiH samaM anurUpaM AsAM prastutastrINAmiti, kiMtu pramANena ISanyUnA iti saMpradAyaH, tathApi ISanyUnatvAnna bhedAbhidhAnamiti, varNena ekavarNAH sarvAH priyaGguvarNA iti gAthArthaH // 160 // strIdvAraM gataM idAnIM AyudvAram - | palio madasabhae paDhamassADaM tao asaMkhijjA / te ANupuvvihINA pubvA nAbhissa saMkhecA // 169 // vyAkhyA - palyopamadazabhAgaH, 'prathamasya' vimalavAhanasya Ayuriti, tataH anyeSAM cakSuSmadAdInAM asaMkhyeyAni, pUrvANIti yogaH, tAnyevAnupUrvIhInAni nAbheH saMkhyeyAnyAyuSkamityayaM gAthArthaH // 161 // * 0 bhAgo. For Parts Only www.janbay.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita. AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 226~
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasU adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [161], bhASyaM [2...] (40) prata sutrAMka Avazyaka-18/ anye tu vyAcakSate-palyopamadazabhAga eva prathamasthAyuH tato dvitIyasya asaMkhyeyAH-palyopamAsakhyeyabhAgA iti vAkya hAribhadrIzeSaH, ta eva cAnupUrvIhInAH zeSANAmAyuSkaM draSTavyAH tAvad yAvatpUrvANi nAbheH saMkhyeyAni iti, aviruddhA ceyaM yattiH // 11 // vyAkhyeti / anye tu vyAcakSate-palyopamadazabhAgaH prathamasya AyuSka, tataH zeSANAM 'asaMkhejA' iti samuditAnAM vibhAga-1 palyopamAsaMkhyeyabhAgAH, etaduktaM bhavati-dvitIyasya palyopamAsaMkhyeyabhAgaH, zeSANAM tata evAsaMkhyeyabhAgo'saMkhyeyabhAgaH pAtyate tAvadyAvannAbheH asaMkhyeyAni pUrvANi / idaM punarapavyAkhyAnaM, kutaH ?, pazcAnAmasaMkhyeyabhAgAnAM palyopamacatvAriMzattamabhAgAnupapatteH, katham ?, pAlyopamaM viMzatibhAgAH kriyate, tadaSTabhAge kulakarotpattiH, prathamasya dazabhAga AyuH, zeSANAM paJcAnAmardharUpAcatvAriMzattamabhAgAd asaMkhyAto'saMkhyAto bhAga AyuH tathA'pya kizcinyUna catvAriMzattamo bhAgo'vaziSyate, yataH kRtaviMzatibhAgapalyopamasya aSTabhAge aSTabhAge idaM bhavati, tato'pi dazabhAge dI jAtI, gatAH | asaMkhyAtAH paJcabhAgAH, ardhAd yadadhaiM kiJcinyUnaM sa catvAriMzattamo bhAga iti, ukta ca-'paliovamaThThabhAge sesaMmi uM kulagaruppattI' (gAthA 150), tatrApi prathamasya dazamabhAga AyuSkamukta, tasmaiizcApagate viMzatitamabhAgadvayasya vyapagamAccheSazcatvAriMzadbhAgo'vatiSThate, sa ca saMkhyeyatamaH, tatazca kAlo na gacchati, Aha-ata eva nAbherasaMkhyeyAni pUrvANi AyuSkamiTa, ucyate, iSTamidaM, ayuktaM caitat, marudevyAH saMkhyeyavarSAyuSkatvAt, na hi kevalajJAnamasaMkhyeyavarSAyuSAMzA | bhavatIti, tataH kimiti cet, ucyate, tatazca nAbherapi saMkhyeyavarSAyuSakatvam / / 151 // yata Aha- . * yA bhAgAH, + tima0. pamavi0. kriyante. Atau. ti. miSTa. dIpa anukrama T www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 227~
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [162], bhASyaM [2...] (40) prata sUtrAka jaMceva AuyaM kulagarANa taM ceva hoI tAsipi / jaM paDhamagassa AuM tAvaiyaM ceva hathissa // 12 // | gamanikA-yadeva AyuSkaM kulakarANAM tadeva bhavati tAsAmapi-kulakarAGganAnA, saMkhyAsAmyAca tadevetyabhidhIyate, tathA yattu prathamasyAyuH kulakarasya, tAvadeva bhavati hastinaH, evaM zeSakulakarahastinAmapi kulakaratulyaM draSTavyamiti gAthArthaH // 162 // idAnI bhAgadvAraM-kaH kasya sarvAyuSkAt kulakarabhAga iti--- jaM jassa AuyaM khalu taM dasabhAge sama vibhiiuunnN| majjhillatibhAge kalagarakAlaM viyANADi ||163 // / vyAkhyA-yadyasyAyuSkaM khalu tad dazabhAgAn samaM vibhajya madhyamASTatribhAge kulakarakAlaM vijAnIhIti gaathaarthH| // 163 // amumevArtha pracikaTayiSurAhapaDhamo ya kumAratte bhAgo caramo ya buDabhAvaMmi / te payaNupijjadosA savve devesu ubavaNNA // 164 // gamanikA-teSAM dazAnAM bhAgAnAM prathamaH kumAratve gRhyate, bhAgaH caramazca vRddhabhAga iti, zeSA madhyamA aSTau bhAgAH kulakarabhAgA iti, ata evoktaM 'madhyamASTatribhAge' iti, madhyamAzca te aSTau ca madhyamASTau ta eva ca tribhAgastasmin dra kulakarakAlaM vijAnIhi, gata bhAgadvAra, upapAtadvAramucyate-te pratanupremadeSAH, prema rAge varttate, dveSastu prasiddha eva, sarve vimalavAhanAdayo deveSu upapanA iti gAthArthaH // 164 // na jJAyate keSu deveSu upapannA iti, ata Aha do ceva suvaNesuM udAhikumAresu hu~ti do ceva / do dIvakumAresuM ego mAgesu uvavaNNo // 165 // * bhAgo. + 0ieNaM. bhAva. vidayA. dIpa anukrama JAMERatinintamational mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 228~
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [165], bhASyaM [2...] (40) Avazyaka // 113 // prata sUtrAMka gamanikA-dAveva suparNeSu deveSu udadhikumAreSu bhavataH dvAveva dvau dvIpakumAreSu eko nAgeSu upapannaH, yathAsaMkhyamaya hAribhadrIvimalavAhanAdInAmupapAta iti gAthArthaH // 165 // idAnIM tatstrINAM hastinAM copapAtamabhidhitsurAha yavRttiH hatthI chacitthIo nAgakumAresu hu~ti ubavaNNA / egA siddhi pattA marudevI nAmiNo pattI // 166 // vibhAgaH1 gamanikA-hastinaH paTU striyazcandrayazAdyA nAgakumAreSu bhavanti upapannAH, anye tu pratipAdayanti-eka eva hastI| SaT striyo nAgeSu upapannAH, zeSairnAdhikAra iti, ekA saptamI siddhi prAptA marudevI nAbheH patnIti gAthArthaH // 16 // uktamupapAtadvAraM, adhunA nItidvArapratipAdanAyAha| hakAre makAre dhikkAre ceva daMDanIIo / vucchaM tAsi visesaM jahakkama ANupuvIe // 167 // | gamanikA-hakAraH makkAraH dhikkArazcaivaM daNDanItayo varttante, vakSye tAsAM vizeSaM yathAkrama-yA yasyeti, AnupU-14 A-paripATyeti gAthArthaH // 167 // par3hamabIyANa paDhamA taiyacautthANa abhinavA biiyaa|pNcmchhss ya sattamassa taiyA abhinavA u // 168 // / gamanikA-prathamadvitIyayoH-kulakarayoH prathamA daNDanItiH-hakArAkhyA, tRtIyacaturthayorabhinavA dvitIyA, etaduktaM 113 // bhavati-svalpAparAdhinaH prathamayA daNDaH kriyate, mahadaparAdhino dvitIyayetyato'bhinavA seti, sAM ca makArAkhyA, tathA *vaM. dvitIyeti. dIpa anukrama wwwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 229~
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [168], bhASyaM [2...] (40) prata sUtrAka dIpaJcamaSaSThayoH, saptamasya tRtIyaiva abhinavA-dhikArAkhyA, etAzca timro laghumadhyamotkRSTAparAdhagocarAH khalvavaseyA iti gaathaarthH||168|| sesA u daMDanII mANavaganihIo hoti bharahassa |usbhss gihAvAse asakkao Asi AhAro // 169 // gamanikA zeSA tu daNDanItiH mANavakanidharbhavati bharatasya, vartamAnakriyAbhidhAnaM iha kSetre sarvAvasarpiNIsthitipradarzanArtha, anyAsvapyatItAsu epyAsu cAvasarpiNISu ayameva nyAyaH prAyo nItyutpAda iti, tasya ca bharatasya pitA RSabhanAthaH, tasya ca kapabhasya gRhavAse asaMskRta AsIdAhAraH-svabhAvasaMpanna eveti, tasya hi devendrAdezAddevAH devakuruttarakurukSetrayoH svAdUni phalAni kSIrodAcodakamupanItavanta iti gAthArthaH / / 169 // iyaM mUThaniyuktigAthA, enAmeva bhAgyakRd vyAkhyAnayannAha paribhAsaNA u paDhamA maMDalibaMdha mi hoi bIyA / cAraga chavicheAI bharahassa caubvihA nII // 3 // 1 (bhASyam ) gamanikA-yaduktaM zeSA tu daNDanItirmANavakanidherbhavati bharatasya'seyaM-paribhASaNAtu prathamA,maNDalIbandhazca bhavati dvitIyA tu, cArakaH chavicchedazca bharatasya caturvidhA nItiH, tatra paribhASaNaM paribhASA-kopAviSkaraNena mA yAsyasItyaparAdhinoDabhidhAnaM, tathA maNDalIvandhaH-nAsmAtpradezAd gantavyaM, cArako-bandhanagRhaM, chavicchedaH-hastapAdanAsikAdiccheda iti, iyaM * bhASapakAreNa vyANyAmAdasvAH mUlavaM tana pAzcAtyabhAgakalpanA niyukta. mUlabhASya + baMdhomi / mUlabhAthyagAtheti niyuktipustake / dIpa anukrama manniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~230~
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [169], bhASyaM [3] (40) Avazyaka // 114|| prata sutrAka bharatasya caturvidhA daNDanItiriti / anye svevaM pratipAdayanti-kila paribhASaNAmaNDalibandhI RSabhanAthenaivotpAditAviti, hAribhadrIcArakacchavicchedau tu mANavakanidherutpannau iti, bharatasya-cakravarttina evaM caturvidhA nItiriti gAthArthaH // 3 // atha yavRttiH ko'yaM bharata ityAha-RSabhanAthaputraH,atha ko'yaM RSabhanAtha iti tadvaktavyatA'bhidhitsayA''ha-nAbhI gAhA / athavA pratipAditaH kulakaravaMzaH,idAnIM prAkasUcitevAkuvaMzaH pratipAdyate-saca RSabhanAthaprabhava ityatastadvaktavyatA'bhidhitsayA''hanAbhI viNIabhUmI marudevI uttarA ya sADhA ya / rAyA ya baharaNAho vimANasabbaTThasiddhAo // 17 // gamanikA-iyaM hi niyuktigAthA prabhUtArthapratipAdikA, asyAM ca pratipadaM kiyA'dhyAhAraH kAryaH, sa cestham-nAbhi-13 riti nAbhinAma kulakaro babhUva, vinItA bhUmiriti-tasya vinItAbhUmau prAyaH avasthAnamAsId, marudevIti tasya bhAryA, rAjA caprAgbhave vairanAbhaH san pravajyAM gRhItvA tIrthakaranAmagotraM karma baddhA mRtvA sarvArthasiddhimavApya tatastasyAH marudevyAH tasyAM vinItabhUmau sarvArthasiddhAdvimAnAdavatIrya RSabhanAthaH saMjAtaH, tasyottarASADhAnakSatramAsIt iti gAthArthaH // 17 // g idAnIM yaH prAgbhave vairanAbhaH yathA ca tena samyaktvamavAptaM yAvato vA bhavAn avAptasamyaktvaH saMsAraM paryaTitaH yathA ca | tena tIrthakaranAmagotraM karma baddhamityamumarthamabhidhitsurAhadhaNasatthavAha ghosaNa jaigamaNa aDavivAsaThANaM ca / bahuvolINe vAse ciMtA ghayadANamAsi tayA // 171 // * pratipAda. + dhamihuNasuramahabbalalaliyaMgayavadaraaMdhamihuNe ya / sohammavijabhacuna cakkI sabaha usabhe // (gAyeyaM vyAkhyAtA niyuktI) dIpa 054 anukrama X // 114 // MISTANTam.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti | atra RSabhanAthasya vaktavyatA darzayate, tada antargata parvabhavA: - dhana sArthavAha AdInAma varNanaM kriyate ~231~
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasa adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [171], bhASyaM [3...], prakSepaM [1] (40) -46-4SS* prata sUtrAka uttarakuru sohamme mahAvidehe mahabbalo raayaa| IsANe laliyaMgo mahAvidehe virjNgho||1|| (prakSiptA) uttarakuru sohamme videhi tegicchiyassa tattha suo| rAyasuya sehimacAsatyAhasuyA vayaMsA se // 172 // | anyA api uktasaMbandhA eva draSTavyAH tAvat yAvat 'paDhameNa pacchimeNa' gAhA, kiMtu yathA'vasaramasaMmohanimittamupanyAsaM kariSyAmaH / prathamagAthAgamanikA-dhanaH sArthavAho ghoSaNaM yatigamanaM aTavI varSasthAnaM ca bahuvolIne varSe cintA ghRtadAnamAsIttadA / dvitIyagAthAgamanikA-uttarakurau saudharme mahAvidehe mahAbalo rAjA IzAne lalitAGgo mahAvidehe ca vairajaGghaH / iyamanyakartRkI gAthA sopayogA ca / tRtIyagAthAgamanikA-uttarakurau saudharme mahAvidehe cikitsakasya tatra sutaH rAjasutazreSThyamAtyasArthavAhasutA vayasyAH 'se' tasya / AsAM bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, pratipadaM ca anu-18 rUpaH kriyA'dhyAhAraH kArya iti, yathA-dhanaH sArthavAha iti dhano nAma sArthavAha AsIt , sa hi dezAntaraM gantumanA ghoSaNaM kAritavAnityAdi / kathAnakam- 'teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM avaravidehe vAse dhaNo nAma satyavAho hotthA, so khitipatihiAo nayarAo vasaMtapuraM paDhio vaNijeNaM, ghosaNayaM kArei-jo mae saddhiM jAi tassAhamudaMtaM vahAmitti, taMjahA-khANeNa vA pANeNa vA vastheNa vA patteNa vA osaheNa vA bhesajeNa vA aNNeNa SA keNaI jo jeNa visUraiti / tasminkAle tasisamaye'caravidehe varSe dhano nAma sArthavAho'bhUt , sa kSitimatiSThitAt nagarAisantapuraM prasthito vANijyena, ghoSaNAM kArayati-yo mayA sAdhaM yAti tasyAhamuvanta pahAmIti, sabadhA-sAdanena vA pAnena vA bastreNa vA pAnega vA auSadhena cA bhaipAyana vA anyena vA yo (binA) yena kenacidvipIdati iti' havaM anyakakI sopayogA ceti vRttikArA: +dhanasA. dIpa anukrama rajaniorary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~232~
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 115 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-), nirmuktiH [ 172] bhASyaM [3]...].] taM ca soUNa bahave taDiyakappaDiyAdao payaTTaMti, vibhAsA, jAva teNa samaM gaccha sAhUNa saMpaThito, ko puNa kAlo ?, caramanidAgho, so ya sattho jAhe aDavimajjhe saMpatto tAhe vAsaratto jAo, tAhe so satthavAho aiduggamA paMthattikAuM tattheva satthanivesa kArDa vAsAvAsaM Thito, taMmi ya Thite sabo sattho Thito, jAhe ya tesiM satthiliyANaM bhoyaNaM NiTThiyaM tAhe kaMdamUlaphalANi samuddisiGamAraddhA, tattha sAhuNo dukkhiyA jadi kahavi ahApavattANi labhaMti tAhe gehaMti, evaM kAle vaccate thovAvasese vAsAratte tAhe tassa ghaNassa ciMtA jAtA ko ettha satthe dukkhaotti ?, tAhe sariaM jahA mae samaM sAhuNo AgayA, tesiM ca kaMdAi na kappaMti, te dukkhitA tavassiNo, kalaM demitti pabhAe nimantitA bhaNaMti-jaM paraM amha kappiaM hojAM taM gehejAmo, kiM puNa tubbhaM kappati ?, jaM akathamakAriyaM bhikkhAmettaM, jaM vA siNehAdi, to teNa sAhUNa ghayaM phAsUyaM viulaM dANaM diNNaM, so ya ahAuyaM pAlettA kAlamAse kAlaM kivA teNa dANaphaleNa uttarakurAe 1chrutvA ca TikakAryaTikAdayaH pravarttante vibhASA (varNanaM ), vAvazena samaM gacchaH sAdhUnAM saMprasthitaH kaH punaH kAlaH ?, paramanidAghaH, sa ca sAryo yadA'TavImadhye saMprAptaH tadA varSAtro jAtaH, tadA sa sArthavAho'tidurgamAH panthAna itikRtvA tatraiva sArthanivezaM kRtvA varSAvAsa sthitaH tasmina sthite sarvaH sArthaH sthitaH yadA ca teSAM sArthikAnAM bhojanaM niSThitaM tadA kandamUlaphalAni samudeSTaM (a) ArabdhAH, tatra sAdhavaH duHkhitA yadi kathamapi yathApravRttAni hamante tadA gRhNanti evaM kAle vrajati stokAvazeSo varSAMrAtraH tadA dhanasya cintA jAtA ka etasinsArve duHkhita iti, tadA smRtaM yathA mayA samaM sAdhava AgatAsteSAM kamdAdi na kalpate, te duHkhitAstapakhinaH, kakye dAsye iti prabhAte nimaMtritA bhaNanti yatparamasmAkaM kalyaM bhavettavRddISyAmaH, kiM punarbhavatAM kalpate ?, yadakRtamakAritaM bhikSAmAtraM yadvA khehAdi tataH tena sAdhubhyo pRtaM prAsukaM vipulaM dAnaM dataM sa ca yathAyukaM pAThavilA kALamAse kAlaM kRtvA tena dAnaphalena uttarakuruSu * hoja, + siNehaMti. bination For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 233 ~ // 115 // warg muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - Educa "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-), nirmuktiH [ 172] bhASyaM [3]...].] maNUso jAo, o AukkhaeNaM sohamme kappe devo uvavaNNo, tato caiUNa iheva jaMbUdIve dIve avaravidehe gaMdhilA vatIvijae veyahupae gaMdhArajaNavae gandhasamiddhe vijjAharaNagare atibalairaNNo nattA sayabalarAiNo putto mahAbalo nAma rAyA jAo, tattha subuddhiNA amaceNa sAvageNa piavayasseNa NADayapekkhA akvittamaNo saMbohio, mAsAvasesAU bAvIsa diNe bhattapaccakkhANaM kAuM mariUNa IsANakappe sirippabhe vimANe uliyaMgao nAma devo jAo, tato caiUNa iheba jaMbUdIve dIve pukkhalAvaivijae lohaggalaNagarasAmI vairajaMgho nAma rAjA jAo, tattha sabhArio pacchimevae patrayAmiti ciMtaMto putteNa vAsaghare jogadhUvadhUvie mArio, mariUNa uttarakurAe sabhArio mihuNago jAo, tao sohamme kappe devo jAo, tato caiUNa mahAvidehe vAse khiipaiTThie Nagare vejjaputo AyAo, jaddivasaM ca jAto tadivasame gAhajAtagA se ime cattAri vayaMsagA taMjahA - rAyaputte seTThiputte amaJcaputte satthAhaputtetti, saMvaDiA te, aNNayA kayAi 1 manuSyo jAtaH, tata AyuH kSayeNa saudharme kalpe deva utpannaH tatakyusvA ihaiva jambUdvIpe dvIpe aparavideheSu gandhilAvatyAM vaitAnyaparvate gAndhArajanapade gandhasamRddhe vidyAdharanagare atibalarAjasya naptA zatabaLarAjasya putraH mahAbalanAmA rAjA jAtaH, tatra subuddhinA amAtyena zrAvaNa priyavayasyena nATakaprekSAkSikSamanAH saMbodhitaH, mAsAvazeSAyuH dvAviMzatidinIM bhaktapratyAkhyAnaM kRtvA tvezAnakalpe zrIprabhe vimAne lalitAkanAmA devo jAtaH tatacyutve va jambUdvIpe dvIpe puSkalAvatIvijaye lohArgalanagarasvAmI vajrajaGghanAmA rAjA jAtaH, tatra sabhAryaH pazcime vayasi pravajAmIti cintayan putreNa vAsagRhe yogadhUpadhUpite ( tena) mAritaH, mRtyottarakuruSu sabhAryo mithunako jAtaH, tataH saudharme kalpe devo jAtaH, tatayutvA punarapi mahAvidehe varSe kSitipratiSThite nagare vaidyaputra AyAtaH, yadivase ca jAtastaddivase ekAhI tAstasyeme catvAro vayasyAstathathA - rAjaputraH zreSThiputraH amAtyaputraH sArthavAhaputra iti saMbadhitAste, anyadA kadAcit seNaM. + bassa 20. puNovi ma0 For Past Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 234 ~
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [172], bhASyaM [3...], (40) prata sutrAMka Avazyaka tassa vejassa ghare enao save sannisaNNA acchaMti, tattha sAhU mahappA so kimi kudreNa gahio aigato bhikkhassa, tehiM hAribhadrI sappaNayaM sahAsaM so bhaNNati-tunbhehiM nAma sabo logo khAyaco, Na tunbhehiM tavassissa vA aNAhassa vA kiriyA yavRttiH // 116 // kAyabA, so bhaNati-karejAmi, kiM puNa? mamosahANi Natthi, te bhaNaMti-amhe mollaM demo, kiM osahaM jAijau ?, so vibhAgaH1 bhaNati-kaMbalarayaNa gosIsacaMdaNaM ca, taiyaM sahassapAgaM tilaM taM mama asthi, tAhe mamgiDaM pavattA, Aga-1 |miyaM ca NehiM jahA-amugassa vANiyagassa asthi dovi eyANi, te gayA tassa sagAsaM do lakkhANi ghettuM, vANiao saMbhaMto bhaNati-kiM demi?, te bhaNaMti-kaMcalarayaNaM gosIsacaMdaNaM ca dehi, teNa bhaNNati-kiM etehiM kajaM?, bhaNaMti-sAhussa dakiriyA kAyabA, teNa bhaNitaM-alAhi mama molleNa, iharahA eva geNhaha, kareha kiriyaM, mamavi dhammo houtti, so vANi-18 yago ciMtei-jaI tAva etesiM bAlANaM parisA saddhA dhammassuvariM, mama NAma maMdapuNNassa ihalogapaDibaddhassa natthi, so| tapa vaiSakha gRhe ekataH saniSapaNAviSThanti, tatra sAdharmahAtmA sa kRmikRSTena gRhItaH atigato bhikSAvai, taiH sapraNayaM sahAsyaM so'mANi-yuSmAbhinAma sarvo lokaH khAditamyaH, na yuSmAmiH tapasvino vA anAthasya vA kriyA (cikitsA) kartabyA, sa bhaNati-karomi kiM punaH mama auSadhAni na santi, te bhaNanti-varSa mUlyaM dadyaH, kimauSadhaM yAcyate (tAM), sa bhaNati-kambalarakha gozISacandanaM ca, tRtIyaM sahasapArka tailaM sanmamAsti, tadA mArga-IC yituM pravRttAH, jJAtaM ca taiH yathA-amukasya vaNijo he api ete staH, te gatAstakha sakAmaM he lakSe gRhItvA, vaNika saMmrAnto bhaNyati-kiM dadAmi !, te bhaNanti-kamba- // 116 // laravaM gozIrSacandanaM ca dehi, tena bhavyate-kimetaiH kA!, bhaNanti - sAdhoH kriyA karttavyA, tena bhaNitaM-akaM mama mUlyena, itarakSetra gRhIta kuruvaM kriyAM, mamApi dharmoM bhavattiti, sa vaNim cintayati-yadi tAvadeteSAM bAlAnAmIdazI zraddhA dharmasyopari, mama nAma mandapuNyaskha ihalokapratibaddhastra nAsti, sa * egayao. + kodeNa. bAiyosayasahaka dIpa anukrama T Gaindiorary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~235~
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [172], bhASyaM [3...], (40) prata sUtrAka | saMvegamAvaNNo tahArUvANaM gherANaM aMtie pavaio siddho| amumevA) upasaMharan gAthAvayamAhavijasuassa ya gehe kimikuTThovahu jaI daDe / biti ya te vijasuyaM karehi eassa tegicchaM // 173 // tillaM tegicchasuo kaMvalaga caMdaNaM ca vaanniyo| dAu abhiNikkhaMto teNeca bhaveNa aMtagaDo // 174 // / gamanikA vaidyasutasya ca gehe kRmikuSThopadbhutaM muMniM dRSTvA vadanti ca te vaidyasuta-kuru asya cikitsA, tailaM cikitsakasutaH kambalakaM candanaM ca vaNig dattvA abhiniSkrAntaH, tenaiva bhavena antakRta, bhAvArthaH spaSTa eva, kacit kriyA dhyAhAraH svabuddhyA kArya iti gAthAdvayArthaH // 173-174 / kathAnakazeSamucyate-imevi ghetUNa tANi osahANi lagatA tassa sAhuNo pAsa jattha so ujjANe paDimaM Thio, te taM paDima ThioM vaMdiUNa aNuNNaveti-aNujANaha bhagavaM II amhe tumheM dhammavigdhaM kAuM uvaDiA, tAhe teNa telleNa so sAhU anbhaMgio, taM ca tilaM romakUvehi sarva aigataM, tamiya | aigae kimiA saSe saMkhuddhA, tehiM calaMtehiM tassa sAhuNo atIva veyaNA pAunbhUyA, tAhe te niggate daDUNa kaMbalarayaNeNa saMvegamApana tathArUpANAM sthavirANAM mantike prabajitaH siddhH| 2 ime'pi gRhIravA tAnyaupacAni gavAsasya sAdho pAvatra sa udyAne pratimayA sthitaH, te taM pratimayA, sthitaM vanditvA'nujJApayanti-anujAnIhi bhagavan ! vayaM tava dharmavibhaM kamupasthitAH, tadA tena sailena sa sAdhurabhyaGgitaH, taca telaM romakUpaiH ("peSu) sarva matimataM (vyAptaM), samikhAtigate kamayaH sarve saMkSubdhAH , teSu calAsu takha sAdhoratIya vedanA prAdurbhUnA, tadA tAnirgatAn TrA kambalarakhena * yati. + bandante ca. roimaM kU0 dIpa anukrama AmEaaMind mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~236~
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [174], bhASyaM [3...], (40) mAvazyaka // 11 // yavRtti prata sutrAMka so pAuo sAhU, taM sItalaM, taM ce tellaM upahavIriyaM, kimiyA tattha laggA, tAhe puSANIyagokaDevare pappho DeMti, te sabe|| hAribhadrIpaDiyA, tAhe so sAhU caMdaNeNa litto, tato samAsattho, evekasi do tiNNi vAre anbhaMgeUNa so sAhU tehiM nIrogo kao, padama makkhijati, pacchA AliMpati gosIsacaMdaNeNaM puNo makkhijai, evetAe parivADIe paDhamabhaMge tayAgayA | vibhAgaH1 NiggayA biiyAe maMsagayA taiyAe advigayA 3diyA NiggayA, tato saMrohaNIe osahIe kaNagavaNNo jAo, tAhe| khAmittA paDigatA, te pacchA sAhU jAtA, ahAuyaM pAlaittA tammUlAgaM paMcavi jaNA acue uvavaNNA, tato caiUNa iheva jaMbUdI ce puSavidehe pukkhalAvaivijae puMDaragiNIe nayarIe ve raseNassa raNNo dhAriNIe devIe uyare paDhamo vaira-1 NAbho NAma putto jAo, jo se vejaputto cakkavaTTI Agato, avasesA kameNa bAhusubAhupIDhamahApIhatti, vairaseNo paio, soya tithaMkaro jAo, iyarevi saMvaDiyA paMcalakkhaNe bhoe bhujaMti, jaddivasaM vairaseNassa kevalanANaM uppiipnnN,| sa prAvRtaH sAdhuH, tat zItalaM, tacaiva saikaM vaNavIrya, kramavasana lAmAH, tadA pUrvAnItagokalevare prasphoTayanti (kSipanti), te sarve patitAH, tadA sAdhuH sa candanena liptaH, tataH sabhASantaH, evamekaM hI zrIna vArAn abhyaGgaya sa sAdhusI rogaH kRtaH, prathamaM vakSyate pazcAdAlipyate gozIpacandanena punsrH| kSyate, evametayA paripAyA prathamAbhya vagatA nirgatA dvitIcAryA mAMsagatAstUtIyAyAmasthigatAniyA nirgatAH, tataH saMsahayoSadhyA kanakavaNImAtA, tdaa| kSamavizvA pratigatAH, te pakhAt sAdhayo AtA, yathAyuSkaM pAlayitvA tanmUlaM paJcApi janA adhyate pratyakSAta tasavyuvA ihaiva jambUdvIpe pUrva videheSu puSkarAvatI[vijaye puNDarI kinyAM nagaryA vanasenasya rAjJaH dhAriNyA deNyA udare prathamo vajanAbhanAmA putro jAsaH, yaH sa vaidyaputrazvakavI AyAtaH (utpaH), avayoSAH krameNa bAhusubAhupIThamahApIThA iti, vanasenaH pranajitA, saca tIrthakaro jAtaH, itare'pi saMvardhitAH paJcala kSaNAn bhogAn bhujate, bahivase vajrasecasya kevala-12 | jJAnamutparya, *ca. + parakoDiyaM. tADe pAvaNijati. dIve dIve. barasegassa. so vejaputto. so jAo. Nabhoe. samuSpaNaM. dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~237~
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [174], bhASyaM [3...], (40) prata tadivasaM vairaNAbhassa cakkarayaNaM samuppaNNaM, vairo cakkI jAo, teNaM sAhuveyAvacceNa cakvaTTIbhoyA udiNNA, avasesA cattAri maMDaliyA rAyANo, tattha vairaNAbhacarkavahissa caurAsIrti pubalakkhA sabAuga, tattha kumAro tIsaM maMDalio solasa ghauSIsa mahArAyA coddasa sAmaNNapariAo, evaM caurAsIi savAuyaM, bhoge bhujaMtA viharaMti, oya titthayarasamosAraNaM, so piupAyamUle cauhivi sahodarehiM sahio pavaio, tastha vairaNAbheNa cauddasa puSA ahijiyA, sesA ekArasaMgavI cauro, tattha vAhU tersi veyAvaccaM kareti, jo subAhU so sAhuNo cIsAmeti, evaM te kareMte vairaNAbho bhagavaM aNuvUhai-aho suladdhaM jammajIviaphalaM, jaM sAhUrNa veyAvaccaM kIrai, parissaMtA vA sAhuNo vIsAmichati, evaM pasaMsai, evaM pasaMsijatesu tesu tesiM doNhaM pacchimANaM appatti bhavai, amhe sajjhAyaMtA na pasaMsijjAmo, jo karei so pasaMsijjai2 sUtrAka 888SADSENSAX dIpa anukrama tadivase vajanAmasya cakaravaM samutpana, bajranAbhaH cakrI jAtaH, tena sAdhuvaiyAbhUtyena cakravattibhogA udImA: (labdhAH), avazeSAzcasvAro mANDAlikA rAjAno (jAtAH), tatra vajranAbhacakravartinazcaturazItilakSapUrvANi sarvAyuSkaM kumAraH triMzataM bhANDalikaH poDaza caturviMzati mahArAjaH caturdaza zrAmaNyaparyAyaH, evaM caturazItiH sarvAyuSrpha, bhogAn bhujamAnA viharanti, itazca tIrthakarasamavasaraNaM, sa pitRpAdamUle caturbhirapi sahodaraiH sahitaH pravajitaH, tatra vajranAmena caturdaza pUrvASpadhItAni, zeSA ekAdazAGgaviyaH catvAraH, tatra bAhuleSAM bayAvRtya karoti, yaH subAhuH sa sAdhUna vitramayati, evaM tau kurvantau vajranAbho bhagavAn bhanuhayati-aho sujam janmajIvitaphalaM, yat sAdhUnAM vaiyAvRttvaM kriyate, parizrAntA cA sAdhavo vinamyante, evaM prazaMsati, evaM prazasvamAnayostayoIyoH | pazcimayoranItika bhavati, bhAvAM svAdhyAyantau na prazaskhAcahe, yaH karoti sa prazasyate, * kissa. + sII. saraNe. vIja. taindinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~238~
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [174], bhASyaM [3...], (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 118 // prata sutrAka sabo (yo) logavavahArotti, vairaNAbheNa ya visuddhapariNAmeNa titthagaraNAmagotaM kammaM baddhati / amumevArthamupasaMharannidaM gAthAcatuSTayamAha sAhuM tigicchiUNaM sAmapaNaM devalogagamaNaM ca / puMDaragiNie u cuyA tao suyA vairaseNassa // 17 // 4 pada mittha baharaNAbho bAhu subAhu ya piiddhmhpiiddh'e|tesi piA tithaaro NikkhaMtA te'vi tatdheva // 176 // paDhamo caudasapubvI sesA ikArasaMgaviu cauro / bIo veyAvaccaM kiikammaM taiao kAsI // 177 // bhogaphalaM bAhuvalaM pasaMsaNA jiTTa iyara aciyattaM / paDhamo titthayarattaM vIsahi ThANehi kAsI ya // 178 // ___ AsAmakSaragamanikA-sAdhu cikitsitvA zrAmaNyaM devalokagamanaM ca pauNDarIkiNyAM ca cyutAH, tataH sutA vairasenasya jAtA iti vAkyazeSaH, prathamo'tra vairanAbhaH bAhuH subAhuzca pIThamahApIThI, teSAM pitA tIrthakaro niSkrAntAste'pi tatraivapituH sakAze ityarthaH, prathamazcaturdazapUrvI zeSA ekAdazAGgavidazcatvAraH, teSAM caturNA bAhuprabhRtInAM madhye dvitIyo vaiyAvRttya kRtikarma tRtIyo'kArSIt, bhogaphalaM bAhubalaM prazaMsanaM jyeSTha itarayoraciyatta, prathamastIrthakaratvaM viMzatibhiH sthAnairakArSIt, bhAvArthastu ukta eva, kriyA'dhyAhAro'pi svabuddhyA kAryaH, iha ca vistarabhayAnokta iti gAthAcatuSTayArthaH ||175-176-177-178||yduktN prathamastIrthakaratvaM viMzatibhiH sthAnairakASIt,'tAni sthAnAni pratipAdayannidaM gAthAtrayamAha sau(yo) lokavyavahAra iti, bananAbhena ca vizuvapariNAmena tIrthakaranAmagotraM karma baddhamiti. * pIDhA. + cikitsayitvA. vidaranAmaHbAhuphalaM. viMzayA (khAt). dIpa anukrama 110 // CES Haniprayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~239~
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [179], bhASyaM [3...], (40) prata sUtrAka 64-90 arihaMta siddha pavayaNa guru thera bahussue tbssiisuN| vacchallayA eesiM abhikkhanANovaoge ya // 179 / / dasaNa viNae Avassae ya sIlabbae niriaaro| khaNalava tavaciyAe veyAvacce samAhI ya // 18 // appuScanANagahaNe suyabhattI pavayaNe pbhaavnnyaa| eehiM kAraNehiM tisthayarattaM lahai jIvo // 181 // | vyAkhyA-tatra azokAdyaSTamahApAtihAryAdirUpAM pUjAmahantIti arhantaH-zAstAra iti bhAvArthaH 1 / siddhAstu azeSaniSThitakarmAzAH paramasukhinaH kRtakRtyA iti bhAvArthaH 2 pravacana-zrutajJAnaM tadupayogAnanyatvAdvA saGgha iti / gRNanti zAstrArthamiti guravaH-dharmopadezA didAtAra ityarthaH 4 / sthavirA:-jAtizrutaparyAyabhedabhinnAH, tatra jAtisthaviraH paSTivarSaH zrutasthaviraH samavAyadharaH paryAyasthaviro viMzativarSaparyAyaH 5 / bahu zrutaM yeSAM te bahuzrutAH, ApekSikaM bahuzrutatvaM, evamarthe'pi saMyojyaM, kiMtu sUtradharebhyo'rthadharAH pradhAnAH tebhyo'pyubhayadharA iti 6 / vicitraM anazanAdilakSaNaM tapo| vidyate yeSAM te tapasvinaH sAmAnyasAdha vo vA 7 / arahantazca siddhAzca pravacanaM ca guravazca sthavirAzca bahuzrutAzca tapasvinazca arhatsiddhapravacanagurusthavirabahuzrutatapasvinaH / vatsalabhAvo vatsalatA, sA cAnurAgayathAvasthitaguNotkIrtanAyathAnurUpopacAralakSaNA tayA, eteSAmahadAdInAmiti, prAk SaSThayarthe saptamI 'bahussue tabassINa' vA pAThAntaraM, tIrthakaranAmagotraM karma badhyata iti, abhIkSNa-anavarataM jJAnopayoge ca sati badhyate 8 / darzana-samyaktvaM, vinayo-jJAnAdivinayA, |sa ca dazavakAlikAdavaseyA, darzanaM ca vinayazca darzanavinayI tayorniraticAraH tIrthakaranAmagotraM karma vanAti 10-11 | ahamtavya (sAta). ROCKROGRESEARCHAEOS dIpa anukrama RSSCX JABERatinintamanna muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti arihanta Adi 20 sthAnakAnAm varNanaM ~240~
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 181], bhASyaM [3...], Avazyaka Avazyakam - avazyakarttavyaM saMyamavyApAra niSpannaM tasmiMzca niraticAraH sanniti 12 / zIlAni ca vratAni ca zIlavratAni | zIlAni - uttaraguNAH vratAni - mUlaguNAH teSu ca anaticAra iti 13 / kSaNalavagrahaNaM kAlopalakSaNaM, kSaNalavAdiSu sNveg|| 119 // 4 bhAvanAdhyAnAsevanatazca badhyate 14 / tathA tapastyAgayorbadhyate, yo hi yathAzaktyA tapaH Asevate tyAgaM ca yatijane vidhinA karoti 16 / vyAvRtabhAvo vaiyAvRttyaM tacca dazadhA, tasminsati badhyate 17 / samAdhiH- gurvAdInAM kAryakaraNenaM svasthatApAdanaM samAdhau ca sati badhyate 18 / tathA apUrvajJAnagrahaNe sati zrutabhaktiH zrutabahumAnaH, sa ca vivakSitakarmabandhakAraNamiti 19 / tathA pravannanaprabhAvanatA ca sA ca yathAzaktyA mArgadezaneti 20 / evamebhiH kAraNaiH anantaroktaH tIrthakaratvaM labhate jIva iti gAthAtrayArthaH // 179-180-181 // Jus Eau purimeNa pacchimeNa ya ee sabve'vi phAsiyA ThANA / majjhimaehiM jiNehiM ekkaM do tiSNi sacve vA // 182 // gamanikA - purimeNa pazcimena ca etAni - anantaroktAni sarvANi spRSTAni sthAnAni, madhyamaijinaiH ekaM dve trINi sarvANi ceti gAthArthaH // 182 // AhataM ca kahaM beijjai ? agilAe dhammadesaNAIhiM / bajjhai taM tu bhagavao taiyabhavosakaittANaM // 183 // gamanikA - taca tIrthakaranAmagotraM karma kathaM yedyata iti, aglAnyA dharmadezanAdibhiH, badhyate tattu bhagavato yo * yathAzakti (syAt) + 0karaNadvAreNa. For Parts Only hAribhadrIyavRttiH 1 vibhAgaH 1 ~ 241 ~ // 119 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti tirthakara - karmana: vedanaM, tasya bandhanaM borg
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [183], bhASyaM [3...], (40) prata sUtrAka bhavastasmAt tRtIya bhavamavasardI, athavA badhyate tattu bhagavatastRtIyaM bhavaM prApya, osakaittANaMti -tasthiti saMsAra vA'vasa]ti, tasya dhutkRSTA sAgaropamakoTIkoTirvandhasthitiH, tacca prArambhavandhasamayAdArabhya satatamupacinoti, yAvadapUkaraNasaMkhyeyabhAgairiti, kevalikAle tu tasyodaya iti gaathaarthH||183|| tatkasyAM gatau badhyata ityAhaniyamA maNuyagaIe itthI puriseyaro ya suhleso| AseviyabahulehiM vIsAe aNNayaraehiM // 184 // gamanikA-niyamAt manuSyagatau badhyate,kastasyAM banAtItyAzazyAha-khI puruSa itaro veti-napuMsaka (kA), kiM sarva evI, netyAha-zubhA lezyA yasyAsau zubhalezyaH, sa 'AsevitabahulehiM bahalAsevitaiH-anekadhA''sevitarityarthaH, prAktazailyA pUrvAparanipAto'totraM, viMzatyA anyataH sthAnainAtIti gAthArthaH // 184 // kathAnakazeSamidAnIma-bAhuNA veyAvicakaraNeNa cakibhogA NivattiyA, subAhuNA vIsAzmaNAe bAhubalaM nivatti, pacchimehiM dohiM tAe mAyAe itthinAmago kammamajjitaMti, tato ahAuamaNupAlettA paMcavi kAlaM kAUNa sabasiddhe vimANe tittIsasAgarovamaThiiyA devA dIpa anukrama bAhunA paivAkhUSakaraNena cakibhogA lirtitAH, subAhunA vizrAmaNayA bAhubalaM nivesitaM, pazcimAbhyAM dvAbhyAM tathA mAyayA nInAmagotraM karma arjitamiti, tato yathAyuSkamanupAsya paJcApi kALaM kRtvA sarvArthaside vimAne vayaviMzarasAgaropamasthitikA devAH karaNaM. + pacyate. .tanaMca. bAhuNAvi. pavaiyAvRtya vIsAvaNAe, andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 242~
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [184], bhASyaM [3...], (40) Avazyaka // 120 // prata sutrAMka 4%95 uvaNNA, tatthavi ahAuyaM aNupAlettA paDharma vairaNAbho caiUNa imIse osappiNIe susamasusamAe vaikatAe susamA- hAribhadrIevi susamadusamAevi bahuvIitAe caurAsIie puSasayasahassesu egUNaNaue ya pakkhehi sesehiM AsADhabahulapakkhaca-15.yavRttiH utthIe uttarAsADhajogajutte miyaMke ikkhAgabhUmIe nAbhissa kulagarassa marude vIe bhAriyAe kuJchisi ganbhattAe uva-15 vibhAgaH1 vaNNo, coIsa sumiNA usabhagayAIA pAsiya paDibuddhA, nAbhissa kulagarassa kahei, teNa bhaNiyaM-tubha putto mahAkulakaro bhavissai, sakkassa ya AsaNaM caliyaM, sigdhaM AgamaNaM, bhaNai-devANu pie ! tava putto sayalabhuvaNamaMgalAlao paDhamarAyA paDhamadhammacakAvaTTI bhavissai, keI bhaNaMti-battIsapi iMdA AgaMtUNa vAgareMti, tato marudevA hahatuvA gambha vaha-6 | iti / amumevArthamupasaMharannAhauvavAo sabaDhe sabvesiM paDhamao cuo usabho / rikkheNa asADhAhiM asADhabahule cautthIe // 185 // gamanikA-upapAtaH sarvArthe sarveSAM saMjAtaH, tatazca AyuSkaparikSaye sati prathamazacyuto RSabha RkSeNa-nakSatreNa ASA utpannAH, tantrApi yathAyuranupAkhya prathama vajanAbhanyucA asyA avasarpiNyAH suSamasuSamAyA~ vyatikrAntAyAM suSamAyAmapi suSamaduSpamAvAmapi bahuvya|tikAntAyAM caturazItau pUrvazatasahastreSu ekonanavatau ca pakSeSu zeSeSu ASADhakRSNapakSacatuthyau uttarASADhAyogayukta mugAle ikSvAkubhUmI nAmeH kulakarasa marudezyA bhAyAMvAH kukSI garbhatayotpannaH, caturdaza svamAna RSabhagajAdikAna TrA pratibaddhA, nAbhaye kulakarAya kathayati, tena bhaNitaM tava putro mahAkulako bhaviSyati, // 120 // zakalpa cAsanaM calitaM, zIghramAgamana, bhaNati-devAsupriye ! tava putraH sakalabhuvanamAlAlayaH prathamarAjaH prathamadharmacakravartI bhaviSyati, kecid bhaNasti-dvAtrizapi inyA Agatya myAgRNanti, tato marudevI haSTatuSTA garbha bahatIti. * marudevaNa, + papaisa0. nAbhikula gupiyA. dIpa anukrama JABERatane muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra- [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti Rzabhasya janma,vRddhiH, jAtismaraNa AdinAm varNanaM ~ 243~
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [185], bhASyaM [3...], (40) prata sUtrAka hai DhAbhiH ASADhabahule caturthyAmiti gAthArthaH // 185 // idAnIM tadvaktavyatA'bhidhitsayA enAM dvAragAthAmAha niyuktikAraH jammaNe nAma buDhI a, jAIe~ saraNe ia / vIvAhe a avacce abhisee rajasaMgahe // 186 // gamanikA-jamaNa' iti janmaviSayo vidhivaktavyaH, vakSyati ca 'cittabahulamIe' ityAdi, nAma iti-nAmaviSayo vidhirvaktavyaH, vakSyati 'desUNagaM ca' ityAdi, 'vuDDI yatti' vRddhizca bhagavato vAcyA, vakSyati ca 'aha so bahuti bhagava-15 mityAdi', 'jAtIsaraNetiyatti' jAtismaraNe ca vidhirvaktavyaH, vakSyati ca 'jAIsaro ya' ityAdi, 'vIvAhe yatti' vIvAhe |ca vidhirvatavyaH, yakSyati ca 'bhogasamatthaM' ityAdi, 'avaccetti' apatyeSu kramo vAcyaH, vakSyati ca 'to bharahavaMbhisuMdarI-IN tyAdi' 'abhisegatti' rAjyAbhiSeke vidhirvAcyaH 'AbhoeDaM sako uvAgao' ityAdi vakSyati, 'rajasaMgahetti' rAjyasaMgrahaviSayo vidhirvAcyaH, 'AsA hatthI gAvoM ityAdi / ayaM samudAyArthaH, avayavArtha tu pratidvAraM yathAvasaraM vakSyAmaH / tatra prathamadvArAvayavArthAbhidhitsayAhacittabahulaTThamIe jAo usabho asADhaNakkhatte / jammaNamaho asavvoyabyo jAva ghosaNayaM // 187 // gamanikA-caitrabahulASTamyAM jAto RSabha ASADhAnakSatre janmamahazca sarvo netavyo yAvadghoSANamiti gAthArthaH // 187|| bhAvArthastu kathAnakAdavaseyaH, taccedam-sA ya marudevA navarha mAsANaM bahupaDipuSaNANaM aTThamANa! ya rAIdiyANa sA ca mahadevI navasu mAseSu bahupratipUrNeSu ardhAsu ca rAnindiveSu. * jAtIsaraNetiya (vRttI). + nAmeti. 1 0Nakamiti. mANaM rAI.. dIpa anukrama PROCCANCE JAMERatinintamational IndiaTary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti bhagavata: janma-kalyANakasya varNanaM ~ 244 ~
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [187], bhASyaM [3...], (40) Avazyaka // 121 // prata bahuvIikatANaM addharattakAlasamayasi cittabahulamIe uttarAsA~DhAnakkhatte AroggA AroggaM dArayaM payAyA, jAyamANesuhAribhadrIya titthayaresu sabaloe ujjoo bhavati, titthayaramAyaro ya pacchaNNagabbhAo bhavaMti jarAruhirakalamalANi ya na havaMti, yavRttiH tato jAte tiloyaNAhe aholoyavatthavAo aha disAkumArIo, taMjahA-bhogakarA bhogavatI, subhogA bhogamAliNI vibhAgaH 1 suvacchA vacchamittA ya, puSphamAlA ANiMdiyA // 1 // eyAsiM AsaNANi calaMti, tato bhagavaM usahasAmi ohiNA jAyaM | AbhoeUNa diveNa jANavimANeNa sigghamAgaMtaNa titthayaraM titdhayarajaNaNiM ca marudeviM abhivadiUNa saMlavaMti-namo'rathu| te jagappaIvadAIe, amhe NaM devANuppie ! aholoyavasthavAo a disAkumArIo bhagavao titthagarassa jammaNamahima karemo taM tunbhehi na bhAiyabaMti, tato taMmi padese aNegakhaMbhasayasaMniviI jammaNabhavaNaM viubiUNa saMvaTTagapavaNaM viucaMti, tato tassa bhagavaMtassa jammaNabhavaNassa AjoyarNa savato samaMtA taNakaDakaMTakakakkarasakarAi tamAhuNiya AhuNiya egate sutrAMka dIpa anukrama bahuvyatikrAnteSu ardharAtrikAlasamaye kRSNATamyAM uttarASADhAnakSatre arogA bharoga dArakaM prajAtA, jAyamAneSu ca tIrthakareSu sarvaloke udyoto bhavati, tIrthakaramAtarama pracchannagarbhA bhavanti jarArudhirakalimalAni ca na bhavanti, tato jAte trilokanAthe adholokavAsapA aSTa dikumAryaH, tathA-bhogakarA bhogavatI subhogA bhogamAlinI / suvatsA vatsamitrA ca puSpamAlA aninditA // 1 // etAsAmAsanAni calamti, tato bhagavanta RSabhasvAminaM bhavadhinA jAtaM Abhogya divyena mAnavimAnena bhInamAgamya tIryakara tIrthakarajananI ca marudevImabhivanya saMkapanti-gamo'stu tubhyaM jagapradIpadAyike ! vayaM devAnupriye! adholokavAtamyA maSTa dikumAryaH bhagavatatIrthakarasya janmamahimAnaM kumaitat tvayA na bhetavyamiti, tatamAmin pradeze anekatAbhazatasaniviSTa janmabhavanaM vi-1 kurya saMvarakapavanaM cikurvanti, tatastasya bhagavataH jammabhavanasAyojana sarvataH samantAva tuNakATakapaTakakarkarazarkarAdi tat Adhupa AdhUryakAnta " uttarAsAdaka. // 12 // wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti muni dIparatnasAgareNa ~245~
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [187], bhASyaM [3...], (40) prata HESEARS sUtrAka pakkhivaMti, tato khippameva pacuvasamaMti, tato bhagavato titthagarassa jaNaNIsahiassa paNAma kAUNa nAidUre niviTThAo parigAyamANIo ciTThati / tao uDhalogavatthavAo aha disAkumArIo, taMjahA-meghaMkarA meghavatI, sumeghA meghamAlinI / toyadhArA vicittA ya, vAriseNA calAyA // 1 // eyAo'vi teNeva vihiNA AgaMtUNa abhavaddalayaM viuvittA AjoyaNa bhagavao jammaNabhavaNassa NaJcodayaM NAimaTTiyaM paphusiyapaviralaM rayareNuviNAsaNaM surabhigaMdhodayavAsaM vAsittA puSphabaddalayaM viuvittA jalathalayabhAsarappabhUyassa viMTaThAissa dasavaNNasta kusumassa jANussedhapamANamettaM pupphavAsaM vAsaMti, ta' ceva jAva AgAyamANIo ciTThati / tao puracchimaruyagavatthavAo aha disAkumArisAmiNIo, taMjahA-NaMduttarA ya jaMdA ANaMdA paMdivaddhaNA ceva / vijayA ya vejayaMtI jayati avarAjiyA ceva // 1 // tahevAgaMtUNa jApa na tunbhehiM / bIhiyavaMti bhaNiUNa bhagavao tisthagarassa jaNaNisahiasta puricchimeNaM AdaMsagahathiAo AgAyamANIo ciTThati / prakSipanti, tataH kSiprameva pratyupadhAmayanti, tato bhagavate tIrthaMkarAya jananIsahitAya praNAmaM kRtvA nAvidUre niviTAH parigAyantya tiSThanti / tata UryalokavAstavyA aSTa dizumAyaH, tadyathA-megharA meghavatI, sumedhA meghamAlinI / toSadhArA vicitrA ca, vAriSeNA balAhakA // 1 // etA api tenaiva vidhinAgasvAbhravardala bikurvavitvA AyojanaM bhagavato janmabhavanAt nAtyudakaM nAtimRtika vizlazIkaraM (phusAraM) rajoreNuvinAvAnaM surabhigandhodakavarSI varSayitvA puSpavalaM vikuSya jalasthalajamAkharaprabhUtasya vRntasthAyinaH vazAdhavarNasya kusumakha jAnUrasepapramANamAtrAM puSpavarSA varSayanti, tadeva yAvad bhAgAdhanasyastihanti / | tataH pUrvadipucakavAsalyA maSTI vikamArIkhAmiyA, tabadhA-namdottarAca nandA AnandA nandivardhanA caiva / vijayA jayantI jayantI aparAjitA caiva // tathaivAgalya vAvavayAna sampamiti bhaNiyA bhagavatastIrthakarAjananIsahitAtpUrvakhA AdarzahalA bhaagaavlysinti| 'sipA.. + taha ceva. yaMtI. puracchimeNaM. dIpa anukrama T M www.jandiarary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 246~
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [187], bhASyaM [3...], (40) prata Avazyaka-ievaM dAhiNaruyagavatthabAo aTTa, taMjahA-samAhArA suppadiNNA, suppabuddhA jasoharA / lacchimatI bhogavatI, cittaguttA haaribhdrii||122|| | vasuMdharA // 1 // tahevAgaMtUNa jAva bhuvaNANaMdajaNaNassa jaNaNisahiassa dAhiNaNaM bhiMgArahatthagayAo AgAyamANIoyavRttiH |ciTThati / evaM pacchimaruyagavatthaSAo'vi aTTa, taMjahA-ilAdevI murAdevI, pahavI pumaavtii| egaNAsA NavamiA, sIyA| vabhAgAra bhaddA ya ahamA // 1 // eyAo'vi tisthayarassa jaNaNisahiassa paJcasthimeNaM tAliyaMTahatthagayAo AgAyamANIo ciTThati / / evaM uttararuyagavatyavAo'vi aha, taMjahA-alaMbusA missakesI, puMDarigiNI ya vaarunnii| hA~sA sabappabhA ceva, siri hirI cevara uttarao // 1 // tahevAgaMtUNa tisthagarassa jaNaNisahiassa uttareNa NAtidUre cAmarahatthagayAo AgAyamANIo ciTThati / / tato vidisiruAyagavatthavAo cattAri vijukumArIsAmiNIo, taMjahA-cittA ya cittakaNagA, satterA soyAmaNI // tahevAgaMtUNa tihuaNabaMdhuNo jaNaNisahiassa pAusu vidisAsu dIviyAhatthagayAo NAidUre AgAyamANIo ciTThati / tato| sutrAMka 4.5%40 dIpa anukrama T evaM dakSiNarucakavAstamyA bhaSTa, tapathA-samAhArA supadacA, sumabuddhA yazodharA / lakSmIvatI bhogavatI, citraguptA vasundharA // 2 // tavAgatya yAvata bhuvanAnandajanakAjananIsahitAta dakSiNasyAM bhRkArahatA bhAgAyatyastiSThanti / evaM pazrimazcakavAstavyA api aSTa, tadyathA-ilAdevI surAdevI, pRthvI padmAvatI / ekanAsA navamikA, sItA bhadA cASTamI // 1 // etA api tIrthakarAt jananIsahitA pazcimAyAM tAlatantahastagatA AgAyanyasinti / evamuttararucakavAstavyA api aSTa, tayathAalambusA mizrakezI, puNDarI kiNI ca vAruNI / hAsA sarvaprabhA caiva, zrI hI vaivottarataH // 1 // tathaivAgAva tIrthakarAjananIsahitAduttarakhA nAtidUre cAmarahalA|gatA AgAyanyatiSThanti / tato vinimucakavAsAyAvatamA vidyutkumArIsvAminyA, tayathA-citrA ca citrakanakA, sattArA saudAminI // tathavAgatya tribhuvanakabhojananIsadivAcatabhUSu vivikSa dIpikAhastagatA nAtidUre AgAyanyastiSThanti / tato mAsA. + uparA. si bAhiraru.. 15453 | // 12 // JABERatinintamational wwjainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra- [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~247~
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [187], bhASyaM [3...], (40) % prata 09--% majjharuyagavatthavAo cattAri disAkumAripahANAo, taMjahA-rUyayA rUyayaMsA, surUyA rUyagAvatI // tahevAgaMtUNa jAva Na uvarohaM gaMtabaMtikaTTha bhagavao bhaviyajaNakumuyasaMDamaMDaNassa cauraMgulavaja NAbhiM kappaMti, viyarayaM khaNaMti, NAbhiM viyarae AnihaNaMti, rayaNANaM vairANa ya pUreMti, hariyAliyAe ya pIDhaM baMdheti, bhagavao tisthayarassa jammaNabhavaNassa puracchimadAhiNa-IN uttareNa tao kadalIharae vijyaMti, tersi bahumajjhadese tao caMdasAle viuti, tesiM bahumajjhadese tao sIhAsaNe vijacaMti, bhagavaM titthayaraM karAyalapariggahiaMtisthagarajaNaNiM ca bAhAe gihiUNa dAhiNile kadalIparicAussAle sIhAsaNe nivesiUNa sayapAgasahassapAgehiM tilahiM anbhaMgeti, surabhiNA gaMdhavaTTaeNa ubaditi, tatI bhagavaM titthayaraM karakama-| lajualaruddhaM kAUNa tihuyaNanibbuiyarassa jaNaNiM ca suiraM bAhAhiM gahAya puracchimille kadalIgharacAussAlasIhAsaNe sanni-1 sUtrAka - dIpa *-*-04-04 anukrama 1 madhyarucakavAstavyAtalo dikumArIpradhAnAH, tadyathA-rucakA rucakAMzA, surucA rucakAvatI / tathaivAgatya yAvanoparodha gantavyamitikRtvA bhagavato | bhavyajanakumudaSaNDamaNDhanasya caturaGgalabaje nAbhi kapa yanti, vivaraM khanamti, nAbhi vivare niyanti, snai traizca pUrayanti, haritAlikayA ca pIThaM bannanti, bhagavatastIrthakarasya janmabhavanAd pUrvadakSiNottarAsu trINi kalIgRhANi vikurvayanti, teSAM bahumadhyadeze tikhazcandrazAlA vikurvanti, tAsAM bahumadhyavedo trINi siMhAsanAni vikanti, bhagavantaM tIrthakara karatalaparigRhItaM tIrthakarajananI ca bAsoH gRhItvA dAkSiNAtye kadalIgRhacatuHzAle siMhAsane nicezva zatapAkasaha*bapAkatasarabhyaGgAyanti, surabhiNA gandhavartakenodarzayanti, tatto bhayavantaM sIdhakaraM karakamalayugakarudaM kRtvA tribhuvanAnitikarasya jananI ca suciraM bAhubhyAM gR dItyA paurastve kadalIgRhacatuHzAlasiMhAsane mArIbho pahA0. . karakamala. gharage. lasIhA0, 3 nisiyApekaNa. khhre| || bhayaM. chindati. wwjandiarary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 248~
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [187], bhASyaM [3...], (40) Avazyaka // 123 // prata sUtrAka 'vesAveti, tato majaNavihIe majati, gaMdhakAsAiehi aMgayA I lUheMti, saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM samAlaheMti, divAI devahAribhadrIdUsajualAI niyasaMti, sabAlaMkAravibhUsiyAI kareMti, tao uttarile kadalIgharacAussAlasIhAsaNe nisIyAviti, tAo yavRttiH |AbhiogehiM culahimavaMtAgo sarasAI gosIsacaMdaNakaTThAI ANAveUNa araNIe agi uppAeMti, tehiM gosIsacaMdaNaka- vibhAgaH1 hehiM aggi ujjAleMti, aggihoma kareMti, bhUikammaM kareMti, rakkhApoliaM kareMti, bhagavao titthaMkarassa kaNNamUlaMsi duve| pAhANavaTTae TiTiyAveti, bhavau 2 bhavaM padhayAuettika? bhagavaMtaM titthakaraM karatalapuDeNa titthagaramAtaraM ca bAhAe gahAya jeNeva bhagavao jammaNabhavaNe jeNeva sa yaNijje teNeva uvAgacchaMti, tisthayarajaNaNi sayaNije nisiyAti, bhagavaM titthayaraM pAsa ThaveMti, titdhakarassa jaNaNisahiassa nAidUre AgAyamANIo ciTThati // amumevArthamupasaMharannAhasaMvaha meha AyaMsagA ya bhiMgAra tAliyaMTA ya | cAmara joI rakkhaM kareMti eyaM kumaariio||188|| sacivezayanti, tato majana vidhinA majayanti, gandhakApAvI bhiraGgAni rUkSayanti, sarasena gozIrSacandanena samAlabhante, digyAni devadUSyayugalAni paridhApayanti, sarvAlaGkAravibhUSite kurvanti, tata autare kadalIgRhacatuzAlasiMhAsane niSAdayanti, tata bhAbhiyogikaiH kSuhakahimavataH sarasAni gozIrSa-14 candanakASThAni AnAthya araNIto'nimutpAdayanti, taiyA~zIrSacandamakArvharamiM ujjvAlayanti, abhihomaM kurvanti, bhUtikarma kurvanti, rakSApohalikAM kurvanti, bhagavatatIrtharasya karNamUle dvau pASANavatuMlo bhAsphAlayanti, bhavatu 2 bhavAn parvatAyuSka itikRtvA bhagavantaM tIrthakaraM karatalapuTena tIrthakaramAtaraM ca bhujayogRhItvA yatraiva bhagavato janmabhavanaM yatraiva zayanIyaM tatraivopAgachanti, tIrthakarajananIM zayanIye niSAdayanti, bhagavantaM tIrthakaraM pA sthApayanti, tIrthakarasya x C // 123 // jananIsahitakha nAtidUre bhAgApayastimti / nisiyAti, gaMdhakAsAie. gAvAI. 1 satya Abhimogihi. navAsasaya.. || mera aha anulomA cadisirubhagA u ma pasne / vavidisi majAruyagA iti chappaNA disi kumaarii||1|| sopayogA prakSiptA. nivezayanti. dIpa SSC-CHACANCCESCOR anukrama E Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra- [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 249~
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [188], bhASyaM [3...], (40) prata sUtrAka SSGCARRANG gatArthA, dvArayojanAmAtra pradarzyate-'saMvaTTa mehe'ti saMvartakaM megham uktaprayojanaM bikurvanti, AdarzakAMzca gRhItvA tiSThanti, bhRGgArAMstAlavRttAMzceti, tathA cAmaraM jyotiH rakSAM kurvanti, etat sarvaM dikkumArya iti gAthArthaH // 188 // tato sakassa deviMdassa NANAmaNikiraNasahassarajiaM sIhAsaNaM caliaM, bhagavaM titthagaraM ohiNA Abhoeti, sigcha / pAlaeNa vimANeNaM ei, bhagavaM titthayaraM jaNANiM ca tikkhutto AyAhiNapayAhiNaM karei, vaMdaI namasai vaMdittA namaMsittA evaM vayAsI-Namo'tthu te rayaNakucchidhArie !, ahaM NaM sakke deviMde bhagavao Aditisthagarassa jammaNamahimaM karemi, taMNa tume Na uvarujhiyabaMtikaTTa osoyarNi dalayati, titthagarapaDirUvagaM viubati, titthayaramAue pAse Thaveti, bhagavaM titthayaraM karayalapuDeNa geNhati, appANaM ca paMcadhA viubati-gahiyajiNiMdo eko doNi ya pAsaMmi cAmarAhatthA / gahiujjalAyavatto |eko eko'tha bjghro||1|| tato sako cAubihadevanikAyasahio sigmaM turiyaM jeNeva maMdare pathae paMDagavaNe maMdaracUliyAe dAhiNeNaM aipaMDukaMvalasilAe abhiseyasIhAsaNe teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA sIhAsaNe puracchAbhimuhe nisIyati, tataH zakasa devendrasa nAnAmaNikiraNasahasrajita siMhAsanaM calitaM, bhagavantaM tIrthakaramavadhinA''bhogavati, zInaM pAlakena vimAnenAyAti, bhagavantaM tIrthakara jananI ca trikRtva bhAdakSiNapradakSiNaM karoti, vandate namasthati vanditvA namasthitvA evamavAdIt-namo'stu tubhyaM rakhakukSidhArike !, ahaM zakro devendro bhagavata AditIrthakarasya jammamahimAnaM karomi, tat khayA noparoDadhyamitikRtvA'casvApinIM dadAti, tIrthakarapratirUpa vikurvati, tIrthakaramAtuH pA sthApayati, bhagavantaM tIrdhakaraM karatalapuTena gRhAti, AtmAnaM ca paJcadhA vikurvati-gRhItajinenna eko dvau ca pAyozvAmarahastau / gRhItojAvalAtapatra eka eko'dha vajradharaH // 1 // tataH vAnaH caturvidhadevanikAyasahitaH zIdhe tvaritaM yatraiva mandare parvate pANDakane mandarapUlikAyA dakSiNena atipANTakambalazilAyAmabhiSekasiMhAsanaM tatraivopAgacchati, upAgatya siMhAsane paurastyAbhimukho niSIdati, mASahae. dIpa anukrama Hinatandionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~250~
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [188], bhASyaM [3...], (40) prata Avazyaka- pattha battIsapi iMdA bhagavao pAdasamIvaM AgacchaMti, paDhama acuyaIdo'bhiseyaM kareti, tato aNu parivADIe jAva sako hAribhadrI tito camarAdIyA jAva caMdasUratti, tato sakko bhagavao jammaNAbhiseyamahimAe nibattAe tAe sabiDDIe caubihadevaNi-18 yavRttiH // 124 // kAyasahio titthaMkaraM ghettUNa paDiyAgao, titthagarapaDirUvaM paDisAharai, bhagavaM titthayaraM jaNaNIe pAse Thavei, oso- |vibhAgaH1 4 varNi paDisaMharai, divaM khomajualaM kuMDalajualaM ca bhagavao titthagarassa UsIsayamUle Thaveti, ega siridAmagaMDaM tavaNijju jalalaMbUsagaM suvaNNapayaragamaMDiyaM nANAmaNirayaNahAraddhahArauvasohiyasamudayaM bhagavao titthagarassa uppiM ulloyagaMsiX nikkhivati, je NaM bhagavaM titthagare aNimisAe dihIe pehamANe suhaM suheNaM abhiramamANe ciTThati, tato samaNo sakkava-18 yaNeNaM battIsaM hiraNNakoDIo battIsaM suvaNNakoDIo battIsaM naMdAI battIsaM bhadAI subhagasobhaggarUvajovaNaguNalAvaNaM bhagavato titthakarassa jammaNabhavaNami sAharati, tato sako abhiogiehiM devehi mahayA mahayA saddeNaM ugdhosAvei RCRAC sutrAMka dIpa anukrama atra dvAtriMzavapi indrA bhagavataH pAdasamIpamAgacchanti, prathamamacyutendro'bhiSekaM karoti, tato'nu paripAcyA yAvat zakatAtazcamarAvayaH yAvazcandrasyA iti, tataH zako bhagavato janmAbhiSekamahimani nivRtte tayA sarva caturvidhadevanikAyasahitamtIrthakaraM gRhItvA pratyAgataH, tIrthakaramatirUpaM pratisaMrati, bhagavantaM tIrthakara jananyAH pA sthApayati, avasvApinI pratisaMharati, divya aumayugalaM kuNDala yugalaMca bhagavatastIkarakhomaTIrSakamUle sthApayati, X| ekaM zrIdAmagaNvaM tapanIyojanalAlambUsake suvarNapratarakamaNDitaM nAnAmagiranahArArdhahAropazobhitasamuzyaM bhagavatamtIrdhakaravopari praloce nikSipati, yad bhagavAtIrthakaronimeSayA dRzyA prekSamANaH sukhaMsukhenAbhiramamANastiSThati, tato vaivamaNaH zakravacanena dvAtriMzataM hiraNyakoDI dvAviMdhAtaM suvarNakoTIH dvAtriMzat mandA| sanAni dvAtriMzat bhavAsanAni subhagasaubhAgyarUpayauvanaguNalAvaNyaM bhagavatamtIrthakarasya janmabhavane saMharati, tataH zaka AbhiyogikadevamahatA mahatA zabdeno ghoSayati. abhinizvi.. +pehamANe pehamANe, abhiogehi. // 124 // KERA lanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 251~
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 188 ], bhASyaM [3...], haMdi ! suNaMtu bahave bhavaNavaivANamaMtarajoi si avemANiA devA ya devIo ya jeNaM devANupiA ! bhagavao titthagarassa titthagaramAUe vA asurbha maNaM saMpadhAre ti, tassa NaM ajaya maMjarIviva sattahA muddhANaM phuTTauttikaTTu ghosaNaM ghosAvei, tato NaM bhavaNavazvANamaMtarajoisiyavemANiA devA bhagavao titthagarassa jammaNamahimaM kAUNa gatA naMdIsaravaradIyaM tattha aTThAhiAmahimAo kAUNa sae sae Alae paDigatati / jaMmaNetti gayaM, idAnIM nAmadvAraM, tatra bhagavato nAmanibandhanaM caturviMzatistave vakSyamANaM 'Urusu usabhalachaNa usabhaM sumiNaMmi teNa usabhajiNo' ityAdi, iha tu vaMzanAmanibandhanamabhidhAtukAma Aha desUNagaM ca varisaM sAgamaNaM ca vaMsaThavaNA ya / AhAramaMgulIe ThavaMti devA maNuSNaM tu // 189 // vyAkhyA - dezonaM ca varSa bhagavato jAtasya tAvat punaH zakrAgamanaM ca saMjAtaM, tena vaMzasthApanA ca kRtA bhagavata iti, so'yaM RSabhanAthaH asya gRhA vAse asaMskRta AsIdAhAra iti / kiM ca sarvatIrthakarA eva bAlabhAve varttamAnA na stanyo:payogaM kurvanti, kintvAhArAbhilASe sati svAmevAGguliM vadane prakSipanti, tasyAM ca AhAramaGgulyAM nAnArasasamA 1 indiyantu bahavo bhavanapatiSyamtara jyotiSkavaimAnikA devAkha deSyatha yo devAnupriyA ! bhagavati vIrthakare tIrthakara mAtari vA azubhaM manaH saMpradhArayati, tasyArthamaarIva saptadhA mUtra sphuTatvitikRtyA ghoSaNAM ghoSayati, tato bhavanapativyantarajyotiSka vaimAnikA devA bhagavatastIthekarasya janmamahimAnaM kRtvA gatA nandIzvaravaradvIpaM tatrASTAdikAmahimAnaM kRtvA svake svake Alaye pratigatA iti / janmeti gatam dhAreMti. + RSabhakha. gRhavAse. no0. Education intimation For Use Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 252~
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [189], bhASyaM [3...], (40) prata sutrAMka dAyuktaM sthApayanti devA 'manojJa' mano'nukUlam / evamatikrAntabAlabhAvAstu agnipakkaM gRhNanti, RSabhanAthastu pravrajyAmapra- Avazyaka hAribhadrI|tipanno devopanItamevAhAramupabhuktavAn ityabhihitamAnuSaGgikamiti gAdhArthaH // 189 // prakRtamucyate-Aha-indreNa / yavRttiH // 125 // vaMzasthApanA kRtA ityabhihitaM, sA kiM yathAkathaJcit kRtA Ahosvit pravRttinimittapUrviketi, ucyate, pravRttinimitta- vibhAgaH1 pUrvikA, na yAdRcchikI, katham - sakko vaMsaTTavaNe ikkhu agU teNa huMti ikkhAgA / jaM ca jahA jaMmi vae jogaM kAsI ya taM savvaM // 190 // kathAnakazeSam-jItametaM atItapacuppaNNamaNAgayANaM sakANaM deviMdANaM paDhamatitthagarANaM paMsadvavarNa karettaetti, tato |tidasajaNasaMparivuDo Agao, kahaM rittahattho pavisAmitti mahataM ikkhulahiM gahAya aagto| io ya nAbhikulakaro usa-18|| bhasAmiNA aMkagateNa acchai, sakeNa uvAgateNa bhagavayA ikkhulaTThIe dihI pADiyatti, tAhe sakeNa bhaNiyaM-bhaya ! ki ikkhU agU bhakSayasi ?, tAhe sAmiNA hattho pasArio harisio ya, tato sakkeNa ciMtiyaM-jamhA titthagaro ikkhU ahilasai, tamhA ikkhAgavaMso bhavau, puSagA ya bhagavao ikkhurasaM pipiyAiyA teNa gotaM kAsavaMti / evaM sako vaMsaM ThAviUNa jItametat atItAnAgatavartamAnAnAM vAkANAM devendrANAM prathamatIrthakarANAM vaMzasthApanA kamiti, tatakhidayAjanasaMparipata mAgataH, kathaM riktahasaHla pravizAmoti mahatI icayaSTiM gRhItvA''gataH / itaca nAbhikulakaro kapabhasvAminAGkagatena tiSThati, zaka upAgate bhagavatekSuyaSTI raSTiH pAtiteti, sadA zakreNa V // 125 // bhaNitam-bhagavan ! kimikhaM bhakSayasi, sadA svAminA ilaH prasAritoca, tataH zakreNa cintitam-yamAt tIrthakara camabhilapati, tasmAdikSvAkuvaMzo | |bhavatu, pUrvajAla bhagavata ikSurasa pItavasyAlena gotraM kAzpapamiti / evaM zako vaMdha sthApaSivA pakameva. + bharavayali. -1-4-582 CASSACRICORDS dIpa anukrama Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~253~
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educa "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [190 ], bhASyaM [ 3...], gaMbha, puNovi 'jaM ca jahA jaMmi vae jogaM kAsI ya taM sarvati / gAthA gatArthA, tathA'pyakSaragamanikA kriyate tatra 'zo' devarADiti 'vaMzasthApane' prastute ithaM gRhItvA AgataH, bhagavatA kare prasArite satyAha-bhagavan ! kiM ikkhuM akubhakSayasi ?, akuzabdaH bhakSaNArthe varttate, bhagavatA gRhItaM, tena bhavanti ikSvAkAH - ikSubhojinaH, ikSvAkA RSabhanAthavaMzajA iti / evaM 'yacca' vastu 'yathA' yena prakAreNa 'yasmin vayasi yogyaM zakraH kRtavAMzca tatsarvamiti, pazcArdhapAThAntaraM vA 'tAlaphalAhayabhagiNI hohI pattIti sAravaNA' 'tAlaphalAha tabhaginI bhaviSyati patnIti sAravaNA' kila bhagavato nandAyAzca tulyavayaHkhyApanArthamevaM pATha iti, tadeva tAlaphalAhata' bhaginI bhagavato bAlabhAva eva mithunakairnAbhisakAzamAnItA, tena ca bhaviSyati patnIti sAravaNA-saMgopanA kRteti, tathA cAnantaraM vakSyati "NaMdAya sumaMgalA sahio" / anye tu pratipAdayanti sarvaiveyaM janmadvAravatavyatA, dvAragAthA'pi kilaivaM paThyate-'jammaNe ya vivaDIya'tti, alaM prasaGgena / idAnIM vRddhidvAramadhikRtyAha - aha baDhai so bhayavaM diyaloyacuo annovmsiriio| devagaNasaMparivuDo naMdAi sumaMgalA sahio // 199 // asiasirao sunayaNo viMbuTTho dhavaladaMtapaMtIo / varapaubhagabhagoro phuGkhappalagaMdhanIsAso // 192 // prathamagAthA nigadasiddhaiva, dvitIyagAthAgamanikA -na sitA asitAH - kRSNA ityarthaH, zirasi jAtAH zirojAH - kezAH asitAH zirojA yasya sa tathAvidhaH, zobhane nayane yasyAsau sunayanaH bilvaM (mbaM ) - golhAphalaM bilva (ba) vadoSThau yasyAsau 1 gataH punarapi yaca yathAyaminvayasi yogyaM akArSIJca tasarvamiti / * bhagavaM + bhakSaNArtha: 5 kaba phalAivaM tadaiva. phaLAta. For Parts Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 254~ by
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [192], bhASyaM [3...], (40) Avazyaka // 126 // yavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka vilbo(mbo)dhaH, dhavale dantapaGkI yasya sa dhavaladantapatikaH, varapadmagarbhavad gauraH puSpotpalagandhavaniHzvAso yasyeti gAthArthaH // 191-192 // idAnIM jAtismaraNadvArAvayavArtha virvariSurAha jAissaro a bhayavaM apparivaDiehi tihi u naannehi| kaMtI hi ya buddhIhi ya abhahio tehi maNuehiM // 193 // gamanikA-jAtismaraNazca bhagavAn apratipatitaireva tribhimA'naH matizrutAvadhibhiH, avadhijJAnaM hi devalaukikameva | apracyutaM bhagavato bhavati, tathA kAntyA ca bujhyA ca abhyadhikastebhyo mithunakamanuSyebhya iti gAdhArthaH // 193 // idAnI vivAhadvAravyAcikhyAsayedamAha paDhamo akAlamacU tahiM tAlaphaleNa dArao pho| kapaNA ya kulagareNaM siDhe gahiA usahapattI // 194 // dA vyAkhyA-bhagavato dezonavarSakAla eva kizcana mithunakaM saMjAtApatyaM sad apatyamithunakatAlavRkSAdho vimucya rirsyaa| krIDAgRhakamagamat, tasmAcca tAlavRkSAt pavanapreritamekaM tAlaphalamapatat , tena dArako vyApAditaH, tadapi mithunakaM tAM dArikA saMvardhiyitvA pratanukaSAyaM mRtvA suralokA utpannaM, sA codyAnadevatevotkRSTarUpA ekAkinyeva vane vicacAra, dRSTvA ca tAM tridazavadhUsamAnarUpAM mithunakanarA vismayotphullanayanA nAbhikulakarAya nyavedayan , ziSTe ca taiH kanyA kulakaraNa gRhItA| RSabhapalI bhaviSyatItikRtvA, ayaM gAthArthaH / / bhagavAMzca tena kanyAdvayena sArdhe viharan yauvanamanuprAptaH, atrAntare * vivU. + kaMtIi. buddhIi. saMvadhya. lokamutpanna. dIpa anukrama // 12 // JABERatinindantational hintaneorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~255~
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 194 ], bhASyaM [ 3...], devarAjasya cintA jAtA - kRtyametadatItapratyutpannAnAgatAnAM zakrANAM prathamatIrthakarANAM vivAhakarma kriyata iti saMcintya anekatridazasuravadhUvRndasamanvito'vatIrNavAn, avatIrya ca bhagavataH svayameva varakarma cakAra, patnyorapi devyo vadhUkarmeti // 194 // amumevArthamupasaMharannAha - bhoga samatthaM nA varakammaM tassa kAsi deviMdo / duNhaM varamahilANaM bahukammaM kAsi devIo // 195 // gamanikA - bhogasamarthaM jJAtvA varakarma tasya kRtavAn devendraH, dvayoH varamahilayorvadhUkarma kRtavatyo devya iti gAthArthaH, bhAvArthastUta eva // 195 // idAnImapatyadvAramabhidhitsurAha chappuvvasayasahassA puvi jAyassa jiNavariMdassa / to bharahavaMbhisuMdaribAhubalI caiva jAyAI // 196 // nigadasiddhaiveyaM, navaramanuttaravimAnAdavatIrya sumaGgalAyA bAhuH pIThazca bharatabrAhmImithunakaM jAtaM, tathA subAhurmahApIThazca sunandAyA bAhubalI sundarI ca mithunakamiti // 196 // amumevArtha pratipAdayannAha mUlabhASyakAraH-| devI sumaMgalAe bharaho vaMbhI ya mihuNayaM jAyaM / devIha sunaMdAe bAhubalI suMdarI ceva // 4 // ( mU0 bhA0 ) sugamatvAnna vitriyate / Aha-- kimetAvantyeva bhagavato'patyAni uta neti, ucyate, Education into aApaNa ale puttANa sumaMgalA puNo pasave / nIINamaikamaNe niveaNaM usabhasAmissa // 197 // gamanikA - ekonapaJcAzat yugmAni putrANAM sumaGgalA punaH prasUtavatI, atrAntare prAk nirUpitAnAM hakArAdiprabhR For Fans Only www.janbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 256 ~
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [197], bhASyaM [4], (40) prata sutrAMka bhAvazyaka- tInAM daNDanItInAM te lokAH pracuratarakaSAyasaMbhavAd atikramaNaM kRtavantaH, tatazca nItInAmatikramaNe sati te lokA hAribhadrI abhyadhika jJAnAdiguNasamanvitaM bhagavantaM vijJAya 'nivedana' kathanaM RSabhasvAmine AditIrthakarAya kRtavanta iti kriyA, di ayaM gAthArthaH // 197 // evaM nivedite sati bhagavAnAha--- vibhAgaH1 rAyA karei daMDaM siDhe te viMti amhavi sa hou / maggaha ya kulagaraMsoa bei usabho ya bhe rAyA // 198 // | gamanikA-mithunakairnivedite sati bhagavAnAha-nItyatikramaNakAriNAM 'rAjA' sarvanarezvaraH karoti daNDaM, sa ca amAtyArakSakAdivalayuktaH kRtAbhiSekaH anatikramaNIyAjJazca bhavati, evaM 'ziSTe' kathite sati bhagavatA 'te' mithunakA 'bruvate' bhaNanti-asmAkamapi 'sa' rAjA bhavatu, vartamAnakAlanirdezaH khalvanyAsvapi avasarpiNISu prAyaH samAnanyAyapradarzanArthaH trikAlagocarasUtrapradarzanArthoM vA, athavA prAkRtazailyA chAndasatvAcca beMti iti-uktavantaH, bhagavAnAha-yayevaM 'maggaha ya kulagaraM' ti yAcadhvaM kulakaraM rAjAnaM, sa ca kulakarastocitaH san 'beItti pUrvavaduktavAn-RSabho 'bhe' bhavatAM | rAjeti gAthArthaH // 198 // tatazca te mithunakA rAjyAbhiSekanivartanAmudakAnayanAya padminIsaro gatavantA, atraantre| | devarAjasya khalvAsanakampo babhUva, vibhASA pUrvavat yAvadihAgatyAbhiSeka kRtavAniti / amumevArthamupasaMharan anuktaM ca | M // 127 // pratipAdayannidamAhaKI AbhoeuM sakko uvAgao tassa kuNai abhise mauDAialaMkAraM nariMdajoggaM ca se kuNaha // 199 // dIpa anukrama ratangionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 257~
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [199], bhASyaM [4...], (40) CH+M prata sUtrAka gamanikA-AbhogayitvA' upayogapUrvakena avadhinA vijJAya 'zako' devarAja upAgataH, 'tasya' bhagavataH karoti 'abhiSeka' rAjyAbhiSekamiti, tathA mukuTAdyalaGkAraM ca, AdizabdAt kaTakakuNDalakeyUrAdiparigrahaH, cazabdasya vyavahitaH saMbandhaH, narendrayogyaM ca 'se' tasya karoti, atrApi vartamAnakAlanirdezaprayojanaM pUrvavadavaseyaM, pAThAntaraM vA 'AbhoeuM sakko AgaMtuM tassa kAsi abhiseyaM / mauDAialaMkAraM nareMdajogga ca se kAsI // 1 // " bhAvArthaH pUrvavadeveti gAthArthaH // 199 // atrAntare te mithunakanarAstasmAt padmasarasaH khalu nalinIpatrairudakamAdAya bhagavatsamIpamAgatya taM cAlata-18 vibhUSitaM dRSTvA vismayotphullanayanAH kiMkartavyatAbyAkulIkRtacetasaH kiyantamapi kAlaM sthitvA bhagavatpAdayoH tadudakaM / nikSiptavanta iti, tAnevaMvidhakriyopetAn dRSTvA devarAT acintayat-aho khalu vinItA ete puruSA iti vaizravaNaM yakSarAx|| jamAjJApitavAn-iha dvAdazayojanadIrghA navayojanaviSkambhAM vinItanagarI niSpAdayeti, sa cAjJAsamanantarameva divyabha vanaprAkAramAlopazobhitAM nagarI cakre / amumevArthamupasaMharanAha-atrAntare / bhisiNIpattehiare udayaM ghinuM chuhaMti paaes|saahu viNIA purisA viNIanayarI aha niviTThA // 20 // | gamanikA-bisinIpatraritare udakaM gRhItvA 'chu titti' prakSipanti, vartamAnanirdezaH prAgvat , pAdayoH, devarAjoDi[bhihitavAna-sAdhu vinItAH puruSA vinItanagarI atha niviSTeti gAthArthaH // 20 // gatamabhiSekadvAram , idAnI saMgrahadvArAbhidhitsayA''ha * vinItA.. + bhisinI. devarADami0. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 258~
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 128 // %% "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 201], bhASyaM [ 4...], AsA hatthI gAvo gahiAI rajjasaMgahanimittaM / ghissUNa evamAI caubvihaM saMgrahaM kuNai // 209 // gamanikA - abhvA hastino gAva etAni catuSpadAni tadA gRhItAni bhagavatA rAjye saMgrahaH rAjyasaMgrahastannimittaM gRhItvA evamAdi catuSpadajAtamasau bhagavAn 'caturvidhaM vakSyamANalakSaNaM saMgrahaM karotiM varttamAnanirdezaprayojanaM pUrvavat, pAThAntaraM vA 'caDavihaM saMgahaM kAsI' iti ayaM gAthArthaH // 201 // sa cAyam uggA 1 bhogA 2 rAyaNNa 3 khattiA 4 saMgaho bhave cuhaa| Arakkhi 1 guru 2 vayaMsA 3 sesA je khapti 4 te u / / 202 // gamanikA - udyA bhogA rAjanyAH kSatriyA eSAM samudAyarUpaH saMgraho bhaveccaturdhA, eteSAmeva yathAsaMkhyaM svarUpamAha - ArakkhItyAdi, ArakSakA ugradaNDakAritvAt ugrAH, gurviti gurusthAnIyA bhogAH, vayasyA iti rAjanyAH samAnavayasa itikRtvA vayasyAH zeSA uktavyatiriktA ye kSatriyAH 'te tu' tuzabdaH punaHzabdArthaH te punaH kSatriyA iti gAthArthaH // 202 // idAnIM lokasthitivaicitryanibandhanapratipAdanamAha Education intimational AhAre 9 sippa 2 kamme 3 a, mAmaNA 4 a vibhUsaNA 5 / dehe 6 gaNie 7 a rUbe 8 a, lakkhaNe 9 mANa 10 poae 11 // 203 // * bhojAH + *pAdanAyAha For Fasten hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 259~ // 128 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRtti AhAra, zilpa, karma Adi dvavArANAM varNanaM
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [204], bhASyaM [4...], (40) prata sUtrAka yavahAre 12nIha 13 juddhe 14 a, Isatthe 15 a uvAsaNA 16 // tigicchA 17 asthasatthe 18 a, baMdhe 19 ghAe 20 a mAraNA 21 / 204 // jaNNU 22 saba 23 samavAe 24, maMgale 25 kouge 26 ia / vatthe 27 gaMdhe 28 a malle 29 a, alaMkAre 30 taheva ya // 205 // colo 31 vaNa 32 vivAhe 33 a, dattiA 34 maDayapUaNA 35 / jhAvaNA 36 dhUma 37 sadde 38 a, chelAvaNaya 39 pucchaNA 40 // 206 // etAzcatamro'pi dvAragAthAH, etAzca bhASyakAraH pratidvAraM vyAkhyAsyatyeva, tathApyakSaragamanikAmAtramucyate, tatrApi prathamagAthAmadhikRtyAha-tatra 'AhAra' iti AhAraviSayo vidhivaktavyaH, kathaM kalpataruphalAhArAsaMbhavaH saMvRttaH kathaM vA| pakkAhAraH saMvRtta iti, tathA 'zilpa' iti zilpaviSayo vidhirvaktavyaH, kutaH kadA kadhaM kiyanti vA zilpAni upajAtAni!, 'karmaNi' iti karmaviSayo vidhirvAcyaH, yathA kRSivANijyAdi karma saMjAtamiti, tazcAgnau utpanne saMjAtamiti, 'ca' samucaye 'mAmaNatti' mamIkArArthe dezIvacanaM, tatazca parigrahamamIkAro vaktavyaH, sa ca tatkAla evaM pravRttaH, 'caH' pUrvavat, vibhUSaNaM vibhUSaNA maNDanamityarthaH, sA ca vaktacyA, sA ca bhagavataH prathamaM devendraiH kRtA, pazcAloke'pi pravRttA, 'lekha iti lekhanaM lekha:-lipIvidhAnamityarthaH, tadviSayo vidhirvaktavyaH, tacca jinena brAjhyA dakSiNakareNa pradarzitamiti, gaNita * lavaNayaNa. dIpa anukrama ARCH wlanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~260~
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM -1, mUlaM - /gAthA-], niyukti: [206], bhASyaM [4...], (40) hAribhadrI KAyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka- viSayo vidhirvAcyaH, evamanyatrApi kriyA yojyA, gaNitaM-saMkhyAnaM, tacca bhagavatA sundaryA vAmakaraNopadiSTamiti, 'caH samuccaye, rUpa-kASTakarmAdi, tacca bhagavatA bharatasya kadhitamiti, 'ca' pUrvavat, 'lakSaNaM' puruSalakSaNAdi, tacca bhagavatava // 129 // bAhubalinaH kathitamiti, 'mAnamiti' mAnonmAnAvamAnagaNimapratimAnalakSaNaM, 'pota' iti bohityaH protaM vA anayomAnapotayovidhirvAcyaH, tatra mAnaM dvidhA-dhAnyamAnaM rasamAnaM ca, tatra dhAnyamAnamuktam-'do asatIo pasatI' ityAdi, rasamAnaM tu 'causahIyA battIsiA' evamAdi 1, unmAnaM-yenonmIyate yadvonmIyate tadyathA-karSa ityAdi 2. avamAnaM yenAvamIyate yadvA'vamIyate tadyathA-hastena daNDena vA hasto vetyAdi 3, gaNimaM-yadgaNyate ekAdisaMkhyayeti 4, pratimAna-guJjAdi 5, etatsarvaM tadA pravRttamiti, potA api tadaiva pravRttAH, athavA prakarSeNa utanaM | protaH-muktAphalAdInAM protanaM tadaiva pravRttamiti prathamadvAragAdhAsamAsArthaH / dvitIyagAthAgamanikA-'vavahAre' tti vyavahAraviSayo vidhirvAcyaH, rAjakulakaraNabhASApradAnAdilakSaNo vyavahAraH, sa ca tadA pravRtto, lokAnAM prAyaH 4 svasvabhAvApagamAt, 'NItitti' nItI vidhirvaktavyaH, nItiH-hakArAdilakSaNA sAmAdhupAyalakSaNA vA tadaiva jAteti,8 hajuddhe yatti' yuddhaviSayo vidhirvAcyaH, tatra yuddhaM-bAhuyuddhAdikaM lAvakAdInAM vA tadaiveti, 'Isatthe yatti' prAkRtazailyA sukAralopAt iSuzAstraM-dhanurvedaH tadviSayazca vidhirvAcya iti, tadapi tadaiva jAtaM rAjadharme sati, athavA ekArAntAH 8 sarvatra prathamAntA eva draSTavyAH, vyavahAra iti-vyavahArastadA jAtaH, evaM sarvatra yojyaM, yathA-'kayare Agacchati ditta * pratipAdanA0. + svabhAvopaga0. dIpa anukrama // 129 // JAMERatinintamational Nalaneiorary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~261~
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [206], bhASyaM [4...], (40) ACC prata sUtrAka 18| ruve ityAdi' 'uvAsaNeti' upAsanA-nApitakarma tadapi tadaiva jAtaM, prAgvyavasthitanakhalomAna evaM prANina Asan iti, & gurunarendrAdInAM vopAsaneti, 'cikitsA' rogaharaNalakSaNA sA tadaiva jAtA evaM sarvatra kriyAdhyAhAraH kAryaH, 'atthasatthe ya' tti arthazAkhaM, 'baMdhe ghAte ya mAraNe ti' bandho-nigaDAdijanyaH ghAto-daNDAditADanA jIvitAbyaparopaNaM mAraNeti, sarvANi tadaiva jAtAnIti dvitIyadvAragAthAsamAsArthaH / tRtIyagAthAgamanikA-ekArAntAH prathamadvitIyAntAH prAkRte bhavantyeva, tatra yajJAH-nAgAdipUjArUpA utsavAH-zakrotsavAdayaH samavAyA:-goSThayAdimelakAH, ete tadA pravRttAH, maGgalAni-svastikasiddhArthakAdIni kautukAni-rakSAdIni maGgalAni ca kautukAni ceti samAsaH, maMgaletti ekAraH alAkSaNiko mukhasukhoccAraNArthaH, etAni bhagavataH prAga devaiH kRtAni, punastadaiva loke pravRttAni, tathA 'varkha' cInAMzukAdi 'gandhaH' koSTapuTAdilakSaNaH 'mAlyaM puSpadAma 'alaGkAraH kezabhUSaNAdilakSaNaH, etAnyapi vastrAdIni tadaiva jAtAnIti tRtIyadvAragAthAsamAsArthaH / caturthagAthAgamanikA-tatra 'cUleti' bAlAnAM cUDAkarma,teSAmeva kalAgrahaNArtha nayanamupanayanaM dharmazravaNanimittaM vA sAdhusakAzaM nayanamupanayanaM, vIvAha' pratIta eva, ete cUDAdayaH tadaiva pravRttAH (3500), dattA ca kanyA pitrAdinA pariNIyata ityetattadaiva saMjAtaM, bhikSAdAnaM vA, mRtakasya pUjanA marudevyAstadaiva prathamasiddha itikRtvA devaiH kRteti loke ca rUDhA, 'dhyApanA' agnisaMskAraH, sa ca bhagavato nirvANaprAptasya prathamaM tridazaiH kRtaH, pazcAlloke'pi saMjAtaH, bhagavadAdidagdhasthAneSu stUpAH tadaiva kRtA loke ca pravRttAra, zabdazca-ruditazabdo bhagavatyevApavarga gate bharataduHkhamasAdhAraNaM jJAtvA zakreNa kRtaH, loke'pi rUDha eva, 'chelApanakamiti' dezIvacanamuskRSTabAlakrIDApana seNTitAdyarthavAcakamiti, tathA dIpa anukrama ANS-NCRACXC muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~2624
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] ***** "Avazyaka"- mUlasUtra-1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [206...], bhASyaM [4...], Avazyaka pRcchanaM pRcchA, sAIGkiNikAdilakSaNA iGkSiNikAH karNamUle ghaNTikAM cAlayanti, punarvakSAH khasvAgatya karNe kathayanti kimapi praSTurvivakSitamiti, athavA nimittAdipracchanA sukhazayitAdipracchanA veti caturthadvAragAthAsamAsArthaH // 203 - 204 - 5 // 130 // 205- 206 // idAnIM prathamadvAragAthA''dyadvArAvayavArthAbhidhitsayA mUlabhASyakRdAhaAsI a kaMdahArA mUlAhArA ya pattahArA ya / puSpaphalabhoiNo'vi a jahaA kira kulagaro usabho // 5 // ( mU0 bhA0 ) gamanikA -- AsaMzca kandAhArA mUlAhArAzca patrAhArAzca puSpaphalabhojino'pi ca, kadA ?, yadA kila kulakara RSabhaH / bhAvArthaH spaSTa eva / navaraM te mithunakA evaMbhUtA Asan, kilazabdastu parokSASThA''gamavAdasaMsUcaka iti gAthArthaH // tathA AsI a ikkhubhoI ikkhAgA teNa khattiA huMti / saNasattarasaM ghaNNaM AmaM omaM ca bhuMjIA // 6 // ( mU0 bhA0 ) gamanikA - AsaMzca ikSubhojina ikSvAkavastena kSatriyA bhavanti, tathA ca zaNaH saptadazo yasya tat zaNasakhadarza 'dhAnyaM' zAlyAdi 'Ama' apakkaM 'omaM' nyUnaM ca 'bhuMjIA' iti bhuktavanta iti gAthArthaH // 6 // tathApi tu kAladoSAttadapi na jIrNavantaH, tatazca bhagavantaM pRSTavantaH, bhagavA~zcAha - hastAbhyAM pRSTvA''hArayadhvamiti / amumevArthe pratipAdayannAha mUlabhASyakRt -- omapAhAraMtA ajIramANaMmi te jiNamurviti / hatthehiM ghaMsiUNaM AhArehanti te bhaNiA // 7 // ( sU0 bhA0 ) Education intaatiol For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~263~ // 130 // daincibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [206...], bhASyaM [7], (40) prata sUtrAka gamanikA-omamapyAhArayantaH ajIryamANe 'te' mithunakA 'jina' prathamatIrthakara upayAnti, sarvAvasarpiNIsthitipradarza-INT nArtho vartamAnanirdezo, bhagavatA ca hastAbhyAM dhRSTvA AhArayadhvamiti te bhaNitAH santaH / kim ? AsI a pANidhaMsI timmiatNdulpvaalpuddbhoii| hatthatalapuDAhArA jaiA kira kulakaro usaho |||8||(muu0bhaa0) vyAkhyA-Asa~zca te mithunakA bhagavadupadezAt pANibhyAM dhaSTuM zIlaM yeSAM te pANigharSiNaH, etaduktaM bhavati-tA evauSadhIH hastAbhyAM ghRSTvA tvacaM cApanIya bhuktavantaH, evamapi kAladoSAt kiyatyapi gate kAle tA api na jIrNavantaH, punarbhagavadupadezata eva tImitatandulapravAlapuTabhojino babhUvuH, tImitatandulAn pravAlapuTe bhoktuM zIlaM yeSAM te tathAvidhAH, tandulazabdena auSadhya evocyante / punaH kiyatA'pi kAlena gacchatA arjaraNadoSAdeva bhagavadupadezena hastatalapuTAhArA da Asan , hastatalapuTeSu AhAro vihito yeSAmiti samAsaH, hastatalapuTeSu kiyantamapi kAlamauSadhIH sthApayitvopabhuktavanta ityarthaH / tathA kakSAsu svedayitveti, yadA kila kulakaro vRSabhaH, kilazabdaH parokSAptAgamavAdasaMsUcakaH, tadA te mithunakA evaMbhUtA Asanniti gAthArthaH // punarabhihitaprakAradvyAdisaMyogairAhAritavantaH, tadyathA-pANibhyAM ghRSTvA patrapuTeSu c| muhUrta tImitvA tathA hastAbhyAM ghRSTA hastapuTeSu ca muhUrta dhRtvA punahastAbhyAM pRSTvA kakSAsvedaM ca kRtvA punastImitvA hasta-15) puTeSu ca muharta dhRtvetyAdibhaGgakayojanA, kecit pradarzayanti ghRSTvApadaM vihAya, taccAyuktaM, tvagapanayanamantareNa tImitasyApi / *zraSTuM. + ajIraNa, RSabhaH. SC-C40454444 dIpa anukrama JABERatinintamational Intorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~264~
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [206...], bhASyaM [8], (40) hAribhadrI vibhAgaH pavRttiH prata FET sutrAMka Avazyaka- hastapuTaghRtasya saukumAryatvAnupapatteH, zlakSNatvagbhAvatvAdvA adoSa iti, dvitIyayojanA punaH-istAbhyAM pRSTvA patrapuTeSu tImityA hastapuTeSu muhUrta dhRtveti, tRtIyayojanA punaH-hastAbhyAM ghRSTvA patrapuTeSu ca tImitvA hastapuTeSu ca dhRtvA kakSAsu| // 13 // svedayitveti // amumevArthamupasaMharanAhaghaMseUNaM timmaNa ghasaNatimmaNapavAlapuDabhoI / ghasaNatimmapavAle hatthauDe kakkhasee y||9|| (mU0bhA0) | bhAvArtha ukta eva, navaram uktArthAkSarayojanA-ghRSTvA tImanaM kRtavanta ityanena prAgabhihitapratyekabhaGgakAkSepaH kRto |veditavyaH, 'ghRSTipravAlapuTatImitabhojina' ityanena dvitIyayojanAkSepaH, 'dhRSTadeti' timanaM 'pravAla' iti pravAle timitvA hastapuTe kiyantamapi kAlaM vidhAya bhuktavanta iti zeSaH, ityanena tRtIyayojanAkSepaH, tathA kakSAsvede ca kRte sati bhuktavanta bhaityanena anantarAbhihitatrayayuktena caturbhaGgakayojanAkSepa iti gAthArthaH / / atrAntare agaNissa ya uDANaM dumaghaMsA daDU bhIaparikahaNaM / pAsesuM parichiMdaha giNhaha pAgaM ca to kuNaha ||10||(muu0 bhA0) Aha-sarvaM tImanAdi te mithunakAstIrthakaropadezAtkRtavantaH, sa ca bhagavAn jAtismaraH, sa kimityAyutpAdopadezaM na dattavAniti, ucyate, tadA kAlasyaikAntasnigdhatvAt satyapi yatne valayanutpatteriti / sa ca bhagavAn vijAnAti- na dAdhekAntasnigdharUkSayoH kAlayovahayutpAdaH kiMtu anatisnigdharUkSakAla ityato nAdiSTavAniti, te ca caturthebhaGgavikalpi-16 * seIla. + timitaM. ghaTA. para san ki.. || caturbha0. -+ dIpa anukrama zA JAMERatinintamational Manmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~265~
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [206...], bhASyaM [10], (40) prata sUtrAka tamapyAhAraM kAladoSAnna jIrNavanta ityasminprastAve agnezcotthAnaM saMvRttamiti, kutaH, drumagharSAt , taM costhitaM pravRddhajyAlAvalIsanAthaM bhUprApTha tRNAdi dahantaM dRSTvA apUrvaralabuddhayA grahaNaM prati pravRttavantaH,dahyamAnAstu bhItaparikathanaM RSabhAya kRta-I vanta iti,bhItAnAM parikathana bhItaparikathanaM, bhItyA vA parikathanaM bhItiparikathanaM pAThAntaramiti / bhagavAnAha-pArthe'tyAdi, sugama, te khajAnAnA vahAvevISadhIH prakSiptavantaH, tAzca dAhamApuH, punaste bhagavato hastiskandhagatasya myavedayana-sa hi svayamevauSadhIkSayatIti, bhagavAnAha-na tatrAtirohitAnAM prakSepaH kriyate, kintu mRtpiNDamAnayadhvamiti, tairAnItaH, |bhagavAn hastikumbhe piNDa nidhAya patrakAkAra nidaryedRzAni kRtvA ihaiva pakvA eteSu pArka nivtteydhvmityuktvaaniti,| te tathaiva kRtavantaH, itthaM tAvatprathamaM kumbhakArazilpamutpannam // amumevArthamupasaMharannAha pakkheva DahaNamosahi kahaNaM niggamaNa hsthisiisNmi| payaNAraMbhapavittI tAhe kAsI a te mnnuaa||11||+ (mU0bhA0) bhAvArtha ukta eva, kintu kriyA'dhyAhArakaraNena akSaragamanikA svabuddhayA kAryA, yathA-prakSepaM kRtavanto dahanamauSadhInAM babhUvetyAdi / uktamAhAradvAra, zilpadvArAvayavArthAbhidhitsayA''hapaMceva ya sippAI ghaDalohe 2 citta 3 NaMta 4 kAsavae |ikikss ya itto vIsaM vIsaM bhave bheyA // 207 // gamanikA-paJcaiva 'zilpAni' mUlazilpAni, tadyathA-ghaDalohe cittarNatakAsavae,tatra ghaTa iti-kumbhakArazilpopalakSaNaM, * kummAkA, + miMTeNa hasthipide maTTiyapiMDa gahAya kudagaM ca / nivattesi a taiA jiNopahaveNa maggeNa // 1 // nittie samANe bhaNNaI rAvA tabhI bahujaNasta / evahabhA meM kubA pahile padamasiSyaM tu // 2 // (prakSipte abhyAsyAte ca). dIpa anukrama JAMEnicata Ibinataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~266~
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 132 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA ], niryuktiH [207], bhASyaM [11], lohamiti - lohakAra zilpasya citramiti-citrakarazilpasya NaMtamiti - dezIvacanaM vastrazilpasya kAzyapa iti nApitazi lpasya, ekaikasya ca ebhyo viMzativiMzatiH bhavanti bhedA iti gAthArthaH // 207 // sAmprataM zeSadvArAvayavArthapratipAda nAyA''ha bhASyakAraH --- Education Intational kammaM kisivANijAi 3 mAmaNA jA pariggahe mamayA 4 / puvi devehi kayA vibhUsaNA maMDaNA guruNo 5 / / 12 / / lehaM libIvihANaM jiNeNa gaMbhIra dAhiNakareNaM 6 / gaNibhaM saMkhANaM suMdarIi vAmeNa uvai 7 // 13 // 'bharahassa rUvakammaM 8 narAilakkhaNamahoiaM baliNo 9 / mANusmArNavamArNappamANegaNimAvatthUNaM 10 // 14 // maNiAI dorAisu poA taha sAgaraMbhi vahaNAI 11 / vavahAro lehavaNaM kajjaparicchedatthaM vA 12 / / 15 / / pII hakArAI sattavihA ahava sAmabheAI 13 / judAi bAhujudAiAi vAiANaM vA 14 // 16 // (bhASyam ) * lohe (mule). For Funny hAribhadrI vRttiH vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~267~ // 132 // cibrary.org
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - gAthA-], niyukti: [207...], bhASyaM [17], (40) prata sUtrAka IsatthaM dhaNuveo 15 uvAsaNA maMsukammamAIA 16 // gururAyAINaM vA ucAsaNA pajjuvAsaNayA // 17 // rogaharaNaM tigicchA 17 asthAgamasatthamasthasatthaMti 18 // nialAijamo baMdho 19 ghAo daMDAitAhaNayA 20 // 18 // mAraNayA jIvavaho 21 jaNNA nAgAiANa pUAo 22 // iMdAimahA pAyaM painiayA UsavA huMti 23 // 19 // samavAo gohINaM gAmAINaM ca saMpasAro vA 24 / taha maMgalAI satthiasuvaNasiddhasthayAINi 25 // 20 // puci kayAi pahuNo surehi rakkhAi kougAI ca 26 / taha vatthagandhamallAlaMkArA kesabhUsAI 27-28-29-30 // 21 // taM daGgaNa pavaso'laMkAre jaNo'vi seso'vi| vihiNA cUlAkamma bAlANaM colayA nAma 31 // 22 // uvaNayaNaM tu kalANaM gurumUle sAhuNo tao dhamma / cittaM havaMti sahA keI dikkhaM pavanaMti 32 // 26 // dIpa anukrama JABERatinintamational Jainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~268~
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - gAthA-], niyukti: [207...], bhASyaM [24], (40) Avazyaka |hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 // 13 // prata sutrAMka KARACES dachu karya vivAhaM jiNassa logo'vi kAumAraddho 33 // gurudattiA ya kaNNA pariNijjate tao pAyaM // 24 // ttivya dANamusabhaM ditaM daI jaNamivi pvttN| jiNabhikkhAdANaMpi hu, daI bhikkhA pavattAo 34 // 25 // maDayaM mayassa deho taM marudevIha padamasiddhatti / devehi purA mahiaM35 jhAvaNayA aggiskaaro||26|| so jiNadehAINaM devehi kao 36 ciAsu thUbhAI 37 / saddo arupaNasaddo logo'vi taotahA pagao 38 // 27 // chelAvaNamukiTThAi bAlakIlAvaNaM va seMTAI 39 / iMkhiNiAi ru vA pucchA puNa kiM kaha karja // 28 // ahava nimittAINaM suhasaiAi suhadukkhapucchA vA 40 icevamAi pAeNuppannaM usabhakAlaMmi // 29 // kiMcica (ttha) bharahakAle kulagarakAle'vi kiMci uppannaM / pahuNA ya desiAI sabvakalAsippakammAI / / 30 / / (bhASyam) dIpa anukrama // 133 // JABERatinintamational M andinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~269~
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [207...], bhASyaM [30], etAzca spaSTatvAt prAyo dvAragAthAvyAkhyAna eva ca vyAkhyAtatvAt na pratabhyante // usabhacariAhigAre savvesiM jiNavarANa sAmaNNaM / saMbohaNAi vuttuM vucchaM patte amusabhassa // 208 // vyAkhyA - RSabhacaritAdhikAre 'sarveSAm' ajitAdInAM jinavarANAM 'sAmAnyaM' sAdhAraNaM saMbodhanAdi, AdizabdAta parityAgAdiparigrahaH, vaktu, kim ?, vakSyati niyuktikAraH pratyekaM kevalasya RSabhasya vaktavyatAmiti gAthArthaH // 208 // Education intimatio bohaNa 1 paricAe 2, patte 3 ubahiMmi a 4 / annaliMge kuliMge a 5, gAmApAra 6 parIsahe 7 // 209 // jIbovalaMbha 8 sulabhe 9, paJcakakhANe 10 a saMjame 11 / chamastha 12 tavokamme 13, uppAyA nANa 14 saMga 15 // 290 // titthaM 16 gaNo 17 gaNaharo 18, dhammovAyarasa desagA 19 / pariAa 20 aMtakiriA, kassa keNa taveNa vA 21 1 / / 211 / / AsAM vyAkhyA- svayaMbuddhAH sarva eva tIrthakRtastathApi tu kalpa itikRtyA lokAntikA devAH sarvatIrthakRtAM saMbodhanaM kurvanti / parityAga iti parityAgaviSayo vidhirvaktavyaH, kiM bhagavantazcAritrapratipattI parityajantIti / pratyekamiti-kaH kiyatparivAro niSkrAntaH / upadhAviti - upadhiviSayo vidhirvaktavyaH kaH kenopadhirAsevitaH ko vA vineyAnAmanujJAta For Parts Only Janibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti tIrthakarANAm saMbodhana, parityAga Adi 21 dvArANAM varNanaM Arabhyate ~ 270 ~
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [211], bhASyaM [30...], (40) hAribhadrIyavRttiH prata sutrAka Avazyaka- iti / 'anyaliGgaM sAdhuliGgaM 'kuliGgaM tApasAdilijhaM, tatra na te anyaliGge niSkrAntA nApi kuliGge, kiMtu tIrthakara liGga eveti, grAmyAcArAH-viSayAH parIpahA:-kSutpipAsAdayaH, tatra grAmyAcAraparISahayorvidhirvAcyaH, kumaarpvjit||134|| viSayA na bhuktAH zeSairbhuktAH, parISahAH punaH sarvairnirjitA eveti prathamadvAragAthAsamAsArthaH / sAmprataM dvitIyagAthAgama-vibhAgaH1 nikA-tatra jIvopalambhaH sarvaireva tIrthakarairnava jIvAdipadArthA upalabdhA iti / zrutalAbhaH-pUrvabhave prathamasya dvAdazAdAhAni khalyAsan zeSANAmekAdazeti / pratyAkhyAnaM ca paJcamahAvratarUpaM parimapazcimayoH madhyamAnAM tu caturmahAtratarUpamiti, PM maithunasya prigrhe'ntrbhaavaat| saMyamo'pi purimapazcimayoH sAmAyikacchedopasthApanAbhyAM dvibhedara, madhyamAnAM sAmAyikakArUpa eva, saptadazaprakAro vA sarveSAmiti / chAdayatIti chadma-karmAbhidhIyate, chamani tiSThanti iti chadmasthAH, kA kiyanta 5 kAlaM chadmasthaH khalvAsIditi / tathA tapAkarma-kiM kasyeti vaktavyaM / tathA jJAnotpAdo vaktavyo, yasya yasminnahani kevala| mutpannamiti / tathA saMgraho vaktavyaH, ziSyAdisaMgraha iti dvitIyadvAragAthAsamAsArthaH / sAmprataM tRtIyaddhAragAthAgamanikA-tatra tIrthamiti-kathaM kasya kadA tIrthamutpannamityAdi vaktavyaM, tIrtha-prAguktazabdArthaM tacca cAturvarNaH zramaNasaGghaH, taca RSabhAdInAM prathamasamavasaraNa evotpannaM, vIrasya tu dvitIya iti dvAraM / gaNa iti-ekavAcanAcArakriyAsthAnAM smu-18||13|| dAyo na kulasamudAya iti, te ca RSabhAdInAM kasya kiyanta iti vaktavyaM / tathA gaNadharA:-sUtrakAraH, te ca kasya | kiyanta iti vaktavyam / tathA dharmopAyasya dezakA vaktavyAH, tatra durgatI prapatantamAtmAnaM dhArayatIti dharmaH, tsy| dIpa SOCISCO4G anukrama JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 271~
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [211], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka upAyo-dvAdazAGgaM pravacanam athavA pUrvANi dharmopAryastasya dezakA:-dezayantIti dezakAH, teca sarvatIrthakRtAM gaNadharA| TAeva, athavA anye'pi yasya yAvantazcaturdazapUrvavidaH / tathA paryAya iti-kaH kasya pratrajyAdiparyAya ityetadvakavyaM / tathA ante kriyA antakriyA sA ca nirvANalakSaNA, sA ca kasya kena tapasA saMjAtA vAzabdAt kasmin vA saMjAtA kiyatpari4 vRtasya ceti vaktavyamiti tRtIyadvAragAthAsamAsArthaH // 209-210-211 // idAnIM prathamadvAragAdhA''dyadalAvayase vArthapratipAdanAyAha sacve'vi sayaMbuddhA logantiabohiA ya jIeNaM 1 / savvesiM paricAo saMvacchariaM mahAdANaM / / 212 // | vyAkhyA sarva eva tIrthakRtaH svayaMbuddhA vartante, garbhasthAnAmapi jJAnatrayopetatvAt , lokAntikA:-sArasvatAdayaH 8 tadbodhitAca jItamitikRtvA-kalpa itikRtvA, tathA ca sthitiriyaM teSAM yaduta-svayaMbuddhAnapi bhagavato bodhayantIti / / |sarveSAM parityAgaH sAMvatsarika mahAdAna-vakSyamANalakSaNamiti gAthArthaH / / 212 // rajjAicAo'viyara patte ko va kattiasamaggoko kassuvahI? kovA'NuNNAo keNa siisaannN4||21|| vyAkhyA-rAjyAdityAgo'pi ca parityAga eva, 'pratyekam' ekaikA ko vA kiyatsamagra iti vAcyaM, kaH kasyopapiriti, ko vA'nujJAtaH kena ziSyANAmiti gAthArthaH // 213 // idaM ca gAthAdvayamapi samAsavyAkhyArUpamavagantavyam / sAmprataM | prapaJcena prathamadvAragAthA''dyAvayavArthapratipAdanAyAha *dharmopAvasya. dIpa anukrama Swlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 272~
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 135 // +e++* "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [214], bhASyaM [30...], sArasya 1 mAicA 2 vaNhI 3 varuNA 4 ya gahatoyA 5 ya / siA 6 avvAbAhA 7 aggicA 8 caiva riTThA 9 ya // 214 // gamanikA --- 'sArarasayamAdicatti' sArasvatAdityAH, anusvArastvalAkSaNikaH, 'vaNhI varuNA yatti' prAkRtazailyA vakAralopAta varuNAzca, gardatoyAzca tuSitA anyAvAdhAH 'aggiccA caiva riTThA yatti' agnayazcaiva riSThAzca, agnayazca saMjJAntarato maruto'pyabhidhIyante, riSThAzceti 'tAtsthyAsahyapadeza:' brahmalokasthariSThaprastaTAdhArASTakRSNarAjinivAsina ityarthaH / aSTakRSNarAjI sthApanA tvevam / uktaM ca bhagavatyAm - "kehiM NaM bhaMte ! kaNharAIo paNNattAo ?, goyamA ! upiM saNakumAramAhiMdANaM kappANaM heTThi baMbhaloe kappe riDe vimANapatthaDe, ettha NaM akkhADagasamacauraMsa saMThANasaMThiyAo aTTha kaNharAIo paNNattAo" etAzca svabhAvata evAtyantakRSNA varttanta iti, alaM prapaJcakathayeti gAthArthaH // 214 // ee devanikAyA bhayavaM bohiMti jiNavariMdaM tu / sabvajagajjIvahiaM bhayavaM / titthaM pavattehiM // 215 / / gamanikA - ete devanikAyAH svayaMvuddhamapi bhagavantaM bodhayanti jinavarendraM tu, kalpa itikRtvA, katham ?, sarve ca te jagajjIvAzca sarvajagajjIvAH teSAM hitaM he bhagavan ! tIrthaM pravarttayasveti gAthArthaH // 215 // uktaM saMbodhanadvAram idAnIM parityAgadvAramAha saMvaccharaNa hohI abhiNikkhamaNaM tu jiNavariMdANaM / to atyasaMpayANaM pavattae putravasaraMmi // 216 // 1 kutra he bhagavan ! kRSNarAjayaH prazasAH ?, gautama ! upari sanatkumAramAhendrayoH kalpayorAloke kalpe rihe prastaTavimAne, atra akSATakasamacaturasasaMsthAnasaMsthitA bhaSTa kRSNarAjayaH prajJaptAH saMvandhavivakSA. Education intimation For Past Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 273~ // 135 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [216], bhASyaM [30...], bhAvArtha: spaSTa eva, navaraM pUrvasUrye pUrvAhNe ityarthaH iti gAthArthaH // 216 // kiyatpratidinaM dIyata ityAha egA hiraNNakoDI aTTheva aNUNagA sapasahassA / sUrodayamAIaM dijjaha jA pAyarAsAo // 217 // gamanikA --- pUrvArdha sugamaM, kathaM dIyata ityAha-sUryodaya Adau yasya dAnasya tat sUryodayAdi, sUryodayAdArabhya | dIyata ityarthaH kiyantaM kAlaM yAvat ? -- prAtarazanaM prAtarAzaH prAtarbhojanakAlaM yAvat iti gAthArthaH // 217 // yathA dIyate tathA pratipAdayannAha - siMghADagatigacaukkacacaraca umuhamahApaha pahetuM / dAresu puravarANaM ratthAmuhamajyAresuM // 298 // | varavariA ghosijara kimicchaaM dijae bahuvihIaM / suraasuradeva dANavanariMdamahiANa nikkhamaNe // 219 // tatra zRGgATakaM 4 trikaM catuSkaM + catvaraM caturmukhaM 'mahApatho' rAjamArgaH, pathazabdaH pratyekamabhisaMbadhyate, siGgATakaM ca trikaM cetyAdidvandvaH kriyate, tathA dvAreSu puravarANAM pratoliSu iti bhAvArtha:, 'rathyAmukhAni' rathyApravezA 'madhyekArA' madhyA eva teSu rathyAmukhamadhya kAreSviti gAthArthaH // kiM 1, varavarikA ghopyate - varaM yAcadhvaM varaM yAcAdhvamityevaM ghoSaNA samayaparibhASayA varavarikocyate, kimicchakaM dIyata iti kaH kimicchati 1 yo yadicchati tasya taddAnaM samayata eva kimi - cchakamityucyate / ekamapi vastvaGgIkRtyaitatparisamAdhyA bhavati, ataH bahavo vidhayo muktAphalapradAnAdilakSaNA yasmiMsta * siTa + madhyA0 yAcayadhvaM. For Parts Only www.ncbray.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~274~
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [219], bhASyaM [30...], (40) prata sutrAka Avazyaka bahuvidhikaM / 'suraasuretyAdi' suraasuragrahaNAt catuSprakAradevanikAyagrahaNaM,devadAnavanaragrahaNena tadupalakSitendragrahaNaM vedi- hAribhadrI tavyamiti gAthArthaH // 218-219 // idAnImekaikena tIrthakRtA kiyadravyajAtaM saMvatsareNa dattamiti pratipAdayannAha- yavRttiH / // 136|| tiNNeva ya koDisayA aTThAsIiMca hu~ti koddiio| asihaM ca sayasahassA evaM saMvacchare dipaNaM // 220 // vibhAgaH 1 - bhAvArthaH sugama eva, pratidinadeyaM tribhiH SaTyadhikairvAsarazataiH guNitaM yathAvarNitaM bhavati iti gAthArthaH // 220 // // iti prathamavaravarikA // sAmpratamadhikRtadvArArthAnupAtyeva vastu pratipAdayannAhacIraM arihanemi pAsaM malliM ca vAsupujaM ca / ee muttUNa jiNe avasesA Asi rAyANo // 221 // rAyakulesu'vi jAyA visuddhavaMsesu khattiakulesuna ya itAibhiseA kumAravAsaMmi pabahaA // 222 // saMtI kuMthU a aro arihaMtA ceva cavahI a / avasesA titthayarA maMDaliA Asi rAyANo // 223 / / / etAH timro'pi nigadasiddhA eva, parityAgadvArAnupAtitA tu rAjya coktalakSaNaM vihAya pratrajitA ityevaM bhAvanIyA di221-222-223 // gataM parityAgadvAraM, sAmprataM pratyekadvAraM vyAcikhyAsurAha ego bhagavaM vIro pAsomallI atihi tihi sarahiM bhaya ca vAsapajjochaha purisasaehi nikkhaMto // 224 // 1 // 16 // uggANaM bhogANaM rAyaNNANaM ca khattiANaM ca / cauhi sahassehusabho sesA u sahassaparivArA // 225 // * strIpANigrahaNarAjyAbhiSekobhayarahitA ityarthaH / dIpa anukrama 6 + muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 275~
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [225], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka vyAkhyA-eko bhagavAn vIra:-caramatIrthakaraH pravajitaH, tathA pArtho malizca tribhitribhiH zataiH saha, tathA bhagavAzca vAsupUjyaH SaddhiH puruSazataiH saha niSkrAntaH-prabajitaH / tathA ugrANAM bhogAnAM rAjanyAnAM va kSatriyANAM ca cturbhiH| sahasraH saha RSabhaH, kim . niSkrAnta iti vartate, zeSAstu-ajitAdayaH sahasraparivArA niSkrAntA iti, uprAdInAM| ca svarUpamadhaH pratipAditameveti gAthArthaH / / 224-225 // sAmprataM prasaGgato'traiva ye yasmin vayasi niSkrAntA ityetadabhidhitsurAha vIro arihanemI pAso mallI a vAsupUjo a| paDhamavae pavvadaA sesA puNa pacchimavayaMmi // 226 // | nigadasiddhaiva / gataM pratyekadvAraM, sAmpatamupadhidvArapratipAdanAyAha sabve'pi egadUseNa niggayA jiNavarA cauccIsa / na ya nAma aNNaliMge no gihiliMge kuliMge cA5 // 227 // / gamanikA-sarve'pi 'ekadRSyeNa' ekavastreNa nirgatAH jinavarAzcaturviMzatiH, apizabdasya vyavahitaH saMbandhaH, 'sarve' yAvantaH khalvatItA jinavarA api ekadRSyeNa nirgatAH, kiM punastanmatAnusAriNaH na sopadhayaH / tatazca ya upadhirAsevito * bhagavabhiH sa sAkSAdevokaH, yaH punarvineyebhyaH sthavirakalpikAdibhedabhinnebhyo'nujJAtaH sa khalu apizabdAt jJeya iti, caturvizatIti saMkhyA bhedena vartamAnAvasarpiNItIrthakarapratipAdiketi / gatamupaghidvAram , idAnIM liGgadvAra-sarve tIrthakRtaH tIrthakaraliGga eva niSkAntAH, na ca nAma anyaliGgena gRhasthaliGga kuliGge vA, anyaliGgAdyartha ukta eveti gAthArthaH // 227 // idAnI yo yena tapasA niSkrAntastadabhidhitsurAha dIpa anukrama T IBEntirahi wwwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 276~
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [227], bhASyaM [30...], (40) Avazyaka- // 137 // prata sutrAMka %255454645464 sumaI dha nicabhatteNa niggao vAsupujja jiNo cauttheNaM / pAso mallIvi a aTTameNa sesA u chaTTeNaM // 228 // hAribhadrI vyAkhyA-sumatiH tIrthakara, theti nipAtaH, 'nityabhakena' anavaratabhaktena 'nigeto' niSkAntaH, tathA vAsupUjyoAyavRttiH jinazcaturthena, nirgata iti vartate, tathA pAzcoM mayapi cASTamena, 'zeSAstu' RSabhAdayaH SaSTheneti gAthArthaH // 228 // sAmprata vibhAgaH1 | mihaiva nirgamanAdhikArAdyo yatra yeSUdyAnAdiSu niSkAnta ityetatpratipAdyate| usabhI a viNIAe bAravaIe arihavaranemI / avasesA titthayarA nikkhaMtA jammabhUmIsu // 229 // usabho siddhatvavarNami vAsupujo bihAragehaMmi / dhammo a bappagAe nIlaguhAe a muNinAmA / / 230 // | Asamaparyami pAso vIrajirNido anAyasaMDami / avasesA nikkhaMtA, sahasaMpavaNaMmi ujjANe // 231 // etAstisro'pi nigadasiddhA evaM // idAnI prasaGgata eva nirgamaNakAlaM pratipAdayannAhapAso arihanemI sijaso sumaha mallinAmo a / puvaNhe nikkhaMtA sesA puNa pacchimahami // 232 // nigadasiddhA ityalaM vistareNa // gatamupadhidvAraM, tatprasaGgata eva cAnyaliGgakuliGgArtho'pi vyAkhyAta eva / idAnIM grAmyAcAradvArAvayavArthe pratipAdayannAhagAmAyArA visayA niseviA te kumAravajjehiM 6|gaamaagraaiemu va kesu vihAro bhave kassa // 233 // taa||137|| vyAkhyA-grAmyAcArA viSayA ucyante, niSevitAste kumAravarjastIrthakRddhiA, grAmAkarAdiSu vA keSu vihAro bhavet kasyeti vAcyamiti gAthArthaH // 233 / / tatra dIpa anukrama 1945 Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 277~
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [234], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka kmagahArAyagihAisu muNao khittAriesu vihariMsu / usabho nemI pAso vIro a aNArieraoNpi // 234 // sUtrasiddhA // gataM grAmyAcAradvAra, sAmprataM parISahadvAraM vyAcikhyAsayA''haudiA parIsahA siM parAiA te ajiNavariMdehiM nava jIvAipayatthe uvalabhiUNaM ca nikkhaMtA 8 // 23 // | vyAkhyA-uditAH parISahAH-zItoSNAdayaH amISAM parAjitAste ca jinavarendraiH sarvaireveti // gataM parISahadvAraM, vyAkhyAtA ca prathamadvAragAtheti // sAmprataM ca dvitIyA vyAkhyAyate-tatrApi prathamadvAram , Aha ca nava jIvAdipadArthAn upalabhya ca niSkrAntAH, AdizabdAd ajIvAzravabandhasaMvarapuNyapApanirjarAmokSagraha iti gAthArthaH // 235||gtN jIvo4ApalambhadvAram , adhunA zrutopalambhAdidvArArthapratipAdanAyAha paDhamassa bArasaMga sesANikArasaMga suyalaMbho 9 / paMca jamA paDhamaMtimajiNANa sesANa cattAri // 236 // paJcakkhANamiNaM 10 saMjamo a paDhamaMtimANa duvigappo / sesANaM sAmaio sattarasaMgoa savversi 11 // 237 // gAthAdvayaM nigadasiddhameva, navaraM 'paDhamatimANa duvigappo' ti sAmAyikacchedopasthApanAvikalpaH / / 236-237 // sAmprataM chadmasthakAlatapaHkarmadvArAvayavArthavyAcikhyAsayA''ha vAsasahassaM 1 vArasa 2 caudasa 3 aTThAra 4 cIsa 5 vrisaaii| mAsA cha 6 va 7tipiNa a8 cau 9tiga 10 duga 11 mikaga 12 durga ca 13 // 238 // 4900-5-45+ dIpa anukrama + Singtonary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 278~
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [239], bhASyaM [30...], (40) Avazyaka // 138 // prata sutrAka tiga 14 duga 15 mikaga 16 solasa vAsA 17 tiSiNa a18 taheva'horattaM 19 / hAribhadrImAsikArasa 20 navarga 21 caupapaNa diNAi 22 culasII 23 // 239 // / 6 yavRttiH taha bArasa vAsAI, jiNANa chaumasthakAlaparimANaM 12|uggN ca tavokammaM visesao vaDamANassa 13 // 240 // |vibhAgaH1 etAstisro'pi nigadasiddhA eva // 238-239-240 // idAnIM jJAnotpAdadvAraM vivRNvannAhaphagguNayahulikArasi uttarasAhAhi nANamusabhassa posikArasi suddhe rohiNijoeNa ajiassa 2 // 24 // kattiabahule paMcami migasirajogeNa sNbhvjinnss|pose suhacauddasi abhIi abhiNaMdaNajiNassa 4 // 242 // citte suddhikArasi mahAhi sumaissa nANamuppaNaM / cittassa puSiNamAe paumAbhajiNassa cittAhiM 6 // 243 // phagguNabahule chaTThI visAhajoge supAsanAmassAphagguNabahule sattami aNurAha sasippahajiNassa 8 // 244 // kattiasuddhe taiyA mUle suvihissa pupphadaMtassa 9|pose bahulacauddasi puvvAsADhAhi sIalajiNassa 10 // 24 // |paNNarasi mAhabahule sijjaMsajiNassa sapaNajoeNaM 11 sayabhiya vAsupuje bIyAe mAhasuddhassa 12 // 246 // posassa suddhamaTTI uttarabhaddavaya vimalanAmassa 12 / vaisAha bahulacaudasi revaijoeNa'rNatassa 14 // 247 // posassa puSiNamAe nANaM dhammassa pussajoeNaM 15 / posassa sudanavamI bharaNIjogeNa saMtissa 16 // 248 // // 138 // cittassa suddhatahaA kittiajogeNa nANa kuMthussa 17 / kattiasuddhe vArasi arassa nANaM tu revaihiM 18 // 249 // maggasirasuikArasIi mallissa assiNIjoge 19 / phagguNabahule vArasi savaNeNaM subvayajiNassa20 // 250 // dIpa anukrama antarainine muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra- [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 279~
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [251], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka magasirasuddhikArasi assiNijogeNa namijirNidassa 21 / AsoamAvasAe nemijirNidassa cittAhiM 22 // 25 // citte bahulacautthI visAhajoeNa pAsanAmassa 23 vaisAhasuddhadasamI hatthuttarajogi cIrassa 24 / 14 // 25 // tevIsAe nANaM uppaNNaM jiNavarANa pubvaNhe / vIrassa pacchimaNhe pamANapattAeN carimAe // 253 / / | etAzca trayodaza gAthA nigadasiddhAH / sAmpratamadhikRtadvAra eva yeSu kSetrepUtpannaM tadetadabhidhitsurAhausabhassa purimatAle dhIrassujuvAliAnaItIre / sesANa kevalAI jesunANesu pabahaA // 254 // nigadasiddhA / sAmpatamihaiva yasya yena tapasotpannaM tattapaH pratipAdayannAhaaTThamabhattataMmI pAsosahamalliriTThanemINaM / vasupujjassa cauttheNa chaTThabhatteNa sesANaM // 25 // nigadasiddhA / gataM jJAnotpAdadvAraM, idAnI saMgrahadvAraM vivarISurAha culasIiM ca sahassA 1 egaM ca 2 duve atiNi 4 lkkhaaii| tiSiNa a vIsahiAI 5 tIsahiAI ca tipaNeca 6 // 256 // tipiNa a7 aTThAijA 8 duve a9 egaM ca 10 syshssaaii| culasIdaM ca sahassA 11 visattari 12 aTThasahi ca 13 // 257 // dIpa anukrama Halfaniorary.org mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 280~
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [258], bhASyaM [30...], (40) Avazyaka hAribhadrI| yavRttiH // 13 // vibhAgaH1 prata sutrAMka chADhi 14 causahi 15 bAvahiM 16 sahimeva 17 paNNAsaM 18 // casA 19 tIsA 20vIsA 21 aTThArasa 22 solasa 23 sahassA // 258 // caudasa ya sahassAI 24 jiNANa jaisIsasaMgahapamANaM / ajjAsaMgahamANaM usabhAINaM ao bucchaM / / 259 // tiNNeva pa lakkhAI 1 tiNNi ya tIsA ya 2 tipiNa chttiisaa| tIsA ya chacca 4 paMca ya tIsA 5 cauro a vIsA a||26|| cattAri atIsAI 7 tiSiNa a asiAi 8 tiNhametto a| bImuttaraM 'chalahiaM1tisahassahiaMca lakkhaM ca 11 // 261 // lakkhaM 13 aTThasayANi abAvaTThisahassacausayasamaggA 15 / egaTThI chaca sayA 16 sahisahassA sayA ucca 17 / / 262 / / saDhi 18 paNapaNNa 19 vapaNe 20 gacatta 21 cattA 22 tahahatIsaM ca 23 / chattIsaM ca sahassA 24 ajANaM saMgaho eso / / 263 // paDhamANuogasiddho patteaMsAvayAiANaMpi / neo sambajiNANaM sIsANa pariggaho (saMgaho) kamaso 15 // 264 // dIpa anukrama // 13 // wjaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~281~
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [264], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka etA api nava gAthAH spaSTA eveti na pratanyante // 256-264 / / gataM saMgrahadvAra, vyAkhyAtA ca dvitIyadvAragAhatheti / sAmprataM tRtIyAdyadvArapratipAdanAya AhatitthaM cAucaNNo saMgho so padamae samosaraNe / uppaNNo a jiNANaM cIrajiNidassa vIaMmi16 // 215 // nigadasiva, navaraM vIrajinendrasya 'dvitIye' iti anna yatra kevalamutpannaM kalpAttatra kRtasamavasaraNApekSayA madhyamAyAM dvitIyamucyata iti // 265 // gataM tIrthadvAraM, sAmprataM gaNadvAraM vyAcikhyAsurAha culasIha 1 paMcanauI 2 viuttaraM 3 solasuttara 4 sayaM ca 5 / sattahiaM 6 paNanauI 7 teNauI 8 aTThasII a9||266 // ikkAsII 10 bAvattarI a11 chAvahi 12 sattavaNNA ya 13 papaNA 14 teyAlIsA 15 chattIsA 16 ceva paNatIsA 17 // 27 // tittIsa 18 aTThabIsA 19 aTThArasa 20 ceva tahaya sattarasa 21 / ikArasa 22 dasa 23 navagaM 24 gaNANa mANa jirNidArNa 17 // 268 // etAstisro'pi nigadasiddhA eva, navaramekavAcanAcArakriyAsthAnAM samudAyo gaNo na kulasamudAya iti pUjyA cyAcakSate // 266-267-268 // gataM gaNadvAram , adhunA gaNadharadvAracyAcikhyAsayA''haekArasa u gaNaharA jiNassa vIrassa sesayANaM tu / jAvaiA jassa gaNA tAvahA gaNaharA tassa 18 // 26 // dIpa anukrama JAMERatinintamatana S wlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~282 ~
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [269], bhASyaM [30...], (40) |hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka-hA nigadasiddhaiva, navaraM mUlasUtrakarttAro gaNadharA ucyante // 269 / / gataM gaNadharadvAram , idAnIM dharmopAyasya dezakA | ityetbyaacikhyaasuraah||14|| dhammovAo pavayaNamahavA puyAI desagA tassa / sabajiNANa gaNaharA caudasapubbI va je jassa // 27 // sAmAiyAiyA vA vayajIvaNikAyabhAvaNA paDhama / eso dhammovAo jiNehi sabvehi uvaiTo 19 // 271 // / gAthAdvayamapIdaM sUtrasiddhameva // 270 / / 271 // gataM dharmopAyasya dezakA iti dvAram , idAnI paryAyadvArapratipAdanAyAhausabhassa pubvalakkhaM puvvaMgUNamajiassa taM ceva / cauraMgUNaM lakkhaM puNo puNo jAva suvihitti // 272 // paNavIsaM tu sahassA puvvANaM sIalassa priaao| lakkhAI ikavIsaM sijaMsajiNassa vAsANaM // 273 // caupapaNaM 12 paNNArasa 13 tatto addhahamAi lakkhAI 14 // aDDAijbAI 15 taauM vAsasahassAI paNavIsaM 16 / / 274 // tevIsaM ca sahassA sayANi aTThamANi ahavaMti 17 // igavIsaM ca sahassA 18 vAsasauNA ya paNapaNNA 19 // 275 / / addhahamA sahassA 20 ahAijjA ya 21 satta ya sayAI 22 / sayarI 23 bicattavAsA 24 dikkhAkAlo jirNidANaM / / 276 // dIpa ) anukrama -1 // 140 // JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~283~
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [276], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka etAH paJca nigadasiddhA eva // 272-276 // evaM tAvatsAmAnyena pratrajyAparyAyaH pratipAditaH, sAmpratamatraiva bhedena bhagavatAM kumArAdiparyAyaM pratipAdayannAhausabhassa kumAra puSvANaM vIsaI sayasahassA / tevaDhI rajaMmI aNupAleUNa NikkhaMto / / 277 // ajiassa kumArattaM aTThArasa pussvsyshssaaii| tevapaNaM rajjaMmI puSvaMgaM ceva boddhavvaM // 278 // paNNarasa sayasahassA kumAravAso asaMbhavajiNassa / coAlIsaM rajje cauraMga ceva yoddhavvaM / / 279 // addhaterasa lakkhA pukhvANa'bhiNaMdaNe kumArattaM / chattIsA aI ciya aTuMgA ceva rajaMmi // 28 // sumaissa kumArattaM havaMti dasa pubvasayasahassAI / auNAtIsaM raje vArasa aMgA ya boddhaccA / / 281 // paumassa kumArattaM puvANakhaTTamA sayasahassA / arddhaM ca egavIsA solasa aMgA ya rajami // 282 // pubbasayasahassAI paMca supAse kumAravAso u / caudasa puNa rajaMmI vIsaM aMgA ya yoddhavvA // 283 // aTThAijjA [abuTTA u] lakkhA kumAravAsosasippahe hoi / arddha cha ciyaraje cauvIsaMgA ya boDabbA // 284 // paNNaM pubbasahassA kumAravAso u puSphadetassa / tAvarajaMmI aTThAvIsaM ca puSvaMgA // 285 // [paNavIsasahassAI pubbANaM sIale kumArattaM / tAcA pariAo papaNAsaM ceva rajjami // 286 // vAsANa kumArattaM igavIsaM lakkha haMti sijase / tAvai pariAo pAyAlIsaM ca rajami / / 287 // |gihavAse aTThArasa vAsANaM sayasahassa niameNaM / caupaNNa sayasahassA pariAo hoi vasupujje // 288 // dIpa 545454OM25-25% anukrama T 945025% www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~284 ~
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [289], bhASyaM [30...], (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka-paNNarasa sapasahassA kumAravAso a tIsaI rajje / paNarasa sayasahassA pariAo hoi vimalassa // 28 // ahahamalakkhAI vAsANamaNataI kumAratte / tAvai pariAo rajjamI huMti paNNarasa / / 290 // // 14 // dhammassa kumArasaM vAsANaDDAiAI lakkhAI / tAvaiaM pariAo rajje puNa huMti paMceva // 291 // saMtissa kumAra maMDaliyacakkipariA caumuMpi / patteaM patteaM vAsasahassAI paNavIsaM // 292 // emeva ya kuMthussavi caumuvi ThANesu huMti ptteaN| tevIsasahassAI varisANahamasayA ya // 293 // emeva arajiNiMdassa causuvi ThANesu huMti ptteaN| igavIsa sahassAI vAsArNa huMti NAyavyA // 294 // / mallissavi vAsasayaM gihavAse sesa tu pariAo / caupapaNa sahassAI nava ceSa sayAi punnnnaaii|| 295 // aTThamA sahassA kumAravAso u subvayajiNassa / tAvai pariAo paNNarasasahassa rajaMmi // 296 // namiNo kumAravAso vAsasahassAi dupiNa addhaM ca / tAvai pariAo paMca sahassAI rajjaMmi // 297 // tiNNeva ya pAsasayA kumAravAso arihanemissa / satta ya vAsasayAI sAmaNNe hoi priaao|| 298 // |pAsassa kumArattaM tIsaM pariAauM sattarI hoi / tIsA ya vaDamANe yAyAlIsA u pariAo // 299 // | AdyAnAM suvidhiparyantAnAmanuparipAvyeyaM zrAmaNyaparyAyagAthA-tadyathAusabhassa pubbalakkhaM puSvaMgUNamajiassa taM ceva / cauraMgUNaM lakkhaM puNo puNo jAva suvihitti // 30 // sesANaM pariAo kumAravAseNa sahiao bhnnio| patteaMpi a puvvaM sIsANamaNuggahaDhAe // 301 // CCCXCXCXCXCXCXC CONSCC dIpa anukrama + | // 14 // Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~285~
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [302], bhASyaM [30...], (40) * prata sUtrAka *** chaumatvakAlamitto soheja sesao u jiNakAlo / sacyAuaMpi itto usabhAINaM nisAmeha // 302 // caurAsIi 1 bisattari 2 sahI 3 paNNAsameva 4 lkkhaaii| cattA 5 tIsA 6 vIsA 7 dasa 8 do 9 ega 10 ca pubvANaM / / 30 // caurAsII 11 yAvattarI 12 a saTThI 13 a hoi vaasaannN| tIsA 14 ca dasa 15 ya erga 16 ca evamee sayasahassA // 304 // paMcANauha sahassA 17 caurAsIheM a18 paMcavaNNA 19y| tIsA 20 ya dasa 21 ya ega 22 sayaM 23 ca yAvattarI 24 ceva 20 // 305 // prA etAca ekonatriMzadapigAthAH sUtrasiddhA eva draSTavyA iti / gataM paryAyadvAram, idAnImantakriyAdvArAvasara iti, tatrAnte |kriyA antakriyA-nirvANalakSaNA, sA kasya kena tapasA ka jAtA, vAzabdAtkiyatparivRtasya cetyetatpratipAdayannAhahA nivvANamaMtakiriA sA caudasameNa padamanAhassa / sesANa mAsieka vIrajirNidassa chadeNaM // 306 // ahAvayacaMpukhitapAvAsammeaselasiharesuM / usabha vasupujja nemI vIro sesA ya siddhigayA // 307 / / Wego bhayarva vIro tittIsAi saha nivvuo pAso / chattIsarahiM paMcarhi saehi nemI u siDigao // 308 // paMcahi samaNasaehiM mallI saMtI unasaehiM tu / aThThasaeNaM dhammo saehi chahi vAsupujjajiNo // 309 // sattasahassANataijiNassa vimalassa chsshssaaii| paMcasayAi supAse paumAbhe tiNi aha sapA // 31 // * dIpa anukrama JABERatinintamational Siwanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], malasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 286~
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [311], bhASyaM [30...], (40) Avazyaka // 14 // prata sutrAka | dasahi sahassehi usabho sesA usahassaparibuDA siddhaa| kAlAi jaM na bhnnipddhmnnuogaaunneaN||31|| hAribhadrIicevamAi savvaM jiNANa pddhmaannuogonneaN| ThANAsuNNatthaM puNa bhaNi 21 pagayaM ao vucchaM // 312 // yavRttiH usabhajiNasamuTThANaM uThANaM jaM tao marIissa / sAmAiassa eso jaM pubvaM niggmo'hiNgo|| 313 // vibhAgaH1 etA apyaSTau nigadasiddhA eva / |cittabahulaDamIe cauhi sahassehi so u avaraNhe / sIA murdasaNAe sikhatthavarNami chaTheNaM / / 314 // __gamanikA-caitrabahulASTamyAM caturbhiH sahasraiH samanvitaH san aparAhe zibikAyAM sudarzanAyAM vyavasthitaH siddhArthevane SaSThena bhaktena niSkAnta iti vAkyazeSaH, alakUraNakaM parityajya caturmuSTikaM ca locaM kRtveti // 314 // Aha-caturbhiH sahasraH samanvita ityuktaM, tatra teSAM dIkSAM kiM bhagavAn prayacchati uta neti, netyAhacauro sAhassIo loaMkAUNa appaNA ceva / je esa jahA kAhI taMtaha amhe'vi kAhAmo // 15 // | gamanikA-prAkRtazailyA catvAri sahasrANi locaM paJcamuSTikaM kRtvA AtmanA caiva itthaM pratijJA kRtavanta:-'yat' kriyA'nuSThAnaM 'epa' bhagavAn 'yathA' yena prakAreNa kariSyati tattathA 'amhe'vi kAhAmotti' vayamapi kariSyAma iti || D142 // gAthArthaH // 315 // bhagavAnapi bhuvanagurutvAtsvayameva sAmAyika pratipadya bijahAra / tathA cAha usabhI varavasabhagaI pitRNamabhiggahaM prmghorN| vosahacattadeho viharai gAmANugAmaM tu // 316 // * basamasamagaha / dIpa anukrama JAMERatinintamational khaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 287~
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [316], bhASyaM [30...], (40) prata sUtrAka gamanikA-RSabho vRSabhasamagatirgRhItyA abhigraha 'paramaghoraM' paramA-paramasukhahetubhUtatvAt ghoraH-prAkRtapuruSaiH kartumazakyatvAt taM, 'vyutsRSTatyaktadeho viharati grAmAnugrAmaM tu vyutsRSTo-niSpatikarmazarIratayA, tathA coktam-'acchipi |no pamajijjA, No'viya kaMDaviyA muNI gAya' tyaktaH-khalu divyAdhupasargasahiSNutayA, zeSa sugamamiti gAthArthaH // 316 // sa evaM bhagavAMstairAtmIyaiH parivRto vijahAra, na ca tadA'dyApi bhikSAdAnaM pravartate, lokasya paripUrNatvAdarthyabhAvAcca, tathA cAha mUlabhASyakAra: Navi tAva jaNo jANai kA bhikkhA ? kerisA va bhikkhyraa| te bhikkhamalabhamANA vaNamajhe tAvasA jAyA // 31 // (mU0 bhA0) gamanikAnApi tAvajano jAnAti-kA bhikSA ? kIdRzA vA bhikSAcarA iti, ataste bhagavatparikarabhUtA bhikSAmalabhamAnAH kSutparISahArtA bhagavato maunavratAvasthitAd upadezamalabhamAnAH kacchamahAkacchAvevoktavantaH-asmAkamanAthAnAM bhavantau netArAviti, ataH kiyantaM kAlamasmAbhirevaM kSutpipAsopagatarAsitavyaM ?, tAvAhatuH-vayamapi na vidmaH, yadi bhagavAn anAgatameva pRSTo bhavet-kimasmAbhiH karttavyaM ? kiM vA neti, tataH zobhanaM bhavet , idAnIM tu etAvadyujyatebharatalajjayA gRhagamanamayuktamAhAramantareNa cAsituM na zakyata ityato vanavAso naH zreyAn , tatropavAsaratAH parizaTitapariNatapatrAyupabhogino bhagavantameva dhyAyantastiSThAma iti saMpradhArya sarvasaMmatenaiva gaGgAnadIdakSiNakUle ramyavaneSu valkala / akSyapi no pramArjayet nApi ca kaNDUyet munirgAnam, dIpa anukrama JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti RSabhadevasya AhAra antarAya kathanaM evaM taM bhikSAprApte: kathA ~288~
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 316...], bhASyaM [31], // 143 // Avazyaka - cIradhAriNaH khalvAzramiNaH saMvRttA iti, Aha cai 'vanamadhye tApasA jAtAH' iti gAthArthaH // tayozca kacchamahAkacchayoH sutau namicinaminau pitranurAgAt tAbhyAmeva saha vihRtavantau tau ca vanAzrayaNakAle tAbhyAmuktau - dAruNaH khalvidAnImasmAbhirvanavAsavidhiraGgIkRtaH tathAtha yUyaM svagRhANIti, athavA bhagavantameva upasarpathaH, sa vo'nukampayA'bhilaSitaphalado bhaviSyati, tAvapi ca pitroH praNAmaM kRtvA pitrAdezaM tathaiva kRtavantau bhagavatsamIpamAgatya pratimAsthite bhagavati jalAzayebhyo nalinIpatreSu udakamAnIya sarvataH pravarSaNaM kRtvA AjAnUcchrayamAnaM sugandhikusumaprakaraM ca avanatottamAGgakSitinihitajAnukaratalA pratidinamubhayasandhyaM rAjyasaMvibhAgapradAnena bhagavantaM vijJApya punastadubhayapArzve khaDgavyagrahastau tasthatuH // tathA cAha niyuktikAraH namiSinamINaM jAyaNa nAgiMdo vijjadANa veahe / uttaradAhiNaseDhI sahIpaNNAsanagarAI // 317 // akSaragamaM nikA- namivinaminoryAcanA, nAgendro bhagavadvandanAyAgataH tena vidyAdAnamanuSThitaM vaitADhye parvate uttaradakSiNazreNyoH yathAyogaM SaSTipaJcAzannagarANi niviSTAnIti gAthAkSarArthaH // 317 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedamannayA dharaNo nAgarAyA bhagavaMtaM vaMdao Agao, imehi ya viSNaviaM, tao so te tahA jAyamANe bhaNati-bhagavaM cattasaMgo, Na eyarasa asthi kiMci dAyacaM, mA eyaM jAeha, ahaM tumbhaM bhagavao bhattIe demi, sAmissa sevA aphalA mA 3 anyadA dharaNo nAgarAjaH bhagavantaM vanditumAgataH AbhyAM vijJasaM ca tataH sa tau tathA yAcamAnI bhagati bhagavAn tyakkasaGgaH naitasya vidyate kiJcidAtavyaM, mainaM yAciSTaM, ahaM vAM bhagavato bhaktyA dadAmi svAminaH sevA'phalA mA. * nedam pra0 + cA. Education intemational For Fans Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~289~ // 143 // www.r muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [317], bhASyaM [31...], (40) prata sUtrAka bhivauttikA paDhiyasijANaM gaMdhavapannagANaM aDayAlIsaM vijAsahassAI giNhaha,tANa imAo mahAvijAo pattAri,saMjahAnAgorI gaMdhArI rohiNI paNNattitti, taM gacchaha tumbhe vijjAharariddhIe sayaNaM jaNavayaM ca ucalobheUNa dAhiNilAe uttarilAe ya vijAharaseDIe rahaneuracakavAlapAmokkhe gagaNavallabhapAmokkhe ya paNNAsaM sahiM ca vijAharaNagare NivesiUNa viharaha / to te lappasAyA kAmiyaM puSphayavimANaM viuviUNa bhagavaMtaM tirathayaraM nAgarAyaMca vaMdiUrNa puSphayavimANArUDhA kacchamahAkacchANaM bhagavappasAyaM uvadaMsemANA viNIyanagarimuvaigamma bharahassa raNNo tamatthaM niveditA sayaNaM pariyaNaM gahAya veyaDhe paJcae NamI dAhiNilAe vijAharaseDhIe viNamI uttarillAe paNNAsaM saDiM ca vijAharanagarAi nivesiUNa viharati / atrAntarebhagavaM adINamaNaso saMvaccharamaNasio viharamANo / kaNNAhi nimaMtijai vatthAbharaNAsaNehiM ca // 318 // / vyAkhyA-bhagaH khalvaizvaryAdilakSaNaH so'syAstIti bhagavAn asAvapi adInaM mano yasyAsI adInamanAH-niSpraka bhUditikRtvA paThitasiddhAnAM gandharvaprazakAnAM aSTacatvAriMzat vidyAsahasrANi gRhItaM, tAsAmimA mahAvidyAzcatasraH, sayathA-gaurI gAndhArI rohiNI prajJasiriti, tadU gachataM buvA vidyAdharayo khajanaM janapadaM copapralomya dakSiNasyAmuttarayAM ca vidyAdharazreSayAM sthanUpuracakavAtapramukhANi gaganavaDabhapramukhAni ca paJcApAtaM SaSTiM ca vidyAdharanagarANi nivezya viharataM / tatastau labdhaprasAdI kAmitaM puSpakavimAnaM cikuvya bhagavantaM tIrthakaraM nAgarAja mandirakA puSpakavimAnAsvI kayAmahAkacchAbhyAM bhagavatprasAI apadarzayantI vinItAnagarImupAgamya bharatAya rAze tamartha niveya svajanaM parijanaM gRhItvA vaitAko parvate na midAkSiNAtyAyo vidyAparaNyAM vigamirIsarAyAM paJcAzataM SaSTiM ca vidyAdharanagarANi nivezya viharatA. * dovi. + matigamma. dIpa anukrama mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~290~
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [318], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka // 14 // prata sutrAMka mpacitta ityarthaH / 'saMvatsaraM varSa na azitaH anazitaH viharan bhikSApradAnAnabhijJena lokenAbhyarhitazca (zceti) kRtvA kanyA- hAribhadrIbhinimantryate, vastrANi-paTTAMzukaoNni AbharaNAni-kaTakakeyUrAdIni AsanAni-siMhAsanAdIni etaizca nimantryata iti / yavRttiH vartamAnanirdezaprayojanaM pUrvavaditi gaathaarthH||31|| evaM viharatA bhagavatA kiyatA kAlena bhikSA labdhetyetatpratipAdanAyAha- vi. saMvacchareNa bhikkhA laddhA usameNa loganAheNa / sesehi bIyadivase laddhAo paDhamabhikkhAo // 319 // gamanikA-saMvatsareNa bhikSA labdhAH RSabheNa lokanAthena-prathamatIrthakRtA, zepaiH-ajitAdibhiH bharatakSetratIrthakRdbhiH dvitIyadivase labdhAH prathamabhikSA iti gAthArthaH // 319 // tIrthakRtAM prathamapAraNakeSu yadyasya pAraNakamAsIta | tadabhidhitsurAhausabhassa u pAraNae ikkhuraso Asi loganAhassa / sesANaM paramaNNaM amayarasarasovamaM AsI // 320 // gamanikA-RSabhasya tu ikSurasaH prathamapAraNake AsIlokanAthasya, zeSANAm-ajitAdInAM paramaM ca tadannaM ca paramAnaM-pAyasalakSaNaM, kiMviziSTamityAha-amRtarasabada rasopamA yasya tad amRtarasarasopamamAsIditi gAthArthaH // 320 // tIrthakRtAM prathamapAraNakeSu yadvRttaM tadabhidhitsurAhaghuIca ahodANaM divvANi a AyANi tarANi / devA ya saMnivaiA vasuhArA ceva buDhA y|| 321 // pAlA // 14 // | gamanikA-devairAkAzagataiH ghuSTaM ca ahodAnamiti-ahozabdo vismaye aho dAnamaho dAnamityevaM dIyate, sudattaM / + paJcevAjAdIni. nAsti padadvayamidaM. SAX dIpa anukrama wwwsainatorary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~291~
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [321], bhASyaM [31...], (40) prata sUtrAka bhavatAmityarthaH, tathA divyAni ca AhatAni tUrANi tadA tridazairiti devAzca sannipatitAH, tadaiva vasudhArA caiva vRSTA, vasu dravyamucyata iti gAthArthaH // 321 / / evaM sAmAnyena pAraNakakAlabhAvyuktam, idAnIM yatra yathA ca yaca AditIrthakarasya pAraNakamAsIt tathA'bhidhitsurAhagayaura sijasikkhurasadANa camuhAra pIDhaM gurupuuaa| takkhasilAryalagamaNaM bAhubaliniveaNaM ceva // 322 // ___ asyA bhAvArthaH kathAnakAdavaboddhavyaH / taccedam-kurujaNapade gayapurANagare bAhubaliputto somappabho, tassa putto sejaso juvarAyA, so sumiNe maMdaraM padhayaM sAmavaNaM pAsati, tato teNa amayakalaseNa abhisitto abhahi sobhitumADhatto, nagaraseTTI subuddhinAmo, so sUrassa rassIsahassaM ThANAo caliya pAsati, navaraM sijaseNa hakyuttaM, so ya ahiayaraM teyasaMpuNNo jAo, rAiNA sumiNe eko puriso mahappamANo mahayA riughaleNa saha jujhaMto diTho, sijaseNa| sAhAjaM diNNaM, tato geNa taM balaM bhaggati, tato atthANIe egao miliyA, sumiNe sAhati, na puNa jANaMti-ki bhavissaitti, navaraM rAyA bhaNai-kumArassa mahaMto ko'pi lAbho bhavissaitti bhaNiUNa uDio atthANIo,sijaMso'vi gao kurujanapade gajapuranagare bAhubaliputraH somaprabhaH, sasya putraH zreyAMso yuvarAjaH, sa khame mandaraM parvataM zyAmavarNamapazyat , tatastega amRtakalazenAbhipikkA abhyadhikaM zobhitumArabdhaH, nagaraseTI subuddhinAmA, sa sUryaskha rahimasahasaM sthAnAt calitaM apazyat, navaraM zreyAMsena abhikSipta, sacAdhikatara tejaHsaMpUrNo jAvaH, rAjJA khase ekaH puruSo mahApramANo mahatA ripubalena saha yudhyamAno dRSTaH, zreyAMsena sAhAvaM dattaM, tato'nena tadulaM bhAmiti, sataAsthAnikAyAM ekato | militAH, khamAn sAdhayanti, na punajAnamti-kiM bhaviSyatIti, navaraM rAjA bhaNati-kumArasya mahAn ko'pi lAbho bhaviSyatIti bhaNiyA usthita AsthAnikAtaH, zreyAMso'pi gato * peDha0. +dUla.. .pure. dhiANAo. 'sAhiyaM. dIpa anukrama Alandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti RSabhadevasya prathama bhikSAdAne zreyAMsakmArasya prabandha: ~292~
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [322], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka- // 145 // prata sutrAMka 154 niyaMgabhavaNaM, tattha ya oloyaNahio pecchati sAmi pavisamANaM, so ciMtei-kahiM mayA erisa nevatvaM divapuSa ? jArisa hAribhadrIpapitAmahassatti, jAtI saMbharitA-so puSabhave bhagavao sArahI Asi, tattha teNa bairaseNatitthagaro titthayaraliMgeNa yavRttiH dihotti, vairaNAbhe ya patnayaMte so'vi aNupabaio, teNa tattha suyaM jahA-esa vairaNAbho bharahe paDhamatitthayaro bhavissa- vibhAgaH1 itti, taM eso so bhgvNti| tassa ya maNusso khoyarasaghaDaeNa saha atIo,taM gahAya bhagavaMtamuvaDio, kappaitti sAmiNA pANI pasArio, sabo nisiho pANIsu, acchiddapANI bhagavaM, upari sihA pahAi, na ya chaDDijai, bhagavao esa laddhI, |bhagavayA so pArio, tattha dighANi pAunbhUyANi, taMjahA-vasuhArA vuDhA 1 celukkhevo ko 2 AyAo devaduMduhIo 3 gaMdhodakakusumavarisaM mukaM 4 AgAse ya ahodANaM ghuIti 5 / tao taM devasaMnivAaM pAsiUNa logo sejjaMsagharamuvagao, te tAvasA anne ya rAyANo, tAhe sejaMsote paNNavei-evaM bhikkhA dijai, eesiMca diNNe soggatI gammai, tato te save'vi nijakabhavana, tantra pAyalokanasthitaH pazyati khAminaM pravizanta, sa cintayati- bhayA deza nepathya pUrva pAyAM prapitAmahaspati, jAtiH smRtA, |-sa pUrvabhave bhagavataH sArathirAsIt, tatra tena vajrasenatIrthakaratIrthakaraliGgena dRSTa iti, bajanAbhe ca pranajati so'pyanuzvajitaH, tena tantra zrutaM yathA-eSa cajanAbho bharate prathamatIrthakarA bhaviSyatIti, tadeSa sa bhagavAniti / tasya ca manuSya ikSurasaghaTena sahAgataH,taM gRhItvA bhagavantamupasthitA, kApata iti khAminA | tA, samA naSTaH pANyAH, bhAnapANabhagavAn, upari zikhA vardhate, na cAdhaH patati, bhagavata epA kabdhiH, bhagavatA sa pAritaH, tatra vigyAni // 145 // prAdurbhUtAni-tadyathA-vasudhArA vRSTA celotkSepaH kRtaH 2 AitA devadundubhayaH 3 mandhodakusumavarSA mukkA 4 AkAze cAhodAnaM ghuSTamiti 5 / tatastaM | devasanipAvaM dRSTvA lokaH zreyAMsagRhamupAgataH, te tApasA anye ca rAjAnaH, tadA zreyAMsastAn prajJApayati-evaM bhikSA dIyate, etebhyana vRtte sugatirgamyatela | tataste sarve'pi dIpa 9 anukrama 4562-234OM -6-45 mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~293~
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [322], bhASyaM [31...], (40) prata sUtrAka pucchaMti-kahaM tume jANiyaM? jahA-sAmissa bhikkhA dAyavatti, sejaMso bhaNai-jAisaraNeNa, ahaM sAmiNA saha aha bhavaggahaNAI ahesi, tao te saMjAyakouhallA bhaNati-icchAmo NAuM asu bhavaggahaNesu ko ko tuma sAmiNo Asitti, tato so tesiM pucchaMtANaM appaNo sAmissa ya aTThabhavasaMbaddhaM kahaM kahei jahA "vasudevahiMDIe", tANi puNa saMkhevao imANi, taMjahA-IsANe sirippabhe vimANe bhagavaM laliaMgao ahesi, sejaso se saryapabhAdevI pubabhavaninnAmiA 1 puSavidehe, pukkhalAvaivijae lohaggale nayare bhagavaM vairajaMgho Asi, sijaMso se sirimatI bhAriyA 2 tatto uttarakurAe bhagavaM mihuNago sejaMso'vi mihuNiA ahesi 3 tato sohamme kappe duve'vi devA ahesi 4 tato bhagavaM avaravidehe vijaputto sejaso puNa juNNaseThiputto kesavo nAma chaTo mitto ahesi 5 tato acue kappe devA 6 tato bhagavaM puMDarIgiNIe nagarIe baharaNAho sejaMso sArahI 7 tato sabaThThasiddhe vimANe devA 8 iha puNa bhagavao papotto jAo sejaMsotti / tersi pRcchanti-kathaM vaSA jJAtaM ' yathA svAmine bhikSA dAtamyeti, zreyAMso bhaNati-jAtimmaragena, Ahe svAminA sahASTI bhavapraNAbhyabhUvaM, tataste saMjAsakautUhalA bhaNanti - icchAmo jJAtuM, aSTam bhavagrahaNeSu kaskaravaM svAmino'bhava iti, tataH sa tempaH pRchAya AtmanaH svAminabATabhavasaMpardA kathA kathayati yathA vasudevahiNDayAM, tAni punaH saMkSepata imAni, tadyathA-IzAne zrIprabhe bimAne bhagavAn lalitAGgaka AsIt, zreyAMsamasya varSaprabhA devI pUrvabhavanirvAmikA / pUrva videheSu puSkalAcatIvijaye lohArgale nagare bhagavAn bajraja bhAsIt, zreyAMsastasya zrImatI bhAyo 2 tata uttarakuruSu bhagavAn mithunakaH zreyAMso'pi mithunikA bhAsIra 3 tataH saudharme karape dvAvapi devau abhUtAm / tato bhagavAnaparavideheSu vaiyaputraH zreyAMsaH punarjANaveSTiputraH kezavanAmA parcha mitramabhUt 5 tato'cyute kala devI 6 tato bhagavAna pupaDarIkiyAM nagaryA vajanAbhaH zreyAMsaH sArathiH tataH sarvArthasiddha vimAne devau 8 iha punarbhagavataH prapautro jAtaH zreyAMsa ini / teSAM dIpa anukrama JAMERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 294 ~
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [322], bhASyaM [31...], (40) R prata sutrAMka -OMS AvazyakatA Jca tiNhavi sumiNANa etadeva phalaM-jaM bhagavao bhikkhA diNNatti / tato jaNavao evaM soUNa se jaMsaM abhiNaMdiUNa hAribhadrI saTThANANi gato, sejaMso'vi bhagavaM jattha Thio paDilAbhio tANi payANi mA pAehiM akamihAmitti bhattIe tatthayavRttiH // 146 // rayaNAmayaM peDhaM karei, tisaMjhaM ca aciNai, viseseNa ya pavadesakAle aciNeUNa bhuMjai, logo pucchai-kimayaMti, sejaMso| vibhAgaH1 bhaNati-AdigaramaMDalagaMti, tato logeNavi jattha jattha bhagavaM Thito tattha tattha peDhaM kayaM, taM ca kAleNa AicapeDhaM saMjAyaMti gAthArthaH // evaM bhagavataH khalbAdikarasya pAraNakavidhiruktaH, sAmprataM prasaGgataH zeSatIrthakarANAmajitAdInAM yeSu sthAneSu prathamapAraNakAnyAsana yaizca kAritAni tadgatizcetyAdi pratipAdyate, tatra vivakSitArthapratipAdikAH khalvetA gAthA iti / hasthiNauraM 1 aojjhA 2 sAvatthI 3 saya ceva saakeaN4| vijayapura 5 baMbhathalayaM 6 pADalisaMDa 7 paumasaMDa 8 // 323 // seyapuraM 9ridvapuraM 10 sihatvapuraM 11 mahApuraM 12 cess| dhaNNakaDa 13 baddhamANaM 14 somaNasaM 15 maMdiraM 16 ceva / / 324 // cakapuraM 17 rAyapuraM 18 mihilA 19 rAyagihameva 20 boDavvaM / vIrapuraM 21 bAracaI 22 koagaI 23 kollayaggAmo 24 // 325 / / | // 146 // patrayANAmapi skhamAnAmetadeva phalaM-pat bhagavate bhikSA daroti / tato janapada evaM zrutvA zreyAMsamabhinanya svaraSAnaM gataH, zreyAMso'pi bhagavAn | vatra sthitA matilambhitA tAni caraNAni mA pAdarAkramiSamiti bhaktyAtaca ratnamaya pIThaM karoti, visAvaM cAyati, vizeSeNa ca parvadezakAle'vizvA bhuke, lokaH15 ecchati-kimetaditi, zreyAMso bhaNati-AdikaramaNDalamiti, tato lokenApi yatra yanna bhagavAn sthitaH tatra tatra pIThaM kRtaM, tatra kAlenAdityapIThaM saMjAtamiti. dIpa anukrama Swlanmiorary.org mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 295~
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [326], bhASyaM [31...], (40) prata sUtrAka eesu paDhamabhikkhA laddhAo jiNavarehi sabvehiM / diNNAu jehi padama tesiM nAmANi vocchAmi // 326 // sijjaMsa 1baMbhadatte 2sureMdadatte 3 ya iMdadate 4 a / paume 5 a somadeve 6 mahiMda 7 taha somadatte 8 a / / 327 / / pusse 9 puNabvasU 10 puNanaMda 11 sunaMde 12 jae 13 a vijae 14 ya / tatto a dhammasIhe 15 sumitta 16 taha bagghasIhe 17 a|| 328 // aparAjia 18 vissaseNe 19 vIsaime hoi baMbhadatte 20 a| dipaNe 21 varadipaNe 22 puNa dhaNe 23 pahale 24 a boDabdhe / / 329 // ee kayaMjaliuDA bhasIbahumANamuphalesAgA / tatkAla pahaTThamaNA paDilAbhesuM jiNavariMde // 330 // hasavvahiMpi jiNehiM jahi lahAo paDhamabhikkhAo / tahiaM vasuhArAo khuTTAo puSphavaDIo // 331 // addhatterasakoDI ukosA tattha hoi basuhArA / ahatterasa lakkhA jahapiNaA hoi vasuhArA // 332 / / sabvarsipi jiNANaM jehiM diNNAu pddhmbhikkhaao| te payaNupijadosA divvavaraparakamA jAyA // 333 // | kaI teNeva bhaveNa nibbuA savvakammaummukkA / anne taiabhaveNaM sijijhassaMti jiNasagAse // 334 // akSaragamanikA tu kriyA'dhyAhArataH kAryA, yathA-gajapuraM nagaramAsIt , zreyAMsastatra rAjA, tenecarasadAnaM bhagavantama dIpa anukrama T JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 296~
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [334], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH | vibhAgaH1 // 147|| prata sutrAMka |dhikRtya pravartitaM, tatrArdhatrayodazahiraNyakoTIparimANA vasudhArA nipatitA, pIThamiti-zreyAMsena yatra bhagavatA pArita tatra tatpAdayormA kazcidAkramaNaM kariSyatItibhaktyA ralamayaM pIThaM kAritaM / gurupUjeti-tadarcanaM cakre iti / atrAntare bhagavataH takSazilAtale gamanaM babhUva, bhagavatpravRttiniyuktapuruSairbAhubalenivedanaM ca kRtamityakSaragamanikA / evamanyAsAmapi saMgrahagAthAnA svabuddhyA gamanikA kAryeti gAthArthaH // 322-334 // idAnI kathAnakazeSam bAhubaliNA ciMti-kalle | sabiDDIe vaMdissAmitti niggato pabhAe, sAmI gato viharamANo, adikhe addhiti kAUNa jahiM bhagavaM vuttho tattha dhammacakka ciMdhaM kAriyaM, taM savarayaNAmayaM joyaNaparimaMDalaM paMcajoyaNUsiyadaMDaM / sAmIvi bahalIyarDacailAjoNagavisayAiesu niruvasaggaM viharato viNIaNagarIe ujjANatthANaM purimatAlaM nagaraM saMpatto / tattha ya uttarapuracchime disibhAge sagaGamuhaM nAma ujANaM, taMmi NiggohapAyavassa heTA ahameNaM bhatteNaM puSaNhadesakAle pharaguNabahulekArasIe uttarAsADhaNakkhatte pavajjAdivasAo Arambha vAsasahassaMmi atIte bhagavao tihuaNekabaMdhavassa divamaNataM kevalanANamuppaNNaMti / amumevArthamupasaMharan gAthASadamAha dIpa anukrama T / // 147 // bAhubalinA cintitam-kalye sarvayA bandiSya iti nirgataH prabhAte, svAmI gataH vidaran , adRSTvA'catiM kRtvA yatra bhagavAnupitastatra dharmacakra cikAritaM, tat sarvaranamaya yojanaparimaNDalaM pApojanocita daNDa / svAmpapi bahalyaDambahalAyonakaviSayAdikeSu nirupasarga biharan vinItanagaryA vadhAnasthAnaM purimatArka nagaraM saMprAptaH / tatra va uttarapUrvadigbhAge zakaTamukhaM nAma ucAnaM, tasmin nyagrodhapAdapasyAdhaH aSTamena bhakena pUrvAhnadezakAle phAlgunakRSNaikAdazyA uttarASADhAnakSatre pramajyAdivasAdArabhya varSasahastre'tIte bhagavatatribhuvanaikabAndhavakha divyamanantaM kevalajJAnamugpannAmiti / Awajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti ~ 297~
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA ], niryukti: [ 335], bhASyaM [31...], kalaM saviDIe pUemahadaDu dhammacakkaM tu / viharaha sahassamegaM chaumattho bhArahe vAse // 335 // bahalI aDaMbailAjoNagavisao suvaNNabhUmI a / AhiMDiA bhagavaA usabheNa tavaM caraMteNaM // 336 // bahalI a joNagA palhagA ya je bhagavayA samaNusiddhA / anne ya micchajAI te taiA bhaiyA jAyA // 337 // | titthayarANaM paDhamo usabharisI vihario niruSasaggo / aTThAvao Nagavaro agga (gha) bhUmI jiNavarassa ||338 || chaumatthaSpariAo vAsasahassaM tabho purimatAle / Naggohassa va heDA uppaNNaM kevalaM nANaM // 339 // phagguNabahule ekArasIda aha ahameNa bhanteNaM / uppaNNaMmi anaMte mahatvayA paMca paNNava // 340 // AsAM bhAvArthaH sugama eva, navaram anurUpakriyA'dhyAhAraH kAryaH, yathA kalle - pratyUSasi sarvardhyA pUjayAmi bhagava - ntam- AdikarttAraM ahamiti - AtmanirdezaH, adRSTvA bhagavantaM dharmacakraM tu cakAretyAdi gAthApaTTAkSarArthaH / / 335-340 // | mahAvratAni paJca prajJApayatItyuktaM, tAni ca tridazakRtasamavasaraNAvasthita eva tathA cAhaupparNami aNate nANe jaramaraNavippa mukkassa / to devadANaviMdA kariMti mahimaM jiniMdassa / / 341 // gamanikA - utpanne-ghAtikarmacatuSTayakSayAt saMjAte anante jJAne kevala ityarthaH, jarA-bayohAnilakSaNA maraNaM-pratItaM jarAmaraNAbhyAM vipramukta iti samAsaH tasya, vipramuktavadvipramukta iti, tato devadAnavendrAH kurvanti mahimAM jJAnapUjAM jinavarendrasya / devendragrahaNAt vaimAnikajyotiSkagrahaH, dAnavendragrahaNAt bhavanavAsivyantarendragrahaNaM / sarvatIrthakarANAM ca For Fasten www.ncbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRtti ~ 298~
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [341], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka- bAlaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 148 // prata 900CKR sutrAka devA avasthitAni nakhalomAni kurvanti, bhagavatastu kanakAbadAte zarIre jaTA evAJjanarekhA iva rAjantya upalabhya ghRtA iti gAthArthaH // 341 // idAnImuktAnuktArthasaMgrahaparAM saMgrahagAthAmAhaujANapurimatAle purI(i) viNIAi tattha nANavaraM / cakkuppAMyA ya bharahe niveaNaM ceva doNhapi // 342 // gamanikA-udyAnaM ca tatpurimatAlaM ca adyAnapurimatAlaM tasmin , puryA vinItAyAM tatra jJAnavaraM bhagavata utpannamiti vAkyazeSaH / tathA tasminnevAhani bharatasya nRpaterAyudhazAlAyAM cakotpAdazca babhUva / 'bharahe nivearNa ceva doNhapi' tti bharatAya nivedanaM ca dvayorapi-jJAnaralacakaralayoH tanniyuktapuruSaiH kRtamityadhyAhAra iti gAthArthaH / / 342 // atrAntare | bharatazcintayAmAsa-pUjA tAvaDUyorapi kAryA, kasya prathamaM kartuM yujyate ? kiM cakraratnasya uta tAtasyeti, tatratApaMmi pUie caka pUi pUaNAriho tAo / ihaloiaM tu cakaM paraloasuhAvaho tAo // 343 // gamanikA-'tAte'-trailokyagurI pUjite sati cakra pUjitameva, tatpUjAnivandhanatvAcakasya / tathA pUjAmarhatIti pUjAI tAto vattete, devendraadinuttvaat| tathA iha loke bhavaM caihalaukikaMtu cakraM, turevakArArthaH, sa cAvadhAraNe, kimavadhArayati ? aihikameva cakra, sAMsArikasukhahetutvAt / paraloke sukhAvahaH paralokasukhAvahastAtaH, zivasukhahetutvAd iti gAthArthaH // 243 // tasmAt | "tiSThatu tAvaccaka, tAtasya pUjA kartuM yujyate' iti saMpradhArya tatpUjAkaraNasaMdezavyApato babhUva / idAnIM kathAnakam anukrama 8-1504 // 148 // T * pAbho ya (spAta) + AihavarasAlAe appaNaM cakarayaNa bharahassa / aksasahassaparikhudaM savarayaNAmarSa pakaM ||1||(m0 apA.) wwtondinram.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti : ~299~
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [343], bhASyaM [31...], (40) prata bharaho sabiDDIe bhagavaMta baMdiu payaTTo, marudevIsAmiNI ya bhagavate pabaie bharaharajjasiri pAsiUNa bhaNiyAiA-mama | puttassa erisI rajasirI Asi, saMpayaM so khuhApivAsAparigao naggao hiMDaitti ubeyaM kariyAiA, bharahassa titthakaravibhUI ghaNNetassavi na pattijjiyAiA, puttasogeNa ya se kila jhAmalaM cakkhaM jAyaM ruyaMtIe, to bharaheNa gacchaMteNa |viNNattA-ammo ! ehi, jeNa bhagavao vibhUI daMsemi / tAhe bharaho hatthikhaMdhe purao kAUNa niggao, samavasaraNadese ya 4 gayaNamaMDalaM surasamUheNa vimANArUDhaNottaraMteNa virAyaMtaghayavarDa pahayadevaduMduhininAyapUriyadisAmaMDalaM pAsiUNa bharaho | bhaNiyAio-peccha jai erisI riddhI mama koDisayasahassabhAgeNavi, tato tIe bhagavao chattAinchataM pAsaMtIe cevara kevalamuppaNaM / aNNe bhaNaMti-bhagavao dhammakahAsaI suNaMtIe / tatkAlaM ca se khuTTamAugaM, tato siddhA, iha bhArahosappiNIe paDhamasiddhottikAUNa devehiM pUjA kayA, sarIraM ca khIrode chUDhaM, bhagavaM ca samavasaraNamajhattho sdevmnnuyaasuraae| sUtrAka dIpa anukrama bharataH sarvadhyA bhagavantaM vandituM pravRttaH, marudevIsvAminI ca bhagavati pramajite bharatarAjyaniyaM dRSTvA bhaNitavatI-mama putrasyedazI rAjyazrIrabhavat , | sAmprataM sa kSupipAsAparigatA namo hiNData ityadegaM kRtavatI, bharate tIrthakaravibhUti varNayatyapi na pratItavatI, putrazokena ca tasyAH kila bhyAmalaM pazujarjAtaM | rudatyAH, tadA bharatega gacchatA vijJaptA-ampa ! pahi, vena bhagavato vibhUtiM darzayAmi / sadA bharataH hasiskambhe purataH kRtvA nirgataH, samavasaraNadeze ca gagana maNDalaM surasamUhena vimAnArUDhanottaratA virAjadhvajaparTa prahattadevadundubhininAdApUritadigmaNDalaM dRSTvA bharato bhaNitavAn pazya yadi IdazI Rtirmama koTIza| tasahabhAgamApi, tatastathA bhagavatavAtirachatraM pazyantyA etra kevalamutpannaM / anve bhaNanti-bhagavato dharmakathAzabde NvamayAH / tarakAlaM ca tasyAH truTitamAyuH, tataH siddhA, e maratAvasarpiyo prathamasiddha itikRtyA devaiH pUjA kRtA, zarIraM ca kSIrode kSisaM, bhagavAMva samavasaraNamadhyasthA sadevamanujAsurAyA swwjanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: marudevyA: kevalajJAna evaM nirvANasya prabandha: ~300~
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [343], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka // 149 // prata sutrAMka da sabhAe dharma kahei, tattha usabhaseNo nAma bharahaputto puvavaddhagaNaharanAmagotto jAyasaMvego pabaio, baMbhI ya pavaiA, hAribhadrI bharaho sAvago jAo, suMdarI pazyaMtI bharaheNa itthIrayaNaM bhavissaitti niruddhA, sAvi sAviA jAyA, esa caubiho sama-IN | yavRttiH NasaMgho / te ya tAbasA bhagavao nANamuppaNNaMti kacchamahAkacchavajA bhagavao sagAsamAgaMtUNa bhavaNavaiyANamaMtarajoi-18 |vibhAgaH1 siyavemANiyadevAiNNaM parisaM dahaNa bhagavao sagAse pabaiA, ittha samosaraNe marIimAiA bahave yumArA papaiA / sAmpratamabhihitArthasaMgrahaparamidaM gAthAcatuSTayamAha|saha marudevAi niggao kahaNaM pabbala usbhsennss|bhiimriiidikkhaa suMdarI orohasuadikkhA // 344 // 18 [paMca ya pusasayAI bharahassa ya satta nasUasayAI / sayarAha pabbaiA taMmi kumArA samosaraNe // 345 // bhavaNavaivANamaMtarajoisavAsI vimANavAsI a / saviDDii saparisA kAsI nANuppayAmahima // 346 // daDUNa kIramANiM mahimaM devehi khattio mariI / sammattaladdhabuddhI dhammaM soUNa pabvaio // 347 / / vyAkhyA-kathana' dharmakathA parigRhyate, marudevyai bhagavadvibhUtikathanaM vA / tathA 'naptazatAnIti' pautrakazatAni / tathA| dIpa anukrama // 149 // sabhAyAM dharma kathayati, santa bhayamaseno nAma bharataputrA pUrvapaddhagaNadharanAmagotraH jAtasaMvegaH prabajitA, pANI prajitA, bharataH zrAvako | jAtaH, sundarI najantI bharatena khIravaM bhaviSyatIti niruddhA, sApi zrAvikA jJAtA, eSa caturvidhaH zramagasaH / te ca tApasA bhagavato zAnamutpannamiti kacchamahAkacchavarjA bhagavataH sakAzAmAgatya bhavanapatipyantarajyotiSkavaimAnikadevAkINoM parpadaM rahA bhagavataH sakAze pranajitAH, atra samavasaraNe marIcyAdikA bahavaH kumArAH prabajitA: JABERatinintamational Swanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~301~
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [347], bhASyaM [31...], (40) COCALENSCNOR prata sUtrAka sayarAhamiti' dezIvacanaM yugapadarthAbhidhAyakaM tvaritArthAbhidhAyakaM veti / 'marIciriti' jAtamAtro marIcInmuktavAn ityato marIcimAna marIciH, abhedopacArAnmatublopAdeti, asya ca prakRtopayogitvAtkumArasAmAnyAbhidhAne satyapi bhedenopanyAsaH / samyaktvena labdhA-pAptA buddhiryasya sa tathAvidhaH / zeSa sugamamiti gAthAcatuSTayArthaH // 344-347 // kathAnakam-bharaho'vi bhagavao pUaM kAUNa cakkarayaNassa aThThAhiAmahimaM kariyAio, nivattAe aSTAhiAe taM, cakkarayaNaM purvA himuhaM pahAvi, bharaho sababaleNa tamaNugacchiAio, taM joyaNaM gaMtUNa ThiaM, tato sA joaNasaMkhA jAA, puSeNa ya mAgahatitthaM pAviUNa ahamabhattosito raheNa samuddamavagAhittA cakkagAbhiM jAva, tato NAmakaM saraM visajiyAio, so duvAlasajoyaNANi gaMtUNa mAgahatitthakumArassa bhavaNe paDio, so taM daddUNa parikuvio bhaNai-kesa NaM |esa apasthiapasthie ?, aha nAmayaM pAsai, nAyaM jahA uppaNNo cakkavaTTitti, saraM cUDAmaNiM ca ghettUNa uvaDio bhaNatiahaM te puSillo aMtevAlo, tAhe tassa aThThAhimahAmahimaM karei / evaM eeNa kameNa dAhiNeNa varadAma, avareNa pabhAsaM, tAhe | dIpa anukrama bharato'pi bhagavataH pUjA kRtyA pAkaraNasyASTAhikAmahimAnaM kRtavAn , nivRtte'STAhike tacakaravaM pUrvAbhimukhaM pradhAvitaM, bharataH sarvadalena tadanugatavAn tadyojanaM gatvA sthitaM, tataH sA yojanasaMkhyA jAtA, pUrvayAM va mAgadhatIrtha prAppASTamabhakkopito rathena samudramavagAhya cakanAbhi yAvat, tato nAmAI vAraM | visRSTavAn, sa dvAdamA yojanAni gatyA mAgadhatIrthakumArasya bhavane patitaH, sa taM dRSTvA parikupito bhaNati-ka puSobhArthitamArthaka: ?, adha nAma pazyati, jJAtaM | yathA aspanazcakravartIti, zaraM cUrAmaNi ca gRhItvopasthito bhaNati-ahaM tava paurastyo'ntapAlaH, tadA tasyASTAhika mahAmahimAna karoti / evametena krameNa | | dakSiNasyAM varadAmaM aparayAM prabhAsa, tadA * marIcivAn. + puvAmuI. % JABERatinintamational wwjandiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bhAratasya digvijaya-sAdhanArthe gamanaM ~302~
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [347], bhASyaM [31...], (40) Avazyaka // 15 // prata siMdhudeviM oyavei, tato veyaGagirikumAraM devaM, tato tamisaguhAe kayamAlayaM, tao suseNo addhabaleNa dAhiNilaM siMdhu- hAribhadrI[nikkhUDa oyavei, tato suseNo timisaguhaM samugghADei, tato timisaguhAe maNirayaNeNa ujjo kAUNa ubhao pAsiM|.yavRttiH paMcadhaNusayAyAmavikkhaMbhANi egUNapaNNAMsaM maMDalANi AlihamANe ujjoakaraNA ummugganimuggAo a saMkameNa vibhAgaH1 uttariUNa niggao timisaguhAo, AvaDiaM cilAtehiM sama juddhaM, te parAjiA mehamuhe nAma kumAre kuladevae| |ArAheti, te sattarattiM vAsa vAseMti, bharaho'vi cammarayaNe khaMdhAvAraM ThaveUNa upari chattarayaNaM Thavei, maNirayaNaM chattarayaNassa paDicchabhA"e Thaveti, tatopabhii logeNa aMDasaMbhavaM jagaM paNIaMti, taM brahmANDapurANaM, tattha puvaNhe sAlI duppai, avaraNhe jimmai, evaM satta divase acchati, tato mehamuhA AbhiogiehiM dhADiA, cilAyA tesiM vayaNeNa | uvaNayA bharahassa, tato culahimavaMtagirikumAraM devaM oyaveti, tattha bAvattari joyaNANi saro uvarihutto gacchati, 9 sutrAMka -06 HAMAROO -2 dIpa anukrama 2-564 sindhudevImupaiti, tato vaitAmyagiri kumAra deSaM, tatasamiznaguhAyAH kRtamAlyaM, tataH supeNo'rdhayalena dAkSiNAtya sindhubhikUTa upati, tataH supeNatamizraguhAM samudghATayati, tatastamisagudAyAM maNiralenodyotaM kRtvobhavapAzcaivoH panadhanuHzakhAyAmaviSkambhANi manDalANi ekonapaJcAzatamAlisan vadyotakaraNAdummannAnimane ca saMkrameNottIrya nirgatastamikhagRhAthAH, ApatitaM kirAtaiH samaM yuddha, te parAjitAH bheSamukhAn nAma kumArAn kuladevatA ArAdhayanti, te | saptarAtra varSA varSayanti, bharato'pi carmarakhe skandhAcAra sthApayitvopari ubaravaM khApayati. manirataM upasvasa pratIkSyabhAge ( madhye daNDakha) sthApayati, tata:prabhRti khokanANDaprabhavaM jagavANItamiti, tatasA pUrvAvazAlaya pucyante. aparAhe jisyate evaM sara dinAni tiSThati, tato meghamakhA AbhiyopikanidhoTitA, kirAtAropAM vacanenopanatA bharatAya, tataH zulakahimavadbhirikumAraM devamupaiti, tatra dvAsasati yojanAni zara upari gacchati, * gudamugdhA Dil+0paNAsamaMjamAyo.tarrapatipicha. acchati. laa||15|| Sarwaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~303~
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 247 ] bhaSyaM [31]...]. tato usabhakUDae nAma liha, tato suseNo uttarilaM siMdhunikkhuDaM oyaveda, tato bharaho gaMgaM auyaveda, pacchA seNAvatI uttarilaM gaMgAnikkhuDaM oyavei, bharaho'vi gaMgAe saddhiM vAsasahassaM bhoge bhuMjai, tato veyaDe padae NamiviNamihiM samaM bArasa saMvaccharANi juddhaM, te parAjiA samANA viNamI itthIrayaNaM NamI rayaNANi gahAya ubahiyA, pacchA khaMDa gappavAyaguhAe nahamAlayaM devaM oyavei, tato khaMDagappavAyaguhAe nIti, gaMgAkUlae nava nihao uvAgacchati, pacchA dakkhiNilaM gaMgAnikkhuDa seNAvaI oyavei, eteNa kameNa sahIe vAsasahassehiM bhArahaM vAsaM abhijiNiUNa atigao viNIyaM rAyahANiMti, vArasa vAsANi mahA-rAyAbhiseo, jAhe bArasa vAsANi mahArAyAbhiseo vatto rAiNo visajjiA tAhe niyayavaggaM sariumAraddho, tAhe dAijaMti sabai niiliA evaM parivADIe suMdarI dAiA sA paMDulaMgitamuhI, sA ya jadivasa ruddhA tadivasamAraddhA AyaMbilANi kareti, taM pAsittA ruho te kuTuMbie bhAi-kiM mama natthi bhoyaNaM ?, jaM esA erisI 2 tava rUpabhakUTe nAma likhati, tataH suSeNa auttarIyaM simpunipkUTaM upayAti tato bharato gaGgAmupayAti pazcAtsenApatirottaraM gaGgAniSTamupayAti, bharato'pi gatyA sArdhaM varSasahasraM bhogAnbhunaki, tato vaitAye parvate namivinabhibhyAM samaM dvAdaza saMvatsarANi yuddhaM tau parAjitau santau vinamiH zrIrakhaM namiH rajAni gRhItvopasthitI, pazcAtkhaNDaprapAtaguhAyA nRtyamAlyaM devamupayAti tataH khaNDaprapAtaguhAyA niryAti, gaGgAkUle nava nidhaya upAgacchanti, pazcAt dAkSinAyaM gaGgAniSkUTaM senApatirupayAti etena krameNa SaSTathA varSasahasraiH bhArataM varSe abhijitvAtigato vinItAM rAjadhAnImiti dvAdaza varSANi mahArAjAbhiSeko, yadA dvAdaza varSANi mahArAjAbhiSeko vRto rAjAno visRSTAH tadA nijakavargAtumArabdhaH, tadA dante sarve nijakAH, evaM paripAvyA sundarI darzitA sA paNDurAGgitamukhI, sA ca yadivase rudrA tasmAdivasAdArabhyAcAmDAni karoti tAM STThA ruSTastAn kauTumbikAn bhaNati kiM mama nAsti bhojanaM padevA IzI * nAmayaM + gaMgAkuleNa gacchaMtiti. + mahArathA0. Education intimational For Funny www.brary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bhagavat putrI sundarI evaM tasyA cAritrarAgaH ~ 304~
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 151 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [347 ] bhaSyaM [31]...]. ruveNa jAyA, vijjA vA natthi ?, tehiM siddhaM jahA-AyaMbilANi karoti, tAhe tassa tassovariM payaNuo rAgo jAo, sA ya bhaNiyA- jai ruccai to mae samaM bhoge bhuMjAhi, Navi to pacayAhitti, tAhe pAyasu paDiyA visajjiyA pavaiA / annayA bharaho tesiM bhAuyANaM dUyaM par3avei jahA mama rajjaM A~yaNaha, te bhati-amhavi rajjaM tAeNa diNNaM, tujjhavi, etu tAva tAo pucchijihitti, jaM bhaNihiti taM karihAmo / te NaM samae NaM bhagavaM advAvayamAgao viharamANo, ettha sadhe samosariA kumArA, tAhe bhaNati-tumbhehiM diNNAI rajjAI harati bhAyA, tA kiM karomo ? kiM jujjhAmo jayAhu AyA NAmo?, tAhe sAmI bhogesu nivattAvemANo tesiM dhammaM kahei-na muttisamaM suhamatthi, tAhe iMgAladAhakaditaM kahei - jahA ego iMgAladAhao evaM bhANaM pANiassa bhareka NaM gao, taM teNa udagaM NiGkaviaM, uvariM Aico pAse aggI puNo parissamo dArugANi kutarasa, gharaM gato pANaM pIaM, mucchio sumiNaM pAsai, evaM asambhAvapaTTavaNAe kuvatalAganadidahasamuddA yasabe te 5 rUpeNa jAtA, vaidya yA na santi ? taiH ziSTaM yathA''cAmlAni karoti tadA tasya tasyA upari pratanuko rAgo jAtaH sA ca bhaNitA-padi rocate tadA mayA samaM bhogAn mudrakSya, maiva tarhi prabala, tadA pAdayoH patitA visRA pratrajitA / amvadA bharatasteSAM bhrAtRRNAM dUtAn meSapati yathA mama rAjyamAjJApayata, bhaganti asmAkamapi rAjyaM tAtena dattaM tathApi, etu tAvattAtaH pRNDavate, yamiti tatkariSyAmaH / tasminsamaye bhagavAnaSTApadmAgato viharan, antra sarve samavasRtAH kumArAH sadA bhaNanti - yuSmAbhitAni rAjyAni harati AtA, takiM kurmaH ? kiM yudhyAmaha utAho AjJapyAmahe, tadA svAmI bhogebhyo nava yamAnaH tebhyo dharma kathayati-na muktisamaM sukhamasti tadA'GgAradA hakadRSTAntaM kathayati-yathaiko'GgAradAdaka eka bhAjanaM pAnIyasya nRtvA gataH tatsenodakaM niSThApitaM, upari AdityaH pArzvayorabhiH punaH parizramo dArUNi kutaH gRhaM gataH pAnaM pItaM mUcchitaH svamaM pazyati, evamasaddhAvasthApanavA kUpataTAkanadIidasamudAya sarve * *yAha + aTThAvade samAgato. bharaho tA tAo karemi bhare. 8 koNatasva. Education national For Parts Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~305~ // 151 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 347], bhASyaM [31...], | bAhubale kathAnakaM pIo, na ya i he egaMmi jiSNakutre taNapUliaM gahAya ussiMcara, jaM paDiyasesaM taM jIhAe lihai / evaM tumbhehiMpi aNu saddapharisA sabasiddhe aNubhUA, tahavi tattiM na gayA / evaM viyAliaM nAma ajjhayaNaM bhAsai 'saMvAha kiM na bujjhahA ?" evaM ajhaNaue vittahiM ahANaui kumArA pavaiA, koi paDhamilueNa saMbuddho koi citieNa koi tatieNa jAhe te pavaiA / amumevArthamupasaMharannAha mAgamAI vijaya suMdaripabbaja bArasabhiseo / ANavaNa bhAugANaM samusaraNe puccha dito // 348 // manikA - mAgadhamAdau yasya sa mAgadhAdiH ko'sau ? vijayo bharatena kRta iti / punarAgatena sundaryavarodhasthitA dRSTA, kSINatvAnmuktA ceti / dvAdaza varSANi abhiSekaH kRto bharatAya, AjJApanaM bhrAtRRNAM cakAra, te'pi ca samavasaraNe bhagavantaM pRSTavantaH, bhagavatA cAGgAradAhakadRSTAnto gadita iti gAthAkSarArthaH // 348 // idAnIM kathAnaka zeSam -- kumAresu | pavaiesa bharaheNa bAhubaliNo dUo pesio, so te padaie souM Asuruto, te bAlA tumae pavAviA, ahaM puNa juddha samattho, 1] pItAH, na ca te tRSNA, tadekasmiJjIrNakRpe tRNapUlaM gRhIti patitazeSaM tadvivA leti / evaM yudhmAbhirapi anucarAH sarvaloke zabdasparzAH sarvArthasiddhe'nubhUtAkhyApi tRptiM na gatAH evaM vaidArikaM nAmAdhyayanaM bhASate, saMbudhyata kiM na yudhyata ? evamaSTanavatyA vRtteraTanavatiH kumArAH pramajitAH kacit prathamena saMkuddhaH kavidvitIyena kakSitRtIyena yadA te prmjitaaH| 2 kumAreSu prabrajiteSu bharatena bAhubaline dUttaH preSitaH, sa tAnpravajitAn kuddhaH, te bAlAsvayA pramAjitAH, ahaM punaH yuddhasamarthaH *pIAya + parichaja mAgahavaradAmaprabhAsa siMdhuDappA misamuddA sa ivAsasahasse, oavi bhAgao bharaho // 1 // ( pra0 adhyA0 ). For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] ~306~ www.jincibrary.org " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [348], bhASyaM [31...], (40) prata sutrAMka AvazyakatA ehi, kiMvA mamaMmi ajie bharahe tume jiMaMti / tato sabavaleNa dovi miliA desaMte, bAhubaliNA bhaNioM-kiM hAribhadrI aNavarAhiNA logeNa mArieNaM, turma ca ahaM ca duve'vi jujjhAmo, evaM houtti, tesiM paDhama dihijuddhaM jAyaM, tattha bharaholya vRttiH // 1524 parAjio, pacchAvAyAe, tatthavi bharaho parAio,evaM bAhAjuddheNa parAjio muDijuddhe'vi parAjio daMDajuddhe'vi jippamANo vibhAgaH1 bharaho ciMtiyAio-kiM eseva cakkI ? jeNAI dubalotti, tassa evaM ciMtaMtassa devayAe AuhaM diNaM cakarayaNaM, tAhe so teNaM gahieNaM phaavio| io bAhubaliNA diho gahiyadivarayaNo Agio, sagavaM ciMtiyaM cANeNa-samameeNa bhaMjAmida eyaM, kiM puNa tucchANa kAmabhogANa kAraNA bhaTThaniyapaiNNaM evaM mama vAvAiu na jutta, sohaNaM me bhAugehiM aNuDiaM ahamavi tamaNuDhAmitti ciMtiUNa bhaNiyaM cANeNa-dhisi dhisi purisattaNaM te ahammajuddhapavattassa, alaM me bhogehiM, geNhAhi |raja, pabayAmitti, mukadaMDo pabaio, bharaheNa bAhubalissa putto raje Thavio / bAhubalI viciMtei-tAyasamIve bhAuNo me tat edi, kiM vA mavyajite bharate tvayA jitamiti / tataH sarvapalena dvAvapi militau dezAnte, bAhubalinA bhaNita-kimanaparAdhinA lokena mAritena !.C |vaM cAI padAdeva yujhyAvada, evaM bhavasthiti, tayoH prathama dRSTiyudaM jAtaM, tatra bharataH parAjitaH, paJcAdvAcA, tatrApi bharataH parAjitaH, evaM bAhayudena parAjito| | muSTiyuddhaapi parAjito vAyuve'pi jIvamAno bharatazcintitavAna-kimeSa eva cakravatI 1 nAhaM durbala iti / tasyaivaM cintayato devatayA mAdhudhaM dataM cakara.li | tadA sa tad gRhItvA pradhAvitaH / ito bAhubalinA rASTaH gRhItadivyaraja bhAgatA, sagarva cintitaM cAnena-samametena bhanamayenaM, ki punastucchAno kAmabhogAna | // 15 // | kAraNAaSTapatijamenaM vyApAdayituM na yukta, zobhanaM me bhrAtRbhiranucitaM, ahamapi tadanutiSThAmi iti cintayitvA bhaNitaM cAnena-bhiriyA puruSAvaM te'dharmayurapravRttasya, bhalaM me bho jyaM, anajAmIti, muktadaNDaH manajitaH, bharatena bAhubalinaH putro rAjye sthApitaH / pAhupakSI vicintayati-tAtasamIpe | bhAtaro me * ci nedam bhuMjAmi. dIpa anukrama JABERatinintamational wjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~307~
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 348], ASyaM [31]...]. leDuyarA samuppa te kiha niraisao picchAmi, ettheya tAva acchAmi jAva kevalanANaM samuppaNNaMti, evaM so paDimaM Thio, mA jANai sAmI tahavi na paDhave, amUDhalakkhA titthayarA, tAhe saMvaccharaM acchai kAussaggeNaM, vallIvitANeNaM vaDhio, pAyA ya dhammIyaniggaehiM bhuyaMgehiM, puNNe ya saMvacchare bhagavaM baMbhIsuMdarIo pahavei, purvi na paTTaviA, jeNa tayA sammaM na paDivAitti, tAhiM so maggaMtIhiM vahItaNaveDhio diTTho, parudeNaM mahalleNaM kuceNaMti, taM daDUNa baMdio, imaM ca bhaNiyaM tAo ANavei-na kira hatthivilaggassa kevalanANaM samuppajaiti bhaNiUNaM gayAo, tAhe paci tito kahiM ettha itthI ?, tAo a aliyaM na bhaNati, tato ciMtaMteNa NAyaM-jahA mANahatthitti, ko ya mama mANo, | vaccAmi bhagavaMtaM vaMdAmi te ya sAhuNoti pAde ukkhitte kevalanANaM samuppaNNaM, tAhe gaMtUNa kevaliparisAe Thio / tAhe bharaho'vi rajjaM bhuMjai / marIIvi sAmAiyAdi ekArasa aMgANi ahijjio / sAmpratamabhihitArthopasaMhArAyedaM gAthAsaptakamAha 1 laghutarAH samutpannajJAnAtizayAH tAn kathaM niratizayaH pazyAmi atraiva tAvattiSThAmi yAvatkevalajJAnaM samutpannamiti (samutpadyata iti ) evaM sa pratimAM sthitaH, mAnaparvatazikhare, jAnAti svAmI tathApi na prasthApayati, amUDalakSyAstIrthakarAH, tadA saMvatsaraM tiSThati kAyotsargeNa, balaSitAnena veSTitaH pAdau ca valmIka nirbhujaH, pUrNe ca saMvAsare bhagavAn mAjhIsundayA~ prasthApayati, pUrvaM na prasthApite yena tadA samyak na pratipadyata iti, tAbhyAM mArgaya strIbhyAM sa valI tRNaceSTito dRSTaH prarUDhena mahatA kUrceneti taM dRSTrA vanditaH idaM ca bhaNitam-tAta AjJApayati na kila hastivilasya kevalajJAnaM samutpayata. iti bhaNilAgate, tadA pracintitaH ( cintitumArabdhavAn ) kA istI ?, tAtakhAlIkaM na bhagati, tatacintayatA jJAtaM yathA mAno hastIti kakha mama mAnaH, jAmi bhagavantaM (prati) vande tAM sAdhUniti pAde vakSise kevalajJAnaM samutpannaM tadA gatvA kevapidi sthitaH / tadA bharato'pi rAjyaM bhunakti / marIcirapi sAmAyikAdInyekAdazAGgAnyadhItavAn paviAo + paDivanihitti jeGaja ! tAbho. kicha cintito Education into For Parts Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 308~
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] // 153 // Avazyaka- 4 bAhubalikovakaraNaM niveaNaM cakki devayA kahaNaM / nAhammeNaM jujjhe dikkhA paDimA paiNNA ya / / 349 / / paDhamaM diTThIjuddhaM vAyAjuddhaM taheva bAhAhiM / muTThIhi a daMDehi a savvatthavi jippara bharaho // 32 // so eva jippamANo viharo aha naravaI vicite / kiM manni esa cakkI ? jaha dANi dubbalo ahayaM // 33 // saMvacchareNa dhUaM amUDhalakkho u pesae arihA / hatthIo oyarati a vutte cintA pae nAMNaM // 34 // uppaNNanANarayaNo tiSNapaiNNo jiNassa paamuule| gaMtuM titthaM namiuM kevaliparisAi AsINo // 35 // kAUna egachataM bharaho'vi a bhuMjae biulabhoe / mariIvi sAmipAse viharaha tavasaMjama samaggo // 36 // sAmAi abhAIaM ikArasamAGa jAva aNgaau| ujjuto bhattigato ahijio so gurusagAse // 37 // (bhASyam) "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 349], bhASyaM [32], AsAmabhihitArthAnAmapi asaMmohArthamakSaragamanikA pradarzyate - bharatasaMdezAkarNane sati bAhubalinaH kopakaraNaM, tanni vedanaM cakravarttibharatAya dUtena kRtaM, 'devayatti' yuddhe jIyamAnena bharatena kimayaM cakravartI na tvahamiti cintite devatA Agateti, 'kahaNaMti' bAhubalinA pariNAmadAruNAn bhogAn paryAlocya kathanaM kRtaM alaM mama rAjyeneti, tathA cAha - nAgha rmeNa yudhyAmIti, dIkSA tena gRhItA, anutpannajJAnaH kathamahaM jyAyAn laghIyaso drakSyAmItyabhisaMdhAnAt pratimA aGgIkRtA pratijJA ca kRtA - nAsmAdanutpannajJAno yAsyAmIti niryuktigAthA, zeSAstu bhASyagAthAH 349 // * tAhe ca nANI ayaM keva Education intemational parayami bAhubaliyA va bhaNibhaM ciratthu rajassa to tujha // 1 // cite va so ma sahorA puliyA paDimaM // 2 (pra0 agvA0 ) For Fasten muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01 ] ~309~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 153 // www.janbay.org " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [349], bhASyaM [37], (40) prata sUtrAka tayozca bharada dharma dRSTiyuddhaM punarvAgyuddhaM tathaiva bAhubhyAM muSTibhizca daNDaizca, 'sarvatrApi' sarveSu yuddheSu jIyate || bhrtH| sa evaM vidhuro'dha narapatirvicintitavAn-kiM manye eSa cakravattI? yathedAnI durbalo'hamiti // kAyo-11 tsargAvasthite bhagavati bAhubalini saMvatsareNa 'dhUtAM' duhitara amUDhalakSastu preSitavAn 'arhana' AditIrthakaraH, 'hastinaH avatara' iti cokne cintA tasya jAtA, yAmIti saMpradhArya 'pade' iti pAdotkSepe jJAnamutpannamiti // utpannajJAnaratnastIrNapratijJo jinasya pAdamUle kevalipArSadaM gatvA tIrtha natvA aasiinH|| atrAntare kRtvA ekacchavaM bhuvanamiti vAkyazeSaH,bharato'pi ca bhule vipulabhogAn / marIcirapi svAmipAce viharati tapaHsaMyamasamanaH / / sa ca sAmAyikAdikamekAdazamaGgaM yAvat udyuktaH kriyAyAM, bhaktigato bhagavati zrute vA, adhItavAn sa gurusakAza ityupanyastagAthArthaH // 12-37 / / aha aNNayA kayAI gimhe uNheNa parigayasarIro / aNhANaeNa caio imaM kuliMga viciMtei // 350 // gamanikA-'atha' ityAnantarye 'kadAcid' ekasminkAle grISme uSNena parigatazarIraH 'asnAneneti' asnAnaparIpaheNa tyAjitaH saMyamAt 'etatkuliGga' vakSyamANaM vicintayatIti gAthArthaH // 350 // merugirIsamabhAre na humi samattho muhuttamavi voDhuM / sAmaNNae guNe guNarahio saMsAramaNukakhI // 351 // gamanikA-merugiriNA samo bhAro yeSAM te tathAvidhAstAn naiva samartho muhartamapi voTu, kAna?, zramaNAnAmete zrAmaNAH, " duhitarI. + pado.. pariSada. tattI. dIpa anukrama S wlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: marIci kathAnaka ~310 ~
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [351], bhASyaM [37...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 154 // prata sutrAMka ke te?, guNAH viziSTakSAntyAdayastAn , kuto, yato dhRtyAdiguNarahito'haM saMsArAnukAGgIti gAthArthaH // 351 // tatazca kiM mama yujyate , gRhasthatvaM tAvadanucitaM, zramaNaguNAnupAlanamapyazakyaM sa na evamaNucitaMtassa tassa niagA maI samuppaNNA / laddho mae uvAo jApA me sAsapA buddhI // 352 / / / vyAkhyA-'evaM' uktena prakAreNa anucintayatastasya nijAmatiH samutpannA, na paropadezena, sa hyevaM cintayAmAsa-1 labdho mayA vartamAnakAlocitaH khalUpAyaH, jAtA mama zAzvatA buddhiH, zAzvateti AkAlikI prAyo niravadhajIvikAhetukhAt iti gAthAthaiH // 352 // yaduktaM 'idaM kuliGgaM acintayat' tatpradarzanAyAhasamaNA tidaMDavirayA bhagavaMto nihuasNkuiaaNgaa| ajiiMdiadaMDassa u hou tithaM mahaM ciMdhaM // 353 // gamanikA-zramaNAH manovAkAyalakSaNatridaNDaviratAH, aizvaryAdibhagayogAnagavantaH, nibhRtAni-antaHkaraNAzubhavyApAracintanaparityAgAt saMkucitAni-azubhakAyavyApAraparityAgAt aGgAni yeSAM te tathocyante, ahaM tu naivaMvidho yato'ta:-'ajitendiyetyAdi' na jitAni indriyANi-cakSurAdIni daNDAzca-manovAkAyalakSaNA yena sa tathocyate, tasya ajitendriyadaNDasya tu bhavatu tridaNDaM mama cihaM, avismaraNArthamiti gAthArthaH // 353 // loiMdiamuMDA na ahayaM khureNa sasiho a / thUlagapANivahAo veramaNaM me sayA hou // 354 // gamanikA yo bhavati-dravyato bhAvatazca, tatraite zramaNA dravyabhAvamuNDAH, katham / , locena indriyaizca munnddaaH| dIpa anukrama | // 154 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~311~
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [354], bhASyaM [37...], (40) prata sUtrAka saMyatAstu, ahaM to yataH ataH alaM dravyamuNDatayA, tasmAdahaM kSureNa muNDaH sazikhazca bhavAmi, tathA sarvaprANivadhaviratAH ahaM tu nevaMvidho yataH ataH sthUlaprANAtipAtAviramaNaM me sadA bhavatviti gAthArthaH // 354 // nikiMcaNA ya sabhA akiMcaNA majma kiMcaNaM hou / sIlasugaMdhA samaNA ahayaM sIleNa duggaMdho // 355 // gamanikA-nirgataM kiMcana-hiraNyAdi yebhyaste niSkiJcanAzca zramaNAH tathA avidyamAna kizanam-alpamapi yeSAM / te'kiJcanA-jinakalpikAdayaH, ahaM tu naivaMvidho yataH ato mArgAvismRtyarthaM mama kizcanaM bhavatu pvitrikaadi| tathA zIlena zobhano gandho yeSAM te tathAvidhAH, ahaM tu zIlena durgandhaH ato gandhacandanagrahaNaM me yuktamiti | gAthArthaH // 355 // tathAvavagayamohA samaNA mohacchapaNassa chattayaM hou / aNuvAhaNA ya samaNA mamaM tu uvAhaNA hontu / / 356 // gamanikA-vyapagato moho yeSAM te vyapagatamohAH zramaNAH, ahaM tu netthaM yataH ato mohAcchAditasya chantrakaM bhvtu| | anupAnakAca zramaNAH mama copAnahI bhavata iti gAthAkSarArthaH // 356 // tathA sukaMvarA ya samaNA miraMcarA majma dhAurattAI / huMtu ime vatthAI ariho mi kasAyakalusamaI // 357 // gamanikA-zuklAnyambarANi yeSAM te zuklAmbarAH zramaNAH, tathA nirgatamambaraM (andhAnam 4000) yeSAM te nirambarA dIpa anukrama *kAnanaM. + ana a. nA ji.. gAthArthaH. JABERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~312~
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [358], bhASyaM [37...], (40) Avazyaka // 155 // prata sutrAMka jinakalpikAdayaH 'maJjhanti' mama ca, pate zramaNA ityanena tatkAlotpannatApasazramaNabyudAsaH,dhAturaktAni bhavantu mama vastrANi hAribhadrIkimiti ?, 'aho'smi' yogyo'smi teSAmeva, kaSAyaiH kaluSA matiryasya so'haM kaSAyakaluSamatiriti gaathaarthH||357||tthaa yavRttiH vajaMta'vajjabhIrU bahujIvasamAulaM jalAraMbhaM / hou mama parimieNaM jaleNa pahANaM ca piaNaM ca // 358 // vibhAgaH1 gamanikA-varjayanti avadhabhIravo bahujIvasamAkulaM jalArambha, tatraiva vanaspateravasthAnAt , avayaM-pApaM, ahaM tu netthaM yataH ato bhavatu me parimitena jalena snAnaM ca pAnaM ceti gAthArthaH // 358 // evaM so ruiamaI miagamahavigappi imaM liMgaM / taDitaheusujuttaM pArivalaM pavatteha // 35 // | gamanikA-sthUlamUSAvAdAdinivRttaH, evamasau rucitA matiryasya asau rucitamatiH, ato nijamatyA vikalpitaM nijamativikalpitaM, irda liGga, kiMviziSTam -tasya hitAstaddhitAH taddhitAzca te hetavazceti samAsaH, taiH suSu yukta-zliSTa-IN mityarthaH, parivrAjAmidaM pArivajyaM, pravarttayati, zAstrakAravacanAt vartamAnanirdezo'pyaviruddha eva, pAThAntaraM vA 'pArivaja hai tato kAsI' ti pArivAja-taMtaH kRtavAniti gAdhArthaH // 359 // bhagavatA ca saha vijahAra, taM ca sAdhumadhye vijAtIyaM | dRSTvA kautukAllokaH pRSTavAn , tathA cAha| aha taM pAgaDarUvaM daI pucchei bahujaNo dhammaM / kahA jaINaM to so viAlaNe tassa parikahaNA // 36 // TRI | // 155 // gamanikA rUpa-vijAtIyatvAt dRSTvA pRcchati bahurjano dharma, kathayati yatInAM saMbandhibhUtaM kSAntyAdiyato ruci dIpa anukrama JAMERatinenta sairatanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~313~
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 361], bhASyaM [37...], bhaNanti yadyayaM zreSTho bhavatA kiM nAGgIkRta iti vicAraNe tasya pari-samantAt kathanA viratA ityAdilakSaNA, pRcchatIti trikAlagocarasUtrapradarzanArthatvAdevaM nirdezaH, pAThAntaraM vA 'aha taM pAgaDarUvaM daTTu pucchi bahujaNo dhammaM / kahatIMsu jatINaM so viyAlaNe tassa parikahaNA // 1 // ' pravarttata iti gAthArthaH // 360 // lakSaNaM tato'sa parikathanA 'zrama 'dhammakahAakkhitte ubaTTie dei bhagavao sIse / gAmanagarAiAI biharai so sAmiNA saddhiM // 361 // gamanikA - dharmakathAkSitAn upasthitAn dadAti bhagavataH ziSyAn, grAmanagarAdIn viharati sa svAminA sArdhaM, bhAvArtha: sugamaH, itthaM nirdezaprayojanaM pUrvavat, granthakAravacanatvAdvA'doSa iti gAthArthaH // 361 // anyadA bhagavAn viramANo'STApadamanuprAptavAn, tatra ca samavasRtaH bharato'pi bhrAtRpravrajyAkarNanAt saMjAtamanastApo'dhRtiM cakre, kadAcidbhogAn dIyamAnAn punarapi gRhNantItyAlocya bhagavatsamIpaM cAgamya nimantrayaMzca tAn bhogeH nirAkRtazca cintayAmAsa| eteSAmevedAnIM parityaktasaGgAnAM AhAradAnenApi tAvaddharmAnuSThAnaM karomIti paJcabhiH zakaTazatairvicitramAhAramAnAyyopanimantrya AdhAkarmAhRtaM ca na kalpate yatInAmiti pratiSiddhaH akRtAkAritenAnnena nimantritavAn, rAjapiNDo'pyakalpanIya iti pratiSiddhaH sarvaprakArairahaM bhagavatA parityakta iti sutarAmunmAthito babhUva, tamunmAthitaM vijJAya devarAT tacchokopazAntaye bhagavantamavagrahaM papraccha katividho'vagraha iti, bhagavAnAha - paJcavidho'vagrahaH, tadyathA- devendrAvagrahaH rAjA * pratiSiddhe. Education intemational For Funny ww muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 314~
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [361], bhASyaM [37...], (40) prata sutrAMka - Avazyaka vagrahaH gRhapatyavagrahaH sAgArikAvagrahaH sAdharmikAvagrahazca, rAjA-bharatAdhipo gRhyate, gRhapatiH-mANDaliko rAjA, sAgA- hAribhadrI rikA-zayyAtaraH, sAdharmikaH-saMyata iti, eteSAM cottarottareNa pUrvaH pUrvo bAdhito draSTavya iti, yathA rAjA'vagraheNAyAta // 156 // vibhAgaH1 devendrAvagraho bAdhita ityAdi prarUpite devarADAha-bhagavan ! ya ete zramaNA madIyAvagrahe viharanti, teSAM mayA'vagrahoDa-13 nujJAta ityevamabhidhAya abhivandha ca bhagavantaM tasthau, bharato'cintayat-ahamapi svamavagrahamanujAnAmIti, etAvatA'pi naH kRtArthatA bhavatu, bhagavatsamIpe'nujJAtAvagrahaH zakra pRSTavAn-bhaktapAnamidamAnItaM anena kiM kAryamiti, devarADAhaxguNottarAn pUjayasva, so'cintayat-ke mama sAdhuvyatirekeNa jAtyAdibhiruttarAH 1, payolocayatA jJAtaM zrAvakA viratA-15 viratatvAdguNottarAH, tebhyo dattamiti / punarbharato devendrarUpaM bhAsvaramAkRtimad dRSTvA pRSTavAn-kiM yUyamevaMbhUtena rUpeNa devaloke tiSThata uta neti, devarAja Aha-neti, tat mAnupaiSTumapi na pAryate, bhAsvaratvAt , punaramyAda bharataH-tasyAkRtimAtreNApi asmAkaM kautukaM, tannidayaMtAM, devarAja Aha-khamuttamapuruSa itikRtvA ekamaGgAvayavaM darzayAmItyabhidhAya yogyAlaGkAravibhUSitAM aGgulImatyantabhAsvarAmadarzayat , dRSTvA ca tAM bharato'tIva mumude, zakAlI ca sthApayitvA mahimAmaSTAhikA cakre, tataHprabhRti zakrotsavapravRtta iti / bharatazca zrAvakAnAdvaya uktavAn bhavadbhiH pratidinaM madIyaM | bhoktavyaM, kRSyAdi ca na kArya, svAdhyAyAdiparairAsitavyaM, bhukke ca madIyagRhadvArAsannavyavasthitaiH vaktavyam-jito bhavAn / imanalAviti pAdika imAna rUpaM, bAhulyAd anuktAnmaheH, tathA ca hajanibhyAmimamiti sUtreNemana , dIrghAdisvaprastuta eca. "nAga 4 grahA. + mAne dIpa anukrama T JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~315~
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [361], bhASyaM [37...], (40) prata sUtrAka vardhate bhayaM tasma, haneti, te tathaiva kRtavantaH, bharatazca ratisAgarAvagADhatvAt pramattatvAt tacchandAkarNanottara-1 kAlameva kenAhaM jita AH jJAtaM-kapAyaiH, tebhya eva ca vardhate bhayamityAlocanApUrva saMvegaM yAtavAn iti / atrA-18 5ntare lokabAhulyAt sUpakArAH pAkaM kamazaknuvanto bharatAya niveditavanta:-neha jJAyate-kA zrAvakaH ko vA neti, lokasya pracuratvAt, Aha bharata:-pRcchApUrvakaM deyamiti / tatastAn pRSTavantaste-ko bhavAn , zrAvakaH, zrAvakANAM kati | vratAni ?, sa Aha-zrAvakANAM na santi vratAni, kintvasmAkaM paJcANuvratAni, kati zikSAbratAni ?, te uktavantaH-sapta |zikSAbratAni, ya evaMbhUtAste rAjJo niveditAH, sa ca kAkiNIralena tAn lAJchitavAn, punaH SaNmAsena ye'nye bhavanti tAnapi lAJchitavAn , SaNmAsakAlAnuyogaM kRtavAn , evaM brAhmaNAH saMjAtA iti / te ca svasutAn sAdhubhyo dattavantaH, te ca pravajyAM cakruH, parIpahabhIravastu zrAvakA evAsanniti 7 iyaM ca bharatarAjyasthitiH, Adityayazasastu kAkiNIratnaM nAsIt , suvarNamayAni yajJopavItAni kRtavAn, mahAyazaHprabhRtayastu kecana rUpyamayAni, kecana vicitrapaTTasUtramayAni, hai ityevaM yajJopavItaprasiddhiH / amumevA) samosaraNetyAdigAthayA pratipAdayatisamusaraNa bhatta uggaha aMguli jhaya sakka sASayA ahiaa|jeaa bahui kAgiNilaMchaNa aNusajjaNA atttth||362||10 gamanikA-samavasaraNa bhagavato'STApade khalvAsIt , bhaktaM bharatenAnItaM, tadagrahaNonmAthite sati bharate devezo bhagava|ntamavagrahaM pRSTavAn , bhagavAMzca tasmai pratipAditavAn / 'aMguli jhaya'ti bharatanRpatinA devalokanivAsirUpapRcchAyAM kRtAyAM indreNa aGguliH pradarzitA, tata evArabhya dhvajotsavaH pravRttaH / 'sakatti bharatanRpatinA kimanenAhAreNa kAryamiti pRSTaH dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~316~
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [363], bhASyaM [37...], (40) Avazyaka- // 157 // prata zako'bhihitavAn-tvadadhikebhyo dIyatAmiti, paryAlocayatA jJAta-zrAvakA adhikA iti / 'jeyA vahaitti' prAkRtazailyA hArabhadrA 'jito bhavAn vardhate bhayaM' bhuktottarakAlaM te uktavantaH, 'kAgiNilaMchaNatti' pracuratvAt kAkiNIralena lAJchanaM-cihaM teSAMka yavRttiH kRtamAsIt 'aNusajjaNA aDha'tti aSTI puruSAn yAvadayaM dharmaH pravRttaH, aSTau vA tIrthakarAna yAvaditi gAthArthaH // tata Udhrva vibhAgaH1 mithyAtvamupagatA iti // 362 // |rAyA AiJcajaso mahAjase aicale a balabhadde / balavirie kattavirie jalavirie daMDavirie ya / / 363 // / bhAvArthaH sugama eveti gaadhaarthH|| eehiM addhabharahaM sapalaM bhutaM sireNa dhario a| pavaro jiNiMdamauDo sesehi na cAhao boI / / 364 // ___ gamanikA-ebhirardhabharataM sakalaM bhukta, zirasA dhRtazca, ko'sAvityAha-avaro jinendramukuTo devendropanItaH zeSaH| narapatibhiH na zakito voDhuM, mahApramANatvAditi gAthArthaH // 364 / / assAvagapaDiseho chaDhe chaThe a mAsi aNuogo / kAleNa ya micchattaM jiNaMtare sAhuvoccheo // 365 / / gamanikA-azrAvakANAM pratiSedhaH kRtaH, Urdhvamapi paSThe SaSThe mAse anuyogo babhUva, anuyogaH-parIkSA, kAlena gacchatA mithyAtvamupagatAH, kadA!, navamajinAntare, kimiti !, yatastatra sAdhuvyavaccheda AsIditi gAthArthaH // 365 // sAmprata C // 157 // muktAnuktArthapratipAdanAya saMgrahagAthAmAha *prathamo. sutrAMka / dIpa anukrama SHA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~317~
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Education 66 "Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 366], bhASyaM [37...], mAhANaM 1 vee kAsI a 2 puccha 3 nivvANaM 4 kuMthUbha 6 jiNahare 7 kavilo 8 bharahassa dikkhA ya 9 // 366 // ( mUladAragAhA ) gamanikA - dAnaM ca mAhanAnAM loko dAtuM pravRtto, bharatapUjitatvAt / 'vede kAsI a'tti AryAn vedAn kRtavAMzca bharata eva, tatsvAdhyAyanimittamiti, tIrthakRtstutirUpAn zrAvakadharmapratipAdakAMzca, anAryastu pazcAt sulasAyAjJavalkyAdibhiH kRtA iti / 'puccha'tti bharato bhagavantamaSTApadasamavasRtameva pRSTavAn yAdRgbhUtA yUyaM evaMvidhAstIrthakRtaH kiyantaH khalviha bhaviSyantItyAdi / 'NibANaM'ti bhagavAnaSTApade nirvANaM prAptaH, devairagnikuNDAni kRtAni, stUpAH kRtAH, jinagRhaM bharatazcakAra, kapilo marIcisakAze niSkrAntaH, bharatasya dIkSA ca saMvRtteti samudAyArthaH // 366 // avayavArtha ucyateAdyAvayavadvayaM vyAkhyAtameva, pRcchAvayavArthe tu 'puNaravi' gAthetyAdinA Aha puNaravi a samosaraNe pucchIa jiNaM tu cakkiNo bhrhe| appuTTho a dasAre titthayaro ko ihaM bharahe ? || 367 // gamanikA - punarapi ca samavasaraNe pRSTavAMzca jinaM tu cakravarttinaH bharataH, cakravarttina ityupalakSaNaM tIrthakRtazceti, bharata - vizeSaNaM vA cakrI bharatastIrthakarAdIn pRSTavAn / pAThAntaraM vA 'pucchIya jiNe ya cakkiNo bharahe' pRSTavAn jinAn cakravarttinazca bharataH, cazabdasya vyavahitaH saMbandhaH, bhagavAnapi tAn kathitavAn, tathA apRSTazca dazArAn, tathA tIrthakaraH ka iha bharate'syAM paripadIti pRSTavAn, bhagavAnapi marIciM kathitavAn iti gAthAkSarArthaH // 367 // tathA cAha niyuktikAraH - * cakravartI For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01 ] ~ 318~ www.ncbrary.org " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [368], bhASyaM [37...], (40) prata sutrAMka jiNacaphidasArANaM vaNNa 1 pamANAI 2 nAma 3 gottAI 4 / Avazyaka hAribhadrI AU 5 pura 6 mAi 7 piyaro 8 pariyAya 9 gaI ca 10 sAhI // 338 / (dAragAhA) yavRttiH // 158 // [vibhAga 1 gamanikA-jinacakridazArANAM' jinacakravartivAsudevAnAmityarthaH, varNapramANAni tathA nAmagotrANi tathA Ayu:| purANi mAtApitarI yathAsaMbhavaM paryAyaM gatiM ca, cazabdAt jinAnAmantarANi ca ziSTavAn iti dvAragAthAsamAsAthaiH // 368 // avayavArthaM tu vakSyAmaH / tatra praznAvayavamadhikRtya tAvadAha bhASyakAra: jArisayA loagurU bharahe vAsaMmi kevalI tumbhe / erisayA kai anne tAyA! hohiMti titdhayarA // 38 // (bhASyam ) vyAkhyA-yAdRzA lokaguravo bhArate varSe kevalino yUyaM, IdRzAH kiyanto'nye'traiva tAta ! bhaviSyanti tiirthkraaH| 4 iti gAthArthaH // 38 // aha bhaNai jiNavariMdo bharahe vAsaMmi jAriso ahayaM / erisayA tevIsaM aNNe hohiMti titthayarA / / 369 // nigdsiddhaa|| te caivaM | // 158 // hohI ajio saMbhava abhiNadaNa sumai suppabha mupaaso|ssi puSpadaMta sIala sijaMso vAsupujjo a||370||3 dAvimalamaNatai dhammo saMtI kuMthU aro a mallI a| muNimunvaya nami nemI pAso taha bahamANo a|| 371 // * bharate. +ce mAse. dIpa anukrama T wwjandiarary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 319~
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [371], bhASyaM [38], (40) xik prata sUtrAka hA- bhAvArthaH sugama evAra da aha bhaNai naravariMdo bharahe vAsaMmi jAriso u ahaM / tArisayA kai aNNe tAyA hohiMti rAyANo? // 372 // gamanikA-atha bhaNati naravarendro-bharataH, bhArate varSe yAdRzastvahaM tAdRzAH kalyanye tAta! bhaviSyanti rAjAna iti gaathaarthH|| 372 // aha bhaNai jiNavariMdo jArisao taM nariMdasalo / erisayA ekArasa aNNe hohiM ti rAyANo // 373 // gamanikA-atha bhaNati jinavarendro-yAdRzastvaM narendra zArdUlaH, zArdUla:-siMhaparyAyaH, IdazA ekAdaza anye bhavipyanti rAjAnaH // 373 // te caitehohI sagaro maghavaM sarNakumAro ya rAyasahUlo / saMtI kuMthU a aro hoI subhUmo ya korabbo // 374 / / Navamo a mahApaumo hariseNo ceva rAyasaGkalo / jayanAmo a naravaI vArasamo vaMbhadatto a // 375 // 8gAthAdvayaM nigadasiddhameva / yaduktam 'apRSTazca dazArAn kathitavAn tadabhidhitsurAhi bhASyakAra:hohiMti vAsudevA nava aNNe niilpiiakosijjaa| halamusalacakkajohI satAlagaruDajkSayA do do||39|| (bhASyam) vyAkhyA-bhaviSyanti vAsudevA nava baladevAzcAnukkA apyatra tatsahacaratvAt draSTavyAH, yato vakSyati 'satAlagaruDajhayA do do', te ca sarve baladevavAsudevA yathAsaMkhyaM nIlAni ca pItAni ca kauzeyAni-vastrANi yeSAM te tathAvidhAH, _* tAdRzaH. + havai. sayAha. dIpa anukrama CX muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vAsudeva-baladeva AdInAm nAma-nirdeza: ~320~
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 375], bhASyaM [ 39 ], Avazyaka - yathAsaMkhyameva halamuzalacakrayodhinaH- halamuzalayodhino baladevAH cakrayodhino vAsudevA iti, saha tAlagaruDadhvajAbhyAM varttanta iti satAlagaruDadhvajAH / ete ca bhavanto yugapad dvau dvau bhaviSyataH, baladevavAsudevAviti gAthArthaH // vAsudevA*bhidhAnapratipAdanAyAha // 159 // Jus Educati tibihU a 1 divi 2 sayaMbhu 3 purimuttame 4 purisasIhe 5 / taha purisapuMDarIe 6 datte 7 nArAyaNe 8 kaNhe 9 / / 40 / / (bhASyam ) nigadasiddhA || adhunA baladevAnAmabhidhAnapratipAdanAyAha- apale 1 vijae 2 bhadde 3, suppabhe 4 a sudaMsaNe 5 / ANaMde 6 NaMdaNe 7 paume 8, rAme 9 Avi apacchime // 41 // (bhASyam) nigadasiddhA || vAsudevazatrupratipAdanAyAha AsaggIve 1 tAraya 2 meraya 3 mahukeDhave 4 nisuMbhe 5 a / bali 6 paharAe 7 taha rAvaNe 8 a navame jarAsiMdhU // 42 // (bhASyam ) nigadasiddhA eva // ee khalu paDisattU kittI purisANa vAsudevANaM / sanve a cakkajohI sacve a yA sacakehiM // 43 // (bhASyam) gamanikA - ete khala pratizatravaH ete evaM khaluzabdasya avadhAraNArthatvAt nAnye, kIrtti puruSANAM vAsudevAnAM sarve cakra For hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 321 ~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 159 // www.laincibrary.org
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [375], bhASyaM [43], (40) prata sUtrAka CENCE yodhinaH, sarve ca hatAH svacakairiti-yatastAnyeva taccakrANi vAsudevavyApattaye kSiptAni taiH, puNyodayAt vAsudevaM praNamya || tAneva vyApAdayanti iti gAthArthaH // evaM tAvatyAgupanyastagAthAyAM varNAdidvAropanyAsa parityajya asaMmohArthaVImutkrameNa jinAdInAM nAmadAramukta, pArabhavikaM caiSAM varNanAmanagaramAtRpitRpurAdikaM prathamAnuyogato'vaseyaM, iha vistara-1 bhayAnokkamiti // sAmprataM tIrthakaravarNapratipAdanAyAhapaumAbhavAsupujjA rattA sasipuSpadaMta sasigorA / subbayanemI kAlA pAsI mallI piyaMgAmA // 376 / / varakaNagataviagorA solasa titthaMkarA muNeyabvA / eso vaSaNavibhAgo cauvIsAe jiNavarANaM // 377 // gAthAdvayaM sUtrasiddhameva / / sAmprataM tIrthakarANAmeva pramANAbhidhitsayAha paMcerva 1 apaMcama 2 cattAra 3 buha 4 taha tiga 5 ceva / / aDDAijA 6 duSiNa 7 a divaDa 8 megaM ghaNusayaM 9 ca / / 378 // nauI 10 asIi 11 sattari 12 saTThI 13 paNNAsa 14 hoi nAyavvA / paNayAla 15 catta 16 paNatIsa 17 tIsA 18 paNavIsa 19 vIsA 20ya // 379 // paNNarasa 21 dasa dhaNUNi ya 22, nava pAso 23 sattarayaNio viiro| nAmA pubbuttA khalu titthayarANaM muNeyabvA // 38 // sabhI paMcadhagussaya pAso nava sattarayaNio vIro / sesaha paMca aGka ya, paNyA dasa paMca paridINA 10(0 adhyA0). dIpa anukrama 1564 JABERatinintamational wwlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~322~
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [380], bhASyaM [43...], (40) Avazyaka hAribhadrI // 16 // prata sutrAMka etAstisro'pi pAThasiddhA eva // 378-379-380 // sAmprataM bhagavatAmeva gotrANi pratipAdayannAhamuNisubvao a arihA arihanemI a goamsguttaa|sesaa titthayarA khalu kAsavaguttA muNeyabvA // 381 // dU vibhAgaH1 nigadasiddhA // AyuSkAni tu prAkpratipAditAnyeveti na pratanyante, bhagavatAmeva purapratipAdanAya gAthAtritayamAha ikkhAga bhUmi 1 ujjhA 2 sAvasthi 3 viNia 4 kosalapuraM 5 ca / kosaMbI 6 vANArasI 7 caMdANaNa 8 taha ya kAkaMdI 9 // 382 // bhadilapura 10 sIhapuraM 11caMpA 12 kaMpilla 13 ujjJa 14 rayaNapuraM 15 / tiNNeva gayapuraMmI 18 mihilA 19 taha ceva rAyagihaM 20 // 383 // mihilA 21 sorianayara 22 vANArasi 23 taha ya hoi kuNddpurN| usabhAINa jiNANaM jammaNabhUmI jahAsaMkhaM // 384 // nigada siddhaaH|| bhagavatAmeva mAtRpratipAdanAyAhamarudevi 1 vijaya 2 seNA 3 siddhatthA 4 maMgalA 5 susImA 6 ya / // 16 // puhavI 7 lakkhaNa 8 sAmA 9naMdA 10viNha 11 jayA 12 rAmA 13 // 385 / / sujasA 14 subbayA 15 airA 16, sirI 17 devI 18 pabhAvaI 19 / paumAvaI 20 a vappA 21 a, siva 22 vammA 23 tisalA 24 ia // 386 // dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bhagavata: nagarI, mAtA, pitA AdinAm nAma-nirdeza: ~323~
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [387], bhASyaM [43...], (40) prata sUtrAka gAthAdvayaM nigadasiddhameva // bhagavatAmeva pitRpratipAdanAyAhanAbhI1jiasattU 2 A, jiyArI 3 saMvare 4 ia / mehe 5 dhare 6 paiDhe 7 a, mahaseNe 8 akhttie||387) suggIve 9 daDharahe 10 viNDa 11, casupUje 12 a akhttie| kayavammA 13 sIhaseNe 14 a, bhANU 15 visaseNe 16 ia // 388 / / sUre 17 sudaMsaNe 18 kuMbhe 19 sumittu 20 vijae 21 samudavijae 22 a| rAyA a assaseNe 23 siddhatthe'viya 24 khattie // 389 // | nigdsiddhaaH||pyaayo-gRhsthaadipryaayo bhagavatAmukta eva tathaiva drssttvyH| sAmprataM bhagavatAmeva gatipratipAdanAyAha sabvevi gayA bhukkhaM jAijarAmaraNabaMdhaNavimukA / titthayarA bhagavaMto sAsayasukkhaM nirAvAhaM // 390 // | nigadasiddhA // evaM tAvattIrthakarAn aGgIkRtya pratidvAragAthA vyAkhyAtA, idAnIM cakravartinaH aGgIkRtya vyAkhyAyate|eteSAmapi pUrvabhavavaktavyatAnivaddhaM payavanAdi prathamAnuyogAdavaseyaM, sAmprataM cakravartivarNapramANapratipAdanAyAha sabvevi egavaNNA nimmalakaNagappabhA muNeyabvA / chakkhaMDabharahasAmI tesi pamANaM ao cucchaM / / 391 // |paMcasaya 1 addhapaMcama 2 vAyAlIsA ya adhnnuaNc| igayAla dhaNussaddhaM 4 ca cautthe paMcame cattA 5 // 392 // paNatIsA 6 tIsA 7 puNa aTThAvIsA 8 ya vIsai 9dhnnuunni|| paNNarasa 10 bAraseva ya 11 apacchimo satta ya dhaNUNi 12 // 393 // dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~324 ~
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 161 // nigadasiddhAH // nAmAni prAkpratipAditAnyeva, sAmprataM cakravarttigotrapratipAdanAyAha-OM kAsavaguttA sabbe caudasarayaNAhiyA smkkhaayaa| deviMdabaMdiehiM jiNehi jiarAgadosehiM // 394 // sUtrasiddhA / sAmprataM cakravartyAyuSkapratipAdanAyAha- %%% "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryuktiH [ 394], bhASyaM [43...], Education intol caurAsI 1 bAvattarI a puNvANa saghasahassAI 2 / paMca 3 yatiNi a 4 evaM ca 5 sayasahassA u vAsANaM // 395 // paMcANass sahassA 6 caurAsII a 7 ahame saThThI 8 / tIsA 9 ya dasa 10 ya tiNNi 11 a apacchime sattavAsasayA 12 / / 396 / / gAthAdvayaM paThita siddham // idAnIM cakravarttinAM purapratipAdanAyAha jammaNa viNIa 1 ujjhA 2 sAvatthI 3 paMca hatthiNapuraMmi 8 / vANArasi 9 kaMpille 10 rAyagihe 11 caiva kaMpille 12 // 397 / / nigadasiddhA eva // sAmprataM cakravarttimAtRpratipAdanAyAha sumaMgalA 1 jasavaI 2 bhaddA 3 sahadevi 4 aira 5 siri 6 devI 7 / tArA 8 jAlA 9 merA 10 ya vappamA 11 taha ya cUlaNI a // 398 // nigadasiddhA // sAmprataM cakravarttipitRpratipAdanAyAha For Fasten muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] cakravartinAM AyuH, nagarI, mAtA AdinAm nAma-nirdeza: ~325~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgA 1 | // 169 // www.ncbrary.org "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [399], bhASyaM [43...], (40) 25 % prata % sUtrAka usabhe 1 sumittavijae 2 samuddavijae 3 a assaseNe a 4 / taha vIsaseNa 5 sUre 6 sudaMsaNe 7 kattacirie 8 a // 399 // paumuttare 9 mahAhari 10vijae rAyA 11 taheva baMbhe 12 a| osappiNI imIse piunAmA cakkabahINaM / / 400 // gAthAdvayaM nigadasiddhameva // paryAyaH keSAzcit prathamAnuyogato'vaseyaH, keSAzcit pratrajyA'bhAvAt na vidyata eveti // 4 sAmprataM cakravartigatipratipAdanAyAhaaheca gayA mokkhaM subhumo baMbho a sattami puDhaviM / maghavaM sarNakumAro sarNakumAraM gayA kappaM // 401 // nigadasiddhA // evaM tAvaJcakravarmino'pyadhikRtya vyAkhyAtA pratidvAragAthA, idAnI vAsudevabaladevAGgIkaraNato vyAkhyAyate-eteSAmapi ca pUrvabhavavaktavyatAnivaddhaM cyavanAdi prathamAnuyogata evAvaseyaM, sAmprataM vAsudevAdInAM varNapramANapratipAdanAyAhavaNNeNa vAsudevA sabve nIlA balA ya sukkilyaa| eesi dehamANaM vucchAmi ahANupuThavIe // 402 // paDhamo dhaNUNasI31 sattari 2 sahI 3 a paNNa 4 paNayAlA 5 / auNattIsaM ca dhaNU 6 chabbIsA 7 solasa 8 daseva 9 // 403 // gAthAdvayaM nigadasiddhaM // nAmAni prAgabhihitAnyeva / sAmprataM vAsudevAdInAM gotrapratipAdanAyAha *** dIpa anukrama FRENCEOM muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 326~
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 162 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 404], bhASyaM [43...], Education intimation baladevavAsudevA adveSa havaMti goyamasaguptA / nArAyaNapatramA puNa kAsavagusA muNeabvA // 404 // nigadasiddhA // vAsudevabaladevAnAM yathopanyAsamAyuHpratipAdanAyAha sII 1 bisattari 2 sahI 3 tIsA ya 4 dasa 5 ya lakkhAI / paNNaDi sahassAI 6 chappaNNA 7 bArase 8 gaM ca 9 // 405 // paMcAsII 1 paNNattarI a 2 paNNaDi 3 paMcavaNNA 4 ya / sattarasa sayasahassA 5 paMcamae AuaM hoi // 406 // paMcAsIi sahassA 6 paNNaThThI 7 taha ya veva paNNarasa 8 / bArasa sayAI 9 AuM baladevANaM jahAsaMkhaM // 407 // nigadasiddhAH // sAmpratamamISAmeva purANi pratipAdyante - tatra --- poaNa 1 bAravaitigaM 4 assapuraM 5 taha ya hoi capuraM 6 / vANArasi 7 rAyagi 8 apacchimo jAo mahurAe 9 // 408 // nigadasiddhA / eteSAM mAtApitRpratipAdanAyAha- migAvaI 1 umA caiva 2, puhavI 3 sIA ya 4 ammayA 5 / lacchImaI 6 sesamaI 7, kegamaI 8 devaI 9 ia // 409 // bhadda 1 subhaddA 2 suppabha 3 sudaMsaNA 4 vijaya 5 vaijayaMtI 6 a / taha ya jayaMtI 7 aparAjiA 8 ya taha rohiNI 9 caiva // 410 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita vAsudeva baladevAdinAM AyuH, nagarI, mAtA AdinAm nAma-nirdeza: For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~327~ // 162 // wor
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [411], bhASyaM [43...], (40) prata sUtrAka havaha payAvaha 1baMbho 2 ruho 3 somo 4 siyo 5 mahasiyo 6a| aggisihe 7 a dasarahe 8 navame bhaNie avasudeve 9 // 411 // nigdsiddhaaH|| eteSAmeva paryAyavaktavyatAmabhidhitsurAhapariAo pavajA'bhAvAo natthi vAsudevANaM / hoi balANaM so puNa paDhama'NuogAoM nnaaybvo|| 412 // nigadasiddhA eva / eteSAmeva gati pratipAdayannAha8 ego a sattamAe paMca ya chaTThI' paMcamI ego / ego a cautthIe kaNho puNa taccapuDhavIeM / / 413 // gamanikA ekazca saptamyAM pazca ca SaSThayAM paJcamyAmekaH ekazca caturthI kRSNaH punastRtIyapRthivyAM yAsyati gato veti| sarvatra kiyAdhyAhAraH kAryaH, bhAvArthaH spaSTa eva // 413 // baladevagatipratipipAdaviSayA''ha *bIsabhUI / pAie 2 ghaNadasa 3 samudatta sevAle 5 / pinamitta salimamile 7 puNavasU gaMgadase // 1 // evAI nAmAI puSabhace mAsi bAsudevANaM / itto bakadevANaM jahakarma kittaislAmi // 2 // virasanaMdI / sucatI 24 sAgaradatte 3 asobha lalie 5 / vArAha dhaNasseNe . bhavarAiba rAyalalie y||3|| saMbhUna subhada 2 mudasaNe 3bha sijaMsa paha 5 gaMge 6 / sAgara samuinAme 8 vamaseNe 94 aparikrame // // ee dhammAvarimA kicIpurisANa vAsudevANaM / puvabhave AsIA jattha niNAi kAsI // 5 // mahurA / va kaNagavatthU 2 sAvadhI 3 pomaNaM ca rAyagihaM 5 kAvaMdI 5 mihilAvi ya. vANArasi isthiNapuraM ca // 6 // gAvI jUe saMgAme itthI pArAie raMgami / bhanANurAgaguhI parabaDI mAvagA ibha // 7 // mahasukA pANaya saMtagAva sahasArao a mAhiMdA / baMbhA sohamma sarNakumAra navamo mahAmukA // 8 // tipaNevaNusarehiM tiSaNeva bhave tahA mahAsukhA / avasesA baladevA kSaNaMtaraM baMmalogacubhA ||9||(m0 aNyA0). dIpa anukrama SERICA JABERatin intimationa wwwtainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~328~
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [414], bhASyaM [43...], (40) Avazyaka ||16shaa prata sutrAMka aDhatagaDA rAmA ego puNa baMbhalogakappaMbhi / ubavaNNu tao cai sijjhissai bhArahe vAse // 414 // dahAribhadrIgamanikA-aSTa antakRto rAmAH, antakRta iti jJAnAvaraNIyAdikarmAntakRtaH, siddhiM gatA ityarthaH / ekaH punaHyavRttiH brahmalokakalye utpatsyate utpanno veti kriyA / tatazca brahmalokAcyuskhA setsyati mokSaM yAsyati bhArate varSa iti gAdhArthaH // 414 // Aha-kimiti sarve vAsudevAH khalvadhogAmino rAmAzcordhvagAmina iti ?, AhaaNiANakaDA rAmA savve'vi a kesavA niANakaDA / uhuMgAmI rAmA kesava sabve ahogAmI // 415 // | gamanikA-anidAnakRto rAmAH, sarve api ca kezavA nidAnakRtaH, UrdhvagAmino rAmAH, kezavAH sarve adhogAminaH / / bhAvArthaH sugamo, navaraM prAkRtazailyA pUrvAparanipAtaH 'anidAnakRtA rAmAH' iti, anyathA akRtanidAnA rAmA iti draSTavyaM, kezavAstu kRtanidAnA iti gAthArthaH // 415|| evaM tAvadadhikRtadvAragAthA 'jiNacakkidasArANamityAdilakSaNA prapazvato vyAkhyAteti / sAmprataM yazcakravartI vAsudevo vA yasmin jine jinAntare vA''sIt sa pratipAdyata ityanena saMbandhena jinAntarAgamanaM, tatrApi tAvatprasaGgata eva kAlato jinAntarANi nirdizyante usamo varavasabhagaI tatiasamApacchimaMmi kAlaMmi | uppaNNo paDhamajiNo bharahapiA bhArahe vAse // 1 // // 16 // * sababalu tatya bhoe, bho avarovamA dasa va // 1 // tatto ma cahattArNa iheba ussappiNIi bharaha mi / bhavasiddhimA abhayavaM sijilassai kahatithaMmi // (sArcA pAThAntararUpA). dIpa anukrama T andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: jinAnAm antarANi pradarzyate ~ 329~
Page #331
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 415], bhASyaM [43...], paNNAsA lakkhehiM koDInaM sAgarANa usabhAo / uppaNNo ajiajiNo tatio tIsAeN lakkhehiM // 2 // jiNavasaha saMbhavAo dasahi u lakkhehi ayarakoDINaM / abhinaMdaNo bhagavaM evaikAleNa uppaNNo // 3 // abhinaMdaNAta sumatI navahi u lakkhehi aparakoDINaM / uppaNI suhapuNo suppabhanAmassa vocchAmi // 4 // uI ya sahassehiM koDInaM sAgarANa puNNANaM / sumaddajiNAu paDamo evatikAle uppaNNo // 5 // paumapahanAmAo navahi sahassehi ayarakoDINaM / kAleNebadda eNaM supAsanAmo samuppaNNo // 6 // | koDIsaehi navahi u supAsanAmA jiNo samuppaNNo / caMdapyabho pabhAe pabhAsayaMto u telokaM // 7 // uIe koDIhiM sasIu suvihIjiNo samutpaNNo / suvihijiNAo navahi u koDIhiM sIalo jAo // 8 // sIalajiNAu bhayavaM sijjaMso sAgarANa koDIe / sAgarasayaUNAe varisehiM tahA imehiM tu // 9 // chabvIsAeN sahassehiM caiva chAvaTTi sayasahassehiM / etehiM UNiA khalu koDI maggilliA hoi // 10 // caDapaNNA ayarANaM sisAo jiNo u vasupujjo / vasupujjAo vimalo tIsahi ayarehi uppaNNo // 11 // Jus Education intimatio For Patenty *% * ~330~ www.brary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #332
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-1, mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [415...], bhASyaM [43...], (40) hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka-davimalajiNA khappaNo navahiM aparehiNataijiNo'vi / causAgaranAmehiM arNataIto jiNo dhammo // 12 // dhammajiNAo saMtI tihi u ticaubhAgapaliaUNehiM / ayarehi samuppaNNo paliaddheNaM tu kuMthujiNo // 13 // paliacaubhAraNaM koDisahassUNaeNa vAsANaM / kuMthUo aranAmo koDisahasseNa mallijiNo // 14 // mallijiNAo muNisubbao ya caupaNNavAsalakkheMhiM / subvayanAmAoM namI lakkhehiM chahi u uppaNNo // 15 // paMcahi lakkhehiM tao arihanemI jiNo samuppaNNo / tesIisahassehiM saehi amehiM ca // 16 // nemIo pAsajiNo pAsajiNAo ya hoi vIrajiNo / aDDAijasaehiM gaehi caramo smuppnnnno||17|| | iyamantra sthApanA-usabhAo koDilakkha 50 ajio, koDilakkha 30 saMbhavo, koDilakkha 10 abhinaMdaNo, koDilaksa 5 sumatI, koDIo nauIo sahassehiM 90 paumappaho, koDInavasahassehiM 9 supAso, koDInavasapahiM 9 caMdappabho, koDIo uio 90 puSpadaMto, koDIo Navahi u 9 sIalo, koDIUNA 100 sA0 6626000 varisAI sejaMso, sAgaropamA 54 vAsupujjo, tIsasAgarAI 30 vimalo, sAgarovamAI 9 aNaMto, sAgarovamAI 4 dhammo, sAgarovamAI 3 aNAI paliovamacaubhAgehiM tihiM saMtI, paliaddhaM 2 kuMthU, paliyacaumbhAo UNaovAsakoDIsahasseNa 1 aro, vAsakoDIsahassaM 1 mallI, varisalakkhacaupaNNA muNisubao, barisalakkha 6 namI, varisalakkha 5 arihanemI, parisasahassA 83750 pAso, vAsasayAI 250 vaddhamANo / jiNaMtarAI / sAmprataM cakravartino'dhikRtya jinAntarANyeva pratipAdyante-tatra dIpa anukrama 44 T // 164 // JABERatinintamational wwwlandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~331~
Page #333
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [416], bhASyaM [43...], (40) prata sUtrAka usame bharaho ajie sagaro maghavaM sarNakumAro / dhammassa ya saMtissa ya jiNaMtare cakavahidugaM // 416 / / saMtI kuMthU a aro arahaMtA ceva cakkavahI a| aramallIaMtare u havada subhUmo a korabvo // 417 // muNisubbae narmimi a huti duve pumnaamhrisennaa| naminemisu jayanAmo ariTTapAsaMtare pNbho|| 418 // iha ca asaMmohAthai sarveSAmeva jinacakravarttivAsudevAnAM yo yasmin jinakAle'ntare vA cakravartI vA vAsudevo vA bhavi-18 pyati babhUva vA tasya anantaravyAvarNitapramANAyuHsamanvitasya sukhaparijJAnArthamayaM pratipAdanopAya: battIsaM gharayAI kAUM tiriyAyatAhiM rehAhi / uDDAyayAhiM kArDa paMca gharAI tao paDhame // 1 // pannarasa jiNa nirantara suNNadurga ti jiNa suNNatiyagaM ca / do jiNa suNNa jiNido suNNa jiNo suNNa doNNi jiNA // 2 // vitiyapatiThavaNA-do cakki suNNa terasa paNa caki suNNa cakki do suNNA / cakki suNNa ducakI suNNaM cakI du suNNaM ca // 3 // tatiyapaMtiThavaNA-dasa muNNa paMca kesava paNa supaNaM kesi suNNa kesI ya / dosuNNa kesavo'vi ya suNNadurga kesaba ti suNNaM // 4 // pramANAnyAyUMSi cAmISAM pratipAditAnyeva / tAni punaryathAkramaM UrdhvAyatarekhAbhiradhodhogRhadvaye sthApanIyAnIti / tatra iyaM sthApanA sAmprataM pradarzyate dIpa anukrama dancinrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~332 ~
Page #334
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [418], bhASyaM [43...], (40) Avazyaka pUrvalakSAH hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 16 // PK sUtrAMka viSTaH puruSottamaH puruSasiMha dIpa anukrama bharatI maghavAna : nirakumAra zAnti // 16 // RSabhaH ajitaH ElehatanjR sumatiH pabhamabhA supAvaH candraprabhaH suvidhiH kItakaH zreyAMsaH vAsupUjya: vimalA anantaH dharmaH E JABERatinintamational nangionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~333~
Page #335
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [418], bhASyaM [43...], (40) prata TA sUtrAka SC uktasambandhagAthAtrayagamanikA-RSabhe tIrthakare bharatazcakravartI, tathA ajite tIrthakare sagarazcakravartI bhaviSyati evN| tIrthakarokAnuvAdaH, sarvatra bhaviSyakAlAnurUpaH kriyAdhyAhAraH kAryaH, trikAlasUtrapradarzanArtho vA bhUtenApi na duSyati, tathA cAvocat--'maghavA saNaMkumAro saNaMkumAraM gayA kappaM' ityAdi / evaM sarvatra yojyamiti / maghavAn sanatkumArazca etaccakravartidvayaM dharmasya zAntezca anayorantaraM tasmin jinAntare cakravartidvayaM bhaviSyatyabhavadveti gAthArthaH // dvitIyagAthAgamanikA-zAntiH kundhuzcAraH, ete trayo'pyazokAdyaSTamahAprAtihAdirUpAM pUjAmahantItyarhantazcaiva cakravarttinazca, tathA aramahayantare tu bhavati subhUmazca kauravyA,tuzabdo'ntaravizeSaNe, nAntaramAtre, kintu puruSapuNDarIkadattavAsudevadvayamadhyaiti gaathaarthH|| tRtIyagAthAgamanikA-munisuvrate tIrthakare namau ca bhavataH dvau, kI dvo?, padmanAbhahariSeNI 'naminemisu jayanAmo ariGapAsaMtare baMbho' tti namizca nemI ca namineminA, antaragrahaNamabhisaMvadhyate, tatazca naminemyantare jayanAmAVI'bhavat, ariSTagrahaNAda ariSTanemiH, pAzceti pArzvasvAmI, anayorantare brahmadatto bhaviSyatyabhavati gAthArthaH / // 416-417-418 // idAnIM vAsudevo yo yattIrthakarakAle'ntare vA khalvAsIt asau pratipAdyate paMcarahate vadaMti kesavA paMca ANupubvIe / sijaMsa tivihAI dhamma purisasIhaperatA // 419 // aramalliaMtare dupiNa kesavA purisapuMDariadattA / muNimuvvayanamiaMtari nArAyaNa kaNhu nemimi // 420 // gamanikA-paJca arhataH vandante kezavAH, etaduktaM bhavati-paJca kezavA arhato vandante, vandanta ityeteSAM samyaktvakhyApanArthamiti / kiyanto'rhantaH ? kimekaH dvau trayo vA ?, netyAha-'paMca' paJceti pazcaiva, kiM yathAkathaJcit ? dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~334~
Page #336
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [420], bhASyaM [43...], (40) Avazyaka- // 16 // prata sUtrAka netyAha-AnupUrtyA paripAkhyA 'sijaMsa tivichAI dhamma purisasIhaperaMtA' zreyAMsAdIna tripRSThAdayaH dharmaparyantAn puruSa- hAribhadrIsiMhaparyantA iti, vandanta iti zAstrakAravacanatvAt vartamAnanirdezaH, pAThAntaraM vA 'paMca'rihaMte vaMdisu kesayA' ityAdi yavRttiH gAdhArthaH // dvitIyagAthAgamanikA-arazca mallizca aramallI tayorantaram-apAntarAlaM tasmin , dvau kezavau bhaviSyataH, vibhAgA1 ko dvau ityAha-puruSapuNDarIkadattau 'muNisubayaNamiaMtare NArAyaNo' tti munisuvratazca namizca munisuvratanamI tayorantaraM munisuvratanamyantaraM tasmin nArAyaNo nAma vAsudevo bhaviSyati abhavadvA / tathA 'kaNho ye nemiMmi'tti kRSNAbhidhAna-IX caramo vAsudevo nemitIrthakare bhaviSyati babhUva veti gaathaarthH||419-420 // evaM tAvat cakravattino vAsudevAzca yo yajinakAle antare vA sa uktaH, sAmprataM cakravartivAsudevAntarANi pratipAdayannAhacikidugaM haripaNagaM paNagaM cakINa kesavo cakkI / kesava cakkI kesava du cakkI kesI a cakkI a|| 421 // / gamanikA-prathamamuktalakSaNakAle cakravartidvayaM bhaviSyati abhavadvA, tatakhipRSThAdiharipazcarka, punaH paJcakaM maghavAdInAM cakravartinAM, punaH puruSapuNDarIkaH kezavaH, tataH subhUmAbhidhAnazcakravartI, punardattAbhidhAnaH kezavaH, punaH padmanAmA cakravatyeva, punarnArAyaNAbhidhAnaH kezavaH, punaH hariSeNajayanAmAnau dvau cakravartinau, punaH kRSNanAmA kezavaH, punabrahmadatvAbhidhAnazcakravartIti, kriyAyogaH sarvatra prathamapadavad draSTavya iti gAthArthaH // 421 // uktamAnuSaGgika, prakRtaM 166 // prastumaH-tatra yaduktam 'titthagaro ko ihaM bharahe!' tti tabyAcikhyAsayA''ha-mUlabhASyakAra: 'kaNDa (iti svAs). dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~335~
Page #337
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Education sh bho "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA -], niryuktiH [421], bhASyaM [44 ], aha bhagaha naravariMdo tAya ! imIsittiAi parisAe / aNNo'vi ko'vi hohI bharahe vAsaMmi titthayaro ? // 44 // ( sU0 bhA0 ) gamanikA - atrAntare atha bhaNati naravarendraH- tAta ! asthA etAvatyAH pariSadaH anyo'pi kazcid bhaviSyati tIrthakaro'smin bhArate varSe 1, bhAvArthastu sugama eveti gAthArthaH // tastha marIInAmA AiparivvAyago usbhnntaa| sajjhAyANajutto egaMte jhAyaha mahatyA // 422 // gamanikA - 'tatra' bhagavataH pratyAsanne bhUbhAge marIcinAmA AdI parivrAjaka AdiparivrAjakaH pravarttakatvAt, RSabha naptA - pautraka ityarthaH / svAdhyAya evaM dhyAnaM svAdhyAyadhyAnaM tena yuktaH, ekAnte dhyAyati mahAtmeti gAthArthaH // 422 // taM dAi jiniMdo eva nariMdreNa pucchio sNto| dhammavaracakkavahI apacchimo vIranAmukti // 423 // gamanikA - bharatapRSTo bhagavAn 'taM' marIciM darzayati jinendraH, evaM narendreNa pRSTaH san dharmavaracakravartI apazcimo vIranAmA bhaviSyati iti gAthArthaH // 423 // Aigaru dasArANaM tivi nAmeNa poaNAhivaI / piamittacakavaTTI mUAi videhavAsaMmi // 424 // gamanikA - Adikaze dazArANAM tripRSThanAmA potanA nAma nagarI tasyA adhipatiH bhaviSyatIti kriyA / tathA priyamitranAmA cakravatIM mUkAyAM nagaryo 'videhavAsaMmitti mahAvidehe bhaviSyatIti gAthArthaH // 424 // taM vayaNaM soDaNaM rAyA aMciyataNUruhasarIro / abhivaMdiUNa piaraM marIimabhivaMdao jAi / / 425 / / For Farina Pts at Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH marIci, tasya kulamada-prasaMga: ~ 336~
Page #338
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [425], bhASyaM [44], (40) Avazyaka // 167|| prata sutrAMka gamanikA 'tadvacanaM tIrthakaravadanavinirgataM zrutvA rAjA azcitAni tanUruhANi-romANi zarIre yasya sa tathAvidhaH hAribhadrIabhivandya 'pitaraM tIrthakara marIciM abhivandiSyata ityabhivandako yAti / pAThAntaraM vA 'marIimabhivaMdiu~ jAittiyattiH marIciM yAti kimartham -abhivandituM-abhivandanAyetyarthaH, yAtIti vartamAnakAlanirdezaH trikAlagocarasUtrapradarzanArtha vibhAgaH1 iti gAthArthaH // 425 // so viNaeNa uvagao kAUNa payAhiNaM ca tikkhutto| vaMdara abhitthurNato imAhi maharAhi vaggRhi // 426 // gamanikA-'saH' bharataH vinayena-karaNabhUtena marIcisakAzamupAgataH san kRtvA pradakSiNaM ca 'tikkhutto'tti trikRtvaH timro vArA ityarthaH, vandate abhiSTuvana etAbhiH 'madhurAbhiH' valgubhiH vAgbhiriti gAthArthaH // 426 // lAhA hu te sulahA jaMsi tuma dhammacakkabahINaM / hohisi dasacaudasamo apacchimo cIranAmutti // 427 // | gamanikA-'lAbhA' abhyudayaprAptivizeSAH, hukAro nipAtaH, sa caivakArArthaH, tasya ca vyavahitaH saMbandhaH, 'te' tava sulabdhA eva, yasmAt tvaM dharmacakravartinA bhaviSyasi 'dazacaturdazamaH' caturviMzatitama ityarthaH, apazcimo vIranAmeti gAthArthaH // 427 // tathA Aigaru0 (421) pUrvavat jJeyA / ekAntasamyagdarzanAnuraJjitahRdayo bhAvitIrthakarabhaktyA ca tamabhivandanAyodhato bharata evAha // 167 // *mupagataH dIpa anukrama Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~337~
Page #339
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [428], bhASyaM [44], (40) prata sUtrAka SC haiNAvi a pAribvaja vaMdAmi ahaM imaM va te jammaM / je hohisi tisthayaro apacchimo teNa vaMdAmi // 428 // | gamanikA nApi ca parivrAjAmidaM pAribAja bandAmi ahaM idaM ca te janma, kintu yaviSyasi tIrthakaraH apazcimaH tena vande iti gAthArthaH // 428 // tathAevaNhaM thoUNaM kAUNa payAhiNaM ca tikkhutto / ApucchiUNa piara viNIaNagari aha paviTTho // 429 // gamanikA-evaM stutvA 'hamiti nipAtaH pUraNArtho varttate, kRtvA pradakSiNAM ca trikRtvaH ApRcchaya 'pitaraM' RSabhadevaM 'vinItanagarI ayodhyA 'atha' anantaraM praviSTo bharata iti gAthArthaH // 429 // atrAntaretabvaparNa soUNaM tiSaI ApphoDiUNa tikkhutto| anbhahiajAyahariso tastha marII imaM bhnnh||43|| gamanikA-tasya-bharatasya vacanaM tadvacanaM zrutvA tatra marIciH idaM bhaNatIti yogaH, kathamityata Aha-tripadI dattvA, raGgamadhyagatamallavat, tathA Asphovya trikRtva:-timro vArA ityarthaH, kiMviziSTaH san ityata Aha-abhyadhiko jAto hoM dAyasyeti samAsaH, tatra sthAne marIciH 'idaM vakSyamANalakSaNaM bhaNati, varttamAnanirdezaprayojanaM prAgvaditi gAthArthaH // 430 / / jaha vAsudevu padamo mUAi videhi cakavahitaM / caramo titthayarANaM ho alaM itti majjha / / 431 // gamanikA-yadi vAsudevaH prathamo'haM mUkAyAM videhe cakravartitvaM prApsyAmi, tathA 'caramaH pazcimaH tIrthakarANAM4 bhaviSyAmi, evaM tarhi bhavatu etAvanmama, etAvataiva kRtArtha ityarthaH, 'alaM' paryAptaM anyeneti / pAThAntaraM vA 'aho bhae etti la ' ti gAthArthaH // 431 // dIpa anukrama T JAMERatinintamational Handiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~338~
Page #340
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [432], bhASyaM [44...], (40) Avazyaka // 16 // prata sutrAka ahayaM ca dasArANaM pibhA ya me cakkavahivaMsassa / ajo titthayarANaM, aho kulaM uttama majjha // 432 // hAribhadrI gamanikA-ahameva, cazabdasyaivakArArthatvAt, kim , dazArANAM prathamo bhaviSyAmIti vAkyazeSaH, pitA ca 'me' mama nAyavRttiH cakravartivaMzasya prathama iti kriyA'dhyAhAraH / tathA 'AryakaH' pitAmahaH sa tIrthakarANAM prathamaH, yata evaM ataH 'aho vibhAgaH1 vismaye kulamuttamaM mameti gAthArthaH // 432 // pRcchAdvAraM gatam , idAnIM nirvANadvArAvayavArthAbhidhitsayA''haaha bhagavaM bhavamahaNo pukhvANamaNUNagaM sayasahassaM aNupuci vihariUrNa patto aDAvayaM selaM // 433 // / gamanikA-atha bhagavAn bhavamathanaH pUrvANAmanyUna zatasahanaM AnupUrdhyA vihRtya prApto'STApadaM zailaM, bhASArthaH sugama eveti gAthArthaH // 433 // aTThAvayaMmi sele caudasabhatteNa so maharisINaM / dasahi sahassehi samaM nivvANamaNuttaraM patto // 434 // gamanikA-aSTApade zaile caturdazabhaktena sa maharSINAM dazabhiH sahasraiH samaM nirvANamanuttara prAptaH / asyA api bhAvArthaH sugama eva, navaraM caturdazabhaktaM-parAtropavAsaH / bhagavantaM cASTApadaprApta apavargajigamidhu zrutvA bharato duHkhasaMtaptamAnasaH padyAmeva aSTApadaM yayau, devA api bhagavantaM mokSajigamithu jJAtvA aSTApadaM zailaM divyavimAnArUDhAH khalu AgatavantaH, | ukaM ca 'bhagavati mokSagamanAyodyate-jAva ya devAvAso jAva ya aDAvo ngvriNdo| devehi ya devIhi ya avirahiyaM // 15 // CAR dIpa anukrama *jArisayetyata Arabhya antarA bihAthaikAdaza sarvA api bhASyagAthA iti kasyacidabhiprAyaH. JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~339~
Page #341
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [434], bhASyaM [44...], (40) prata sUtrAka saMcaratehiM // 1 // " tatra bhagavAn tridazanarendraiH stUyamAno mokSaM gata iti gAthArthaH // 434 // sAmprataM nirvANagamanavidhipratipAdanAya enAM dvAragAthAmAhanibvANaM1ciigAgiI jiNassa ikkhAgasesayArNa cr|skhaashthuubh jiNahare4 jAyagazteNAhiaggitti 6435 | vyAkhyA-'nirvANamiti' bhagavAn dazasahasraparivAro nirvANaM prAptaH, atrAntare ca devAH sarva evASTApadamAgatAH / 'citikAkRtiriti' te tisraH citA vRttavyamracaturasrAkRtIH kRtavantaH iti, ekA pUrveNa aparAM dakSiNena tRtIyAmapareNeti, tatra pUrvA tIrthakRtaH dakSiNA ikSvAkUNAM aparA zeSANAmiti, tataH agnikumArAH vadanaiH khalu agniM prakSiptavantaH, tata eva nibandhanAloke 'agnimukhA vai devAH' iti prasiddha, vAyukumArAstu vAtaM muktavanta iti, mAMsazoNite ca dhyAmite sati megha| kumArAH surabhiNA kSIrodajalena nirvaapitvntH| 'sakatheti' sakathA-hanumocyate, tatra dakSiNAM hanumAM bhagavataH saMbandhinI zako jagrAha vAmAmIzAnaH AdhastyadakSiNAM punazcamaraH AdhastyottarAM tu baliH, avazepAstu tridazAH zeSAGgAni gRhI-13 tavantaH, narezvarAdayastu bhasma gRhItavantaH, zeSalokAstu tadasmanA puNDUkANi cakruH, tata eva ca prasiddhimupAgatAni / 'stUpA jinagRhaM ceti' bharato bhagavantamuddizya vardhakIralena yojanAyAma trigavyUtocchritaM siMhaniSadyAyatanaM kAritavAn, |nijavarNapramANayuktAH caturviMzati jIvAbhigamoktaparivArayuktAH tIrthakarapratimAH tathA bhrAtRzatapratimA AtmapratimAM ca stUpazataM ca,mA kazcid AkramaNaM kariSyatIti, tatraikAM bhagavataH zeSAn ekonazatasya bhrAtRNAmiti, tathA lohamayAna yantra| puruSAn tadvArapAlAMzcakAra, daNDaralena aSTApadaM ca sarvatazchinnavAn, yojane yojane aSTau padAni ca kRtavAn , sagarasutaistu dIpa anukrama WATonmitraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: jinezvarasya nirvAnagamanavidhi: kathayate ~340~
Page #342
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [435], bhASyaM [44...], (40) Avazyaka hAribhadrI yavRttiH vibhAgA1 // 16 // prata 2 sutrAMka svavaMzAnurAgAdyathA parikhAM kRtvA gaGgA'vatAritA tathA granthAntarato vijJeyamiti / 'yAcakAstenAhitAgnayaH' ityasya vyAkhyA- devairbhagavatsakathAdau gRhIte sati zrAvakA devAn atizayabhaktyA yAcitavantaH, devA api teSAM pracuratvAt mahatA yalena yAcanAbhidrutA AhuH-aho yAcakA aho yAcakA iti, tata eva hi yAcakA rUDhAH, tato'gniM gRhItvA svagRheSu sthApitavantaH, tena kAraNena AhitAgnaya iti tata eva ca prasiddhAH, teSAM cAgnInAM parasparataH kuNDasaMkrAntAvayaM vidhiHbhagavataH saMbandhibhUtaH sarvakuNDeSu saMcarati, ikSvAkukuNDAgnistu zeSakuNDAgniSu saMcarati, na bhagavatkuNDAgnau iti, zeSAnagArakuNDAgnistu nAnyatra saMkramata iti gAdhAH / / 435 // sAmpratamapratihatadvAragAthAyA dvAradvayavyAcikhyAsayA mUlabhASyakAra Aha thUbhasaya bhAugANaM caucIsaM ceva jiNahare kaasii| savvajiNANaM paDimA vaNNapamANehiM niaehiM / / 45 // (mU0bhA0) gamanikA-stUpazataM bhrAtRRNAM bharataH kAritavAn iti, tathA caturviMzatiM caiva jinagRhe-jinAyatane (nAni) 'kAsIti' kRtavAn , kA ityAha-sarvajinAnAM pratimA varNapramANaH 'nijaiH' AtmIyairiti gAthArthaH / sAmprataM bharatavaktavyatAnivaddhAM saMgrahagAthAM pratipAdayannAha AyaMsagharapaceso bharahe paDaNaM ca aMgulIassa / sesANaM ummuaNaM saMvego nANa dikkhA ya // 436 // asyA bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-bhagavato nivANaM gayassa AyayaNaM kArAviya bharaho aujjhamAgao, kAleNa bhagavato nirvANaM gatasya AyatanaM kArayitvA bharato'yodhyAmAgataH, kAlena. 0 dIpa -%20-% anukrama // 16 // X JAMERatani muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bharata cakre: kevalajJAna-vaktavyatA ~341~
Page #343
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [435], bhASyaM [45], (40) prata sUtrAka % % ye appasogo jAo, tAhe puNaravi bhoge bhuMjiuM pavatto, evaM tassa paMca puSasayasahassA aikatA bhoge bhujaMtassa, annayA kayAi sabAlaMkArabhUsio Ayasagharamatigato, tattha ya sabaMgio puriso dIsai, tassa evaM pecchamANassa aMgulijayaM paDiyaM, taM ca teNa na nAyaM paDiyaM, evaM tassa paloyaMtassa jAhe sA aMgulI dihiMmi paDiyA, tAhe asobhatiA divA, tato kar3agaMpi avaNei, evamekekamavaNeteNa sadhamAbharaNamavaNIaM, tAhe appANaM ucciyapaumaM va paumasaraM asobhataM pecchiya saMvegAvaNNo pariciMti payatto-AgaMtugadabehiM vibhUsiyaM me sarIragati na sahAvasuMdaraM, evaM cintantassa apuSakaraNajjhANamuvaDiassa kevalanANaM samuppaNati / sako devarAyA Agao bhaNati-davaliMga paDivajaha, jAhe nikkhamaNamahimaM / karemi, tato teNa paMcamuDio loo kao, devayAe raoharaNapaDiggahamAdi uvagaraNamuvaNIaM, dasahiM rAyasahassehiM samaM pacaio / sesA nava cakkiNo sahassaparivArA nikkhaMtA / sakkeNa vaMdio, tAhe bhagavaM pubasayasahassa kevalipariyAgaM pAu cAlpazoko jAtaH , tadA punarapi bhogAn bhoktuM pravRttaH, evaM tasya paJca pUrvazatasahasrANi atikrAntAni bhogAn bhutAnasya, anpadA kadAcit | sarvAlaGkAravibhUSita bhAdarzagRhamatigataH, tatra ca sarvAzikA puruSo dRzyate, tasvaivaM prekSamANasvAnulIyakaM patitaM, taca tena na jJAtaM patitaM, evaM tasya pralokamAnakha yadA sAGguliSTI patitA, tadA'zobhamAnA TA, tataH kaTakamapi apanapati, evamekaikamapanayatA sarvamAbharaNamapanItaM, tadA''ramAnaM ucitaparma iva panasaraH azobhamAna prekSya saMvegApanaH paricintituM pravRttaH-AgantukayaiH vibhUSitaM me zarIskamiti na svabhAvasundaram , evaM cintayataH apUrvakaraNadhyAnamupasthitasya kevalajJAnaM samutpAmiti / zakro devarAja Agato bhagati-vanyaliGgaM pratipadyasva, yataH niSkamaNamahimAnaM karomi, tatastena paJcamuSTikA locaH kRtaH, devatayA rajoharaNapratimahAdi upakaraNamupanItaM, dazabhiH rAjasahasraiH samaM prvaajitH| zeSA nava cakriNaH sahasraparivArA niSkrAntAH / zakreNa vanditaH, tadA bhagavAn pUrvazatasahasra kecaliparyAya pAlayitvA / dIpa %90% anukrama 4 JAMERatandi ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~342~
Page #344
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [436], bhASyaM [45...], (40) prata sutrAMka Avazyaka-NicA pariNidhuDo ya / AiJcajaso sakkeNAbhisitto, evamaTTapurisajugANi abhisittANi / ukto bhAvA(gAthA)rthaH, sAmpratama- hAribhadrI kSaragamanikA-AdarzakagRhe pravezaH, kasya? 'bharahetti' bharatasya prAkRtazailyA SaSTyA saptamI, tathA patanaM cAGgulIyasya vabhUva, | | yavRttiH // 17 // zeSANAM kaTakAdInAM tUnmocanaM anuSThitaM, tataH saMvegaH saMjAtaH, taduttarakAlaM jJAnamutpannamiti, dIkSA ca tena gRhItA, cazabdA-1 vibhAgaH1 nirvRttazcetyakSarArthaH // 436 // uktamAnuSaGgikaM idAnIM prakRtAM marIcivaktavyatAM pRcchatAM kathayatItyAdinA pratipAdayati-tatra pucchatANa kahei upaTTie dei sAhuNo sIse / gelanni apaDiaraNaM kavilA ityapi ihayaMpi // 437 // gamanikA-pRcchatAM kathayati, upasthitAn dadAti sAdhubhyaH ziSyAn , glAnave apratijAgaraNaM kapila ! atrApi ihaapi| bhAvArtha:-sa hi prAgvyAvarNitasvarUpo marIciH bhagavati nivRtte sAdhubhiH saha viharan pRcchatAM lokAnAM kathayati dharma, jinapraNItameva, dharmAkSiptAMzca prANina upasthitAn dadAti sAdhubhyaH ziSyAniti / anyadA sa glAnaH saMvRttaH, sAdhavoDapyasaMyatatvAnna pratijAgrati, sa cintayati-niSThitArthAH khalu ete, nAsaMyatasya kurvanti, nApi mamaitAn kArayituM yujyate, tasmAt kaJcana pratijAgarakaM dIkSayAmIti, apagatarogasya ca kapilo nAma rAjaputro dharmazuzrUpayA tadantikamAgata iti, kathite sAdhudharme sa Aha-yadyayaM mArgaH kimiti bhavatA etadaGgIkRtam ?, marIcirAha-pApo'haM, 'loeMdiyetyAdivibhASA| pUrvavat, kapilo'pi karmodayAt sAdhudharmAnabhimukhaH khalvAha-tathApi kiM bhavaddarzane nAstyeva dharma iti, marIcirapi 970 // pracurakarmA khalvayaM na tIrthakaroktaM pratipadyate, varaM me sahAyaH saMvRtta iti saMcintyAha-kabilA etthaMpitti' apizabdasyaiva kArArthatvAt nirupacaritaH khalvatraiva sAdhumArge 'ihayaMpitti' svalpastu atrApi vidyate iti gAthArthaH // 437 // sa hyevamAII parinitamba / mAdityayazAH zakreNAbhiSiktaH, evamapuruSayugAnyabhiSiktAni / dIpa anukrama T wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~343~
Page #345
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [437], bhASyaM [45...], (40) prata sUtrAka karNya tatsakAza evaM pravrajitaH, marIcinA'pyanena durvacanena saMsAro'bhinivartitaH, tripadIkAle ca nIcairgotraM karma baddhamiti // amumevArtha pratipAdayannAi dumbhAsieNa ikkeNa marII dukkhasAyaraM ptto| bhamio koDAkoDiM sAgarasarinAmadhenANaM / / 438 // tammUlaM saMsAro nIAgottaM ca kAsi tivaiMmi / apaDikato baMbhe kavilo aMtaddhio kahae // 439 // prathamagAthAgamanikA-'durbhASitenaikena uktalakSaNena marIcirduHkhasAgaraM prAptaHbhrAntaH koTInA koTI koTIkoTI tAM, keSAdamityAha-'sAgarasarinAmadhejANaMti' sAgarasadRzanAmadheyAnAM, sAgaropamANAmiti gaathaarthH| dvitIyagAthAgamanikA-'tanmUla'du bhASitamUlaM saMsAraH saMjAtaH, tathA sa eva nIcargotraM ca kRtavAn-niSpAditavAn tripadyAM' prAgvyAvarNitasvarUpAyAmiti / 'apa-| 4ADikaMto babhetti' sa marIciH catarazItipUrvazatasahasrANi sarvAyuSkamanupAlya tasmAt durbhASitAt garvAcca 'apratikAntaH' ani vRttaH brahmaloke dazasAgaropamasthitiH devaH saMjAta iti| kapilo'pi grandhArthaparijJAnazUnya eva taddarzitakriyArato vijahAra, AsurinAmA ca ziSyo'nena prabAjita iti, tasya svAcAramAtraMdideza, evamanyAnapi ziSyAn sa gRhItvA ziSyapravacanAnurAga. tatparo mRtvA brahmaloka evotpannaH, sa hyutpattisamanantarameva avadhi prayuktavAn-kiM mayA hutaM vA ? iSTaM vA ? dAnaM vA dattaM ? &AyaneSA divyA devarddhiH prApkSeti, khaM pUrvabhavaM vijJAya cintayAmAsa-mamahi ziSyo na kiJcidvetti, tattasya upadizAmi tattva[miti, tasmai AkAzasthapazcavarNamaNDalakasthaH tattvaM jagAda, Aha ca-kapilo aMtaddhio kahae' kapilaH antarhitaH kathitavAn, kim ?-avyaktAt vyakaM prabhavati, tataH SaSTitantraM jAtaM, tathA cAhustanmatAnuptAriNaH-"prakRtemahAMstato'haGkAra dIpa anukrama JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | bhagavat mahAvIrasya pUrva-bhAvAnAm kathanaM ~344 ~
Page #346
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [439], bhASyaM [45...], (40) pradI hAri yavRttiH vibhAga:1 prata sutrAMka Avazyaka stasmAdgaNazca poDazakaH / tasmAdapi SoDazakAt paJcabhyaH paJca bhUtAni // 1 // " ityAdi, alaM vistareNa, prakRtaM prastumaH di iti gAthArthaH // 438-439 // // 17 // ikkhAgesu marII caurAsII asaMbhalogami / kosiu kullAgaMmI (gesuM) asIimAuM ca saMsAre // 440 // gamanikA-izvAkuSu marIcirAsIt, caturazItiM ca pUrvazatasahasrANyAyuSka pAlayitvA 'baMbhaloyaMmi' brahmaloke kalpe devaH saMvRttaH, tatazcAyuSkakSayAcayutvA 'kosio kullAesunti' kollAkasaMniveze kauziko nAma brAhmaNo babhUva, 'asIimAu~ |ca saMsAretti' sa ca tatrAzItiM pUrvazatasahasrANyAyuSkamanupAlya 'saMsAretti' tiryagnaranArakAmarabhavAnubhUtilakSaNe paryaTita iti | gAthArthaH / / 440 // saMsAre kiyantamapi kAlamaTitvA sthUNAyAM nagaryA jAta iti, amumevArtha 'thUNAItyAdinA pratipAdayati thUNAi pUsamitto AuM bAvattariM ca sohamme / ceia aggijoo covaDIsANakappami // 441 // / vyAkhyA-sthUNAyAM nagaryA puSpamitro nAma brAhmaNaH saMjAtaH 'AuM bAvattari sohammeti tasyAyuSka dvisaptatiH pUrvazatasahasrANyAsIt, parivrAjakadarzane ca pravajyAM gRhItvA tAM pAlayitvA kiyantamapi kAlaM sthitvA saudharme kalpe ajadhanyotkRSTasthitiH samutpanna iti / 'ceia aggijoo covaThThIsANakappamIti' saudharmAcyutaH caityasanniveze agnidyoto brAhmaNaH saMjAtaH, tatra catuHSaSTipUrvazatasahasrANyAyuSkamAsIt, paritrAT ca saMjAto, mRtvA cezAne devo'jaghanyotkRSTahai sthitiH saMvRtta iti gAthArthaH / / 441 // dIpa anukrama SANG // 17 // JABERatinintamational wwwtainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~345~
Page #347
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [442], bhASyaM [45...], (40) prata sUtrAka maMdire aggibhUI chappaNNA u saNakumAraMmi / seavi bhAraddAo coAlIsaM ca mAhideM // 442 // gamanikA-IzAnAJcayuto 'mandiretti' mandirasanniveze agnibhUtinAmA brAhmaNo babhUva, tatra SaTpaJcAzat pUrvazatasaha8 srANi jIvitamAsIt, parivrAjakazca babhUva, mRtvA 'sarNakumAramIti' sanatkumArakalpe bimadhyamasthitirdevaH samutpanna iti / 'seavi bhAradAe~ coAlIsaM ca mAhiMdetti' sanatkumArAt cyutaH zvetabyAM nagaryA bhAradvAjo nAma brAhmaNa utpanna | iti, tatra ca catuzcatvAriMzat pUrvazatasahasrANi jIvitamAsIt, parivrAjakazcAbhavat , mRtvA ca mAhendre kalpe'jaghanyotkRsthitirdevo babhUveti gAthArthaH // 442 // saMsaria thAvaro rAyagihe cautIsa yaMbhalogaMmi / chassuvi pArivvajaM bhamio tatto a saMsAre // 443 // gamanikA-mAhendrAt zyutvA saMsRtya kiyantamapi kAlaM saMsAre tataH sthAvaro nAma brAhmaNo rAjagRhe utpanna iti, tatra ca catustriMzat pUrvazatasahasrANyAyuSkaM parivrAjakazcAsIt, mRtvA ca brahmaloke'jaghanyotkRSThasthitirdevaH saMjAtaH, evaM SaTsvapi vArAsu paribAjakatvamadhikRtya divamAptavAn / 'bhamio tatto a saMsAre' tato brahmalokAphyutvA bhrAntaH saMsAre prabhUtaM kAlamiti gAthArthaH // 444 // rAyagiha vissanaMdI visAhabhUI a tassa juvraayaa| juvaraNNo vissabhUI visAhanaMdI a iarassa // 444 // rAyagiha vissabhUI visAhabhUisuo khattie koddii| vAsasahassaM dikkhA saMbhUajaissa pAsaMmi // 445 // * o. dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~346~
Page #348
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [444], bhASyaM [45...], (40) Avazyaka // 17 // hAribhadrI yavRttiH |vibhAgaH1 prata bhAvArthaH khalvasya gAthAdvayasya kathAnakAdavaseyaH, taccedam-rAyagihe nayare vissanaMdI rAyA, tassa bhAyA visAhabhUI, soya juvarAyA, tassa juvaraNNo dhAriNIe devIe vissabhUI nAma putto jAo, raNNo'vi putto visAhanaMditti, tattha vissa- bhUissa vAsakoDI AU, tattha puSphakaraMDakaM nAma ujjANaM, tattha so vissabhUtI aMteuravaragato sacchaMdasuhaM paviyarai, tato jA sA visAhanaMdissa mAyA tIse dAsaceDIo puSphakaraMDae ujjANe pattANi puSpANi a ANati, picchaMti a vissabhUtiM kIDataM, tAsiM amariso jAo, tAhe sAhiti jahA-evaM kumAro lalai, kiM amha rajeNa vA baleNa vA jai| visAhanaMdI na bhuMjai evaMvihe bhoe, amha nAmaM ceva, raja puNa juvaraNNo puttassa jasserisaM laliaM, sA tAsi aMtie souM devI IsAe kovagharaM paviThThA, jai tAva rAyANae jIvaMtae esA avasthA, jAhe rAyA mao bhavissai tAhe etva amhe | ko gaNihittiI, rAyA gamei, sA pasAyaM na giNhai, kiM me rajeNa tume vatti, pacchA teNa amaccassa sircha, tAhe amacco'vi | sutrAMka dIpa anukrama rAjagRhe nagare vizvanandI rAjA, tasya bhrAtA vizAkhabhUtiH, sa ca yuvarAjaH, tasya yuvarAjaya dhAriNyA devyA vidhabhUti ma putro jAtaH, rAjJo'pi putro vizAkhanandIti, tasya vidhabhUtavarSakovyAyuH, tatra puSpakaraNDakaM nAma ucAna, tatra sa vibabhUtiH carAntaHpuragataH svachandena susaM pravicarati, tato yA sA vizAstranandino mAtA tathA dAsaceyaH puSpakaraNDakAdudhAcArapuSpANi patrANi cAnavanti, prekSante ca vizvabhUti krIDantaM, tAsAmamoM jAtA, sadA sAdhayanti yathA-evaM kumAro kalati (vilasati), kimasAkaM rAjyena vA balena vA yadi vipAsanandI na mujhe evaMvidhAn bhogAn , asmAkaM nAmava, rAjya punaryucarAjasva putrasya vasyezaM sasitaM, sA tAsAmantike zrutvA devIjyA kopagRhaM praviSTA, yadi tAvadrAzi jIpati eSA'vasthA, SadA rAjA mahato bhaviSyati tadAnAsmAn ko gaNivyati rAjA gamavati, sA prasAda na gRhAti, kiM me rAjyena svayA veti, pazcAttenAmAtyAya zirSa, tadA'mAtyo'pi. M // 17 // OM 582 JABERatinintimational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~347~
Page #349
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [444], bhASyaM [45...], (40) KARNANCR prata 'taM gamei, tahavi na ThAti, tAhe amaJco bhaNai-rAya!mA devIe vayaNAtikamo kIrau, mA mArehii apANaM, rAyA bhaNai-ko uvAo hojA?, Na ya amhaM vaMse aNNaMmi atigae ujANe aNNao atIti, tastha vasaMtamAsaM Thio, mAsaggesu acchati, amacco bhaNati-uvAo kijau jahA-amugo parcatarAyA ukuDo(baTTo),aNajaMtA purisA kUDalehe uvaNetu, evameeNa kayageNa te kUDalehA raNNo uvahAviyA, tAhe rAyA jattaM giNhai,taM vissabhUpaNA suyaM, tAhe bhaNati-mae jIvamANe tumbhe kiM niggacchahI, tAhe sogao, tAhe ceva imo aigao, sogatotaM paJcataM, jAva na kiMcipicchai ahemareta, tAhe AhiMDittA jAhe natvi koI jo ANaM aikkamati, tAhe puNaravi pupphakaraMDayaM ujjANamAgao, tattha dAravAlA daMDagahiyaggahatthA bhaNaMti-mA aIha sAmI!, so bhaNati-kiM nimittaM , ettha visAhanandI kumAro ramai, tato eyaM soUNa kuvio vissabhUI, teNa nAyaM-ahaM kayageNa niggacchAviotti, tattha kavihalatA aNegaphalabharasamoNayA, sA muDipahAreNa AhayA, tAhe tehiM kavihehiM bhUmI atthuA, sUtrAka dIpa anukrama 4-07 tAM gamayati, tathApi na viSThati, tadA'mAtyo bhaNati-rAjan ! mA devyA vacanAtikramaM karotu, mA mImaradAtmAnaM, rAjA bhapati ka upAyo bhavet ,na cAsmAkaM baMdo'myasmin bhatigate udyAne anyo'tivAti, tatra vasantamAsaM khitaH mAso'tihati, amAtyo bhaNati-upAyaH kriyatAM yathA-asukA pratyantarAjaH | saskRSTaH (sa.), bhajJAyamAnAH puruSA kUTalekhAnupanayantu, evametena kRtakena te kUTalekhA rAjJe upasthApitA:, tadA rAjA yAtrA grahAti, tat vibhUtinA dhutaM, tadA bhagati-mayi jIvati yUrva kiM nirgacchata, tadA sagataH, tavaivArya (vizAkhanandI) atigataH,sa gataH taM pratyantaM, yAvanna kavipazyati upadravanta, tadAdiNDava badA nAsi ko'pi ya AjJAmatikAmati, tadA punarapi puSpakaraDakamudyAnamAgataH, tatra dvArapAlA gRhItadagdArahatA bhaNanti-mA atiyAsI: svAmin !, sa bhaNati-kiMnimittam atra vizAkhanandI kumArI ramate, tata putat zrutvA kupito vizvabhUtiH, tena zAtaM ahaM kRtakena nirgamita iti tatra kapisthalatA anekaphakabharasamavanatA, sA muSTimahAreNAitA, tadA teH kapicabhUmirAstRtA. mAsatamAsamme7. + marataM. wwwwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~348~
Page #350
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H aavshyk||173|| "Avazyaka" - mUlasUtra -1 ( mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-1, mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [444 ] bhaSyaM [ 45...], te' bhaNati evaM ahaM tu sIsANi pADito jai ahaM mahalapiuNo gorakhaM na kareMto, ahaM bhe chammeNa nINio, tamhA alAhi bhogehiM, tao niggao bhogA avamANamUlanti, ajjasaMbhUANaM therANaM aMtie pabaio, taM pavaiyaM souM tAhe rAyA saMteurapariyaNo juvarAyAya niggao, te taM khamAveMti, Na ya tesiM so ANatiM geNhati / tato bahUhiM chaTTamAdipahiM appANaM bhAvemANo viharai, evaM so viharamANo mahuraM nagariM gato / io ya visAhanaMdI kumAro tattha mahurAe piucchAe raNNo aggamahisIe dhUA laddhelliA, tattha gato, tattha se rAyamagge AvAso diNNo / so ya vistabhUtI aNagAro mAsakhamaNapAraNage hiMDato taM padesamAgao jattha ThANe visANaMdIkumArI acchati, tAhe tarasa purisehiM kumAro bhaNNati - sAmi ! tumbhe eyaM na jANahI, so bhaNati na jANAmi, tehiM bhaNNati- esa so vistabhUtI kumAro, tato tassa taM daddUNa roso jaao| etyaMtarA sUtiAe gAvIe pehio paDio, tAhe tehiM ukikalayalo kao, imaM ca NehiM bhaNiaM taM balaM tujjha 3 tAnU bhaNati evamahaM yuSmAkaM zirAMsyapAtaviSyaM yadyahaM pitRvyasya gauravaM nAkariNyam, ahaM bhavadbhizchadmanA nItaH, tasmAdalaM bhogeH, tato nirgato bhogA apamAnamUlamiti, AryasaMbhUtAnAM sthavirANAmantike pratrajitaH taM pratrajitaM zrutvA tadA rAjA sAntaHpuraparijano yuvarAjazva nirgataH, te taM kSamayanti na ca teSAM sa AzA (vizati) gRhNAti / tato bahubhiH SaSThASTamA dikairAtmAnaM bhAvayan viharati, evaM sa viharan mathurA nagarauM gataH / itazva vizAkhanandI kumArakhatra madhurAyAM pitRSvasU rAzo'mahinyA duhitA labdhapUrvA (iti) tatra yataH, tatra tatra rAjamArge AvAso dattaH / sa ca vizvabhUtiranagAraH mAsakSamaNapAraNe iiNDamAnaH taM pradezamAgataH yatra sthAne vizAkha nandI kumAraH tiSThati, tadA tasya puruSaiH kumAro bhabhyate - svAmin! evaM enaM na jAnIyA~ sa bhaNati na jAnAmi, tairbhaNyate - epa sa vizvabhUtiH kumAraH, tatastasya taM dRSTvA roSo jAtaH / atrAntare prasUtayA gayA preritaH patitaH, tadA tairutkRSTaH kRtaH idaM ca tairbhaNitam tat balaM tava Intimational For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 349 ~ // 173 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #351
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [444], bhASyaM [45...], (40) prata ASRANASA sUtrAka kaviThThapADaNaM ca kahiM gataM, tAhe NeNa tato paloiya, diDo ya NeNa so pAvo, tAhe amariseNaM taM gAdhi aggasiMgehiM gahAya uI upahati, sudubbalassavi siMghassa kiM siyAlehiM balaM laMpijjI, tAhe ceva niyatto, imo durappA ajjavi mama rosa vahati, tAhe so niyANa kareti-jai imassa tavaniyamassa baMbhacerassa phalamasthi- to AgamasANaM aparimitabalo bhavAmi / tattha so aNAloiyapaDikato mahAsuke uvavanno, tatthukosaThitio devo jAtaH / tato caiUNa poaNapure Nagare putto payAva-14 issa migAIe devIe kuJchisi uvavaNNo / tassa kaha payAvaI nAma, tassa purva riupaDisattutti NAma hotthA, tassa ya bhaddAe devIe attae ayale nAma kumAre hotyA, tassa ya ayalassa bhagiNI miyAvaInAma dAriyA atIva khvavatI, sA ya ummukkabAlabhAvA sabAlaMkAravibhUsiA piupAyabaMdiyA gayA, teNa sA ucchaMge nivesiA, so tIse rUbe jovaNe ya aMgaphAse ya mucchio, taM visajjettA paurajaNavayaM vAharati-jaM etthaM rayaNaM uppajai taM kassa hoti ?, te bhaNaMti-tubha, evaM tiSNi kapithapAtanaM ca ka gataM ?, tadA'nena tataH pralokitaM, dRSTazcAnena sa pApaH, tadA'marpaNa sAM gAM manazkAbhyAM gRhItvorSamurikSapati, sudurbalasthApi | siMhasya kiM gAlavalaM chahayate, tadaiva nivRttA, aba durAmAdhyApi mayi ropaM cahati, tadA sa nidAnaM karoti-padyasya toniyamasyA brahmacaryakha phalamasti tAI bhAgamiSyanyo bhaparimitabalo bhUyAsaM / tatra sonAkocitapratikAnto mahAnuphe panaH, tatrokRSTasthitiko devo jAtaH / tatanayutvA potanapure nagare putraH prajApatelaMgAvayA devyAH kRkSI utpannaH / tasya kartha prajApati ma ?, tasya pUrva ripupratizatruriti nAmAbhavat, tasya ca bhadrAyA devyA bhAtmajaH macalo nAma kumAro'bhavat, tasya cAcaLava bhaginI mRgAvatI nAma dArikA'tIva rUpavatI, sA conmuktavAlabhAcA sarvAlAravibhUSitA pitRpAdavandikA gatA, tena sorasane nivezitA, sa tasA rUpe yauvane cAkasparza ca mUrNitaH, tAM visajya paurajanaparva pAirati-yantra rasamutpadyate taskasya bhavati , te bhaNanti-tava, evaM zrIn. dIpa anukrama T 1661 JABERatantntantiational Contantanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mulaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~350~
Page #352
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [445], bhASyaM [45...], (40) Avazyaka- // 17 // prata vArA sAhie sA ceDI ubaviA, tAhe lajjiA niggayA, tesiM savesi kubamANANaM gaMdhaveNa vivAheNa sayameva vivAhiyA, hAribhadrI| uppAiyA NeNaM bhAriyA, sA bhaddA putteNa ayaleNa samaM dakSiNAvahe mAhessariM puri niveseti, mahantIe issarIe kAriyatti yavRttiH mAhessarI, ayalo mAyaM ThaviUNa piumUlamAgao, tAhe loeNa payAvaI nAma kayaM, payA aNeNa paDivaNNA payAvaitti, vibhAgA1 vede'pyuktam-"prajApatiH svAM duhitaramakAmayata" / tAhe mahAsukkAo caiUNa tIe miyAvaIe kuJchisi uvavaNNo, satta sumiNA diDA, suviNapADhaehiM paDhamavAsudevo Adiho, kAleNa jAo, tiNNi yase pihakaraMDagA teNa se tiviNAma kayaM,8 mAtAe parimakkhito umhateleNaMti, jobnngmnnuptto| io ya mahAmaMDalio AsaggIvo rAyA, sogemittiyaM pucchati-katto mama bhayaMti, teNa bhaNiya-jo caMDamehaM dUtaM Adharisehiti, avara teya mahAbalagaM sIha mArehiti, tato te bhayaMti, teNa suyaM jahApayAvaiputtA mahAbalavagA, tAhe tattha dUtaM peseti, tattha ya aMteure pecchaNayaM vadRti,tattha dUto paviho,rAyA udvio, pecchaNayaM8 sUtrAka dIpa anukrama vArAn sAdhitte sA ceTabupasthApitA, tadA lajitA nirgatAH, sarveSAM teSAM kUjatAM gAndharveNa vivAhena svapameva vivAhitA,tpAditA tena bhAryA, sA bhadA putreNAcalena samaM dakSiNApathe mAhezvarIM purI nivizati, mahalA ithayoM kA riteti mAhezvarI, acalo mAtaraM khApayitvA pitRmUlamAgataH, udA lokena prajApatiH nAma kRtaM, prajA bhanena pratipannA prajApatiriti / tadA mahAzukAt vyutvA tathA mRgAvatyAH kukSAburapanA, sasa svapnA dRSTAH, khAnapAThaH prathamavAsudeva AdiSTaH, kAlena jAtaH, trINi ca tasya pRSThakaraNDakAni tena tasA tripRSThaH nAma kRtaM, mAtrA parimnakSitaH ugataleneti, yauvanamanuprAptaH / itA mahAmANDalikaH azvanIco rAjA, sa naimitikaM pRcchati-kuto mama bhayamiti, tena bhaNitam-yamaNDamedhaM dUrta ArSiyati, aparaM taba ca mahAbalinaM siMdaM mAraviSyati, tatastava bhavamiti, taMna zrutaM yathA-prajApatipuSI mahApalinI, tadA tatra dUtaM preSayati, vA cAntaHpure prekSaNakaM vartate, nAtA praviSTaH, rAjotthitaH, prekSaNaka // 174 / muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~351~
Page #353
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [445], bhASyaM [45...], (40) prata bhaggaM, kumArA pecchaNageNa akkhittA bhaNati-ko esa, tehiM bhaNiaM-jahA AsaggIvaraNNo dUto, te bhaNaMti-jAhe esa vacceja tAhe kahejAha, so rAiNA pUeUNa visajio pahAvio appaNo visayassa, kahiyaM kumArANaM, tehiM gaMtUNa addhapahe hao, tassa je sahAyA tesabe disodisi palAyA, raNNA suyaM jahA-Adharisio dUo, saMbhaMteNa niattio, tAhe raNNA biuNa |tiguNaM dAUNa mA hu raNNo sAhijasu ja kumArehiM kayaM, teNa bhaNiyaM-- sAhAmi, tAhe je te purato gatA tehi si? | jahA-Aparisio dUto, tAhe so rAyA kuvio, teNa dUteNa NAyaM jahA-raNNo purva kahitelayaM, jahAvittaM sihaM, tato | AsaggIveNa aNNo dUto pesio, vacca payAvaI gaMtUNa bhaNAhi-mama sAliM rakkhAhi bhakkhijamANaM, gato dUto, raNNA kumArA uvaladA-kiha akAle ma khavalio?, teNa amhe avArae ceva jattA ANattA, rAyA pahAvio, te bhaNaMti-amhe baccAmo, te rumbhaMtA maDDAe gayA, gaMtUNa khettie bhaNaMti-kiha'NNe rAyANo rakhiyAiyA?, te bhaNaMti-Asahasthirahapurisa sUtrAka SUBSCASSESSACROCESS dIpa anukrama bhamaM, kumArI prekSaNakenAkSiptI maNatAka epa.,tairbhaNitaM yathA-azvanIvarAjaya dataH, tI bhaNatA-padA epa majet sadA kapayeta, sa rAzA pUjayitvA VIvisaSTaH pradhAvita Atmano viSayAya, kathitaM mArAbhyo, tAbhyAM gatvA'paye itaH, tasya ve sahAyAH teso dighodizi palAyitAH, rAjJA zrutaM yathA-AdhApatI dUtA, saMbhrAntena nivartitaH, tadA rAzA diguNa viguNaM baccA maiva cIkadhaH rAjJe yatkumArAbhyAM kRtaM, tena bhaNitaM sAdhayAmi, tadA ye te purato gtaast| | ziSTaM padhA-AdharSito dUtA, sadA sa rAjA kupitaH, tena tena zAtaM yathA-rAje pUrva kathitaM, yathAvRttaM zirSa, tataH bhavAnIceNAnpo dUtaH preSitA, maja prajApati | gatyA bhaNa-mama pAkIn bhakSyamANAn rakSa, gato dUtaH, rAjA kumArAvapAlamdhI-kimakAle muskurAmazritaH 1,tenAmAkamavArake eva yAnAzalA, rAjA prabhAvitaH (gantumArabdhaH), tI bhaNatA, bhAvAM bajAvaH, tau rupyamAnau balAitI, gajA kSetrikAna bhaNata:-kathamanbe rAjAnaH rakSitavantaH, te bhaNanti-mAhastiramapuruSa JABERatinintamational wwwsainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 352 ~
Page #354
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [445], bhASyaM [45...], (40) hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 prata Avazyaka- pAgAra kAUNaM, keciraM / , jAva karisaNaM paviDaM, tivita bhaNati-ko ecciraM acchati !, mama ta paesa darisaha, tehiM kahiyaM- |etAe guhAe, tAhe kumAro raheNaM taM guhaM paviho, logeNa dohivi pAsehi kalayalo kao, sIho viyaMbhaMto niggao, // 175 // lakumAro cintei-esa pAehiM ahaM raheNa, visarisaM juddhaM, asikheDagahattho rahAo oiNNo, tAhe puNovi vicintei-esa dADhAnakkhAuho ahaM asikheDaeNa, evamavi asamaMjasaM, taMpi aNeNa asikheDaga chaDDiyaM, sIhassa amariso jAto-egaMtA| raheNa guhaM atigato egAgI, bitiaM bhUmi otiSNo, tati AuhANi vimukkANi, aja NaM viNivAemitti mahatA avadAlieNa vayaNeNa ukkhaMdaM kAUNa saMpatto, tAhe kumAreNa egeNa hatyeNa uvarillo hoho egeNaM heDilo gahio, tatoNeNa juNNa-| paDagovica duhAkAUNa mukko, tAhe loeNa ukuTikalayalo kao, ahAsannihiAe devayAe AbharaNavatthakusumavarisa, parisiyaM, tAhe sIho teNa amariseNa phuraphurato acchati, evaM nAma ahaM kumAreNa juddheNa mAriotti, taM ca kira kaalN| sutrAMka dIpa anukrama T prAkAra kRtyA, phiyathira 1, yAvat karSaNaM praviSTa (bhavati), tripRSThaH bhagatika iyazciraM tiSThati ?, sajhaM taM pravezaM darzayata, taiH kathitaM-etasyAM guhAyAM, datadA kumAro rathena to guhAM praviSTaH, kokena kalakako yorapi pArvayoH kRtaH, siMho vijambhamANaH niryataH, kumArabintapati-puSa pAdAbhyAmahaM rathena, vipnadarza buddha, bhasikheTakahataH syAdavatIrNaH, sadA punarapi vicintayati eSa daMSTrAnavAyudhaH ahamasineTakena, evamayasamajasaM, tapyasikheTakamanena tyakta, siNhskhaamoN| raa||17|| jAta:-eka tAvat rathena guhAmatigataH ekAkI, dvitIya bhUmimavatIrNaH, tRtIyamAyudhAni vimukkAni, bhaya enaM vinipAtayAmIti mahatA'vadAritena vadanenorakanda / |kRtvA saMprAptaH, tadA kumAreNaikena monoparitana oSTha ekenAdhalyo gRhItaH, tatastena jIrNapaTa ica vidhAkRtya muktaH, tadA kokenokRSTikahakalaH kRtaH, yathAsani|ditathA tudevatayAbharaNavatrakusumavarSa varSita, tadA siMhasenAmarSeNa puraMstiSThati, evaM nAmAI kumAreNa budena mAritA iti, tasiMca kila kAle. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~353~
Page #355
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [445], bhASyaM [45...], (40) prata bhagavao goamasAmI rahasArahI AsI, teNa bhaNNati-mA turma amarisaM pahAhi, esa narasIho tuma miyAhiyo, to jai sIho sIheNa mArio ko ettha avamANo?, tANi so vayaNANi mahumiva pivati, so marittA naraesu ubavaNNo, so kumaaro| taccamma gahAya sanagarassa pahAvito, te" gAmillae bhaNati-cchaha bho tassa ghoDayagIvassa kaheha jahA acchasu vIsattho, tehiM gaMtUNa siI, ruho dUtaM visajei, ete putte tumaM mama olaggae paDavehi, turma mahallo, jAhe pecchAmi sakAremi rajANi ya demi, teNa bhaNiyaM-acchaMtu kumArA, sayaM cevaNaM olaggAmitti, tAhe so bhaNati-kiM na pesesi ? ato juddhasajjo niggacchA si, so dUto tehiM AdharisittA dhADio, tAhe so AsaggIvo sababaleNa uvaDio, iyarevi desate ThiA, subahuM kAlaM jujjheUNa hayagayarahanarAdikkhayaM ca pecchiUNa kumAreNa dUo pesio jahA-ahaM ca tumaMca doSiNavi juddhaM sarpalaggAmo, kiMvA bahueNa akArijaNeNa mArieNa? evaM houtti, bIadivase rahehiM saMpalaggA, jAhe AudhANi khINANi sUtrAka dIpa anukrama bhagavato gItamasvAmI rathasArathirAsIt , tena bhaNyaro-mA tvamamaya vAhIH, eSa narasiMhaH basagAdhipaH, sabadi siMdaH siMhana mAritA konApamAnI tAni vacanAni sa maciva picati, samUtvA narake utpamA, sa kumArastacarma gRhItvA khanagarApa prabhAvitaH, tAMza prAmeyakAn bhavati-gAna bhoH sabai azvapIvAya kathayata bacA liSTha vizvataH, tairgatvA ziSTa, ruho dUtaM visRjati, ecau putrI mamAvalagake prasthApaSa, svaM vRddhaH, yataH pazyAmi saskArayAmi rAjyAni ca dadAmi, tena bhaNitam-tietA kumArI svayamevAvalagAmIti, tadA sa bhaNati-kina preSayasi / ato yuddhasajjo nirgaccha, sa dUtasarAya dhAditaH, tadA sonAgrIvA sarvamalenopasthitA, itare'pi dezAnte sthitAH, supaDaM kAlaM yuvA hayagajarathanarAdikSavaM ca prekSya kumAreNa dUtaH preSito yathA-maI pasaMca dvAyapi yuddha saMpralagAka, kiMcA pAhunAkArijanena mAritenI, evaM bhavaviti, dvitIyadivase rathaiH saMbhalanAH, yadAyudhAni kSINAni, te pa. + maho. 1 niggayAti. JAMERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~354~
Page #356
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] aavshyk||176|| "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [445], bhASyaM [45...], tAhe cakke muyai, taM tiviDurasa tuMtreNa ure paDiaM, teNeva sIsaM chinnaM devehiM ugdhu-jahesa tividdU paDhamo vAsudevo uppaNNoti / tato sabe rAyANo paNivAyamuvagatA, uyaviaM ahabharahaM, koDisilA daMDavAhAhiM dhAriA, evaM rahAvattapavayasamIve juddhaM AsI / evaM parihAyamANe vale kaNheNa kila jANugANi jAva kihavi pAviA / tiviTTU culasIivAsasayasahassAI savAuyaM pAlaittA kAlaM kAUNa sattamAe puDhavIe appaidvANe narae tettIsaM sAgarovamadvitIo neraio uvavaNNo / ayamAsAM bhAvArthaH, akSarArthastvabhidhIyate - rAjagRhe nagare vizvanandI rAjA'bhUt, vizAkhabhUtizca tasya yuvarAjeti, tatra 'juvaraNNo' ti yuvarAjasya dhAriNIdevyA vizvabhUti nAmA putra AsIt, vizAkhanandizcetarasya rAjJa ityarthaH, tatretthamadhikRto marIcijIvaH 'rAyagihe vistabhUti'tti rAjagRhe nagare vizvabhUtirnAma vizAkhabhUtisutaH kSatriyo'bhavat, tatra ca varSakovyAyuSkamAsIt, tasmiMzca bhave varSasahasraM 'dIkSA' pravrajyA kRtA saMbhUtiyateH pArzve / tatraivarafts maharA saniANo mAsieNa bhatteNaM / mahasuke ubavaNNo tao cuo poaNapuraMmi // 446 // 1 tadA cakraM muJcati, tat tripRSThasya tumbenorasi patitaM tenaiva ziradinaM devaisyuSTam-yathaiSa triSTaSThaH prathamo vAsudeva utpanna iti / tataH sarve rAjAnaH praNipAtamupAgatAH, upacitaM ( sAdhitaM ) ardhabharataM, koTIzilA daNDabAhubhyAM dhAritA, pUrva sthAvarNaparvatasamIpe yuddhamAsIt / evaM paridIyamANe bale kRSNena kila jAnunI yAvat kathamapi prApitA / triSTaSThazcaturazItivarSazatasahasrANi sarvAyuH pAlayitvA kAlaM kRtvA saptamyAM pRthibhyAmapratiSThAne narake prayatriMzatsAgaropamasthitikaH nairadhika utpnnH| dvitIe + 0ndinamA rA0 nedam nedam bhUtirnAma 8 iti. Education intimation For at Unity muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 355 ~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 176 // incibrary.org
Page #357
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti : [446], bhASyaM [45...], (40) prata sUtrAka gamanikA-pAraNake praviSTo gotrAsito mathurAyAM nidAnaM cakAra, mRtvA ca sanidAno'nAlocitApratikrAnto mAsi|kena bhaktena mahAzukre kalpe upapanna utkRSTasthitideva iti, 'tato' mahAzukrAcyutaH potanapure nagare putto payAvahassA miaaiidevikucchisNbhuuo|naamenn tividduttI AI AsI dasArANaM // 447 // gamanikA-putraH prajApate rAjJaH mRgAvatIdevIkukSisaMbhUtaH nAmnA tripRSThaH 'AdiH'prathamaH AsIdU dasArANAM, tatra vAsudevatvaM caturazItivarSazatasahasrANi pAlayitvA adhaH saptamanarakapRthivyAmapratiSThAne narake trayakhiMza (granthAnam 4500) sAgaropamasthiti rakaH saMjAta iti // 447 // amumartha pratipAdayannAhaculasIImappaiDDhe sIho naraesu tiriyamaNuesu / piamitta cakavaTTI mUAi videhi culasII // 448 // gamanikA-caturazItivarSazatasahasrANi vAsudevabhave khalvAyuSkamAsIt, tadanubhUya apratiSThAne narake samutpannaH, tasmAdapyudvaya siMho babhUva, mRtvA ca punarapi naraka evotpanna iti, 'tiriyamaNuemutti' punaH katicit bhavagrahaNAni tiryagmanuSyeSUtpadya 'piamitta cakkavaTTI mUAi videhi culasIhatti aparavidehe mUkAyAM rAjadhAnyAM dhanaJjayanRpateH dhAriNIdevyAM priyamitrAbhidhAnaH cakravatI samutpannaH, tatra caturazItipUrvazatasahasrANyAyuSkamAsIditi gAthArthaH // 448 // putto dharNajayassA puhila pariAu koDi sabaDhe / NaMdaNaM chattaggAe paNavIsA sayasahassA // 449 // gamanikA-tatrAsau priyamitraH putro dhanaJjayasya dhAriNIdecyAzca bhUtvA cakravarcibhogAn bhuktvA kathaJcit saMjAtasaM* gaMdaNo uttagAe. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~356~
Page #358
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- gAthA-], niyukti: [449], bhASyaM [45...], (40) prata sutrAMka Avazyaka-18 vegaH san 'pohila iti' proSThilAcAryasamIpe prabajitaH 'pariAo koDi sabaDhe' tti pravrajyAparyAyo varSakoTI babhUva, mRtvA mahAzukre kalpe sarvArthe vimAne saptadazasAgaropamasthitirdevo'bhavat 'NaMdaNa chattaggAe paNavIsA sayasahasseti' tataH sarvA-1 yavRttiH // 177 // vibhAgA1 sArthasiddhAyutyA chatrApAyAM nagI jitazatrunRpatebhedrAdevyA nandano nAma kumAra utpanna iti, paJcaviMzativarSazatasahasrANyA yuSkamAsIditigAthArthaH // 449 // tatra ca vAla eva rAjyaM cakAra, caturvizativarSasahasrANi rAjyaM kRtvA tataH| paJcajja puhile sayasahassa sabvattha mAsabhatteNaM / pupphuttari uvavaNNo tao cuo mAhaNakulaMmi // 450 // gamanikA-rAjyaM vihAya pravajyAM kRtavAn poTTilatti poSThilAcAryAntike 'sayasahassa'ti varSazatasahasraM yAvaditi.18 katham ?, sarvatra mAsabhaktena-anavaratamAsopavAseneti bhAvArthaH, asmin bhave viMzatibhiH kAraNaiH tIrthakaranAmagotraM karma nikAciyitvA mAsikayA saMlekhanayA''smAnaM kSapayitvA SaSTibhaktAni vihAya AlocitapratikrAnto mRtvA 'pupphottare uvavaNNotti' prANatakalpe puSpottarAvataMsake vimAne viMzatisAgaropamasthitirdeva utpanna iti / 'tato cuo mAhaNakulamitti' tataH puSpottarAccayutaH brAhmaNakuNDagrAmanagare Rsabhadattasya brAhmaNasya devAnandAyAH patnyAH kukSau samutpanna iti gAthArthaH // 450 // kAni punarvizatiH kAraNAni ? yaistIrthakaranAmagotraM karma tenopanibaddhamityata Aha Tod // 177 // arihaMtasiddhapavayaNa ||45||dsnn||452||appuvv0||43||purimenn||464aatN ca khN||456||niamaa0||46|| * poTila iti, + viMzatyA (sthAt ). nikAcya (sthAt ). dIpa anukrama wwwtainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~357~
Page #359
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [457], bhASyaM [45...], (40) prata sUtrAka etA RSabhadevAdhikAre vyAkhyAtatvAnna viniyante / mAhaNakuMDaggAme koDAlasaguttamAhaNo asthi / tassa ghare ubavaNNo devANaMdAi kuJchisi // 45 // asyA vyAkhyA-puSpotsarAjayuto brAhmaNakuNDagrAme nagare koDAlasagotro brAhmaNaH RSabhadattAbhidhAno'sti, tasya gRhe| utpannaH, devAnandAyAH kukSAviti gaathaarthH|| 457 // sAmprataM vardhamAnasvAmivaktavyatAnivaddhAM dvAragAthAmAha niyuktikAra: sumiNa 1 mavahAra 2 'bhiggaha 3 jammaNa 4 mabhisea 5 vuddhi 6 saraNaM 7 ca / bhesaNa 8 vivAha 9 bacce 10 dANe 11 saMboha 12 nikkhamaNe 13 // 458 // gamanikA sumiNeti' mahAsvapnA vaktavyAH, yAn tIrthakarajananyaH pazyanti, yathA ca devAnandayA pravizanto niSkAma-161 dantazca dRSTAH, trizalayA ca pravizanta iti / 'avahAratti' apaharaNamapahAraH sa vaktavyo yathA bhagavAnapahata iti / 'abhi gahetti' abhigraho baktavyaH, yathA bhagavatA gabhaMsthenaiva gRhIta iti / 'jammaNeti' janmavidhirvaktavyaH / 'abhise utti| abhiSeko vaktavyaH, yathA vibudhanAthAH kurvanti, 'buDhitti' vRddhirvaktavyA bhagavato yathA'sau vRddhiM jagAma / 'saraNaMti' da jAtismaraNaM ca vaktavyaM / 'bhesaNeti' yathA devena bheSitaH tathA baktavyaM / 'vivAheti' vivAhavidhirvaktavyaH / 'avaccetti apatyaM-putrabhANDaM vaktavyaM / 'dANetti' niSkramaNakAle dAnaM vAcyaM / 'saMboheti' saMbodhanavidhivaktavyaH yathA lokAntikAH saMbodhayanti / 'nikkhamaNetti' niSkramaNe ca yo vidhirasau vaktavya iti gAthAsamudAyArthaH // 458 // avayavArtha tu pratidvAraM vakSyati bhASyakAra eva, tatra svamadvArASayavArthamabhidhitsurAha dIpa anukrama wwjandiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bhagavat mahAvIra (vardhamAna)sya saMbaMdhe svapna, apahAra, abhigraha Adi dvArANAm kathanaM ~358~
Page #360
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [458], bhASyaM [46], (40) Avazyaka RSS hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 178 // prata sutrAMka gaya 1 vasaha 2 sIha 3 abhisea 4 dAma 5 sasi 6 diNayara 7 saya 8kumbh| paumasara 10 sAgara 11 vimANabhavaNa 12 rayaNuccaya 13 sihiM ca 14 // 46 // (bhASyam) gamanikA-gajaM vRSabhaM siMha abhiSeka dAma zazinaM dinakara dhvaja kumbhaM padmasaraH sAgara vimAnabhavanaM ratnoccayaM | zikhinaM 'ca, bhAvArthaH spaSTa eva, navaraM abhiSeka:-zriyaH parigRhyate, dAma-puSpadAma ratnavicitraM, vimAnaM ca tadbhavanaM ca vimAnabhavana-vaimAnikadevanivAsa ityarthaH, athavA vaimAnikadevapracyutebhyaH vimAnaM pazyati, adholokodvRttebhyastu bhavanamiti, na tUbhayamiti // ee caudasa sumiNe pAsai sA mAhaNI suhpsuttaa| rayaNi ubavaNNo kuJchisi mhaaysociiro||47||(bhaa0) ___gamanikA-etAn caturdaza mahAsvapnAn pazyati sA brAhmaNI sukhaprasuptA, yasyAM rajanyAmutpannaH kukSI mahAyazA vIra iti / pazyatIti nirdezaH pUrvavat, pAThAntaraM vA 'ee coisa sumiNe pecchiA mAhaNI' tatazca dRSTavatIti gaathaarthH|| aha divase bAsII vasai tahi mAhaNIi kunychisi|ciNti sohammavaI, sAhari je jiNaM kaalo||48|| (bhA0) / gamanikA-atha divasAn byazItiM vasati tasyA brAhmaNyAH kukSAviti / athAnantaraM etAvatsu divaseSu atikrAnteSu cintayatti saudharmapatiH saMhattuM 'je' nipAtaH pAdapUraNArthaH, jina kAlo vartate iti gAthArthaH // kimiti saMhiyata ityAhaarahata cakavaDI baladevA ceva vAsudevAya / ee uttamapurisA nahu tucchakulesu jAyaMti ||49||(bhaassym ) bhAvArthaH spaSTa eva, navaraM 'tucchakuleSu' asArakuleSu iti / keSu punaH kuleSu jAyante ityAha dIpa anukrama H // 178 // JABERatinintamational Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~359~
Page #361
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [50], (40) prata sUtrAka uggakulabhogakhattiakulesu ikkhAganAyakorabve / harivaMse avisAle AyaMti tahiM purisasIhA ||50||(bhaa0) | gamanikA upakulabhojakSatriyakuleSu ikSvAkujJAtakauravyeSu punaH kuleSu harivaMze ca vizAle 'Ayati' Agacchanti utpadyanta ityarthaH 'tatra' ugrakulAdau 'puruSasiMhAH tIrthakarAdaya iti gaathaarthH|| yasmAdevaM tasmAd bhuvanagurubhaktyA codito devarAjo hariNegamepimabhihitavAn-eSa bharatakSetre caramatIrthakRt prAgupAttakarmazeSapariNativazAt tucchakule jAtaH, tadayamitaH saMhRtya kSatriyakule sthApyatAmiti / sa hi tdaadeshaattthaivcke|bhaadhykaarstu amumevArtha 'aha bhaNatI' tyAdinA pratipAdayatiaha bhaNai Negamesi deviMdo esa itya titthyro| loguttamo mahappA pavavaNNo mAhaNakulaMmi // 51 // (bhA0) gamanikA-'atha' anantaraM bhaNati 'Negamersi' ti prAkRtazailyA hariNegameSi devendraH 'epa' bhagavAn 'atra' brAhmaNakule | 'lokottamo' mahAtmA utpanna iti gAthArthaH / idaM cAsAdhu, tatazcedaM kurukhattiakuMDaggAme siddhattho nAma khattio atthiA siddhasthabhAriAe sAhara tisalAi kunychisi||52|| (bhA0) | gamanikA-kSatriyakuNDagrAme siddhArthoM nAma kSatriyo'sti, tatra siddhArthabhAryAyAH saMhara trizalAyAH kukSAviti gAthArthaH // bAdaMti bhANiUNaM vAsArattassa paMcame pakkhe / sAharai puvvarate hatthuttara terasI divase // 53 // (bhASyam ) gamanikA-sa hariNegameSiH 'bAdaMti bhANiUNati bADhamityabhidhAya, atyartha karomi Adeza, zirasi svAmyAdezamiti, varSArAtrasya pazcame pakSe mAsadvaye'tikrAnte azvayugabahulatrayodazyAM saMharati pUrvarAtre-prathamamaharadvayAnta iti bhAvArthaH, hastottarAyAM trayodazIdivase iti gaathaarthH|| dIpa anukrama JABERatinintamiationa ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~360~
Page #362
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [14], (40) Avazyaka // 17 // prata sutrAMka gayagAhA // 54 // hAribhadrIee codasasumiNe pAsaha sA mAhaNI pddiniatte| rayaNI avahario kucchIoNmahAyaso viiro||56||(bhaa) yattiH pUrvavat / idaM nAnAtvaM pazyati sA brAhmaNI pratinivRttAn yasyAM rajanyAm apahataH kukSitaH mahAyazA vIra iti gaathaarthH|| vibhAga-1 gayagAhA // 56 // (bhASyam) ee codasa sumiNe pAsai sAtisalayA suhapasuttA jarayaNiM sAhario kuJchisi mahAyaso viiro||7|| bhA0|| | idaM gAdhAdvayaM trizalAmadhikRtya pUrvavadvAcyam // gatamapahAradvAram , sAmpratamabhigrahadvAravyAcikhyAsayA''hatihi nANehi samaggo devI tisalAi so akunychisi|ah vasaha sapiNagambho chammAse addhmaasNc||28||bhaa0 | gamanikA-'atha' apahArAnantaraM vasati saMjJI cAsau garbhazceti samAsaH, ka-devyAH trizalAyAH sa tu kukSI, Ahasaryo garbhasthaH saMnyeva bhavatIti vizeSaNavaiphalyaM, na, dRSTivAdopadezena vizeSaNatvAt, saca jJAnadvayavAnapi bhavatyata Aha-tribhiAnaH-matizrutAvadhibhiH samanaH / kiyantaM kAlamityAha-paNmAsAn ardhamAsaM ceti gAthArthaH / / aha sattamaMmi mAse gambhattho ceva'bhiggahaM ginnhe|naahN samaNo hohaM ammApiaraMmi jiivNte||59|| (bhA0) | gamanikA-atha saptame mAse garbhAdArabhya tayormAtApitrorgarbhaprayalakaraNenAtyantasnehaM vijJAya aho mamoparyatIva anayoH sneha iti yadyahamanayoH jIvatoH pravajyAM gRhAmi nUnaM na bhavata etAvityato garbhastha eva abhigrahaM gRhAti. // 179 // *ma (mULe) -9649-7-%4562-%-2-560% dIpa anukrama 4% Swataniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~361~
Page #363
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [19], (40) prata sUtrAka ka jJAnatrayopetatvAt / kiMviziSTamityAha-nAhaM zramaNo bhaviSyAmi mAtApitrojIMvatoriti gAthArthaH // evaMdoNhaM varamahilANaM ganbhe vasiUNa ganbhamakumAlo / navamAse paDipuNNe satta ya divase samaharege ||30||(bhaa) | gamanikA-dvayovaramahilayoH garbhe upitvA garne sukumAraH garbhasukumAraH, prAyaH aprAptaduHkha ityarthaH / kiyantaM kAlam / &Anava mAsAn pratipUrNAn sAta divasAn 'sAtirekAn samadhikAn iti gAthArthaH // aha cittasuddhapakkhassa terasIpuvvarattakAlaMmi / hatthuttarAhiM jAo kuNDaggAme mhaaviiro||61|| (bhASyam) | gamanikA-atha' anantaraM caitrasya zuddhapakSaH caitrazuddhapakSaH tasya caitrazuddhapakSasya trayodazyAM pUrvarAtrakAle-prathamamaharadvayAnta iti bhAvArthaH / hastottarAyAM jAtaH hasta uttaro yAsAM tA hastottarAH-uttarAphAlgunya ityarthaH / kuNDagrAme mahAvIra iti // jAtakarma dikkumAryAdibhinivartitaM pUrvavadavaseyaM, kiJcitpratipAdayannAhaAbharaNarayaNavAsaM buDhaM titthaMkaraMmi jAyaMmi / sako a devarAyA uvAgao AgayA nihao // 12 // (bhA0) | gamanikA-AbharaNAni-kaTakakeyUrAdIni rakSAni-indranIlAdIni tadvarSa-vRSTiM tIrthakare jAte sati, zakrazca devarAja upAgatastatraiva, tathA AgatAH padmAdayo nidhaya iti gAthArthaH // tuhAo devIo devA ANadiA saparisAgA / bhayavaMmi baddhamANe telukasuhAvahe jAe // 63 // (bhASyam) | vyAkhyA-tuSTA devyaH devA AnanditAH saha pariSadbhiH vartanta iti sapariSadaH bhagavati vardhamAne trailokyasukhAvahe jAte satIti gAthArtha: / / gataM janmadvAra, abhiSekadvArAvayavArtha pratipAdayannAha dIpa anukrama Jamaiahini ALMorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~362~
Page #364
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [64], (40) Avazyaka // 18 // prata sutrAMka bhavaNavaivANamaMtarajoisavAsI vimANavAsI |sbbiddiii saparisA cavihA AgayA devA ||64||(bhaa0) hAribhadrI gamanikA-bhavanapatayazca vyantarAzca jyotirvAsinazceti samAsaH, vimAnavAsinazca sarvA sapariSadaH caturvidhAyavRttiH AgatA devA iti gaathaarthH|| vibhAga-1 devehiM saMparibuDho deviMdo gihiUNa titthayaraM / neUNa maMdaragiri abhiseaMtattha kAsIa ||65||(bhaassym) vyAkhyA-devaiH saparivRto devendro gRhItvA tIrthakaraM nItvA mandaragiri abhiseaMti abhiSekaM tatra kRtavAMzceti gAthArthaH / / kAUNa ya abhise deviMdo devadANavehi samaM / jaNaNIha samappittA jammaNamahimaM ckaasii||66|| (bhA0) gamanikA-kRtvA cAmiSeka devendro devadAnavaiH sArdha, devagrahaNAt jyotiSkavaimAnikagrahaNaM, dAnavagrahaNAt vyantarabhavanapatigrahaNamiti / tato jananyAH samarpya janmamahimAM ca kRtavAn svarge nandIzvare dvIpe ceti gAthArthaH // sAmprataM yadindrAdayo bhuvananAthebhyo bhaktyA prayacchanti taddarzanAyAhakhomaM kuMDalajualaM siridAmaMceva deha sakko se| maNikaNagarayaNavAsaM uvacchubhe jaMbhagA devA ||37||(bhaa0) ___gamanikA-kSIma' devavastraM 'kuNDalayugalaM' karNAbharaNaM 'zrIdAma' anekaratnakhacitaM darzanasubhagaM bhagavato dadAti zakraH | 'se' tasya / itthaM nirdezastrikAlagocarasUtrapradarzanArthaH / 'jambhakAH' vyantarA devAH, zeSa sugamamiti gaavaarthH|| ||180 // visamaNavapaNasaMcohA u te tiriajaMbhagA devaa|koddiggso hiraNaM rayaNANi a tattha upaNiti ||18||(bhaa0) | gamanikA-vaizramaNavacanasaMcoditAstu te tiryagjRmbhakA devAH / tiryagiti tiryaglokajumbhakAH 'kovyamazaH' koTIpa dIpa T anukrama ( muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~363~
Page #365
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [68], (40) prata sUtrAka 5%25 rimANataH 'hiraNyam' aghaTitarUpaM ratnAni ca indranIlAdIni tatropanayantIti gAthArthaH / gatamabhiSekadvAraM, idAnI vRddhidvArAvayavArthamAhaaha baDDai so bhayavaM dialoacuoannovmsiriio|daasiidaasprivuddoprikinnnno pIDhamaddehiM ||19||(bhaa0) asya vyAkhyA-atha vardhate sa bhagavAn devalokacyutaH anupamazrIko dAsIdAsaparivRtaH 'parikIrNaH pIThamardai' mahAnupatibhiH parivRta iti gAthArthaH // dvAram / . asiasirao sunayaNo0 // 70 // jAIsaro abhyv0||71 // (bhASyam ) gAthAdvayamidaM RSabhadevAdhikAra iva draSTavyam / bheSaNadvArAvayavArthamAhaaha UNaaTThavAsassa bhagavao suravarANa majjhaMmi / saMtaguTuMkittaNayaM karei sako suhammAe // 72 // (bhA0) gamanikA-'atha' anantaraM nyUnASTavarSasya bhagavataH sataH suravarANAM madhye santazca te guNAzca sadguNAH teSAM kIrcanaMzabdanamiti samAsaH, karoti 'zako' devarAjaH 'sudharmAyAM' sabhAyAM vyavasthita iti gAthArthaH // kiMbhUtamityata AhabAlo abAlabhAyo avAlaparakamo mahAvIro nahu sakkai bhese amarehiM saIdaehiMpi // 73 // (bhASyam ) gamanikA bAlaH na bAlabhAvo'bAlabhAvaH, bhAvaH-svarUpaM, na bAlaparAkramo'vAlaparAkramaH, parAkramaH-ceSTA, 'zUra vIra * guNakitaNaya (sUcI). dIpa anukrama 5--% 8 T SAE% JAMER ama wwjainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~364~
Page #366
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [73], (40) prata sutrAMka N Avazyaka-vikrAntA' viti kaSAyAdizatrujayAd vikrAnto vIraH, mahAMzcAsau vIrazceti mahAvIraH, naiva zakyate bheSayituM 'amaraiH' devaiH hAribhadrIsenTrairapIti gaathaarthH|| yavRttiH // 18 // taM vayaNaM soUNaM aha egu suro asahaMto uAei jiNasaNNigAsaM turiaM so bhesaNavAe // 7 // (bhASyam)vibhAgaH1 gamanikA-tadvacanaM zrutvA athaikaH 'suro devaH azraddhAnastu-azraddadhAna ityarthaH, 'eti Agacchati 'jinasannikAzA |jinasamIpaM tvaritamasau, kimartham -'bheSaNArtham' bheSaNanimittamiti gAthArthaH / sa cAgatya idaM cakre sappaM ca taruvaraMmI kAuMtidUsaraNa DiMbhaM ca / piTThI mubIi hao vaMdia vIra paDiniatto // 75 // (bhA0) | asyA bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-devo bhagavao sakAzamAgao, bhagavaM puNa ceDarUvehi samaM rukkhakheDDeNa kIlaDa, tesa rukkhesa jo paDhama vilaggati joya paDhama oluhati so ceDarUvANi vAhei, so a devo AgaMtUNa heDao ruksassa sapparUvaM viuvittA acchai upparAmuho, sAmiNA amUDheNa vAmahattheNa sattatilamittatte chuDho, tAhe devo ciMtei-pattha tAva na chalio / aha puNaravi sAmI teMdUsaeNa ramai, so ya devo ceDarUvaM viuviUNa sAmiNA samaM abhiramai, tattha sAmiNA // 18 // devo bhagavataH sakAzAmAgataH, bhagavAnpunaH ceTarUpaiH samaM pakSakrIDayA kIDati, teSu kSeSu yaH prathamamArodati yA prathamamavarohati sa ceTarUpANi vAhayati, saca deva AgatyAyo vRkSasa sarparUpaM vikuLa tiSThati aparimukhaH, svAminA amUDhena vAmahastena saptatAlamAtratasyaktA, tadA devacintayati-anna tAvanA ulitaH / aba punarapi svAmI tindUsakena ramate, sa ca devazcaTarUpaM vikurya khAminA samamabhiramate, tatra svAminA 25555 dIpa anukrama T ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~365~
Page #367
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [75], (40) prata sUtrAka so jio, tassa upari vilaggo, so ya vahiu~ pavatto pisAyarUvaM viuvittA, taM sAmiNA abhIeNa talaSpahAreNa pahao jahA tastheva NibuDDo, etthavi na tiNNo chaliu~, devo vaMdittA go| ayaM punarakSarArtha:-sarpa ca taruvare kRtvA 'tendUsakena' krIDAvizeSaNa hetubhUtena 'DimbhaM ca' bAlarUpaM ca, kRtvetyanuvartate / pRSThau muSTinA hataH vanditvA vIra pratinivRtta ityakSarArthaH // anyadA bhagavantamadhikASTavarSa kalAgrahaNayogyaM vijJAya mAtApitarau lekhAcAryAya upanItavantau / Aha ca aha taM ammApiaro jANittA ahiaatttthvaasNtu| kayakoualaMkAraM lehAyariassa uvaNiti // 76 // (bhA0) * gamanikA-'artha' anantaraM bhagavantaM mAtApitarau jJAtvA adhikASTavarSe tu kRtAni rakSAdIni kautukAni keyUrAda yo'laGkArAzca yasyeti samAsaH, taM 'lekhAcAryAya upAdhyAyAyetyarthaH / 'uvaNeti' ti prAkRtazailyA upanayataH, pAThAntaraM vA 'uvaNesu' tadA upanItavanta iti gAthArthaH / atrAntare devarAjasya khalvAsanakampo babhUva, avadhinA ca vijJAyedaM prayojanaM aho khasvapatyasnehavilasitaM bhuvanagurumAtApitroH yena bhagavantamapi lekhAcAryAya upanetumabhyudyatau iti saMpradhArya Agatya copAdhyAyatIrthakarayoH parikalpitayoH bRhadalpayorAsanayoH upAdhyAyaparikalpite bRhadAsane bhagavantaM nivezya zabdalakSaNaM pRSTavAn // amumevArtha pratipAdayati bhASyakAraH 'sakko a0' ityAdineti / *sako a tassamakkhaM bhagavaMtaM AsaNe nivesittaa|sdss lakkhaNaM pucche vAgaraNa avayavA iMdaM ||7||(bhaa0) sa jitaH tasyopari vilanaH, sa ca vardhita pravRttaH pizAcarUpaM vikuya, tathA svAminA'bhItena taLaprahArega prahataH yathA tatraiva nimanaH, avApi na | zaktanvalita, devo vanditvA gtH| 5*45*CACHARAKAR dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~366~
Page #368
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [77], (40) yavRttiH prata sutrAMka Avazyaka- gamanikA-zakrazca tatsamakSaM lekhAcAryasamakSaM 'bhagavaMta' tIrthakara Asane nivezya zabdasya lakSaNaM pRcchati / pAThAntaraM hAribhadrI davA 'pucchisu saddalakkhaNaM, vAgaraNaM avayavA iMda' pRSTavAn zabdalakSaNaM, bhagavatA ca vyAkaraNamabhyadhAyi, vyAkriyante / // 182 // laukikasAmayikAH zabdA aneneti vyAkaraNa-zabdazAstra, tadavayavAH kecana upAdhyAyena gRhItAH, tatazca aindraM vyAkaraNaM | vibhAgaH1 saMjAtamiti gAthArthaH // dvAram / vivAhadvArAvayavArthamabhidhitsayA''haummukacAlabhAyo kameNa aha jovaNaM annupptto| bhogasamatthaM NA ammApiarou vIrassa // 78 // (bhA)x / gamanikA-evaM unmukto bAlabhAvo yeneti samAsaH, 'krameNa uktaprakAreNa 'atha' anantaraM 'yauvanaM vayovizeSalakSaNaM bAlAdibhAvAt pazcAt prAptaH anuprAptaH / atrAntare bhujyanta iti bhogA:-zabdAdayaH teSAM samarthoM bhogasamarthaH taM jJAtvA bhagavantaM, kau ?-mAtApitarau tu vIrasyeti gAthArthaH // kim ?tihirikkhaMmi pasatthe mhntsaamntkulpsuuaae|kaarNti pANigahaNaM jasoavararApakaNNAe ||79||(bhaa) gamanikA-tithizca RkSaM ca tithiRkSaM, RkSa-nakSatraM, tasmin tithiRkSe, 'prazaste' zobhane, mahanca tatsAmantakulaM ca mahAsAmantakulaM tasmin prasUteti samAsaH tayA, kArayataH mAtApitarau, pAhaNaM pANigrahaNaM, kayA ?-yazodA cAsau // 18 // vararAjakanyA ceti vigrahaH tayA, taba 'mahAsAmantakulaprasUtayA ityanenAgvayamahattvamAha, 'bararAjakanyayA' ityanena tu/ tatkAlarAjyasaMpadhukatAmAheti gAthArthaH // dvAram / apatyadvArAvayavArthaM vyAcikhyAsurAha CANCY dIpa anukrama JAMERIEntriamona Makrandibraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~367~
Page #369
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [458...], bhASyaM [80], (40) prata sUtrAka paMcavihe mANusse bhoge muMjitu saMha jasobhAe / teyasiriva surUvaM jaNei piadasaNaM dhUaM ||8||(bhaa0) gamanikA-'paJcavidhAn' paJcaprakArAn zabdAdIna manuSyANAmete mAnuSyAstAn bhogAn bhuktvA 'tato' yazodAyAH, tejasaH zrIH tejaHzrIH tAM tejaHzriyamiva surUpAM, athavA tasyAH zriyamiveti pAThAntaraM vA / janayati priyadarzanAM 'dhutAM' duhitara, 'jaNisu' vA pAThaH, janitavAniti gaathaarthH|| dvAram / atrAntare ca bhagavataH mAtApitarau kAlagatI, bhagavAnapi tIrNapratijJaH pravrajyAgrahaNAhitamatiH nandivardhanapurassaraM svajanamApRcchati sma, sa punarAha-bhagavan ! kSAraM kSate mA | kSipasva, kiyantamapi kAlaM tiSTha, bhagavAnAha-kiyantam , svajana Aha-varSadvayaM, bhagavAnAha-bhojanAdau mama vyApAro nadI voDhavya iti, pratipanne bhagavAn samadhika varSadvayaM prAsukaiSaNIyAhAraH zItodakamapyapivana tasthau, atrAntara eva mahAdAnaM dattavAn ,lokAntikaizca pratibodhitaH punaH pUrNAvadhiH prabajita iti // amumevArthaM saMkSepataH pratipAdayan Aha niyuktikRthatthusarajoeNaM kuMDaggAmami khattio jacco / vanarisahasaMghayaNo bhaviajaNavibohao vIro // 459 // so devapariggahio tIsaM vAsAi vasai gihavAse / ammApiihiM bhayavaM devattagaehi pabvaio // 460 // gamanikA-hastottarAyogena' uttarAphAlgunIyogenetyarthaH, kuNDagrAme nagare kSatriyo 'jAtyaH' utkRSTa ityarthaH, vajraRSabhadU saMhanano bhavyajanavirodhako vIraH, kim ?-mAtApitRbhyAM bhagavAn devatvagatAbhyAM prabajita iti yogH| dvitIyagAthAga * tamo vRttI pra0 dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~368~
Page #370
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [460], bhASyaM [80], (40) S prata sutrAMka Avazyaka- manikA-'saH' bhagavAna devaparigRhItaH triMzadvarSANi vasati, uSitvA vA pAThAntaraM, gRhavAse zeSa vyAkhyAtameva // 459-18 haaribhdrii460|| sAmprataM bhASyakAraH pratidvAraM avayavArtha vyAkhyAnayati-'saMvacchareNa.' gAthetyAdinA yavRttiH // 18 // saMvacchareNa // 81 // egA hiraNNa // 8 // siNghaaddy0||83|| vrvriaa0||4|| tipaNeva ya0 // 85 // (bhA0) vibhAgaH1 idaM gAthApazcakaM RSabhadevAdhikAre vyAkhyAtatvAnna vitriyate // dvAram / saMbodhanadvArAvayavArthamAha saarssymaaicaa0|| 86 / / ee devnikaayaa0||87|| (bhA0) evaM abhithuvvaMto buDo buddaarviNdsrismuho| logaMtigadevehi kuMDaggAme mahAvIro // 88 // (bhA0) idamapi gAthAtrayaM vyAkhyAtatvAt na pratanyate / Aha-RSabhadevAdhikAre 'saMvohaNapariccAetti' ityAdidvAragAthAyAM saMbodhanottarakAlaM parityAgadvAramuktaM, tathA mUlabhASyakRtA vyAkhyA kRteti, adhikRtadvAragAthAyAM tu 'dANe saMbodha nikkhamaNe' ityabhihitaM, itthaM vyAkhyA (ca) kRteti / tatazca iha dAnadvArasya saMbodhanadvArAt pUrvamupanyAsaH tatra vA saMbodhanadvArAduttaraM parityAgadvArasya virudhyata iti, ucyate, na sarvatIrthakarANAmayaM niyamo yaduta-saMbodhanottarakAlabhAvinI mahAdAnapravRtti-17 cAriti, adhikRtagranthopanyAsAnyathAnupapatteH, niyame'pIha dAnadvArasya bahutaravaktavyatvAt saMbodhanadvArAtmAgupanyAso nyAya pradarzanArtho'viruddha eva, adhikRtadvAragAthAniyame tu vyatyayena parihAraH-tatrAlpavaktavyatvAt saMbodhanadvArasya prAgupabhyAsaH, // 18 // ityetAvantaH saMbhavinaH pakSAH, tattvaM tu viziSTazrutavido jAnantIti alaM prasajhena // dvAram / sAmprataM niSkramaNadvArAvayahai vAthai vyAcikhyAsurAha SSSS*** dIpa anukrama IBERatinintammational allantanasarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~369~
Page #371
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [89], (40) prata sUtrAka CIRCRACT maNapariNAmoakao abhinikkhamaNamijiNavariMdeNAdevohi ya devIhi~ yasamaMtao ucchayaM gynn||89|| (bhA0) gamanikA-manaHpariNAmazca kRtaH 'abhiniSkramaNe' iti abhiniSkramaNaviSayo jinavarendreNa, tAvat ki saMjAtamityAha-devairdevIbhizca 'samantataH' sarvAsu dikSu 'ucchayaM gayaNaM' ti vyAptaM gaganamiti gaathaarthH|| bhavaNavaivANamaMtarajohasavAsI vimANavAsI AdharaNiyale gayaNayale vijujookao khippaM ||10||(bhaa0) | gamanikA-thairdevaiH gaganatalaM vyAptaM te khalbamI vartante-bhavanapatayazca vyantarAzca jyotirvAsinazceti samAsaH, jyotiHzabdena iha tadAlayA evocyante, vimAnavAsinazca / amIbhirAgacchaniH dharaNitale gaganatale vidyutAmivodyoto vidyududyotaH kRtaH kSipraM zIghramiti gAthArthaH / / jAva ya kuMDaggAmo jAvaya devANa bhavaNaAvAsA / devoha ya devIhi ya avirahiaM saMcaraMtehiM // 91 // (bhA0) | gamanikA-yAvat kuNDagrAmo yAvacca devAnAM bhavanAvAsAM atrAntare dharaNitalaM gaganatalaM ca devaiH devIbhizca 'avirahita' byAptaM saMcaradbhiriti gAthArthaH // atrAntare devaireva bhagavataH zivikopanItA, tAmAruhya bhagavAn siddhArthavanamagamat , amumevArtha pratipAdayati-'caMdappabhA yetyAdinA'candappabhA ya sIA uvaNIA jmmjrnnmukkss|aasttmlldaamaa jalayathalayavikusumahiM // 9 // (bhA0) vyAkhyA-candraprabhA zibiketyabhidhAnaM 'upanItA' AnItA, kasmai ?-jarAmaraNAbhyAM muktavat muktaH tasmai-vardhamAnAye dIpa anukrama Hiralanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~370~
Page #372
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [92], (40) Avazyaka // 184 // prata sutrAMka tyarthaH, paSThI caturthyarthe drssttvyaa| kiMbhUtA setyAha-AsaktAni mAlyadAmAni yasyAM sA tathocyate, tathA jalajasthalajadi- hAribhadrIvyakusumaiH, carciteti vAkyazeSaH iti gAthArthaH // zibikApramANadarzanAyAha yavRtti paMcAsaha AyAmA dhaNUNi vichipaNa pnnnnviisNtu| chattIsaimugviddhAsIyA caMdappabhA bhaNiA // 93 // (bhA0Ada vibhAgaH1 __vyAkhyA-pazcAzat dhanUMSi AyAmo-dairdhya yasyAH sA paJcAzadAyAmA dhaSi, vistIrNA paJcaviMzatyeva, patriMzaddhaSi 'uviddhatti' uccA, uccaistvena SaTtriMzaddhapIti bhAvArthaH, zivikA candraprabhAbhidhAnA 'bhaNitA' pratipAditA tIrthakaragaNadharairiti, anena zAstrapAratantryamAheti gaathaarthH|| sIAi majjhayAre divvaM maNikaNagarayaNaciMcaisIhAsaNaM maharihaM sapAyacIda jiNavarassa ||14||(bhaa0) | vyAkhyA-zivikAyA madhya eva madhyakArastasmin 'divyaM suranirmitaM maNikanakaratnakhacitaM siMhAsanaM mahAI, tatra maNayaH-candrakAntAdyAH kanaka-devakAJcanaM ratlAni-marakatendranIlAdIni 'ciMcai ti dezIvacanataH khacitamityucyate / siMhapradhAnamAsanaM siMhAsanaM, mahAntaM bhuvanagurumarhatIti mahArha, saha pApITheneti sapAdapIThaM, jinavarasya, kRtamiti | vAkya zeSaH iti gaathaarthH|| // 18 // AlaiamAlamauDo bhAsuravoMdI palaMbavaNamAlo / seyayavatthaniyattho jassa ya mollaM sapasahassaM // 15 // udveNaM bhatteNaM ajjhavasANeNa sohaNeNa jiNo / lesAhi visujjhato AhahaI uttama sIaM // 96 // (bhA0) * suMdareNa vRttau. dIpa SCSSCk anukrama T Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~371~
Page #373
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [16], (40) prata sUtrAka vyAkhyA-Alai Aviddhamucyate, mAlA-anekasurakusumagrathitA, mukuTastu prasiddha eva, mAlA ca mukuTazca mAlAximukuTI AviddhI mAlAmukuTau yasyeti vigrahaH / bhAsvarA-chAyAyuktA bondI-tanuH yasya sa tathAvidhaH, pralambA vanamAlA-151 prAgabhihitA anyA vA yasyeti samAsaH / 'seyayavatthaniyattho' ti niyatthaM-parihitaM bhaNNai, nivasitaM zvetaM vastraM yena sa nivasitazvetavastraH, bandhAnulomyAt nivasitazabdasya sUtrAnte prayogaH, lakSaNatastu bahuvrIhI niSThAntaM pUrva nipatatIti pUrva draSTavyaH, zvetavastraparidhAna ityarthaH / yasya ca mUlyaM zatasahasra dInArANAmiti gAthArthaH / sa evaMbhUto bhagavAn mArgazIrSa-18 bahuladazamyA hastottarAnakSatrayogena 'chaTveNaM bhatteNaM' ityAdi, pachena bhaktena, dinadvayamupoSita ityarthaH / adhyavasAnaM-antaHkaraNasavyapekSa vijJAnaM tena 'sundareNa zobhanena 'jinaH' pUrvoktaH, tathA lezyAbhirvizudhyamAnaHmanovAkAyapUrvikAH kRSNAdi-I dravyasaMbandhajanitAH khalu AtmapariNAmAH lezyA iti, uktaM ca-"kRSNAdidravyasAcivyAt ,pariNAmo ya aatmnH| sphaTika-13 syeva tatrAyaM, lezyAzabdaHprayujyate // 1 // " tAbhiH vizudhyamAnaH, kim ?-Arohati 'uttamA pradhAnAM zibikAmiti gAthArthaH / / sIhAsaNe nisaNNo sakIsANA ya dohi pAsehiM / vIaMti cAmarehiM maNikarNagavicittadaMDehiM // 17 // (bhA0) drA vyAkhyA-tatra bhagavAn siMhAsane niSaNNaH zakrezAnau ca devanAthau dvayoH pArzvayoH vyavasthitI, kim ?-vIjayataH, kAbhyAm ?-cAmarAbhyAM, kiMbhUtAbhyAm ?-maNiratnavicitradaNDAbhyAmiti gAthArthaH // evaM bhagavati zivikAntarvatini |siMhAsanArUDhe sati sA zivikA siddhArthodyAnanayanAya utkSiptA // kairityAha * yaNa vRttI. dIpa anukrama Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~372 ~
Page #374
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] aavshyk||185|| "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [460...], bhASyaM [98], | puThiMba ukkhittA mANusehiM sA haTTaromakUvehiM / pacchA vahaMti sIaM asuriMdasuriMdanAgiMdA // 98 // ( bhA0 ) 6 hAribhadrIvyAkhyA - 'pUrva' prathamaM 'utkSiptA' utpATitA, kaiH ?-mAnuSaiH, sA zikSikA, kiMviziSTaiH 1-hRSTAni romakUpAni yeSAmitisamAsaH, taiH / pazcAdvahanti zivikAM, ke ? - asurendrasurendranAgendrA iti gAthArthaH // asurAdisvarUpavyAvarNanAyAhacalacavalabhUsaNadharA sacchaMdaviDavviAbharaNadhArI / deviMdadANaviMdA bahaMti sIaM jiniMdassa / / 99 / / (bhA0 ) _yavRttiH vibhAgaH 1 gamanikA - calAzca te capalabhUSaNadharAzceti samAsaH / calAH- gamanakriyAyogAt hArAdicapalabhUSaNadharAzca / svacchandena - svAbhiprAyeNa vikurvitAni-devazaktyA kRtAni AbharaNAni - kuNDalAdIni dhArayituM zIlaM yeSAmiti samAsaH / athavA calacapalabhUSaNadharA ityuktaM, tAni ca bhUSaNAni kiM te paranirmitAni dhArayanti uta neti vikalpasaMbhave vyavacchedArthamAha'svacchandavikurvitAbharaNadhAriNaH ka ete ? devendrA dAnavendrAH, kim ?-vahanti zibikAM jinendrasyeti gAthArthaH / atrAntarekusumANi paMcavaNNANi suyaMtA duMduhI ya tADaMtA / devagaNA ya pahar3A samaMtao ucchayaM gayaNaM // 100 // ( bhA0 ) vyAkhyA---bhagavati zivikArUDhe gacchati sati nabhaHsthalasthAH kusumAni zuklAdipaJcavarNAni muJcantaH tathA dudumbhIMstADayantazca, ke ?- 'devagaNAH' devasaMghAtAH, cazabdasya prAksaMbandho vyavahitaH pradarzita eva, prakarSeNa hRSTAH prahRSTAH, kim ? - bhagavantameva stuvantIti kriyA'dhyAhAraH / evaM stuvadbhirdevaiH kimityAha-'samantataH' sarvAsu dikSu sarva 'ucchayaM gagaNaM' vyAptaM gaganamiti gAthArthaH // | vaNasaMDobba kusumio paumasaro vA jahA sarayakAle / sohai kusuma bhareNaM iya gagaNayalaM suragaNehiM / 101 bhA0 ) Education intemational For Funny // 185 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bhagavata: dIkSA (abhiniSkramaNa) sya varNanam ~ 373~
Page #375
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [101], (40) X* prata sUtrAka gamanikA-vanakhaNDamiva kusumitaM padmasaro vA yathA zaratkAle zobhate kusumabhareNa-hetubhUtena, 'iya' evaM gaganatalaM suragaNaiH zuzubhe iti gAthArthaH // siddhatthavaNaM ca(va)jahA asaNavaNaM saNavaNaM asogavaNAcUavarNava kusumiaMiagayaNayalaM suragaNehiM102(bhA0) vyAkhyA-siddhArthakavanamiva yathA asanavanaM, azanAH-bIjakAH, saNavanaM azokavanaM cUtavanamiva kusumitaM, 'i' evaM gaganatalaM suragaNai rarAjeti gaathaarthH|| ayasivaNaM va kusumiaM kaNiAravaNaM va caMpayavaNaM ya / tilayavaNaM va kusumiaM ia gayaNatalaM suragaNehiM // 103 // (bhA0) vyAkhyA-atasIvanamiva kusumitaM, atasI-mAlavadezaprasiddhA, karNikAravanamiva campakavanamiva tathA tilakavanamiva kusumitaM yathA rAjate, 'i' evaM gaganatalaM suragaNaiH kriyAyogaH pUrvavaditi gaathaarthH|| varapaDahabherijhallariduMduhisaMkhasahiehiM tUrehiM / dharaNiyale gayaNayale tUraninAo paramarammo ||104||(bhaa0) vyAkhyA-gharapaTahabherijhallaridundubhizaGkhasahitaistUyaH karaNabhUtaiH, kim ?-dharaNitale gaganatale 'tUryaninAda' tUryanirghoSaH paramaramyo'bhavaditi gaathaarthH| evaM sadevamaNuAsurAe~ parisAe~ parivuDo bhayavaM / abhithuvvaMto girAhiM saMpatto nAyasaMDavaNaM // 105 // (bhA0) *55* dIpa anukrama * JAMERatinila Swatanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~374~
Page #376
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 186 // aus Educa "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [ 460...], bhASyaM [105], gamanikA--'evaM' uktena vidhinA, saha devamanuSyAsurairvarttata iti sadevamanuSyAsurA tayA, kayetyAha-pariSadA parivRto bhagavAn abhistUyamAno 'gIrbhiH' vAgbhirityarthaH, saMprAptaH jJAtakhaNDavanamiti gAthArthaH // ujjANaM saMpatto orubhai uttamAu sIAo / sayameva kuNai loaM sako se paDhicchae kese // 106 // ( bhA0 ) gamanikA - udyAnaM saMprAptaH, 'oru haitti' avatarati uttamAyAH zitrikAyAH, tathA svayameva karoti locaM, 'zo' devarAjA 'se' tasya pratIcchati kezAniti, evaM vRttAnuvAdena granthakAravacanatvAt varttamAnanirdezaH sarvatra aviruddha eveti gAthArthaH // ' jiNavaramaNuNNavittA aMjaNaghaNarUpagavimala saMkAsA / kesA khaNeNa nIA khIrasarisanAmayaM udahiM // 107 // ( bhA0 ) gamanikA - zakreNa - jinavaramanujJApya aJjanaM prasiddhaM ghano - meghaH ruku - dIptiH, aJjanaghanayo ruk aJjanaghanaruk aJjanaghana rugvat vimalaH saMkAzaH - chAyAvizeSo yeSAM te tathocyante / athavA aJjanaghanarucakavimalAnAmiva saMkAzo yeSAmiti samAsaH 'rucakaH' kRSNamaNivizeSa eva ka ete 1-kezAH kim ? -kSaNena nItAH, kam ? - 'kSIrasadRzanAmAnamudadhiM kSIrodadhimiti gAthArthaH // atrAntare ca cAritraM pratipattukAme bhagavati surAsuramanujavRndasamudbhavo dhvanistUryaninAdazca zakrAdezAd virarAma, amumevArthe pratipAdayannAha divvo maNUsaghoso tUraninAo a sakavayaNeNaM / khippAmeva niluko jAhe paDivajaha caritaM // 108 // (bhA0 ) gamanikA - 'divyo' devasamuttho manuSyaghoSazca cazabdasya vyavahitaH saMvandhaH, tathA tUryaninAdazca zakravacanena 'kSipra For Funny hA ribhadrI yavRttiH vibhAgaH 1 ~ 375~ // 186 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #377
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Education intam "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA -], niryukti: [460...], bhASyaM [108], meva' zIghrameva 'nilukotti' dezIvacanato virataH 'yadA' yasmin kAle pratipadyate cAritramiti gAthArthaH // sa yathA cAritraM pratipadyate tathA pratipipAdayiSurAha kAUNa namokAraM siddhANamabhiggahaM tu so giNhe / savvaM me akaraNijjaM pArvati caritamArUDho // 109 // ( bhA0 ) vyAkhyA - kRtvA namaskAraM siddhebhyaH abhigrahamasau gRhNAti, kiMviziSTamityAha sarva 'me' mama 'akaraNIyaM' na karttavyaM, kiM tadityAha - pApamiti, kimityAha - cAritramArUDha itikRtvA, sa ca bhadantazabdarahitaM sAmAyikamuccArayatIti gAthArthaH // cAritrapratipattikAle ca svabhAvato bhuvanabhUSaNasya bhagavato nirbhUSaNasya sata indro devadUSyavastramupanItavAn iti / atrAntare kathAnakam - egeNa devadUseNa pacaeDa, etaM jAhe aMse karei etthaMtarA piDavayaMso dhijjAio uvaDio, so a dANakAle kahiMpi pavasio AsI, Agao bhajjAe aMbADio, sAmiNA evaM paricattaM tumaM ca puNa vaNAi hiMDasi, jAhi jai | itthaMtare'vi labhijjAsi / so bhaNai sAmi ! tubbhehiM mama na kiMci diNNaM, idArNipi me dehi / tAhe sAmiNA tarasa dUsassa addhaM diNNaM, anaM me natthi paricattaMti / taM teNa tuSNAgassa uvaNIaM jahA eassa dasiAo baMdhAhi / kattotti 1 ekena devadUSyeNa pranajati, etad yadAse karoti, atrAntare pitRvayasyo cijAtIyaH upasthitaH sa ca dAnakAle kutrApi proSito'bhavat Agato bhAryayA tarjitaH khAminA evaM parityaktaM tvaM ca punarvanAni hiNDase yAhi yadyatrAntare'pi labheyAH / sa bhagati-svAmin! yuSmAbhirmama na kiJcitaM idAnImapi majhaM dehi tathA svAminA tase dUdhyasthArthaM dattaM, abhyamme nAsti parityaktamiti / tattena tulavAyAyopanItaM yathaitasya dazA badhAna / kuta iti For Funny www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~376~
Page #378
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [109], (40) Avazyaka // 187 // prata sUtrAka ACANCIENC-DACC0 pucchie bhaNati-sAmiNA diNNaM, tuNNAo bhaNati-taMpi se ardU ANehi, jayA paDihiti bhagavao aMsAo, tato ahaM hAribhadrItaNNAmi tAhe lakkhamolaM bhavissaitti to tujjhavi arddha majjhavi addhaM, paDivaNNo tAhe paolaggio, sesamuvariyavRttiH bhaNihAmi / alaM prasaGgena // tasya bhagavatazcAritrapratipattisamanantarameva manaHparyAyajJAnamudapAdi, sarvatIrthakRtAM cAya vibhAgaH1 kramo, yata Aha tihi nANehi samaggA titthayarA jAva hu~ti gihvaase|| paDivaNami caritte caunANI jAva chaumatthA // 110 // (bhA0) vyAkhyA-'tribhimA'naH' matizrutAvadhibhiH saMpUrNAH tIrthakaraNazIlAstIrthakarA bhavantIti yogH| kiM sarvameva kAlam , netyAha-yAvadgRhabAse bhavantIti vAkyazeSaH / pratipanne cAritre catursAnino, bhavantItyanuvartate / kiyantaM kAlamityAhayAvat chadmasthAH tAvadapi catujJAnina iti gAthArthaH // evamasI bhagavAn pratipannacAritra: samAsAditamanaHparyavajJAno jJAtakhaNDAdApRcchaya svajanAn kAragrAmamagamat / Aha ca bhASyakAra:bahiA ya NAyasaMDe ApucchittANa nAyae sbve| divase muhattasese kumAragAmaM samaNupatto // 111 // (bhaa0)| vyAkhyA-bahirdhA ca kuNDapurAt jJAtakhaNDa udyAne, ApRcchaca 'jJAtakAn' svajanAn 'sarvAn' yathAsannihitAn, ISI // 187 // 1 pRSTe bhaNati-svAminA dattaM, tumacAyaH bhaNati-tadapi tasyA Anaya, badA patati bhagavato'sAt , tato'haM kyAmi / tadA lakSamUlyaM bhaviSyavItti, tatastavApya mamApyadha, pratipakSastadA prAvalamaH / zeSamupariSTAt bhaNiSyAmi. dIpa anukrama Swajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: bhagavat mahAvIrasya vihAra evaM upasargAnAM varNanaM ~377~
Page #379
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [460...]. ASyaM [111], tasmAt nirgataH, karmAragrAmagamanAyeti vAkyazeSaH / tatra ca pathadvayaM-eko jalena aparaH sthalyoM, tatra bhagavAn sthalyAM gatavAn gacchaMzca divase muhUrttazeSe karmAragrAmamanuprApta iti gAthArthaH // tatra pratimayA sthita iti / atrAntare tatthego govo, so divasa baile bAhittA gAmasamIvaM pato, tAhe ciMtei ee grAmasamIve caraMtu, arhapi tA gAvIo duhAmi, so'vi tAva anto parikrammaM karei, te'vi bailA aDaviM carantA paviDA, so govo niggao, tAhe sAmiM pucchar3a-kahiM bailA ?, tAhe sAmI tuNDiko acchai, so ciMtei esa na yANai, to maggiDaM pavatto savarattipi, te'vi bahallA suciraM bhamittA gAmasamIvamAgayA mANusaM daddUNa romaMthaMtA acchaMti, tAhe so Agao, te pecchai tattheva nivihe, tAhe Amuruto eeNa dAmaeNa AhaNAmi, eeNa mama ee hariA, pabhAe ghetUNa vacihAmiti / tAhe sako devarAyA ciMte kiM ajja sAmI paDhamadivase karei ?, jAva pecchai govaM dhAvataM, tAhe so teNa thaMbhio, pacchA Agao taM tajjeti-durappA ! na yANasi siddhattharAyaputto esa pavaio / evaMmi aMtare siddhatyo sAmissa mAusiyAuto bAlatavokammeNaM vANamantaro jAelao, 1 pAdAbhyAm pra02 utreko gopaH sa divasa balIvardI vAhavA grAmasamIpaM prAptaH, tadA cintayati etI grAmasamIpe carata, ahamapi tAvadU gA dojhi, so'pi tAvadantaH parikarma karoti tAvapi balIvardI carantAvaTavIM praviSTau sa gopo nirgataH, tadA svAminaM pRcchatika balIvadoM, tadA khAmI tUSNIkastiSThati, sa cintayati eSa na jAnAti tataH mArgavituM pravRttaH sarvarAjamapi tAvapi balIvadoM suciraM bhrAmkhA grAmasamIpamAgatau mAnuSaM dRDDA romanthAyamAnau tiSThataH, tadA sa AgataH tau pazyati tatraiva niviSTa, tadA kuddha etena dAmnA''hanmi etena mama evau hatau prabhAte gRhItvA vajiSyAmIti / tadA zo devarAjacintayati kimatha svAmI prathamadivase karoti yAvatpazyati gopaM dhAvantaM, tadA sa tena khambhitaH pazcAdAgatastraM tapati-durAtman ! na jAnISe siddhArtharAjaputra eSa pravajitaH purAsnintare siddhArthaH svAminaH mAtRSvaseyaH vAtapaH karmaNA vAnamamtaro jAto'bhavat Euta For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 378~
Page #380
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [460...], bhASyaM [111] (40) Avazyaka- // 18 // prata sutrAMka so Agao / tAhe sako bhaNai bhagavaM! tubha uvasaggabahulaM, ahaM bArasa barisANi tumbhaM veyAvacca karemi, tAhe sAmiNA hAribhadrIbhaNi-na khalu deviMdA! eyaM bhUkaMvA (bhavaM vA bhavissaM vA) japaNaM arahatA deviMdANa vA asuriMdANa vA nissAe kaTTarAyavRttiH kevalanANaM uppADeMti, siddhiM vA vaJcaMti, arahaMtA saraNa uhANabalaviriyapurisakAraparakameNaM kevalanANaM uppADeti / tAhe vibhAgaH1 sakeNa siddhastho bhaNNai-esa tava niyallao, puNo ya mama vayaNaM sAmissa jo paraM mAraNaMtiaM ubasagaM karera taM vArejasu,81 evamastu teNa paDissu, sako paDigao, siddhatyo tthio| tadivasaM sAmissa chapAraNayaM, to bhagavaM viharamANo gao kolAgasaNNivese, tastha ya bhikkhaDA paviho bahulamAhaNageha, jeNAmeva kullAe sannivese bahule mAhaNe, teNa mahupayasaMjutteNa paramaNNaNa paDilAbhio, tattha paMca divAI pAunbhUyAI / amumevArthamupasaMharanAha govanimittaM sakassa Agamo vAgarei deviMdo / kollAbahule chahassa pAraNe payasa vasuhArA // 461 // . vyAkhyA-tADanAyocatagopanimittaM prayuktAvadheH 'zakrasya devarAjasya, kim ?, AgamanaM AgamaH abhavat, vinivArya sa AgataH / tadA zako bhaNati-bhagavan ! tava navasargabahulaM (zrAmaNyaM) ahaM dvAdaza varSANi taba vaiyAvRtyaM karomi, tadA svAminA bhaNitam-na khalu devendra ! etadbhUta vA 3(bhavati vA bhaviSyati pA) bad antaH devendrANAM vA asurendrANAM cA nizrayA kRtyA kevalajJAnamutpAdayanti, sidiyA bajanti, ahantaH sakena atyAmabalavIryapuruSakAraparAkrameNa kevalajJAnamutpAdayanti / tadA zaraNa siddhArthoM bhavyate-puSa tava nijakaH, punA mama pacana-svAminaH // 188 yA para mAraNAntikamupasarga karoti saM vArayaH / tena pratidhutaM, pAkaH pratigataH, siddhArthaH sthitaH / tadivasa svAminA pApAraNaka, tato bhagavAn vihAna gataH kolAkasa niveze, tantra ca bhikSA praviSTaH pAlanAkSaNagRyatraiva kullAkasaniveze bahulo brAhmaNaH, tena madhupatasaMyuktena paramArjana pratilambhitaH, tanA digyAni prAdurbhUtAni dIpa A anukrama T JABERatinintamational wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~379~
Page #381
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [461], bhASyaM [111...] (40) prata sUtrAka ca gopaM 'vAgarei deviMdo' tti bhagavantamabhivandha 'vyAkaroti' abhidhatte devendro-bhagavan ! tavAha dvAdaza varSANi vaiyAvRttyaM karomItyAdi, 'vAgariMsu' yA pAThAntara, vyAkRtavAniti bhAvArthaH, siddhArtha vA tatkAlaprApta vyAkRtavAn devendraH-bhagavAn khayA na moktavya ityAdi / gate devarAje bhagavato'pi kollAkasanniveze bahulo nAma brAhmaNaH 'SaSThasya' tapovizeSasya pAraNake, kim, 'payasa' iti pAyasaM samapanItavAna, 'vasudhAre'ti tadgahe vasudhArA patiteti gaathaakssraarthH|| kthaankm-to| sAmI viharamANo gao morAgaM sannivesaM, tattha morAe duijatA nAma pAsaMDigihatthA, tersi tattha AvAso, tesiM ca kulavatI bhagavao piumitto, tAhe so sAmissa sAgaeNa uvaDio, tAhe sAmiNA puvapaogeNa bAhA pasAriA, so| bhaNati-asthi gharA, ettha kumAravara ! acchAhi, tattha sAmI egarAiaM basittA pacchA gato, viharati, teNa ya bhaNiyaM-1 vivittAo vasahIo, jai vAsAratto kIrai, Agacchejaha aNuggahIyA hojAmo / tAhe sAmI aGka uubaddhie mAse | viharettA vAsAvAse uvAgate taM cebaduijatayagAma eti, tatthegami uDave vAsAvAsaM Thio / paDhamapAuse ya gorUvANi cAritra alabhaMtANi juNNANi taNANi khAyaMti, tANi ya gharANi ubelti, pacchA te vAreti, sAmI na vArei, pacchA dUijaMtagA| tataH svAmI viharan gato morAkaM sanniveza, satra morAke dUijantA (dvitIyAntA)nAma pApaNDino gRhasvAH, teSAM tantrAvAsaH, teSAM ca kulapatiH / bhagavataH pituH mitram, tadAsa svAminaM svAgatena upasthitaH, tadA svAminA pUrvaprayogeNa bAhuH prasAritaH, sa bhaNati-santi gRhANi, atra kumAravara ! tidha, taba svAmI ekA rAni upiyA pazcAgataH, viharati, tena ca bhappitam-viviktA vasatayaH, yadi varSArAnaH kriyate, bAgamiSyaH anugRhItA abhaviSyAma / tadA svAmI aSTau RtubaddhAn mAsAn vidvatya varSAvAse upAgate tameva dvitIyAntakagrAmameti, tatraikamin uTaje varSAvAsaM sthitaH / prathamAvRSi ca gAvaH cArimalabhamAnA jINoni tRNAni khAdanti, tAni ca gRhANi udvelayanti, pazcAne vArayanti, svAmI na vArayati, paJcAdU dvitIyAntakAH.* uvaNe pra0.2 maDhe pra. dIpa anukrama JABERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~380~
Page #382
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [461], bhASyaM [111...] (40) Avazyaka- // 189 // prata tassa kulavaissa sAheti jahA esa etANi na NivAreti, tAhe so kulavatI aNusAsati, bhaNati kumAravara! sauNIvi tAva | hAribhadrI|appaNiaM rakkhaMti, tumaM vArejjAsi, sappivAsaM bhaNati |taahe sAmI adhiyattoggahottikAuM niggao, ime ya teNa paMca | yavRtti | abhiggahA gahIA, taMjahA-aciyattoggahe na vasiya 1 niccaM vosahakAeNa 2 moNeNaM 3 pANIsu bhottavaM 4 gihattho nAvibhAgaH1 vaMdiyagho na'bhuDhetabo 5, pate paMca abhimgahA / tattha bhagavaM addhamAsaM acchittA tao pacchA ahitagArma gato / tassa puNa| aDiagAmassa paDhama vaddhamANagaM nAma AsI, so ya kiha achiyaggAmo jAo,dhaNadevo nAma bANiao paMcahiM dhurasarahiM| gaNimadharimamejassa bharipahiM teNaMteNa Agao, tassa samIve ya vegavatI nAma nadI, taM sagaDANi uttaraMti, tassa ego bilo| | so mUladhure juppati, tAvaccaeNa tAo gaDDio uttINNAo, pacchA so paDio chinno, so vANiao tassa taNapANi purao chaDeUNa taM avahAya go| so'vi tattha vAlugAe jeThThAmUlamAse atIva uNheNa taNhAe chuhAe ya paritAvijai, sutrAMka ACCOLCANCY dIpa anukrama tamai kulapataye kathayanti-padhA eSa etA na nivArayati, tadA sa kulapatiranuzAli, bhaNati-kumAravara zakunirapi tAvadAtmIyaM nIdaM rakSati,baMdhArayaH, | sapipAsa bhaNati / tadA khAmI maprItikAvagraha itikRyA nirgataH, ime ca tena paba abhimahA gRhItAH, tabadhA-amItikAvaprahena vasanIya, nityaM myurasRSTakAyena, maunena, pAgyobhIkampa, gRhastho na vandayitavyaH, nAbhyutthAsampaH, pate paJca abhiprahAH / tatra bhagavAn ardhamAsaM sthitvA tataH pazcAt asthikAmaM gataH, tasya | punarasthikagrAmasya prathama varSamAnaka nAmAsIt, sa ca kathamasthikagrAmo jAtaH, dhanadevo nAma vaNik paJcabhirdhazataiH dhimadharimame taikhena mArgeja AgataH, tasya samIpe ca vegavatI nAma nadI, tAM zakaTAni uttaranti, tasya eko balIvardaH samUladhuri yogyate, tadIyena (pINa) tAmanya uttIrNAH, pacAssa chinaH patitaH, sa paNik takha tRNapAnIyaM pustastvaktvA taM apahAya gataH / so'pi tatra vAlukAyAM jyeSThAmUlamAse atIvoSaNena tRpayA kSudhA ca paritApyate. * rakkhaMti pra0. 189 // 1 IDrom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~381~
Page #383
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [461], bhASyaM [111...] (40) prata havaddhamANao ya logo teNateNa pANi taNaM ca vahati, na ya tassa koivi dei, so goNo tassa paosamAvaNNo, akAma taNhAchuhAe ya mariUNaM tattheva gAme aggujANe sUlapANIjakkho uppaNNo, uvauttopAsati taM balIvahasarIraM, tAhe rusioma mAri viupati, so gAmo mariumAraddho, tato addaNNA kougasayANi karati, tahavi Na hAti, tAhe bhiSNo gAmo aNNagA-| mesu saMketo, tatvAvina muMcati, tAhe tesiM ciMtA jAtA-amhehiM tattha na najjai-ko'vi devo vA dANavo vA virAhio, tamhA tahiM ceva baccAmo, AgayA samANA nagaradevayAe viulaM asaNaM pANaM khAima sAimaM upakkhaDAveMti, baliuvahAre karatA samaMtao uDamuhA saraNaM saraNaMti, jaM amhehiM sammaM na cehi tassa khamaha, tAhe aMtalikkhapaDivaNNo so devo bhaNati-tumhe durappA niraNukaMpA, teNateNa ya eha jAha ya, tassa goNasa tarNa vA pANiaMdhAna diNNaM, ato nasthi bhemokkho, tato vhAyA pupphabalihatthagayA bhaNaMti-divo kovo pasAdamicchAmo, tAhe bhaNati-etANi mANusaachiANi sUtrAka dIpa anukrama vardhamAna loka tena mArgeNa pAnIyaM tRNaM ca pati, na ca tamai kazcidapi vavAti, sagaulava pradveSamApanaH, akAmatRSA kSudhA ca mRtmA tIca yAme anobAne (mAyudhAne)zUlapANiryakSa batpanaH, upayuktaH pazyati tat balIdhaIzarIra, tadA ruSTo mAri vikurvatisa prAmo ma mArabdhaH, tato'timupagatAH kautukazatAni kurvanti, tathApi na tiSThati (ma ciramati), badA bhino prAmaH anyaprAmeSu saMkrAntaH, tatrApi na muJcati, tadA teSAM cintA jAtA, asmAbhisatra na jJAyateko'pi devo vA dAnayo vA virAbaH, tasmAt tavaiva bhajAmaH, bhAgatAH santaH nagaradevatAyai vipulamazana pAnaM vAcaM khAdya upaskurvanti, balkhupahArAn kurvantaH samantata mukhAH zaraNaM zaraNamiti, badamAbhiH sampam na ceSTitaM tat kSamasva, tadA antarikSa pratipannaH sa devo bhaNati-yUrya durAtmAno niranukampAH, tena mArgagava Agacchata yAta ca, tama gaye tRNaM vA pAnIyaM vA na dattaM, to nAti bhavatAM mokSaH, tataH, khAtAH hastagatapuSpavAlikAH bhaNanti-re: kopaH prasAimicchAmaH, tadA bhaNati-etAni mAnupAsthIni T arorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 382~
Page #384
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H aavshyk|| 190 // Educat "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 461] bhaSyaM [111...] 'puMjaM kAUNa uvari devaulaM kareha, sUlapANiM ca tattha jakkhaM balivaddaM ca egapAse Thaveha, aNNe bhaNati taM ballarUvaM kareha, tas ya heTThA tANi se aTThiANi nihaNaha, tehiM acireNa kathaM, tattha iMdasammo nAma paDiyarago kao / tAhe logo paMthigAdi pecchai paMDaraDiagAmaM devaulaM ca tAhe pucchaMti aNNe kayarAo gAmAo AgatA jAha vatti, tAhe bhAMtijattha tANi ahiyANi, evaM aTThiagAmo jAo / tattha puNa vANamaMtaraghare jo rattiM parivasati so teNa sUlapANiNA jakkheNa vAhettA pacchA ratiM mArijai, tAhe tattha divasa logo acchati, pacchA aNNattha gacchati, iMdasammo'vi dhUpaM | dIvagaM ca dAI divasao jAti / ito ya tattha sAmI Agato, dUtiMjjatagAmapAsAo, tattha ya sabo logo egattha piMDio acchai, sAmiNA devakuligo aNuNNavio, so bhaNati-gAmo jANati, sAmiNA gAmo milio cevANuNNavio, gAmo bhaNati ettha na sakkA vasiuM, sAmI bhAi- navaraM tumhe aNujANaha, te bhAMti - ThAha, tatthekeko vasahiM dei, sAmI Necchati, 1 pulaM kRtvA upari devakulaM kuruta, zUlapANi ca tatra yakSaM balIvadaM caikapArthe sthApayata anye bhaNanti taM balIvardarUpaM kuruta, tasyAdhastAt tAni tasyAthIni nihata, tairacirAt kRtaM tatra indrazarmA nAma praticarakaH kRtaH / tadA lokaH pAnyAdi pazyati, pANDurAsthikaprAmaM devakulaM ca tadA pRcchanti anye katarasmAt grAmAdAgatAH ? yAta veti, tadA bhaNanti yatra tAni asthIni, evamasthikaprAmo jAtaH / tatra punarthyantaragRhe yo rAtrau parivasati sa tena zUlapA ginA yakSeNa vArivA pA rAtrI mAryate, tatastantra divasa ( yAvat) lokastiSThati, pazcAt ampanna gacchati indrazarmApi bhUpaM dIpakaM ca davA divase yAti / itazca tatra svAmI AgataH, dvitIyAntagrAmapArzvAt, tatra ca sarvo loka ekatra piNDitastiSThati, svAminA devakuli ko'nujJApitaH sa bhagati-grAmo jAnAti, svAminA grAmo miti evAnujJApitaH, prAmo bhaNati-atra na zaktA vasituM khAmI bhaNati-paraM yUgamanujAnIta, te bhajanti-vicata, tatraikaiko vasatiM date khAmI necchati For Parts Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 383~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita...AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 190 // www.incibrary or
Page #385
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [461], bhASyaM [111...] (40) prata sUtrAka jANati-jaheso saMbujhihititti, tato egakUNe paDima Thio, tAhe so iMdasammo sUre dharete ceva dhUvapuppha dAuM kappaDiyakAroDiya sabe paloittA bhaNati-jAha mA viNassihiha, taMpi devajjayaM bhaNati-tumbhevi NIdha, mA mArihijihidha, bhagavaM tusiNIo, so vaMtaro ciMtei-devakulieNa gAmeNa ya bhaNNaMto'vi na jAti, peccha jaM se karemi, tAhe saMjhAe ceva bhImaM| aTTahAsaM muaMto bIhAveti // abhihitArthopasaMhArAyedaM gAthAdvayamAhadUijjatagA piuNo vayaMsa tibvA abhiggahA pNc|aciyttugghin vasaNa 1 NicaM vosaha 2 moNeNaM 3 // 42 // pANIpattaM 4 gihivaMdaNaM ca 5 to baDamANavegavaI / ghaNadeva sUlapANiMdasamma yAsa'dviaggAme / / 463 // | vyAkhyA-viharato morAkasanniveza prAptasya bhagavataH tannivAsI dUijantakAbhidhAnapApaNDastho dUtijaMtaka evocyate, 'pituH' siddhArthasya 'vayasyaH' snigdhakA, so'bhivAdya bhagavantaM vasatiM dattavAn iti vAkyazeSaH / vihatya ca anyatra 5/ varSAkAlagamanAya punastatraivAgatena viditakulapatyabhiprAyeNa, kim ?, 'tibA abhiggahA paMca' tti 'tIbrA raudrAH abhigrahAH paJca gRhItA iti vAkyazeSaH / te cAmI 'aciyatumgahi na basaNaM ti' 'aciyatta' dezIvacanaM aprItyabhidhAyaka, tatazca tatsvAmino na. prItiyasminnavagrahe so'prItyavagrahaH tasmin 'na vasana' na tatra mayA vasitavyamityarthaH, "NicaM vosa moNe jAnAti-pauSa saMbhogyata iti, tata ekamin koNe pratimA sthitaH, tadA sa invayamA sUrya priyamANe (sati) epa dhUpapuSpaM davA kApeTikA karoTikAn sarvAn pralokya bhaNati-pAta mA vinezata, tamapi devA bhaNati-yUSamapi nirgata, mA mAridhvaM (ma), bhagavAn tUSNIkA, sa myantarabintayati-devakulikena prAmeNa ca bhaNyamAno'pi na yAti, pakSa yattakha karomi, tadA sabhyAyAmeva bhImamahAhahAsa mubhana bhApayati / dIpa 25-45-456-1945%456 anukrama JAMERatinintimational Swjanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~384 ~
Page #386
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [463], bhASyaM [111...] (40) vibhAgaH1 prata sUtrAka Avazyaka- ti nityaM sadA vyutsRSTakAyena satA maunena viharttavyaM pANipattaMti pANipAtrabhojinA bhavitavyaM, 'gihivaMdaNaM cetti' gRhasthasya / caattgRhsthsyaahaaribhdrii||19|| vandanaM, cazabdAdabhyutthAnaM ca na kartavyamiti / etAn abhimahAna gRhItvA tathA tasmAnirgatya 'vAsa'DiaggAmetti' varSA-LI | yavRttiH kAlaM asthiyAme sthita iti adhyAhAraH, sa cAsthigrAmaH pUrva vardhamAnAbhidhaH khalvAsIt , pazcAt asthiprAmasaMjJAmitthaM prAptaH, tatra hi vegavatInadI, tAM dhanadevAbhidhAnaH sArthavAhaH taM pradhAnena gavA'nekazakaTasahitaH samuttIrNaH, tasya ca goranekazakaTasa-14 muttAraNato hRdayacchedo babhUva, sArthavAhaH taM tatraiva parityajya gataH, savardhamAnanivAsilokApratijAgarito mRtvA tatraiva zulapANinAmA yakSo'bhavat, dRSTabhayalokakAritAyatane sa pratiSThitaH, indrazarmanAmA pratijAgarako nirUpita itykssraarthH| evamanyAsAmapi gAthAnAmakSaragamanikA svabuddhyA kAryeti / kathAnakazeSam-jAhe so aTTahAsAdiNA bhagavaMtaM khobhe| pavatto tAhe so sabo logo taM saI soUNa bhIo, aja so devajao mArijai, tattha uppalo nAma pacchAkaDao pAsAvaccijao pariSAyago aDaMgamahAnimittajANago jaNapAsAo taM soUNa mA titthaMkaro hoja adhiti karei, bIhei kAya ratiM gaM, tAhe so vANamaMtaro jAhe sadeNa na bIheti tAhe hatthiraveNavasarga kareti, pisAyarUveNaM nAgarUveNa ya. dIpa anukrama T // 19 // badA so'hAhahAkhAdinA bhagavantaM kSobhayituM prvRttmtaad| sa sarvalokastaM zabda zuravA bhItaH, aba sa devAryaH mAryate, tatrotpalo nAma padhArakRtakaH pApityaH parimAjakoTAjamahAnimittajJAyaka: janapAkSAt tat zrutvA mA tIrthakaro bhavet (iti) arzata karoti, bibheti ca rAtrI ganta, tataH sa nyantaraH yadA zabdena na bibheti tadA hastirUpeNopasagai karoti, pizAyarUpeNa nAgarUpeNa ca JAMERatinintamational wwjainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~385~
Page #387
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra-1 ( mUlaM + niryuktiH + + vRtti:) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 463 ] bhaSyaM [ 111...] etehiMpi jAhe na tarati khoDaM tAhe sattavihaM vedaNaM udIrei, taMjaMhA sIsaveyaNaM kaNNa acchi nAsA daMta naha padvivedaNaM ca ekekA beaNA samatthA pAgatassa jIvitaM saMkAme, kiM puNa sattavi sametAo ujjalAo, ahiyAseti, tAhe so devo jAhe na tarati cAleDaM vA khoTaM vA, tAhe paritaMto pAyavaDito khAmeti, khamaha bhaTTAragati / tAhe siddhattho uddhAio bhaNati haMbho sUlapANI ! apatthiapatthiA na jANasi siddhattharAyaputtaM bhagavaMtaM titthayaraM, jai eyaM sako jANai to te nivisayaM karei, tAhe so bhIo duguNaM khAmei, siddharatho se dhammaM kahei, tattha uvasaMto mahimaM karei sAmissa, tattha logo ciMtei so taM devajjayaM mAritA idANiM kIlai, tattha sAmI desUNe cattAri jAme atIva pariyAvio pahAyakAle muhutamevaM niddApamAdaM gao, tattha ime dasa mahAsumiNe pAsittA paDibuddho, taMjahA - sAThapisAo hao, seasaNo vittako ilo a do'vi ete pajjuvAsaMtA diDA, dAmadugaM ca surahikusumamayaM govaggo a pajjuvArseto, paumasaro vibuddhapaMkao, 1 etairapi yadA na zaknoti kSobhayituM tadA saptavidhAM vedanAmudIrayate, tadyathA zIrSavedanAM karNa0 akSi0 nAsA0 danta0 nakha pRDivedanAM ca ekaikA vedanA samaya prAkRtasya jIvitaM saMkramituM kiM punaH saptApi sametA valA?, adhyAste, tadA sa devo yadA na zaknoti cAlayituM vA kSobhavituM vA tadA parizrAntaH pAdapatitaH kSamayati kSamasva bhaTTAraketi / tadA siddhArtha udbhAvito bhagati iMTo zUlapANe!, aprArthitArthaka ! na jAnAsi siddhArtharAjaputraM bhagavantaM tIrthaMkaraM yadyetad zakro jAnAti tadA tvAM nirviSayaM karoti tadA sa bhIto dviguNaM kSamapati, siddhArthaH tasmai dharma kathayati, tatropazAmto mahimAnaM karoti svAminaH, tatra lokazcintayati sa taM devA mAravitvedAnIM krIDati tatra svAmI dezonAn caturo yAmAn atIya paritApitaH prabhAtakAle muhUrtamA nidrApramAdaM gataH satremAn daza mahAsvaptAn raSTvA pratibuddhaH, tadyathA-tAlapizAco hataH, vetazakunaH citrakokilA dvAvapi etau paryupAsamAnau do dAmakiM surabhikusumamayaM govargazca paryupAsamAnaH, padmasaraH vipaGkarja. Education national For Past Use Only www.brary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 386~
Page #388
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [463], bhASyaM [111...] (40) Avazyaka // 192 // prata -* sutrAMka -55-45-45 sAgaro a me nisthiNNotti, sUro a paiNNarassImaMDalo uggamaMto, aMtehi ya me mANusuttaro veDhiotti, maMdaraM cArUdo- hAribhadrImitti / logo pabhAe Agao, uppalo a, indasammo a, te a aJcaNi divagaMdhacuNNapuSphavAsaM ca pAsaMti, bhaTTAragAyavRtti ca akkhayasabaMrga, tAhe so logo sabo sAmissa ukkiTThasiMhaNAyaM kareMto pAemu paDio bhaNati-jahA devajaeNaM devo vibhAgaH 1 uvasAmio, mahimaM pagao, uppalo'vi sAmi dahUM vaMdia bhaNiyAio-sAmI! tunbhehiM aMtimarAtIe dasa sumiNA divA, tesima phalaMti-jo tAlapisAo hao tamacireNa mohaNijjaM ummUlehisi, jo a seasauNo taM sukajhANaM kAhisi, jo dAvicitto koilo taM duvAlasaMga paNNavehisi, govaggaphalaM ca te caubiho samaNasamaNIsAvagasAvigAsaMgho bhavissai, pauma-1 sarA caubihadevasaMghAo bhavissai, jaM ca sAgaraM tiNNo taM saMsAramuttArihisi, jo a sUro tamacirA kevalanANaM te uppa-| |jihitti, jaMcatehiM mANusuttaro vedio taM te nimmalo jasakItipayAvo sayalatihuaNe bhavissaitti, jaMca maMdaramArUDho'si sAgara mayA nistIrNa iti, sUryazca prakIrNarazmimaNDala udgacchan , apraiza mayA mAnuSottaro veSTita iti, mandara cArUdo'sIti / lokaH prabhAte AgataH, utpA , invayarmA ca, te cArganikA diyagampapUrNapuSpavarSa ca pazyanti, bhaTTArakaM cAkSatasAM tadA sa lokA sarvaH svAminaH kRSTaM siMhanAdaM kurvan pAdayoH / patito bhaNati-yathA-devArveNa deva upazamitA, mahimAnaM pragataH, utpalo'pi svAminaM dRSTvA vanditvA bhaNitavAn-svAmin ! svayA bhamhArAnI daza svamA dRSTAH, | nepAmida phala miti-patAlapizAco sAtadapireNa mohanIyamanmaLayiSyasi. yA zvetazakunaH tat pazyAnaM kariyasi yo vicitra kokilA bat dvAdazAhI prajJApayiSyasi, govargaphalaM ca tava caturvidhaH zramaNazramaNIzrAvakazrAvikAsaGghaH bhaviSyasi, pAnasarasaH caturvidhadevasaMghAto bhaviSyati, yacca sAgarastIrNatat 4 // 192 // | saMsAramuttariSyasi, yatra sUryastat acirAna kevalajJAnaM te vatparasayata iti, yaccAnnaimAnuSottaro deSTitastate nirmalA yazaHkIrtipratApatribhuvane sakale bhaviSyatIti, baca mandaramArUDho'si. dIpa anukrama 5 14 JABERatinintamational wwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~387~
Page #389
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Educat "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 463 ] bhaSyaM [ 111...] 'taM sIhAsaNattho sadevamaNuAsurAe parisAe dhammaM paNNavehisitti, dAmadurgaM puNa na yANAmi, sAmI bhaNati he uppala ! jaSNaM tumaM na jANAsi taNNaM ahaM duvihaM sAgArANagAriaM dhammaM paNNavehAmitti, tato uppalo vaMdittA gao, tattha sAmI addhamAseNa khamati / eso paDhamo vAsArato 1 / tato sarae nigrgatUNa morAgaM nAma saNNivesaM gao, tattha sAmI bAhi ujjANe Thio, tattha morAe saNNivese acchaMdA nAma pAsaMDatthA, tatthego acchaMdao taMmi saNNivese koMTalaveMTaleNa jIvati, siddhatthao a ekalao dukkhaM acchati bahusaMmoio pUaM ca bhagavao apicchato, tAhe so voleMtayaM govaM saddAvettA bhaNati-jahiM padhAvito jahiM jimio paMthe ya jaM diDaM, diTTho ya evaMguNavisiddho sumiNo, taM vAgarei, so AuTTo gaMtuM gAme mittaparicitANaM kaheti, sadhehiM gAme ya pagAsiaM - esa devajjao ujjANe tItANAgayavaTTamANaM jANai, tAhe aNNo'vi loo Agao, sabassa vAgare, logo AuTTo mahimaM karei, logeNa avirahio acchA, tAhe so logo 1 tasiMhAsanasthaH sadevamanujAsurAyAM parSada dharma prajJApaviSyasi iti dAmadvikaM punarna jAnAmi, svAmI bhagati hai utpala ! yatvaM na jAnISe tadahaM dvividhaM sAgArikAnagArikaM dharmaM prajJApayiSyAmIti, tata upalo vandiyA yataH, tatra svAmI ardhamAsena kSapayati / epa prathamo varSorAtraH / tataH zaradi nirgatya morAkaM nAma sanivezaM gataH, tatra svAmI bahisyAne sthitaH, tatra morAke sanniveze yathAcchandA nAma pApaNDasthAH, tatraikaH yathAchandakaH tasmin sanniveze kArmaNavazIkaraNAdinA jIvati, siddhArthaka ekAkI duHkhaM tiSThati bahulaMmuditaH pUjAM ca bhagavataH apazyan tadA sa brajantaM goSaM zabdayitvA bhagati - patra gataH yatra jimitaH pathi ca yaddRSTaM dRSTaka guNaviziSTaH svapnaH tabyAkaroti sa bAvarjito prAme gatvA mitraparicitebhyaH kathayati, sarvaizrIme ca prakAzitaM epa devArya udyAne atItAnAgatavarttamAnaM jAnAti, tadA anyo'pi koka AgataH, (tamA api ) sarva vyAkaroti, loka AvarNito mahimAnaM karoti, lokenAvirahitaH tiSThati tadA sa hopho For Fans Use Only www.ncbayor muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 388~
Page #390
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [463], bhASyaM [111...] (40) Avazyaka- 16 // 19 // prata sutrAka CCESCORT bhaNai-estha acchaMdao nAma jANao,siddhattho bhaNati-so Na kiMci jANai, tAhe logo gaMtuM bhaNai-tuma na kiMci jANasi, hAribhadrIdevajao jANAi, so loyamajhe appANaM ThAveukAmo bhaNati-eha jAmo, jai manjha purao jANai to jANai, tAheyavRttiH logeNa parivArio ei, bhagavao purao Thio taNaM gahAya bhaNati-eyaM taNaM kiM chiMdihiti navatti, so ciMtei-jai vibhAgaH1 bhaNati-na chijihi iti tA NaM chiMdissa, aha bhaNai-chijihitti, tona chiMdissaM, tato siddhastheNa bhaNioM-na chijihitti, so chidiumADhatto, sakkeNa ya uvaogo diNNo, vajaM pakkhitaM, acchaMdagassa aMgulIo dasavi bhUmIe paDiAo, tAhe| logeNa khisio, siddhattho ya se ruho / amumevArtha samAsato'bhidhitsurAharohA ya satta veyaNa thui dasa sumiNuppala'ddhamAse ya / morAe sakAraM sako acchaMdae kuvio||464 // samAsavyAkhyA-raudrAzca sapta vedanA yakSeNa kRtAH, stutizca tenaiva kRtA, daza svapnA bhagavatA dRSTAH, utpalaH phalaM jagAda, 'adamAse yatti' ardhamAsamardhamAsaM ca kSapaNamakApIt , morAyAM lokaH satkAraM cakAra, zakraH agchandake tIrthakarahIlanAt parikupita ityakSarArthaH // iyaM niyuktigAthA, etAstu mUlabhASyakAragAthAH bhaNati-aba yathAraundako nAma jJAyakA, siddhArtho bhaNati-sana kicida jAnAti, tadA loko gatvA bhaNati-vaM na kiJcit jAnAsi, devAryako nAnAti, sa lokamadhye AsmAnaM sthApayitukAmo bhaNati-eta bAmaH, yadi mama purato jAnAti tadA jAnAti, tadA lokena paricArita eti, bhagavataH purataH | // 19 // svitaH tRNaM gRhItvA bhaNati-etat tRNaM kiM Despate maveti, sa cintayati-badi bhagati-matsyate iti tadetat chetsvAmi, atha bhaNati-herakhate iti tadAna chetsvAmi, tataH siddhArthena bhaNitam-na tsvatIti, samArabdhaH, zakreNa ca upayogo dattaH, vanaM prakSisaM, macchandakasyAkhyo dazApi bhUmI patitAH, tadA kokena hIchitaH, siddhArthaca tI sTaH / OM dIpa anukrama - walanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 389~
Page #391
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [464], bhASyaM [112] (40) prata sUtrAka bhImahahAsa hatthI pisAya nAge ya vedaNA satta / sirakapaNanAsadante naha'cchI paTThIya sttmiaa||112 / / (mU0bhA0) tAlapisAyaM 1 do koilA ya 3 dAmadugameva 4 govaragaM 5 / sara 6 sAgara 7 sUraM 8 te 9 mandara 10 suviNuppale ceva // 113 // (mU0bhA0) mohe1yamANa 2 pavayaNa 3 dhamme 4 saMghe5ya devaloe 6y| saMsAraMNANa 8 jase 9 dhamma parisAe~ majami // 114 // (mU0 bhA0) vyAkhyA-bhImATTahAsaH hastI pizAco nAgazca vedanAH sapta ziraHkarNanAsAdantanakhAkSi pRSThau ca saptamI, etayanta-1 dareNa kRtaM / tAlapizAcaM dvau kokilau ca dAmadvayameva govarga saraH sAgara sUrya atraM mandaraM 'suviNuppale cevatti' etAnha svamAn dRSTavAn , utpalazcaiva phalaM kathitavAn iti / taccedam-mohaM ca dhyAnaM pravacanaM dharmaH sahazca 'devalokazca devajanizcetyarthaH, saMsAraM jJAnaM yazaH dharma parSado madhye, mohaM ca nirAkariSyasItyAdikriyAyogaH svabuddhyA kaaryH|| morAgasaNNivese bAhiM siddhattha tItamAINi / sAhaha jaNassa acchaMda paoso cheaNe sako // 1 // artho'syAH kathAnakokta eva veditavya iti / iyaM gAdhA sarvapustakeSu nAsti, sopayogA ca / kathAnakazeSam-tao siddhattho tassa paosamAvaNNo taM loga bhaNati-esa coro, kassa geNa coriyaMti bhaNaha, atthettha vauraghoso NAma tataH siddhArthaH tasmin pradeSamApanastaM loka bhaNati-eSa cauraH, kasthAnena coritaM iti maga, astyatra vIraghoSo nAma dIpa anukrama janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~390~
Page #392
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [464], bhASyaM [114] (40) Avazyaka 5425 yavRttiH // 194|| 3 prata sutrAMka kammakaro!, so pAdesu paDio ahati, asthi tubha amukakAle dasapalayaM vaTTayaM NahapuSa ?, Ama atthi, taM eeNa hariya, taM puNa| hAribhadrI kahiM 1, eyarasa purohaDe mahisiMdurukkhassa puradhimeNaM hatthamittaM gaMtUNaM tattha khaNiuM geNhaha / tAhe gatA, dicha, AgayA kala vibhAgaH1 kalaM karemANA / aNNaMpi suNaha-asthi etthaM iMdasammo nAma gihavaI, tAhe bhaNati-asthi, tAhe so sayameva uvaDio,jahA | ahaM, ANaveha, asthi tubha oraNao amuyakAlaMmi nahilao!, sa Aha-Ama asthi, so eeNa mArittA khaio, & achiyANi ya se badarIe dakkhiNe pAse ukuruDiyAe niyANi, gayA, dihANi, ukiTakalayalaM karatA AgayA, tAhe| bhaNati-eyaM viti| amumevArtha pratipAdayannAha niyuktikRt* taNa cheyaMguli kammAra vIraghosa mahisiMdu dspli| piiiMdasamma UraNa payarIe dAhiNukuruDe // 465 / / vyAkhyA-acchandakaH tRNaM jagrAha, chedaH aGgulInAM kRtaH khalvindreNa, 'kammAra vIraghosatti' karmakaro vIraghoSaH, tatsaM-IA vandhyanena 'mahisiMdu dasapaliya' dazapalikaM karoTaka gRhItvA mahisenduvRkSAdhaH sthApita, eka tAvadidaM, dvitIyaM-indrazarmaNa UraNako'nena bhakSitaH, tadasthIni cAdyApi tiSThantyeva badaryA adha dakSiNotkuruTa itigAthArthaH // 465 // tatiyaM puNa avaccaM, karmakara, sapAiyoH patita: mahamiti, asti tava amukakAle dazapalamAnaM vartulaM naSTapUrvam !, omati, tadanena hRtaM, tarapumaH 1, etasya gRhapurataH D // 194 // | khajurIvRkSasya pUrvasyAM sAmAnaM gatvA tanna khAtvA gRhIta / tadA gatAH, TaM, AgatAH kaLakaLaM kurvantaH / anyadapi zRNuta-astyatra indra zarmA nAma gRhapatiH, tadA bhaNati-amita, tadA sa khabamenopasthitaH, yathA'yaM, bhAjJApayata, asti tavorNAyuH amukakAle naSTaH, sa mAha-omasti, sa etena mAramiyA sAditaH, bhasthIni ca takha baryA dakSiNe pAya uskusTake nissAtAni, gatAH, dRSTAni, vatkRSTakalakalaM kurvanta AgatAH, tadA bhaNanti-etadvitIyam 2 tRtIyaM punaravAcyaM. dIpa 45-45-45-45600- anukrama T wwjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~391~
Page #393
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 465] AyaM [194...] alAhi bhaNiteNa, te nibaMdhaM kareMti, pacchA bhaNati vaccaha bhajjA se kahehii, sA puNa tassa caiva chiDDANi maggamANI acchati, tAe surya jahA so viDaMbiotti, aMgulIo se chinnAo, sA ya teNa taddivasaM piTTiyA, sA ciMteti-navari evaM gAmo, tAhe sAhemi, te AgayA pucchaMti, sA bhaNai mA se nAmaM geNhaha, bhagiNIe patI mamaM necchati, te ukkiDiM karemANA taM bhaNati esa pAvo, evaM tassa uDDAho jAo, esa pAvo, jahA na koi bhikkhapi dei, tAhe appasAgAriyaM Agao bhaNai-bhagavaM / tumbhe annatthavi pujjijjaha, ahaM kahiM jAmi ?, tAhe aciyasoggahottikAuM sAmI nibhgao / tato vaccamANassa aMtarA do vAcAlAo- dAhiNA uttarA ya, tAsiM donhavi aMtarA do naIo-suvaNNavAlugA rUppavAlugA ya, tAhe sAmI dakkhiNNavAcAlAo sannivesAo uttaravAcAlaM vaJcai, tattha suvaNNavAluyAe nadIe puliNe kaMTiyAe taM vatthaM vilaggaM, sAmI gato, puNo'vi avaloiaM kiM nimittaM 1, keI bhaNaMti-mamattIe, avare kiM thaMDile paDiaM athaMDiletti, 1 alaM bhamitena te nirvandhaM kurvanti, pazcAd bhagati -majata bhAryA tasya kathayiSyati, sA punastasya chidrANyeva sugayamANA tiSTati, tayA zrutam - pathA sa viDambita iti akSayastasva chinnAH, sA ca tena tadivase pihitA sA cintayati paramAyAtu grAmaH, tadA sAthayAmi ta bhagatAH pRcchanti sA bhaNati mA tasya nAma grahISTa, bhaginyAH patirmA necchati, ta utkRSTiM kurvantastAM bhaNanti eSa pApaH evaM tasyoDDAho jAtaH, eSa pApaH, yathA ( yadA) na kacidU bhikSAmapi dadAti tadA'lpasAgArika bhAgato bhaNati bhagavantaH ! yUyamanyatrApi pUjyadhyadhvaM ahaM ka yAmi ?, tadA aprItikAvagraha itikRtvA svAmI nirgataH / tato vrajataH antarA he vAcAle dakSiNA uttarA ca tayordvayorapi antarA dve nayau suvarNavAlukA rUtyavAlukA ca tadA svAmI dakSiNavAcAlAt sannivezAt uttarAcA vrajati, tatra suvarNAlukAyA nayAH pukhine kaSTikAyAM tadvatraM vilanaM, svAmI gataH punarapyavalokitaM kiM nimittam ?, kecid bhaNanti-mamatvena, apare kiM sthaNDile patitamaspaNDile iti. Education into For Use Only www.laincibrary.or muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 392 ~
Page #394
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [465], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka- hAribhadrIvibhAgaH1 yavRttiH // 195 // prata sutrAMka kaI-sahasAgAreNaM, keI-varaM sirasANaM vatthapattaM sulabhaM bhavissai, taM ca teNa dhijjAieNa gahiraM, tuNNAgassa uvaNI, sayasahassamoThaM jAya, ekekassa paNNAsaM sahassANi jAyANi / amumevArthamabhidhitsurAha taiamavacaM bhajA kahihI nAhaM tao piuvayaMso / dAhiNavAyAlasuvaNNavAlugAkaMTae vatthaM // 466 // padAni-tRtIyamavAcya bhAryA kathayiSyati / tataH piturvayasyastu dakSiNavAcAlasuvarNavAlukAkaNTake vastraM, kriyA'dhyA| hArato'kSaragamanikA svabuddhyA kAryeti / tAhe sAmI vaccai uttaravAcAlaM, tatva aMtarA kaNagakhalaM nAma AsamapayaM, tattha do paMthA-ujjugo ko ya, jo so ujuo so kaNagakhalaMmagmeNa vaccai, baMko pariharaMto, sAmI ujjugeNa pahAvio, tattha govAlehiM vArio, ettha diviviso sappo, mA eeNa vaccaha, sAmI jANati-jaheso bhavio saMbujhihiti, tao gato jakkhagharamaMDaviyAe paDimaM Thio / so puNa ko puvabhave AsI, khamago, pAraNae gao vAsigabhattassa, teNa maMDukkaliyA virAhiA, khuDDaeNa paricoio, tAhe so bhaNati-kiM imAo'vi mae mAriAo lothamAriAo darisei, tAhe khuDDaeNa -1 dIpa anukrama kecit-sahasAkAreNa, kecit-para ziSyANAM vanapA sukabhaM bhaviSyati taca tena dhirajAtI yena gRhItaM, tudhAkasya apanItaM, zatasahastramUlyaM jAtaM, ekaikasya paJcAzat sahasrANi jAtAni / 2 sadA khAmI prati uttaravAcArka, tatrAntarA kanakavalanAmAzramapadaM tatra dvau pambAnI-karvakana, yo'sI kakhaH sa kanakakhalamadhyena bajAti, vaphaH paridaran, svAmI makhanA prabhAvitaH, tatra gopAvAritaH, atra raziviSaH sapA, maitena mAjIH, svAmI jAnAti-yathaiSa bhampaH | |saMbhotyata iti, tato gato yakSagRhamaNDapikAyAM pratimA sthitaH / sa punaH kaH pUSabhaye AsIt , kSapakaH, pAraNake gataH paryuSitabhaktAva, vena maNDUkI virAddhA, dhakSakena paricoditaH, tadA sa bhaNati-kimimA api mayA mAritAH kokamAritA darzayati, sadA dhakhakena. N // 195 // JAMERasurahin Handiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~393~
Page #395
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka" - mUlasUtra -1 ( mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 466 ] bhaSyaM [194...] nAyaM viyAle Alohiitti, so Avassae AloettA uvaviTTo, khuDDuo ciMtei - nUrNa se vissariyaM, tAhe sAriaM ruDajhe AhaNAmitti uddhAio khuDDagassa, tattha thaMbhe AvaDio mao virAhiyasAmaNNo joisiesuubavaNNo, tato khuo kaNagakhale paMcaNDaM tAvasasayANaM kulavaissa tAvasIe udare AyAo, tAhe dArago jAo, tastha se kosiotti nAmaM kathaM, so ya atIva teNa sabhAveNa caMDakodho, tattha anne'vi atthi kosiyA, tassa caMDakosiotti nAmaM karya, so kulavatI mao, tato ya so kulabaI jAo, so tattha vaNasaMDe mucchio, tesiM tAvasANa tANi phalANi na dei, te alabhaMtA gayA diso disaM, jo'vi tattha govAlAdI eti taMpi haMtuM dhADei, tassa adUre seyaMbiyAnAma nayarI, tato rAyaputtehiM AgaMtUrNa virahie paDiniveseNa bhaggo viNAsio ya, tarasa govAlaehiM kahiyaM, so kaMTiyANaM gao, tAo chaDDettA parasuhattho gao roseNa dhamadhamaMto, kumArehiM diTTho paMtao, taM daddUNa palAyA, so'vi kuhADahattho pahAvettA khaDDe AvaDiUNa paDio, so jJAtaM vikAle mAhocavidhyatIti sa Avazyake AlocavitvA upaviSTaH kacintayati nUnamasya vismRtaM tataH smAritaM ruSTa AhammItyuddhAvitaH kSullakAya, tatra stambhe Aphajito to virAdhitazrAmaNyaH jyotiSkeSu vatpannaH, tatayutaH kanakasale paJcAnAM tApasavAnAM kulapateH tApasyA udare AyAtaH, tadA dArako jAtaH, tatra tasya kauzika iti nAma kRtaM sa cAtIva tena svabhAvena SaNDhakrodhaH, satra anye'pi santi kauzikAH, tasya caNDakauzika iti nAma kRtaM sa kulapatitaH, tatazca sa kulapatitaH, sa tatra vanakhaNDe mUrchitaH tebhyaH tApasebhyaH tAni phalAni na dadAti te'labhamAmA gattA dizi dizi, yo'pi tatra gopAlAdika bhAyAti tamrapi vA ghATayati, tasyAdUre vetambIkAnAmanagarI, tato rAjaputrairAgatya virahile pratinivezena bho vinAzitana, tasmai gopAlakaiH kathitaM sa kaNTakempo gataH, tasyacatvA parazuhasto gato ropeNa camacamAcamAnaH kumAraH AgacchantaM dRSTvA pachAyitAH so'pi kuThArahakhaH pradhAvya garne Apatya patitaH, sa Education intimation For Only ancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 394 ~
Page #396
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [466], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyavRttiH // 196 // prata kuhADo abhimuho Thio, tattha se siraM do bhAe karya, tattha mao taMmi ceva vaNasaMDe diTTIviso sappo jAo, teNa roseNa lobheNa ya taM rakkhai vaNasaMDaM,to te tAbasA save dahA, je adahagA te nahA, so tisaMjhaM vaNasaMDaM pariyaciUNaM jaM sauNa- gamavi pAsai taM Dahara, tAhe sAmI teNa diDo, tato Asurutto, mamaM na yANasi, sUra NijjhAittA pacchA sAmi paloei, so na ujjhai jahA aNNe, evaM do tiNNi vArA, tAhe gaMtUNa Dasai, DasittA avakkamai-mA me uvari paDihitti, tahavi na marai, evaM tiNi vAre, tAhe paloeMto acchati amariseNaM, tassa bhagavao rUvaM pecchaMtassa tANi visabhariyANi acchINi vijjhAiyANi sAmiNo katisommayAe, tAhe sAmiNA bhaNiaM-uvasama bho caMDakosiyA, tAhe tassa IhApohamaggaNagavesaNaM kareMtassa jAtIsaraNaM samuppaNNaM, tAhe tikkhutto AyAhiNapayAhiNaM karetA bhattaM paJcakkhAi maNasA, titthagaro jANai, tAhe so bile tuMDaM choDhuM Thio, mA'haM ruTo saMto loga mArehaM, sAmI tassa aNukaMpAe acchai, sAmi dahaNa govA bala45 sutrAMka 60-500-567 dIpa anukrama // 196 // kuThAraH abhimukhaH sthitaH, vanna tastha ziro vibhAgIkRtaM, tanna mRtastambhiva banalapaTe dRSTivipaH so jAtaH, tena roSeNa lobhena ca taM rakSati banakhaNvaM, | tataste tApasAH sarve dagdhAH, ye adagdhAste naSTAH, sa trisandhyaM vanasaNDa parIya yaM jana zakunamapi pazyati saM dahati tadA svAmI tena e,tataH kuchaH, mo na jAnAsi!, sUrya niSyAya pazcAtsvAminaM pralokapati, sa na dAte yathA'nye, evaM dvau zrIna vArAna , tadA gasvA dadhAti, iSTvA'pakAmati-mA mamopari paptat iti | tathApi na mriyate, evaM grIna vArAn , tadA pralokamAnastiSThati amarSeNa, takha bhagavato rUpaM prekSamANasya te viSabhRte akSiNI vidhyAte svAminaH | kAntisaumyena, tadA khAminA bhaNitam-upapAmya bhoH caNDakaudhika !, tadA tasya IhApohamArgaNagaveSaNAM kurvataH jAtimAraNaM samutpaca, tadA vikRSaH bhAda| kSiNapradakSiNaM kRtvA bhakaM pratyAkhyAti manasA, tIrthakaro jAnAti, tadA savituNDaM sthApayitvA sthitaH, mA'daM TaH san kokaM mImaram, svAmI tasAnukampayA |tihati, svAminaM rA. Jaintain i ng wajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 395~
Page #397
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [466], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka mAlavacchavAlA aliyaMti, rukkhehiM AvarettA appANaM tassa sappassa pAhANe khivaMti, na calatitti alINo kaThehiM paTTio, tahavi na phaMdatitti tehiM logassa sihaM, to logo AgaMtUNa sAmi vaMdittA taMpi ya sappaM mahei, aNNAo ya ghayavikiNiyAo taM sappaM makkheMti, pharursiti, so pivIliyAhiM gahio, taM veyarNa ahiyAsettA addhamAsassa mao sahassAre uvapaNo / amumevArthamupasaMharannAhauttaravAcAlaMtaravaNasaMDe caMDakosio sappo / na Dahe ciMtA saraNaM joisa kovA hi jAo'haM // 467 // gamanikA-uttaravAcAlAntaravanakhaNDe caNDakauzikaH sarpaH na dadAha cintA smaraNaM jyotiSka krodhAd ahirjAto'ha|miti, akSaragamanikA svabuddhyA kAryeti // 467 / / anuktArtha pratipAdayannAha uttaravAyAlA nAgaseNa khIreNa bhoyaNaM dibvA / seyaviyAya paesI paMcarahe nijraayaanno|| 468 // gamanikA-uttaravAcAlA nAgasenaH kSIreNa bhojanaM divyAni zvetamyAM pradezI pazcarathaiH nayakA rAjAnaH-naiyakA gotrataH, pradeze nijA ityapare / zeSo bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH taccedam-tao sAmI uttaravAcAlaM gao, tattha dIpa anukrama 03-1-50 gopAlavatsapAlA Agacchanti, vRkSarAvAryAtmAnaM tasya sarpasva (upari) pApANAn kSipanti, na calatIti IpallInA kAThapaMDitaH, tathA'pi na sandata rAti lokAya zi, to koka Agatya svAminaM vanditvA tamapi ca sarpa mahati,anyAna cUtavikrAyikAsaM sapai kSayanti zAnti sa pipiilikaabhihiitH| to vedanAmadhyAya adhamAsena mRtaH sahasrAre utpanaH / 2 sataH svAmyuttaravAcAlaM gataH, tatra JABERatinintamational rajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~396~
Page #398
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [468], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgA1 // 197 // prata pakkhakkhamaNapAraNate atigao, tattha nAgaseNeNa gihavaiNA khIrabhoyaNeNa paDilAbhio, paMca divANi pAunbhUyANi, tato seyaviyaM gao, tattha padesI rAyA samaNovAsao bhagavao mahimaM karei, tao bhagavaM surabhipuraM vaccai, tatvaMtarAe jagA rAyANo paMcahiM rathehiM enti paesiraNNo pAse,tehiM tattha sAmI vaMdio pUio ya,tato sAmI surabhipuraM gao, tatva gaMgA uttariyavA, tattha siddhajatto nAma nAvio, khemallo nAma sauNajANao, tattha ya NAvAe logo vilaggai, kosieNa mahAsauNeNa vAsiyaM, kosio nAma ulUko, tato khemileNa bhaNiyaM-jArisaM sauNeNa bhaNiyaM tArisa amhehiM mAraNaMtiyaM pAviyacaM, kiM puNa ! imassa maharisissa pabhAveNa mucihAmo, sA ya NAvA pahAviyA, sudADheNa ya NAgakumArarAiNA diDo bhayavaM NAvAe Thio, tassa kovo jAo, so ya kira jo so sIho vAsudevattaNe mArio so saMsAraM bhamiUNa sudADho nAgo jAo, so saMvaTTagavAyaM viuvettA NAvaM oboleuM icchai / io ya kaMbalasaMbalANaM AsaNaM caliyaM, kA puNa| sutrAMka dIpa anukrama T pakSakSapaNayAraNake'tigataH, tatra nAgasenena gRhapatinA kSIrabhojanena pratikambhitaH, paJca divyAni prAdurbhUtAni, tataH zvetambIM gataH, sanna pradezI rAjA zramaNopAsako bhagavato mahimAnaM karoti, tato bhagavAn surabhipuraM ajati, tatrAntarA nayakA rAjAnaH paJcabhI sthairAyAnti pradezirAjJaH pArthe, taikhatra svAmI banditaH pUjitazca, tataH svAmI surabhipuraM gataH, tatra gaGgA uttarItamyA, tatra siddhayAno nAma mAvikaH, kSemilo nAma zakuna jJAtA, tatra ca nAci loko vikragati, kauzikena mahApAkanena vAsitaM, kauziko nAma ulUkaH, tataH kSebhilena bhaNitaM-yAdazaM zakunena bhaNitaM tArayAmasArIbhAraNAntikaM prAptamba, kiM punaH! asa mh| prabhAveNa moSAmade, sAca nIH pradhAvitA, guDreiNa ca nAgakumArarAjena sTo bhagavAn nAvi sthitaH, tasa kopo jAtA, sapa kika yaH sa siMha vAsudevasye mAritaH sa saMsAra bhAnsvA sudaMSTo nAgo jAtA, sa saMvatakayAtaM vikuSyaM nAvamugudayitu icchati / itama kambalasamyakaborAna kirsa, kA pumA 197|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~397~
Page #399
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [468], bhASyaM [114...] (40) . prata mAkaMbalasaMcalANa uSpattI mahurAe nagarIe jiNadAso vANiyao saho, somadAsI sAviyA, do'vi abhigayANi parimA-1 NakaDANi, tehiM caupayassa pacakkhAyaM, tato divasadevasi gorasa giNhaMti, tattha ya AbhIrI gorasa gahAtha AgayA, sA tAe sAviyAe bhaNNai-mA tuma aNNastha bhamAhi, jattiaM ANesi tattiaMgeNhAmi, evaM tAsiM saMgarya jAyaM, imAvi gaMdhapuDiyAi dei, imAvi kUigAdi duddhaM dahiyaM vA dei, evaM tAsiM daDhaM sohiyaM jAyaM / aNNayA tAsiM govANaM vivaaho| jAo, tAhe tANi nimaMti, tANi bhaNanti-amhe vAulANi Na tarAmo gaMtu, jaM tattha uvaujjati bhoyaNe kddgbhNddaadii| havasthANi AbharaNANi dhUvapuSphagaMdhamalAdi vadhUvarassa taM tehiM diNNaM, tehiM atIva sobhAviyaM, (5000) logeNa ya salA-14 hiyANi, tehiM tuDehiM do tivarisA goNapotalayA hasarIrA uvaThiyA kaMbalasaMbalatti nAmeNaM, tANi necchaMti, balA baMdhi gayANi,tAhe teNa sAvaraNa ciMtiyaM-jai mucihiti tAhe logo vAhehitti, tA ettha ceva acchaMtu, phAsugacArI kiNiUNaM sUtrAka dIpa anukrama kAbazambalayorutpattiH --madhurAyAM nagaryo jinadAso panira thAvaH, somadAsI zrAvikA, api abhigatau (jIvAdizAtArI)kRtaparimANI, tAbhyAM catuSpadaM pravANyAtaM, tato divasadaivasika gorasaM gRhItaH, tatra cAmIrI gorasaM gRhItvA AgatA, sA tayA bhAvikayA bhaNyate-mA svamanyatra bhramI, bAbadAmayasi tAvahAmi, evaM tayoH saMgataM jAtaM, iyamapi gandhapUTikAdi dadAti, iyamapi phUdhikAdi dugdha dadhi vA dadAti, evaM tapo sohara jAtaM / / anpadA teSAM gopAnI vivAho jAtaH, tadA tau nimanapataH, to bhaNataH-AvAM vyAkulIna zAkuba mAganta, yattatropayujyate bhojane kaTAhabhANDA dipasAgyAbharaNAni bhUpapuSpagandhamAzyAdi vadhUvarayoH sIdaMsaM, tairatIca zobhita, lokena caDAdhitI, tAbhyAM vRSTAbhyAM dvau triI gopoto haTavArIrI uparathApitI kambalazambakApiti nAnA, tI necchataH, paLAvA gatI, tadA tena zrAvakeNa cintitaM-pavi mucyate tadA loko vAiviSyati iti tad atraiva tiSThatA, mAsukacArikItvA 43 JAMERatinintamational andiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kaMbala-zaMbala kathAnaka ~398~
Page #400
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 198 // Educati "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [-] mUlaM [ / gAthA-], niryuktiH [ 468], ASyaM [194...] dijjai, evaM posijjaMti, so'vi sAvao aDamIcaudasIsu uvavAsa karei potthayaM ca vAei, te'vi taM soUNa bhadayA jAyA saNNiNo ya, jaddivasaM sAvago na jemei taddivasaM te'vi na jemaMti, tassa sAvagassa bhAvo jAo jahA ime bhaviyA uvasaMtA, abbhahio ya neho jAo, te ruvassiNo, tassa ya sAvagassa mitto, tattha bhaMDIramaNajattA, tArisA naritha aSNassa bailA, tAhe teNa te bhaMDIe joettA NIA aNApucchAra, tattha aNNeNa aNNeNavi samaM dhAvaM kAriyA, tAhe te chinnA, teNa te ANeuM baddhA, na caraMti naya pANiyaM pivaMti, jAhe sabahA necchati tAhe so sAvao tersi bhattaM paJcakhAi, namu kAraM ca dei, te kAlagayA nAgakumAresu ubavaNNA, ohiM pauMjaMti, jAva pecchati tirathagarasta uvasaggaM kIramANaM, tAhe tehiM ciMtiyaM alAhi tA aNNeNaM, sAmiM moemo, AgayA, egeNa NAvA gahiyA, ego sudADheNa samaM jujjhai, so mahi Digo, tassa puNa cavaNakAlo, ime ya ahuNovavaNNayA, so tehiM parAio, tAhe te nAgakumArA titthagarassa mahimaM kareMti 1 dIyate, evaM popyete, so'pi zrAvako'STamIcaturdazyorupavAsaM karoti pustakaM ca vAcayati tAvapi tat khA bhaTTako jAtI saMzinau ca yadivase zrAvako na jaimati taddivase tAvapi na jemataH, tasya dhAvakasya bhAvo jAtaH yathemau bhavyAyupazAntau abhyadhika ho jAtaH, tau rUpavantI, takha dhAva kaspa mitraM tatra bhaNDIramaNayAtrA, tAdRzI na kho'nyasya balIvadda, tadA tena maNyAM yojayitvA nItI anApRcchayA, tatrAnyenAnyenApi samaM bhAvanaM kAritI, tadA to DilI, tena tAvAnIya baddhau na carato na ca pAnIyaM picataH yadA sarvathA necchatastadA sa zrAvakasto bhaktaM pratyAkhyApayati, namaskAraM ca dadAti, tau kAgatI nAgakumArepanI avadhiM prayuddhAM yAvatpazyataH tIrthakarasyopasarge kriyamANaM tadA tAbhyAM cintitam ahaM tAvadanvena khAminaM mocayAH, bhAgato, ekena gRhItA, eka surdaddena samaM yudhyate sa mahardikaH, tatra punamakAH, imau cAdhunotpannau sa tAbhyAM parAjitaH, tadA tau nAgakumArau tIrthaMkarasya mahimAnaM kurutaH For Parts Only hAribhadrIvRttiH vibhAgaH 1 ~ 399~ // 198 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #401
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [468], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka CSCOPRASANSAR sattaM rUvaM ca gAyaMti, evaM logo'vi, tato sAmI uttiSNo, tattha devehiM surahigaMdhodayavAsaM puSphavAsaM ca buI, te'vi paDigayA / amumevArthamupasaMharannAhasurahipura sihajatto gaMgA kosia viUya khemilo|naag sudADhe sIhe kaMbalasabalA ya jinnmhimaa||469|| mahurAe jiNadAso AhIra vivAha goNa upacAse / bhaMDIra mitta avacce bhatte NAgohi AgamaNaM // 470 // | vIravarassa bhagavao nAvArUDhassa kAsi uvasaggaM / micchAdivi paraddhaM kaMbalasabalA samuttAre // 471 // padAni-surabhipuraM siddhayAtraH gaGgA kauzikaH vidvAMzca khemilakaH nAgaH sudaMSTraH siMhaH kambalasabalI ca jinamahimA, mathurAyAM jinadAsaH AbhIravivAhaH goH upavAsaH bhaNDIraH mitraM apatye bhaktaM nAgI avadhiH AgamanaM vIravarasya bhagavataH nAvamArUDhasya kRtavAn upasarga mithyASTiH 'paraddhaM vikSiptaM bhagavantaM kambalasabalI samuttAritavantau / akSaragamanikA svabujhyA kAryA / tato bhagavaM dagatIrAe iriyAvahiyaM paDikamai, patthio tato, NadIpuliNe bhagavao pAdesu lakkhaNANi dIsaMti mahusithacikkhale, tattha pUso nAma sAmuhio, so tANi pAsiUNa ciMtei-esa cakavaTTI gato egAgI, vaccAmi NaM vAgaremi, to mama etto bhogA bhavissaMti, sevAmiNaM kumArattaNe, sAmI'vi dhUNAgassa saNNivesarasa bAhiM paDimaM dIpa CARRORSCRk anukrama sarva rUpaM ca gAyataH, evaM loko'pi, tataH syAmputtIrNaH, tatra devaiH surabhigamdhodakavarSoM puSpavarSA ca TA, tAvapi pratigatI 2 tato bhagavAn dktiire| ipithikI pratikAmyati, prasthitastataH, nadIpuline bhagavataH pAdayoka kSaNAni zyante madhusikthakardame, tatra puSpo nAma sAmudrikA, sa tAni haTA cinsaTAyati-eSa cakavatI gata ekAkI, prajAmi taM vyAkaromi, tataH mamAmAnogA bhaviSyanti, sevetaM kumAratve, khAmbapi sthUNAkasya sanivezasya bahirbhAge pratimA AIMEducatan intimational ForParaTREPwaalpontv muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~400~
Page #402
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [471], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 199 // prata [Thio, tattha so sAmi picchiUNa ciMtei-aho mae palAlaM ahiji, eehi lakkhaNehiM juttaM, eeNa samaNeNa na houM io ya sako devarAyA ohiNA paloei-kahiM aja sAmI ?, tAhe sAmi pecchada, taM ca pUsa, Agao sAmi vandittA bhaNati-bho pUsa ! tuma lakkhaNaM na yANasi, eso aparimialakSaNo, tAhe vaNNei lakkhagaM adhibhataragaM-gokhIragoraM ruhire pasatthaM, satdhaM na hoi aliaM, esa dhammavaracAuraMtavakavaTTI deviMdanariMdapUio bhaviyajaNakumuyANaMdakArao bhavissai, tato sAmI rAyagiha gao, tattha NAlaMdAe bAhiriyAe taMtuvAgasAlAe egadesaMmi ahApaDirUvaM ugga aNuNNavettA paDhau mAsakkhamaNaM upasaMpanjittANaM vihri| teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM maMkhalI nAma maMkho, tassa bhaddA bhAriyA guviNI saravaNe nAma saNNivese gobahulassa mAhaNassa gosAlAe pasUA, goNNaM nAma kayaM gosAlotti, saMvahio, maMkhasippaM ahijio, cittaphalayaM karei, ekalao viharatao rAyagihe taMtuvAyasAlAe Thio, jattha sAmI Thio, tattha vAsAvAsaM uvaago| sutrAMka 24 dIpa anukrama // 19 // sthitaH, tatra sa svAmina prekSya cintayati-aho mA palAlamadhIta, putairlakSaNairyuktaH, etena zramaNena na bhASyaM / itaca zakro devarAjoadhinA pralokayati-kAdya svAmI?, tadA svAminaM prekSate, taM ca puSpaM, AgataH svAminaM vandiAvA bhaNati-bhoH puSpa! tvaM lakSaNaM na jAnAsi, epoarimitalakSaNaH, tadA | parNayati lakSaNamabhyantaraM-gokSIragauraM rudhiraM prazasa, zAkhaM na bhavati malIka, eSa dharmavaracAturanta cakravartI devendranarendrapUjitaH bhavyatanakumadAnandakArakaH bhavipya ti, tataH svAmI rAjagRhaM gataH, tatra nAlandAspazAkhApure tantuvAyazAlAyAM ekadeze yathApratirUpamavagrahamanujJApya prathamaM mAsakSapaNamupasaMpaca viharati / tasmin kAle tasmin samaye maGkali ma maGgaH, takha bhadrA bhAyAM gurSiNI zaravaNe nAma saniveze gobahulasya brAhmaNasya gozAlAyAM prasUtA, gIrNa nAma karta gozAla iti, saMvardhitaH, mahazilpamadhyApitaH,citraphalakaM karoti, ekAkI viharan rAjagRhe tantuvAyazAlAyAM sthitaH, patra svAmI sthitaH, tatra varSAMcAsamupAgataH JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 401~
Page #403
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [471], bhASyaM [114...] (40) % 50% prata sUtrAka bhagavaM mAsakhamaNapAraNae ambhitariyAe vijayassa ghare viulAe bhoyaNavihIe paDilAbhio, paMca divANi pAumbhUyANi, gosAlo suNettA Agao, paMca divANi pAsiUNa bhaNati-bhagavaM! tujhaM ahaM sIsotti, sAmI tusiNIo niggao, bitiamAsakhamaNaM Thio, bitie ANadassa ghare khajagavihIe tatie surNadassa ghare saba kAmaguNieNaM, tato cautthaM mAsakhamaNaM uvasaMpanjitANaM viharai / abhihitArthopasaMgrahAyedamAhathUNAeN yahiM pUso lakSaNamabhaMtaraM ca deviMdo / rAyagihi taMtusAlA mAsakkhamaNaM ca gosAlo // 472 // maMkhali maMkha subhaddA saravaNa govahulameva gosaalo| vijayANaMdasuNaMde bhoaNa khaje a kAmaguNe // 473 // padAni-sthUNAyAM bahiH puSyo lakSaNamabhyantaraM ca devendraH rAjagRhe tantuvAyakazAlA mAsakSapaNaM ca gozAlaH maJjalI maGkha: subhadrA zaravarNa gopAla evaM gozAlo vijaya AnandaH sunandaHbhojanaM khAdyAni ca kAmaguNaM / zaravarNa-gozAlotpattisthAnaM / zeSA'kSaragamanikA svadhiyA kAryA / gosAlo kattiyadivasapuSiNamAe pucchai-kimahaM aja bhattaM labhissAmi?, siddhatdheNa bhaNiyaM-kodavakUraM aMbileNa kUDarUvagaM ca dakkhiNaM, so NayariM savAdareNa pahiDio, jahA bhaMDIsuNae, na kahiMcivi saMbhAiyaM, dIpa anukrama bhagavAn mAsakSapaNapAraNake abhyanta rikAryA vijayasva gRhe vipulena bhojana vidhinA pratilabhitaH, paJca divyAni prAdurbhUnAni, gozAlA svAgataH, | pajJa divyAni isA bhaNati-bhagavan ! savAI ziSya-iti, svAmI tUSNIko nirgataH, dvivISabhAsakSapaNaM sthitaH, dvitIyamin Agandasya gRhe khAdyakavidhinA tRtIye sunandakha rahe sarvakAmaguNitena, tatazraturthaM mAsakSapaNamupasaMpadya viharati / 2 gozAlaH kArtikapUrNimAdivase pRcchati-kimahamava bhaktaM lapsye', siddhAna | bhaNitam-kodavatandulAn bharalena kUTarUpyaM ca dakSiNAyAM, sa nagaryA sAdareNa prahiNDitA, yathA gantrIcA, na kamibipi saMbhAjitaH, kA Hinatandionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 402~
Page #404
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [473], bhASyaM [114...] (40) prata AvazyakatAhe avaraNhe ekkeNaM kammakaraNa aMbileNa kUro diNNo, tAhe jimio, ego rUvago diNNo, rUvago parikkhAvio jaavhaaribhdrii||20|| | kUDao, tAhe bhaNati-jeNa jahA bhaviyavaM Na taM bhavati aNNahA, lajio aagto| tao bhagavaM cautthamAsakhamaNapAra- yavRttiH gae nAliMdAo niggao, kollAkasannivesaM gao, tattha bahulo mAhaNo mAhaNe bhoyAveti ghayamahusaMjutteNaM paramaNNeNaM, vibhAgaH1 tAhe teNa sAmI paDilAbhio, tattha paMca divANi / gosAlo'vi taMtuvAgasAlAe sAmi apicchamANo rAyagiheM sabbha-18 tarabAhiri gavasati, jAhe na pecchai tAhe niyagovagaraNaM dhIyArANaM dAu sauttaroThaM muMDaM kAuM gato kolAgaM, tattha bhagavato milio, tao bhagavaM gosAleNa samaM suvaNNakhalagaM vaccai, etthaMtarA govA gAvIhiMto khIraM gahAya mahallie thAlIe| NavarahiM taMdulehiM pAyasaM uvaksaDeMti, tato gosAlo bhaNati-eha bhagavaM! estha bhuMjAmo, siddhattho bhaNati-esa nimmANa ceva na vaccai, esa bhajihiti ullahijjatI, tAhe so asaddahato te gove bhaNati-esa devajago tItANAgatajANao| sutrAka dIpa anukrama tadA'parAhe ekena karmakareNa aglena tandulA dattA, tadA jimitaH, eko rUpyako dalaH, rUpyakaH parIkSitaH yAvat kUTaH, tadA bhaNati-yena yathA | bhavitavyaM na savasanyathA, lajita AgataH / tato bhagavAn caturthamAsakSapaNapAraNake nAlandAyA nirgataH, kollAkasanivezaM gataH, tatra bahulo mAhmaNo zrAhmaNAn / bhojapati pRtamadhusaM yukena paramAna, tadA tena svAmI pratilambhitaH, tantra paJca dicyAni / gozAlo'pi tanvAyazAlAyAM khAminamaprekSamANaH rAjagRhaM sAbhyantara|4|| bAyaM gaveSavani, yadA na prekSate sadA nijakopakaraNaM dhikkArebhyo dattvA sottarISThaM muNDanaM kRtvA gataH kolArka, taba bhagavatA militaH, tato bhagavAn gozAlena | samaM suvarNakhalaM najati, satrAntarA gopA gobhyaH kSIraM gRhItvA mahalyAM sthAsyAM naSaitandulaiH pAyasamupaskurvanti, taso gopAlo bhaNati-pAva bhagavan ! atr| bhuNAvA, siddhArtho bhaNati-eSA nirmANameva na prajiSyati, eSA bhavati vAhizyamAnA, tadA so'vadadhAnaH tAn gopAna bhaNati-eSa devAryakaH tItAnAgatazASakAta Ajanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 403~
Page #405
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [473], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka CROCODAEOS bhaNati-esa thAlI bhajihiti, to payatteNa sArakkhaha, tAhe payattaM kareMti-vaMsavidalehiM sA baddhA thAlI, tehiM atIva bahulA taMdulA chUDhA, sA phuTTA, pacchA govAlANaM jeNaM jaM karuLa AsAiyaM so tattha pajimio, teNa na laddha, tAhe | suDataraM niyatiM gehai / amumevArtha kathAnakoktamupasaMjihIrgharAha-- kullAga ghahula pAyasa dibbA gosAla dahu pyjjaa| bAhiM muvaNNakhalae pAyasathAlI niyaigahaNaM // 474 // padAni-kollAkA bahulaH pAyasaM divyAni gozAlaH dRSTvA pravrajyA bahiH suvarNakhalAt pAyasasthAlI niyateneharNa c|| padArtha ukta eva / babhaNagAme naMdovanaMda uvarNada teya paJcaddhe / caMpA dumAsakhamaNe vAsApAsa muNI khamaha // 475 // padAni-zrAhmaNagrAme nandopanandI upanandaH tejaH pratyardhe campA dvimAsakSapaNe varSAvAsa muniHkSapayatIti / asyAH padArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam tato sAmI baMbhaNagAmaMgato, tattha naMdo uvaNaMdoya bhAyaro, gAmassa do pADagA, ekko nandassa bitio uvaNaMdassa, tato sAmI naMdassa pADagaM paviThTho naMdagharaM ca, tattha dosINeNaM paDilAbhio naMdeNa dIpa anukrama bhaNasi-eSA sthAlI bhakSyati tataH prayatnena saMrakSata, tadA prayataM kurvanti, baMzavidalaH sA bar3A sthAlI, tairatIya baddabassandulAH kSiptAH, sA sphuTitA, pasAt gopAlAnAM yena yarakapAlamAsAditaM sa tatra prajimitaH, tena na labdhaM, tadA suSTutaraM niyati gRhaati| tataH svAmI brAhmaNaprAmaM gataH, tatra nanda upanandA bhAtarI, grAmasya dvau pATako, eko nandasya dvitIya apanandasya, tataH svAmI nandasya pATakaM praviSTaH nandagRhaM ca, tatra pitAjena pratilambhitaH nandena, * khala pAyasathAlI niSAda gahaNaM ca.pra. ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~404 ~
Page #406
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [475], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka- // 20 // prata - sutrAMka gosAlo uvanaMdassa, teNa uvarNadeNa saMdihaM dehi bhikkhaM, tattha na tAva velA, tAhe sIalakUro NINio, so taM Necchai, 5 hAribhadrIpacchA sA teNavi bhaNNati-dAsI! eyassa uvari chubhasutti, tIe chUDho, apattieNa bhaNati-jai majjha dhammAyariassa | asthi tavo tee vA eyarasa ghara Dagjhau, taratha ahAsaNNihitehiM vANamaMtarehiM mA bhagavato aliyaM bhavautti teNa taM dahI sAvibhAgaH1 gharaM / tato sAmI caMpaM gao, tattha vAsAvAsaM ThAi, tattha domAsieNa khamaNeNa khamai, vicittaM ca tavokamma, ThANAdIe paDimaM ThAi, ThANukaDago evamAdINi karei, esa tatio vaasaartto| kAlAeN suNNagAre sIho vijumaI gohidAsI ya / khaMdo dantiliyAe pattAlaga suNNagAraMmi // 476 // padAni-kAlAyAM zUnyAgAre siMhaH vidyunmatI goSThIdAsI ca skandaH dantilikayA pAtrAlake shunyaagaare| akSaragamanikA kriyA'dhyAhArataH svadhiyA kAryA / padArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-tato carimaM domAsiyapAraNayaM bAhiM pArettA kAlAyaM nAma saNivesaM gao gosAleNa sama, tattha bhagavaM suNNaghare paDimaM Thio, gosAlo'vi tassa dArapahe Thio, 1 gozAla upanandasva, tenopanandena saMviSTam-dehi bhikSA, tatra na tAvaDelA, tadA zItalakuro nItaH, sa taM necchati, pazcAt sA tenApi bhAvate-dAli! |etasyopari kSiti, tathA kSisaH, aprIyA bhaNati-padi mama dharmAcAryakha asti tapasojo vA etasya gRhaM dadyatAM, taba vadhAsanihitavanimantareH mA bhagavAn akIko bhavarivati taistad dagdhaM gRhaM / tataH svAmI campAM gataH, tatra varSAvAsaM tipati, tatra dimAsakSapaNena tapasthati, vicitraM ca tapaHkarma, sthAnAdinA | // 201 // pratimA (kAyotsarga) karoti, sthAnamutkaTukaH evamAdIni karoti, eSa tRtIyo varAtraH / 2 tatazcama dvimAsikapAraNa badiSkRtvA kAlA nAma | sajiyezaM gataH gozAlena samaM, tatra bhagavAna zUnyagRhe pratimA sthitaH, gokAlo'pi tasya dvArapaye sthitaH. dIpa anukrama JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 405~
Page #407
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [476], bhASyaM [114...] (40) prata tattha sIho nAma gAmauDaputto vijumaIe gohIdAsIe samaM taM ceva supaNagharaM paviThTho, tattha tega bhaNgai-jai ittha samaNo dAvA mAhaNo vA pahiko vA koha Thio so sAhau jA annattha baccAmo, sAmI tuhikkao acchai, gosAlo'pi tuhi-2| kao, tANi acchittA NiggayANi, gosAleNa sA mahilA chikkA, sA bhaNati-esa estha koi, teNa abhigatUNa piTTio, esa dhato aNAyAraM kareMtANi pecchaMto acchAi, tAhe sAmi bhaNai-ahaM ephilao piTTijjAmi, tumbheNa bAreha. siddhtyo| bhaNai-kIsa sIla na rakkhasi ?, kiM amhe'vi AhaSNAmo?, kIsa vA aMto na acchasi, tA dAre tthio| tato niggataNa |sAmI pattakAlayaM gao, tatthavi taheva suNNaghare Thio, gosAlo teNa bhaeNa aMto Thio, tastha khaMdao nAma gaamuddputto| appiNibhiyAdAsIe dattiliyAe samaM mahilAe lajjato tameva suNNagharaM gao, te'pi taheva pucchati, taheva tuhikA sUtrAka dIpa anukrama T taba siMho nAma grAmaputraH vidyunmasyA goSThIdAsyA samaM tadeva yampa praviSTaH, tatra tena bhanyate-yA zramaNo vA brAhmaNo vA pathiko vA kavita sthitaH sa sAdhayatu yataH anyatra sajAyaH, svAmI tUSNIkastiSThati, gozAlo'pi tUSNIkA, tau sthistrA nirgatI, gozAlena sA mahelA spRSTA, sA bhagati-eSo'tra kazcit , tenAbhigamya pihitaH, eSa dhUtaH anAcAraM kurvantI pazyan tiSThati, tadA svAminaM bhaNati-adame kAkI pidhe, yUrya na vAsyata, siddhArthoM bhaNati-kRtaH zIlaM na rakSasi ?, kiM vayamapi AhanyAmahe', kuto vAnta: ma tiSThasi ?, khato dvAre sthitH| tato nirgatya svAmI pAtrAla ke gataH, tatrApi tathaiva zUnpagRhe sthitaH gozAlastena bhayenAmta: sthitaH, tatra skandako nAma grAmaGkaTaputraH pAzmIvayA dAsyA dantilikayA samaM mahikAyAH lajamAnaH tadeva zUnyagRhaM gataH, tAvapi tathaiva chataH, tathaiva tUSNIkI JAMERatinintamational Mandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~406~
Page #408
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [476], bhASyaM [114...] (40) . hAribhadrIyavRtti vibhAgaH1 C prata - sutrAMka - - - Avazyaka-IDI |acchaMti, jAhe tANi niggacchati tAhe gosAleNa hasiyaM, tAhe puNo'vi piTTio, tAhe sAmi khiMsai-amhe hammAmo, | tumbhe na vAreha, ki amhe tumhe olaggAmo ?, tAhe siddhattho bhaNati-tuma appadoseNa hammasi, kIsa tuMDaM na rakkhesi-1 // 20 // * muNicaMda kumArAe kUvaNaya caMparamaNijaujANe / corAya cAri agaDe somajayaMtI ucasamei / / 477 // / padAni-municandraH kumArAyAM kRpanayaH camparamaNIyodyAne caurAyAM cArikoDagaDe somA jayantI upazAmayataH / pdaarthH| kathAnakAdavaseyaH, taccedam-taito bhagavaM kumArAyaM nAma saNNivesa gao, tattha camparamaNije ujANe bhagavaM paDimaM tthio| io ya pAsAvacijo muNicaMdo nAma thero bahussuo bahusIsaparivAro taMmi sannivese kUvaNayassa kuMbhagArasa saalaae| Thio, so ya jiNakappapaDima karei sIsaM gacche ThavettA, so ya sattabhAvaNAe apANaM bhAveti, taveNa satteNa sutteNa |egatteNa baleNa ya / tulahA paMcahA vuttA, jiNakappaM paDivajao // 1 // eAo bhAvaNAo, te puNa sattabhAvaNAe bhAveMti, sA puNa "paDhamA uvassayaMmi, bitiyA bAhiM tatiya caukami / suNNadharaMmi cautthI, taha paMcamiA msaannNmi||1||" tiSThataH, yadA tI nirgacchataH tadA gozAlena hasitaM, tadA punarapi piTTitaH,tadA svAminaM jugupsate-ahaM banye, pUrvana vArayata, kiMyuSmAn vayamavalagAmaH sadA sidArtho bhaNati-svamAramadoSeNa ibhyase, kutastuparDa na rakSasi / tato bhagavAn kumArA nAma sanivezaM gataH, vana camparamaNIya sthAna prAtamA bhara khitaH / itantra pArvAparayaH municandro nAma sthaviraH bahuzrutaH bahuziyaparivAraH tasmin saMniveze kUpanayasya kummakArasya zAlAyAM khitaH, saca jinakalpapratimA karoti ziSyaM gacche sthApayitvA / te savabhAvanayAmAnaM bhAvayanti-tapasA satvena satreNakaravena balena ca / tulanA paJcadhoktA jinakatvaM pratipilsoH // 1 // etAH bhAvanAH, te punaH satvabhAvanayA bhAvayanti, sA punaH-prathamA upAzraye dvitIyA bahiH tRtIyA catuSke / zUnyagRhe caturthI tathA pabamI shmshaane||1|| *- dIpa anukrama T V // 202 / / wwjanataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~407~
Page #409
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [477], bhASyaM [114...] (40) 2-54-4-54 prata so bitiyAe bhAvei / gosAlo sAmi bhaNai-esa desakAlo hiMDAmo, siddhattho bhaNai-ajja amha antara,pacchA so hiMDato, te pAsAvacije pAsati, bhaNati ya-ke tubhe?, te bhaNaMti-amhe samaNA niggaMdhA, so bhaNati-aho niggaMdhA, imo bhe ettio gaMtho, kahiM tumbhe niggaMdhA ?, so appaNo AyariyaM vaNNei-eriso mahappA, tumbhe ettha ke ?, tAhe tehiM bhaNNai|jAriso tumaM tArisI dhammAyario'vi te sayaMgahIyaliMgo, tAhe so ruTTho-amha dhammAyariyaM savahatti jai mama dhammAyariyassa asthi tayo tAhe tubha paDissao Dajjhau, te bhaNaMti-tumhANaM bhaNieNa amhe na DajjhAmo, tAhe so gato sAhaba sAmissa-aja mae sAraMbhA sapariggahA samaNA dihA, taM sarva sAhai, tAhe siddhattheNa bhaNiyaM-te pAsAvaJcijjA sAhavo, na te DajhaMti, tAhe rattI jAyA, te muNicaMdA AyariyA bAhiM ubassagassa paDima ThiA, so kUvaNao taddivasa seNIe bhatte pAUNa viyAle ei matsellao, jAva pAseha te muNicaMde Ayarie, so ciMtei-esa corotti, teNa te galae gahIyA, te sUtrAka dIpa FAGAROGRAM anukrama 1Xsa dvitIyayA bhAvayati / gozAlA svAmina bhaNati-epa dezakAlaH hiSaDAbahe, siddhArtho bhaNati-ayAmAkamatara (upacAsa.), pazcAtsa hiNDamAnaH tAn pAyA tyAn pazyati, bhaNati ca-ke yUyam ,te bhaNanti-vayaM zramaNA ninthAH , sa bhagati-aho nirbhandhAH, ayaM bhavatAmipAna granthA, ka yUyaM nirgandhA:', sa Atmana jAAcArya varNayati-Irazo mahAramA, yUpamatra ke ?, tadA tairbhaNyate-yAzasvaM tAdazodharmAcAryo'pi vava svagRhItaliGgaH, tadA sa rupA-mama dharmAcArya zapatha iti yadi mama dharmAcAryakhAsti tapaH sadA yuSmAkaM pratizrayo dAtAM, te bhaNanti-yuSmAkaM bhaNitena vayaM na dahyAmahe, tadA sa gataH kathayati svAmine, atha mayA sArambhAH saparimahA zramaNAraSTAH, tat sarva kathayati, tadA sivAna bhaNitam-te pApasAsAcayona te dAmte, tadA rAni tA, te municandrAcAyA bahissAzrayastha pratimA sthitaa| sa kUpanato bhakke tadivase zreNI pItvA vikAle AyAti mattaH, yAvapazyati tAn municandvAn bhAcAryAn , sa cintayati-eSa caura iti, tena te grIvAyAM gRhItAH, te Hinatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~408~
Page #410
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [477], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka // 203|| vibhAgaH1 prata nirussAsA kayA, na ya jhANAo kaMpiA, ohiNANaM uppaNNaM AuMca NiDiaM, devaloaMgayA, tattha ahAsannihipahiM hAribhadrIvANamaMtarehiM devehi mahimA kayA, tAhe gosAlo bAhiM Thio pecchai, deve ubaTTate niyaMte a, so jANai-esa Dajhai yattiH so tesiM uvassago, sAhei sAmissa, esa tesiM paDiNIyANaM uvassao Dagjhai, siddhattho bhaNai-na tesiM ubassao Danjhai,81 tesiM AyariyANaM ohiNANaM uppaNNaM, AuyaM ca Nir3hiya, devalogaM gayA, tattha ahAsannihiehiM vANamaMtarehiM devehi mahimA kayA, tAhe gosAlo bAhiMThio picchai, tAhe gao taM padesa, jAya devA mahimaM kAUNa paDigayA, tAhe tassa taM gaMdhoda|gavAsaM puSphavAsaM ca daNa anbhahiyaM hariso jAo, te sAhuNo uTTavei-are tumbhe na yANaha, erisagA ceva boDiyA hiMDaha, uddeha, Ayariya kAlagayaMpi na yANaha, suvaha ratiM sabaM, tAhe te jANaMti-saccilao pisAo, ratipi hiMDai, tAhe te'vi tassa saddeNa uDiA, gayA Ayariyassa sagAsaM, jAva pecchaMti-kAlagayaM, tAhe te addhitiM karei-amhehiM Na NAyA sutrAMka ASAN dIpa anukrama nirucchAsAH kRtAH, na ca dhyAnAkampitAH, avadhijJAnaM utpannaM Ayudha nihitaM, devalokaM gatAH, tatra yathAsaviditamyastaradevamahimA phutaH, sadA gozAlo bahiHkhitaH pazyati-devAnavapatata utpattataca, sa jAnAti-epa dahyate sa teSAmupAzrayaH, kathayati khAmine-eSa teSAM pratpanIkAnAmupAzrayo dAte, siddhArtho bhAti-na teSAmupAzrayo dayate, teSAmAcAryANAmadhijJAnamutpatraM, Ayudha niSThitaM, devalokaM gatAH, tatra yathAsanihitapantaradevamahimA kRtaH, tadA gozAlo bahiHsthitaH prekSate, tadA gatasaM pradeza, yApadevA mahimAnaM kRtvA pratigatAH, tadA takha vA mandhodakA puSpavarSAM ca sTA'bhyadhiko ho jAtaH, tAn sAdhanasthApayati-are sUrya na jAnItha, IzA evaM muNTakA hipaTave, atiSThata, AcArya kAlagatamapi na jAnItha, khapiya rAtriM sarvA, sadA te jAnantisakhaH pizAcaH, rAtrAvapi hiNDate, sadA te'pi tasya zabdena utthitAH, gatA AcAryakha sakAzaM, yAvaramekSante kAlagataM, tadA te'ti kurvanti-ammAbhine jJAtA // 203 // JABERatinintamational wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 409~
Page #411
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [477], bhASyaM [114...] (40) prata AyariyA kAlaM kareMtA, so'vi camaDhettA gao / tato bhagavaM corAgaM sabhivesaM gao, tattha cAriyattikAUNa uDavAlagA agaDe pakvivijeti, puNo ya uttArijaMti, tasya paDhamaM gosAlo sAmI na, tAva tattha somAjayantIo nAma duve| uppalassa bhagiNIo pAsAvaccijAo jAhe na taraMti saMjamaM kAuM tAhe parivAiyattaM kareMti, tAhiM surya-erisA kevi do jaNA ur3abAlaehiM pakvivijaMti, tAo puNa jANaMti-jahA carimatitthagaro pabaio, tAhe gayAo, jAva pecchaMti, tAhi | moio, te ujjhasiA aho viNassiukAmeti, tehiM bhaeNa khamAviyA mahiyA y| piTTIcaMpA cAsaM tatthaM ca jammAsieNa khamaNeNaM / kayaMgala deulavarise dariddatherA ya gosAlo // 478 // tato bhagavaM piTThIcaMpaMgao, tattha cautthaM vAsArataM karei, tattha so caummAsiyaM khavaNaM kareMto vicittaM pddimaadiihiN| karei, tato bAhiM pArittA kayaMgalaM gao, tattha dariddadherA nAma pAsaMDatyA samahilA sAraMbhA saparigahA, tANa vADagassa sUtrAka 69 dIpa anukrama mAdAyA~: kALa karvantaH, so'pi tiraskRtya gataH / tato bhagavAn corAke sannivezaM gataH, tatra cArikAvitiharavA kopAlakai aga prakSipyete, punazrocAyate, tatra prathamo gozAlo na svAmI, tAvattatra somAjayantInAmnyau he utpala va bhaginyau pAcIparaye yadA na tastaH (yAtaH) saMyama ka bar3A parivAjikA kurutaH, tAbhiH zrutam-IzI kAcidapi hI janI ArakSaka prakSipyete, te puna jInItA-yathA caramatIrthakara manajitaH, tadA gate, yAvApazyataH sAtAbhyAM mocitA, te tiraskRtAH aho vinaMekAmA iti, te yena kSAmitaH mAhitazca / 2(pRSThacampA varAtra tatra cAturmAsikena kSapaNena / kRtAmalAyAM devakulaM divarSA daridvaSavirAma gozAlaH // 8 // ) 3tato bhagavAn pRSThacampAM gataH, tatra caturtha varSArAnaM karoti, natra sa caturmAsakSaparNa kurvan vicitraM kAyotsargA dibhiH karoti, tato badiH pArayitvA kRtAmako gataH,tantra daridrasthAvirA nAma pApaNDavAH samahenAH sArambhAH saparigrahAH teSAM vATakakha. *muNI cAcammAsikha maNeNaM. Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 410~
Page #412
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 204 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) niryukti: [ 478 ], nirmuktiH [VIC), bhASyaM [194...] adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], mejjhe devaDalaM, tattha sAmI paDimaM Thio, taddivasaM ca phusiaM sIyaM paDati, tANaM ca tadivasa jAgarao, te samahilA gAyaMti, tattha gosAlo bhaNati eriso'vi nAma pAsaMDo bhaNNai sAraMbhI samahilo ya, savANi ya egaDANi gAyaMti vAti ya, tAhe so tehiM NicchUDho, so tahiM mAhamAse teNa sIeNa satusAreNa acchai saMkuio, tehiM aNukaMpatehiM puNo'vi ANio, puNeo'vi bhaNati, puNo'vi NINio, evaM tiNi vArA NicchUDho atiNio ya, tato bhaNai jar3a amhe phuDaM bhaNAmo to NicchubhAmo, tattha'NNehiM bhaNNai esa devajjavastra ko'vi paDiAvAho chasadhAro vA AsI to tuNDikANi acchaha, saccAujjANi ya khaDakhaDAceha jahA se saddo na suiti, - sAvatthI siribhaddA niMdU piudanta payasa sivdte| dAragaNI nakhavAlo halidda paDimA'gaNI pahiA // 479 // tato sAmI sAvathiMgao, tattha sAmI bAhiM paDimaM Thio, tattha gosAlo pucchati-tumbhe atIha ?, siddhattho bhaNati - Education Intimation 1 madhye devakulaM tatra svAmI pratimAM sthitaH tadivase ca svapavindu zItaM patati tepAM ca sadivase jAgaraNaM, te samahilA gAyanti tatra gozAla bhaNatiIzo'pi nAma pApaNDo bhanyate sArambhaH samahi sarve caikatra gAyanti vAdayanti ca tadA sa tairnizitaH, sa tatra mAtramAse tena sItena samupAreNa tiSThati saMkucitaH tairanukampayadbhiH punaraSyAmItaH punarapi bhagati punarapi nItaH evaM trIn vArAn bahirnikSitaH AnIta, tato bhagati-yadi vayaM sphuTaM bhaNAmaH sadA niSkAzyAmahe, tatrAndherbhaNyate eSa devAkha ko'pi pIThamayAhakachatra dharo yA bhaviSyati tataH tUSNIkA tiSThata, sarvAMtoyAni vAdayata yathA tatra zabdo na zrUyate 2 ( AvastI zrImaGgA ninduH pitRdattaH pAyasaM zivadattaH / dvAramabhiH navA vAlA haridraH pratimA aziH pathikAH // 479 // ) 3 tataH svAmI zrAvastIM gataH, tatra svAmI dahiH pratimAM sthitaH, tatra gozAlaH pRcchati yUyaM calata ?, siddhArthaM bhaNati -- For Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 411~ // 204 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #413
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [-1 mUlaM [- / gAthA-], ], nirbuktiH [ 479], ASyaM [ 114...]] ajja amhaM aMtaraM, so bhaNati aja ahaM kiM labhihAmi AhAraM ?, tAhe siddhattho bhaNai-tume ajja mANusamaMsaM khAiavaMti, so bhaNati taM ajja jememi jattha maMsasaMbhavo nasthi, kimaMga puNa mANusamaMsaM 1, so pahiDio / tatthaya sAvatthIe nayarIe piudatto NAma gAhAbaI, tassa siribhaddA nAma bhAriA, sA ya jiMdU, jiMkU nAma maraMtaviyAiNI, sA sivadattaM nemittiaM pucchara- kihavi mama puttabhaMDaM jIvijA 1, so bhaNati jo sutavassI tarasa taM gandhaM susodhitaM raMdhiUNa pAyasaM karettA tAhe deha, tassa ya ghararasa aNNao hutaM dAraM karejAsi, mA so jANittA uhihitti, evaM te thirA payA bhavissai, tAe tahA kathaM, gosAlo ya hiMDato taM gharaM paviTTo, tassa so pAyaso mahughayasaMjutto diNNo, teNa ciMtiaM ettha maMsaM kao bhavissaitti 1 tAhe tuDeNa bhutaM, gaMtuM bhaNati ciraM te NemittiyattaNaM kareMtassa ajaMsi Navari phiDio, siddhattho bhaNaina visaMvayati, jai na pattiyasi vamAhi, vamiyaM diTThA nakkhA vikUie avayavAya, tAhe ruTTho taM gharaM maggar3a, tehivi taM vAraM ohADiyaM taM teNa 1 adyAmAkamabhaktArthaH, sa bhaNati ayAhaM kiM lapsye AhAram ?, tadA siddhArthoM bhaNati vayA'tha manuSyamAMsaM khAditavyamiti sa bhaNati tad aca jemAmi yatra mAMsasaMbhavo nAli, kimaGga punarmanuSya mAMsaM ? sa prahiNDitaH / tatra vasya nagaryAM pitRdatto nAma gAthApatiH, tasya zrIbhadrA bhAva nAma, sA ca ninduH, nimdunama triyamANamajanikA sA zivadarza naimicikaM pRcchati kathamapi mama putrabhANDaM jIvet ?, sa bhagati yaH sutapasvI tasmai taM garbhaM suzodhitaM rathayitvA pAyasaM kRtvA tadA dehi, tasya ca gRhasvAmyato bhUtaM dvAraM kuryAH mA sazAkhA cAkSIt iti evaM tava sthirA prajA bhaviSyati, tathA tathA kRtaM, gozAlakSa hiNDamAnaH sadgRhaM praviSTaH tasai tatpAyasaM madhughRtasaMyuktaM dataM tena cintitam atra mAMsaM kuto bhaviSyati iti tadA tuSTena bhukaM gatvA bhaNati ciraM tava nami viM kuto'yAsi paraM sphiTitaH siddhArthoM bhaNatima visaMvadati yadi na pratyeSi vana, bAntaM dRSTA nakhA vikiratA avayavAna, tadA tadgRmArgapati, tAbhyAM api taddvAraM spheTilaM, satena Education intemational For Parts Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 412 ~
Page #414
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [479], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka E0%A5% hAribhadrIyavRttiH vibhAgA1 1205 // prata sUtrAka % ne jANati, AhADio karei, jAhe na labhai tAhe bhaNati-jai mama dhammAyariyassa tavateo asthi tao Dajhara, tAhe savA dahA baahiriaa| tAhe sAmI haliGgo nAma gAmo taM gao, tattha mahApamANo halidugarukkho, tatva sAvatthIo NagarIo niggacchaMto pavisaMto ya tattha vasai jaNavao satyaniveso, sAmI tattha paDimaM Thio, tehiM satthehiM ratiM sIyakAlae aggI jAlio, te baDDe pabhAe udvettA gayA, so aggI tehiM na vijjhAvio, so Dahato sAmissa pAsaM gao, so sAmI paritAvei, gosAlo bhaNati-bhagavaM! nAsaha, esa aggI ei, sAmissa pAyA dahA, gosAlo nahotatto ya NaMgalAe DiMbha muNI acchikaDaNaM ceva / Avatte muhatAse muNiotti a bAhi bldevo||48|| tato sAmI naMgalA nAma gAmo, tattha gato, sAmI vAsudevaghare paDima Thio, tattha gosAlo'vi Thio. tattha ya cer3asvANi khelaMti, so'vi kaMdappio tANi ceDarUvANi acchINi kahiUNa bIhAvei, tAhe tANi dhAvaMtANi paDaMti, jANUNi na jAnAti, AdhATIH karoti, badA na labhate tadA bhaNati-yadi mama dharmAcAryasya tapastejo'si tadA dakSatA, tadA sarvA dagdhA bAhirikA / tadA svAmI irihAko nAma grAmaH taM gataH, tana mahastramANo haridako vRkSaH, tantra zrAvastoto nagaryA nirgacchan pravisaMzca tatra vasati jAnapadaH sArthanivezaH, svAmI tatra pratimA sthitaH, taiH sAdhika rAtrau zItakAle niyAlitaH, te vRhati prabhAte utthAya gatAH, so'gnistairna vidhyAtaH, sa dahan svAminaH pArthaM gataH, sa svAminaM paritApayati, gozAlo bhaNati-bhagavantaH ! nazyata eSo'bhirAvAti, svAminaH pAdau dagdhI, gozAlo naSTaH / tatazca nAlAyAM vimbhAH muniH adhikarSaNa DI(vikRtiH) caiva / Avarne mukhavAsaH muSitaH (pizAcaH) iti ca bahibaladevaH // 18 // tataH khAmI nakA nAma grAmastatra gataH, svAmI vAsudevagRhe matimA sthitA, tatra gozAko'pi sthitaH, tatra ca ceTarUpANi kIDanti, so'pi kAndarSikaH tAni ceTarUpANi akSiNI karSayitvA vikRtya) bhApayati, tadA tAni dhAvasti patanti jAnUni dIpa anukrama ||205 // JABERatinintimational S wlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 413~
Page #415
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [-1 mUlaM [- / gAthA-], ], nirbuktiH [ 480 ] bhaSyaM [ 114...]] ye phoDijjaMti, adhpegaiyANaM khukhuNagA bhajaMti, pacchA tesiM ammApiyaro AgaMtUNa taM pivRMti, pacchA bhaNati devajjagassa eso dAso nUNaM na ThAti ThANe, aNNe vAreMti-alAhi, devajayassa khamiyAM / pacchA so bhagati ahaM hammAmi, tumbhe na vAreha, siddhattho bhaNati-na ThAsi tumaM ekalo avassa piTTijjasi, tato sAmI AvattAnAma gAmo tattha gato, tatthavi sAmI paDimaM Thio baladevaghare, tattha muhamakaDiAhiM bhesavei, piTTetivi, tato tANi ceDarUvANi rUvaMtANi ammApiUNaM sAhati, tehiMgaMtUNa ghecio, muNiottikAuM muko, muNio-pisAo, bhaNati ya-kiM eeNa haraNaM ?, evaM se sAmiM haNAmo jo evaM na vArei, tato sA baladevapaDimA halaM bAhuNA'ddikkhiviUrNa uDiA, tato tANiya pAyapaDiyANi sAmiM khAticorA maMDava bhojaM gosAlo vahaNa teya jhAmaNayA / meho ya kAlahatthI kalaMbuyAe u uvasaggA // 481 // tato sAmI corAyaM nAma saMNivesaM gao, tattha gohiabhattaM rajjhai paJcati ya, tattha ya bhagavaM paDimaM Thio, gosAlo 1 ca sphuTati, ghurpurakA (gurukA) adhyekakAnAM bhajyante, pazcAt teSAM mAtApitarau Agatya taM pitaH pazcAt maNataH devArthasya puSa dAso nUnaM na tiSThati sthAne, anye vArayanti alaM, devArthakha kSamitamyaM pazcAt bhagati ahaM imve yUyaM na vArayata, siddhArtho bhagati na tiSThasi tvamekAkI avazyaM piTTiSya se, tataH svAmI AvartA nAma grAmastatra gataH tatrApi svAmI pratimAM sthitaH baladevagRhe, tatra mukhamarkaTikAbhirmApayati, piyate'pi tatastAni ceTarUpANi rudanti ambApitroH kathayanti tAbhyAM gatvA pihitaH, mugita itikRtvA muktaH, muNitaH pizAcaH, bhaNatazca-kimetena itena ? punamasya svAminaM hanyaH ya enaM na vArayati, tataH sA baladevapratimA halaM bAhunA'bhikSipyotthitA, tataH te pAdapatitAH svAminaM kSamayanti (corAkaH maNDapaH bhojyaM gozAlo hananaM tejaH dAhaH / meghazva kAlahastI kalambukAyAM tUpasargAH // 481 ) tataH svAmI corAkaM nAma sanivezaM gataH, tatra goSThikabhaktaM rAjyale pacyate ca tatra ca bhagavAn pratimAM sthitaH, gozAlo Education intol For Party www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 414 ~
Page #416
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama - Avazyaka // 206 // Educat "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) nirmuktiH (481), adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA ), bhASyaM [194...]] bhaNati- -aja ettha cariyAM, siddhattho bhAi-aja amhe acchAmo, so'vi tattha NiuDukuMDiyAe paloeDa-kiM desakAlo navatti, tattha ya corabhayaM, tAhe te jANaMti-esa puNo puNo paloei, maNNe-esa cArio hojjatti, tAhe so ghetUNa nisa hammai, sAmI pacchaNNe acchA, tAhe gosAlo bhaNati mama dhammAyariyassa jai tavo atthi to esa maMDavo Dajjhau, DaDDo / tato sAmI kaLaMbugA nAma saNNiveso tattha gao, tattha paJccatiA do bhAyaro meho kAlahatthI ya, so kAlahatthI corehiM samaM uddhAio, ime ya puDhe agge pecchai, te bhati-ke tumbhe ?, sAmI tusiNIo acchai, te tattha hammaMti, na ya sAhaMti, teNa | te baMdhiUNa mahalassa bhAuassa pesiA, teNa jaM bhagavaM diThTho taM uTThittA pUio khAmio ya, teNa kuMDaggAme sAmI dipuSo lADesu ya uvasaggA ghorA puNNAkalasA ya do teNA / bAhayA sakkeNaM bhaddia vAsAsu caumAsaM // 482 // tato sAmI ciMtei - bahuM kammaM nijjareya, lADhAvisayaM vaccAmi te aNAriyA, tattha nijjaremi, tastha bhagavaM 1 bhaNati athAtra caritavyaM, siddhAya bhaNati-aya vayaM tiSThAmaH so'pi tatra nikRtyutkaTatayA pralokapati kiM dezakAlo na veti tatra ca corabhayaM tadA te nAmanti eSa punaH punaH pralokayati manye eSa cauro bhavet iti tadA sa gRhItvA'tyantaM hanyate, svAmI pracchanne tiSThati tadA gozAlo bhaNati mama dharmAcArya yadi tapo'sti tadeSa maNDapo dAtAM, dgdhH| tataH khAmI kalambukA nAma saMnivezaH tatra gataH, tatra pratyantiko dvau bhrAtarau bheghaH kAlahastI ca sa kAlahalI cAraiH samamuddhASitaH, imau cAgrataH pUrva prekSate, te bhaNanti ko yuvAM ?, svAmI tUSNIkastiSThati, tau tatra imyete, na ca kathayataH tena tI badhvA mahate bhrAtre preSitI tena ca yad bhagavAn dRSTaH sadusthAya pUjitaH kSamita tena kuNDaprAme svAmI dRSTapUrvaH (lAdeSu ca upasargAH ghorAH pUrNakalaza hau stenI bajatI zakreNa bhaTTikA varSAyAM catumAMsI // 482 // ) tataH svAmI cintayati bahu karma nirjarathitavyaM, chADAviSayaM vrajAmi tenAryAH, tatra nirjarayAmi tatra bhagavAn For Parts Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 415 ~ // 206 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #417
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [482], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka acchAriyAditaM hiyae karei / tato pavicho lADhAvisayaM kammanijjarAturio, tattha hIlaNaniMdaNAhiM bahuM karma nijarei, pacchA tato NIi / tattha puNNakalaso nAma aNAriyaggAmo, tatvaMtarA do teNA lADhAvisayaM pavisiukAmA, avasauNo eyarasa vahAe bhavauttikaddu arsi kahiUNa sIsaM chiMdAmatti pahAviA, sakkeNa ohiNA AbhoisA do'vi bajeNa hyaa| evaM |viharatA bhaddilanayariM pattA, tattha paMcamo vAsAratto, tattha cAummAsiyakhamaNeNaM acchati, vicittaM ca tavokarma tthaannaadiihiN| kayalisamAgama bhoyaNa maMkhali dahikUra bhagavao pddimaa|jNbuusNdde gohI ya bhoyaNaM bhagavao paDimA // 483 / / 1 tato bAhiM pArettA viharato gao, kayalisamAgamo nAma gAmo, tattha sarayakAle acchAriyabhattANi dahikUreNa nisaha diti, tattha gosAlo bhaNati-vaccAmo, siddhattho bhaNati-amha aMtaraM, so tahiM gao, bhuMjai dahikUraM so, bahiphoDo na ceva dhAi, tehiM bhaNiya-baI bhAyaNaM karaMbeha, karaMbiyaM, pacchA na nittharaha, tAhe se ubari churda, taahe| sAvakadRSTAntaM havaye karoti / tataH praviSTo kADhAviSayaM karmanirjarAsvaritaH, tatra hIlananindanAbhihu karma nirapati, tataH pazcAt nirgacchati / tatra pUrNakalazo nAmAnArthagrAmaH, tatrAntarAdvI senI lAdAviSayaM praveSTukAmI, apazakuna etasya badhAya bhavavitikRtvA'si kaSTA zIrSa chin iti pradhAvito, zakaNAvadhinAbhogya dvAvapi vaneNa ittau / evaM biharantau madikAnagarI prAptI, tatra paJcamo varSArAnaH, tatra caturmAsakSapaNena tiSThati, vicitraM ca tapaHkarma sthaanaadibhiH| kadalIsamAgamaH bhojanaM mahidadhikarabhagavataH pratimA / jambUSaNDaH goSTI (goSThIkA) bhojanaM bhagavataH pratimA // 5 )sto| bahiH pArayitvA viharam gataH, kadalIsamAgamo nAma mAmA, rAna pAekAle lAvakabhaktaM dadhireNAtyantaM dIyate, sana gozAlo bhaNati-bajAvA, siddhArthoM bhaNati-amAkamabhaktAthA, sa tatra gataH, bhuke dadhira, sopavisphoTaH na caiva prAyate, tairbhaNitaM yUhanAjanaM karambaya, karamvitaM, pazcAta mistarati, tadA tasyopari kSiptaM. dIpa anukrama intandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 416~
Page #418
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [483], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka- hAribhadrI yavRttiH vibhAga-1 // 207 // prata sutrAMka ukkilaMto gacchai / tato bhagavaM jaMbUsaMDaM nAma gAmaM gao, tatthavi acchAriyAbhattaM taheva navaraM tattha khIrakUre, tehivi taheva dharisio jimio ataMvAe naMdiseNopaDimA Arakkhi vahaNa bhaya DahaNaM / kUviya cAriya mokkhe vijaya pagambhA ya ptteaN||484|| tato bhagavaM tavAyaM NAma gAma ei, tattha naMdiseNA nAma gherA bahussuA bahuparivArA pAsAvaccijA, te'vi jiNakappasta parikammaM kareMti, imo'vi bAhiM paDimaM Thio, gosAlo atigao, taheva pucchai, khiMsati ya, te AyariA tdivs| caukke paDimaM ThAyaMti, pacchA tahiM ArakkhiyaputteNa corottikA bhalaeNa Ahao, ohiNANaM, sesaM jahA muNicaMdassa, jAva gosAlo bohettA Agato / tato sAmI kRpi nAma saNNivesaM gao, tattha tehiM cAriyattikA ghipati bajhaMti piTTijati ya / tattha logasamulAvo-aho devajao rUveNa jovaNeNa ya appatimo cAriuttikAuM gahio / tattha vijayA tadotkalan gacchati / tato bhagavAna jambUpaI nAma mAma gataH, tatrApi lAvakabhaktaM tathaiSa navaraM tatra kSIraphUrI, tairapi tathaiva dharSito amitantra (tAnAyAM mandiSeNaH pratimA bArakSakA hananaM bhayaM dahanaM / kUpikA cArikaH mokSaH vijayA pragalbhA ca pratyekam // 5851) tato bhagavAn tambAkaM nAma prAmamAgAt , tantra nanviSeNA nAma sthavirA bahuzrutA bahuparivArAH pArthApatyAH, te'pi jinakalpasya parikarma kurvanti, ayamapi bahiH pratimayA sthitaH, gozAlo'tigataH, tathaiva pRcchati, viMsati ca, te prAcAryAstahivase catuSke pratimayA asthuH, pazcAttatrArakSakapuzreNa caura itikRtvA bhalenAhataH, bhavadhijJAna, yorSa yathA mulicavastra, yAbadgozAlo bodhayitvA''gataH / tataH khAmI kUpikAsanivezaM gataH, tatra taizvArikA vitikRtvA gRone vadhyete pivete ca / tatra lokasamullApaH-aho devAryaH rUpeNa bocanena cApratimazcArika itikRtvA gRhItaH / tatra vijayA dIpa anukrama T // 207 // JABERati Sarwaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~417~
Page #419
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [484], bhASyaM [114...] (40) prata paMgambhA ya doNi pAsaMtevAsiNIo parivAiyAo loyassa mUle soUNa-titthakaro pabaio, vaccAmo tA paloemo, ko jANati hojjA, tAhe tAhi moio-durappA ! Na yANaha caramatitdhakaraM siddhattharAyaputtaM, aja bhe sakko ubAlabhahii, tAhe mako khAmio ya / 'patteya' ti pihipIhIbhUtA sAmI gosAlo ya, kahaM puNa!, tersi baccatANaM do paMthA, tAhe gosaalo| bhaNati-ahaM tumbhehi samaM na vaccAmi, tumbhe mamaM hammamANaM na vAreha, aviya-tunbhehiM samaM bahUvasaggaM, aNNaM ca-ahaM ceva paDhama hammAmi, tao ekalao viharAmi, siddhattho bhaNati-tumaM jANasi / tAhe sAmI vesAlImuhopayAo, imo ya bhagavao phiDio aNNao pahio, aMtarA ya chiNNaddhANaM, tattha coro rukkhavilaggo oloeti, teNa dihro, bhaNati-eko naggao samaNao ei, te ya bhaNaMti-eso na ya bIhei nasthi hariyavaMti, ajja se nasthi pheDao, jaM amhe paribhavati teNehi pahe gahio gosAlo mAulotti vAhaNayA / bhagavaM vesAlIe kammAra ghaNeNa deviMdo // 485 // sUtrAka dIpa anukrama pragalbhA ca he pAzcAntevAsinyau parivAjike lokasya pA zrutvA-tIrthakaraH prabajitaH, prajAvatAvat pralocyAvaH, ko jAnAti ? bhavet (saH), tadA tAbhyAM mocitaH-durAtman ! na jAnISe (durAdhamAnaH ! na jAnI) caramatIrthaMkara sidArtharAjaputraM, adya bhavadbhayaH zaka upAlapsthati, rAdA muktaH kSamitazca / 'pratyeka miti pRthak pRthagbhUtau svAmI gozAlaza, kathaM punaH, tayornajatoH dvau panthAno, tadA gozAko bhaNati-ahaM bhavadbhiH samaM na bajAmi, yUyaM mAM inyamAnaM na vArayata, apica-bhavadbhiH samaM bahUpasarga, anyaca adameva prathama hunthe, tata ekAkI viharAmi, siddhArthoM bhaNati-vaM jAgIce / tadA svAmI vidhAlAmukhaH prasthitaH (prayAtaH), ayaM ca bhagavataH sphiTito'nyataH prasthitaH, antarA ca chinnAvA, vatra coro vRkSavilamo'valokayati, tena dRSTo, bhaNati-eko namaH zramaNaka eti, te ca bhaNanti-epa naiva bibheti nAsti hartavyamiti, adya tasya nAsti spheTakA, yadasmAn paribhavati / (stenaiH pathi gRhIto gozAlo mAtula itikRtvA vAhanam / bhagavAn vizAlAyAM karmakAraH banena devendraH // 485 // ) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~418~
Page #420
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [485], bhASyaM [114...] (40) prata sutrAMka Avazyaka Agao paMcahivi saehiM vAhio mAulattikAUNaM, pacchA ciMtei-varaM sAmiNA samaM, aviya-koi moei sAmi, hAribhadrI tassa nissAe moyaNaM bhavai, tAhe sAmi maggiumAraddho / sAmIvivesAliMgao, tattha kammakarasAlAe aNuNNavettA paDimayavRttiH // 208 // Thio, sA sAhAraNA, je sAhINA tattha te aNuNNaviA / aNNadA tatthego kammakaro chammAsapaDilaggao ADhatto soha- vibhAgAra katihikaraNe, AuhANi gahAya Agao, sAmiM ca pAsai, amaMgalaMti sAmiM AhaNAmitti pahAvio ghaNaM uggiriUNaM, sakkeNa ya ohI pautto, jAva pecchai, taheva nimisaMtareNa Agao, tasseva uvariM so ghaNo sAhio, taha ceva mao, sako'vi vaMditA gaogAmAga bihelaga jaksva tAvasI ucasamAvasANa thuI / chavaNa sAlisIse visujjhamANassa logohI // 486 // tato sAmI gAmAyaM nAma saNNivesaM gao, tatthujANe vihelae vibhelayajakkho nAma, so bhagavao paDimaM Thiyassa AgataH paJcabhirapi zatavAhitaH mAtula itikRtvA, pazcAzcintayati-varaM svAminA samaM, apica-ko'pi mocayati svAminaM, tasya nizrayA mocana bhavati, tadA svAminaM maargvinumaarbdhH| svAmbapi vizvAlAM gataH, tantra karmakarazAlAyAM anujJApya pratimAM sthitaH, sA sAdhAraNA, ye svAdhInAstatra te'nuzApitAH / anyadA samekaH karmakaraH SaNmAsAn pratilamaH ( bhannaH) ArambhaH zobhanatidhikaraNe, AyudhAni gRhItvA''gataH, svAminaM pazyati ca, amaGgalamiti svAmina-1 |208 // mAhanmIti pradhAktio ghanamudrIrya, zakreNa cAvadhiH prayuktaH, yAvatpazyati, tathaiva nimeSAntareNAgataH, tasmaivopari sapanA sAdhitaH, tathaiva mRtaH, zakro'pi vanditvA gtH| (prAmAkaH vibhelakaH yakSaH tApasI upazamAvasAne stutiH / SaSThena pAlizI bizubhyamAnasya lokAvadhiH // 486 // tataH svAmI prAmAkaM nAma sanivezaM | gataH, tatrodyAne vibhelake vibhelaka yakSo nAma, sa bhagavataH pratimA sthitasa dIpa anukrama JABERatinintamational wwjandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 419~
Page #421
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [486], bhASyaM [114...] (40) prata mahimaM karei / tato bhagavaM sAlisIsayaM nAma gAmo tahiM gato, tatthujjANe paDimaM Thio mAhamAso ya vaTTai, tattha kaDapUyaNA nAma vANamaMtarI mAmi daLUNa teyaM asahamANI pacchA tAvasIrUvaM viuvittA vaklaniyatthA jaDAbhAreNa ya saNaM sarIraM pANipaNa olettA dehami uvariM sAmissa ThAuM dhuNati vAtaM ca viubai, jai anno honto to phuTTho honto, taM tivaM veaNaM ahiyAsitassa bhagavao ohI viasiuba loga pAsiubhAraddho, sesaM kAlaM gabbhAo ADhavettA jAva sAlisIsaM tAva ekArasa aMgA suraloyappamANamatto ya ohI, jAvatiyaM devaloema pecchitAio / sA'vi vaMtarI parAjiA,18 pacchA sA uvasaMtA pUaM kareipuNaravi bhaddianagare tavaM vicittaM ca chaTThavAsaMmi / magahAe niruvasaggaM muNi uubaDaMmi viharitthA // 487 // tato bhagavaM bhadiyaM nAma nagariMgato, tattha chaha vAsaM uvAgao, tattha varisAratte gosAleNa sama samAgamo, chaThe mAse gosAlo sUtrAka dIpa anukrama mahimAnaM karoti / tato bhagavAn zAlizIrSoM nAma grAmaH tatra gataH, tatrodhAne pratimA sthito mAghamAsAna vartate, tana kaTapUtanA nAma gyantarI svAminaM dRSTvA tejo'sahamAnA pazcAtApasIrUpaM vikuthai valkalavanA jaTAbhAreNa ca sarva zarIraM pAnIdenAIvisvA dehasya upari svAminaH sthitvA bhUnAti vAtaM dha vikurvati, pAnyo'bhaviSyacadA sphuTito'bhaviSyat , to tIvra vedanAmadhyAsayato bhagavato'vadhivikazita iva lokaM draSTumArabdhaH, zeSe kAle garbhAdArabhya yAvacchAlizIrSa tAvadekAdazAkAni suralokapramANamAzcAvadhiH, yAvat devaloke'darzat / sA'pi vyantarI parAjitA patrAtsopazAntA pUjAM karoti / (punarapi bhanikAnagoM tapo vicitraM ca pAvarSAyAm / magadheSu nirupasarga muniH Rtubaddha vyahAvIt // 18 // ) tato bhagavAn bhadriko nAma nagarI gataH, tantra pAhI varSA-1 mupAgataH / tatra varSArAne gocAlena samaM samAgamaH, SaSThe mAse gozAlo wjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~420~
Page #422
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM - gAthA-], niyukti: [487], bhASyaM [114...] (40) to pacchA magahAyavRtti hAribhadrI // 209 // [vibhAgA1 prata milio bhgvo| tattha caumAsakhamaNaM vicitte va abhiggahe kuNai bhagavaM ThANAdIhi, bAhiM pArettA tato pacchA magahA | visae viharai niruvasaggaM aha uDuvaddhie mAse, vihariUNa| AlabhiAe vAsaM kuMDAge taha deule parAhutto / mahaNa deulasAria muhamUle dosuvi muNitti // 488 // AlaMbhi nayariM ei, tattha sattamaM vAsaM uvAgao, caumAsakhamaNeNaM tabo, vAhiM pArettA kuMDAgaM nAma sannivesaM tattha eti / tattha vAsudevaghare sAmI paDimaM Thio koNe, gosAlo'vi vAsudevapaDimAe ahivANaM muhe kAUNa Thio, so ya se |paDicArago Agao, taM pecchai tahAThiyaM, tAhe so ciMtei-mA bhaNihii rAgadosio dhammio, gAme jAittu kahei, paha pecchaha bhaNihiha 'rAitao'tti, te AgayA diDo piTTio ya, pacchA caMdhijjai, anne bhaNaMti-esa pisAo, tAhe mukko| sutrAMka dIpa anukrama T mIlitaH bhagavatA / tantra caturmAsakSapaNaM vicitravAbhimahAn karoti magavAna sthAnAdibhiH, bahiH pArayitvA tataH pazcAt mayapaviSaye viharati niru-| pasargama bhatuvaddhikAn (dAna) mAsAn , vidvatya (AlabhikAyAM vI kuNDAge tathA devakule parAkmukhaH / manaM devakulasArakaH mukhamUle dvayorapi muniriti // 48 // ) bhArambhiko nagarImeti, tatra saptamaM varSArAtramupAgataH, caturmAsakSapaNena tapaH, bahiH pAravizyA kuNDAkamAmA sanivezaH tauti / tatra vAsudevagRhe | svAmI koNe pratimA sthitaH, gozAlo'pi vAsudevapratimAyA mujhe adhiSThAna kRtvA sthitaH, saca tathAH praticAraka mAgataH, saMprekSate tayAsthitaM, tadA sa cintayati-mA bhANiSuH rAgadveSavAn dhArmikA, prAme gatvA kathayatti-pUta prekSadhvaM bhaNidhyaya rAgavAn iti, te bhAgatA daSTaH pihitA, pakSAt badhyate, anye bhaNanti- eSa pizAcA, tadA muktaH / // 20 // wwwtainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 421~
Page #423
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [488], bhASyaM [114...] (40) prata tao niggayA samANA maddaNA nAma gAmo, tattha baladevassa ghare sAmI antokoNe paDima Thio, gosAlo muhe tassa| | sAgAriaMdA Thio, tatthavi taheva hao, muNiottikAUNa mukko / muNio nAma pisaao| bahusAlagasAlavaNe kaDapUaNa pahima vigdhaNovasame / lohaggalaMmi cAriya jiasattU uppale mokkho // 48 // RI tato sAmI bahasAlaganAma gAmo tattha gao, tattha sAlavarNa nAma ujjANaM, tattha sAlajjA vANamaMtarI, sA bhagavao sApakoDaaNNe bhaNati-jahA sA kaDapUaNA vANamaMtarI bhagavao paDimAgavasta uvasagaM karei, tAhe uvasaMtA mahima karei / tato NiggayA gayA lohamgalaM rAyahANiM, tattha jiyasattU rAyA, so ya aNNega rAiNA samaM viruddho, tassa cArapuphArisehiM gahibhA, pugchitA na sAhati, tattha cAriyattikAUNa rapaNo asthANIvaragavasta uvaviA, tattha ya upplo| sUtrAka dIpa anukrama to nirgatI santI madanA nAma grAmaH, sana baladevasya gRhe svAmI antaHkoNa pratimA sthitaH, gozAlo mukhe tasya sAgArika (mehanaM) dattvA sthitaH, tatrApi tathaiva hattaH, muNita itikRtvA mukkaH / muNito nAma pizAcaH / (bahuzAlakazAkavane kaTapUtanA (vat) pratimA vijJakaraNamupazamaH / lohArgale licArikaH jitazatruH utpaLa: mokSaH // 4891) tataH svAmI bahuzAlakanAmA prAmaH tatra gataH, tatra zALavane nAmodhAnaM, tatra sahabA (zAlAryA) vyantarI, sA bhagavataH pUjAM karoti, anye bhaNanti-yathA sA kapUtanA vyantarI bhagavataH pratimAgatasyopasarga karoti, tadopazAntA mahimAnaM karoti / tato nirgatau gatI lohArgalAM rAjadhAnI, natra jitaza rAjA, sa cAnyena rAjJA sama viruvA, tasa cArapuruSahItI pRcchayamAnau na kathaSataH, tatra cArikAvitikRtyA rAjJe mAsyAmeM nikAcaragatAyopasthApito, tatra cotyako muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~422~
Page #424
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [489], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka- hAribhadrI yavRttiH // 210 // vibhAgaH1 prata sutrAka ahiagAmAo so puvameva atigato, so ya te ANijate daNa uchio, tikkhutto caMdai, pacchA so bhaNai-Na esa cArio, esa siddhatdharAyaputto dhammavaracakkavaTTI esa bhagavaM, lakkhaNANi ya se pecchaha, tattha sakAriUNa mukko| tatto ya purimatAle vaggura IsANa accae paDimA / mallIjiNAyaNa paDimA uNNAe vaMsi bahugoDI / / 490 // tato sAmI puribhatAlaM ei, tattha vagguro nAma seThI, tassa bhaddA bhAriA, vaMjhA aviyAurI jANukopparamAyA, bahUNi devassa uvAdigANi kAuM parisaMtA / aNNayA sagaDamuhe ujjANe ujjeNiyAe gayA, tatva pAsaMti juNNaM devaulaM saDiyapaDiyaM, tattha mallisAmiNo paDimA, taM NamaMsaMti, jai amha dArao dAriA vA jAyati to evaM cevaM deulaM karessAmo, eyabhattANi ya hohAmo, evaM namaMsittA gayANi / tattha ahAsannihiAe vANamaMtarIe devayAe pADihera kayaM, AhUo gambho, ja, ceva AhUo taMceva devaula kAumAraddhANi, atIva tisaMjhaM pUaM kareMti, pabatiyage ya alliyaMti, evaM so sAvao dIpa anukrama 1.'sthikAmAtsa pUrvamevAtigataH, sa ca tAvAnIvamAnau dRSTvosthitaH, vikRtvaH vandate, pacAsa bhaNati-eSa na cArikA, eSa siddhArtharAjaputraH dharmaparacakrapattI eSa bhagavAn , kakSaNAni cAkha prekSaya, tanna sarakArayitvA muktaH (tatazca purimacAle vAraH IzAnaH arcati pratimAm / mAhIjinAyatanaM pratimA aSaNAke baMzI bahugoSTI / 490 // ) tataH svAmI purimatAlameti, tatra baraguro nAma zreSThI, tasya bhadrA bhAryA, vandhyA annasavinI jAnukUparamAtA, bahUni devakhopavAcitAni kRyA parizrAntA / anyadA zakaTamukhe bacAne kyAnikAthai gatI, tanna pazyataH jIrya devakulaM zaTitapatitaM, tana machIsvAminaH pratimA, to namasvataH, yathAvayodorako dArikA nA jAyate tadaivamevaM devakulaM kariSyAvaH, etajaktI ca bhaviSyAvaH, evaM nama sthiravA gatau / tatra yathAsasiditayA myantaryA devatayA prAtihArya kRtaM utpano garbhaH, yadaivAhUtastadaiva devakulaM kartumAradhI, atIca trisandhvaM pUjAM kurutaH, parvatrike cAzrayatA, evaM sa zrAvako ||210 // rajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~423~
Page #425
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [490], bhASyaM [114...] (40) * * *5 jaao| io ya sAmI viharamANo sagaDamuhassa ujANassa nagarassa ya aMtarA paDimaM Thio, vagguro ya hAo ullapaDa| sADao saparijaNo mahayA ihIpa vivihakusumahatthagao taM AyayaNaM acao jAi / IsANo ya deviMdo puSAgayao sAmi | vaMdittA pajuvAsati, vagguraM ca vItIvaMtaM pAsai, bhaNati ya-bho vaggurA ! tuma paJcakkhatitthagarassa mahimaM na karesi to paDimaM aJcao jAsi, esa mahAvIro vaddhamANotti, to Agao micchAdukkaDaM kAuM khAmeti mahimaM ca karei / tato sAmI |uNNArga vacAi, etthaMtarA vadhUvara sapaDihuttaM ei, tANi puNa doNNivi viruvANi daMtilagANi ya, tattha gosAlobhaNati-aho | imo susaMjogo-"tattillo vihirAyA, jANati dUrevi jo jahiM vasai / jaM jassa hoi sarisaM, taM tassa viijayaM deha // 1 // "|| jAhe na ThAi tAhe tehiM piTTio, piTTittA baMsIkuDaMge chUDho, tattha paDio attANao acchai, bAharai sAmi, tAhe CAR prata sUtrAka dIpa anukrama 15555*5 jAtaH / itazca svAmI viharana zAkaTamukhasyodyAnasya nagarasya ca madhye pratimAM sthitaH, jAguraca sAta bApaTazATakaH saparijanaH mahasyadhyA vividhakusumahastakA (hastagatavividhakusumaH) tadAyatanamarcako yAti / IzAnana devendraH pUrvAgataH svAmina pandiramA paryupAte, bAraM ca vyatibajantaM pazyatti, bhaNati ca-mo vaggura ! pratyakSatIrthakaraya mahimAnaM na karoSi tataH pratimAmacituM yAsi, eSa mahAvIro vardhamAna iti, tata Agato mithyAdurakRtaM kRtvA kSamayati mahimAnaM ca karoti / tataH svAmI varNAka majati, acAntarA vadhUvarau sapratipakSa (saMmukha) bhAyAtaH, tau puna dvAMvapi virUpau danturIca, tatra gozAlo bhaNati-aho ayaM | susaMyogA ! 'dakSo vidhirAjaH jAnAti dUre'pi yo yatra basati / yadyakha bhavati yogya, tattakha dvisIyaM dadAti // 1 // yadA na tiSThati tadA tAbhyAM piTTitaH, pihayitvA baMzIku kSiptaH, tatra patito'trANatiSThati, vyAharati svAminaM, tadA * uttANamo (tatparaH) t andinrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 424 ~
Page #426
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [490], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka // 21 // prata sutrAka PAL siddhattho bhaNati-sayaMkayaM te, tAhe sAmI adUre gaMtuM paDigchai, pacchA te bhaNaMti-nUNaM esa eyarasa devajagassa pIdiyA-dahAribhadrIvAhago vA chattadharo vA Asi teNa avaDio, tA NaM muyaha, tato mukko / aNNe bhaNati-pahipahiM uttArio yavRttiH sAmi acchataM dnn| vibhAgaH1 gobhUmi bajalAve govakove ya vaMsi jiNuvasame / rAyagihaTThamavAsA bajjabhUmI bahuvasaggA // 491 // I tato sAmI gobhUmiM vaccai / etthaMtarA aDavI ghaNA, sadA gAvIo caraMti teNa gobhUmI, tattha gosAlo govAlae bhaNai-are vajjalADhA! esa paMtho kahiM vaccai ? / vajjalADhA nAma mecchA / tAhe te govA bhaNaMti-kIsa akkosasi?, tAhe |so bhaNai-asUyaputtA khauraputtA ! suhu akkosAmi, tAhe tehiM milittA piTTittA baMdhittA vaMsIe chaDho, tattha aNNehiM puNo moio jiNuvasameNaM / tato rAyagihaM gayA, tattha ahama vAsArattaM, tattha cAummAsakhavaNaM vicitte abhiggahe bAhiM pArettA sarae siddhArtho bhaNati-svayaMkRtaM svayA, tadA svAmI adUraM gatvA pratIcchani, pazcAce bhaNanti-nUnameSa etasya devAryakha pIThikAvAhako vA chatradharo yA''sIt tenAvasthitaH, tat enaM sucata, tato muktaH / anye bhaNanti-pathikairutsAritaH svAminaM tiSThantaM dRSTvA // (gobhUmiH vavalADhA gopakopazca vaMzI jinoSazamaH / rAjagRhe'STamavarSArAnaH vanabhUmiH bahUpasagAH // 4911) tataH svAmI gobhUmi vrajati / atrAntarASTavIdhanA, sadA gAvacaranti tena gobhUmiH, santra gozAko // 21 // gopAlakAn bhaNati-bhare banalADhAH! eSa panthAH prati! / babalADhA nAma mlecchAH / tadA te gopA bhaNanti-kuta bhAkozasiI, sadA sa bhagati-asUyaputrAH sauraputrAH suSTu AkrozAmi, tadA taimikSivA piyitvA vaDA vaMzyo zitaH, tatrAnyaiH punaH mocito jimopazamana / tato rAjagRhaM gatau, tabAhama varSArA rAtra cAturmAsakSapaNaM vicitrA amimahAH bahiH pArayitvA zaradi* asuyaputtA pamuyaputtA / asudapiyaputtA (amunA prAmukhunAH / avtpitRputraaH|) dIpa anukrama M JAMERatinintimational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~425~
Page #427
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [491], bhASyaM [114...] (40) 1567 prata 'didruta kareti samatIe, jahA-egassa kuTuMbiyassa bahusAlI jAo, tAhe so paMthie bhaNati-tubha hiyaicchi bhattaM demi mama lUNaha, evaM so uvAeNa lUNAveda, evaM ceva mamavi bahuM kammaM acchai, etaM acchAriehiM nijarAveyavaM / teNa aNAriyadesesu lADhAvajjabhUmI suddhabhUmI tattha vihario, so aNArio hIlai niMdai, jahA baMbhaceresu-'chuchu kareMti Ahesu samaNaM kukkurA DasaMtu'tti evamAdi, tattha navamo vAsAratto kao, so ya alebhaDo AsI, vasatIvi na labbhai, tattha chammAse aNicajAgariyaM viharati / esa navamo vaasaartto|aniayvaasN siddhatvapuraM tilatthaMva puccha nissphttii| uppADei aNajjo gosAlo bAsa bahulAe // 492 // tato niggayA paDhamasarae siddhatthapuraM gayA / tao siddhatthapurAo kummagAma saMpaDiA, tatvaMtarA tilatthaMbao, taM dahaNa gosAlo bhaNaha-bhagavaM! esa tilarathaMbao kiniSphajihiti navatti, sAmI bhaNati-niSphajihiti, pae ya satta kaSTAntaM karoti samatyA yathA-ekasya kauTumbikasapa bahuzAlijAtaH, tadA sa pathikAna bhaNati-yuSmabhyaM hRdayeSTaM maktaM dadAmi mama lunIta, evaM sa pAyena lAvayati, evamaica mamApi bahu karma tiSThati, etat lAvakainijeraNIyaM / tenAnAyadezeSu lAvAvanabhUmiH zubabhUmista vihataH so'nA hIlati nindati, yathA prahmacarye-'khukurvanti bhavana zramaNaM kukurA! dazantu' iti evamAdi / tatra navamo varAtraH kRtaH, sa cAsthira bhAsIt , vasatirapi na labhyate, tatra SaNmAsAna anityacAgarika viharati / eSa navamo varSArAnaH / (aniSatadAsaH siddhArthapuraM tilastamyaH pRcchA niSpattiH / utpATayasanAyoM gozAlo varSA bahulAyAH // 412 // ) tato nirgatau prathamazaradi siddhArthapuraM gatau, tataH siddhArdhapurAt kUrmagrAma saMgnasthitauH, tatrAntarA tilastambaH, taM dRSTvA gozAlo bhaNati-bhagavan ! eSa tilasambaH ki niSpatsate naveti, svAmI bhaNati-niSpatyate, ete ca sapta OM454%E0% sUtrAka dIpa anukrama *OM T % %25% JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 426~
Page #428
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 212 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [-1 mUlaM [- / gAthA-], ], nirbuktiH [ 492] AyaM [ 114...]] tilapuSphajIvA uddAittA egAe tilasa~galiyAe baccAyAhiMti' tato gosAleNa asaddahaMteNa osariUNa saDugo uppADio egate paDio, ahAsannihiehi ya vANamaMtarehiM mA bhagavaM micchAvAdI bhavaDa, vAsaM vAsitaM, Asattho, bahuliA ya gAvI AgayA, tAe khureNa nikkhitto paiDio, pupphA ya paJcAjAyA- * magahA gobbaragAmo gosaMkhI vesiyANa pANAmA / kumbhaggAmAyAvaNa gosAle govaNa paTTe / / 493 // tAhe kummagAmaM saMpattA, tassa vAhiM vesAyaNo vAlatavastI AyAvetiM, tarasa kA uppattI ?, caMpAe nayarIe rAyagihassa ya aMtarA gobbaragAmo, tattha gosaMkhI nAma kuTuMbio, jo tesiM adhipatI AbhIrANaM, tassa bandhumatI nAma bhajjA aviyAvarI / io ya tassa adUrasAmaMte gAmo corehiM hao, taM haMtUNa baMdiggahaM ca kAUNa pahAviyA / ekA'cirapasUiyA patiMmi mArite ceDeNa samaM gahiyA, sA taM ceDaM chaDDAviyA, so ceDao teNa gosaMkhiNA goruvANaM gueNa diDo gahio ya appaNiyAe mahiliyAe diNNo, tattha pagAsiyaM jahA mama mahilA gUDhagabhA AsI, tattha ya ugaleyaM mArettA 3 tilapuSpajIvA upatya ekasyAM tilazimyAyAM pratyAyAsyanti tato gozALenAzradadhatA'pasRtya samUla utpAdita ekAnte patitaH, vayAsanihiteSyantarekhamA bhagavAn mRSAvAdI bhUH, varSA varSitA, AzvastA, bahulikA ca gaurAMgatA, tasyAH sureNa nikSiptaH pratiSThitaH, puSpANi ca pratyAjAtAni / (magadhI govarAmaH gozI vaizikAnAM prANAmikI kusaMgrAma AtApanA gozAla: govanaM pradviSTaH // 492 // ) tadA karmaprAmaM saMmAptI, tasmAdvahiH vaizyAvano bAlatapasvI bhAtapati, tasva korapattiH ?, campAyA nagaryo rAjagRhasya cAntarAle govaragrAmaH, rAtra gozaTTI nAma kauTumbikaH, yasteSAmadhipatirAbhIrANAM tasya vandhumatinAma bhAryA'prasa vinI / itazca tasthAdUrakhAmante grAmaaurihaMtaH taM itvA bandIgrAhaM ca kRtvA pradhAvitAH / ekA'ciraprasUtA patyau mArite dArakeNa sabhaM gRhItA sA taM dArakaM yAjitA, sa dArakastena gozaGkhinA gorUpebhyo gatena dRSTo gRhItazrAtmIyAye mahelAve dattaH, tatra prakAzitaM yathA mama mahelA gUDhagarbhA''sIt, tatra ca ugalakaM mArayitvA Education intol For Fans Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 427 ~ // 212 // www.ncbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #429
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [493], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka 358 lohiagaMdhaM karettA sUiyAnevatthA ThiyA, sarva jaM tassa itikattavaM taM kIrai, so'vitAva saMvahui, sAvi se mAyA caMpAe vikkiyA, vesiyAtherIe gahiyA esa mama dhUyatti, tAhe jo gaNiyANaM uvayAro taM sikkhAviyA, sA tattha nAmaniggayA gaNiyA jAyA / so ya gosaMkhiyassa putto taruNo jAo, ghiyasagaDeNaM caMpaM gao savayaMso, so tattha pecchai nAgarajarNa jahicchi abhiramaMtaM, tassavi icchA jAyA-ahamavi tAva ramAmi, so tattha gato vesAvADayaM, tattha sA ceva mAyA abhiruiyA, mollaM dei viAle. hAyavilitto baccai / tattha vaccaMtassa aMtarA pAdo amejheNa litto, sona yANai keNAvi litto| etvaMtarA tassa kuladevayA mA akibamAyarau bohemitti tattha goThThae gAviM savacchiyaM viuviUNa ThiyA, tAhe so taM pAyaM| tassa uvari phusati, tAhe so vacchao bhaNai-kiM ammo! esa mamaM uvari amejjhalittayaM pAdaM phusai, tAhe sA gAvI mANusiyAe vAyAe bhaNai-'kiM tumaM puttA! addhiti karesi, eso aja mAyAe samaM saMvAsaM gacchai, te esa parisaM akiccaM rudhiragandha kRtvA prasUtinepalyA sthitA, sarva pattasyetikartavyaM taskaroti, so'pi tAvat saMvardhate, sA'pi tasya mAtA campAyAM vikrItA, vezyAsthavirayA gRhItaiSA mama duhiteti, tadA yo gaNikAnAmupacArataM zikSitA, sA tatra nirgatanAmA gaNikA jAtA / sa ca gozAlinaH punastaruNo jAto, ghRtazakaTena | campAM gataH sakyasyaH, sa tatra prekSate nAgarajanaM yAThikamabhiramamANaM, takhApIcchA jAtA-ahamapi tApa rame, sa tatra gato veSApATha ke, sanna saMca mAtAbhiH | rucitA, mUlyaM dadAti vikAle vAtavilipto brajati / tatra vrajataH antarA pAdo'madhyena liptaH, sa na jAnAti kenApi liptaH / bhavAntare tasya kuladevatA maa| | akRtyamAcArIt bodhayAmIti tana gohe gAM savatsAM vikur2yA sthitA, tadA sa taM pAdaM tasyopari spRzati, tadA sa vaso bhaNati-kimamba ! epa mamopari ame| bhayalipta pAda spRzati, tadA sA gArmAnuSyA kAcA bhaNati-kiM tvaM putrAti karopi!, eSo'dha mAtrA sama saMvAsaM gacchati, tadeva irazamakatvaM dIpa anukrama Tangtionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 428~
Page #430
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [493], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 21 // CALCC prata vivasai annapi kiM na kAhititti' / tAhe taM soUNaM tassa ciMtA samuppaNNA-'gato pucchihAmi', tAhe paviDo pucchai-'kA tujjha uppattI, tAhe sA bhaNati-kiM tava uppattIe, mahilAbhAvaM dAei sA, tAhe so bhaNati 'annapi ettinaM moThaM demi, sAha sambhAvaM'ti sabahasAviyAe savaM sihati, tAhe so niggao saggAmaM gao, ammApiyaro ya pucchai, tANi na sAheti, tAhe tAva aNasio Thio jAva kahiyaM, tAhe so ta mAyaraM moyAvettA vesAo pacchA virAgaM gao, eyAvasthA visayatti pANAmAe pavajAe pavaio, esa uppttii| viharatoyataM kAlaM kummaggAme AyAvei, tassa ya jaDAhiMto chappayAo AiccakiraNatAviAo paDaMti, jIvahiyAe paDiyAo ceva sIse chubhai, taMgosAlo daLUNa osarittA tattha gaobhaNai-ki bhavaM muNI muNio uyAhu jUAsejjAtaro, ko'rthaH 1 'man jJAne jJAtvA pratrajito neti, athavA kiM itthI purise vA?, |ekasiM do tiNi vAre, tAhe vesiAyaNo ruDo teyaM nisirai, tAhe tassa aNukaMpaNahAe vesiyAyaNassa ya usiNateya sUtrAka C4% dIpa 25% anukrama vyavasati banyadapi kiM na kariSyatIti / tadA tat dhutvA tassa cintA samutpanA 'gataH prakSyAmi sadA praviSTaH pRcchati-kA sayospatiH, tadA sA bhajAta kitavAtyayA,mahilAbhAvaM darzayati sA, tadA sabhaNati-anyadapi etAvanmUlyaM dadAmi kava samAvamiti zapathazApitayA sarva ziSmiti, tadAsa | nirgataH khagrAma gataH, mAtApittarIca pRcchati, tIna kathaSataH, tadA tAvadanazitaH sthito yAvatkathitaM, sadA satAM mAtaraM mocavisvA vezyAyAH pAdvairAgyaM gataH, | etadavasthA viSayA iti prANAmikyA pravajyayA pravajitaH, eSotpattiH / viharaMzca tatkAle kUrmagrAme AtApayati, tasya ca jaTAyAH padapadikA AdivakiraNatA pitAH patanti, jIvahitAya panitA eba zIrSe kSipati, tadbozAko rASTrAdhyasUtya tantra gato bhavati-kiM bhavAn munirmuNita Ahozvit yUkAzayyAtaraH, athavA kiM] 4AbI puruSo vA', ekacaHdvI bInvArAn, tadA vaizyAyano ruSTastejo nisnati, tadA tasyAnukampanArthAya vaizvAnakha coSNatejA // 21 // JAMERatinental antanatarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~429~
Page #431
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [493], bhASyaM [114...] (40) prata paDisAharaNahAe etthaMtarA sIyaliyA teyalessA nissAriyA, sA jaMbUdIvaM bhagavao sIyaliyA teyalesA ambhitarao vaDheti, itarA taM pariyaMcati, sA tattheva sIyaliyAe vijjhAviyA, tAhe so sAmissa riddhiM pAsittA bhaNati-se gayamevaM bhagavaM! se gayamevaM bhayavaM, ko'rthaH -- yANAmi jahA tumbhaM sIso, khamaha, gosAlo pucchai-sAmI! kiM esa jUAsejAtaro bhaNati ?, sAmiNA kahiya, tAhe bhIo pucchai-kiha saMkhittaviulateyalesso bhavati?, bhagavaM bhaNati-jeNaM gosAlA! chaThaM chaTheNa aNikkhitteNaM tavokammeNaM AyAveti, pAraNae saNahAe kummAsapiDiyAe egeNa ya viyaDAsaNeNa jAveda jaav| chammAsA, seNaM sakhittaviulateyalesso bhavati / aNNayA sAmI kummagAmAo siddhatthapuraM patthio, puNaravi tilathaMbagassa adarasAmaMteNa vItIvayai, pucchai sAmi jahA-na niSphaNNo, kahiyaM jahA niSphaNNo,taM evaM vaNassaINaM paTTa parihAro, piudda-14 parihAro nAma parAvartya parAvaye tasminneva sarIrake uvavajaMtitaM asaddahamANo gaMtRNa tilaseMgaliyaM hattheNa phoDitA te tile | sUtrAka dIpa anukrama pratisaMharaNArtha atrAntare kItalA tejolezyA nissAritA, sA jambUdvIpaM bhagavataH zItalA tejolezyAbhyantarato veSTapati, itarA to paryaMti, sA taya zItakayA vidhyApitA, tadA sa svAmina kAdi hA bhaNati-asau gata evaM bhagavan ! asau gata evaM bhagavan !, na jAnAmi yathA tava ziSyaH, kSamakha, gopAla pRcchati-svAmin ! kimeSa yUkAzacyAtaro bhaNati 1, svAminA kathitaM, tadA bhItaH pRcchati-ka saMkSipta vipulatejolezyo bhavati?, bhagavAn bhaNati-yo gozAla! pahapaThena anikSiptena tapaHkarmaNA''tApayati, pAraNake sanastrayA kulmASapiNDikaSA ekena capAsukajalaculukena yApayati yAvatpaNmAsAH, sa saMkSisavipulatejoLezyo bhavati / anyadA svAmI dharmaprAmAsiddhArthapuraM prasthitaH, punarapi tilastambasthAdUrasAmantena vyatinajAti, pRSThati svAminaM yathA na niSpannaH, kathitaM yathA | niSpakSaH, tadevaM vanaspatijIvAnA parAvaya parihArA, zarIrake batpadyante, tadaahadhAno gatvA tilazambA vidArya hasena tAtilAn T JABERatinintamational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 430~
Page #432
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [493], (40) bhASyaM [114...] Avazyaka // 21 // prata sUtrAka 4-0 gaNemANo bhaNati-evaM sadhajIvAvi paurdu pariyati, NiyaivAdaM dhaNiyamavalaMbettA taM karei jaM uvadiI sAmiNA jahAhAribhadrIsakhittaviulateyalesso bhavati, tAhe so sAmissa pAsAo phiTTo sAvatthIe kuMbhakArasAlAe Thio teyanisamgaM AyAveiyavRttiH chahiM mAsehiM jAo, kRvataDe dAsIo viNNAsio, pacchA chadisAarA AgayA, tehiM nimittaullogo kahio, evaM so|vibhAgaH1 ajiNo jiNappalAvI viharai, esA se vibhUtI sNjaayaa| vesAlIe paDimaM DiMbhamuNiutti tattha gnnraayaa| pUei saMkhanAmo citto nAvAe bhginnisuo||494 // bhagavaMpi besAliM nagari patto, tattha paDimaM Thio, DiMbhehiM muNiuttikAUNa khalayArio, tattha saMkho nAma gaNarAyA, siddhattharasa raNNo mitto, so taM puurti|pcchaa vANiyaggAmaM pahAvio, tatvaMtarA gaMDaiyA nadI, taM sAmI NAvAe uttiNNo, te NAviA sAmi bhaNaMti-dehi molaM, evaM vAhaMti, tattha saMkharapaNo bhAiNijjo citto nAma dUekAe gaellao, NAvAkaDaeNa ei, tAhe teNa moio mahio y|| gaNayan bhaNati evaM sarve jIvA api parAvarya parivartante, niyativAI bADhamavalamaya takaroti badupadiSTaM svAminA yathA sNkssisvipultejoleshyo| bhavati, tadA sa svAminaH pArthAsphiTitaH zrAvastyAM kumbhakArazAlAyAM sthitastejonisargamAtApayati, pahimasirjAtaH, kUpataTe dAstAM vinyAsitA, pazcAt pada | dizAcarA mAgatAsainimittAralokA kathitaH, evaM so'jino jinAlApI viharati, eSA tasya vibhUtiH sNjaataa| (vesAlIe pUrva saMkho gaNarAya pinavayaMso| u / gaMDahayA sara raparNa citto nAvAe bhagiNisuo iti pra.) bhagavAnapi vaizAlI nagarI prAptaH, tatra pratimA sthitaH, DimbhaiH pizAca itikRtvA svaLIkRtaH // 21 // | tantra dhAko nAma gaNarAjaH, siddhArtha rAjo mitraM, sa pUjayati / pazcAdvANijamAma pradhAvitaH, tatrAntarA gaNTikA nadI, tAM svAmI nAyottIrNaH, te nAvikAH |svAminaM bhaNanti-dehi mUlya, evaM vyathayanti, satra zaharAko bhAgineyaH citro nAma dUtakAya gatavAnabhUta, nAvAkaTakenaiti, sadA tena mocitaH mahitA / / vastha panI eka mAhano bhayo, sA rusibhA kosaha, tamo guphA tevaLesA, sAdaDA,jAmo tassa paccao, jahA sivA meM tabAhatA dIpa anukrama 4%254 Swanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 431~
Page #433
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [495], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka SESAXCCCC vANiyagAmAyAvaNa AnaMdo ohi parIsaha sahiti / sAvatdhIe vAsaM cittatadho sANulahi bahiM // 495 // tatto vANiyaggAmaM gao, tassa cAhiM paDimaM Thio / tattha ANaMdo nAma sAvao, chaha chaTveNa AyAvei, tassa ohinANaM samuppaNaM, jAva pecchai titthaMkara, vaMdati bhaNati ya-aho sAmiNA parIsahA ahiyAsejaMti, ezcireNa kAleNa tujhaM kevalanANaM upajihiti pUeti ya / tato sAmI sAvasthi gao, tattha dasamaM vAsArataM, vicittaM ca tavokarma ThANAdihiM / tato sANular3iyaM nAma gAma go|| paDimA bhadda mahAbhaha savaobharA paDhamiA cauro / aTThayavIsANaMde bahuliya taha ujjhie divyA // 496 // tattha bhaI paDimaM ThAi, kerisA bhaddA ? puSAhatto divasa acchai, pacchA rati dAhiNahutto, avareNa divasaM, uttareNa rAta, evaM chahabhattaNa nidviA, pacchA na ceva pArei, apArio ceva mahAbhaI paDimaM ThAi, sA puNa puvAe disAe ahorattaM, evaM caumuvi disAsu catvAri ahorattANi, evaM sA dasameNaM niThThAi, tAhe apArio ceva sabaobhaI paDima ThAi, sA puNa|8 hA tato vANijyamAmaM gataH, tasmAt bahiH pratimAM sthitaH / tatrAnando nAma AvakaH, paTapaTenAtApayati, tasyAvadhijJAnaM samutpalaM, yAvapazyati tIrtha raM, vandate bhaNati ca-aho sAminA parIpahA adhyAsyante, cireNa kAlena taba kevalajJAnamutpatsyate pUjayati ca / tataH svAmI zrAvatI gataH, tatra dazarma | varSArAnaM, vicitraM ca tapaHkarma sthAnAdibhiH / tataH sAnulaSTaM nAma grAmaM gataH / tatra bhaipatimA karoti, kIdRzI bhadrA, pUrvamudho divasaM tiSThati, pavAdAtrI - |kSiNamukhaH, apareNa divasamuttareNa rAnI, evaM SaSThabhakena nihitA, pazcAt naiva pArayati, apArita eva mahAmanapratimA karoti, sA punaH pUrvasyA dizyahorAtrabhecaM pataSvapi dinu pavAryahorAmANi, evaM sA dayAmena nisieti, tadA'pArita eva sarvatobhanA pratimA karoti, khA punaH dIpa anukrama JABERatinintamational mandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 432~
Page #434
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [496], bhASyaM [114...] (40) prata sutrAMka Avazyaka-sivatobhaddA iMdAe ahorattaM evaM aggeIe jAmAe neraIe vAruNIe vAyabAe sommAe iMsANIe, vimalAe jAI uddddloi-haahaaribhdii||215|| yAI davANi tANi nijhAyati, tamAe heTThilAI, evamevesA dasahiMvi disAhiM bAvIsaimeNaM samappai / | yavRttiH I 'paDhamiA cauro' tti puvAe disAe cattAri jAmA, dAhiNAevi 4 avarAevi4 uttarAevi 4aa bitIyAe aha, puvAe vibhAgaH1 becauro jAmANaM evaM dAhiNAe uttarAevi aha, ee aha / tatIyAe vIsaM, puvAe disAe becaukkaM jAmANaM jAva aho becaukkA, ee vIsaM / pacchA tAsu samattAsu ANaMdassa gAhAvaissa ghare bahuliyAe dAsIe mahANasiNIe bhAyaNANi khaNIkareMtIe dosINaM chaDDeukAmAe sAmI paviThTho, tAe bhaNNati-kiM bhagavaM! aho ?, sAmiNA pANI pasArio, tAe paramAe saddhAe diNNaM, paMca divANi pAunbhUANi / dRDhabhUmIe bahiA peDhAlaM nAma hoi ujANaM / polAsa ceyaMmI ThiegarAImahApaDima // 497 // sarvatobhadrA ainyAmahorAtramevamAmezyAM yAmyA naiRtyAM vArugyo vAyanyAM somAyAmazAnyAM pimalAyAM yAni alaukikAni nyANi tAni nidhyAyati, tamAyAmadhastanAni, evameSA dazabhirapi dimbhiAviMzatitamena samApyate / prathamA caravAra iti pUrvasAM dizi catvAro yAmA, dakSiNasthAmapi / aparakhAmapi 4 vatsarasAmapi / ditIyAyAmA pUrvasvAM dvicatvAro yAmA evaM dakSiNasyAmuccarasyAmapyaSTa ete'TA / tRtIyasthA vizatiH, pUrvasAM dizi dvicatuSkaM / yAmAnAM yAvadadho dvicatuSkamete viMzatiH / pazcAtAmu samAsAsu mAnandasya gAthApateha bahulikAyAM dAsyA mahAna simyAM bhAjanAni prakSAlayamtyAM paryuSitaM tyakAmAyAM svAmI praviSTaH, tathA bhaNyate-bhigavan ! arthaH, svAminA pANiH prasAritaH, tayA paramayA adayA darga, patra divyAni prAdurbhUtAni. * bAhiMx // 215 // | peDhAlujANamAgo bhava pra.. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 433~
Page #435
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [497], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka tato sAmI daDhabhUmi gao, tIse bAhiM peDhAlaM nAma ujANaM, tattha polAsaM ceiaM, tattha ahameNaM bhatteNaM egarAiyaM | paDima Thio, egapoggalaniruddhadihI aNamisanayaNo, tasthavi je acittA poggalA tesu dihi nivesei, sacittehiM dihi| appAijai, jahAsaMbhavaM sesANivi bhAsiyabANi, isiMpanbhAragao-Isi oNayakAosakkoa devarAyA sabhAgaobhaNai harisio vynnN| tipiNavi loga samasthA jiNavIramaNa na cAlekhaM // 498 // io ya sakko devarAyA bhagavaMtaM ohiNA AbhoettA sabhAe suhammAe asthANIvaragao harisio sAmissa namokAra | kAUNa bhaNati-aho bhagavaM telokaM abhibhUa Thio, na sakA keNai deveNa yA dANaveNa vA cAlesohammakappavAsI devo sakassa so amariseNaM / sAmANia saMgamao bei suriMdaM paDiniviTTho // 499 // tellokaM asamatthaMti pehae tassa cAlaNaM kAuM / ajjeva pAsaha imaM mamavasagaM bhaTThajogatavaM // 50 // aha Agao turaMto devo saphassa so amariseNaM / kAsI ya hauvasaggaM micchaTThiI paDiniviTTho // 501 // io ya saMgamao nAma sohammakappavAsI devo sakkasAmANio abhavasiddhIo, so bhaNati-devarAyA aho rAgeNa / tataH svAmI ratabhUmi gataH, tasyA bahiH peDhAlaM nAmodyAnaM, tantra polAsaM caitvaM, tatrASTamena bhanekarAtrikI pratimA sthitaH, eka putalaniruddhaSTiranimepanayanA, tatrApi ye'cittAH pujalAsteSu dRSTiM nivezapati, sacinebhyo dRSTiM nivartayati, yathAsaMbhavaM zeSAnyapi bhASitamyAni, IsmArabhAragata ISadavanatakAthaH / itaca kazAko devarAjaH bhagavantamavadhinAbhogya sabhAyAM sudharmAyAmAsthAnIvaragato haeH svAmine namaskRtya (svAmine namaskAra kRSvA) bhaNati-aho bhagavAn trailokyamabhibhUya sthitaH, na zAkyaH kenaciddevena vA dAnavena vA cAlayitum / isa saMgamako nAma saudharmakalpavAsI devaH zakasAmAniko bhavasiddhikaH, sa bhaNati-devarAjaH aho rAgeNa *caleyaM je prA. dIpa anukrama mlanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | saMgamadevakRt upasargANAm varNanaM ~434~
Page #436
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [501], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka yavRttiH ||216 // prata sutrAMka ************ ullavei, ko mANuso deveNa na cAlijjai?, ahaM cAlemi, tAhe sako taM na vArei, mA jANihii-paranissAe bhagavaM tavo- hAribhadrIkammaM karei, evaM so AgaodhUlI picIliAo uIsA ceva tahaya unnholaa| vichaya naulA sappA ya mUsagA ceva aTThamagA // 502 // ti vibhAgA1 hatthI hatthINiAo pisAyae ghorarUva vagdho ya / thero therIha suo Agacchaha pakkaNo ya tahA // 503 // kharavAya kalaMkaliyA kAlacaka taheva ya / pAbhAiya uvasagge vIsaimo hoi aNulomo // 504 // sAmANiadevahi devo dAveha so vimaanngo| bhaNai ya vareha maharisi! niSphattI saggamokkhANaM // 505 // uvahayamaiviSaNANo tAhe vIraM bahu ppasAheu / ohIe nijjhAi jhAyaha chajjIvahiyameva // 506 // / tAhe sAmissa uvariM dhUlivarisaM varisai, jAhe acchINi kaNNA ya sabasottANi pUriyANi, nirutsAso jAo, teNa sAmI tilatusatibhAgamittaMpi jhANAo na calAi, tAhe saMtotaM to sAharitA tAhe kIDiAo viudhaha bajatuMDAo, |tAo samaMtao vilamgAo khAyaMti, aNNAto sottehiM antosarIragaM aNupavisittA aNNeNaM soeNaM atiMti aNNeNa Niti, dIpa anukrama * balapati, ko manuSyo devena nacAyate, maI cAlavAmi, tadA zakataM na cArayati, mA zAsIt paranizcayA bhagavAn tapaHkarma karoti, evaM sa AgataH / tadA khAmina upari bhUlivarSA varSavati, pavAkSiNI kau~ ca sarvazrotAMsi pUritAni, nirupyAsI jAtaH, tena svAmI tinupavibhAgamAtramapi dhyAnAna | calati, tadA zrAntastAM tasaH sahasya tadA kITikA vikRti vajranupiDakAH, tAH samantato bilamA khAdanti, abhyazyAt zrotaso'ntaHzarIramanupravizyAnyena zrota| sAtiSAnti (anyena niyAnti), bahu sahAce prA. + jAva pra.. pAliko praka // 216 // * ** wwwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 435~
Page #437
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [506], bhASyaM [114...] (40) prata cAliNI jAriso kao, tahavi bhagavaM na cAlio, tAhe use vajjatuMDe viubai, te taM udaMsA vajjatuMDA khAIti, je egeNa |pahAreNa lohiyaM nINiti, jAhe tahavi na sakA tAhe uNholA viubati, uNholA tellapAiAo, tAo tikkhehiM tuMDehi | atIva DasaMti, jahA jahA upasaggaM karei tahA tahA sAmI atIva jhANeNa apANaM bhAvei , jAhe tehiM na sakio tAhe| vicchue viucati, tAhe khAyaMti, jAhe na sakA tAhe naule viubai, te tikkhAhiM dADhAhiM usaMti, khaMDakhaMDAI ca avakaNeti, pacchA sappe visarosapuNNe uggavise DAhajarakArae, tehi vi na sakA, mUsae viubai, te khaMDANi avaNettA tattheva bosirati muttapurIsaM, tato atulA veyaNA bhavati, jAhe na sakA tAhe itthirUvaM viubati, teNa hasthirUpeNa suMDhAe gahAya hai sattaTTatAle AgArsa ukkhivittA pacchA daMtamusalehiM paDicchati, puNo bhUmIe "viMdhati, calaNatalehi malai, jAhe na sako tAhe hasthiNiyArUvaM viubati, sA hatthiNiyA suMDAehi daMtehiM viMdhai phAlei ya pacchA kAieNa siMcAi, tAhe calaNehiM malei sUtrAka dIpa anukrama T cAkanIsadazaH kRtaH, tathApi bhagavAsa calati (pakSitA,), tavA uddezAn bacatuNDAna bikurvati, te tamuyA vatratuNDAH sAdanti, ye ekena prahAreNa rudhiraM niSkAzAvanti, badA tathApi na zaktatadA pavekikA vikurvati, 'paholA iti tailapApiyA' sAstIvagaistupairatIva dazanti, yathA yathopasarga karoti tathA tathA svAmyatIva pAnenAmAnaM bhAvayati, badA tena pAkitAto vRdhikAn bikuti, tadA khAdanti, padA na zaktastadA nakulAn vikarvati, te tIkSNAbhiSTriAbhidezanti, sapaDasAdAni ca apanayanti, pazcAt sani viSaroSapUrNAn upaviSAn dAhambarakArakAna , tairapi na zakto mUSakAn vikurvati, te khaNDAnyapanIya tatraiva puruSajanti bhUtrapurISaM, tato'tulA bedanA bhavati, yadA na zAktistadA hasirUpaM vikRti, tena hastirUpeNa supacayA gRhItvA saplATatAlAnAkAko parikSaSya pAintamuzalAbhyAM pratIcchati, punarbhUmyAM vidhyati, caraNatalaimaIyati, badAma zakkaladA istinIrUpaM vikurvati, sAisinI zuNDAbhidantairvidhyati vidArayati ca pavAkAdhikena siJcati, tadA caramaimadevati, ubaMdhati.. www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 436~
Page #438
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H Avazyaka // 217 // "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ - ], nirmuktiH (106), mUlaM [- /gAthA ), bhASyaM [194...]] Ahe na sakA tAhe pisAyarUvaM viuyati, jahA kAma~deve, teNa uvasaggaM kareI, jAhe na sakA tAhe vagdharuvaM vijavati, so dADhehiM nakhehi ya phAlei, khArakAieNa siMcati, jAhe na sakA tAhe siddhattharAyakhvaM viuti, so kaTTANi kaluNANi vilavai ehi putta ! mA mA ujjhAhi, evamAdi vibhAsA, tato tisalAe vibhAsA, tato sUrya, kiha ?, so tato khaMdhAvAraM vijvati, so pariperaMtesu AvAsio, tattha sUto patthare alabhaMto dopahavi pAyANa majjhe aniMga jAlettA pAyANa uvari ukkhaliyaM kAuM payaio, jAhe eeNavi na sakkA tato paNa viuyati, so tANi paMjarANi bAhusu galae kaNNesu ya olaei, te sauNagA taM muMDehiM khAyaMti viMdhaMti saNNaM kAiyaM ca vosiraMti, tAhe kharavArya biubei, jeNa sakkA maMdaraMpi cAleDaM, na puNa sAmI vica teNa uppADettA uppADettA pADei, pacchA kalaMkaliyavAyaM viucAi, jeNa jahA cakkAiTThago vaha mamADeijai, naMdiApatto vA, jAhe evaM na sakA tAhe kAlacakaM viuyati, taM ghettUrNa uDuM gagaNatalaM gao, ettAhe 1] yadA na tadA pizAcarUpaM vikurvati, yathA kAmadeve tenopasargaM karoti yadA na zaktastadA vyAnarUpaM vikurvati sa daMSTrAbhirnaza pATayati kSArakAvikyA siJcati yadA na zakkaladA siddhArtharAjarUpaM vikurvati, sa kaSTAni karuNAni vilapati ehi putra mA mA unsIH evamAdirvibhASA, tatakSizalyA vibhASA, tataH sUrya, kathaM ? sa tattaH skandhAvAraM vikurvati, sa paryanteSu paritaH AvAsitaH, tatra sUdaH prastarAna labhamAno dvayorapi padormadhye'miM jvalabiyA padoSapari piTharikAM kRtvA patkumArabdhavAn yadetenApi na zakastataJcANDAlaM vikurvati sa vAle paJjarANi bAhvorgale karNayodha upalagayati te zakunAstaM tuNDeH khAdanti vidhyanti saMjJAM kAyika ca vyutsRjanti tadA kharavAsaM vikurvati yena zakyate mandaro'pi cAlavituM na punaH svAmI vicalati tenotpAvya utpAkA pAtayati, pazcAtkalaGkalikAvAnaM vikurvati, yena yathA cakrAviddhaH tathA bhrAmyate nanyAvata vA yadaivaM na zaktastadA kAlacakraM vikurvati, taddIkhordhvaM gaganatalaM gato'dhunA. * kAmadevo tavo udasamAM pra0. Education intimatio For Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 437 ~ // 217 //
Page #439
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [506], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka mAremitti muei vajasaMnibhaM jaM maMdaraMpi cUrejA, teNa pahAreNa bhagavaM tAva NibuDDo jAva agganahA hatyANaM, jAhe na skaa| taNavi tAhe ciMteti-na sakA esa mAre, aNulome karemi, tAhe pabhAyaM viucAi, logo sapo caMkamija pavatto bhaNati-devajagA! acchasi ajjavi, bhayavapi nANeNa jANai jahA na tAva pabhAi jAva sabhAvo pabhAyaMti, esa vIsaimo / anne bhaNanti-tuhomi tujya bhagavaM! bhaNa kiM demi? sagaM vA te sarIraM nemi mokkhaM vA nemi, tiNNivi loe tujjha pAdehiM pADemi !, jAhe na tIrai tAhe muhuyaraM paDinivesaM gao, kalaM kAhiti, puNovi aNukahaicAluya paMthe teNA mAulapAraNaga tattha kANacchI / tatto subhoma aMjali succhittAe ya viDarUvaM // 507 // tato sAmI vAlugA nAma gAmo taM pahAvio, etthaMtarA paMcacorasae viubati, vAlugaM ca jattha khuSpai, pacchA tehi mAulotti vAhio pabayagurutairehiM sAgayaM ca vajasarIrA diti jahiM patyAvi phuTTijjA, tAhe vAlayaM gao, tattha sAmI mArayAmIti muzcati vanasalibha vanmandaramapi cUrayeta ,tena prahAreNa bhagavAn tAvat baDito yAvadamanalA hasAyoH,padA na zaktonApi tadA cintayati-na vAkya epa mArayitum , anulomAn karomi, tadA prabhAta vikurvati, lokaH sarvadhakamituM pravRtto bhaNati-devArya ! tipasi mamApi, bhagavAna jJAnena jAnAti yathA na tAvatrabhAti yAvatsvabhAvataH prabhAtamiti, eSa viMzatitamaH / anye bhaNanti-tuSTo'smi tubhyaM bhagavan ! bhaNa kiM dadAmi svarga vA te zarIra nayAmi mokSaM vA nayAmi, zrInapi lokAn tava pAdayoH pAtayAmi, badA na zaknoti tadA suSTutaraM pratinivezaM gataH, kalye kariSyati, punarapyanukarSati / tataH svAmI vAlukA | nAma grAma pradhAvitaH, annAntare pA caurazatAni vikurvati, vAlukAM ca yatra mApate, pazcAt tairmAtula iti cAhitaH parvatagurutaraH svAgataM vanazarIrA dadati, yatra parvatA api sphuTeyuH, sadA pAlakAM gataH, tatra svAmI. * tasthetarA pra0. sarIrehiM kasAghAI va0pra0. dIpa anukrama JAMERatunintimational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 438~
Page #440
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [507], bhASyaM [114...] (40) // 218 // +5 prata sutrAMka pariDio, tatthAvarataM bhagavato rUvaM kANacchi aviraiyAo NaDei, jAo tastha taruNIo tAo hammati, taahe|haaribhttiiniggto| bhagavaM subhomaM vakAi, tatthavi atiyao bhikkhAyariyAe, tatthavi AvarettA mahilANaM aMjaliM karei, pacchA tehiM yAttiH piTTijati, tAhe bhagavaM NIti, pacchA succhettA nAma gAmo tahiM vaccAi, jAhe atigato sAmI bhikkhAe tAhe imo AvarettA vibhAgaH1 viDaruvaM viuvA, tattha hasada ya gAyai ya aTTahAse ya muMcati, kANacchiyAo ya jahA viDo tahA karei, asihANi ya bhaNai, tatthavi hammai, tAhe tatovi NItimalae pisAyarUyaM sivarUvaM hathisIsae ceSa / ohasaNaM paDimAe masANa sako javaNa pucchA // 508 // tato malayaM gato gArma, tattha pisAyarUvaM viuvati, ummattayaM bhagavato rUvaM karei, tattha aviraiyAo avatAsei geNhAi, tattha ceDarUvehi chArakayArehi bharijai leDu(ha)ehiM ca hammai, tANi ya bihAvei, tato tANi choDiyapaDiyANi nAsaMti tastha kahite hammati, tato sAmI niggato, hatthisIsaM gAmaM gato, tattha bhikkhAe atigayassa bhagavao sivaruvaM viubaI bhikSA pradiNDitaH, tatrAbula bhagavatI rUpaM kANAkSo'viratikA bAdhate,yAstatra taruNyastA pramti, sadA nirgtH| bhagavAn subhauma majati, tatrApi atigato bhikSAcA~dhi, tavApyAvRtya mahilAbhyo'jaliM karoti, pakSAtaH pityate, tadA bhagavAn nirgacchati, pazcAt sukSetranAmA prAmasna najati, padAtigataH svAmI bhikSA tadA'yamAvRtya viTarUpaM vikurvati, sahasati ca gAyati ca mahAhahAsAMzca muJcati, kANAkSiNI ca bayA viTalayA karoti, aziSTAni ca bhaNati, samApi |218 // imyate, tato'pi nirdhAti / tato malayaM gato mAma,tantra pizAcarUpaM vikurvati, unmataM bhagavato rUpaM karoti, tatrApiratikA apatrAsayati gRhAti, tatra ceTarUpairbhapAkacarImiyate le kaizca hanyate tAni ca bhApayate, sattamatAni choTitaMpattitAni nazyanti, tatra kathite hanyate, tataH khAmI nirgato, itizI prAmaM gataH, tatra mikSAvai bhatigatasya bhagavataH ziva (bhavya) rUpaM vikuti. * eyaSi pra0. dIpa anukrama T Jamanna muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 439~
Page #441
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- / gAthA-], bhASyaM [194...] niryuktiH [508], nirmuktiH (108), sAgAriyaM ca se kasAiyayaM karei, jAhe pecchai aviraiyaM tAhe uDavei, pacchA hammati, bhagavaM ciMteti-esa atIva gADhaM uDDAI karei aNesaNaM ca, tamhA gAmaM caiva na pavisAmi bAhiM acchAmi, aNNe bhaNati - paMcAladevarUvaM jahA tahA viSati, tadA kira uppaNNo paMcAlo, to vAhiM niggao gAmassa, jao mahilAjahaM tao kasAitateNa acchati, tAhe kira DhoMDhasivA pavattA, jamhA sakeNa pUio tAhe ThiA, tAhe sAmI egaMtaM acchati, tAhe saMgamao usei- na sakA tumaM ThANAo cAleuM ?, pecchAni tA gAmaM atIhi, tAhe sako Agato pucchai bhagavaM ! jattA me ? javaNijjaM avAvAhaM phAsUyavihAraM 1, vaMditA gao tosalikusIsarUvaM saMviccheo imotti vajjho ya / moei iMdAliGa tattha mahAbhUhalo nAma / / 509 // tAhe sAmI tosaliM gato, bAhiM paDimaM Thio, tAhe so devo ciMtei, esa na pavisai, ettAhe etthavi se Thiyassa karemi uvasaggaM tato khuDDugarUvaM biubittA saMdhiM chidai uvakaraNehiM gahiehiM dhADIe tao so gahito bhaNati, mA mamaM haNaha, 3 sAgArikaM (dha) ca tasya kapAni (samdhaM karoti yadA prekSate'viratikAM tadotthApayati, pacAmpate, bhagavAn cintayati puSo'tIva gADamapabhrAjana karoti aneSaNAM ca tasmADrAmameva na pravizAmi vahilliSTAmi, anye bhajanti paJcAladevarUpaM yathA tathA vikurvati, tadA kilopasaH paJcAlaH, tato bahirnirgato grAmAt yato mahilAdhaM tataH kApAyita kena tiSThati, tadA kila helanA pravRttA yasmAt zakreNa pUjitastasmAtsthitA ( nivRcA ), sadA svAmyekAnte vihati tadA saMgamako'pahasati na zakyasvaM sthAnAJcAlayituM ?, prekSe tAvadvAmaM yAhi tadA zaka bhAgataH pRcchati bhagavan ! yAtrA bhavatAM ? yApanIyamadhyAyArtha mAsukavihAraH yanditvA gtH| tadA svAmI tosaliM gataH bahiH pratimayA sthitaH, tadA sa devacintayati eSa na pravizati, adhunA'yApi bhava sthitasya karomyupasarga, tataH zulakarUpaM viku sandhi chinatti upakaraNeSu gRhIteSu dhAvyA, tataH sa gRhIto bhagati mA mAM vadhiSTa. Education national For Fast Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 440 ~
Page #442
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [509], bhASyaM [114...] (40) vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka- ahaM kiM jANAmi?,AyarieNa ahaM pesio, kahiM so ?, esa bAhi amue ujjANe, tattha hammati, bajjhati ya, mArejautti haaribhdrii||219|| draya vajjho NINio, tattha bhUilo nAma iMdajAlio, teNa sAmI kuMDaggAme diDao, tAhe so moei, sAhai ya--jahA esAyavRttiH |siddhattharAyaputto, muko khAmio ya, khuDDao maggio, na diho, nAyaM jahA se devo uvasarga karei|mosali saMdhi, sumAgaha moeI raDio piuvyNso| tosali ya sattarajU vAvatti tosalImokkho // 510 // tato bhagavaM mosaliM gao, tatthavi bAhiM paDimaM Thio, tatthavi so devo khuDugarUvaM viuvittA saMdhimArga sohei paDilehei ya, sAmissa pAse savANi uvagaraNANi viubai, tAhe so khuDao gahio, tumaM kIsa ettha sohesi ?, sAhai-mama dhammAyario rati mA kaMTae bhaMjihiti so suhaM rattiM khattaM khaNihiti, so kahiM !, kahite gayA diDo sAmI, tANi ya pariperante pAsaMti, gahito ANio, tattha sumAgaho nAma rahio piyamitto bhagavao so moei, tato sAmI tosaliM aI kiMjAne 1, AcAryaNAI preSitA, kasA, eSa bahiramukaminudhAne, tatra hanyate badhyate ca, mAryatAmiti ca vadhyo niSkAzitaH, tatra bhUtiko nAmendrajAlikA, tena svAmI kuNDamAme rayaH, tadAsa mocayati, kathayati pa-yapa siddhArtharAjaputro, muktaH kSAmitazca, kSulako mArgitaH, gae, jJAtaM yathA tasya deva upasarga karoti / tato bhagavAna mosaligatA, tatrApi pahiH pratimayA sthitaH, tatrApi sa devaH bhulakarUpaM vikuSya sandhimArga zodhayati pratilikhati ca, svAminaH pANe sarvApayupakaraNAni vikurvati, tadA sa kSullako gRhItaH, svaM kadhamatra zodhayasi !, kathayati-mama dharmAcAryaH rAtrau mA kaNTakA bhAripuH iti sa // 219 // sutraM rAtrau khAtraM khaniSyati, saka?, kathite gatA haSTaH svAmI, tAni ca paritaH paryante pazyanti, gRhIta AnItaH, tatra sumAgadho nAma rASTrikaH pitRmitraM bhagavataH samocayati, sataH svAmI tosalI dIpa anukrama T Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~441~
Page #443
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [510], bhASyaM [114...] (40) prata gao, tatthavi taheva gahio, nadhara-ukalaMbijiumAdatto, tattha se rajU chipaNo, evaM satta vArA chiNNo, tAhe sihaM tosatAliyassa khattiyassa, so bhaNati-muyaha esa acoro niddoso, taM khuDDayaM maggaha, maggijaMto na dIsai, nAyaM jahA devottisijasthapare teNesi kosio AsavANio mokkho| vayagAma hiMDaNesaNa biyadiNe vei uvsNto||511|| tato sAmI siddhatthapuraM gato, tatthavi teNa tahA kayaM jahA teNoti gahio, tattha kosio nAma assavANiyao, 6 teNa kuMDapure sAmI dihilao, teNa moyaavio| tato sAmI vayagAmati goulaM gao, tattha ya tadivasaM chaNo, sabastha paramaNaM uvakkhaDiyaM, ciraM ca tassa devarasa Thiyassa uvasagge kArDa sAgI ciMtei-gayA chammAsA, so gatotti atigao jAva asaNAo kareti, tato sAmI uvautto pAsati, tAhe addhahiMDie niyatto, bAhiM paDimaM Thio, so ya sAmi ohiNA Abhoeti-kiM bhaggapariNAmo na vatti?,tAhe sAmI taheva suddhapariNAmo, tAhedaI AuTTo, na tIrai khobheDaM, jo OCTC+ sUtrAka % dIpa anukrama gataH, tathApi tathaiva gRhItA navaraM mahampayitumArabdhaH, tatra taya razmiA , evaM sapta vAsaMzchilA, tavA zirSa sosanikAya kSatriyAya, sa bhaNati-muzataH | epo'coro nirdoSA, saMcaDa mArgapata, mAgyamANo na pazyate, jJAtaM yathA deva iti / tataH svAmI siddhArthapuraM gataH, tatrApi tena tathA kRtaM yathA tena iti | | gRhItaH, satra kauzikanAmA manavANi, tena kuNThapure svAmI raSTaH, tena mocitaH / tataH svAmI prajaprAmamiti gokulaM gatA, tapa ca tasmin divase kSaNaH, sarvatra | paramAnamupaskRtaM, tasmin deveca ciramupasagAMkRtyA sthite svAmI cintayati-gatAH SaNmAsAH sa gata iti atigato yAvadaneSaNAH karoti, tataH svAmyupabuka pazyati, tadAhigyito nirgataH, pahiH pratimayA sthitA, saca svAminamavadhimA''bhogapati-ki bhApariNAmo nati, tadA svAmI tathaiSa zuddhapariNAmaH, tadA TvAmRtaH, na pazyate kSobhavituM, yaH. *tasthavi 0. ACAUSA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~442~
Page #444
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [511], bhASyaM [114...] (40) COMGAOG prata sutrAMka Avazyaka- chahiM mAsehiM na calio esa dIheNAvi kAleNa na sakkA cAleDa, tAhe pAdesu paDio bhaNati-saccaM jaM sako bhaNati, sarvahAribhadrI khAmei-bhagavaM ! ahaM bhaggapatiNNo tumhe smttptinnnnaa||22|| yavRttiH davacaha hiMDaha na karemi kiMci icchA na kiMci vattabyo / tattheva vacchavAlI therI paramannavasuhArA // 12 // | vibhaagaa| chammAse aNubaI devo kAsIya so u uvasamgaM / daNa vayaggAme baMdiya vIraM paDiniyatto // 513 // jAha ettAhe atIha na karemi uvasarga, sAmI bhaNati-bho saMgamaya! nAhaM kassai vattabo, icchAe atImi vA NavA, tAhe 6 sAmI bitiyadivase tattheva gole hiMDato vacchavAlatherIe dosINeNa pAyaseNa paDilAbhio,tato paMca divANi pAumbhUyANi.4 |eMge bhaNaMti-jahA taddivasa khIraM na laddhaM tato vitiyadivase UhAreUNa uvakkhaDiyaM teNa pddilaabhio| io ya sohamme kappe sadhe devA taddivasaM oghiggamaNA acchaMti, saMgamao ya sohamme gao, tattha sakko taM daNa paramaho Thio, bhaNai padbhirmAsainaM calita eSa dIgheNApi kAlena na zakyazvAlayituM, tadA pAdayoH patito bhaNati-satyaM yacchako bhaNati, sarva kSamayati-bhagavantaH ! maI la bhamapratijJo pUrva samAptapratijJAH / yAtA'dhunATata na karomyupasarga, svAmI bhaNati-bhoH saMgamaka! nAI kenApi vaktavya icchAzTAbhi vA navA, tadA svAmI // 220 // | dvitIya divase tatraiva gokule hiNDamAnaH, vatsapAlikayA sthavirayA paryuSitena pAyasena pratilAbhitaH, tataH paJca digyAni prAdurbhUtAvi, eke bhaNanti-yathA | tadivasA kSIreyI na labdhA tato dvitIyadivase avAryoparakRtaM tena pratiLAgitaH / itazca saudharma kalye sarve devAH tadivasa (gAyat) advimamanasastiyanti, saMgamakA saudharma gatA, tatra pAkrama havA parAGmukhaH sthito bhaNati * parivAmilo iti paryantaM na pra.. % dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 443~
Page #445
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [513], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka 'deve-bho ! suNaha esa durappA, Na eeNa amhavi cittAvarakkhA kayA annesi vA devANa, jao titthakaro AsAio, na paeNa amha karja, asaMbhAso nivisao ya kIrau-- hai vo cu(Thi)o mahihIo varamaMdaracUliyAisiharaMmi / parivAriu suravahahiM AuMmi sAgare sese||51|| tAhe nicchUDho saha devIhi maMdaracUliyAe jANaeNa vimANeNAgamma Thio,sesA devA IdeNa vAritA,tassa sAgarovamaThitI sesaa| AlabhiyAe hari vijU jiNassa bhatti' vNdoei|bhgvN piyapucchA jiya uvasaggatti dhevamavasesaM // 51 // // harisaha seyavidhAe sAvatthI khaMda paDima sakko ya / oyariu paDimAe logo Auddio vaMde // 516 // tattha sAmI AlabhiyaM gao, tattha hari vijukumAriMdo eti, tAhe so vaMdittA bhagavao mahimaM kAUNa bhaNatibhagavaM ! piyaM pucchAmo, nitthiNNA uvasaggA, bahuM gaye thovamavasesa, acireNa bhe kevalanANaM upajihiti / tato seyadAviyaM gao, tastha harisaho piyapucchao ei, tato sAvatthiM gao, bAhiM paDimaM Thio, tattha khaMdagapaDimAe mahima logo dIpa anukrama devAn-bhoH RNuta epa durAtmA, tenAmAkamapi cittAvarakSA kRtA anyeSAM vA devAnAM, batatIrthakara mAzAtitA, naitenAmA kAryam , saMbhASyo nirviSayaca kriyatAM / tadA niyUMdaH saba decIbhiH mandaracUlikAyAM yAnakena vimAnenAgalya sthitaH, zeSA devA indreNa vAritAH, takha sAgaropamasthitiH zeSA / 4 tatra svAmI mAlambhiko gatA, tatra hariviyutkumArenja eti, tadA sa vandivA bhagavato mahimAnaM kRpA bhagati-bhagavan ! priyaM pRcchAmi nistINoM upasargAH, bahu gataM stokamavazeSam , acireNa bhavatAM kevalajJAnamutparaspate / tataH zvetAmbIM gataH, tatra harissadaH priyamakA pati, tataH bhAvI gataH, bahiH pratimaSA sthitaH, tatra skandapratimAyA mahimAnaM lokaH armanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 444~
Page #446
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [516], bhASyaM [114...] (40) hAribhadrI|yavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka karei, sako ohiM pauMjati, jAva pecchai khaMdapaDimAe pUrya kIramANaM, sAmi NAdAyati, uttiNNo, sA ya alaMkiyA rahaM vilaggihititti, tAhe sako taM paDimaM aNupavisiUNa bhagavaMteNa paDio, logo tuhro bhaNati-devo sayameva vilggi||22|| |hiti, jApa sAmi gaMtUNa vaMti, tAhe logo AuTTo, esa devadevoti mahimaM karei jAva acchioda kosaMbI caMdasUroparaNaM vANArasIya sakko u / rAyagihe IsANo mahilA jaNao ya dharaNo ya // 517 // tato sAmI kosapiM gato, tattha caMdasUrA savimANA mahimaM kareMti, piyaM ca pucchaMti, vANArasIya sako piyaM pucchai, rAyagihe IsANo piya pucchai, mihilAe jaNago rAyA pUrva kareti, dharaNo ya piyapucchao eibesAli bhUyaNaMdo camaruppAo ya suMsumArapure / bhogapuri siMdakaMga mAhiMdo khattio kuNati // 518 // tato sAmI vesAliM nagariM gato, tatthekkArasamo vAsAratto, tastha bhUyANaMdo piyaM pucchai nANaM ca vAgarei / tato sAmI dIpa anukrama T karoti, pAko'vadhi prayunakti, pApApekSate skandamatimAyAH pUjAM kriyamANAM, svAminaM nAniyante, avatIrNaH, sApa malatA rathaM vilagaviSyatIti, tdaa| pakrastAM pratimAmanumavizva bhagavanmANa prasthitA, chokastuSTo bhaSpati-devaH svayameva vilAgipati, pAvatsvAminaM gayA vandate, tadA koka AvRtta:-eSa devadeva iti mahimAnaM karoti yAvat sthitaH / tataH svAmI kauzAmyAM gataH, tatra sUryAcandamasau savimAnau mahimAnaM kurutaH, priyaM ca pRcchataH, vArANasyAM zakraH priyaM pRcchati, rAjagRhe IzAnaH priyaM pRcchati, mithikAyAM janako rAjA pUjAM karoti, dharaNaca priyaprachaka eti / tataH svAmI vizAko nagarI gataH, varSakAdazo pArAtraH, tatra bhUtAnandaH priyaM pRcchati, jJAnaM ca myAgRNAti / tataH svAmI // 22 // aajaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 445~
Page #447
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [518], bhASyaM [114...] (40) AC prata sUtrAka MIKsumArapuraM ei, tattha camaro uppayati, jahA pannattIe, tato bhogapuraM ei, tatva mAhiMdo nAma khattio sAmi dalaNa siMdikaMdayeNa AhaNAmitti pahAvito, siMdI-khajUrI vAraNa saNakumAre naMdIgAme piusahA vaMde / maMDhiyagAme gobo vittAsaNayaM ca deviMdo // 51 // etyaMtare saNaMkumAro eti, teNa dhADio tAsio ya, piyaM ca pucchi| tato naMdigAma gao, tattha NaMdI nAma bhagavao piyamitto, so mahei, tAhe meMDhiyaM ei / tattha govo jahA kummAragAme taheva sakkega tAsio vAlarajjueNa AhaNaMtokosaMvie sayANIo abhiggaho posabahula pADivaI / cAummAsa migAvaI vijayasugutto ya naMdA ya // 520 // ticAvAI caMpA dahivAhaNa vamumaI vijayanAmA / dhaNavaha mUlA loyaNa saMpula dANe ya pabvajA / / 521 // | tato kosaMviMgao, tattha sayANio rAyA, miyAvatI devI, taccAvAtI nAmA dhammapADhao, sugutto amacco, gaMdA se bhAriyA, sA ya samaNovAsiyA, sA ya sahitti miyAvaIe vayaMsiMdA, tattheva nagare dhaNAvaho seTThI, tassa mUlA bhAriyA, evaM te sakammasaMpattA acchaMti / tattha sAmI posabahulapADivae imaM eyArUvaM abhimgaha abhigiNhai carabiha-davao 4 1 suMmumArapuramaiti, taba camara utpatati, kyA prajJaptI, tato bhogapusmeti, satra mAhendro nAma kSatriyaH svaHmina raSTvA sindIkapaDakena AhanmIti pradhAvitA, sindI khajUrI / atrAntare sanatkumAra Agacchati, tena nirdhAditaH zrAsitazca,priyaM pRcchati / tato nandIgrAmaM gataH, tatra nandInAmA bhagavataH pitRmitram, samahati / tadA mekhikAne ti, tatra gopo yathA kAranAme tathaiva zakeNa bAsitaH vAlarajjvAn / tataH kozAdhyAM gataH, tatra zatAnIko rAjA, mRgAvatI devI, navavAdI nAma dharmapAThakaH, sugupto'mAtyo, nandA tasya bhAryA, sA ca zramagyopAtikA, sA ca zrAddhIti mRgAvatyA vayaspA, tatraiva nagare dhanAvahaH zreSTI, sakha mUlA bhAryA, evaM te svakarmasaMprayuktA vihanti / tatra svAmI pauSNa kRSNapratipadi hamametadpamAmigrahamabhigRhAti caturvidha maNyataH 4. dIpa anukrama IBERatinintammational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: candanabAlAyA: kathAnaka ~446~
Page #448
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) * prata sutrAMka bhAvazyaka-devao kummAse suppakoNeNaM, khettao elugaM vikkhaMbhaittA, kAlao niyattesu bhikkhAyaresu, bhAvato jahA rAyadhUyA dAsa- hAribhadrI taNaM pattA niyalabaddhA muMDiyasirA rovamANI ahamabhattiyA, evaM kappati sesaM na kappati, evaM ghettUNa kosaMbIe acchati, yavRttiH // 222 // divase divase bhikkhAyariyaM ca phAsei,kiM nimittaM ?, bAvIsa parIsahA bhikkhAyariyAe uijjati,evaM cattAri mAse kosaMbIe vibhAgA? hiMDaMtassatti / tAhe naMdAe gharamaNuppaviho, tAhe sAmI NAo, tAhe pareNa AdareNa bhikkhA NINiyA, sAmI niggao, sA adhiti pagayA,tAo dAsIo bhaNaMti-esa devajao divase divase estha ei,tAhe tAe nAyaM-nUrNa bhagavao abhiggaho koI, tato nirAyaM ceva addhitI jAyA, sugutto ya amacco Agao, tAhe so bhaNati-kiM adhitiM karesi!, tAe kahiyaM, bhaNati-kiM amha amabattaNeNaM, evaJciraM kAlaM sAmI bhikkhaM na lahai, kiM ca te vinANeNaM, jai evaM abhiggahaM na yANasi, teNa sA AsAsiyA, kalle samANe divase jahA lahai tahA kremi| eyAe kahAe vaTTamANIe vijayAnAma paDihArI dravyataH kulmApAH sUrpakoNena, kSetrataH dehalI viSakanya, kAlato nivRtteSu bhikSAcareSu, bhAvato yathA rAjasutA dAsatvaM prAmA nigaDayadA muNDitazirAH | rudantI aSTamamaktikA, evaM kalpate zeSaM na kalpate, evaM gRhItvA kozAmyAM tihati, divase divase mikSAcIca spRzati, kiM nimittam drAviMzatiH parIpahA ] |bhikSAcaryAyAmudIyante, evaM catvAro mAsAH kozAmyAM hiNDamAnasyeti / tadA nandAyA gRhamanupraviSTaH, tadA svAmI jJAtaH, tadA pareNAdareNa bhikSA AnItA, svAmI nirgataH, sAzyati pragatA, tA dAsyo bhaNanti-eSa devAyoM divase divase vAyAti, tadA tayA hAta-jUna magavato'bhigrahaH kazcit , to nitarAM caivA tirjAtA, sagasacAmAya bhAgataH, sadAsa bhaNati-kimati karopitayA kathitaM, bhaNati-kimAkamamAtyatvena cira kA svAmI mikSA gamate,IMI dakiM ca tava vijJAnena / , yonamabhiprahaM na jAnAsi , tena sA''zAsitA, kalye samAne (sati) divase yathA kabhate savA karomi / etasyAM kamAyo vartamAzanAyAM bijayA nAma pratihAriNI dIpa SESSASRACT anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 447~
Page #449
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) prata | miMgAvatIe bhaNiyA sA keNai kAraNeNaM AgayA, sA taM soUNa ullAvaM miyAvatIe sAhai, miyAvatIvi taM soUNa | mahayA dukkheNAbhibhUyA,sA ceDagadhUyA atIva addhitiM pagayA, rAyA ya Agao pucchai, tIe bhaNNai-kiM tujha rajeNaM? mate vA, evaM sAmissa evatiyaM kAlaM hiMDaMtassa bhikkhAbhiggaho na najai, na ca jANasi ettha viharataM, teNa AsAsiyA-tahA karemi jahA kalle labhai, tAhe suguttaM amaccaM saddAveda, aMbADei ya-jahA tuma AgayaM sAmi na yANasi, aja kira cauttho mAso hiMDaMtassa, tAhe taccAvAdI saddAvito, tAhe so pucchio sayANieNa-tubhaM dhammasatthe savapAsaMDANa AyArA AgayA | te tuma sAha, imo'vi bhaNito-tumaMpi buddhivalio sAha, te bhaNati-bahave abhiggahA, Na NajaMti ko abhippAo?, dava jutte khetajute kAlajutte bhAvajutte satta piMDesaNAo satta pANesaNAo, tAhe raNNA sabattha saMdivAo loge, teNavira paraloyakaMkhiNA kayAo, sAmI Agato, na ya tehiM sabehiM payArehiM geNhai, evaM ca tAva eyaM / io ya sayANio caM sUtrAka 4- 28 dIpa anukrama gAvasyA bhaNitA sA kenacirakAraNemAgatA, sAtamukhApaM zrutvA mRgAvatI kathayati, sagAvasyapi saM zrutvA mahatA duHkhenAbhibhUtA, sA peTakahitA'tIyA prati pragatA, rAjA dhAgataH pRSThati, tathA bhaNyate-kiM tava rAjyena mayA pA', evaM khAmina etAvantaM kAlaM hiNDamAnassa mikSAbhigraho na jJAyate, na ca jAnAmantra viharata, tenAmAkhitA-tathA kariSyAmi yathA kalye labhate, sadA suguptamamAtya zabdayati apalabhate ca-padhA svamAgarta svAminaM na jAnAsi, bhaya kilacaturthoM mAso hiNDamAnasya, tadA tattvabAdI zabditaH, tadA sa pRSTaH zatAnIkena-tava dharmapAle sarvapApaNDAnAmAcArA AmatAlAn tvaM kathaSa, avamapi |bhaNitA yamapi pudivalI kathaSa, tI bhaNatA-bahano'bhiprahAH, na jJAyate ko'bhiprAyaH, adhyayuktaH kSetrayuktaH kAlaguko bhAvayuktaH sapta piNSaNAH sapta pAnapaNAH, matadArAzA sarvatra saMdiSTA loke, tenApi paralokakAkSiNA kRtAH, svAmyAgataH, na ca taiH sabai prakArakAti, parvaca sAvadetat / itapAtAnIkazyapa AHandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~448~
Page #450
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) 4 % - prata AvazyakatA pahAvio, dadhivAhaNaM gehAmi, nAvAkaDaeNaM gato egAte rattIte, aciMtiyA nagarI veDhiyA, taratha dahiSAhaNo palAo, hAribhadrI raNNA ya jagaho ghosio, evaM jaggahe ghuDhe dahivAhaNassa raNo dhAriNI devI,tIse dhUyA vasumatI, sA saha dhUyAe egeNa 1 yavRttiH // 223 // hoDieNa gahiyA, rAyA ya niggao, so hoDio bhaNati-esA me bhajA, eyaM ca dAriyaM vikaNisaM, (5500)sA teNa vibhAgA1 maNomANasieNa dukkheNa esA mama dhUyA Na Najjai kiM pAvihititti aMtarA ceva kAlagayA, pacchA tassa hoDiyassa ciMtA jAyA-duha me bhaNiyaM-mahilA mamaM hohitti, etaM dhUyaM se Na bhaNAmi, mA esAvi marihitti, tA me mollaMpi Na hohitti tAhe teNa aNuyattaMteNa ANiyA vivaNIe uDDiyA, dhaNAvaheNa dihA, aNalaMkiyalAvaNNA avassaM raNNo Isarassa vA esA dhUyA, mA AvaI pAvausi, jattiyaM so bhaNai tattieNa molleNa gahiyA, baraM teNa samaM mama tami nagare AgamaNaM gamarNa ca hohititti, NIyA NiyayagharaM, kAsi tumaMti pucchiyA, na sAhai, pacchA teNa dhUyatti gahiyA, evaM sA pahAviyA, mUlAvi sutrAMka 64-10 dIpa 62% anukrama ||22shaa maghAvitA, dadhivAhanaM gRhAmi, nIkaTakena gata ekayA rAjyA, macintitA ritA nagarI, tatra dadhivAhano rAjA palAyitaH, rAjJA pa pAho dhopitaH, evaM bar3hade pure dadhivAinasya rAjJo dhAriNI devI, tasyAH putrI vasumatI, sA saha duhinA ekena nAvikena gRhItA, rAjA ca nirgataH,sanAmiko bhaNati-eSA meM bhAyo, | etAM ca bAlikA vikravye, sA tena manomAnasikena dukhena eSA mama duhitA na jJAyate kiM prApyatIti ityantarepa kAlagatA, pacAttasya nAvikamA cintA jAtA-II dupu mayA bhaNitaM-mabilA mama bhaviSyatIti, patA duhitaraM tathA na bhaNAmi, mA eSApi mRteti, tato me mUlyamapi na bhaviSyatIti, tadA tenAnuvarSayatA mAnItA viSaNyAmU kRtA, dhanAvahena eTA, manalaskRtalAvaNyA'vazvaM rAjJa cirastha vaicA duhitA, mA mApadaHprApaditi, yAvatsa bhaNati tAvatA mUlyena gRhItA, baraM tena | samaM mama sacivamare bhAgamanaM gamanaM ca bhaviSyatIti, nItA nijagRdaM, kAsi tvamiti pRSThA, na kathayati, pazcAnena duhiteti gRhItA, evaM sA apitA, mU'pi wlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~449~
Page #451
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) prata neNa bhaviyA-esa tujna bhUyA, evaM sA tattha jahA niyagharaM tahA suhasuheNa acchati, tAravi so sadAsapariyaNo logo sIleNaM viNaeNa ya sayo appaNijjao kao, tAhe tANi sabANi bhaNati-aho imA sIlacaMdaNatti, tAhe se vitiyaMsa nAma jAyaM-caMdaNatti, evaM vaccati kAlo, tAe ya gharaNIe avamANo jAyati, maccharijai ya, ko jANati ? kayAti esa evaM paDivajejA, tAhe ahaM gharassa assAmiNI bhavissAmi, tIse ya vAlA atIva dIhA ramaNijjA kiNhA ya, so seTTI majjhaNhe jaNavirahie Agao, jAva natthI koi jo pAde soheti, tAhe sA pANiyaM gahAya niggayA, teNa vAriyA, sA maDDAe padhAviyA, tAhe dhovaMtIe vAlA baddhellayA chuTTA, mA cikkhile paDihiMtitti tassa hatthe lIlAkaDayaM, teNa dhariyA, baddhA ya, mUlA ya oloyaNavaragayA pecchai, tIe NAya-viNAsiyaM kaja, jai eyaM kihavi pariNei to mamaM esa natthiA jAva taruNao vAhI tAva tigicchAmitti siDimi niggae tAe NhAviyaM sahAvettA boDAviyA, niyalehiM baddhA, piTTiyA sUtrAka dIpa RA anukrama sena bhaNitA-eSA taba duditA, evaM sA tatra yathA nijagRhe tathA sukhasukhena tiSThati, tathApi sa sadAsaparijano kokA pani vinayena ca sarva AtmIyaH kRtaH, tadA te sarve manuSyA bhaNasti-aho iyaM zIlacandaneti, tadA tasyA dvitIyaM nAma jAtaM candaneti, evaM majati kAlA, tathA ca | gRhiNyA apamAno jApate, matsarAyate ca, ko jAnAti ? kadAcideSa etA pratipayeta, tadA'I gRhasvAsvAminI bhaviSyAmi, tasyAna yAlA atIva dIrdhA ramaNIyAH kRSNAba, sazreSThI madhyAhe jamavirahite mAgataH, yAvasAsti ko'pi yaH pAdI zodhayati, tadA sA pAnIvaM gRhItvA nirgatA, tena bAritA, sA balAt pradhAvitA, tadA prakSAlayanyA vAlA yahAzcuTitAH, mA kardame paptan (iti)sakha ise kIDAkASThaM tena ghatAH bahAna, mUlA cAvalokanavaragatA prekSate, tayA jJAtaM| vinaSTa kArya, yadi etAM kathamapi pariNeSyati tadA mamaiSa nAsi, yAvattaruNo vyAdhistAvacikitsAmi iti zreNini nirgate vayA nApitaM zabdayitvA muddhivA, | nigaDA, pihitA. JAMERatinintamational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 450~
Page #452
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka // 22 // prata sutrAMka ya, vArio NAe parijaNo-jo sAhai vANiyagassa so mama natthi, tAhe so pilliyao, sA ghare choTUrNa bAhiri kuhaMDiyA, hAribhadrIso kameNa Agao pucchai-kahiM caMdaNA, na koivi sAhi bhayeNa, so jANati-nUrNa ramati uvariM vA, evaM rAtipiyavRttiH pucchiyA, jANati-sA suttA nUNaM, bitiyadivase'vi sA na divA, tattiya divase ghaNaM pucchai-sAhaha mA bhe mAreha, tAhe vibhAgaH1 drAtheradAsI ekA, sA ciMtei-kiM me jIvieNa?, sA jIvau varAI,tAe kahiyaM-amuvaghare, teNa umpADiyA, chuhAhayaM picchittA karaM pamaggito, jAva samAvattIe nasthi tAhe kummAsA dihA, tIse te suppakoNe dAUNa lohAragharaM gao, jA niyalANi chiMdAvemi, tAhe sA hathiNI jahA kulaM saMbhariumAraddhA elugaM vikkhaMbhaittA, tehiM puraokarahiM hiyayabhaMtarao rovati, sAmI ya atiyao, tAe ciMtiyaM-sAmissa demi, mama evaM ahammaphalaM, bhaNati-bhagavaM! kappai ?, sAmiNA pANI pasArio, caubiho'vi puNNo abhiggaho, paMca divANi, te vAlA tayavatthA ceva jAyA, tANi'vi se niyalANi phuTTAMNi| dIpa anukrama T ca, vArito'nayA parijana:-yaH kathayati paNijaH sa mama nAsti, tadA sa preritaH(bhItaH), tAM gRhe nityA kozAgAro muktiH , sa kameNAgataH pRcchati-ka candanA ko'pi kathayati bhayena, sa jAnAti nUnaM ramate parivA, evaM rAcAvapi pRSTA, jAnAti sA suptA nUna, dvitIyadivase'pi sAma raSTA, tRtIce divase dhanaM| pRcchati-kathayata mA pUrva mArayata, tadA sthaviradAkhekA, sA cintayati-kiM mama jIvitega, sA jIvatu varAkI, tathA kathitam-amukasmin gRhe,tenodghATitaM, kSudhAhatAM prekSya kUra pramAgitA, yAvatsamApalyA nAsti tadA kuzmASA TAH, tasyai tAn sUrpakoNe davA kohakAragRhaM gato yacigavAn chedayAmi, tadA sA // 224|| isisanI yathA kulaM saMmmamArabdhA devI viSkamya, teSu puraskRteSu dayAbhyantare roditi-svAmI cAtigataH, tathA cintitaM svAmine vadAmi, mamaitadadharmaphala IGI bhaNati-bhagavan ! kalpate , khAminA pANiH prasAritaH, caturvidho'pi pUrNo'bhimahaH, paJca divyAni, te vAlAsavasthA evaM AtAH, tathA nigave api te phuTite * kuddhambiyA pra0. + pariyaNaM pra0 Swlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 451~
Page #453
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [521], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka ) sovaNiyANi neurANi jAyANi, devehi ya sabAlaMkArA kayA, sakko devarAyA Agao, vasuhArA addhaterasahiraNNakoDio paTiyAokosaMbIe ya sabao ugghuTu-keNa puNa puNNamaMteNa aja sAmI paDilAbhio?, tAhe rAyA saMteurapariyaNo Agao, tAhe tatva saMpulo nAma dahivAhaNassa kaMcuijjo, so baMdhittA ANiyao, teNa sA NAyA, tato so pAdesu paDiUNa paruNNo, rAyA pucchai-kA esA ?, teNa se kahiyaM-jahesA dahivAhaNaraSNo duhiyA, miyAvatI bhaNai-mama bhagiNIdhUyatti, amacco'vi sapattIo Agao, sAmi vaMdai, sAmIvi niggao, tAhe rAyA taM vasuhAraM pagahio, sakkeNa vArio, jassesA dei tassAbhavai, sA pucchiyA bhaNai-mama piuNo, tAhe seThiNA gahiyaM / tAhe sakkeNa sayANio bhaNio-esA carimasarIrA, eyaM saMgovAhi jAva sAmissa nANaM uppajjai, esA paDhamasissiNI, tAhe kannateure chaDhA, saMvahati / chammAsA tayA paMcahi divasehiM UNA jaddivasaM sAmiNA bhikkhA laddhA / sA mUlA logeNaM aMbADiyA hIliyA ya / saucaNe nUpure jAte, devA sarvAlakArA kRtA, zakro devarAja bhAgataH, vasudhArArdhatrayodazAhiraNyakoTayaH patitAH, kozAvyAM ca sarvopuSTaM, kena punaH puNyamatAya svAmI pratikambhitaH 1, tadA rAjA sAntaHpuraparijana AgataH, tadA tantra saMpulo nAma dadhivAhanasya kacakI, samAnItasema sA jJAtA, tataH sa padoH patisvA praNaH, rAjA pRcchati-pA, tena tau kathitaM-yathaiSA dadhivAhanasya rAjJo duhitA, sugAvatI bhaNati-mama bhaginIduhiteti, amAtyo'pi | sapanIka AmataH svAminaM vandate, svAmbapi nirgataH, tadA rAjA tAM vasudhArA grahItumArabdhaH, zakreNa bAritaH, yI eSA dadAti tasyAbhavati, sA pRSTA bhaNatimama pituH, tadA adhinA gRhItaM / tadA zakreNa zatAnIko bhaNitaH-eSA caramazarIrA etAM saMgopaya pAvarasvAmino jJAnamutpadyate, eSA (svAminaH) prathamaziSyA, tadA kanyAntApure kSiptA saMvardhate / papAsAladA pazmabhirdivasairUnA yadivase svAminA bhikSA labdhA / sA mUlA lokema tiraskRtA dIlitA c|| dIpa 5-50-250 anukrama Direon muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 452 ~
Page #454
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [522], bhASyaM [114...] (40) * prata * sutrAMka mAvazyaka-dasatto sumaMgalAe saNakumAra suchetsa ei maahiNdo| pAlaga vAilacaNie amaMgalaM apaNo asiNA // 522 // 15 haaribhdrii||225|| | sAmI tato niggatUNa sumaMgala nAma gAmo tahiM gao, tattha sarNakumAro ei, vaMdati pucchati ya / tato bhagavaM succhittaM vibhAgaH1 gao, tattha mAhiMdo piyaM pucchao ei / tato sAmI pAlagaM nAma gAmaM gao, tattha vAilo nAma vANiao jattAe pahAvio, amaMgalantikAUNa asiM gahAya pahAvio eyassa phalautti, tattha siddhattheNa sahattheNa sIsaM chiNaM caMpA vAsAvAsaM jakkhide sAidattapucchA ya / vAgaraNaduhapaesaNa paJcakkhANe ya duvihe u // 523 // tato svAmI caMpaM nagari gao, tattha sAtidattamANassa aggihottasAlAe vasahi uvagao, tattha cAumpAsaM khamati, tattha puNNabhaddamANibhaddA duve jakkhA rattiM pajjuvAsaMti, cattArivi mAse pUrva kareMti rattiM ratiM, tAhe so ciMtei-kiM jANati esato devA mahaMti, tAhe vinAsaNAnimittaM pucchai-ko hyAtmA, bhagavAnAha-yo'hamitya'bhimanyate, sa kIdRzaH 1, * * * dIpa anukrama * * svAmI tato nirgakha sumaGgalaM nAma mAmaH tatra gataH, tatra sanatkumAra AyAti, vandate pRcchati ca / tato bhagavAn sukSetraM gataH, tatra mAhendraH priyaprajchaka AyAti / tataH svAmI pALakaM nAma prAmaM gataH, tatra vAtabalo nAma vaNika yAtrAthai pradhAvitaH,amalamitikRtyA'siM gRhItvA prabhAvitaH etasya phalatciti tatra sivAna svahasena vIrya chinAm / 2tatA svAmI pampA nagarI gataH, tatra svAtivattavAkSaNasa manihotrazAlAyAM vasatimupAgatA, tatra caturmAsI kSapayati satra pUrNabharamANimahI dI yakSI rAtrI paryupAsAte, dhaturo'pi mAsAn pUjAM kuruto rAtrau rAtrI tadAsa cintayati-vijAnAti eSakA (yat) devI mAyataH, sadA vivividhAnimittaM pRcchti| pumaMgala saNakumAra muchettAe ya pada mAhiMdo pra.. + anupakA khisaMvedanasiddhaH hindriyagocarAtItasyAt // 225 // AMER muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], malasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 453~
Page #455
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [523], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka dasUkSmo'sau, kiM tat / sUkSmam, yanna gRhImaH, manu zabdagamdhAnilA, nete, indriyagrAhyAstena, grahaNamAtmA, nanu grAha yitA sAki bhaMte ! padesaNayaM ? kiM paJcakkhANaM, bhagavAnAha-sAdidattA ! duviha-padesaNagaM-dhammiyaM adhammiyaM ca / padesaNaM nAma uvaeso / paJcakkhANe'vi duvihe-mUlaguNapaJcakkhANe uttaraguNapaJcakkhANe ya / eehiM paehiM tassa uvagataM / bhagavaM tato niggao jabhiyagAme nANassa uppayA vAgarei deviNdo| miDhiyagAme camaro vaMdaNa piyapucchaNaM kuNaha // 524 // , jabhiyagAma gao, tattha sako Agao, baMdittA navihiM uvadaMsittA vAgarei-jahA ettiehiM divasehiM kevalanANaM uppa-| jihiti / tato sAmI miDhiyAgArma gao, tattha camarao vaMdao piyapucchao ya eti, vaMdittA pracchittA ya pddigto|chmmaanni gova kaDasala pavesaNaM majjhimAe~ pAvAe / kharao vivo siddhatya vANiyaonIharAve // 25 // tato bhagavaM chammANi nAma gAmaM gao, tassa bAhiM paDimaM Thio, tattha sAmIsamIve govo goNe chaDDeUNa gAme paviDo, kiM bhadanta ! pradezanam / ki pratyAkhyAnam !, bhagavAnAha-svAti batta ! vividha pradezana-dhArmikamadhArmikaM ca pradezanaM nAma upadezaH / pratyAkhyAnamapi dvividha-mUlaguNapratyAzyAnamuttaguNanakhANyAnaM ca / etaiH padairupagataM tasya (jnyaaniiti)| tato bhgvaamirgtH| 2 gambhikAnAmaM gataH, tantra pAka bhAgataH, vanditvA nAvyavidhimupadazya byAgRNoti yayanirvivasaH kevalajJAnamutpatsyate / tataH svAmI mimikAmAmaM gataH, tatra camaro pandakaH priyAchAyAti, vanditvA pRSTvA ca pratigataH / 3 sato bhagavAn SaNmANI nAma mA gataH, tasmAdahiH pratimayA sthitaH, satra svAmisamIpe gopo baLIvI vaktvA prAmaM praviSTaH, * indriyANAM sUkSmona viSayA. + injiyAtikAntArthADaSTe.. yA zAyate. nuSA mahazyante iti. bhinbendriyarUpakam prAhaka indriyA| paraparyAyaH. indriyANAM padArtha prAhakaH. dIpa anukrama 2 T JAMERatunintimational wwjanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 454~
Page #456
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [524], bhASyaM [114...] (40) prata sutrAMka Avazyaka- dohaNANi kAUNa niggao, te ya goNA aDaviM paviThThA cariyabagassa kajje, tAhe so Agato pucchati-devajaga ! kahiM te hAribhadrIbaillA ?, bhagavaM moNeNa acchai, tAhe so parikuvio bhagavato kaNNesu kaDasalAgAo chuhati, egA imeNa kaNNeNa egaa| yavRtti // 226 // vibhAgA1 imeNa, jAva donivi miliyAo tAhe mUle bhaggAo, mA koi ukkhaNihititti / kei bhaNati-ekkA ceva jAva iyareNa kaNNeNa niggatA tAhe bhaggA |-knnnnesu tara tattaM govassa karya tiviDNA raNNA / kaNNesu vaddhamANassa teNa chUDhA kaDasalAyA // 1 // bhagavato taddArayaNIyaM kamma udiNaM / tato sAmI majjhimaM gato, tattha siddhattho nAma vANiyago, tassa gharaM bhagavaM atIyao, tassa ya mitto kharago nAma vejo, te do'vi siddhatthassa ghare acchaMti, sAmI bhikkhassa paviTTho, vANiyao vaMdati thuNati ya, vejo titthagaraM pAsiUNa bhaNati-aho bhagavaM sabalakkhaNasaMpuNNo kiM puNa sasallo, tato so| vANiyao saMbhaMto bhaNati-paloehi kahiM sallo ?, teNa paloeteNa divo kaNNesu, teNa vANiyaeNa bhaNNai-NINehi evaM 1 dohanAni kRtvA nirgataH, tau ca balIvo aTavIM praviSTau caraNarUpa kAryAya, tadA sa AgataH pRcchati-devAyaka! katI bakSIvadau 1, bhagavAn maunena tiSThati | tadA saparikupitaH bhagavataH karNayoH kaTazalAke kSipati, ekA'nena karNena ekA'nena, yAvare api mIlite tadA mUle bhame, mA kazcidutvanIriti / kecijaNastiekaiva yAvaditareNa karNena nirgatA tadA bhnaa|-krnnyoH tasaM vapurgoSasya kRtaM tripRSThena rAjJA / karNayovardhamAnasya tena kSipte kaTazalAki // 3 // bhagavatastadvArA // 226 // vedanIyaM karmodINa / tataH svAmI madhyamA gataH, tatra siddhArtho nAma vanika, tassa gRhe bhagavAnatigataH, takha ca mitraM kharako nAma vaidhaH, tau dvAvapi siddhArthagRhe patitaH, svAmI bhikSA praviSTA, paNika vandate sauti ca, baidhatIrthakaraM dRSTvA bhaNati-baho bhagavAn sarvalakSaNasaMpUrNaH kiM punaH sazakyaH, tataH sa vaNika |saMmAnto bhaNati-pakSokaya ka zalya 1, tena pralokayatA ra karNayoH, tena paNijA bhaNyate-yapanaya etat SASARASAROSARE dIpa anukrama Myanmitraryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 455~
Page #457
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama H "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [-1 mUlaM [- / gAthA-], nirbuktiH [ 524] bhASyaM AyaM [ 114...]] mahAtavassissa puNNaM hohititti, tabavi majjhavi, bhaNati-niSpaDikammo bhagavaM necchati, tAhe paDiyarAvito jAva diTTho ujjANe paDimaM Thio, te osahANi gahAya gayA, tattha bhagavaM teladoNIe nivajjAvio bhakkhio ya, pacchA bahuehiM maNUsehiM jaMtio ato ya, pacchA saMDAsateNa gahAya kaDDiyAo, tattha saruhirAu salAgAo aMchiyAo, tAsu ya aMchijjatisu bhagavatA ArasiyaM, te ya maNUse uppADittA uDio, mahAbheravaM ujjANaM tattha jAyaM, devakulaM zva, pacchA saMrohaNaM osahaM dinnaM, jeNa tAhe caiva paDaNo, tAhe vaMdittA khAmettA ya gayA / sabesu kira uvasagesu kayare dubisahA ?, ucyate, kaDapUrvaNAsIyaM kAlacakaM eyaM caiva sarvaM nikkaDkijjataM, ahavA - jahaNNagANa uvari kaDapUyaNAsIyaM majjhimagANa javari kAlacakaM ukkosagANa uvariM samuddharaNaM / evaM goveNAraddhA uvasaggA goveNa caiva nihitA / govo aho sattamiM puDhaviM gao / kharato siddhattho ya devalogaM tiyamavi udIrayaMtA suddhabhAvA / gatA upasargAH / - 1 mahAtapasvinaH puNyaM bhaviSyatIti, tajApi mamApi bhaNati-niSpattikarmA bhagavAnlecchati, tadA prativArito yAvadRSTa udyAne pratimayA sthitaH, tApadhAni gRhItvA gatI, tatra bhagavAn tairudroNyAM nimajjitaH prakSitazca pazcAdbahubhirmanuSyaiyantrita bhakAnta, pacAtsaMvaMzakena gRhItvA karSite tatra sarudhire zalAke AkRSTe, tayozvAkRSyamANayo bhaMgavatA''rasitaM tAM manuSyAnutpAkyosthitaH mahAbhairavamudhAnaM tatra jAtaM, devakulaM ca pacAsaMrohaNamauSadhaM dattaM yena tadaiva praguNaH, tadA vanditvA kSamayitvA ca gtau| sarveSu kilopasargeSu katare durviSahAH 1, ucyate, phaTapUtanAzItaM kAlacakrametadeva zalyaM nikRSyamANam, athavA jaghanyAnAmupari kaTapUtanAzItaM madhyamAnAmupari kAlacakramuHkRSTAnAmupari zalyoddharaNam / evaM gopenArakhyA upasarga gopenaiva nihitAH / gopo'dhaH saptama pRthivIM gataH / kharakaH siddhArtha devalokaM gatau tInAmapi ( vedanAM) udIrayantau shuddhbhaav| Education intrational For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita .......AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 456 ~
Page #458
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 227 // Ja Educa "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [526], bhASyaM [114...] -jaMbhiya yahi ujuvAliya tIra vipAvasa sAmasAlaahe / chadveNukuDuyassa u uppaNNaM kevalaM gANaM / / 526 / / to sAmI abhiyagrAmaM gao, tarasa bahiyA viyAvattassa ceiyassa adUrasAmaMte, viyAvataM nAma avyaktamityarthaH, bhinnapaDiyaM apAgaDaM, ujjuvAliyAe nadIe tIraMbhi uttarile kUle sAmAgassa gAhAvatissa kaTukaraNasi, kaTukaraNaM nAma chetaM, sAlapAyavassa ahe uDugaNisejjAe godohiyAe AyAvaNAte AyAvemANassa chaNaM bhatteNaM apANaeNaM vaisAhasuddhadasamIe itthuttarAhiM nakkhatteNaM jogamuvAgateNaM pAtINagAmiNIe chAyAe abhiniviTTAe porusIe pamANapattAe jhANaMtariyAe baTTamANassa ekattaviyaka voTINassa suhumakiriyaM aNiyahiM appatcassa kevalavaraNANadaMsaNaM samuppaNNaM / tapasA | kevalamutpannamiti kRtvA yadbhagavatA tapa AsevitaM tadabhidhitsurAha jo ya tavo aNuciNNo vIravareNaM mahANubhAveNaM / chaumatthakAliyAe ahakamaM kittahassAmi // 527 // vyAkhyA - yacca tapa AcaritaM vIravareNa mahAnubhAvena chadmasthakAle yattadornityasambandhAt tadyathAkramaM yena krameNAnucaritaM bhagavatA tathA kIrtayiSyAmIti gAthArthaH // 527 // taccedam tataH svAmI kAmaM gataH tasmAdvahiH vaiyAvRttyasya caityasyAdUrasAmante, bhinapatitamaprakaTam, RjuvAlukAyA nadyAsIre auttaratve kUle zyAmAka gRhapateH kSetre (kASThakaraNaM nAma kSetram ), zApAdapasyAdha utkaTukathA niSadyayA gododdikapA''tApanayA''vApayataH pahena makkenApAnakena vaizAkha zudazamya dasto sarAbhirnakSatreNa yogamupAgate prAcInagAminyAM chAyAyAmabhinirvRttAyAM pauNyAM pramANaprAptAyAM dhyAnAntarikAyAM vartamAnasya kasyamitarka yatikAntasya sUkSmakriyamanivRtti aprAsasya kevalavarajJAnadarzanaM smutpnnm| For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] bhagavanta mahAvIraM kevalajJAna prAptiH evaM tapasaH varNanaM ~ 457 ~ | hAribhadgIyavRttiH vibhAgaH 1 // 227 // www.ncbrary.org " Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #459
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [528], bhASyaM [114...] (40) prata sUtrAka nava kira cAummAse chaphira domAsie uvAsIya / pArasa ya mAsiyAI bAvasari aramAsAI // 528 // vyAkhyA-java kila cAturmAsikAni tathA paT kila dvimAsikAni upoSitavAn, kilazabdaH parokSAsAgamavAdasa-1 sUcakA, dvAdaza ca mAsikAni dvisaptatyarddhamAsikAnyupoSitavAniti kriyAyoga iti gaathaarthH|| 528 // ega kira chammAsaM do kira temAsie uvAsIya / ahAilAi duve do ceva divhmaasaaii||529|| vyAkhyA-eka kila paNmAsaM dve kila traimAsike upoSitavAn , tathA "ahAijjAi duve' tti arddhatRtIyamAsaniSpannaM |tapaH-kSapaNaM vA'rdhatRtIya, te'rdhatRtIye dve, cazabdaH kriyAnukarSaNArthaH, dve eva ca 'divaDDamAsAI ti sArdhamAse tapasI kSapaNe vA,kriyAyogo'nuvarcata eveti gAthArthaH // 529 // bhaI ca mahAbhaI paDimaM tatto ya sabbaobhaI / do cattAri daseva ya divase ThAsIya aNupaddhaM // 530 // vyAkhyA-bhadrAM ca mahAbhadrAM pratimA tatazca sarvatobhadrA sthitavAna, anubaddhamiti yogaH, AsAmevAnupUrdhyA divasa|pramANamAha-dvau caturaH dazaiva ca divasAna sthitavAn, anubaddhaM-santatameveti gAthArthaH // 53 // goyaramabhiggaha jurya khamaNaM chammAsiyaM ca kAsIya / paMcadivasehi UNaM abbahio bacchanayarIe // 531 // vyAkhyA-gocare'bhigraho gocarAbhigrahastena yutaM kSapaNaM SaNmAsikaM ca kRtavAn pazcabhirdivasainyUnam , 'avyathitaH apIDito 'vatsAnagI' kauzAmbyAmiti gAthArthaH // 531 // dasa do ya kira mahappA ThAi muNI egarAiyaM paDimaM / aTThamabhatteNa jaI ekekaM caramarAIyaM // 532 // dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 458~
Page #460
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [532], bhASyaM [114...] (40) Avazyaka hArimantrI yavRttiA // 228 // vibhAgA prata sutrAMka vyAkhyA-daza dve ca saGkhyayA dvAdazetyarthaH, kila mahAtmA 'TAsi muNi' tti sthitavAn muniH, ekarAtrikI pratimA |pAThAntaraM vA 'ekarAie paDimetti ekarAtrikIH pratimAH, kathamityAha 'aSTamabhaktana' trirAtropavAseneti hRdayam, 'yatiH' prayatnavAna , ekaiko 'caramarAtrikI caramarajanIniSpannAmiti gAthArthaH // 532 // do ceva ya chaDasae ajaNAtIse uvAsiyA bhagavaM / na kayAi niccabhattaM cautthabhattaM ca se Asi // 533 // vyAkhyA-dve eva ca paSThazate ekonatriMzadadhike upoSito bhagavAn, evaM na kadAcinnityabhaktaM caturthabhaktaM vA 'se| tasyA''sIditi gAthArthaH / / 533 // pArasa bAse ahie chaTuM bhattaM jahaNNayaM Asi / savvaM ca tacokammaM apANayaM Asi vIrassa // 534 // vyAkhyA-dvAdaza varSANyadhikAni bhagavatazchadmasthasya sataH 'SaSThaM bhakta' dvirAtropavAsalakSaNaM jaghanyakamAsIt , tathA sarvaM ca tapaHkarma apAnakamAsIdvIrasya, etaduktaM bhavati-kSIrAdidravAhArabhojanakAlalabhyavyatirekeNa pAnakaparibhogo nA''sevita iti gAthArthaH // 534 // pAraNakakAlamAnapratipAdanAyAhatiSiNa sae divasANaM auNAvapaNaM tu paarnnaakaalo| ukuDayanisejANaM ThiyapaDimANaM sae bahue // 535 // vyAkhyA-trINi zatAni divasAnAmekonapaJcAzadadhikAni tu pAraNakAlo bhagavata iti, tathA 'urakuTukaniSa-| dyAnAM sthitapratimAnAM zatAni bahUnIti gAthArthaH // 535 / / pabbavAe paDhama divasaM etthaM tu pakkhivittA NaM / saMkaliyaMmi u saMte jaM laDataM nisAmeha // 536 // dIpa anukrama | // 228 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 459~
Page #461
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 536 ], bhASyaM [ 114 ...] vyAkhyA - pravrajyAyAH sambandhibhUtaM divasaM prathamam 'etthaM tu' atraivokalakSaNe divasagaNe prakSipya saMkalite tu sati yalabdhaM tat 'nizAmayata' zRNuteti gAthArthaH // 536 // bArasa caiva ya vAsA mAsA chaceva addhamAso y| vIravarassa bhagavao eso chamasthapariyAo // 537 // vyAkhyA - dvAdaza caiva varSANi mAsAH SaDevArdhamAsazca vIravarasya bhagavataH eSa chadmasthaparyAya iti gAthArthaH // 537 // evaM tavoguNarao aNupuveNaM suNI viharamANo / ghoraM parIsahacamuM ahiyAsittA mahAvIro // 538 // vyAkhyA- 'evam' uktena prakAreNa tapoguNeSu rataH tapoguNarataH 'anupUrveNa' krameNa manyate jagatastrikAlAvasthAmiti muniH viharan 'ghorAM' raudrAM 'parISahacamUM' parIpahasenAmadhisahya mahAvIra iti gAthArthaH // 538 // upparNama anaMte nami ya chAumatthie nANe / rAIe saMpato mahaseNavarNami ujjANe // 539 // vyAkhyA - 'utpanne' prAdurbhUte kasmin ? - 'anante' jJeyAnantatvAt azeSajJeyaviSayatvAcca kevalamanantaM naSTe ca chAdmasthi ke jJAne, rAtryAM saMprApto mahasenavanamudyAnaM, kimiti ? - bhagavato jJAnaralotpattisamanantarameva devAH caturvidhA adhyAgatA Asan, tatra ca pravrajyApratipattA na kazcidvidyata iti bhagavAn vijJAya viziSTadharmakathanAya na pravRttavAn tato dvAdazasu yojaneSu madhyamA nAma nagarI, tatra somilAyeM nAma brAhmaNaH, sa yajJaM yaSTumudyataH, tatra caikAdazopAdhyAyAH khalvAgatA iti, te ca caramazarIrAH, tatazca tAn vijJAya jJAnotpattisthAne muhUrttamAtraM devapUjAM jItamitikRtvA anubhUya Education intemational For Paraine Pte Onl Mor muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH kevalajJAnotpattiH evaM tadanantaram samavasaraNa racanAyAH kathanaM ~460~
Page #462
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] ++++ Jus Educati "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 539 ], bhASyaM [ 114 ...] Avazyaka- 4 dezanAmAtraM kRtvA asaMkhyeyAbhirdevakoTIbhiH parivRto devodyotenAzeSaM panthAnamudyotayan devaparikalpiteSu padmeSu caraNa-hAribhadrInyAsaM kurvan madhyamAnagaryA mahasenavanodyAnaM saMprApta iti gAthArthaH // 539 // // 229 // amaranararAyamahio patto dhammavaracakkavahitaM / bIpi samosaraNaM pAvAe majhimAe u / / 540 // vyAkhyA - sa eva bhagavAn amarAzca narAzca amaranarAH teSAM rAjAnaH tairmahitaH -pUjitaH prAptaH kimityAha-dharmazvAsau varazca dharmavaraH tasya cakravarttitvaM, tatprabhutvamityarthaH / punardvitIyaM samavasaraNam apizabdaH punaH zabdArthe draSTavyaH, pApAyAM madhyamAyAM prApta ityanuvarttate, jJAnotpattisthAnakRtapUjApekSayA cAsya dvitIyatA iti gAthArthaH // 540 // tattha kila somilajotti mANo tassa dikvakAlaMmi / paurA jaNajANavayA samAgayA jannavADaMmi // 541 // vyAkhyA--' tatra' pApAyAM madhyamAyAM, kilazabdaH pUrvavat, somilArya iti brAhmaNaH, tasya 'dIkSAkAle' yAgakAla ityarthaH, 'paurAH' viziSTanagaravAsiloka samudAya: 'janAH' sAmAnyalokAH janapadeSu bhavA jAnapadAH, viSayalokA ityarthaH, | samAgatA yajJapATa iti gAthArthaH // 541 // atrAntare ete ya vivitte uttarapAsaMbhi jannavADassa / to devadANaviMdA kareMti mahimaM jiniMdassa / / 542 / / vyAkhyA -- ekAnte ca vivike uttarapArzve yajJapATakasya tato devadAnavendrAH kurvanti mahimAM jinendrasya, pAThAntaram vA 'kAsI mahimaM jiniMdassa' kRtavanta iti gAthArthaH // 542 // amumevArthe kiJcidvizeSayuktaM bhASyakAraH pratipAdayannAha For Parts Only yavRttiH vibhAgaH 1 ~ 461~ // 229 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #463
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM -/gAthA-], niyukti: [542], bhASyaM [115] (40) prata sUtrAka bhavaNavaivANamaMtarajoisavAsI vimANavAsI ya / savihie saparisA kAsI nANuppayAmahimaM // 115 // (bhASyam) vyAkhyA-bhavanapativyantarajyotirvAsino vimAnavAsinazca sarvaddhyA hetubhUtayA sapariSadaH kRtavantaH jJAnotpattimahimAm iti gAthArthaH // sAmprataM samavasaraNavaktavyatAM prapazcataH pratipAdayatAM dvAragAthAmAha samosaraNe kevaIyA rUMce puccha vAgaraNa soyapariNAme / dANaM ca devamalle malloNayaNe uvari titthaM // 543 // dAragAhA / / vyAkhyA samosaraNe'ti samavasaraNaviSayo vidhirvaktavyaH, ye devAH yat prAkArAdi yadvidhaM yathA kurvntiityrthH| kevaiyatti kiyanti sAmAyikAni bhagavati kathayati manuSyAdayaH pratipadyante ?, kiyato vA bhUbhAgAdapUrve samavasaraNe'dRSTapUrveNa vA sAdhunA aagntvymiti| rUvatti'bhagavato rUpaM vyAvarNanIyaM, 'pucchatti kimutkRSTarUpatayA bhagavataH prayojanamiti pRcchA kAryosaraMca vaktavyaM,kiyanto vA yugapadeva hannataM saMzayaM pRcchantIti, vAgaraNa'ti vyAkaraNaM bhagavato vaktavyaM, yathA yugapadeva saGkhyA-1 tItAnAmapi pRcchatAM vyAkarotIti, 'yucchAvAgaraNa' ti eka vA dvAraM, pRcchAyA vyAkaraNaM pRcchAvyAkaraNamityetadvaktavyaM, 'soyapariNAme'tti zrotRSu pariNAmaH zrotRpariNAmaH, sa ca vaktavyaH,yathA-sarvazrotRNAM bhAgavatI vAk svabhASayA pariNamata iti / 'dANaM ca'tti vRttidAnaM prItidAnaM ca kiyat prayacchanti cakravatyodayaH tIrthakarapravRttikathakebhya iti vaktavyaM / devamale'tti gandhaprakSepAt devAnAM sambandhi mAlyaM devamAlya-valyAdi kaH karoti kiyatparimANaM cetyAdi / 'mallANavaNe'tti mAlyAnayane dIpa anukrama 29 mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 462~
Page #464
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [543], bhASyaM [115...] (40) prata sutrAMka AvazyakayakIyo vidhirasI vaktavyaH, 'uvari titthati uparIti pauruSyAmatikrAntAyAM tIrthamiti-gaNadharo dezanAM karotIti gAthAsamudA- hAribhadI yArthaH / avayavArthaM tu pratidvAraM vakSyAmaH / iyaM ca gAthA keSucitpustakeSu anyatrApi dRzyate, iha punaryujyate, dvAraniyamato | yavRttiH // 230 // saMmohena samavasaraNavaktavyatApratItinivandhanatvAditi / / 543 // Aha-idaM samavasaraNaM kiM yatraiva bhagavAn dharmamAcaSTe vibhAga: 1 tatraiva niyamato bhavatyuta netyAzaGkApanodamukhena prathamadvArAvayavArtha vivRNvannAhajastha apubvosaraNaM jattha va devo mahihio ei / vAudayapupphabaddalapAgAratiyaM ca abhiogA // 544 // vyAkhyA-yatra kSetre apUrva samavasaraNaM bhavati, avRttapUrvamityarthaH, tathA yatra vA bhUtasamavasaraNe kSetre devo maharddhikaH 'eti' Agacchati, tatra kimityAha-vAtaM reNbAdyapanodAya udakavala bhAvireNusaMtApopazAntaye tathA puSpavalaM kSitivibhUSAyai, vaIlazabda udakapuSpayoH pratyekamabhisaMbadhyate,tathA prAkAratritayaM ca sarvametadabhiyogamahantItyAbhiyogyA:-devAH, kurvantIti vAkyazeSaH, anyatra tvaniyama iti gaathaarthH||544|| evaM tAvat sAmAnyena samavasaraNakaraNavidhiruktA, sAmprataM vizeSeNa pratipAdayannAha maNikaNagarayaNacittaM bhUmIbhAgaM samaMtao surabhi / AjoaNaMtareNaM kareMti devA vicittaM tu // 545 // vyAkhyA-maNayaH-candrakAntAdayaH kanaka-devakAJcanaM ratlAni-indranIlAdIni, athavA sthalasamudbhavA maNayaH jala-11 samubhavAni ratnAni, taizcitraM, bhUbhAgaM 'samantataH sarvAsu dikSu 'surabhiM' sugandhigandhayuktaM, kim ?-kurvanti devA vicitraM dIpa %20-%2500 anukrama 112oll JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 463~
Page #465
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [545], bhASyaM [115...] (40) prata sUtrAka CAKACEBOOK tu, kiMparimANamityAha-AyojanAntarato yojanaparimANamityarthaH, punarvicitragrahaNaM vaicitryanAnAtvakhyApanArtham , athavA kurvanti devA vicitraM tu, kiMbhUtam !-maNikanakaratnavicitramiti gAthArthaH // 545 // veMTahAI surabhi jalathalayaM divvakusumaNIhAriM / pairaMti samanteNaM dasavaNNaM kusumavAsaM // 546 // vyAkhyA-vRntasthAyi surabhi jalasthalajaM divyakusumanirjhari prakiranti samantataH dazArddhavarNaM kusumavarSa, bhAvArthaH sugamo, navaraM ni ri-prabalo gandhaprasara iti gaathaarthH|| 546 // | maNikaNagarapaNacitte cAuddisiM toraNe viuvvaMti / sacchattasAlabhaMjiyamaya rahayaciMdhasaMThANe // 547 // vyAkhyA-maNikanakaranacitrANi 'caddisitti catasRSvapi dikSu toraNAni vikurvanti, kiMviziSTAnyata AhachatraM-pratItaM sAlabhajikA:-stambhaputtalikAH 'makara'tti makaramukhopalakSaNaM dhvajAH pratItAH cihAni-svastikAdIni saMsthAnaMtadracanAvizeSa eSa, sacchobhanAni chatrasAlabhajikAmakaradhvajacihnasaMsthAnAni yeSu tAni tathocyante, etAni vyantaradevAH kurvantIti gaathaarthH|| 547 // |tinni ya pAgAravare rayaNavicitte tahiM suragaNiMdA / maNikaMcaNakavisIsagavibhUsie te viuti // 548 // vyAkhyA-trIzca prAkAravarAn ratnavicitrAn tatra suragaNendrAmaNikAJcanakapizIrSakavibhUSitAMste vikurvantIti, bhAvArthaH spaSTaH, uttaragAthAyAM vA vyAkhyAsyati / / 548 // sA ceyamabhaMtara majjha pahiM vimANajoibhavaNAhivakayA u / pAgArA tiSiNa bhave rayaNe kaNage ya rayae ya // 549 // dIpa anukrama T ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~464~
Page #466
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [549], bhASyaM [115...] (40) Avazyaka -% // 23 // prata k sutrAMka vyAkhyA-abhyantare madhye ca bahivimAnajyotirbhavanAdhipakRtAstu AnupUrvyA prAkArAstrayo bhavanti, 'rayaNe kaNage | hAribhadrIya rayae yatti ratneSu bhavo rAtaH ratnamaya ityarthaH, taM vimAnAdhipatayaH kurvanti, kanake bhavaH kAnakA taM jyotirvAsinaH yavRttiH vibhAgaH1 |kurvanti, rAjato-rUpyamayazca taM bhavanapatayaH kurvanti iti gAthArthaH // 549 // maNirayaNahemayAviya kavisIsA savvarayaNiyA dArA |sbbrynnaamy ciya paDAgadhayatoraNavicittA // 55 // __vyAkhyA-maNiratnahemamayAnyapi ca kapizIrSakANi, tatra paJcavarNamaNimayAni prathamaprAkAre vaimAnikAH, nAnAratamayAni dvitIye jyotiSkAH, hemamayAni tRtIye bhavanapataya iti, tathA sarvaralamayAni dvArANi ta eva kurvanti, tathA sarvaratnamayAnyeva mUladalataH patAkAdhvajapradhAnAni toraNAni vicitrANi kanakacandrasvastikAdibhiH, ata eva prAguktaM maNikanakaratnavicitratvameteSAmaviruddhamiti gAthArthaH / / 550 // tatto ya samaMteNaM kAlAgarukuMdurukkamIseNaM / gaMdheNa maNahareNaM dhUvaghaDIo viunti // 51 // vyAkhyA-tatazca samantataH kRSNAgarukundurukkamizreNa gandhena manohAriNA yuktAH, kim ?-dhUpaghaTikA vikurvanti / tridazA eveti gaathaarthH|| 551 // | ukkuDisIhaNAyaM kalayalasaddeNa savvao savvaM / titthagarapAyamUle kareMti devA NivayamANA // 552 // vyAkhyA-tatrotkRSTisiMhanAdaM tIrthakarapAdamUle kurvanti devA nipatamAnAH, utkRSTiH-harSavizeSaprerito dhvanivizeSaH, kiviziSTam !-kalakalazabdena 'sarvataH' sarvAsu dikSu yuktaM 'sarvam' azeSamiti gaathaarthH|| 552 // dIpa anukrama // 23 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 465~
Page #467
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [553], bhASyaM [115...] (40) -SA prata sUtrAka ceidumapeDhachaMdaya AsaNachattaM ca cAmarAo ya / jaM ca'paNaM karaNijjaM kareMti taM vANamaMtariyA // 553 // vyAkhyA-caityagumam-azokavRkSaM bhagavataH pramANAta dvAdazaguNaM tathA pIThaM tadadho ratnamayaM tasyopari devacchandaka tanmadhye siMhAsanaM tadupari chatrAticchatraM ca, caH samuccaye, cAmare ca yakSahastagate, cazabdAt padmasaMsthitaM dharmacakra ca,12 yaccAnyadvAtodakAdi 'karaNIya' kartavyaM kurvanti tad vyantarAM devA iti gAthArthaH // 553 // Aha-kiM yadyatsamavasaraNaM| bhavati tatra tatrAyamitthaM niyoga uta neti, atrocyate sAhAraNaosaraNe evaM jasthihimaM tu osarai / ekku ciya taM savvaM karei bhayaNA u iyaresiM // 54 // vyAkhyA sAdhAraNasamavasaraNe evaM sAdhAraNa-sAmAnyaM yatra devendrA Agacchanti tatraivaM niyogaH, 'jasthitimaM tu osara-18 iti yatra tu RddhimAn samavasarati kazcidindrasAmAnikAdiH tatraika eva tatprAkArAdi sarva karoti, ata eva ca mUlaTIkAkRtA'bhyadhAyi-"asogapAyavaM jiNauccattAo vArasaguNaM sakko viubaI" ityAdi, 'bhayaNA u itaresiM' ti yadIndrA nAgacchanti tato bhavanavAsyAdayaH kurvanti vA na vA samavasaraNamityevaM bhajanetareSAmiti gAthArthaH // 554 // sUrodaya pacchimAe ogAhantI pucao'Ii / dohi paumehiM pAyA maggeNa ya hoi satta'nne // 555 / / vyAkhyA-evaM devairniSpAdite samavasaraNe sUryodaye-prathamAyAM pauruSyAm , anyadA pazcimAyAM 'ogAhatIe'tti avagAhantyAm-AgacchantyAmityarthaH, 'pubao'tItIti pUrvadvAreNa 'atItitti Agacchati pravizatItyarthaH / kathamityAha-dvayoH dIpa anukrama T JAMERatinintamational Shirwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 466~
Page #468
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [555], bhASyaM [115...] (40) prata sUtrAka Avazyaka'padmayoH sahasrapatrayoH devaparikalpitayoH pAdau sthApayanniti vAkyazeSaH, 'maggeNa ya hA~ti satta'paNe tti mArgatazca pRSThatazca chattazca pahAribhadrIbhavanti saptAnye ca bhagavataH padmA iti,tepAMca yadyat pazcimaM tattatpAdanyAsaM kurvato bhagavataH puratastiSThatIti gAthArthaH // 555 // yavRttiH // 232| AyAhiNa pubvamuho tidisi paDirUvagA u devkyaa| jeTThagaNI apaNo vA dAhiNapubve adUraMmi // 556 // vibhAgaH1 WI vyAkhyA-sa evaM bhagavAn pUrvadvAreNa pravizya 'AdAhiNa'tti caityadvamapradakSiNAM kRtvA 'pubamuho'tti pUrvAbhimukha hai| upavizatIti, 'tidisi paDirUvagA u devakaya'tti zeSAsu tisRSu dikSu pratirUpakANi tu tIrthakarAkRtIni siMhAsanAdi yuktAni devakRtAni bhavanti, zeSadevAdInAmapyasmAkaM kathayatIti pratipattyarthamiti, bhagavatazca pAdamUlamekena gaNadhareNAhai virahitameva bhavati, sa ca jyeSTho vA'nyo veti,pAyo jyeSTha iti,sa jyeSThagaNiranyo vA dakSiNapUrvadigbhAge adUre-pratyAsanna eva bhagavato bhagavantaM praNipatya niSIdatIti kriyA'dhyAhAraH, zeSagaNadharA adhyevameva bhagavantamabhivandha tIrthakarasya mArgataH pArvatazca niSIdantIti gAthArthaH // 556 // bhuvanagururUpasya trailokyagatarUpasundarataratvAt tridazakRtapratirUpakANAM kiM tatsAmyamasAmya vetyAzaGkAnirAsArthamAhaje te devehi kayA tidisiM paDirUvagA jiNavarassa / tesipi tappabhASA tayANurUvaM havaha rUvaM // 557 // vyAkhyA-yAni tAni devaiH kRtAni tisRSu dikSu pratirUpakANi jinavarasya, teSAmapi 'tatmabhAvAt tIrthakaramabhAvAt // 23 // dAtadanurUpa tIrthakararUpAnurUpaM bhavati rUpamiti gAthArthaH // 557 // titthAisesasaMjaya devI cemANiyANa samaNIo / bhavaNavaivANamaMtara joisiyANaM ca devIo // 558 // dIpa anukrama wwwtainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 467~
Page #469
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [558], bhASyaM [115...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-'tIrtha' gaNadharastasmin sthite sati 'atisesasaMjaya'tti atizayinaH saMyatAH, tathA devyo vaimAnikAnAM tathA zramaNyaH tathA bhavanapativyantaraNyotiSkAnAM ca devya iti samudAyArthaH / / 558 // avayavArthapratipAdanAya AhakevaliNo tiuNa jiNaM tisthapaNAmaM ca maggao tassa / maNamAdIvi NamaMtA vayaMti sahANasaTThANaM // 559 // | vyAkhyA-kevalinaH 'triguNaM' triHpradakSiNIkRtya 'jinaM tIrthakara tIrthapraNAmaM ca kRtvA mArgataH tasya' tIrthasya gaNadharasya / | niSIdantIti kriyAdhyAhAraH, 'maNamAIvi namaMtA vayaMti saTThANasaThThANa'ti manaHparyAyajJAnino'pi bhagavantamabhivandha | tIrtha kevalinazca punaH kevalipRSThato niSIdantIti / AdizabdAnniratizayasaMyatA api tIrthakarAdInabhivandya manaHparyAyajJAninAM pRSThato niSIdanti, tathA vaimAnikadevyo'pi tIrthakarAdInabhivandya sAdhupRSThataH tiSThanti na niSIdanti, tathA zrama|Nyo'pi tIrthakarasAdhUnabhivandya vaimAnikadevIpRSThataH tiSThanti na nipIdanti, tathA bhavanapatijyotiSkamyantaradecyo'pi tIrthakarAdInabhivandya dakSiNapazcimadigbhAge prathama bhavanapatidevyaH tato jyotiSkavyantaradevyaH tiSThantIti, evaM manaHparyAyajJAnyAdayo'pi namanto prajanti svasthAnaM svasthAnamiti gAthArthaH / / 559 // bhavaNavaI joisiyA boddhavyA vANamaMtarasurA ya / vemANiyA ya maNuyA payAhiNaM jaMca nissAe // 56 // | vyAkhyA-bhavanapatayaH jyotiSkA boddhacyA vyaMtarasurAzca, ete hi bhagavantamabhivandha sAdhUMzca yathopanyAsamevottara-1 pazcime pAyeM tiSThantItyevaM boddhavyAH, tathA vaimAnikA manuSyAzca, cazabdAt khiyazcAsya, cazabdasya vyavahita upnyaasH| kim ?-'payAhiNaM' pradakSiNAM kRtvA tIrthakarAdInabhivandya te'pyuttarapUrvaM digbhAge yathAsaMkhyameva tiSThantIti // 560 // atra ca dIpa anukrama DIDraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 468~
Page #470
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [560], bhASyaM [115...] (40) SANG // 23 // prata sutrAka mUlaTIkAkAreNa bhavanapatidevIprabhRtInAM sthAna niSIdanaM vA spaSTAkSarai!ktam, avasthAnamAtrameva pratipAditaM, pUrvA- hAribhadrIcAryopadezalikhitapaTTakAdicitrakarmabalena tu sarvA eva devyo na niSIdanti, devAH puruSAH striyazca niSIdantIti prati-1 yavRttiH vibhAgaH1 pAdayanti kecana ityalaM prasaGgena / 'jaM ca nissAe'tti, yaH parivAro yaM ca nizrAM kRtvA AyAtaH sa tatpArSe eva tiSTha-18 tIti gAthArthaH // 560 // sAmpratamabhihitamevArtha saMyatAdipUrvadvArAdipravezaviziSTaM pratipAdayannAha bhASyakAra:saMjayavemANitthI saMjaya (i) pubveNa pavisi viirN| kAuM payAhiNaM puccadakkhiNe ThaMti disibhaage||116|| (bhA0) gamanikA-saMyatA vaimAnikastriyaH saMyatyA pUrveNa praveSTuM vIraM kRtvA pradakSiNaM pUrvadakSiNe tiSTanti digbhAge iti gaathaarthH|| joisiyabhavaNavaMtaradevIo dakSiNeNa pavisaMti / ciTThati dakSiNAvaradisiMmi tiguNaM jiNaM kA // 117 // (bhASyam) gamanikA-jyotiSkabhavanavyantaradevyo dakSiNena pravizya tiSThanti dakSiNAparadizi triguNaM jinaM kRtvA iti gaathaarthH|| avareNa bhavaNavAsI vaMtarajoisasurAya aigNtuN| avaruttaradisibhAge ThaMti jiNaM to nmNsittaa||118||(bhaa0) gamanikA-apareNa bhavanavAsino vyantarajyotiSkasurAzcAtigantum aparottaradigbhAge tiSThanti jinaM namaskRtya // 233 // iti gaathaarthH|| samahiMdA kappasurA rAyANaraNArio udINeNaM pavisittA pubvuttaradisI ciTThati pNjliaa||119|| (bhA0) dIpa anukrama T wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 469~
Page #471
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [160...], bhASyaM [119] (40) prata ASSAXAS** sUtrAka gamanikA-samahendrAH kalpasurA rAjAno narA nAryaH 'audIcyena' uttareNa ityarthaH, pravizya pUrvottaradizi tiSThanti prAJjalaya iti gAthArthaH // bhAvArthaH sarvAsAM sugama eva / / abhihitArthopasaGghahAya idamAha| ephekIya disAe tigaM tigaM hoi sanniviDaM tu / Adicarime vimissA dhIpurisA sesa paseyaM // 51 // vyAkhyA-pUrvadakSiNAaparadakSiNAaparottarApUrvottarANAme kaikasyAM dizi uktalakSaNam saMyatavaimAnikAGganAsaMyatyAdi trika trikaM bhavati sanniviSTaM tu, Adicarame pUrvadakSiNApUrvottaradigadvaye vimizrAH saMyatAdayaH strIpuruSAH zeSadigUdvaye 7 pratyeka bhavantIti gAthArthaH // 567 // teSAM cetthaM sthitAnAM devanarANAM sthitipratipAdanAya AhaetaM mahiDDiyaM paNivayaMti Thiyamavi vayaMti pnnmNtaa|nnvi jaMtaNA Na vikahA Na paropparamaccharoNa bhayaM // 562 // vyAkhyA-ye'lpardhayaH pUrva sthitAH te AgacchantaM mahardika praNipatanti, sthitamapi mahaddhi pazcAdAgatAH prnnmnto| bajanti, tathA nApi yantraNA-pIDA na vikathA na parasparamatsaro na bhayaM teSAM virodhisattvAnAmapi bhavati, bhagavato'nubhAvAt , iti gAthArthaH // 562 / / ete ca manuSyAdayaH prathamaprAkArAntara eva bhavanti ye uktAH, yata AhabiiyaMmi haoNti tiriyA taie pAgAramantare jaannaa|paagaarjddhe tiriyA'vi hoti patteya missA vA // 563 // | vyAkhyA-dvitIye prAkArAntare bhavanti tiryazcaH, tathA tRtIye prAkArAntare yAnAni, 'prAkArajaDhe' prAkArarahite || bahirityarthaH, tiryazco'pi bhavanti, apizabdAt manuSyA devA api, te ca pratyeka mizrA veti, te punaH pravizanto bhavanti nirgacchantazcaike iti gAthArthaH // 563 // dvAram 1 / dvitIyadvArAvayavArthamabhidhitsuH saMbandhagAthAmAha dIpa anukrama Siwaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 470~
Page #472
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [564], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAMka Avazyaka savvaM ca desavirati sammaM ghecchati va hoti kahaNA uiharA amUDhalakkho na kahei bhavissai Na taMca // 564 // hAribhadrI Kaa vyAkhyA-'sadhaM ca desaviratiti sarvaviratiM ca dezaviratiM ca,viratizabda ubhayathApi sambadhyate, samyaktvaM grahISyatiIyavRttiH // 234|| davA bhavati kathanA tu pravartate kathanamityarthaH, 'ihara' tti anyathA na mUDhalakSo'mUDhalakSaH sarvajJeyAviparItavettA ityarthaH,dA vibhAgAra | kim ,na kathayati / Aha-samavasaraNakaraNaprayAso vibudhAnAmanarthakaH,kRte'pi niyamato'kathanAt ityAha-bhaviSyati na tacca, yad bhagavati kathayatyanyatamo'pyanyatamatsAmAyikaM na pratipadyate iti, bhaviSyatkAla strikAlopalakSaNArtha iti / gAthArthaH // 564 // 'kevaiya'tti kiyanti sAmAyikAni manuSyAdayaH pratipadyante ityAhamaNue caumaNNayaraM tirie tiNNi va duve ca paDibaje / jai natthi niyamaso cipa suresu sammattapaDivattI // 56 // athavA-kathaM bhaviSyati na taccetyAha-yataH-'maNue gAhA / vyAkhyA-manuSye pratipattari caturNAmanyatamapratipattiriti, pAThAntaraM vA 'maNuo cau aNNataraMti manuSyazcaturNAmanyatamatmatipadyate, tiryaJcaH trINi vA-sarvavirativarjAni, dve cA-samyaktvazrutasAmAyike pratipadyante iti / yadi nAsti manuSyatirazca kazcitpratipattA tato niyamata eva sureSu samyaktvapratipattirbhavatIti gaathaarthH|| 565 // sa cetthaM dharmamAcaSTetitthapaNAma kAuM kahei sAhAraNeNa saddeNaM / sabvesiM sapaNINaM joyaNaNIhAriNA bhagavaM // 566 // // 234 // | vyAkhyA-namastIrthAyetyabhidhAya praNAmaM ca kRtvA kathayati, sAdhAraNena pratipattimaGgIkRtya zabdena, keSAM sAdhAraNePInetyAha-'sarveSAm' amaranaratirazcAM samjhinAM, kiMviziSTena ?-'yojananirjhariNA' yojanavyApinA bhagavAniti, etaduktaM | AGRA dIpa anukrama Jantainm munitam muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 471~
Page #473
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [566], bhASyaM [119...] (40) prata - sUtrAka 4 bhavati-bhAgavato dhvaniH azeSasamavasaraNasthasajijijJAsitArthapratipattinivandhanaM bhavati, bhagavataH sAtizayatvAditi gAthArthaH // 556 // Aha-kRtakRtyo bhagavAn kimiti tIrthapraNAma karotIti !, ucyatetappubbiyA arahayA pUiyapUtA ya viNayakammaM ca / kayakicco'pi jaha kahaM kahae Namae tahA titthaM // 567 // vyAkhyA-tIrdha-zrutajJAnaM tatpUrvikA 'arhattA' tIrthakaratA, tadabhyAsaprApteH, pUjitena pUjA pUjitapUjA sA ca kRtA'sya bhavati, lokasya pUjitapUjakatvAd , bhagavatA'pyetatpUjitamiti pravRtteH, tathA 'vinayakarma ca vakSyamANavainayikadharmamUlaM kRtaM bhavati, athavA-kRtakRtyo'pi yathA kathAM kathayati namati tathA tIrthamiti / Aha-idamapi dharmakathanaM kRtakRtyasyAyuktameva, na, tIrthakaranAmagotrakarmavipAkatvAt , uktaM ca-'taM ca kathaM vedijjatI'tyAdi gAthArthaH // 567 // Aha-ka kena sAdhunA kiyato vA bhUbhAgAt samavasaraNe khalvAgantavyam , anAgacchato vA kiM prAyazcittamiti , ucyatejattha apuSvosaraNaM na diDapujyaM va jeNa samaNeNaM / bArasahiM joyaNehiM so ei aNAgame lahuyA // 518 // vyAkhyA-yatrApUrva samavasaraNaM, tattIrthakarApekSayA abhUtapUrvamityarthaH,na dRSTapUrva vA yena zramaNena dvAdazabhyo yojanebhyaH sa Agacchati, 'anAgacchati' avajJayA tato'nAgame sati'lahuga' tti catuleghavaHprAyazcittaM bhavatIti gaathaarthH||55||dvaarm|| anye tvekagAthayaivAnayA prakRtadvAravyAkhyAM kurvate, sA'pyaviruddhA vyutpannA ceti ||ruuppRcchaadvaaraavyvaardhN vivRNvan Aha-18 sabvasurA jai rUvaM aMguhapamANayaM viubvejaa| jiNapAryaguha pahaNa sohae taM jhiNgaalo||569|| *taba kayaM vedyate?. - 0 dIpa 4 anukrama wwjanataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 472~
Page #474
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [569], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgA1 // 235 / / prata sutrAMka vyAkhyA-kIya bhagavato rUpamityata Aha-sarvasurA yadi rUpamazeSasundararUpanirmApaNazaktyA aGguSThapramANaka viku- vIran tathApi jinapAdAnuSTha prati na zobhate tadU yathA'jhAra iti gAthArthaH // 569 // sAmprataM prasaGgato gaNadharAdInAM rUpasampadabhidhitsayA''hagaNahara AhAra aNuttarA (ya)jAva vaNa cakki vAsu blaa|mnnddliyaa tAhINA chahANagayA bhave sesA // 570 vyAkhyA-tIrthakararUpasampatsakAzAdanantaguNahInA gaNadharA rUpato bhavanti, gaNadhararUpebhyaH sakAzAdanantaguNahInA khalvAhArakadehAH, AhArakadeharUpebhyo'nantaguNahInAH 'anuttarAzce' ti anuttaravaimAnikA bhavanti, evamanantarAnantaradeharUpebhyo'nantaguNahAnirdraSTacyA, aveyakAcyutAraNaprANatAnatasahasrAramahAzukralAntakabahAlokamAhendrasanatkumArezAnasIdharmabhavanavAsijyotiSkavyantaracakravartivAsudevabaladevamahAmANDalikAnAmityata evAha-'jAva vaNa caki vAsu balA / maMDaliyA tA hINatti' yAvat vyantaracakravattivAsudevavaladevamANDalikAstAvat anantaguNahInAH, 'chaTvANagayA bhave sesa'tti zeSA rAjAno janapadalokAzca padasthAnagatA bhavanti,anantabhAgahInA vA asoyabhAgahInA vA samaveyabhAgahInA vA soyaguNahInA vA asakveyaguNahInA vA anantaguNahInA vA iti gAthArthaH // 570 // utkRSTarUpatAyAM bhagavataH pratipAda|yituM prakrantAyAmidaM prAsaGgikaM rUpasaundaryanivandhanaM saMhananAdi pratipAdayannAha saMghayaNa rUva saMThANa vaNNa gai satta sAra ussAsA / emAiNuttarAI havaMti nAmodae tassa // 571 // vyAkhyA-'saMhanana' vanaRSabhanArAcaM 'rUpam' uktalakSaNaM 'saMsthAna' samacaturanaM 'varNo dehacchAyA 'gatiH' gamanaM dIpa anukrama // 235 // T wlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: gaNadharANAm rUpa-saMpatAdinAM varNanaM ~ 473~
Page #475
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [171], (40) bhASyaM [119...] 4444 prata sUtrAka 'satva' vIryAntarAyakarmakSayopazamAdijanya AtmapariNAmaH, sAro dvidhA-bAhyo'bhyantarakSa, bAyo gurutvam , Abhyantaro jJAnAdiH,'ucchAsaH'pratIta eva,saMhananaM ca rUpaMca saMsthAnaM ca varNazca gatizca sattvaM ca sArazca ucchAsazceti smaasH| evamAdIni vastUnyanuttarANi bhavanti tasya bhagavataH, AdizabdAt rudhiraM gokSIrAbhaM mAMsaM cetyAdi, kuta ityAha-'nAmodayAditi nAmAbhidhAnaM karmAnekabhedabhinnaM tadudayAditi gAthArthaH // 571 // Aha-anyAsAM prakRtInAM vedanA gotrAdayo nAno vA ye indriyAGgAdayaH prazastA udayA bhavanti te kimanuttarA bhagavataH chadmasthakAle kevalikAle vA uta neti ?, atrocyatepagaDINa aNNAsuvi pasastha udayA aNuttarA hoti / khaya uvasame'pi ya tahA khapammi avigppmaahNsu||572 | vyAkhyA-pagaDINaM aNNAsuvi' ti, pachyarthe saptamI, prakRtInAmanyAsAmapi prazastA udayA uccairgotrAdayo bhavanti, kimitarajanasyeva , netyAha-'anuttarA' ananyasadRzA ityarthaH, apizabdAnAno'pi ye'nye jAtyAdaya iti / 'khaya uvasame'vi ya taha ti,kSayopazame'pi sati ye dAnalAbhAdayaH kAryavizeSA apizabdAdupazame'pi ye kecana te'pyanuttarA bhavanti iti kriyAyogaH, tathA karmaNaH kSaye sati kSAyikajJAnAdiguNasamudayam 'avigappamAhaMsutti avikalpa-vyAvarNanAdivikalpAtItaM sarvottamamAkhyAtavantaH tIrthakRdgaNadharA iti gAthArthaH // 572 // Aha-asAtavedanIyAdyAH prakRtayo nAmno vA yA azubhAstAH kathaM tasya duHkhadA na bhavanti iti ?, atrocyateassAyamAjhyAo jAvi ya asuhA havaMti pgddiio|nnibrslvovv pae Na hoti tA asuhayA tassa // 573 // vyAkhyA-asAtAdyAH yA api ca azubhA bhavanti prakRtayaH, tA api nimbarasalava iva 'payasi' kSIre lavo-binduH, dIpa anukrama marwlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 474~
Page #476
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [573], bhASyaM [119...] (40) // 236 // prata sutrAMka -15% na bhavanti tAH azubhadAH asukhadA vA 'tasya' tIrthakarasyeti gAthArthaH // 573 / uktamAnuSaGgika, prakRtadvAramadhikRtyAhautkRSTarUpatayA bhagavataH kiM prayojanamiti ?, atrocyate, yavRttiH dhammodaeNa rUvaM karati rUvassiNo'vi jai dhamma / gijzavao ya surUvo pasaMsimo teNa rUvaM tu // 674 // vyAkhyA-durgatI prapatantamAtmAnaM dhArayatIti dharmaH tasyodayaH tena rUpaM bhavatIti zrotAro'pi pravartante, tathA kurvanti 'rUpasvino'pi' (vassiNo'vi) rUpavanto'pi yadi dharma tataH zeSaiH sutarAM karttavya iti zrotRbuddhiHpravartate, tathA 'mAhyavAkyaca' AdeyavAkyazca surUpo bhavati, candAt zrotRrUpAcabhimAnApahArI ca ataH, prazaMsAmo bhagavatastena rUpamiti gaathaarthH|| 571 // dvAram / athavA pRccheti bhagavAn devanaratirazcAM prabhUtasaMzayinAM kathaM vyAkaraNaM kurvan saMzayavyava|cchittiM karotIti !, ucyate, yugapat , kimityAha| kAleNa asaMkhaNavi saMkhAtItANa saMsaINaM tu |maa saMsayavocchittI na hoja kamavAgaraNadosA // 575 // vyAkhyA-kAlenAsayeyenApi samAtItAnAM saMzayinA-devAdInAM mA saMzayavyavacchittirna bhavet, kutH|-krmvyaa-18 karaNadoSAt, ato yugapat vyAgRNAtIti gAthArthaH // 575 // yugapaLyAkaraNaguNaM pratipipAdayiSurAhasabvattha avisamattaM rihiviseso akAlaharaNaM ca / savaNNupacao'vi ya aciMtaguNabhUtio jugarva // 17 // R236 // vyAkhyA-'sarvatra' sarvasatveSu 'aviSamatvaM' yugapat kathanena tulyatvaM bhagavata iti, rAgadveparahitasya tulyakAlasaMzayinAM 18 yugapat jijJAsatAM kAlabhedakathane rAgetaragocaracittavRttiprasaGgAt , sAmAnyakevalinAM tatprasaGga iti cet , na, teSAmitthaM dIpa 45 anukrama JISEX Surajaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 475~
Page #477
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [576], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka dezanAkaraNAnupapatteH, tathA RddhivizeSazcAyaM bhagavato-yad yugapat sarveSAmeva saMzayinAmazeSasaMzayadhyavarichasi karotIti / / akAlaharaNaM cetthaM bhagavataH, yugapat saMzayA'pagamAt, kramakathane tu kasyacit saMzayino'nivRttasaMzayasyaiva maraNaM sthAt, na ca bhagavantamaSyavApya saMzayanivRttyAdiphalarahitA bhavanti prANina iti, tathA sarvajJapratyayo'pi ca teSAmitvameva bhavati, na ghasarvajJo hagatAzeSasaMzayApanodAyAlamiti, kramavyAkaraNe tu kasyacidanapetasaMzayasya tatpratItyabhAvaH syAt, tathA'cintyA guNabhUtiH-acintyA guNasaMpad bhagavata iti, yasmAdete guNAstato yugapatkathayati iti gAthArthaH // 576 // dvAram // zrotRpariNAmaH paryAlocyate-tatra yathA sarvasaMzayinAM samA sA pAramezvarI vAgazeSasaMzayonmUlanena svabhASayA. pariNamate tathA pratipAdayannAhavAsodayassa va jahA vaNNAdI hoti bhAyaNavisesA / sabvesipi sabhAsA jiNabhAsA pariName evaM // 577 // vyAkhyA-'varSodakasya vA' pRSTa dhudakasya vA, vAzabdAt anyasya vA, yathaikarUpasya sataH varNAdayo bhavanti, bhAjanavizepAt, kRSNasurabhimRttikAyAM svaccha sugandhaM rasavacca bhavati upare tu viparItam , evaM sarveSAmapi zrotRRNAM svabhASayA jinabhASA pariNamata iti gAthAthaiH // 577 // tIrthakaravAcaH saubhAgyaguNapratipAdanAyAhasAhAraNAsavate taduvaogo u gAhagagirAe / na ya nivijvai soyA kiDhivANiyadAsiAharaNA // 578 // vyAkhyA-sAdhAraNA-anekapANiSu svabhASAtvena pariNAmAt narakAdibhayarakSaNatvAdvA, asapalA-advitIyA, sAdhAraNA(cA)'sAvasapanA ceti samAsaH, tasyAM sAdhAraNAsapanAyAM satyA, kim !, tasthAmupayogastadupayoga eva bhavati zrotuH, dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 476~
Page #478
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 578 ], bhASyaM [ 119...] Avazyaka- 6 tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt kasyAM 1-grAhayatIti grAhikA, grAhikA cAsau gIzca grAhakagIH tasyAM grAhakagiri, upayoge satya* pyanyatra nirvedadarzanAdAha-na ca nirvidyate zrotA, kutaH khalvayamartho'vagantavyaH 1 ityAha-- kiNddhivnniguudaasyudaah||237|| raNAditi, taccedam - egassa vANiyagassa ekA kiDidAsI, kiDhI therI, sA gose kahANaM gayA, tahAcuhAkilaMtA majjhaNhe AgayA, atithevA kaTThA ANIyatti piTTitA bhukkhiyatisiyA puNo paDaviyA, sA ya cahuM kahayabhAraM ogAhatIe porusIe gahAyAgacchati, kAlo ya jehAmUlamAso, aha tAe therIe kaDabhArAo evaM kaThThe paDiyaM, tAhe tAe oNamittA taM gahiyaM taM samayaM ca bhagavaM titthagarI dhammaM kahiyAio joyaNanIhAriNA sareNaM, sA therI taM sadda surNetI taddeva oNatA soumAdattA, uNheM khuhaM pivAsa parissamaM ca na viMdai, sUratthamaNe titthagaro dhammaM kaheumuDio, therI gayA / evaMsavvAuapi soyA khavejja jaha hu sayayaM jiNo khe| sIuNhakhuSpivAsAparissamabhae avigarNeto // 579 // vyAkhyA - bhagavati kathayati sati sarvAyuSkamapi zrotA kSapayet bhagavatsamIpavatyeMva, yadi hu 'satatam' anavarataM jinaH kathayet / kiMviziSTaH sannityAha- zItoSNakSutpipAsAparizramabhayAnyavigaNayanniti gaathaarthH| 579 | dvAram / sAmprataM dAnadvA 1 ekasya vaNijaH ekA kASThikI dAsI, kASThikI sthavirA, sA gose ( pratyuSasi ) kASThebhyo gatA, tRSNAdhAkAntA madhyAdve bhAgatA, atikhokAni kAThAnyAnItAnIti pihitA bubhukSitatRSitA punaH prasthApitA, sA ca gRhantaM kASThabhAramacagAhamAnAyAM paurabhyAM gRhItvA gacchati, kAla jyeSThAmUDho mAsaH atha tasyAH svavirAyAH kASThabhArAt pu kAeM patitaM tadA tayAvanamya tagRhItaM tasmin samaye ca bhagavAMstIrthakaro dharma kathitavAn yojanavyApinA svareNa sA svavirA taM zabdaM zRNvantI tathaivAvanatA zrotumArabdhA, uSNaM pipAsAM parizramaM ca na veti sUryAstamaye tIrthakaro dharma kathavisvotthitaH, sthavirA tA. For First hAribhadrI* yavRttiH vibhAgaH 1 ~ 477 ~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 237 // www.joncibrary.org
Page #479
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [579], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka rAvayavArthamadhikRtyocyate-tatra bhagavAn yeSu nagarAdiSu viharati, tebhyo vArtA ye khalvAnayanti, tebhyo yatprayacchanti vRttidAnaM prItidAnaM ca cakravatyodayastadupapradidarzayiSurAhavittI u suvapaNassA pArasa addhaM ca sayasahassAI / tAvaiyaM ciya koDI pItIdANaM tu cakissa // 580 // | vyAkhyA-'vRttistu' vRttireva niyuktapuruSebhyaH, kasyetyAha-suvarNasya, dvAdaza arddha ca zatasahasrANi, arddhatrayodaza suvarNalakSA ityarthaH, tathA tAvatya eva kovyaH prItidAnaM tu,keSAmityAha-cakravartinAM, tatra vRttiryA paribhASitA niyuktapuruSebhyaH, prItidAnaM yad bhagavadAgamananivedane paramaharSAt niyuktarebhyo dIyata iti, tatra vRttiH saMvatsaraniyatA, prItidAnamaniyatam , iti gAthArthaH // 580 // evaM ceva pamANaM NavaraM rayayaM tu kesavA diti / maMDaliANa sahassA pIIdANaM sayasahassA // 581 // vyAkhyA-etadeva pramANaM vRttiprItidAnayoH, navaraM 'rajataM turUppaM tu 'kezavA' vAsudevA dadati, tathA mANDalikAnAM rAjJAM sahasrANyarddhatrayodaza rUpyasya vRttiniyuktebhyo veditavyA, 'pIIdANaM satasahassa' ti 'sUcanAt sUtra' miti prItidAnamarddhatrayodazazatasahasrANyavagantavyAnIti gaathaangkH|| 581 // kimeta eva mahApuruSAH prayacchanti ?, netyAhabhattivihavANurUpaM aNNe'vi ya deti inbhmaaiiyaa| soUNa jiNAgamaNaM niuttamaNioiesuM vA // 582 // vyAkhyA-bhaktivibhavAnurUpaM anye'pi ca dadati ibhyAdayaH, ibhyo-mahAdhanapatiH, AdizabdAt nagarapAmabhogikAdayaH, kadA:-zrutvA jinAgamanaM,kebhyo ?-niyuktAniyojitebhyo veti,gaathaarthH||582|| teSAmitthaM prayacchatAM ke guNA iti',ucyate dIpa anukrama T Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 478~
Page #480
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [583], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka // 23 // vattiH prata sUtrAka devANuasi bhattI pUSA thirakaraNa sttannukNpaa| sAodaya dANaguNA pabhAvaNA ceva tisthassa // 583 // hAribhanI vyAkhyA-devAnuvRttiH kRtA bhavati, kathaM ?, yato devA api bhagavataH pUjAM kurvantyataH tadanuvRttiH kRtA bhavati, tathA bhaktizca bhagavataH kRtA bhavati, tathA pUjA ca, tathA sthirIkaraNamabhinavazrAddhakAnAM, tathA kathakasattvAnukampA ca kRteti, tathA vibhAgA? sAtodayavedanIya badhyate, ete dAnaguNAH, tathA prabhAvanA caiva tIrthasya kRtA bhavatIti gAthArthaH // 583 // dvAraM // sAmprataM | | devamAlyadvArASayavArthemadhikRtyocyate-tatra bhagavAna prathamAM sampUrNapauruSI dharmamAcaSTe, avAntare devamAlyaM pravizati, bali-1 hai rityarthaH, Aha-kastaM karoti iti ?, ucyate rAyA va rAyamaco tassa'saI parajaNavao vaa'vi| dubalikhaMDiyavalichaDiyartadulANADhagaM kalamA // 584 // - byAkhyA-rAjA vA' cakravartimaNDalikAdi: 'rAjAmAtyovA' amAtyo-mantrI,tasya rAjJo'mAtyasya vA asati-abhAve nagaranivAsiviziSTalokasamudAyaH pauraM tatkaroti, prAmAdiSu janapado vA, atra janapadazabdena tanivAsI lokaH parigRhyate, Psa kiMviziSTaH kiMparimANo vA kriyata iti !, Ai-'vubbalI'tyAdi,tatra durbalikayA khaNDitAnAM 'balI'ti balavatyA chaTi-2 tAnAM tandulAnAm ADhaka-catuHprasthaparimANaM, 'kalame ti prAkRtazailyA kalamAnAM-tandulAnAm iti gAthArthaH // 584 // hai kiMviziSTAnAmiti? Aha | // 238 // bhAiyapuNANiyANaM akhaMDaphuDiyANa phlgsriyaannN| kIraha balI murAvi yatattheva chuhaMti gaMdhAI // 585 // vyAkhyA-vibhaktapunarAnItAnAM bhAjanam-IzvarAdigRheSu vInanArthamarpaNaM tebhyaH pratyAnayanaM-punarAnayanamiti, vibhakA dIpa anukrama JanEas Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 479~
Page #481
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [585], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka bhavate punarAnItAzceti samAsaH, teSAM, kiMviziSTAnAm -akhaNDAH-sampUrNAvayavAH asphuTitAH-rAjIrahitAH, akhaNDAzca te'sphuTitAzca iti samAsaH,teSAM, phalagasaritANaM'ti phalakavInitAnAm evaMbhUtAnAmADhakaM kriyate baliH, surA api ca tatraiva balau prakSipanti gandhAdIniti gAthArthaH ||585||dvaar|maalyaanyndvaarN,idaaniiN tamitthaM niSpannaM baliM rAjAdayastridazasahitAH gRhItvA tUninAdena digmaNDalamApUrayantaH khalvAgacchanti,pUrvadvAreNa ca pravezayanti,atrAntare bhagavAnapyupasaMharatIti, AhabalipavisaNasamakAlaM puvvahAreNa ThAti parikahaNA / tiguNaM purao pADaNa tassaddhaM avaDiyaM devA // 586 / / / / vyAkhyA-pUrvadvAreNeti vyavahita upanyAsaH, baleH pravezanaM pUrvadvAreNa, balipravezanasamakAlaM tiSThati uparamate dharmakatheti, 'tiguNaM purao pADaNa' pravizya rAjAdibalivyagradeho bhagavantaM triH pradakSiNIkRtya taM baliM tatpAdAntike purataH pAtayati, tasya cArddhamapatitaM devAH gRhanti, iti gAthArthaH / / 586 // addhahaM ahivaiNo avasesaM havaha pAgayajaNassa / sabvAmayappasamaNI kuppai Na'NNo ya chammAse // 587 // hai vyAkhyA-zeSArddhasya arddha-arddhArddha tadadhipaterbhavati rAjJa ityarthaH, avazeSa yaddalerAste tadbhavati kasya ?, prakRtiSu bhavaH prAkRto-janastasya, sa cetdhaMsAmo bhavati-tataH sikuthenApi zirasi prakSiptena rogaH khalUpazamaM yAti, apUryazca SaNmAsAna yAvanna bhavatIti, Aha ca-sarvAmayaprazamanaH, kupyati nAnyazca SaNmAsaM yAvat / prAkRtazailyA strIliGganirdeza iti gAthArthaH // 587 // dvAram // apare tvanantaroktadvAradvayamaSyekadvArIkRtya vyAcakSate, tathApi avirodha iti / itthaM balau prakSipte bhagavAn prathamAt prAkArAntarAt uttaradvAreNa nirgatya uttarapUrvAyAM dizi devacchandake yathAsukhaM samAdhinA vyavatiSThata dIpa anukrama JABERaunihathiational dainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 480~
Page #482
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [587], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAMka Avazyaka iti / bhagavatyutthite dvitIyapauruSyAmAdyagaNadharo'nyatamo vA dharmamAcaSTe / Aha-bhagavAneva kimiti nAcaSTe ?, tatkathane hai ke guNA iti', ucyate yavRttiH // 239 // kheyaviNoosIsaguNadIvaNA paJcaoubhayao'vi / sIsAyariyakamo'viya gaNaharakahaNe guNA hoti||18|| vibhAgaH1 vyAkhyA-khedavinodo bhagavato bhavati, parizramavizrAma ityarthaH, tathA 'ziSyaguNadIpanA' ziSyaguNaprakhyApanA ca kRtA bhavati, tathA pratyaya ubhayato'pi zrotaNAmupajAyate-yathA bhagavatA'bhyadhAyi tathA gaNadhareNApi, gaNadhare vA tadana3ntaraM taduktAnuvAdini pratyayo bhavati zroNAm-nAnyathAvAcayamiti, tathA ziSyAcAryakramo'pi ca darzito bhavati, KAcAryAt upazrutya yogyaziSyeNa tadarthAndhAkhyAnaM karttavyamiti, ete gaNadharakathane guNA bhavanti iti gAthArthaH // 588 // Aha-sa gaNadharaH kva niSaNNaH kathayatIti, ucyaterAovaNIyasIhAsaNe niviTTho va pAyavIDhami / jiTTho annayaro vA gaNahArI kahai bIAe // 589 // vyAkhyA-rAjJA upanItaM rAjopanItaM rAjopanItaM ca tat siMhAsanaM ceti samAsaH, tasmin rAjopanItasiMhAsane upaviSTo vA bhagavatpAdapIThe, sa ca jyeSThA anyataro vA gaNaM-sAdhvAdisamudAyalakSaNaM dhArayituM zIlamasyeti gaNadhArI kathayati dvitIyAyAM pauruSyAmiti gAthArthaH // 589 // Aha-sa kathayan kathaM kathayatIti ?, ucyate // 239 // CkhAIe'vi bhave sAhai jaM vA parou pucchijjA / Na ya NaM aNAisesI viyANaI esa chaumattho ||590dii vyAkhyA-samAtItAnapi bhavAn , asaGkhyeyAnityarthaH, kiM ?-'sAhaitti dezIvacanataH kathayati, etaduktaM bhavati 464 dIpa anukrama T JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 481~
Page #483
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [590], (40) bhASyaM [119...] prata sUtrAka |asaGkhyeyabhaveSu yadabhavadbhaviSyati vA, yadvA vastujAtaM parastu pRcchet tatsarva kathayatIti, anenAzeSAbhilApyapadArthapra|tipAdanazaktimAha, kiM bahunA ?-'na ca' naiva, Namiti vAkyAlaGkAre, 'aNAisesitti anatizayI avadhyAdyatizayarahita ityarthaH,vijAnAti yathA eSa gaNadharachadmastha iti,azeSapraznottarapradAnasamarthatvAttasyeti gAthArthaH // 590 // samavasaraNaM samattaM / evaM tAvatsamavasaraNavaktavyatA sAmAnyenoktA, prakRtamidAnI prastUyate-tatra bhagavataH samavasaraNe niSpanne satyatrAntare | devajayazabdasammizradivyadundubhizabdAkarNanotphullanayanagaganAvalokanopalabdhasvargavadhUsametasuravRndAnAM yajJapATakasamIpAbhyAgatajanAnAM paritoSo'bhavad-aho viSTaM, vigrahavantaH khalu devA AgatA ityAha|taM divvadevaghosaM soUNaM mANusA tahiM tuhA / aho(hu) jaNNieNa jaDaM devA kira AgayA ihaI // 591 / / vyAkhyA-taM divyadevaghopaM zrutvA manuSyAH 'tatra' yajJapATe tuSTAH, 'aho vismaye, yajJena yajati lokAniti yAjJikaH | teneSTaM, kutaH-ete devAH kila AgatA atreti, kilazabdaH saMzaya eva, teSAmanyatra gamanAditi gaathaarthH||591 // tatra ca yajJapATe vedArthavidaH ekAdazApi gaNadharA RtvijaH samanvAgatA ityAha caekkArasavi gaNaharA sabve ugNayavisAlakulavaMsA / pAvAe~ majjhimAe samosaDhA jannavADammi // 592 // vyAkhyA-ekAdazApi gaNadharAH samavastAH yajJapATa iti yogaH, kiMbhUtA ityAha-'sarve' niravazeSAH unnatAH-pradhAnajAtitvAt vizAlAH-pitAmahapitRvyAdhanekasamAkulAH kulAmyeva vaMzAH-anvayA yeSAM te tathAvidhA, pApAyAM dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 482~
Page #484
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [592], bhASyaM [119...] (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sUtrAka Avazyaka madhyamAyAM 'samavastAH' ekIbhUtAH, va?-yajJapATa iti gAthArthaH ||592||aah-kimaadyaaH kinAmAno vA ta ete gaNadharAH iti ?, ucyate | // 24 // paDhamittha iMdaI vidao uNa hoha aggibhUhatti / taie ya vAubhUI tao viyatte suhamme ya / / 593 // vyAkhyA-prathamaH 'atra' gaNadharamadhye indrabhUtiH, dvitIyaH punarbhavati agnibhUtiriti, tRtIyazca vAyubhUtiH, tato vyaktaH caturthaH sudharmazca paJcamaH, iti gAthArthaH / / 593 // maMDiyamoriyaputte akaMpie ceva apalabhASA ya / meyaje ya pabhAse gaNaharA hoMti vIrassa // 594 // vyAkhyA-maNDikaputraH mauryaputraH, putrazabdaH pratyekamabhisambadhyate, akampitazcaiva acalabhrAtA ca metAryazca prabhAsaH, ete gaNadharA bhavanti vIrasya iti gAthArthaH // 594 // kAraNa NikakhamaNaM vocchaM eesi ANupuvIe / titthaM ca suhammAo NiravacA gaNaharA sesA // 595 // | vyAkhyA-'yatkAraNaM' yannimittaM niSkramaNaM yattadonityasambandhAt tat vakSye 'eteSAM gaNadharANAm 'AnupUrvyA' paripAvyA, tathA tIrtha ca sudharmAt saJjAtaM, 'nirapatyA' ziSyagaNarahitAH gaNadharAH 'zeSAH' indrabhUtyAdayaH iti gaathaarthH| An595 // tantra jIvAdisaMzayApanodanimittaM gaNadharaniSkramaNamitikRtvA yo yasya saMzayastadupadarzanAyAha-- * sudharmeti spAvAcyaM, paraM sudharma iti saMjJA takha, yadvA 'suH pUjAyA' miti tatpuruSe anAdisvAde sudharma iti, atha ca samAsAntavidheranityasvAd , athavA pAdhimmatecAna vikalpata eveti bodhya payAyathaM mudhiyA. dIpa anukrama 25556565 JABERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: gaNadharANAm nAmAni evaM saMbaMdhita-varNanaM, teSAm saMzayA: viSaye bhagavad-kathanaM tathA saMzaya-nivAraNaM ~ 483 ~
Page #485
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [596], bhASyaM [119...] (40) 646464 prata sUtrAka % jIdhe kamme tajjIva bhUrya tArisaya baMdhamokkhe ya / devA jeraieM yA puNe paraloya vyANe // 596 // vyAkhyA-ekasya jIve saMzayaH-kimasti nAsti iti, tathA parasya karmaNi, jJAnavaraNIyAdilakSaNaM karma kimasti nAsti ? iti, aparasya 'tajIve' tti kiM tadeva zarIraM sa eva jIva uta anya iti, na jIvasattAyAm iti, tathA 'bhUte ti aparasya bhUteSu saMzayaH, pRthivyAdIni bhUtAni santi na veti, aparasya 'tArisaya' tti kiM yo yAdRza iha bhave sa tAdRza eva anyasminnapi ? uta neti, 'bandhamokkhe yatti aparasya tu kiM bandhamokSI staH uta na iti, Aha-karmasaMzayAt asya ko vizeSa iti ?, ucyate, sa karmasattAgocaraH, ayaM tu tadastitve satyapi jIvakarmasaMyogavibhAgagocara iti, tathA aparasya devAH kiM santi ? neti vA, aparasya tu nArakAca saMzayagocarAH, kiM te santi na santi vA ?, tathA aparasya puNye saMzayaH, karmaNi satyapi kiM puNyameva prakarSaprAptaM prakRSTasukhahetuH, tadeva cApacIyamAnamatyantasvalpAvasthaM duHkhasya uta tadatiriktaM pApamasti Ahosvidekameva ubhayarUpam uta svatantramubhayamiti, aparasya tu paraloke saMzayaH, satyapyAtmani | paraloko-bhavAntaralakSaNaH kimasti nAsti ? iti, aparasya tu nirvANe saMzayaH, nirvANaM kimasti nAsti / iti, AhabandhamokSasaMzayAt asya ko vizeSa iti, ucyate, sa hi ubhayagocaraH, ayaM tu kevalaviSaya eva, tathA ki saMsArAbhAvamAtra evaM asau mokSaH 1 uta anyathA ? ityAdi, iti gAthArthaH // 596 / / sAmprataM gaNadharaparivAramAnapradarzanAya AhapaMcaNDaM paMcasayA achahasayA ya hoMti doNha gnnaa| doNhaM tu juyalayANaM tisao tisao bhave gaccho // 597 // vyAkhyA-pazcAnAmAdyAnAM gaNadharANAM paJca zatAni pratyekaM pratyeka parivAra iti, tathA arddha caturthasya yeSu tAni 2 dIpa % anukrama JAMERatunintamathama Swanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~484 ~
Page #486
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [596], (40) bhASyaM [119...] yavRttiH prata -05-6-%% sutrAMka Avazyaka- ardhacaturthAni 2 zatAni arddhacaturthazatAni 2 mAnaM yayoH tau ardhacaturthazatau bhavataH dvayoH pratyeka gaNau, iha gaNaH samudAya hAribhadrIzAeva ucyate, na punarAgamika iti,tathA dvayostu gaNadharayugalayoH trizataH trizato bhavati gacchaH, etaduktaM bhavati-uparitanAnAM vibhAgA1 caturNA gaNadharANAM pratyekaM trizatamAnaH parivAra iti gAthArthaH // 597 / uktamAnuSaGgika, prakRtaM ucyate-te hi devAH taM yajJa| pATaM parihatya samavasaraNabhuvi nipatitavantaH, tAMzca tathA dRSTvA loko'pi tatraiva yayau, bhagavantaM tu tridazalokena pUjyamAnaM |dRSTvA atIva harSa cakre, pravAdazca saJjAtaH-sarvajJo'tra samavasRtaH, taM devAH pUjayanti iti, atrAntare khalvAkarNitasarvajJa pravAdo'madhmAtaH khalvindrabhUtirbhagavantaM prati prasthita ityAha| soUNa kIramANI mahimaM devehi jiNavariMdassa / aha ei ahammANI amarisio iMdabhUitti // 598 // vyAkhyA-zrutvA ca kriyamANAM, dRSTvA vA pAThAntaraM, mahimAM devarjinavarendrasya, athAsmin prastAve 'ei' tti Agacchati bhagavatsamIpam 'ahammANi' tti ahameva vidvAn iti mAno'sya iti aMhamAnI, 'amapitaH' amarSayuktaH, amoM-matsara-IN vizeSaH, mayi sati ko'nyaH sarvajJaH ? iti, apanayAmi adya sarvajJavAdam , ityAdisaGkalpakaluSitAntarAtmA, ko'saura ityAha-indrabhUtiH, iti gAthArthaH // 598 // sa ca bhagavatsamIpaM prApya bhagavantaM ca catukhiMzadatizayasamanvitaM tridazAsurana- I rezvaraparivRtaM dRSTvA sAzaGkaH tadanatastasthau, atrAntare| Abhaho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukkeNaM / NAmeNa ya gotteNa ya savaNNU savvadarisINaM // 599 // vyAkhyA-'AbhASitazca' saMlaptazca, kena ?-jinena, kiMviziSTena ?-jAti:-prasUtiH jarA-vayohAnilakSaNA maraNaM-daza- dIpa anukrama T 4%15 JABERatinintinational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~485~
Page #487
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [599], (40) bhASyaM [119...] prata sUtrAka vidhaprANaviyogarUpam ebhirvipramuktastena, katham ?--nAnA ca he indrabhUte ! gotreNa ca he gautama ! kiMviziSTena jinena ityAha-sarvajJena sarvadarzinA / Aha-yo jarAmaraNavipramuktaH sa sarvajJa eveti gatArthatvAt vizeSaNavaiyaya, na, nayavAdaparikalpitajAtyAdivinamuktamuktanirAsArthatvAt tasyeti, tathA ca kaizcit acetanA muktA guNaviyogamokSavAdibhiriSyanta evetira gAthArthaH // 599 // itthaM nAmagotrasaMlaptasya tasya cintA'bhavat-aho nAmApi me vijAnAti, athavA prasiddho'I, ko mAna veti?, yadi me hadgata saMzayaM jJAsyati apaneSyati vA, sthAnmama vismaya iti, anAntare bhagavAnAhaki mani asthi jIvo uAhu natthitti saMsao tujma / veyapayANa ya atthaM na yANasI tesimo atyo||600|| vyAkhyA- gautama! kiM manyase-asti jIva uta nAstIti, nanu ayamanucitaste saMzayaH, ayaM ca saMzayastava viruddha-I vedapadazrutinibandhanaH, teSAM vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, yathA na jAnAsi tathA vakSyAmaH, teSAmayamoM-vakSyamANalakSaNa iti / anye tu-kiMzabdaM paripraznArthe vyAcakSate, tacca na yujyate,bhagavataH sakalasaMzayAtItatvAt , saMzayavatazca tatprayogadarzahai nAt , kimitthamanyatheti vA, athavA kimasti jIva uta nAsti iti manyase,ayaM saMzayastava, zeSaM pUrvavaditi gAthArthaH // 600 // yaduktam-'saMzayastava viruddhavedapadazrutinibandhana' iti, tAnyamUni vedapadAni-"vijJAnaghana evaitebhyo bhUtebhyaH samutthAya tAnyevAnu vinazyati, na pretya sajJA'stI" tyAdIni, tathA sa vai ayamAtmA jJAnamaya' ityAdIni ca, eteSAM cAyamoM bhavataH cetasi viparivartate-vijJAnameva caitanya, nIlAdirUpatvAt , caitanyaviziSTaM yakSIlAdi tasmAt , tena ghano vijJAnaghanaH, sa eva / 'etebhyaH' adhyakSataH paricchidyamAnasvarUpebhyaH, kebhyaH?-'bhUtebhyaH pRthivyAdilakSaNebhyaH,kim ?- samutthAya' utpadya, punastAni dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~486~
Page #488
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [600], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyavRttiH vibhAga: 1 // 242 // prata S sutrAka ARSALARANG eva 'anu vinazyati' anu-pazcAdvinazyati vijJAnaghanaH, 'na pretya saMjJA'sti' pretya mRtvA na punarjanma na paralokasabhA'sti iti bhaavaarthH| tatazca kuto jIvaH ?, yuktyupapannazca ayamarthaH, (iti) te matiH-yataH pratyakSeNAsau na parigRhyate, yataH 'satsaMpra- yoge puruSasya indriyANAM buddhijanma tatpratyakSa' na cAsya indriyasampayogo'sti, nApyayamanumAnagocaraH, yataH-pratyakSapurassaraM pUrvopalabdhaliGgAliGgiAsambandhasmRtimukhena tatpravartate, gRhItAvinAbhAvasya dhUmAdanalajJAnavat, na ca iha taliGgAvinAbhAvagrahaH, tasyApratyakSatvAt , nApi sAmAnyatodRSTAdanumAnAt sUryendugatiparicchedavat tadavagamo yujyate, dRSTAnte'pi tasyAdhyakSatograhaNAt, na cAgamagamyo'pi, AgamasyAnumAnAdabhinnatvAt , tathA ca-ghaTe ghaTazabdaprayogopalabdhAvuttaratra ghaTadhvanizravaNAt (granthA06000) anvayavyatirekamukhena ghaTa evAnumitirupajAyate, na ca itthamAramazabdaH zarIrAdanyatra prayujyamAno iSTo yamAtmazabdAt pratipadyemahi iti, kiM ca-AgamAnAmekajJeye'pi parasparavirodhena pravRtterapramANatvAt , tathA ca-'etAvAneva puruSo, yAvAnindriyagocaraH / bhadre ! vRkapadaM pazya, yadvadanti bhushrutaaH||1|| ityAgamaH, tathA 'na rUpaM bhikSavaH pudgala' ityaacpr|, pudgale rUpaM niSidhyate, amUrta AtmA ityarthaH, tathA 'akartA nirguNo bhoktA ityAdizcAnyaH, tathA 'savai ayamAtmA jJAnamaya' ityAdyapara iti, ete ca sarva eva pramANaM na bhavanti, parasparavirodhena ekArthAbhidhAyakatvAta. pATaliputrasvarUpAbhidhAyakaparasparaviruddhavAkyapuruSavAtavat , ato na vidyA-kimasti nAsti 1, ityayaM te abhiprAyaH, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, cazabdAt yuti hRdayaM ca, teSAmekavAkyatAyAmayamartha:-vijJAnadhana eveti dIpa anukrama // 24 // JABERDAMOH muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 487~
Page #489
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [600], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka jJAnadarzanopayogarUpaM vijJAnaM tato'nanyatvAt AtmA vijJAnaghanaH, pratipradezamanantavijJAnaparyAyasahAtAtmakatvAdvArA vijJAnadhanA, eSazabdo'vadhAraNe, vijJAnaghanAnanyatvAt vijJAnaghana eva, 'etebhyo bhUtebhyA' kSityudakAdibhyA 'samasthAya' kazcidbhUtvA iti hRdayaM, yato na ghaTAdyartharahitaM vijJAnamutpadyate, na ca bhUtadharma eva vijJAna, sadabhAve muktyava sthAyAM bhAvAt , tadbhAve'pi mRtazarIrAdAvabhAvAt, ma ca vAcyaM-paSTasattAyAmapi bhavatAnivRttau zarIrabhAve'pi caitanyahai nivRtteH navatAvadbhUtadharmatA caitanyasya, ghaTastha dravyaparyAyobhayarUpatve sati sarvathA navatA'nivRtteH, na ca itthaM dehA caitanyasyAnivRttiH, tathA zrutAvapyuktam-"astamite Aditye yAjJavalkyaH candramasthastamite zAnte'grI zAntAyAM vAci kiMjyotirevArya puruSaH, AtmA jyotiH samrAT itihovAca," tAnyeva hi bhUtAni vinAzavyavadhAnAbhyAM jJeyabhAvena dAvinazyanti, anu-pazcAt vinazyati anuvinazyati, sa ca vivakSitavijJAnA''tmanA uparamate bhAvivijJAnAtmanA utpa-14 yate sAmAnyavijJAnasantatyA dravyatayA avatiSThata iti, na ca pUrvottarayoratyantabhedaH, sati tasmin ekasya vijJAnasya vijJAnatvAsattvaprasaGgAt , 'na pretyasajJA'sti' iti na prAktanI ghaTAdivijJAnasajJA'vatiSThate, sAmpratavijJAnopayogavidAnitatvAta ityayaM vedapadArtha iti, tathA saumya ! pratyakSato'pi AtmA gamyata eva, tasya jJAnAt ananyatvAt , taddharmatvAta caitanyasya, jJAnasya ca svasaMviditarUpatvAt , tathA ca nIlavijJAnameva utpannamAsIt itidarzanAt, na ca ananubhUte'theM / smRtiprabhavo yujyate, na ca bhinnaM jJAnamAtmanaH, pramAtrantaravat vivakSitapramAtuH saMvedanAnupapatteH, na ca svAtmani kriyAvi-5 TArodhaH, pradIpavat tasya svaparaprakAzakatvAt, itthaM tAvat bhavato'pi ayamanantapoyAtmakatvAt jJAnadezAvabhAsitatvAt dIpa anukrama JABELLEGETnintentiation muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 488~
Page #490
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [600], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAMka 40% Avazyaka- pradIpadezodyotitaghaTavat dezataH pratyakSa eva, jJAnAvaraNIyAdyazeSaprativandhakApagamasamanantarAvirbhUtakevalajJAnasampadA sarva-18 hAribhadrI pratyakSa iti / anumAnagamyo'pyayaM-vidyamAnakartRkamidaM zarIraM, bhogyatvAt, odanAdivat , vyomakusumaM vipakSa ityanu- yavRttiH // 24 // mAnaM, na ca lijayavinAbhUtaliGgopalambhavyatirekeNAnumAnasya ekAntato'pravRttiH, hasitAdiliGgavizeSasya grahAkhyalijaya vibhAgaH1 vinAbhAvagrahaNamantareNApi grahagamakatvadarzanAt, na ca deha evaM graho, yena anyadehadarzanamavinAbhAvagrahaNaniyAmakaM bhava-12 tIti / AgamagamyatA tvasyAbhihitaiva / ityalaM vistareNa, gamanikAmAtrametat iti / [chipaNami saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNaviSpamukkeNa / so samaNo pabvaio paMcahi saha khaMDiyasaehiM / / 601 // vyAkhyA-evaM 'chinne' nirAkRte saMzaye jinena jarAmaraNAbhyAm-uktalakSaNAbhyAM vipramuktaH tena 'sa' indrabhUtiH 'zramaNaH pravajitaH' sAdhuH saMvRtta ityarthaH, paJcabhiH saha khaNDikazataiH, khaNDikA:-chAtrA iti gaathaarthH||601|| iha ca vedapadopanyAsastadA vedAnAM sajAtatvAt tena ca pramANavena aGgIkRtatvAt / iti prathamo gaNadharaH smaaptH|| taM pavvaiyaM so bitio AgacchaI amariseNaM / vaccAmi Na ANemI parAjiNittA Na taM samaNaM // 602 // | vyAkhyA-tam' indrabhUtiM pravajitaM zrutvA 'dvitIyaH khalvagnibhUtiratrAntare Agacchati amarSeNa prAgvyAvaNita-18 svarUpeNa hetubhUtena, brajAmiNamiti vAkyAlaGkAre, AnayAmi indrabhUtimiti gamyate, parAjitya, NaM pUrvavat, taM zramaNam' // 24 // indrajAlikakalpamiti gAthArthaH // 602 // sa hi tena chalAdinA vinirjita itIdAnIM tasya kA vAtoM ityAdi cintayan 18|jinasakAzaM prAptaH, dRSTvA ca bhagavantaM vismayamupagata iti, atrAntare 4 dIpa -*4 anukrama T *-* Surajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 489~
Page #491
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [603], bhASyaM [119...] (40) +5 %22% prata % sUtrAka AbhaTTho ya jiNeNa jAijarAmaraNavippamukkeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya savvaNNU savvadarisINaM / / 603 // vyAkhyA-pUrvavat, nAmagotrAbhyAM saMlaptazcintayAmAsa-nAmApi me vetti, athavA prasiddho'haM, ko mAM na vetti / , yadi me hRdgataM saMzayaM jJAsyati apaneSyati vA, tadA sarvajJAzaGkA syAt iti // atrAntare bhagavatA'bhihita:ki maNNi asthi kammaM udAhu Nasthitti saMsao tujjha / veyapayANaya atyaM Na jANasI tesimoattho // 604 // | vyAkhyA-kiM manyase asti karma uta nAstIti !, nanvayamanucitaste saMzayaH, ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadanivandhano varttate. vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, yathA ca na jAnAsi tathA vakSyAmaH, teSAmayamoM-vakSyamANalakSaNa ityakSarArthaH tAni ca amUni vedapadAni-"puruSa evedaM gniM sarvaM yadbhUtaM yacca bhAvyaM utAmRtatvasyezAno yadannenAtirohati yadejati yatnajati yad dUre yadu antike yadantarasya sarvasya yadu sarvasyAsya bAhyata" ityAdi, tathA 'puNyaH puNyena' ityAdi, teSAM cAyamarthaH te matA viparivartate-puruSa:-AtmA, evazabdo'vadhAraNe, sa ca karmapradhAnAdivyavacchedArthaH, 'ida' sarva pratyakSavartamAna cetanAcetana, gnimiti vAkyAlaGkAre, 'yad bhUta' yad atItaM yacca 'bhAvyaM bhaviSya, muktisaMsArAvapi sa eva ityarthaH, 'utAmRtatvasyezAna' iti, utazabdo'pyarthe, apizabdazca samuccaye, 'amRtatvasya' amaraNabhAvasya-mokSasya IzAnaH-prabhuzcatyarthaH 'yat' iti yacceti cazabdalopAt, 'anena' AhAreNa 'atirohati' atizayena vRddhimupaiti, 'yad ejati' yat calati-pazvAdi, 'yat na ejati' yanna calati-parvatAdi, 'yahUre' mervAdi, 'yad u antike uzabdo'vadhAraNe, 'antike samIpe yat, tatpuruSa eva ityarthaH, 'yadU antara' madhye 'asya' cetanAcetanasya sarvasya, yadeva sarvasyAsya bAhyataH, tatsarvaM dIpa 4X750-%+%25% anukrama T JABERatinintamational rajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 490~
Page #492
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [604], bhASyaM [119...] (40) // 244 // prata sutrAMka Avazyaka- puruSa eva iti, ataH tadatiriktasya karmaNaH kila sattA duHzraddheyA, te matiH, tathA pratyakSAnumAnAgamagocarAtItaM ca etat, hAribhadrI[amUrtasya ca Atmano mUrtakarmaNA kathaM saMyoga ? iti, kathaM vA amUrtasya sataH mUrtakarmakRtAvupaghAtAnugrahI syAtAmiti, yavRttiH loke tantrAntareSu ca karmasattA gIyate 'puNyaH puNyena' ityAdau, ato na vidmaH-kimasti nAsti vA . te abhiprAyaH, tatra vibhAgaH1 vedapadAnAM ca artha na jAnAsi, cazabdAdyuktiM hRdayaM ca, teSAM vedapadAnAmekavAkyatayA vyavasthitAnAmayamarthaH-etAni | hi puruSastutiparANi varttante, tathA jAtyAdimadatyAgAya advaitabhAvanApratipAdakAni vA, na karmasattApratiSedhakAni, anyA rthAni vA, saumya ! itthaM caitadaGgIkartavyaM, yataH nAkarmaNaH kartRtvaM yujyate, pravRttinivandhanAbhAvAt , ekAntazuddhatvAt , gaganavat , itazca akamo nArambhate, ekatvAt , ekaparamANuvat, na ca azarIravAnIzAnaH khalvArambhako yujyate, tasya | TrAsvazarIrArambhe'pi uktadoSAnativRtteH, na ca anyastaccharIrArambhAya vyApriyate, zarIritvAzarIritvAbhyAM tasyApi Ara-18 mbhakatvAnupapatteH, na ca zuddhasya dehakaraNecchA yujyate, tasyA rAgavikalpatvAt , tasmAt karmasadvitIyaH puruSaH kartA iti / na ca tatkarma pratyakSapramANagocarAtIta, mapratyakStvAt , tvatsaMzayavat, bhavato'pi anumAnagocaratvAt, taccedamanumAnamzarIrAntarapUrvakaM bAlazarIra, indriyaadiyaa| yuvazarIravat , na ca janmAntarAtItazarIrapUrvakameveda, tasyApAntarAla-13 gatAvabhAvena tatpUrvakatvAnupapatteH,na cAzarIriNo niyatagarbhadezasthAnaprAptipUrvakA zarIragraho yujyate, niyAmakakAraNAbhAvAt, na svabhAva eva niyAmako, vastuvizeSAkAraNatAvastudharmavikalpAnupapatteH, svabhAvo hi vastuvizeSo vA syAdakAraNatA vA vastudharmo vA', na sAvat vastuvizeSaH, apramANakatvAt , kiM c-smuuto vA syAdamUtoM vA!, yadi mUtaH, karmaNo'sya ca dIpa anukrama JABERatinintamational Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 491~
Page #493
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [604], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka na kazcijhedA, kammaiva sajJAntaravAcyaM tat , atha amUtoM, na tahiM niyAmako dehakAraNaM vA, amUrtatvAta, gaganavat, tathAhi-nAmUrtAnmUrtaprasUtiriti,na cAkAraNatA svabhAvaH, kAraNAbhAvasthAviziSTatvAt yugapadazeSadehasaMbhavamApteH, akAraNatAvizeSAbhyupagame ca tadbhAvaprasaGgaH, na ca vastudharmaH svabhAvaH, AtmAkhyavastudharmatvena amUrttatvAt , gaganavat, tasya dehAdikAraNatvAnupapatteH, mUrtavastudharmatve punarasau na pudgalaparyAyamativarttate, karmApi ca pudgalaparyAyAnanyarUpameSa ityavipratipattiriti, tasmAt yaccharIrapUrvakaM bAlazarIraM tatkArmaNamiti, AgamagamyaM ca etat, 'puNyaH puNyena pApaH pApena karmaNA' ityAdizrutivacanaprAmANyAt, tathA amUrtasyApi Atmano viziSTapariNAmavataH mUrtakarmapudgalasambandho'viruddha eva, AkAzasyeva ghaTAdisaMyoga iti, tathA amUrtasyApi mUrtakRtAvupaghAtAnugrahAvaviruddhau, vijJAnasya madirApAnauSadhAdibhiH upaghAtAnugrahadarzanAt, ityalaM prasaGgeneti |chipkmi saMsapaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukeNaM / so samaNo pabvaio paMcahi saha khaMDiyasaehiM / / 605 // vyAkhyA-itthaM chinne saMzaye jinena jarAmaraNaviSamuktena sa zramaNaH prabajitaH paJcabhiH saha khaNDikazataiH, bhAvArthaH sugama iti gAthArthaH // 605 / / dvitIyo gaNadharaH smaaptH|| te pabvAie souM taio AgacchaI jiNasagAsaM / baccAmi Na vaMdAmI vaMdittA pajjuvAsAmi // 606 // vyAkhyA-'to' indrabhUtiagnibhUtI prabajitau zrutvA tRtIyo vAyubhUtinAmA Agacchati jinasakAzaM, ubhayaniSkramaNAkarNanAdapetAbhimAnaH saJjAtasarvajJapratyayaH khalu ata evAhaM brajAmi, Namiti vAkyAlaGkAre, vande bhagavantaM, dIpa anukrama T muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~492~
Page #494
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [606], bhASyaM [119...] (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 245 // prata sutrAMka Avazyaka- tathA vanditvA paryupAsayAmi iti gAthArthaH // 606 // iti saJjAtasaGkalpo bhagavatsamIpaM gatvA abhivandha ca bhagavanta tadanatastasthI, atrAntare| AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukkeNaM / NAmeNa ya gotteNa ya savaNNU savvadarisINaM // 607 // vyAkhyA-pUrvavat // itthamapi saMlapto hRdgataM saMzayaM praSTuM kSobhAdasamathoM bhagavatA'bhihitaHtajjIvatassarIraMti saMsao Navi ya pucchase kiMci / veyapayANa ya atyaM Na jANasI tesimo attho|| 608 // ___ vyAkhyA-sa jIvaH tadeva zarIramiti, evaM saMzayastava, nApi ca pRcchasi kiJcit viditAzeSatattvam , ayaM sa saMzayastava viruddhavedapadazrutinibandhano vartate, vedapadAnAM cArthaM na jAnAsi, teSAM tava saMzayanivandhanAnAmayamoM-vakSyamANalakSaNa iti gAthAkSarArthaH / tAni cAmUni parasparaviruddhAni vedapadAni-vijJAnaghana eva etebhyo bhUtebhyaH samutthAya zAnyevAna vinazyati na pretyasabjJA'sti' ityAdIni,tathA 'satyena labhyaH tapasA hyeSa brahmacaryeNa nityaM jyotirmayo hi zaddho.yaM / pazyanti dhIrA yatayaH saMyatAtmAnaH' ityAdIni ceti, eteSAM cAyamarthaH te buddhI pratibhAsate-'vijJAnaghane'tyAdInAM pUrvavat vyAkhyA, navaraM na pretya sajJA asti-na dehAtmanoH bhedasajJA'sti, bhUtasamudAyamAtradharmatvAt caitanyasya, tatazcAmUni kila zarIrAtiriktAtmocchedaparANi vartante, 'satyena labhya' ityAdIni tu dehAtiriktAtmapratipAdakAni iti, ataH saMzayaH, yuktA ca bhUtasamudAyamAtradharmatA cetanAyAH, te matiH, tatra evopalabdhegauratAdivaditi, tathA pratyakSAdi bahutametamidanabhityuktezvaurAdiko'yaM jJeyo, baTTA paryupAdAservajantAtkRgo nAnna iti Nidhi rUpamaitat, paryupAse iti kacivastyapi. - dIpa - anukrama +- 90-NCR40-4 ||245 // IBERali wjandiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 493~
Page #495
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [608], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka pramANagocarAtikAntazca dehAtirikta Atmeti, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, cazabdAdhuti hRdayaM ca, teSAmayamarthaH-tatra |'vijJAnaghanetyAdInAM prathamagaNadharavaktavyatAyAM vyAkhyAtatvAt na pradazyate, 'satyena labhya ityAdInAM tu sugamatvAditi / na ca tatraiva upalabdhyA hetubhUtayA cetanAyAH zarIradharmatA'numAtuM yujyate, taddharmatayA tatropalambhAsiddheH, na ca tasmin satyeva upalambhaH taddharmatvAnumAnAya alaM, vyabhicAradarzanAdU, yataH sparze satyeva rUpAdayaH upalabhyante, na ca tddhrmtaa| teSAmiti, tasmAt zarIrAtiriktAtmAkhyapadArthadharmazcetanA iti, dezapratyakSazcAyam , avagrahAdInAM svasaMvedyatvAt , bhAvanA prathamagaNadharavat avaseyA, anumAnagamyo'pi, taccedam-dehendriyAtirikta AtmA, tadvigame'pi tadupalabdhArthAnusmaraNAt, pazcavAtAyanopalabdhAoMnusmatRdevadattavat, AgamagamyatA tu asya prasiddhA eva 'satyena labhya' ityAdivedapadaprAmANyAbhyupagamAditi, alaM vistareNa, gamanikAmAtrametat / |chipakami saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukkeNaM / so samaNo pabvaio paMcahi saha khaMDiyasaehiM // 609 // vyAkhyA--pUrvavat // tRtIyo gaNadharaH samApta iti / asya ca prathamagaNadharAdidaM nAnAtvaM-tasya jIvasattAyAM saMzayaH, asya tu zarIrAtirike khalvAtmani, na tu tasya sattAyAmiti // te pabvaie souM viyatto AgacchaI jinnsgaasN| vaccAmi Na caMdAmI paMdittA pajjuvAsAmi / / 610 // vyAkhyA-tAn pratrajitAn zrutvA indrabhUtipramukhAn vyakto nAma gaNadharaH Agacchati jinasakA, kiMvizi-IC TenAdhyavasAyena ityAha-vrajAmi, Namiti vAkyAlaGkAre, vandAmi bhagavantaM jinaM, tathA vanditvA paryupAsayAmi iti dIpa anukrama T 49-4 Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 494 ~
Page #496
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [810], bhASyaM [119...] (40) hAribhadrAyavRttiH vibhAgAta prata sutrAMka Avazyaka- gAthAkSarArthaH / ityevaMbhUtena saGkalpena gatvA bhagavantaM praNamya satpAdAntike bhagavatsampadupalabdhyA vismayotphulnayana- stasthau, atraantre246|| / AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukkeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya sabvaNNU savvadarisINaM // 11 // vyAkhyA-pUrvavat / kiM maNi paMca bhUyA adhi nasthitti saMsao tujhaM / veyapayANa ya atthaM Na jANasI tesimo astho / / 512 // hA vyAkhyA-kiM 'paJca bhUtAni' pRthivyAdIni santi na santIti vA manyase, vyAkhyAntaraM pUrvavat / saMzayazca tavAyaM virudAvedapadazrutisamuttho vartate, zeSaM pUrvavat, tAni cAmUni vedapadAni vartante-'svanopamaM vai sakalamityeSa brahmavidhiraJjasA vijJeya' ityAdIni, tathA 'dyAvA pRthivI' ityAdIni ca, tathA 'pRthvI devatA Apo devatA' ityAdIni ca, eteSAM cAyamarthaH tava pratibhAsate-'khapnopamaM svapnasadRza, vainipAto'vadhAraNe 'sakalam' azeSaM jagat eSa brahmavidhiH' eSa paramArthaH prakAra ityarthaH 'aJjasA' praguNena nyAyena 'vijJeyo' vijJAtanyo bhAgya ityarthaH, tatazcAmUni kila bhUtanivaparANi, zeSANi tu sattApratipAdakAnIti, ataH saMzayaH, tathA bhUtAbhAva eva ca yuktyupapannaH, te cittavibhramaH, teSAM pramANato'grahaNAt , tathAhi-cakSurAdivijJAnasya Alambana paramANavo vA syuH paramANusamUho vA , na tAvadaNavo, vijJAne apratibhAsanAt, nApi tatsamUho, cAntatvAt , dvicandravat , dhAntatA cAsya samUhibhyastattvAnyatvAbhyAmanirvacanIyatvAt avastutvAt , ataH kuto bhUtasatteti, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, cazabdAyukti hRdayaM ca teSAM tavasaMzayanibandhanAnAM vedapadA dIpa anukrama // 246 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 495~
Page #497
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [612], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka kara* nAmayamarthaH, 'svamopamaM vai sakala mityAdInyadhyAtmacintAyAM maNikanakAGganAdisaMyogasyAniyatatvAdasthiratvAdasAratvAmAdvipAkakaTukatvAdAsthAnivRttiparANi vartante, na tu tadatyantAbhAvapratipAdakAni iti, tathA 'dyAvA pRthivI'tyAdIni t| sugamAni, tathA saumya !na ca cakSurAdivijJAne paramANavo nAvabhAsante, teSAM tulyAtulyarUpatvAt , tulyarUpasya ca cakSurAdi-13 vijJAne pratibhAsanAt, na ca tulyaM rUpaM nAstyeva, tadabhAve khalvekaparamANuvyatirekeNAnyeSAmaNutvAbhAvaprasaGgAt , na ca tad anyavyAvRttimAtraM parikalpitameva, svarUpAbhAve'nyavyAvRttimAtratAyAM tasya khapuSpakalpatvaprasaGgAt, tathA cAze-12 padArthavyAvRttamapi khapuSpaM svarUpAbhAvAnna sattA dhArayati, na ca tadrUpameva sajAtIyetarAsAdhAraNaM tadanyavyAvRttiH, tasya tebhyaH svabhAvabhedena vyAvRtteH, svabhAvabhedAnabhyupagame ca sajAtIyetarabhedAnupapatteH, sajAtIyaikAntabyAvRttI ca vijAtIyavyAvRttAvanaNutvavadaNutvAbhAvaprasaGgaH, bhAve ca tulyarUpasiddhiriti, na ceyamanimittA tulyabuddhiH, dezAdiniya| menotpatteH, na ca svamabuddhyA vyabhicAra, tasyA apyanekavidhanimittabalenaiva bhAvAt, Aha ca bhASyakAra:-"aNubhUya diha cintiya suya payaiviyAra devayA'NUyA / sumiNassa nimittAI puNNaM pAvaM ca nAbhAvo // 1 // " na ca bhUtAbhAve svamAsvamagandharSapurapATaliputrAdivizeSo yujyate, na cAlayavijJAnagatazaktiparipAkasamanantaropajAtavikalpavijJAnasAmarthyamasyAstu-| lyabuddheH kAraNaM, svalakSaNAdasvalakSaNAnupapatteH, nApi pAramparyeNa tadutpattiyujyate, svalakSaNasAmAnyalakSaNAtiriktavastva&bhAvena pAramparyAnupapatteH, bAhyanIlAyabhAve ca zaktivipAkaniyamo na yujyate, niyAmakasahakArikAraNAbhAvAt / 1 anubhUtaM AI cintitaM zrutaM prakRtivikAraH devatA'nUpaH / samaya nimittAni puNyaM pApaM ca nAbhAvaH // 1 // dIpa anukrama JABERatinentationa wlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 496~
Page #498
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [612], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka // 247 // hAribhadrIyavRttiH |vibhAgaH1 prata sutrAMka kiMca-AlayAtpItAdisaMvedanajananazakkayo bhinnA vA syurabhinnA vA !, yadyabhinnAH sarvaikatvaprasaGgA, ekAlayAbhedAbhyathAnupapatteH, tatazca kutastAsAM pItAdipratibhAsahetutA , prayogazca-nIlavijJAnahetutayA parikalpitA zaktirna taddharmA, zaktyantararUpatvAt , zaktyantarasvAtmavat , atha bhinnAstathApyavastusatyo vA syuH vastusatyo vA?, yadyavastusatyaH samUhavatkutaH pratyayatvam ?, atha vastusatyo bAhyo'rthaH kena vAryata iti !, evamaNUnAM tulyarUpagrahaNaM tadAbhAsajJAnotpatteH, na ca viSayabalopajAtasaMvedanAkArasya viSayAnedAbhedavikalpadvAreNAnupapattirbhAvyA, viziSTapariNAmopetArthasannidhAvAtmanaH kAlakSayopazamAdisavyapekSasya nIlAdivijJAnamutpadyate, tathApariNAmAdU, itthaM caitadaGgIkartavyam , anyathA nIlAtsaMvedanAnIlasaMvedanAntarAnupapattiH, prAgupanyastavikalpayugalakasambhavAdityevaM paramANutulyarUpagraho'viruddhaH, atulyarUpaM tu yogigamyatvAt viziSTakSayopazamAbhAvAtsarvathA na parigRhyate, na ca paramANUnAM bahutve'pi vizeSAbhAvAd ghaTazarAvAdibuddheH tulyatvaprasaGgo, vizeSAbhAvasyAsiddhatvAt , tathA ca paramANava eva viziSTapariNAmavanto ghaTa iti, na ca paramANusamudAyAtiriktAni bhUtAni ityalaM prasaGgena / chipakami saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukkeNaM / so samaNo pacaIo paMcahi~ saha khaMDiyasaehi // 113 // vyAkhyA-pUrvavat / iti caturthoM gaNadharaH samAptaH / te pabvaie souM suhamo AgacchaI jiNasagAsaM / vacAmi Na baMdAmI baMdittA pajuvAsAmI // 14 // dIpa anukrama R // 247 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 497~
Page #499
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [614], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-'tAn indrabhUtipramukhAn pratrajitAn zrutvA sudharmaH paJcamo gaNadhara Agacchati jinasakAza, kimbhUtenAdhyavasAyena ityAha-pazcATTai pUrvavat / sa ca bhagavantaM dRSTvA atIva mumude, atrAntare AmaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya savvaNNU savvadarisINaM // 615 / / vyAkhyA-pUrvavat / kiM maNNi jAriso iha bhavaMmiso tAriso parabhave'vi? veyapayANa ya atthaMNa jANasI tesimo astho // 316 / / vyAkhyA-kiM manyase ? yo manuSyAdiryAdRza iha bhave sa tAdRzaH parabhave'pi, nanvayamanucitaste saMzayaH, vyAkhyAntaraM pUrvavat , saMzayazca tavAyaM viruddhavedapadazrutinibandhano varttate, tAni cAmUni-"puruSo vai puruSatvamaznute' puruSatvaM prAmotItyarthaH 'pazavaH pazutvam' ityAdIni, tathA 'zRgAlo vai eSa jAyate yaH sapurISo dahyate' ityAdIni ca, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, caH pUrvavat , teSAmayamoM-vakSyamANalakSaNa itykssraarthH| tatra vedapadAnAM tvamitthamartha manyase-puruSo mRtaH san puruSatvamaznute, puruSatvameva prApnotItyarthaH, tathA pazavo-gavAdayaH pazutvamevetyamUni bhavAntarasAdRzyAbhidhAyakAni, tathA 'zRgAlo vai epa' ityAdIni tu bhavAntare vaisAdRzyakhyApakAnItyataH saMzayaH, kAraNAnurUpaM ca kAryamutpadyate iti te'bhiprAyo, yato na zAlibIjAdgodhUmAGkaraprasUtiH iti, tatra vedapadAnAmayamarthaH-puruSaH khabiha janmani svabhAvamAIvAjevAdiguNayukto manuSyanAmagotre karmaNI baddhA mRtaH san puruSatvamaznute, na tu niyamataH, evaM pazavo'pi pazubhave mAyAdiguNayuktAH pazunAmagotre karmaNI bavA mRtAH santaH pazutvamAsAdayanti, na tu niyo gataH iti, karmasApekSo jIvAnAM dIpa anukrama 4-28 Swatanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 498~
Page #500
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [616], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- // 248 // prata sUtrAka gativizeSa ityarthaH, zepANi tu sugamAni, nava niyamataH kAraNAnurUpaM kAryamutpadyate, vaisAdRzyasyApi darzanAt, tadyathA-- 1hAribhadIzAccharo jAyate, tasmAdeva sarpapAnuliptAt tRNAnIti, tathA golomAvilomabhyo dUrveti, evamaniyamaH, athavA kAraNAnu- yavRttiH rUpakAryapakSe'pi bhavAntaravaicitryamasya yuktameva,yato bhavADarabIjaM saumya sAtmakaM karma,tacca tiryagnaranArakAmarAdyAyuSkabheda- vibhAgaH 1 bhinnatvAt citrameva, ataH kAraNavaicitryAdeva kAryavaicitryamiti, vastusthityA tu saumya ! na kizcidiha loke paraloke vA sarvathA samAnamasamAna vA'sti, tathA ceha yuvA nijairapyatItAnAgatairvAlavRddhAdiparyAyaiH sarvathA na samAnaH, avasthAbhedagrahaNAt , nApi sarvathA'samAnaH, sattAdyanugamadarzanAd, evaM paraloke'pi manujo devatvamApanno na sarvathA samAno'samAno vA, itthaM caitadaGgIkarttavyaM, anyathA dAnadayAdInAM vaiyarthyaprasaGgAt / chiNNami saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukkeNa / so samaNo pabvaio paMcahi~ saha khaMDiyasaehiM // 617 // vyAkhyA-pUrvavat // iti paJcamo gaNadharaH smaaptH| te pabvaie sou maMDio Agacchaha jiNasagAsaM / baccAmi Na vaMdAmI vaMdittA pajjubAsAmi // 618 // vyAkhyA-tAnindrabhUtipramukhAn prabajitAn zrutvA maNDikaH SaSTho gaNadharaH Agacchati jinasakAza, kimbhUtenAdhyavasAyenetyAha-vaccAmi NamityAdi pUrvavat / sa ca bhagavatsamIpaM gatvA praNamya ca bhuvananAthamatIva muditaH tada | // 248 // pratastasthau, atrAntare AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNaviSpamupheNaM / nAmeNa ya gotteNa ya sabbaNNU savvadarisINaM // 619 // dIpa anukrama T CROSSSSS JanEa ion Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 499~
Page #501
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [619], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-pUrvavat / kiMmanibaMdhamokkhA asthi Na adhitti saMsao tujhaM / veyapayANa ya asthaM Na yANasI tesimo attho // 320 // | vyAkhyA-kiM manyase bandhamokSau sto na vA?, nanvayamanucitaste saMzayaH,vyAkhyAntaraM pUrvavat , ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutisamuttho varttate, vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, caH pUrvavat , teSAmayamoM-vakSyamANalakSaNa ityarthaH / tAni cAmUni vedapadAni sa eSa viguNo vibhurna badhyate saMsarati vA, na mucyate mocayati vA, na vA eSa bAhyamabhyantaraM vA veda' ityAdIni, tathA 'naha vai sazarIrasya priyApriyayorapahatirasti, azarIraM vA vasantaM priyApriye na spRzataH' ityAdIni hAca, eSAM cAyamarthaste cetasi pratibhAsate-sa eSaH-adhikRto jIvaH viguNaH-sattvAdiguNarahitaH vibhuH-sarvagataH na badhyate puNyapApAbhyAM na yujyata ityarthaH, saMsarati vA, netyanuvartate, na mucyate-na karmaNA viyujyate, bandhAbhAvAt , mocayati vA'nyam , anenAkartRkatvamAha, na vA eSa bAhyam-AtmabhinnaM mahadahaGkArAdi abhyantaraM-svarUpameva veda-vijAnAti, prakRtidharmatvAt jJAnasya, prakRtezcAcetanatvAdvandhamokSAnupapattiriti bhAvaH / tatazcAmUni kila bandhamokSAbhAvapratipAdakAni, tathA 'naha baiM' naivetyarthaH, sazarIrasya priyApriyayorapahatirastIti-bAhyAdhyAtmikAnAdizarIrasantAnayuktatvAt sukhaduHkhayorapahatiH saMsAriNo nAstItyarthaH, azarIraM vA vasantam-amUrttamityarthaH, priyApriye na spRzataH, kAraNAbhAvAdityarthaH, amUni ca bandhamokSAbhidhAyakAnIti, ataH saMzayaH,tathA saumya bhavato'bhiprAyo-bandhohi jIvakarmasaMyogalakSaNaH,sa AdimAnAdidArahito vA syAt ?, yadi prathamo vikalpastataH kiM pUrvamAtmaprasUtiH pazcAtkarmaNaH uta pUrva karmaNaH pazcAdAtmanaH Ahondhi dIpa anukrama JABERatinintamational Malaingionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~500~
Page #502
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [620], bhASyaM [119...] (40) hAribhadrI yavRtti vibhAgaH1 prata sUtrAka Avazyaka- yugapadubhayasyeti !, kiM cAtaH, na tAvatpUrvamAtmapratiyujyate, nirhetukatvAd , vyomakusumavat , nApi karmaNaH prAk prasUtiH, // 249 // karturabhAvAt, na cAkartRkaM karma bhavati, yugapatprasUtirapyakAraNatvAdeva na yujyate, na cAnAdimatyapyAtmani bandho yujyate, bhAvA bandhakAraNAbhAvAd gaganasyeva, itthaM caitadaGgIkartavyam , anyathA muktasyApi bandhaprasaGgaH, tathA ca sati nityamokSatvAnmo- kSAnuSThAnavaiyaryam , atha dvitIyaH pakSaH, tathApi nAtmakarmaviyogo bhaved , anAditvAd, AtmAkAzasaMyogavad, itthaM mokSo na ghaTate, tathA dehakarmasantAnAnAditvAcca kuto mokSa iti te mtiH| tatra vedapadAnAmayamarthaH-sa epa-muktAtmA vigatAH chAnasthikajJAnAdayo guNA yasya sa viguNaH vibhuH-vijJAnAtmanA sarvagataH na badhyate-mithyAdarzanAdivandhakAraNAbhAvAt saMsarati vA-manujAdibhaveSu kameMbIjAbhAvAt, netyanuvartate, na mucyate, muktatvAt , mocayati vA tadA khalUpa-1 dezadAnavikalatvAt , netyanuvartate, tathA saMsArikasukhanivRttyarthamAha-navA eSa-muktAtmA bAhyaM-sakandanAdijanitam Abhyantaram-AbhimAnika veda-anubhavAtmanA vijAnAtItyevametAni muktAtmasvarUpAbhidhAyakAmpeva, zeSANi tu sugamAni, tathA jIvakarmaNorapyanAdimatoranAdimAneva saMyogo, dharmAdharmAstikAyAkAzasaMyogavaditi, na cAnAditvAtsaMyogasya viyogAbhAvaH, yataH kAJcanopalayoH saMyogo'nAdisantatigato'pi kSAramRtpuTapAkAdidravyasaMyogopAyato vighaTate, evaM jIvakarmaNorapi jJAnadarzanacAritrayogopAyAdviyoga iti, na cAnAditvAtsarvasya karmaNo jIvakRtatvAnupapattiH, yato vartamAnatayA mithyAdarzanAdisavyapekSAtmanopAttaM kRtamityucyate, sarva ca vartamAnatvena mithyAdarzanAdisavyapekSAtmopAtta 6 karma anAdi ca, kAlavat, yathA hi yAvAnatItaH kAlastenAzeSeNa vartamAnatvamanubhUtamatha cAsAvanAdiriti, na cAmRtasya dIpa anukrama T // 249 // JABERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~501~
Page #503
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [620], bhASyaM [119...] mUrttasaMyogo na ghaTate, ghaTAkAzasaMyogadarzanAd, viyogastu darzitaeva, na ca muktasyApi karmayogaH, tasya kaSAyAdipariNAmAbhAvAt kaSAyAdiyuktazca jIvaH karmaNo yogyAn pudgalAnAdatte iti na cetthaM bhavyocchedaprasaGgaH, anAgata kA uvattepAmanantatvAt na ca parimitakSetre teSAmavasthAnAbhAvaH, amUrttatvAt pratidravyamananta kevalajJAnadarzana sampAtava narttakInayanavijJAnasampAtavaddhA, ityalaM prasaGgena / chiNNaMmi saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNaviSyamukeNaM / so samago pavvahao adbhuduhiM saha khaMDiyasaehiM // 621 / / vyAkhyA -- pUrvavat, navaram - arddhacaturthaiH saha khaNDikazataiH / iti SaSTho gaNadharaH samAptaH / te pavvaie souM morio AgacchaI jiNasagAsaM / vaccAmi Na vaMdAmI vaMdittA pajuvAsAmi / / 622 / / vyAkhyA - pUrvavat, navaraM maurya Agacchati jinasakAzamiti nAnAtvam / AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNaviSayamukkeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya savvaNNU savvadarisINaM / / 623 // sapAtanikA vyAkhyA pUrvavadeva / kiM mannasi saMti devA uyAhu na santIti saMsao tujjhaM / veyapayANa ya atthaM na yANasI tesimo attho // 624 || vyAkhyA - kaMsanti devA uta na santIti manyase, vyAkhyAntaraM prAgvat, ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutiprabhavo varttate, pazcArddhaM pUrvavat / tAni cAmUni vedapadAni 'sa epa yajJAyudhI yajamAno'JjasA svargalokaM gacchatI' tyAdIni, tathA 'apAma somam, amRtA abhUma, agaman jyotiH, avidAma devAn kiM nUnamasmAMstRNavadarAtiH kimu dhUrttiramRtama Education intemational For Parts Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~502~
Page #504
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [ 624 ], bhASyaM [119...] // 250 // Avazyaka rtyasye' tyAdIni ca, tathA 'ko jAnAti ? mAyopamAn gIrvANAnindrayamavaruNakuberAdIni' tyAdi, eteSAM cAyamarthaste matI OM pratibhAsate yathA apAma- pItavantaH somaM - utArasam amRtA-amaraNadharmANaH abhUma-bhUtAH sma, agaman - gatAH jyotiHsvargam, avidAma devAn devatvaM prAptAH smaH, kiM nUnamasmAMstRNavatkariSyatIti, ayamarthaH- arAtirvyAdhiH kimu prazne / dhUtiH- jarA amRtamartyasya- amRtatvaM prAptasya puruSasyetyevaM draSTavyam, amaraNadharmiNo manuSyasya kiM kariSyanti vyAdhayaH 1 / tathA saumya ! tvamityaM manyase - nArakAH saGkiSTAsuraparamAdhArmikAyattatayA karmavazatayA ca paratantratvAt svayaM ca duHkha| samprataptatvAdihAgantumazaktA evaM, asmAkamapyanena zarIreNa tatra karmavazatayA evaM gantumazakyatvAt pratyakSIkaraNopAyAsambhavAd AgamagamyA eva, zrutismRtigrantheSu zrUyamANAH zraddheyA bhavantu ye punardevAH svacchandacAriNaH kAmarUpAH prakR|STadivyaprabhAvAt ihAgamanasAmarthyavantaste kimitIha nAgacchanti ? yato na dRzyanta iti, ato na santi te, asmadAdyapratyakSatvAt kharaviSANavat, tatra vedapadAnAM cetyAdi pUrvavat, tatra vedapadAnAmayamarthaH ' ko jAnAti ? mAyopamAn gIrvA NAnindraya mavaruNakuberAdInityAdi, tatra paramArthacintAyAM santi devAH, matpratyakSatvAt manuSyavat bhavato'pi, AgamAcca sarvathA, sarvamanityaM mAyopamaM na tu devanAstitvaparANi vedavAkyAnIti, tathA svacchandacAriNo'pi cAmI yadiha nAgacchanti tatredaM kAraNam-nAgacchantIha sadaiva suragaNAH, saGkrAntadivyapre matvAdviSayaprasaktatvAt prakRSTarUpaguNastrIprasaktavicchinnara myadezAntaragatamanuSyavat, tathA'samAptakartavyatvAd, bahu karttavyatAprasAdhana prayukta vinIta puruSavat, tathA'nadhInamanujakAryasthAt, nArakavat, anabhimatagehAdau niHsaGgayativadveti, tathA'zubhatvAnnarabhavasya tadgandhAsahiSNutayA nAgacchanti, Educat For Fans Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~503~ // 250 // Boor muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #505
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [624], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka CCCCCCC mRtakaDevaramiva haMsA iti, jinajanmamahimAdiSu punarbhaktivizeSAd bhavAntararAgatazca kacidAgacchantyeSa, tathA caite sAmprataM bhavato'pi pratyakSA eSa, zeSakAlamapi sAmAnyatazcandrasUryAdivimAnAlayapratyakSatvAttadvAsisiddhiH, ityalaM prasaGgena / | chinnaMmi saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukkeNaM / so samaNo pabvaio aharhi saha khaMDiyasaehi // 625 // vyAkhyA-pUrvavat / samAptaH saptamo gnndhrH| te pabvaie so apio AgacchaI jinnsgaasN| vaccAmi Na caMdAmI vaMdittA pajavAsAmi // 626 / / vyAkhyA-pUrvavannavaramakampikaH AgacchatIti nAnAtvam / KI AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya savaNNU savvadarisINaM // 627 // vyAkhyA-sapAtanikA pUrvavadeva / kiM manne neraiyA asthi na athitti saMsao tujhaM / veyapayANa ya atthaM Na yANasI tesimo atyo // 628 // | vyAkhyA-narAn kAyantIti narakAsteSu bhavA nArakAH, kiM nArakAH santi na santIti manyase, vyAkhyAntaraM pUrvavata ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutisamudbhavo vattete, zeSa pUrvavat, vedapadAni cAmUni-'nArako pai eSa jAyate, yaH zUdrAnnamaznAti' ityAdi, 'eSa' brAhmaNo nArako bhavati yaH zUdrAnnamatti, 'naha vai pretya narake nArakAH santI' tyAdi,gatArtha, yuktaya evocyante-tatrAkampikAbhiprAyamAha-saumya ! tvamitthaM manyase-devA hi candrAdayastAvat pratyakSA eva, anye'pyupayAcitAdiphaladarzanAnumAnato'vagamyante, nArakAstvabhidhAnavyatiriktArthazUnyAH kathaM gamyanta iti !, prayogazca-na santi dIpa anukrama Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 504 ~
Page #506
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [628], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka ||25shaa prata sutrAka __ nArakAH, sAkSAdanumAnato vA'nupalabdheH, vyomakusumavat , vyatireke devAH, itvaM pUrvapakSamAzakya bhagavAnevAha-saumya / / te hi nArakAH karmaparatantratvAdihAgantumasamarthAH, bhavadvidhAnAmapi tatra gamanazaktyabhAvaH, karmaparatantratvAdeva, ato bhava- 11 hAribhadrI yavRttiH dvidhAnAM tadanupalabdhiriti, kSAyikajJAnasampadupetAnAM tu vItarAgANAM pratyakSA eva, teSAM sakalajJAnayuktatvAd apAstasa-18vibhAgAta mastAvaraNatvAt , na cAzeSapadArthavidaH sAkSAtkArikSAyikabhAvasthA na santi, yato jJasvabhAva AtmA jJAnAvaraNIyapratibaddhasvabhAvatvAt nAzeSa vastu vijAnAti, tarakSayopazamajastu tasya svarUpAvirbhAvavizeSo dRzyate, tathA ca kazcidvahu jAnAti kazcidahataramiti kSAyopazamiko'yaM jJAnavRddhibheda iti, na hyayaM jJAnavizeSaH khlvaatmnsttsvaabhaavymntrennoppdyte| iti, evaM cApagatAzeSajJAnAvaraNasya jJasvabhAvatvAdazeSajJeyaparicchedakatvamiti, tathA cAsminnevArthe laukiko dRSTAntaH, yathA| hi padmarAgAdirUpalavizeSo bhAsvarasvarUpo'pi svagatamalakalaGkAGkitastadA vastvaprakAzayannapi kSAramRtpuTapAkAyupAyatastadapAye prakAzayati, evamAtmApi jJasvabhAvaH karmamalinaH prAgazeSa vastvaprakAzayannapi samyaktvajJAnatapovizeSasaMyogopAyato'peta-| samastAvaraNaH sarva vastu prakAzayati, pratibandhakAbhAvAt , na cApratibaddhasvabhAvasyApi padmarAgavatsarvatra prakAzanavyApArAbhAvaH, tasya jJasvabhAvatvAd, na hi jJo jJeye sati prativandhazUnyo na pravartate, na ca prakAzakasvabhAvapadmarAgeNaiva vybhicaaro| |bhAvayitavyA, tasya sanikRSTArthaprakAzanAt, viprakRSTaviSaye tu dezaviprakarSeNaiva pratibaddhatvAdapravRttiH, na cAtmano'pi dezavi-| prakarSa evAparicchedahetuH, tasyAgamagamyeSu sUkSmavyavahitaviprakRSTeSvakhilapadArtheSvadhigatisAmarthyadarzanAt , tathA ca paramA- // 25 // NumUlakIlodakAmaralokacandroparAgAdiparicchedasAmarthyamasyAgamopadezataH kSayopazamavato'pi dRzyate, evaM saakssaatkaari| dIpa anukrama andiDram.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 505~
Page #507
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [628], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka kSAyikamapi pratipattavyamiti / evaM kSAyikajJAnavatAM nArakAH pratyakSA eva, bhavato'pyanumAnagamyAH, taccedam-vidyamAnabhoktRkaM prakRSTapApaphalaM, karmaphalatvAt , puNyaphalavat, na ca tiryagUnarA eva prakRSTapApaphalabhujaH, tasyaudArikazarIravatA vedayitumazakyatvAt, anuttarasurajanmanibandhanaprakRSTapuNyaphalavat, tathA''gamagamyAzca te, yata evamAgama:-"saptatAnubandhamuktaM duHkhaM narakeSu tIvrapariNAmam / tiryabhUSNabhayakSuttRDAdiduHkhaM sukhaM cAlpam // 1 // sukhaduHkhe manujAnAM manaHzarIrAzraye bahuvikalpe / sukhameva tu devAnAmaspaM duHkhaM tu manasi bhavam // 2 // ' ityAdi, evamchipaNaMmi saMsapamI jiNeNa jaramaraNaviSpamukeNaM / so samaNo pabvaio tihi u saha khaMDiyasaehiM // 629 // vyAkhyA-pUrvavannavaraM tribhiH saha khaNDikazatairiti // aSTamo gaNadharaH smaaptH|| te pacahae so apalabhAyA Agacchai jiNasagAsaM / baccAmi Na baMdAmI vaMdittA pajjuvAsAmi // 630 // vyAkhyA--pUrvavannavaram-acalabhrAtA Agacchati jinasakAzamiti / AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukkeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya sabvaNNU savvadarisINaM // 631 // vyAkhyA-sapAtanikA pUrvavat / / |kiM manni pugNapAvaM atthi na asthiti saMsao tujhaM / veyapayANa ya asthaM Na yANasI tesimo astho||32|| 8 vyAkhyA-kiM puNyapApe staH na vA ? manyase, vyAkhyAntaraM pUrvavat, ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutiprabhavo darzanAntaraviruddhazrutiprabhavazva, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, cazabdAdyuktiM hRdayaM ca, teSAmayamartha ityakSarArthaH / tAni dIpa anukrama Janmitrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 506~
Page #508
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [632], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- // 252 // prata sutrAMka cAmUni vedapadAni-'puruSa evedaM gniM sarva mityAdIni yathA dvitIyagaNadhare, vyAkhyApi tathaiva, svabhAvopanyAso'pi tathai-pAhAribhadrIca, tathA saumyAcalanAtaH tvamitvaM manyase-darzanavipratipattizcAtra, tatra keSAzidarzanam-puNyamevaikamasti na pApaM. tadeva rAyavRtti vibhAgaH1 cAvAptaprakarSAvamthaM svargAya kSIyamANaM tu manuSyatiryamArakAdibhavaphalAya,tadazeSakSayAcca mokSa iti, yathA'tyantapathyAhArAsevanA-8 dutkRSTamArogyasukhaM bhavati, kiJcitkizcitpathyAhAraparivarjanAcArogyasukhahAniH, azeSAhAraparikSayAca sukhAbhAvakalpo'pavargaH, anyeSAM tu pApamevaikaM,na puNyamasti, tadeva cottamAvasthAmanuprAptaM nArakabhavAyAlaM, kSIyamANaM tu tiyanarAmarabhavAyeti, tadatyantakSayAca mokSa iti, yathA atyantApathyAhArasevanAtparamanArogyaM, tasyaiva kiJcitkizcidapakarSAdArogyasukham ,azeSaparityAgAnmRtikalpo mokSa iti, anyeSAM tUbhayamapyanyo'nyAnuviddhasvarUpakalpaM sammizrasukhaduHkhAkhyaphalahetubhUtamiti, tathA ca kila naikAntataH saMsAriNaH sukhaM duHkhaM cAsti, devAnAmapIAdiyuktatvAt , nArakANAmapi ca paJcendriyatvAnubhavAd, itthaMbhUtapuNyapApAkhyavastukSayAcApavarga iti, anyeSAM tu svatantramubhayaM viviktasukhaduHkhakAraNaM, tatkSayAca niHzreyasAvAptiriti, ato darzanAnAM parasparaviruddhatvAt apramANatvAdasminviSaye prAmANyAbhAva iti te'bhiprAyaH, 'puNyaH puNyene -16 tyAdinA pratipAditA ca tatsattA, ataH saMzayaH, tatra vedapadAnAM cArtha na jAnAsi, teSAmayamarthaH yathA dvitIyagaNadhare tathA svabhAvanirAkaraNayukto vaktavyaH, sAmAnyakarmasattAsiddhirapi tathaiva vaktavyA, yA darzanAnAmaprAmANyaM manyase, paraspara-131 / // 25 // viruddhatvAd, etadasAmpratam , ekasya pramANatvAt , tathA ca pATaliputrAdisvarUpAbhidhAyakAH samyak tadrUpAbhidhAyakayuktAH parasparaviruddhavacaso'pi na sarva evApramANatAM bhajante, tatra yatpramANaM tadapramANanirAsadvAreNa pradarzayiSyAmaH, tatra na dIpa anukrama Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~507~
Page #509
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 632 ], bhASyaM [ 119...] tAvarapuNyamevApacIyamAnaM duHkhakAraNaM, tasya sukhahetutveneSTatvAt svalpasyApi svalpamukha nirvarttakatvAt tathA cANIyaso hemapiNDAdaNurapi sauvarNa eva ghaTo bhavati, na mArttika iti, na ca tadabhAvo duHkhahetuH, tasya nirupAkhyatvAt, na ca sukhAbhAva eva svasattAvikalo duHkhaM, tasyAnubhUyamAnatvAt tatazca svAnurUpakAraNapUrvikA duHkhaprakarSAnubhUtiH, prakarSAnubhUtitvAt puNyaprakarSAnubhUtivat na ca puNyaleza evAnurUpaM kAraNamasyA iti, evaM dRSTAnto'pyAbhAsitathyaH, kevalapuNyavAdanirAsaH / kevalapApapakSe'pi viparItamupapattijAlamidameva vAcyaM nApi tatsarvathA'nyo'nyAnuviddhasvarUpaM niraMzavastvantarameva, sarvathA sammizrasukhaduHkhAkhya kAryaprasaGgAd, asadRzazca sukhaduHkhAnubhavo, devAnAM sukhAdhikyadarzanAt, nArakANAM ca duHkhAdhikyadarzanAt na ca sarvathA sammizraikarUpasya hetoralpabahutvabhede'pi kAryasya svarUpeNa pramANato'lpabahutvaM vihAya bhedo yujyate, na hi mecakakAraNaprabhavaM kAryyamanyatamavaNNatkaTatAM vibhartti tasmAt sukhAtizayasyAnyannimittamanyacca duHkhAtizayasyeti / na ca sarvathaikasya sukhAtizayanibandhanAMzavRddhiduHkhAtizayakAraNAMzahAnyA sukhAtizayaprabhavAya kalpayituM nyAyyA, bhedaprasaGgAt, tathA ca yadvRddhAvapi yasya vRddhirna bhavati tattato bhinaM pratItameva, evaM sarvathaikarUpatA puNyapApayorna ghaTate, karmasAmAnyatayA tvaviruddhA'pi, yataH - 'sAta (sadvedya) samyaktva hAsya ratipuruSavedazubhAyurnAmagotrANi puNyamanyatpApa ( tattvA0 a08 sU0 26) miti, sarva caitatkarma, tasmAdvivike puNyapApe sta iti / saMsAriNazca sattvasyaitadubhayamapyasti, kiJcitkasyacidupazAntaM kizcitkSayopazamatAmupagataM kiJcitkSINaM kizcidudIrNam, ata eva ca sukhaduHkhAtizaya vaicitryaM jantUnAmiti / - Education intimation For Parts Only www.ncbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~508~
Page #510
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [633], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAMka Avazyaka- chipaNami saMsaryamI jiNeNa jaramaraNavippamupheNaM / so samaNo pabvahao tihi u saha khaMDiyasapahiM / / 133 // hAribhadrIvyAkhyA-pUrvavat / navamo gaNadharaH smaaptH|| sAyadRttiH // 253 // te pavvaie so meyajo AgacchaI jiNasagAsaM / baccAmi Na vaMdAmI vaMdittA paJjuvAsAmi // 634 // vibhAgaH1 vyAkhyA-pUrvavannavaraM metAryaH AgacchatIti / AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya sabvaNNU savvadarisINaM / / 635 // sapAtanikA vyAkhyA puurvvdev|| [kiM maNNe paralogo asthi Nasthitti saMsao tujataM / vepapayANa ya atthaM Na yANasI tesimo atyo // 636 / / / BI vyAkhyA-kiM paraloko-bhavAntaragatilakSaNo'sti nAstIti manyase, vyAkhyAntaraM pUrvavat , ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutinimitto varttate, zeSaM pUrvavat, tAni cAmUni vedapadAni-vijJAnaghane tyAdIni, tathA 'sa vai AtmA jJAnamaya' ityAdIni ca parAbhipretArthayuktAni yathA prathamagaNadhara iti, bhUtasamudAyadharmatvAca caitanyasya kuto bhavAntaragatilakSaNaparalokasambhava iti te matiH, tadvidhAte caitanyavinAzAditi, tathA satyapyAtmani nitye'nitye vA kutaH paralokaH 1, tasyAtmano'pacyutAnutpannasthiraikasvabhAvatvAt vibhutvAt tathA niranvayavinazvarasvabhAve'pyAtmani kAraNakSaNasya sarvathA'bhAvottarakAlamiha loke'pi kSaNAntarAprabhavaH kutaH paraloka ityabhiprAyaH, tatra vedapadAnAM cArthaM na jAnAsi, teSAmayamarthaH-tatra 'vijJAnaghane'tyAdInAM pUrvavadvAcyaM, na ca bhUtasamudAyadharmazcaitanya, kacitsannikRSTadehopalabdhAvapi caitanya dIpa anukrama // 253 // T wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~509~
Page #511
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [636], (40) bhASyaM [119...] prata sUtrAka |saMzayAt, na ca dharmigrahaNe dharmAgrahaNaM yujyate, itazca dehAdanyaccaitanya, calanAdiceSTAnimittatvAt , iha yayasya calanAdiceSTAnimittaM tattato bhinnaM dRSTaM, yathA mArutaH pAdapAditi, tatazca caitanyasyA''tmadharmatvAttasya cAnAdimatkarmasantati samAlizitatvAt utpAdanyayadhauvyayuktatvAtkarmapariNAmApekSamanuSyAdiparyAyanivRttyA devAdiparyAyAntarAvAptirasyAviruzAddhati, nityAnityaikAntapakSoktadoSAnupapattizcAtrAnabhyupagamAt iti / / chiNNaMmi saMsayaMmI jiNeNa jaramaraNavippamukkeNaM / so samaNo pabvaio tihi u saha khaMDiyasaehiM // 637 // vyAkhyA-pUrvavat / dazamo gaNadharaH smaaptH|| | te paScaie souM pabhAso AgacchaI jiNasagAsaM / vacAmi Na caMdAmI vaMdittA pajuvAsAmi // 638 // vyAkhyA-pUrvavannavaraM prabhAsaH aagcchtiiti| AbhaTTho ya jiNeNaM jAijarAmaraNavippamukeNaM / nAmeNa ya gotteNa ya savaNNU savvadarisINaM // 639 // sapAtanikA vyAkhyA puurvvdev| kiM mapaNe nivvANaM asthi Nasthitti saMsao tujhaM / ceyapayANa ya atthaM Na yANasi tesimo atyo // 14 // &aa vyAkhyA-kiM nirvANamasti nAstIti manyase, vyAkhyAntaraM pUrvavat, ayaM ca saMzayastava viruddhavedapadazrutisamuttho vartate, zeSaM pUrvavat / tAni cAmUni vedapadAni-'jarAmarthaM vA etatsarvaM yadagnihotraM' tathA 'dve brahmaNI veditavye, paramaparaM 4|ca, tatra paraM satyaM jJAnamanantaM brahmeti, eteSAM cAyamarthastava matI pratibhAsate-agnihotrakriyA bhUtavadhopakArabhUtatvAta dIpa anukrama JABERatinintamational Sarwaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 510~
Page #512
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 640 ], bhASyaM [ 119...] hAribhadrI* yavRttiH // 254 // Avazyaka - 4 zabalAkArA, jarAmayyavacanAcca tasyAH sadAkaraNamuktaM, sA cAbhyudayaphalA, kAlAntaraM ca nAsti yasminnapavargaprApaNakriyArambha iti, tasmAtsAdhanAbhAvAnnAsti mokSaH, tatazcAmuni mokSAbhAvapratipAdakAni, zeSANi tu tadastitvakhyApakAnItyataH saMzayaH, tathA saMsArAbhAvo mokSaH, saMsArazca tiryagnaranArakAmarabhavarUpaH, tadbhAvAnatiriktazcAtmA, tatazca tadabhAve 55 vibhAgaH 1 Atmano'pyabhAva eveti kuto mokSaH ? / tatra vedAnAM cArthe na jAnAsi teSAmayamartha:-'jarAmayyaM vA' vAzabdo'pyarthe, tatazca yAvajjIvamapi na tu niyogata iti, tatazcApavargaprApaNakriyArambhakAlAstitA'nivAryyA, na ca saMsArAbhAve tadavyatiriktatvAt Atmano'pyabhAvo yujyate, tasyAtmaparyAyarUpatvAt na ca paryAyanivRttau paryAviNaH sarvathA nivRttiriti, tathA ca | hemakuNDalayoranamyatvaM, na ca kuNDalaparyAyanivRttau heno'pi sarvathA nivRttiH, tathA'nubhavAt itthaM caitadaGgIkerttavyam, anyathA paryAyanivRttI paryAciNaH sarvathA nivRttyabhyupagame paryAyAntarAnupapattiH prApnoti, kAraNAbhAvAt, tadabhAvasya ca sarvadA'viziSTatvAt tasmAtsaMsAranivRttAvapyAtmano bhAvAt vastusvarUpo mokSa iti // chiNNami saMsayaMmI jiNeNa jara bharaNavippamuSeNaM / so samaNo pavvaio tihi u saha khaMDiyasaehiM // 641 // vyAkhyA - pUrvavadeva / ekAdazo gaNadharaH samAptaH / ukta gaNadhara saMzayApanayanavaktavyatA / sAmpratameteSAmeva vaktavyatAzeSapratipipAdayiSayA dvAragAthAmAha-| khette kAle jamme gottamagAra chaumatthapariyAe / kevaliya Au Agama pariNeSyANe tave caiva // 642 // dAragAhA ekArAntAH zabdAH prAkRtazailyA prathamaikavacanAntA draSTavyAH, tatazca gaNadharAnadhikRtya kSetra-janapadagrAmanagarAdi Education infamational For Funny | // 254 // 1 ~ 511~ www.janbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH gaNadhara viSayaka khetra kAla Adi vaktavyatA
Page #513
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [642], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka tadvaktavyaM janmabhUmiH, tathA kAlo nakSatracandrayogopalakSito vAcyaH, jamma vaktavyaM, tacca mAtApitrAyattamityato mAtApitarau vAcyau, gotraM yadyasya tadvAcyam, 'agArachaumatthapariyAe' tti paryAyazabdaH ubhayatrApyabhisambadhyate, agAraparyAyo| gRhasthaparyAyo vAcyaH, tathA chadmasthaparyAyazceti, tathA kevaliparyAyo vAcyaH, sarvAyuSkaM vAcyaM, tathA Agamo vAcyaH, kaH kasyAgama AsIt , parinirvANaM vAcyaM, kasya bhagavati jIvati sati AsIt kasya vA mRte iti, tapazca vaktavyaM, kiM kenApavarga gacchatA tapa Acaritamiti ?, cazabdAtsaMhananAdi ca vAcyam, iti gAthAsamudAyArthaH / idAnImayavayavArthaH / pratipAdyate-tatra kSetradvArAvayavArthAbhidhitsayA''hamagahA gobbaragAme jAyA tiNNeva goyamasagottA / kollAgasannivese jAoM viatto suhammo ya // 643 // byAkhyA-magadhAviSaye gobaragrAme sanniveze jAtAtraya evAdyAH 'goya'tti ete trayo'pi gautamasagotrA iti, kollA4 gasanniveze jAto vyaktaH sudharmazceti gaathaarthH| morIyasannivese dobhAyaro maMDimoriyA jAyA / ayalo ya kosalA' mahilAe akapio jAo // 644 // | vyAkhyA-mauryasanniveze dvau dhAtarau maNDikamauyauM jAtI, acalazca kauzalAyAM mithilAyAmakampiko jAta iti gAthArthaH / tuMgIya sannicese meyajo vacchabhUmi' jaao| bhagavapi ya pabhAso rAyagihe gaNaharo jaao||645|| dAraM / / byAkhyA-tujhikasanniveze metAryoM vatsabhUmau jAtaH, kozAmbIviSaya ityarthaH, bhagavAnapi ca prabhAso rAjagRhe gaNa dIpa anukrama JAMERatinintamational Monsonantos muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~512~
Page #514
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [645], bhASyaM [119...] (40) yavRtti prata sutrAMka Avazyaka- dharo jAta iti gAthArthaH / / kAladvArAvayavArthaH pratipAdyate-tatra kAlo hi nakSatracandrayogopalakSita itikRtvA yadyasya gaNa-11 | hAribhadrI da bhRto nakSatraM tdbhidhitsuraah||255|| jeTThA kittiya sAI savaNo hatthuttarA mahAo yorohiNi uttarasADhA migasira taha assiNI pUso // 646 // vibhAgAta vyAkhyA-jyeSThAH kRttikAH svAtayaH zravaNaH hasta uttaro yAsAM tAH hastottarA-uttaraphAlgunya ityarthaH, maghAzca rohiNyaH uttarASADhA mRgazirastathA azvinyaH puSyaH, etAni yathAyogamindrabhUtipramukhAnA nakSatrANIti gaadhaarthH||dvaarm / janmadvAra pratipAdyate-mAtApitrAyattaM ca janmetikRtvA gaNabhRtAM mAtApitarAveva pratipAdayannAha vasubhUI dhaNamitte dhammila dhaNadeva morie ceva / deve vasU ya datte bale ya piyaro gaNaharANaM // 647 // vyAkhyA-vasubhUtiH dhanamitraH dharmilaH dhanadevaH mauryazcaiva devaH vasuzca dattaH balazca pitaro gaNadharANAM, tatra trayA-8 NAmAdyAnAmeka eva pitA, zeSANAM tu yathAsaGkhyaM dhanamitrAdayo'vaseyA iti gAthArthaH // puhavIya vAruNI mahilAya vijayadevA tahA jayaMtI yANaMdA ya varuNadevA aibhaddA ya mAyaro ||648||daarN|| &aa vyAkhyA-pRthivI ca vAruNI bhadrilA ca vijayadevA tathA jayantI ca nandA ca varuNadevA atibhadrA ca mAtaraH, tatra pRthivI trayANAmAdyAnAM mAtA, zeSAstu yathAsaGkhyamanyeSAM, navaraM vijayadevA maNDikamauryayoH pitRbhedena dvayormAtA, dhanadeve // 25 // pazcatvamupagate mauyyeNa gRhe ghRtA saiva, avirodhazca tasmin deza iti gAthArthaH // gotradvArapratipAdanAya AhatipiNa ya goyamagottA bhAradA aggivesavAsihA / kAsavagoyamahAriya koDiNNadurga ca gottAI // 649 // dIpa anukrama MERein e mandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~513~
Page #515
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [650], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-trayazca gautamagotrAH indrabhUtyAdayaH, bhAradvAjAgnivaizyAyanavAziSTAH yathAyoga vyaktasudharmamaNDikAH, kAzyapagautamahArItasagotrAH mauryAkampikAcalabhAtara iti, kauNDinyasagotrI dvau metAryaprabhAsAvityetAni gaNadharANAM gotrANIti gAthArthaH / / dvAram // agAraparyAyadvAravyAcikhyAsayA''ha paNNA chAyAlIsA bAyAlA hoi paNNa paNNA ya / tevaNNa paMcasaThI aDayAlIsA ya chAyAlA // 50 // vyAkhyA-paJcAzat paTutvAriMzat dvicatvAriMzat bhavati paJcAzat pazcAzacca tripaJcAzat pazcaSaSTiH aSTacatvAriMzat SaTcatvAriMzat iti gAthArthaH // chattIsA solasagaM agAravAsobhave gaNaharANaM / umasthayapariyAgaM ahama kittaissAmi // 651 // dAraM // vyAkhyA-patriMzat SoDazakam 'agAravAsoM' gRhavAso yathAsakyam etAvAn gaNadharANAm iti gAthArddham / dvAram / anantaradvArAvayavArthapatipipAdayipayA''ha pazcAddhe-chadmasthaparyAya 'yathAkrama' yathAyoga kIrtayiSyAmi iti gaathaarthH|| tIsA bArasa dasagaM bArasa bAyAla coisdugNc|nnvgNvaars dasa aTTagaM ca chaumatthapariyAo // 652 // daarN|| gAtheya nigadasiddhA // kevaliparyAyaparijJAnopAyapratipAdanAyAhaeumasthaparIyAgaM agAravAsaM ca vogasittA NaM / savAugassa sesaM jiNapariyAgaM biyANAhi // 653 / / vyAkhyA-unAsthaparyAyam agAravAsaM gha vyavakalagya sarvAyuSkasya zeSa jinaparyAyaM vijAnIhIti gAthArthaH // sa cAyaM jinaparyAya: dIpa anukrama T AREaintaina JEngiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 514 ~
Page #516
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [654], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- // 25 // hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka RRCRACCESS vArasa solasa aTThAraseva aTThAraseva aDDeva / solasa sola tahekavIsa coda sole yasoleya // 654 ||daarN // nigadasiddhA / sarvAyuSkapratipAdanAyAhapANauI cauhattari sattari tatto bhave asII ya / egaM ca sayaM tatto tesII paMcaNauI ya // 655 // attarica vAsA tatto yAvattariMca vaasaaii| bAvaTThI cattA khalu savvagaNaharAuyaM eyaM // 656 // daarN|| gAthAdvayaM nigadasiddhameva / AgamadvArAvayavArtha pratipAdayannAha-- savve ya mAhaNA jaccA, sabve ajjhAvayA viU / sabve duvAlasaMgI ya, savve codspubbinno|| 657 // dAraM // ___ vyAkhyA sarve ca brAhmaNA jAtyAH, azuddhA na bhavanti, sarve'dhyApakAH, upAdhyAyA ityarthaH, 'vidvAMsaH' paNDitAH, / ayaM gRhasthAgamaH, tathA sarve dvAdazAGginaH, tatra svalpe'pi dvAdazAGgAdhyayane dvAdazAGgino'bhidhIyanta eva ataH sampUrNa jJApanArthamAha-sarve caturdazapUrSiNa iti gAthArthaH // parinirvANadvAramAhapariNivyA gaNaharA jIvate NAyae Nava jaNA u / iMdabhUI suhammo ya rAyagihe nivvue vIre // 658 // dAraM // nigadasiddhA / tapodvArapratipAdanAyAhamAsaM pAovagayA savve'vi ya savvaladdhisaMpaNNA / bajarisahasaMghayaNA samacauraMsA ya saMThANA // 659 // vyAkhyA-'mAsaM pAyovagaya'tti sarva eva gaNadharAH mAsaM pAdapopagamanaM gatAH-prAptAH, dvAragAthopanyastacazabdArthamAha-sarve'pi ca sarvalabdhisampannAH-AmoSadhyAdyazeSalabdhisampannA ityarthaH, vajraRSabhasaMhananAH samacaturasrAzca saMsthAnata dIpa anukrama // 256 // K amorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 515~
Page #517
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [659], bhASyaM [119...] (40) 457 prata sUtrAka iti gAthArthaH / uktaH sAmAyikArthasUtrapraNetRNAM tIrthakaragaNadharANAM nirgamaH, sAmprataM kSetradvAramavasaraprAptamulaya kAla-IN dvAramucyate, anantarameva dravyanirgamasya pratipAditatvAt kAlasya ca dravyaparyAyatvAt antaraGgatvAd 'antaraGgabahiraGgAsAyozcAntaraGga evaM vidhilavAn' iti paribhASAsAmoditi, niyuktikRtA tu kSetrasyAlpavaktavyatvAdanyathopanyAsaH kRta iti / sa ca kAlo nAmAdyekAdazabhedabhinnaH, tatra nAmasthApane sujJAne, dravyAdikAlasvarUpAbhidhitsayA''hadabve addha ahAuya uvakame desakAlakAle yo taha ya pamANe vaNNe bhAve pagayaM tu bhAveNaM // 660 // daargaahaa|| | vyAkhyA-tatra 'dravya' iti vartanAdilakSaNo dravyakAlo vAcyaH, 'addheti candrasUryAdikriyAviziSTo'tRtIyadvIpasamudrAntarvavaMddhAkAlaH samayAdilakSaNo vAcyaH, tathA yathA''yuSkakAlo devAdyAyuSkalakSaNo vAcyaH, tathA 'upakra-1 makAla' abhipretArthasAmIpyAnayanalakSaNaH sAmAcArIyathAyuSkabhedabhinno vAcyaH, tathA dezakAlo vAcyaH, dezaH prastAvo'vasaro vibhAgaH paryAya ityanAntaraM, tatazcAbhISTavastvavApsyavasarakAla ityarthaH, tathA kAlakAlo vAcyaH, tatraikaH kAla-11 zabdaH prAgnirUpita eva, dvitIyastu sAmayikA, kAlo maraNamucyate, maraNakriyAkalanaM kAlakAla ityarthaH, caH samuccaye, tathA ca pramANakAlaH' addhAkAlavizeSo divasAdilakSaNo vAcyaH, tathA varNakAlo vAcyaH, varNazcAsau kAlazceti varNa| kAlaH, 'bhAvi'tti audayikAdibhAvakAlaH sAdisaparyavasAnAdibhedabhinno vAcya iti, 'prakRtaM tu bhAveneti bhAvakAlenAdhikAra iti gAthAsamudAyArthaH / / sAmpratamavayavArtho'bhidhIyate-tatrAdyadvArAvayavArdhAbhidhitsayA''ha ceyaNamaceyaNassa va vvassa Thii u jA cauviyappA / sA hoi davyakAlo ahavA daviyaM tu taM ceva // 661 // Ix dIpa anukrama utana langionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAla, tasya dravya-bhAva Adi ekAdaza-bhedAnAM svarupam varNayate ~516~
Page #518
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [661], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAka -R Avazyaka- vyAkhyA-cetanAcetanasya devasya skandhAdeH, binduralAkSaNikaH, athavA cetanasyAcetanasya ca dravyasya sthAna-sthiti- hAribhadrI va yA sAdisaparyavasAnAdibhedena 'caturvikalpA' caturbhedA sA sthitirbhavati dravyasya kAlo dravyakAlaH, tatparyAyatvAt , yavRtti // 257|| athavA 'dravyaM tu tadeva dravyameva kAlo dravyakAla iti gAthArthaH // cetanAcetanadravyacaturvidhasthitinidarzanAyAha vibhAgaH1 gai siddhA bhaviyAyA abhaviya poggala aNAgayahA yAtIya tinni kAyA jIvAjIvaDiI cauhA ||66saadaarN| vyAkhyA-'gatitti devAdigatimadhikRtya jIvAH sAdisaparyavasAnAH, 'siddha'tti siddhAH pratyeka siddhatvena sAdhaparyavasAnAH 'bhaviyAya'tti bhavyAzca bhavyatvamadhikRtya kecanAnAdisaparyavasAnAH, 'abhaviya'tti abhavyAH khalvabhavyatayA anAdyaparyavasAnA iti jIvasthiticaturbhaGgikA / 'poggala'tti pUraNagalanadharmANaH pudgalAH, te hi pudgalatvena sAdisaparyavasAnAH, 'aNAgayaddhatti anAgatAddhA-anAgatakAlA, sa hi vartamAnasamayAdiH sAdiranantatvAcAparyavasAna iti, 'tIyaddhati / atItakAlo'nantatvAdanAdiH sAmpratasamayaparyantavivakSAyAM saparyavasAna iti, 'tiNNi kAya'tti dharmAdharmAkAzAstikAyAH dAkhalvanAdyaparyavasAnA iti, itthaM jIvAjIvasthitizcaturDeti gaathaarthH|| dvAram / addhAkAladvArAvayavArthaM vyAdhikhyAsurAha samayAvaliya muTuttA divasamahoratta pakkha maasaay| saMvacchara yuga paliyA sAgara osappi pariyahA ||363||daarN 8 vyAkhyA-tatra paramanikRSTaH kAlaH samayo'bhidhIyate, sa ca pravacanapratipAditapazATikApATanadRSTAntAdavaseyaH, 4 AvalikA-asoyasamayasamudAyalakSaNA, dvighaTiko muhUrtaH, divasazcatuSpaharAtmakaH, yadvA AkAzakhaNDamAdityena svabhA[bhiyAptaM taddivasaM ityucyate, zeSa nizeti, ahorAtramaSTapaharAtmakamaharcizamityarthaH, pakSaH paJcadazAhorAtrAtmakA, mAsa: dIpa anukrama 257|| ACCASS Hiandinraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAlasya samaya, AvalikA, muhUrta Adi bhedA: ~ 517~
Page #519
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [663], bhASyaM [119...] (40) prata -%E sUtrAka tadviguNaH, caH samuccaye, saMvatsaro-bAdazamAsAtmakaH, yugaM paJcasaMvatsaram , asaGkhyeyayugAtmaka palitamiti uttarapadalopAd, itthaM sAgaropamamapi, tatra palyopamadazakoTIkovyAtmakaM sAgaramAkhyAyate, utsarpiNI-sAgaropamadazakoTIkovyA-13 tmikA, evamavasapiNyapi, parAvarto'nantotsapiNyavasarpiNyAtmakaH, sa ca dravyAdibhedabhinnaH pravacanAdavaseya iti | gAthArthaH // dvAram // yathA''yuSkakAladvAramucyate-tatrAddhAkAla evAyuSkakarmAnubhavaviziSTaH sarvajIvAnAM vartanAdimayo| yathAyuSkakAlo'bhidhIyate, tathA cAhaneraiyatiriyamaNuyAdevANa ahAuyaM tu jaM jenn| nivvattiyamaNNabhave pAleMti ahAukAlo so // 664 ||daarN // __vyAkhyA-nArakatiryagmanuSyadevAnAM yathAyuSkameva yadyena nivertitaM-raudradhyAnAdinA kRtam 'anyabhave' anyajanmani tad yadA vipAkatasta evAnupAlayanti sa yathAyuSkakAlastu, iti gAthArthaH / dvAram // sAmpratamupakramakAladvAramAhaduvihovakkamakAlo sAmAyArI ahAuyaM ceva / sAmAyArI tivihA ohe dasahA payavibhAge // 665 // daarN|| | vyAkhyA-dvividhazcAsAvupakramakAlazceti samAsaH, tadeva dvaividhyamupadarzannAha-sAmAyArI ahAuaMceva' samAcaraNaM samAcAraH-ziSTAcaritaH kriyAkalApastasya bhAvaH "guNavacanabrAhmaNAdibhyaH karmaNi ca" (pA05-1-124) dhyny| samAcArya, punaH strIvivakSAyAM pigaurAdibhyazce (pA04-1-41) ti DIe, yasye (pA0 yasyeti ca 604-148) tya-18 kAralopaH, yasya hala (pA06-4-49) ityanena taddhitayakAralopaH, paragamanaM sAmAcArI, tasyA upakramaNam-uparimanutAdihAnayanamupakramaH, sAmAcAryupakramazcAsau kAlazceti samAsaH, yathA''yuSkasyopakramaNaM dIrghakAlabhogyasya laghutarakAlena / dIpa anukrama RECTORG JABERam Vincionarrow muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~518~
Page #520
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [665], bhASyaM [119...] (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka kSapaNamupakramaH, yathAyuSkopakramazcAsau kAlazceti samAsaH, tatra hi kAlakAlavatorabhedAt kAlasyaiva AyuSkAdhupAdhiviziSTa- syopakramo veditavya ityabhiprAyaH / tatra sAmAcArI trividhA-'ohe dasahA padavibhAge'tti 'ogha' sAmAnyam , oghaH // 258 // 18 sAmAcArI sAmAnyataH sa pAbhidhAnarUpA, sA coghaniyuktiriti / dazavidhasAmAcArI icchAkArAdilakSaNA, padavibhAga sAmAcArI chedasUtrANIti / tatraughasamAcArI navamAtpUrvAt tRtIyAdvastuna AcArAbhidhAnAt tatrApi viMzatitamAtmAbhRtAt , tatrApyodhaprAbhRtaprAbhRtAt niyUMDheti, etaduktaM bhavati-sAmpatakAlapravrajitAnAM tAvacchataparijJAnazaktivikalAnAmAyuSkAdihAsamapekSya pratyAsannIkRteti / dazavidhasAmAcArI punaH SaDviMzatitamAduttarAdhyayanAtsvalpatarakAlapatrajitaparijJAnArtha nivyUTeti / padavibhAgasAmAcAryapi chedasUtralakSaNAnnavamapUrvAdeva nivyUDheti gaathaarthH|| sAmpratamoghaniyuktirvAcyA, sA ca suprapaJcitakhAdeva na viniyate, sAmprataM dazavidhasAmAcArIsvarUpadarzanAyAhaicchA micchI tahAkAro, AvasiyA ya ni sIhiyA / ApucchaNIya paDipucchA chaMda'NA ya nimaMtaNA / / 666 // uvasaMpayo ya kAle, sAmAyArI bhave dasahA / eesi tu payANaM patteya parUvaNaM vocchaM // 667 // daargaahaao| 6 vyAkhyA-eSaNamicchA karaNaM kAraH, tatra kArazabdaHpratyekamabhisambadhyate, icchayA-balAbhiyogamantareNa karaNam icchAhi kAraH icchAkriyetyarthaH, tathA cecchAkAreNa mamedaM kuru icchAkriyayAna ca balAbhiyogapUrvikayeti bhAvArthaH1, tathA mithyA-vitaPtha(granthA-6500)manRtamiti paryAyAH, mithyAkaraNaM mithyAkAraH, mithyAkriyetyarthaH, tathA ca saMyamayogavitathAcaraNe vidita CLEASSADARA dIpa anukrama T // 258 // JABERam RSamiprayam muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | sAmAcArI, tasyA icchA-micchA Adi bhedA: ~ 519~
Page #521
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [667], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka jinavacanasArAH sAdhavastakriyAyA vaitathyapradarzanAya mithyAkAraM kurvate, mithyAkriyeyamiti hRdayaM 2, tathAkaraNaM tathAkAraH, sa ca sUtrapraznagocaro yathA bhavadbhiruktaM tathedamityevaM svarUpaH 3, avazyakarttavyoganiSpannA AvazyikI 4, caH samuccaye, tathA niSedhena nirvRttA naiSedhiko 5, ApracchanamApRcchA, sA vihArabhUmigamanAdiprayojaneSu guroH kAryA 6, caH pUrvavat, tathA pratipRcchA, sA ca prAGgiyuktenApi karaNakAle kAryA, niSiddhena vA prayojanataH kartukAmeneti, tathA chandanA ca prAgga-1 hItenAzanAdinA kAryA 8, tathA nimantraNA agRhItenaivAzanAdinA'haM bhavadarthamazanAdyAnayAmi ityevambhUtA 9, upasampaJca vidhinA''deyA 10 / evaM 'kAle' kAlaviSayA sAmAcArI bhavedazavidhA tu / evaM tAvatsamAsata uktAH, sAmprataM prpnyctH| pratipadamabhidhitsurAha-eteSAM padAnAM, turvizeSaNe, gocarapradarzanena 'pratyeka' pRthakU pRthak prarUpaNAM vakSya iti gAthAdvayasamAsArthaH / tatrecchAkAro yeSvartheSu kriyate tatpradarzanAyAhajai abbhattheja paraM kAraNajAe kareja se koI / tatthavi icchAkAro na kappaI balAbhiogo u / / 668 // | vyAkhyA-'yadI tyabhyupagame anyathA sAdhUnAmakAraNe'bhyarthanA naiva kalpate, tatazca yadyabhyarthayet 'param' anyaM sAdhu glAnAdau kAraNajAte kuryAt vA, 'se' tasya kartukAmasya 'kazcid anyasAdhuH, tatra kAraNajAtagrahaNamubhayathA'pi sambadhyate, tatrApi tenAnyena vA sAdhunA tattasya cikIrSita kartukAmena icchAkAraH, kArya iti kriyAdhyAhAraH, apiH caza bdArthe, athavA'pItyAdinA nyakSeNa vakSyati, kimityevamata Aha-na kalpata eva balAbhiyoga iti gAthArthaH // uktagA-18 HthAvayavArthapratipAdanAyaivAha SEKACK dIpa anukrama T I JAMERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~520~
Page #522
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [669], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- // 259 // prata sutrAMka ROCCA%EC anbhuvagamaMmi najja anbhatthe Na vaddA paro u / aNigUhiyabalavirieNa sAhuNA tAva hoya // 6 // haaribhdii| vyAkhyA-'yadyabhyarthayet para'mityasmin yadizabdapradarzite abhyupagame sati jJAyate, kimityAha-abhyarthayitaM 'na31 yavRttiH vartate' na yujyate eva paraH, kimityata evAha-na nigUhite balavIye yeneti samAsaH, balaM-zArIraM voryam-AntaraH zakti- vibhAgaH 1 vizeSaH, tAvacchandaH prastutArthapradarzaka eva, anigRhitabalavIryeNa tAvaditthaM sAdhunA bhavitavyamiti / pAThAntaraM vA 'aNigahiyabalavirieNa sAhuNA jeNa hoyacaM'ti, asyAyamarthaH-yena kAraNenAnigUhitabalavIryeNa sAdhunA bhavitavyamiti yuktiH ataH abhyarthayituM na varttate para iti gaathaarthH|| Aha-itthaM tarhi abhyarthanAgocarecchAkAropanyAso'narthaka iti?, ucyate, jaha huna tassa aNalo kajassa viyANatINa vA vaannN| gilANAihiM vA huna viyAvaDo kAraNehiM so|| 670 // | vyAkhyA-yadi bhavet 'tasya' prastutasya kAryasya, kim?-'analA' asamarthaH vijAnAti na vA, vANamiti pUraNArthoM nipAtaH, glAnAdibhirvA bhavedyApUtaH kAraNairasau tadA saJjAtadvitIyapado'bhyarthanAgocaramicchAkAraM ratnAdhi bihAyA-3 nyeSAM karotIti gAthArthaH // Aha ca rAiNiyaM bajetA icchAkAraM kareha sesANaM / evaM majjhaM karja tumbhe u kareha icchAe // 671 // vyAkhyA-ranAni dvidhA-dravyaratnAni bhAvaratnAni ca, tatra marakatavajendranIlavaiDUryAdIni dravyaratnAni, sukhahetutvamadhikRtya teSAmanaikAntikatvAdanAtyantikatvAcca, bhAvaratAni samyagdarzanajJAnacAritrANi, sukhanibandhanatAmaGgIkRtya teSAmekAntikatvAdAtyantikatvAcca, bhAvaratnairadhiko ratnAdhikastaM varjayitvA icchAkAraM karoti zeSANAM,kathamityAha-idaM mama kArya-1 dIpa anukrama % A // 259 // CKR muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~521~
Page #523
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jan Educati "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [671], bhASyaM [119...] vastrasavanAdi yUyaM kurutecchayA na balAbhiyogeneti gAthArthaH // 'jai abbhattheja paraM kAraNajAe'ti etAvanmUlagAthAyA vyAkhyAtaM, sAmprataM 'karejjaM se koI' tti asya gAthA'vayavasyAvayavArtha pratipAdayati, atrAnyakaraNasambhave, koraNapratipAdanAyAha ahavA'vi viNAseMtaM anbhatthataM ca aNNa daddaNaM / aNNo koi bhaNejA taM sAhuM NiraDIo // 672 // vyAkhyA - tatra ' ahavAvi viNAseMtaM' ti akSarANAM vyavahitaH sambandhaH sa cetthaM draSTavyaH- vinAzayantamapi cikIciMtaM kAryam, apizabdAt gurutarakAryakaraNasamarthamavinAzayantamadhyabhyarthayantaM vA abhilaSitakArya karaNAya kaJcana anyaM sAdhuM dRSTrA kimityAha- 'anyaH' tatprayojanakaraNazaktaH kazcidbhaNet taM sAdhuM nirjarArthIti gAthArthaH // kimityAha* ahayaM tubhaM evaM karemi karja tu icchakAreNaM / tattha'vi so icchaM se karei majjAyamUliyaM // 673 // vyAkhyA-ahamityAtmanirdeze yuSmAkam 'idaM' kartumiSTaM kAryaM karomi 'icchAkAreNa' yuSmAkamicchAkriyayA, na balA dityarthaH, tatrApi 'sa' kArApaikaH sAdhuH 'icchaM se karei'tti sUcanAtsUtram, icchAkAraM karoti, namvasau tenecchAkAreNa yAcitastataH kimarthamicchAkAraM karotItyAha-maryAdAmUlaM, sAdhUnAmiyaM maryAdA na kiJcidicchAvyatirekeNa kazcitkArayitavya | iti gAthArthaH // vyAkhyAto'dhikRtagAthAvayavaH, sAmprataM 'tatthavi icchAkAro'tti asyApizabdasya viSayapradarzanAyAha10] saMbhave kAraNaM pratipAdayacAha pra0 2 karaNaM kArakhaM kArayatIti kArApayati Nake ca kArApaka iti syAt svacazabdamadantaM varNayadbhiH pUpaiH kacinAno'pyadastakha miti vRddheriSTazvAt For Parts Only "baiMka ke baiMka kara da na * % % ~ 522 ~ nirg muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #524
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [674], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka // 26 // SSCCCC prata sutrAMka ahavA sayaM karentaM kiMcI aNNassa vAvi davaNaM / tassavi kareja icchaM machapi imaM karehitti // 674 // hAribhadrI vyAkhyA-athavA 'svakam' AtmIyaM kurvantaM 'kicit' pAtralepanAdi anyasya vA dRSTvA kim ?-tasyApyApanaprayojanaH TAyattiA san kuryAdicchAkAra, katham -mamApIda-pAtralepanAdi kuruteti gaathaarthH|| idAnImabhyarthitasAdhugocaravidhipradarzanAyA''ha| tatthavi so icchaM se karei dIvei kAraNaM vA'vi / iharA aNuggahatthaM kAyavvaM sAhuNo kicaM // 675 // ___ vyAkhyA-tatrApyabhyarthitaH san 'icchAkAraM karoti' icchAmyahaM tava karomIti, atha tena gurvAdikAryAntaraM karttavyamiti tadA dIpayati kAraNaM vApi, 'iharA' anyathA gurukAryakarttavyAbhAve sati anugrahArtha karttavyaM sAdhoH kRtyamiti gAdhArthaH // | apizabdAkSiptecchAkAraviSayavizeSapradarzanAryavAha- ahavA NANAINaM aTThAe~ jai karena kiccANaM / veyAvaccaM kiMcI tatthavi tesiM bhave icchA / / 676 // vyAkhyA-athavA jJAnAdInAmarthAya, AdigrahaNAdarzanacAritragrahaNa, yadi kuryAt 'kRtyAnAm AcAryANAM vaiyAvRttyaM 'kazcit' sAdhuH, pAThAntaraM vA 'kiMcitti kiJcidvizrAmaNAdi, tatrApi 'teSAM' kRtyAnAM taM sAdhu vaiyAvRttye niyojayatAM bhave | icche' ti bhavedicchAkAraH, icchAkArapuraHsaraM yojanIya iti gAthArthaH // kimityata Aha-yasmAt // 26 // ANAyalAbhiogo NiggaMthANaM Na kappaI kAuM / icchA pajiyavvA sehe rAINie (ya) tahA // 377 // vyAkhyA-AjJApanamAjJA-bhavatedaM kAryameveti, tadakurvato balAtkArApaNaM balAbhiyoga iti, sa 'nirgrandhAnAM sAdhUnAM na kalpate kartumiti, kintu 'icchatti icchAkAraH prayoktavyaH, prayojane utpanne sati zaikSake tathA ratnAdhike cAlApakAdi AATES% dIpa anukrama JAMERR oma andiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~523~
Page #525
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] * * "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [677 ], bhASyaM [ 119...] praSTukAmena, AdyantagrahaNAdanyeSu ceti gAthArthaH // eSa utsarga uktaH, apavAdastvAjJAbalAbhiyogAvapi durvinIte prayoktavyau, tena ca sahotsargataH saMvAsa eva na kalpate, bahusvajananAlapratibaddhe tvaparityAjye ayaM vidhiH-prathamamicchAkAreNa yojyate, akurvannAjJayA punarbalAbhiyogeneti, Aha ca jaha jacabAIlANaM AsANaM jaNavaesu jAyANaM / sayameva khaliNagahaNaM ahavAvi balAbhiogeNaM / / 678 // | purisajAe'vi tahA viNIyaviNayaMmi natthi abhiogo| sesaMmi u abhiogo jaNavaya jAe jahA Ase // 679 // vyAkhyA--yathA jAtyavAhvIkAnAmazvAnAM janapadeSu ca-magadhAdiSu jAtAnAM, cazabdalopo'tra draSTavyaH, svayameva khalinagrahaNaM bhavati, athavApi balAbhiyogeneti, khalinaM - kavikamabhidhIyate, eSa dRSTAntaH, ayamarthopanayaH - puruSajAte'pi tathA, jAtazabdaH prakAravacanaH, 'viNIyaviNayaMmi' tti vividham-anekadhA nItaH prApitaH vinayo yena sa tathAvidhaH tasmin nAstyabhiyogo jAtyabAhIkAmbavat, 'sesaMmi u abhiogo' tti zeSe - vinayarahite calAbhiyogaH pravarttate, kathaM?- janapadajAte yathA'mbe iti gAthAdvayasamudAyArthaH // avayavArthastu kathAnakAdavaseyaH, tazcedam -- balasie ego kisoro, so damijjikAmo beyAliyaM ahivAsiUNa pahAe aggheUNa vAhiyAliM nIto, khaliNaM se DhoiyaM, sayameva teNa gahiyaM viNIyotti / tatto rAyA sayamevArUDho, so hiyayaicchiyaM vUDho, raNNA uyariUNa 10vAhaNArNati pra0 2 bAlDIkaviSaye eko'va kizoraH, sa damayitukAmo vaikAlikamadhivAsa prabhAve'vitvA bAjhA bhItaH kavikaM tasmai hokitaM svayameva tena gRhItaM, vinIta iti / tato rAjA svayamevArUDhaH, sa hRdayepsitaM vyUDhaH rAjJotI For Party muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 524~ crayon
Page #526
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [679], bhASyaM [119...] (40) prata sutrAMka hAribhadrIAvazyaka AhAralayaNAdiNA samma paDiyario, patidiyahaM ca suddhattaNao evaM vahai, na tassa balAbhiogo pavattai / avaro puNa magahAdijaNavae jAto Aso, so'vi damijiukAmo vethAliyaM ahivAsito, mAyaraM pucchara-kimayaMti, tIe bhaNiyaM vibhAgaH1 ||261||1klN pAhijasi taM, sayameva khaliNaM gahAya bahato nariMdai tosijAsi, teNa tahA kayaM, raNNAvi AhArAdiNA sabo se uvayAro kao, mAUe sihaM, tIe bhaNito-putta ! viNayaguNaphalaM te eya, kalaM puNo mA khaliNaM paDivajihisi, mA vA15 bahihisi, teNaM taheva kayaM, raNNAvi khokhareNa piTTittA balA kaviyaM dAUNa vAhitA puNo'vi javasaM se NeruddhaM, teNa mAUe| siha, sA bhaNai-putta ! ducceTThiyaphalamiNaM te, taM dihobhayamaggo jo te ruccai taM karehisi / esa diIto aymuvnno-jo| 4 saya na karei veyAvaccAdi tattha balAbhiogo'vi payaTTAvijai jaNavayajAte jahA Asetti / tasmAdvalAbhiyogamantareNaiva mokSArthinA svayameva pratyuta icchAkAraM dattvA anabhyarthitenaiva vaiyAvRttyaM kAryam // Aha-tathA'pyanabhyarthitasya svayamicchAkArakaraNamayuktamevetyAzajhyAha AhAralayanAdinA sampara praticaritaH, prati divasaM ca zuddhatvAdevaM vahati, na tasya balAbhiyogaH pravartate / aparaH punarmagadhAdijanapadajAto'nA, so'pi damavitukAmo vaikAlikamadhivAsitaH, mAtaraM pRcchati-kimetaditi , tayA bhaNitaM-kAve vAhAse (vAhayiSyatAse)vaM, (tat) khaSameva kavikaM gRhItvA badan narendra topaSitAsi (ye!),tena tathA kRtaM, rAjJA'pi mAhArAdinA sarvastasyopacAraH kRtaH, mAtre zirSa, tayA bhaNita:-puSa vinayaguNaphaLa tavaitat / / // 261 // kalye punarmA kavikaM pratipaviSTAH, mA cA vAkSI, tena tathaiva kRtaM, rAjJA'pi khokhareNa (pratodena kazayA vA) pihayitvA bakArakavikaM davA vAhayitvA punarapi yavasaM tasya niruddhaM, tena mAnne ziSTaM, sA bhaNati-putra ! duveSTitaphalamidaM tava, tadRSTobhayamArgo vastubhyaM rocate taM kuryAH / eva dRSTAnto'yamupanayaH-yA svayaM na karoti vaivAvRtyAdi tatra balAbhiyogo'pi pravatyate janapadajAte yathAsa iti. dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~525~
Page #527
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [680], bhASyaM [119...] (40) ACC prata sUtrAka R ambhavaNAe maruo vAnarao ceva hoi diDhato / gurukaraNe sayameva u vANiyagA duNi dilutA // 680 // vyAkhyA-abhyarthanAyAM marukaH, punaH ziSyacodanAyAM satyAM vAnarakazcaiva bhavati dRSTAntaH, gurukara ge svayameva tu vaNijI dvau dRSTAnta iti samAsArthaH // vyAsArthaH kathAnakebhyo'vaseya iti, tAni cAmUni egessa sAhussa laDI asthi, so Na karei veyAvaccaM bAlabuDDANaMti, AyariyapaDicoito bhaNai-ko meM ambhattheda, AyarieNa bhaNio-tuma ambhasthaNaM maggaMto cukcihisi, jahA so marugotti / ego marugo nANamadamatto kattiyapuNNimAe nariMdajaNavadesuM dANaM dAumabhuDiemu Na tattha baccai, bhajAe bhaNito-jAhi, so bhaNai-egaM tAva suddANaM pariggahaM| karemi, vIyaM tesiM gharaM vaccAmi , jassa Asattamassa kulassa karja so mama ANettA deu, evaM so jAvajjIvAe darido jaato| evaM tumaMpi abbhattharNa maggamANo cukihisi nijarAe, etesiM bAlabuDDANaM aNNe atthi kareMtagA, tujjhavi esa laddhI evaM ceva virAhitti / tato so evaM bhaNio bhaNai-evaM suMdaraM jANaMtA appaNA kIsa na kareha !, AyariyA ekasya sAdholebdhirasi, sa na karoti vaivAvRttvaM bAladAnAmiti,bhAcAryapraticodito bhaNati-ko mAmabhyardhayate ?, AcAryeNa bhaNitaH-svamabhvardhanAM mArgayan azyAsa, yathA sa marukA (mAhmaNaH ) iti / eko mAhmaNo jJAnamadamattaH kArtikapUrNimAyA narendrajanapadeSu dAnaM dAtumabhyusthiteSu na tantra majati, bhAryayA bhaNitaH-yAhi, sa bhaNati-pakaM tAvat zahANA pratigrahaM momi, dvitIyaM teSAM gRhe mazAmi, yasyAsasamasa kulasya kArya sa mahamAnIya dadAtu, evaM sa yAvajI daridro jAtaH / evaM tvamapyabhyarthanAM mArgayan prazyasi nirjarAyAH, eteSAM bAlavRddhAnAmanye santi kattAra, savApyeSA kamdhirevameva nazyati / tataH sa evaM bhaNito bhaNati-evaM sundaraM jAnAnA AtmanA kuto na kuruta, pAcAryA dIpa anukrama RC-Re%% ASSACRICKASS AREaintun Sarwajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~526~
Page #528
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [680], bhASyaM [119...] (40) prata AvazyakabhaNaMti-sariso'si turma tassa vAnaragassa, jahA ego vAnaro rukkhe acchai, vAsAsu sItavAtehiM jhaDijjhati, tAhe | hAribhadrIsugharAe sauNigAe bhaNio-'vAnara ! puriso'si tumaM niratthayaM vahasi bAhudaMDAI / jo pAyavassa sihare na karesi kuDiM // 26 // yavRtti / paDAliM vA // 1 // so evaM tIe bhaNio tuhiko acchai, tAhe sA doccapi taccapi bhaNai, tato so ruho taM rukkhaM vibhAgaH1 duruhiumADhatto, sA naTThA, teNa tIse taM gharaM muMbaM suMbaM vikkhitaM,bhaNai ya-navisi mamaM mayahariyA navisi mamaM sohiyA va NiddhA vA / sughre| acchasu vidharA jA vaTTasi logatattIsu // 1 // suhaM idANe accha / evaM tumaMpi mama ceva uvarieNa| jAo, kiM ca-mama annapi nijarAdAraM asthi, teNa mama bahutariyA nijarA, te lAhaM cukIhAmi, jahA so vANiyago| do vANiyagA vavaharaMti, ego paDhamapAuse mollaM dAyavayaM hohitti sayameva AsADhapuNNImAe gharaM paccha(stha)ito, bIeNa arddha vA tibhAgaM vA dAUNa chavAviya, sayaM vavaharai, teNa tadivasaM biuNo lAho laddho, iyaro cukko / evaM ceva jai sutrAMka dIpa anukrama bhaNanti-sadazo'si tvaM tasya kaH, yadhaiko bAnaro vRkSe tiSThati, varSAsu zItavAtaiH kizyati, tadA sugRhikayA zakunyA bhaNita:-vAnara ! puruSo'si tvaM nirarthaka vahasi bAhudaNDAn / yaH pAdapastha zikhare na karoSi kuTI paTAlikA vA ||1||s evaM tayA bhagitastUSNIkastiSThati, tadA sA dvirapi nirapi bhaNati, | tataH sa ruSTastaM vRkSamArohumArabdhaH, sA naSTA, tena tasyAsadhaM davarikAdavarika vikSiptam, bhagati ca-nApyasi mama mahattarikA nApyasi mama suhRdA snigdhA cA | sugRhike ! tiSTha vigRhA yA vartase lokataptau // 1 // sukhamidAnI ticha / evaM svamapi mama caivoparitano jAtaH, kiMva-mamAnyadapi nirjarAdvAramasti, tena mama bahutarA nirjarA, taM lAbha azyAmi,-yathA sa vaNik dvau vaNijau vyavaharataH, ekaH prathamAvRSi mUlya dAtavyaM bhaviSyatIti svayamevASADhapUrNimAyAM tyaktvA gRhaM gataH, (pracchedita), dvitIyenA vA tribhArga vA davA sthagita (sthApitaM), rUyaM vyavaharati, tena tadivase dviguNo DAbho labdhA, itaro aSTaH / evameva | // 29 SAREAKimand Haniprayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra- [01] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 527~
Page #529
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [680], bhASyaM [119...] (40) 45-45-456 prata sUtrAka ahaM appaNA veyAvaccaM karemi to aciMtaNeNa suttatthA nAsaMti, tehi ya nahehiM gacchasAravaNA'bhAveNa gaNassAdesAdiappaDitappaNeNa bahuyaraM me nAseiti / Aha ca-suttatthesu acintaNa Aese buDasehagagilANe / bAle khamae vAI iDDImAi2 aNiDDI ya // 1 // eehi kAraNehiM tuMbabhUo u hoti aayrio| veyAvaccaM Na kare kAyarva tassa sesehiM // 2 // jeNa kulaM AyataM taM purisaM AyareNa rkkhejaa| na hu tuMbaMmi viNaDe arayA sAhArayA hoti // 3 // bAle sappabhae tahA iDimaMtaMmi Agae pANagAdigae Ayarie lahuttaM, evaM vAdimmivi, aNissarapabaiyagA ya eetti jaNApavAdo, sesaM kNttN| Aha-icchAkAreNAhaM tava prathamAlikAmAnayAmItyabhidhAya yadA labdhyabhAvAna sampAdayati tadA nirjarAlAbhavikalastasyecchAkAraH, ityataH kiM tenetyAzajhyAhasaMjamajoe anbhuTTiyassa saddhAeN kAukAmassa / lAmo ceva tavassissa hoi addINamaNasassa / / 681 // vyAkhyA-'saMyamayoge' saMyamavyApAre abhyutthitasya tathA 'zraddhayA' manaHprasAdena ihalokaparalokAzaMsAM vihAya kartukAmasya, kim ?-'lAbho ceva tavasissa'tti prakaraNAnnirjarAyA lAbha eva tapasvino bhavati alabdhyAdau, adInaM mano'syeti adInamanAstasyAdInamanasa iti gAthArthaH // dvAraM 1 / idAnIM mithyAkAraviSayapratipAdanAyAha yadyahamAtmanA vaiyAvRSyaM karomi tadA'cintanena sUtrAoM nazyataH, tayozca naSTayorgacchasAraNA'bhAvena gaNasya . AdezAderapratitapaMNena yahutara me nazyatIti / sUtrArthayoracintanamAdeze baDhe zaikSake glAne / bAle kSapake vAdI RddhimadAdi anRddhizca // 1 // etaiH kAraNaistumbabhUtastu bhavatyAcAryaH / vaiyAvRtyaM na kuryAt karttavya tasya zeSaiH // 2 // yaskha kulamAyataM saM puruSamAdareNa rakSet / naiva tumbe vinaSTe arakAH sAdhArA bhavanti // 3 // bAle sarpabhaye tathA kanimatyAgate pAnakAdyartha gate bhAcArye laghutvam, evaM vAdinyapi, anIzvaramanajitAzcaita iti janApavAdaH, zeSa kAkhyam / dIpa - anukrama -- - - -- s wianeiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~528~
Page #530
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [681], bhASyaM [119...] (40) yavRtti prata sUtrAMka Avazyaka-saMjamajoe anbhudvipassa kiMci vitahamAyariyaM / micchA etaMti ciyANiUNa micchatti kAyavyaM // 682 // hAribhadrI | vyAkhyA-saMyamayogaH-samitiguptirUpastasminviSayabhUte'bhyutthitasya sataH yatkiJcidvitatham-anyathA Acaritam-za // 26 // vibhAgAta AsevitaM, bhUtamiti vAkyazeSaH, 'mithyA etaditi' viparItametadityevaM vijJAya kim ?-'micchatti kAya' mithyAduSkRtaM dAtavyamityarthaH / saMyamayogaviSayAyAM ca pravRttau vitathAsevane mithyAduSkRtaM doSApanayanAyAlaM, na tUpetyakaraNagocarAyAM |nApyasakRtkaraNagocarAyAmiti gAthAhRdayArthaH // tathA cotsargameva pratipAdayannAha-- jaha ya paDikamiyavaM avassa kAUNa pAvayaM kammaM / taM ceva na kAyabvaM to hoi pae pddikto|| 683 // vyAkhyA-yadi ca 'pratikrAntavya' nivartitavyaM, mithyAduSkRtaM dAtavyamityarthaH, 'avazya niyamena kRtvA pApakaM karma, tatazca 'tadeva' pApa karma na karttavyaM, tato bhavati 'pade' utsargapadaviSaye pratikrAnta iti / athavA-'pade'tti prathamaM pratikAnta iti gAthArthaH / sAmprataM yathAbhUtasyedaM mithyAduSkRtaM sudattaM bhavati tathAbhUtamabhidhitsurAha jaM dukkaiMti micchA taM bhujo kAraNaM apuurto| tiviheNa paDikato tassa khalu dukarDa micchA / / 684 // ___ vyAkhyA-'yadi'tyanirdiSTasya nirdezaH, karaNamiti yogaH, tatazca yatkAraNaM' yad vastu duSTu kRtaM duSkRtam 'iti' evaM vijJAya 'micchatti sUcanAtsUtramitikRtvA mithyAduSkRtaM dattaM, tadU 'bhUyaH' punaH prAguktaM duSkRtakAraNam 'apUrayan' // 26 // akurvannanAcarannityarthaH, yo varsata iti vAkyazeSaH, 'tassa khalu dukarDa micchatti sambaddha eva granthaH, tatra svayaM kAyenApyakurvannapUrayannabhidhIyata evetyata Aha-'tiviheNa paDikato' ti trividhena manovAkAyalakSaNena yogena kRtakAritAnumati 2525%25AKER dIpa anukrama T AREaintinintimational Vijandiararyom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~529~
Page #531
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Education in cha %%%% "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 684 ], bhASyaM [ 119...] bhedayuktena 'pratikrAnto' nivRtto yastasmAdduSkRtakAraNAt tasyaiva khaluzabdo'vadhAraNe, 'duSkRtaM' prAguktaM duSkRtaphaladAtRtvamadhikRtya 'mithye 'ti mithyA bhavatIti kriyAdhyAhAraH athavA vyavahitayogAttasyaiva mithyAduSkRtaM bhavati nAnyasyeti gAthArthaH // sAmprataM yasya mithyAduSkRtaM dattamapi na samyag bhavati tatpratipAdanAyAha timicchataM va nisevara puNo pAvaM / paJcakkhamusAbAI mAyAniyaDIpasaMgo ya // 685 // vyAkhyA- 'yat' pApaM kiJcidanuSThAnaM duSkRtamiti vijJAya 'micchatti mithyAduSkRtaM dattamityarthaH, yastadeva niSevate punaH pApaM sa hi pratyakSamRSAvAdI varttate, katham ? - duSkRtametadityabhidhAya punarAsevanAt tathA mAyAnikRtiprasaGgaJca tasya sa hi duSTAntarAtmA nizcayatazcetasA'nivRtta eva gurvAdiraJjanArthaM mithyAduSkRtaM prayacchati, kutaH 1, punarAsevanAt, tatra mAyaiva nikRtirmAyAnikRtistasyAH prasaGga iti gAthArthaH // kaH punarasya mithyAduSkRtapadasyArtha ityAzaGkayAha | mitti miumaddavatte chatti ya dosANa chAyaNe hoi / mittiya merAeN Thio dutti durguchAmi appANaM // 686 / / vyAkhyA - 'mI' tyevaM varNaH mRdumArdavatve varttate, tatra mRdutvaM- kAyanAtA mArdavatvaM bhAvanamrateti, 'che'ti ca doSasyaasaMyamayogalakSaNasya chAdane - sthagane bhavati, 'mI'ti cAyaM varNaH maryAdAyAM- cAritrarUpAyAM sthito'hamityasyArthasyAbhidhAyakaH 'du' ityayaM varNaH jugupsAmi-nindAmi duSkRtakarmakAriNamAtmAnamityasminnarthe varttata iti gAthArthaH // katti karDa me pAva itti ya Devemi taM ucasameNaM / eso micchA ukkaDapayakkharatyo samAseNaM // 687 // dAraM // vyAkhyA- 'ka' ityayaM varNaH kRtaM mayA pApamityevamabhyupagamArthe varttate, 'Da' iti ca 'Devemi taM'ti lakSyAmi - atikra For Prints at Use Only www.jancibrary.or muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [ 40 ], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~530~
Page #532
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [687], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka- // 264 // prata sutrAka mAmi tat, kenetyAha-upazamena hetubhUtena, 'eSaH anantarotaH prAkRtazailyA mithyAduSkRtapadasyAkSarArtha iti 'samAsena' hAribhadrIsaGkepeNeti gAthArthaH // Aha-kathamakSarANAM pratyekamuktArthateti, padavAkyorevArthadarzanAditi, atrocyate, iha yathA vAkyaika- yavRttiH vibhAga dezatvAtpadasyArtho'sti tathA padaikadezatvAdvArtho'pyavaseya iti, anyathA padasyApyarthazUnyatvaprasaGgaH, pratyekamakSareSu tada-3 bhAvAditi, prayogazca-iha yadyatra pratyekaM nAsti tatsamudAye'pi na bhavati, pratyekamabhAvAt, sikatAtailavaditi, iSyate ca varNasamudAyAtmakasya padasyArthaH, tasmAttadanyathA'nupapattervArtho'pi pratipattavya ityalaM prasaGgeneti / dvAram 2 / sAmprataM tathAkAro yasya dIyate tatpatipipAdayiSayA''ha kappAkappe pariNiTTiyasa ThANesu paMcasu Thiyassa / saMjamatabaDagassa u avikappeNaM thaakaaro||688 // vyAkhyA-kalpo vidhirAcAra iti paryAyAH, kalpaviparItastvakalpaH, jinasthavirakalpAdirvA kalpaH, carakAdidIkSA punarakalpa iti, kalpazcAkalpazca kalpAkalpamityekavadbhAvastasmin kalpAkalpe, pari-samantAt niSThitaH pariniSThito, jJAnaniSThAM prApta ityarthaH, tasya, tathA tiSThantyeteSu satsu zAzvate sthAne prANina iti sthAnAni-mahAvratAnyabhidhIyante, teSu sthAneSu paJcasu sthitasya, mahAvratayuktasyetyarthaH, tathA saMyamatapobhyAmAbyaH-sampanna ityanenottaraguNayuktatAmAha, tasya kimityAha'avikalpena' nizcayena, kim?-tathAkAraH, kArya iti kriyAdhyAhAra iti gAthArthaH / idAnIM tathAkAraviSayapratipAdanAyAha // 264 // vAyaNapaDimuNaNAe ubaese suttasthkhnnaae|abithmeyNti tahA paDimuNaNAe thkaaro|| 689 // daarN|| vyAkhyA-vAcanA-sUtrapradAnalakSaNA tasyAH pratizravaNa-pratizravaNA tasyAM vAcanApratizravaNAyAM, tathAkAraH kAryaH, s8%99% Axe dIpa anukrama JABERatan intamational Hanipray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~531~
Page #533
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [689], bhASyaM [119...] (40) prata sUtrAka SCRESCREE % % % etaduktaM bhavati-gurau vAcanAM prayacchati sati sUtraM gRhAnena tathAkAraH kAryaH, tathA sAmAnyenopadeze-cakrayAlasAmAcArIpratibaddhe guroranyasya vA sambandhini tathAkAraH kAryaH, tathA 'suttaasthakahaNAe'tti sUtrArthakathanAyAM, vyAkhyAna ityarthaH, kim-tathAkAraH kAryaH, tathAkAra iti ko'rtha iti ?, Aha-avitathametat yadAhuyUMyamiti, na kevalamukkedhvevArtheSu tathAkArapravRttiH, tathA 'paDisuNaNAe' tti pratipRcchottarakAlamAcArye kathayati sati pratizravaNAyAM ca tathAkArapravRttiriti, cazabdalopo'tra draSTavya iti gAthArthaH // sAmprataM svasthAne svasthAne khalvicchAkArAdiprayoktuH phalapratipAdanAyAhajassa ya icchAkAro micchAkAroya pariciyA do'vi / taioya tahakAro na dullamA soggaI tassa // 690 // | vyAkhyA-yasya cecchAkAro mithyAkArazca paricitI dvAvapi tRtIyazca tathAkAro na durlabhA sugatistasyeti gAthA nigadasiddhaiva / dvAra 3 // sAmpratamAvazyakInaipedhikIdvAradvayAvayavArthamabhidhitsuH pAtanikAgAthAmAha AvassiyaM ca Nito jaM ca aiMto nisIhiyaM kuNai / eyaM icchaM nAuM gaNivara ! tumbhatie NiuNaM / / 691 // ___ vyAkhyA--ziSyaH kilAha-Avassiya'ti AvazyikI-pUrvokA sAmAvazyikI ca ninto nirgacchan yAM ca 'atito' ti Agacchan , pravizannityarthaH, naiSedhikoM karoti, 'etad AvazyikInaSedhikIdvayamapi svarUpAdibhedabhinnaM icchAmi jJAtuM he gaNivara yuSmadantike 'nipuNe sUkSmaM jJAtumicchAmIti kriyAvizeSaNamiti gAthArthaH / evaM ziSyeNoke satyAhAcAryaH dIpa % 2 anukrama NALANDS JABERatinintamational LIMIDramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~532~
Page #534
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [692], bhASyaM [119...] (40) Avazyaka / / 265 // prata RECEM sUtrAka AvassiyaM ca Nito jaM ca aIto NisIhiyaM kuNai / vaMjaNameyaM tu duhA atyo puNa hoi so ceva // 692 hAribhadrI___ vyAkhyA-AvazyikI ca nirgacchan yAM ca pravizannaipedhikI karoti, 'vyaJjana' zabdarUpaM etaM tu duha'tti etadeva | yavRttiH zabdarUpaM dvidhA, arthaH punarbhavatyAvazyikInaSedhikyoH sa evaM' eka eva, yasmAdavazyakarttavyayogakriyA''vazyikI niSi vibhAgaH1 ddhAtmanazcAticaribhyaH kriyA naiSedhikIti, na hyasAvapyavazyaM kartavyaM vyApAramullaca pravartate, Aha-yayevaM bhedopanyAsaH |kimartham ?, ucyate, kvacit sthitigamanakriyAbhedAdabhidhAnabhedAceti gAthArthaH // Aha-'AvazyikI ca nirgacchannityuktaM, tatra sAdhoH kimavasthAnaM zreya utATanamiti !, ucyate, avasthAnamiti, katham ?, yata Ahaegaggassa pasaMtassa na hoMti iriyAjhyA guNA hoti| gaMtavvamavassaM kAraNami AvassiyA hoi / / 193 // vyAkhyA-ekamagram-AlambanamasyetyekAgrastasya, sa cAprazastAlambano'pi bhavatyata Aha-'prazAntasya' krodharahitasya tiSThataH, kim ?, na bhavanti IyodayaH, IraNamIA -gamanamityarthaH, iheyAkArya karma I-zabdena gRhyate, kAraNe kAryopacArAd, IA AdI yeSAmAtmasaMyamavirAdhanAdInAM doSANAM te IryAdayo na bhavanti, tathA guNAzca svAdhyAyadhyAnAdayo bhavanti, prAptaM tarhi saMyatasyAgamanameva zreya iti tadapavAdamAha-na cAvasthAne khalUktaguNasambhavAnna gantavyameva, kintu 'gansabama // 26 // vassaM kAraNami' gantavyam 'avazyaM niyogataH 'kAraNe' guruglAnAdisambandhini, yatastatrAgacchato doSA iti, tathA ca *gamyaSapaH karmAdhAre iti paJcamI tathA cAticArAnAbhitotyarthaH. dIpa 6 - anukrama R Hanipramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 533~
Page #535
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educa "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 693 ], bhASyaM [ 119...] kAraNe' gacchataH 'AvassiyA hoi' AvazyakI bhavatIti gAthArthaH // Aha-kAraNena gacchataH kiM sarvasyaivAvazyakI bhavati uta neti 1, neti, kasya tarhi ?, ucyate - AvassiyA u AvassaehiM savvehiM juptajogissa / maNavayaNakAyagusiMdiyassa AvassiyA hoi // 694 / / vyAkhyA - AvazyakI tu 'AvazyakaiH' pratikramaNAdibhiH sarvairyukta yogino bhavati, zeSakAlamapi niraticArasya kriyAsthasyeti bhAvArthaH, tasya ca guruniyogAdinA pravRttikAle'pi 'maNa' ityAdi pazcArddha manovAkkAyendriyairgupta iti samAsaH, tasya, kim ? - AvazyakI bhavati, indriyazabdasya gAthAbhaGgabhayAdvyavahitopanyAsaH kAyAtpRthagindriyagrahaNaM prAdhAnyakhyApanArtham asti cAyaM nyAya: - 'sAmAnyagrahaNe satyapi prAdhAnyakhyApanArthaM bhedenopanyAso' yathA brAhmaNA AyAtA | vaziSTo'pyAyAta iti gAthArthaH / uktAssvazyikI, sAmprataM naiSedhika pratipAdayannAha senaM ThANaM ca jahiM ceei tarhi nisIhiyA hoi| jamhA tattha nisiddho teNaM tu nisIhiyA hoi // 695 // vyAkhyA---zerate'syAmiti zayyA - zayanIyasthAnaM tAM zayyAM 'sthAnaM ce 'ti sthAnamUrdhvasthAnaM', kAyotsargaH, yatra 'cetayate' 'citI sajJAne' anubhavarUpatayA vijAnAti vedayatItyarthaH, athavA 'cetayate' iti karoti, zayanakriyAM ca kurvatA nizcayataH zayyAH kriyA kRtA bhavati, tatazca yatra svapitItyarthaH, cazabdo vIrAsanAdyanuktasamuccayArthaH, athavA tuzabdArthe draSTavyaH, sa ca vizeSaNArthaH, katham ?, pratikramaNAdya zeSakRtAvazyakaH sannanujJAto guruNA zayyAM sthAnaM ca yatra cetayate 'tatra' evaMnamukaM pra0 1 zayyA pra0 1 pratikramaNAcazepaiH kAryaiH samApitAvazyakakRtyarthaH * kAraNAt pra0 + kimucyate pra0 Forest Use Only janyr muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~534~
Page #536
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 266 / / "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 695 ], bhASyaM [ 119...] vidhasthitikriyA viziSTa eva sthAne naiSedhikI bhavati nAnyatra, kimityata Aha- yasmAttatra niSiddho'sau tenaiva kAraNena naiSedhikI bhavati niSedhAtmakatvAttasyA iti gAdhArthaH // pAThAntaraM vA se ThANaM ca jadA ceteti tayA nisIhiyA hoi| jamhA tadA niseho nisehamaiyA ca sA jeNaM // 696 / / muktArthatvAtsugamaiva / anena granthena mUlagAthAyAH 'Avazyaka va nirgacchan yAM cAgacchan naiSedhikI karoti vyaJjanametad dvedhe' tyetAvat sthitirUpanaipedhikIpratipAdanaM vyaJjanabhedanibandhanamadhikRtya vyAkhyAtam / amumevArthamupasajihIrSurAha bhASyakAraH AvassiyaM ca Nito jaM ca ahaMto nisIhiyaM kuNai / sejANisIhiyAe NisIhiyA abhimuho hoI // 120 // ( bhA0 ) vyAkhyA - Avazyakaca nirgacchan yAM cAgacchan naiSedhikIM karoti tadetad vyAkhyAtam upalakSaNatvAtsaha tRtIyapAdena 'vyaJjanametad dvive' tyaneneti / sAmpratam 'arthaH punarbhavati sa eveti gAthAvayavArthaH pratipAdyate tatretthameka evArtho bhavati yasmAnnaiSedhikyapi nAvazyaM karttavyavyApAragocaratAmatItya varttate yataH pravizan saMyamayogAnupAlanAya zeSaparijJAnArtha cetthamAha / 'sejjAnisIhiyAe nisIhiyAabhimuho hoiti zayyaiva naiSedhikI tasyAM zayyAnaiSedhikyAM viSayabhUtAyAM, kim?, zarIramapi naiSedhikItyucyata iti, ata Aha--zarIranaiSedhikyA AgamanaM pratyabhimukhastu, ataH saMvRtagAtrairbhavitavyamiti sajJAM karotIti gAthArthaH // itazcaika evArtho yata Ahajo hoi nisiddhappA nisIhiyA tassa bhAvao hoi| aNisiddhassa nisIhiya kevala mettaM havai sado // 121 // (bhA0) For Parts Only * ~ 535~ hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH 1 // 266: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH bayo
Page #537
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [696...], bhASyaM [121] (40) % % % 4%AA% % prata %% sUtrAka % E vyAkhyA-yo bhavati niSiddhAtmA-niSiddho mUlaguNottaraguNAticArebhyaH AtmA theneti samAsaH, naiSedhikI 'tasya' niSiddhAtmano 'bhAvataH' paramArthato bhavati, na niSiddho'niSiddhaH vaktebhya evAticArebhyaH tasya aniSiddhasya-anupayuktasthAgacchataH naiSedhikI, kim ?-'kevalame havai saddoM' kevalaM zabdamAtrameva bhavati, na bhAvata iti gAthArthaH // Aha-yadi | nAmaivaM tata ekArthatAyAH kimAyAtamiptiA, acyate, niSiddhAtmano naiSedhikI bhavatItyukta, saca AvassayaMmi jutto niyamaNisiddhotti hoi naayvvo| ahavA'vi NisiddhappA NiyamA Avassae jutto||122 // dAraM (bhASyam ) vyAkhyA-'Avazyake' mUlaguNottaraguNAnuSThAnalakSaNe yuktaH 'niyamanisiddhotti hoi nAyaSo' niyamena niSiddho niyamaniSiddha 'iti' evaM bhavati jJAtavyaH, Avazyikyapi cAvazyakayuktasyaivetyata ekArthateti / athaveti prakArAntaradarzanArthaH, apizabdasya vyavahitaH sambandhaH, niSiddhAtmA'pi niyamAdAvazyake yukto yataH ato'pyekArthateti, pAThAntaraM vA 'ahavAvi [nisiddhappA siddhArNa aMtiyaM jAItti, asthAyamarthaH-evaM kriyAyA abhedenAvazyakInaSedhikyorekArthatokA, iha tu kAryAbhedeno-15 cyate, athavA niSiddhAtmA'pi siddhAnAmantika-sAmIpyaM 'yAti' gacchati, apizabdAvAvazyakayuko'pi, ataH kAryAbhedA-16 dekArthateti gAthArthaH / / dvAra 4-5 // sAmpratamApRcchAdidvAracatuSTayamekagAthayaiva pratipAdayannAhaApucchaNA u kaje puvanisiDeNa hoi paDipucchA / puSvagahieNa chaMdaNa NimaMtaNA hoagahieNaM // 697 // vyAkhyA-ApracchanamApRcchA sA ca kartumabhISTe kArye pravarttamAnena guroH kAryA-ahamidaM karomIti / dvAraM 5 / tathA| dIpa anukrama 56225%A Engtonary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~536~
Page #538
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ ], mUlaM [- / gAthA-], niryukti: [697], bhASyaM [ 122] // 267 // Avazyaka- 4 pUrvaniSiddhena satA bhavatedaM na kAryamiti, utpanne ca prayojane karttukAmena 'hoti paDipuccha' tti pratipRcchA karttavyA bhavati, * pAThAntaraM yA - 'puvaniutteNa hoi paSThipucchA' pUrvaniyuktena satA yathA bhavatedaM kAryamiti tatkartukAmena guroH pratipRcchA karttavyA bhavati ahaM tatkaromIti, tatra hi kadAcidasau kAryAntaramAdizati samAptaM vA tena prayojanamiti / dvAraM 7 / tathA pUrvagRhItenAzanAdinA chandanA zepasAdhubhyaH karttavyA - idaM mayA'zanAdyAnItaM yadi kasyacidupayujyate tato'sAvicchAkAreNa grahaNaM karotviti / dvAraM 8 / tathA nimantraNA bhavatyagRhItenAzanAdinA ahaM bhavato'zanAdyAnayAmIti gAthArthaH dvAraM 9 // idAnImupasampadvArAvayavArthaH pratipAdyate sA copasampad dvidhA bhavati gRhasthopasampatsAdhUpasampazcca, tatrAstAM tAvad gRhasthopasampat, sAdhUpasampatpratipAdyate sA ca trividhA - jJAnAdibhedAd, Aha ca- uvasaMpayA yativihA NANe taha daMsaNe carite ya / daMsaNaNANe tivihA duvihA ya caritaaTThAe / 698 / / vyAkhyA - upasampazca trividhA 'jJAne' jJAnaviSayA tathA darzanaviSayA cAritraviSayA ca tatra darzanajJAnayoH sambandhinI trividhA dvividhA ca cAritrArthAyeti gAthArthaH // tatra yaduktaM- 'darzanajJAna yostrividhe'ti tatpratipAdayannAha Jus Educat vA saMghAceva, gahaNaM sutatthatadubhae / vaiyAvane khamaNe, kAle AvakahAi ya / / 699 / / vyAkhyA - varttanAsandhanA caiva grahaNamityetattritayaM 'suttatthatadubhae'ti sUtrArthabhiyaviSayamavagantavyamiti, etadartha - mupasampadyate, tatra varttanA prAggRhItasyaivAsthirasya sUtrAderguNanamiti, sandhanA tu tasyaiva pradezAntaravismRtasya melanaM ghaTanA yojanA ityarthaH, grahaNaM punaH tasyaiva tatprathamatayA AdAnamiti, etattritayaM sUtrArthobhayaviSayaM draSTavyam, evaM jJAne nava For Fans at Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 537 ~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 267 // jaibrary org
Page #539
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [699], bhASyaM [122...] (40) %254 prata sUtrAka bhedAH, darzane'pi darzanaprabhAvanIyazAstra viSayA eta eva draSTavyA iti, atra ca sandiSTaH sandiSTasyopasampadyate ityAdicaturbha-1 nikA, prathamaH zuddhaH zeSAstvazuddhA iti, 'dvividhA ca cAritrArthAya'ti yaduktaM tatpradarzanAyAha-'veyAvacce khamaNe kAle AvakahAi ya' cAritropasampad vaiyAvRtyaviSayA kSapaNaviSayA ca, iyaM ca kAlato yAvatkathikA ca bhavati, cazabdAditvarA ca bhavati, etaduktaM bhavati-cAritrArthamAcAryAya kazcidvaiyAvRttyakaratvaM pratipadyate, saca kAlata itvaro yAvatkathikazca bhava-18 tIti gAthAsamAsArthaH // sAmpratamayamevArtho vizeSataH pratipAdyate-tatrApi sandiSTena sandiSTasyopasampadAtavyeti mauliko'yaM guNa iti, etatprabhavatvAdupasampada iti, ataH amumevArthamabhidhitsurAha saMdiDo saMdivassa ceva saMpajaI u emAI / caubhaMgo etthaM puNa paDhamo bhaMgo havai suddho // 700 // . vyAkhyA-'sandiSTo' guruNA'bhihitaH sandiSTasyaivAcAryasya yathA amukasya sampadyatAM upasampadaM prayaccheta ityarthaH, evamAdizcaturbhaGgaH, sa cAyaM-tadyathA-sandiSTaH sandiSTasyokta eva, sandiSTaH asandiSTasyAnyasyA''cAryasyeti dvitIyaH, asandiSTaH sandiSTasya, na tAvadidAnI gantavyaM gantavyaM tvamukasyeti tRtIyaH, asandiSTaH asandiSTasya-na tAvadidAnI gantavyaM na cAmukasyeti, atra punaH prathamo bhaGgo bhavati zuddhaH, punaHzabdasya vizeSaNArthatvAt dvitIyapadenAvyavacchitti|nimittamanve'pi draSTacyA iti gAthArthaH // sAmprataM varttanAdisvarUpapratipAdanAyAha| adhirassa pubbagahiyassa vattaNA jaM ihaM thirIkaraNaM / tasseva paesaMtaraNaTThassa'NusaMdhaNA ghaDaNA // 701 // AcArthasya. dIpa SARSEX anukrama R ainrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 538~
Page #540
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [702], bhASyaM [122...] (40) Avazyaka yavRtti 268 // prata sutrAMka gahaNaM tappaDamatayA mutte atthe ya tadubhae ceva / asthaggahaNaMmi pAya esa vihI hoi NAyavo // 702 // hAribhadrI gAthAdvayaM nigadasiddhameva / navaraM-prAyograhaNaM sUtragrahaNe'pi kazcidbhavatyeva pramArjanAdiriti jJApanArtham // sAmpratamadhikRtavidhipradarzanAya dvAragAthAmAha A vibhAgA majaNaNisejjaakkhA kitikamussagga baMdaNaM jeDe / bhAsaMto hoI jeTTo no pariyAraNa to vande // 703 // etadvyAcikhyAsayaivedamAhaThANaM pamajjiUNaM doNNi nisijAu hoMti kaaybbaa|egaa guruNo bhaNiyA vitiyA puNa hoMti akkhANaM // 704 // nigada siddhA, nabaram-'akvANa ti samavasaraNasya, na cAkRtasamavasaraNena vyAkhyA karttavyetyutsargaH // vyAkhyAtaM dvAratrayaM, kRtikarmadvAravyAcikhyAsayA''ha do gheva mattagAiM khele taha kAiyAe bIyaM tu / jAvaiyA ya suNetI savve'vi ya te tu vaMdati // 705 // nigadasiddhaiva, navaraM mAtraka-samAdhiH, kRtikarmadvAra eva ca vizeSAbhidhAnamaduSTamiti, arddhakRtavyAkhyAnotthAnAnutthAnAbhyAM palipanthA''tmavirAdhanAdayazca doSA bhAvanIyA iti dvAram / adhunA kAyotsargadvAraM vyAcikhyAsurAha savye kAussarga kareMti savve puNo'vi caMdaMti / NAsapaNe NAidUre guruvayaNapaDicchagA hoti // 706 // vyAkhyA-sarve zrotAraH 'zreyAMsi bahuvinAnI'tikRtvA tadvighAtAyAnuyogaprArambhanimittaM kAyotsarga kurvanti, te 8 dIpa anukrama C 268 // Jaintain muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 539~
Page #541
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 706 ], bhASyaM [ 122...] cotsArya sarve punarapi vandante, tato nAsane nAtidUre vyavasthitAH santaH, kim ?- guruvacanapratIcchakA bhavanti-zRNvantIti gAthArthaH // sAmprataM zravaNavidhipratipAdanAyAha- NiddA vigahA parivajiehiM gurorhi paMjaliuDehiM / bhattibahumANapucvaM uvauttehiM suNeyacvaM // 707 // abhikakhatehiM suhAsiyA hU~ vayaNAi~ atthasArAhaM / vinhiyamuhehiM harisAgaehiM harisaM jaNatehiM // 708 // gAthAdvayaM nigadasiddhaM / navaraM 'harisAgaehiM' ti saJjAtaharSairityarthaH anyeSAM ca saMvegakAraNAdinA harSa janayadbhiH, evaM ca zRNvadbhistairguroratIya paritoSo bhavatIti // tataH kimityAha gururiosagaNaM gurubhattIe taheba viNaeNaM / icchiyasusatthANaM vippaM pAraM samuvarSati // 709 // vyAkhyA - 'guruparitoSagatena' guruparitoSajAtena satA gurubhaktyA tathaiva vinayena, kim ?, samyaksadbhAvaprarUpaNayA Ipsita sUtrArthayoH 'kSipraM' zIghraM pAraM samupayAnti-niSThAM vrajantIti gAthArthaH // kvANasamattI jogaM kAUNa kAiyAINaM / vaMdati tabha je aNNe puvvaM ciya bhaNanti // 710 // nigadasiddhA / navaram anye AcAryA itthamabhidadhati-kila pUrvameva vyAkhyAnArambhakAle jyeSThaM vandanta iti / dvAragAthApazcArdhamAkSepadvAreNa prapaJcato vyAcikhyAsurAha coti jaihu jiTTo kahiMci suttatthadhAraNAvigalo / vakkhANaladdhihINo niratthayaM vaMdaNaM taMmi // 711 // nigadasiddhA / navaraM nirarthakaM vandanaM, tasmiMstatphalasya pratyuccAraka zravaNasyAbhAvAditi bhAvanA / Jus Education intemational For Fasten jn% ~ 540 ~ www.incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #542
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [711], bhASyaM [122...] (40) hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 prata sutrAMka Avazyaka aha vayapariyAehi lahugo'vihu bhAsao ihaM jeho| rAyaNiyavaMdaNe puNa tassavi AsAyaNA bhNte!||712|| vyAkhyA-atha vayAparyAyAbhyAM laghurapi bhASaka eveha jyeSThaH parigRhyate, ratnAdhikavandane punaH tasyApyAzAtanA // 269 // bhadanta ! prApnoti, tathAhi-na yujyata eva cirakAlapravrajitAn laghorvandanaM dApayitumiti gAthArthaH // itthaM parAbhi prAyamAzajhyAhajaivi cayamAiehi lahuo suttatthadhAraNApaDao / vakkhANalaDimaMto sociya iha gheppaI jeho // 713 // vyAkhyA-prakaTArthA / AzAtanAdoSaparijihIrSayA tvAhaAsAyaNAvi NevaM paDuca jiNavayaNabhAsayaM jamhA / vaMdaNayaM rAiNie teNa guNeNaMpi so ceva // 714 // prakaTAthaiva / navaraM 'tena guNena' ahedvacanavyAkhyAnalakSaNeneti / idAnIM prasaGgato vandanaviSaya eva nizcayavyavahAranayamatapradarzanAyAhanavaoettha pamANaM na ya pariyAo'vi NicchayamaeNaM / vavahArao u jujjai ubhayanayamayaM puNa pamANaM // 715 // | vyAkhyA-na 'vayaH' avasthAvizeSalakSaNam 'atra' vandanakavidhau pramANaM, na ca 'paryAyo'pi' pravrajyApratipattilakSaNaH nizcayamatena' nizcayanayAbhiprAyeNa, jyeSThavandanAdivyavahAralopAtiprasaGganivRttyarthamAha-vyavahAratastu yujyate, kimatra pramAbANamiti sandehApanodArthamAha-ubhayanayamataM punaH pramANamiti gAthArthaH // prakRtamevArtha samarthayannAha nicchayo dunneyaM-ko bhAve kammi vaI samaNo / vavahArao u kIrai jo puSvaThio caritsaMmi // 716 // dIpa anukrama // 269 // CINEaiand Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~541~
Page #543
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM -/gAthA-], niyukti: [716], bhASyaM [123] (40) %% % - -9 prata -10 sUtrAka 0 4 vyAkhyA-nizcayato durjeyaM-ko bhAve kasmin-prazaste'prazaste vA vartate zramaNa iti, bhAvazceha jyeSThaH, tatazcAnatizayinaH bandanakaraNAbhAva eva prApta ityato vidhimabhidhitsurAha-vyavahAratastu kriyate vandanaM 'yaH pUrvasthitazcAritre' yaH prathamaM| prabajitaH sannanupalabdhAticAra iti gAthArthaH / / Aha-samyak tadgatabhAvAparijJAne sati kimityetadevamiti, ucyate, vyavahAraprAmANyAt , tasyApi ca balavattvAd , Aha ca bhASyakAra:vavahAro'vizu balavaM jaM chaumatthaMpi baMdaI arhaa| jA hoi aNAbhiNNo jANato dhamayaM eyaM // 123 // (bhA0) vyAkhyA-vyavahAro'pi ca balavAneva, 'yad' yasmAt chadmasthamapi pUrvaratnAdhikaM gurvAdi vandate 'arhannapi' kevalyapi, apizabdo'trApi sambadhyate / kiM sadA !, netyAha-jA hoi aNAbhinno'tti yAvad bhavatyanabhijJAtaH yathA'yaM kevalIti, kimiti vandata iti, ata Aha-jAnan dharmatAmetAM vyavahAranayabalAtizayalakSaNAmiti gAthArthaH // Aha-yadyevaM sutarAM kyAparyAyahInasya tadadhikAn vandApayitumayuktam , AzAtanAprasaGgAditi, ucyate, | ettha u jiNavayaNAo suttaasaaynnbhuttdosaao| bhAsaMtagajeTTagassa u kAyacvaM hoi kiikammaM // 717 // vyAkhyA-'atra tu vyAkhyAnastAvavandanAdhikAre 'jinavacanAt' tIrthakaroktatvAt tathA ca avandyamAne sUtrAzAtanAdopabahutvAt 'bhASamANagyeSThasyaiva' pratyuccAraNasamarthasyaivetyarthaH, kiM ?, karttavyaM bhavati 'kRtikarma vandanamiti gAdhArthaH / / * prAmotItyataH pra0 dIpa anukrama JABERatanihi andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~542~
Page #544
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 717 ], bhASyaM [123...] Avazyaka evaM tAvad jJAnopasampadvidhiruktaH, darzanopasampadvidhirapyanenaiva tulyayogakSematvAdukta eva veditavyaH tathA ca darzanaprabhAvanIya zAstraparijJAnArthameva darzanopasampaditi // adhunA cAritropasampadvidhimabhidhAtukAma Aha- // 270 // Educa duvihAya caritaMmI veyAvacce taheva khamaNe y| NiyagacchA aNNaMmi ya sIyaNadosAiNA hoti // 718 // vyAkhyA - dvividhA ca cAritraviSayopasampad vaiyAvRttyaviSayA tathaiva kSapaNaviSayAca, Aha-kimatropasampadA ?, svagaccha eva tatkasmAnna kriyata iti ucyate, nijagacchAdanyasmin gamanaM sIdanadoSAdinA bhavati gacchasya, AdizabdAdanyabhAvAdiparigraha iti gAthArthaH // ittariyA vibhAsA veyAvacaMmi taheva khamaNe ya / avigiTThavigimi ya gaNiNo gacchassa pucchAe // 719 // vyAkhyA - iha cAritrArthamAcAryasya kazcidvaiyAvRtyakaratvaM pratipadyate sa ca kAlata itvaro yAvatkathakaca bhavati, | AcAryasyApi vaiyAvRtyakaro'sti vA na vA, tatrAyaM vidhiH- yadi nAsti tato'sAviSyata eva, athAsti sa itvaro vA syAdyAvatkathiko vA, Agantuko'pyevaM dvibheda eva, tatra yadi dvAvapi yAvatkathiko tatazca yo labdhimAn sa kAryyate, itarastUpAdhyAyAdibhyo dIyate iti, atha dvAvapi labdhiyuktau tato vAstavya eva kAryyate, itarastUpAdhyAyAdibhyo dIyata iti, atha necchati tato vAstavya eva prItipurassaraM tebhyo dIyate, Agantukastu kAryata iti, atha prAktano'pyupAdhyAyAdibhyo necchati tata Agantuko visarjyata eva, atha vAstavyo yAvatkathika itarastvitvara ityatrApyevameva bhedAH karttavyAH yAvadAgantuko visarjyate, nAnAtvaM tu vAstavya upAdhyAyAdibhyo'nicchannapi prItyA vizrAmyata iti, atha vAstavyaH khanvitvaraH For Firstly hAribhadrIvRtti vibhAgaH 1 ~ 543~ // 270 // Janibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #545
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 719], bhASyaM [ 123...] Agantukastu yAvatkathikaH, tato'sau vAstavyo'vadhikAlaM yAvadupAdhyAyAdibhyo dIyate, zeSaM pUrvavat, atha dvAvapItvarau tatrApyeka upAdhyAyAdibhyaH kAryyate zeSaM pUrvavad, anyatamo vA'vadhikAlaM yAvaddhAryata ityevaM yathAvidhinA vibhASA kAryeti / uktA vaiyAvRtyopasampat, sAmprataM kSapaNopasampatpratipAdyate cAritranimittaM kazcitkSapaNArthamupasampadyate saca kSapako dvividhaH-itvaro yAvatkathikazca, yAvatkathika uttarakAle'nazanakarttA, itvarastu dvidhA vikRSTakSapako'vikRSTakSapakazca, tatrASTamAdikSapako vikRSTakSapakaH, caturthaSaSThakSapakastvavikRSTa iti / tatrAyaM vidhiH - avikRSTakSapakaH khalvAcAryeNa praSTavyaH - he | AyuSman ! pAraNake tvaM kIdRzo bhavasi 1, yadyasAvAha-glAnopamaH, tato'sAvabhidhAtavyaH - alaM tava kSapaNena, svAdhyAyavaiyAvRtyakaraNe yalaM kuru, itaro'pi pRSTaH sannevameva prajJApyate, anye tu vyAcakSate - vikRSTakSapakaH pAraNakakAle glAnakalpatAmanubhavannapISyata eva yastu mAsAdikSapako yAvatkathiko vA sa iSyata eva tatrApyAcAryeNa gacchaH praSTavyo yathA'yaM kSapaka upasampadyata iti, anApRcchaya gacchaM saGgacchataH sAmAcArIvirAdhanA, yataste sandiSTA apyupadhipratyupekSaNAdi tasya na kurvanti, atha pRSTA bruvate - yathA'smAkaM ekaH kSapako'styeva, tasya kSapaNaparisamAptAvasya kariSyAmaH, tato'sau priyate, atha necchanti tatastyajyate, atha gacchastamapyanumanyate tato'sAviSyata eva tasya ca vidhinA pratIcchitasyodvarttanAdi kArya, yatpunaH pramAdato'nAbhogato vA na kurvanti ziSyAstadA''cAryeNa codanIyA ityalaM prasaGgena iti gAthArthaH // cAritropasampadvidhivizeSapratipAdanAyAha For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 544~ bray o
Page #546
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [720], bhASyaM [123...] (40) zyaka // 27 // prata sutrAMka upasaMpanno jaM kAraNaM tu taM kAraNaM apUreto / ahavA samANiyamI sAraNayA vA visaggo vA // 720 // dAraM- hAribhadrI yavattiH vyAkhyA-upasampanno 'yatkAraNaM' yannimittaM, tuzabdAdanyacca sAmAcAryyantargataM kimapi gRhyate, 'tatkAraNaM' vaiyAvRcyAdi 'apUrayan' akurvan , yadA varttata ityadhyAhAraH, kim -tadA'sAraNayA vA visaggo vA tadA tasya 'sAraNA' codanA vA kriyate, avinItasya punaH visargoM vA-parityAgo vA kriyata iti, tathA nApUrayanneva yadA vartate tadaiva sAraNA visargo vA kriyate, kiM tu ? 'ahavA samANiyami'tti athavA parisamAptiM nIte abhyupagataprayojane smAraNA vA kriyate, yathA-samAptaM, tadvisargo veti gAthArthaH // uktA saMyatopasampat , sAmprataM gRhasthopasampaducyate-tatra sAdhUnAmiyaM sAmAcArI-sarvatraivAdhvAdiSu vRkSAyadho'pyanujJApya sthAtavya, yata AhUittariyaM pina kappai avidinnaM khalu progghaaiisuN| ciTTitu nisiittu va taiyabvayarakkhaNaTThAe // 721 // vyAkhyA-'itvaramapi' svalpamapi, kAlamiti gamyate, na kalpate avidattaM khalu parAvagrahAdiSu, AdizabdaH parAvanahAnekabhedaprakhyApakaH, kiM na kalpate iti ?, Aha-'sthAtuM' kAyotsarga karnu 'niSIditum upaveSTuM, kimityata Aha-'taiyabayarakkhaNaDAe' adattAdAnaviratyAkhyatRtIyatratarakSaNArtha, tasmAdbhikSATanAdAvapi vyAghAtasambhave kvacit sthAtukAmenAnu- " jJApya svAminaM vidhinA sthAtavyam , aTavyAdigvapi vizramitukAmena pUrvasthitamanujJApya sthAtavyaM, tadabhAve devatAM, yasyAH so'vagraha iti gAthArthaH / utA dazavidhasAmAcArI, sAmpratamupasaMharamAha dIpa anukrama GLOSG CAMERH ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~545~
Page #547
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [722], bhASyaM [123...] (40) prata - sUtrAka evaM sAmAdhArI kahiyA dasahA samAsao esA / saMjamatabaDDayANaM niggaMdhANaM maharisINaM // 722 // nigadasiddhA / sAmAcAryAsevakAnAM phalapradarzanAyAha evaM sAmAyAri jujatA caraNakaraNamAusA / sAha khavaMti kamma aNegabhavasaMciyamaNataM // 723 // nigadasiddhA eva / idAnI padavibhAgasAmAcAryAH prastAvaH, sA ca kalpavyavahArarUpA bahuvistarA svasthAnAdavaseyA, ityuktaH sAmAcAryupakramakAlaH, sAmprataM yathA''yuSkopakramakAlaH pratipAdyate sa ca saptadhA, tadyathA aAvasAnimitte AhAre veyaNA parAghAe / phAse ANApANu sattavihaM jhijae AI // 724 // vyAkhyA-adhyavasAnameva nimittam adhyavasAnanimittaM tasminnadhyavasAnanimitte sati, athavA adhyavasAnaM rAgasnehabhayabhedena tridhA tasminnadhyavasAne sati, tathA daNDAdike nimitte sati, AhAre pracure sati, vedanAyAM nayanAdisamba|ndhinyAM satyAM, parAghAto garttApAtAdisamutthastasmin sati, sparza bhujaGgAdisambandhini, prANApAnayonirodhe, kim ?, sarvatraiva kriyAmAha-'saptavidha saptaprakAramevaM bhidyate Ayuriti gAthAsamudAyArthaH / / avayavArthastUdAharaNebhyo'vaseyaH, tAni cAmUni-rAgAdhyavasAne sati bhidyate AyuryathAdA egassa gAvIo hariyAo, tAhe kuDhiyA pacchao laggA, tehiM niyattiyAo, tatthego taruNo atisayadivarUvadhArI dIpa anukrama T ekasa gAvo hatAH, tadA prAmAdhipAH (ArakSakAH) pazcAhanAH, tainivartitAH, taukaH taruNo'tizayadivyarUpadhArI ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: AyuSya-upakramasya sapta kAraNAni ~546~
Page #548
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [724], bhASyaM [123...] (40) prata bhAvazyaka-datisio gAmaM paviDo, tassa taruNIe nINiyamudagaM, so ya pIto, sA tassa aNurattA, hokAraMtassaviNa ThAti, so uThittA hAribhadrI gato, sAvi taM paloeMtI taheva u[yatteti, jAhe addisso jAo tAhe tahaThiyA ceva rAgasaMmohiyamaNA uyallA evaM rAgajjha- yavRttiH // 272 // vasANe bhijati aauNti| tathA snehAdhyavasAne sati bhidyate AyuryathA-egassa vANiyagassa taruNI mahilA, tANi paropparama-vibhAgaH1 tIvamaNurattANi, tAhe so vANijageNa gato, paDiniyatto vasahi ekkAheNa Na pAvai, tAhe vayaMsagA se bhaNati-picchAmo kiM sacco aNurAgo na vatti ?, tato egeNAgaMtUNa bhaNiyA-so mautti, tIe bhaNiyaM-kiM saccaM?, saccaM saJcaMti, tato tinnivAre pucchittA mayA, iyarassa kahiyaM, so'vi taha ceva mato / evaM snehAdhyavasAne sati bhidyate Ayuriti, Aha-rAgasnehayoH kaH prativizeSa iti?, ucyate, rUpAdyAkSepajanitaH prItivizeSo rAgaH, sAmAnyastvapatyAdigocaraH sneha iti, bhayAdhyavasAne bhidyate AyuryathA somilasyeti-bAravatIe vAsudevo rAyA, vasudevo se piyA devaI mAyA, sA kaMci mahilaM| puttassa tharNa deti daLUNa addhiti pagayA, vAsudeveNa pucchiyA-ammo ! kIsa addhitiM pakaresi, tIe bhaNiyaM-- sutrAMka SAHARSAGAR dIpa anukrama // 27 // tRSito grAma praviSTaH, tasmai taraNyA''nItamudakaM, saca pItavAn, sA tamiJcanuraktA, huzAraNatyapi na tiSThati, sa utthAya gataH, sApi taM prlokyntii| tayaiva sthiteti (2) badA'dRzyo jAtastadA tathAsthitaba rAgasaMmUdamanA mRtA / evaM rAgAdhyavasAnena bhidyate Ayuriti / ekasya vaNivataruNI mahilA, to parasparamatIva anuraktI, tadA sa vANijyAya gataH, pratinivRttI yasatimekAhena na prApsyati, tadA vayasthAlaya bhaNanti-prekSAmahe kiM satyo'nurAgo ca yeti, tata ekenAgatya bhaNitA-sa mRta iti, tavA bhaNitam-sisrya, satyaM satyamiti, tataHtrI vArAn pRSThA mutA, itarI kathitaM, so'pi tathaiva mRtH| dvArikAryA vAsudevo rAjA, vasudevastasya pitA devakI mAtA, sA kAzinmahilA putrAya stanyaM dadatIM dRSTvAti prayatA, vAsudevena pRSTA-amba! kimati prakaroSi!, tayA bhaNitam * tAhe patteti pra. Standinary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~547~
Page #549
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [724], bhASyaM [123...] (40) prata jAta ! na me puttabhaMDeNa keNai thaNo pIutti, vAsudeveNa bhaNiyA-mA addhiti karesi, iNhi te devayANubhAveNa puttasaMpattiM karemo, devayA ArAhiyA, tIe bhaNiya-bhavissai se divapuriso puttotti, taheva jAyaM / jAyassa ya se gayasukumAlotti nAmaM kayaM / so ya sabajAdavapito suhaMsuheNa abhiramai, somilamAhaNadhUyA ya rUvavatitti pariNAvio, ariha nemissa ya aMtiyaM dharma soUNa pabaio, gato ya bhagavayA saddhiM, dhijjAiyassavi apattiyaM jAyaM / kAleNa puNo bhagavayA 8 dasaddhiM bAravatimAgao, masANe ya paDimaM Thito, diho ya dhijjAieNa, tato kuvieNa kuDiyaMTho matthae dAUNa aMgArANaM? se bharito, tassa ya samma ahiyAsemANassa kevalaM samuppaNNaM, aMtagaDo ya saMvutto / vAsudevo ya bhagavato rihanemissa calaNajuyalaM namiUNaM sese ya sAhU vaMdiUNa pucchai-bhagavaM ! kato gayasukumAlotti?, bhagavayA kahiyaM-masANe paDimaM Thito Asi, vAsudevo tattheva gato, mato diDo, kuvieNa bhagavaM pucchio-keNesa mAriutti ?, bhagavayA bhaNiyaM-jasseva tuma sUtrAka dIpa anukrama CCCCC jAta ! na mama putrabhANTena kenacit sanyaM pItamiti, vAsudevena bhaNitA-mAruti kArkI, idAnIM tapa devatAnubhAdhena putrasaMpatti karomi, devatA| rAjA, tayA bhaNita-bhaviSyati takhA divyapuruSaH putra iti, tathaiva jAtaM / jAtasya ca tasya gajamukumAla iti nAma kRtaM / sa ca sarvavAdarapriyaH sukhaM sukhenA| bhiramate, somilabAhmaNaduhitA ca rUpavatIti pariNAyitaH, ariSTane mezvAntike dharma zrutvA pranajitaH, gata bhagavatA sArthaH, vijAtIyasthApyaprItikaM jAtaM / kAlena punarbhagavatA sArtha dvArikAyAmAgataH, zmazAne ca pratimA sthitaH, ra dhirajAtIyena, tataH kupitena kuNDikAkaNThaM (pAlI)mastake davAjhAH tasya bhRtaH, takha ca sambagadhyasthataH kevalaM samutpannam, antakRca saMvRttaH / vAsudevazca bhagavato'riSTanemezvaraNayugalaM natvA zeSAMzca sAdhUna bandisvA pRcchati-bhagavan ! . gajamukamAla iti!, bhagavatA kathitaM-zmazAne pratimayA sthita zrAsIt, vAsudevastatraiva gataH, mRto yaH, kupitena bhagavAn pRSTaH-kenaiSa mArita iti, bhagavatA bhaNita-yasyaiva tvAM shirwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~548~
Page #550
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [724], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- hAribhadrI yavRttiH vibhAgA // 27 // prata sutrAMka nayariM pavisaMta daTTaNa sIsa phuSTihItitti / dhijjAio'vi mANusANi pahAviUNa jAva nIti tAva diho aNeNa pbisNto| vAsudevo, bhayasabhetassa ya se sIsaM taDitti sayasikkaraM phuddati / evaM bhayAdhyavasAne sati bhidyate Ayuriti / dvAraM / yaduktaM 'nimitte sati bhidyate Ayuriti tannimittamanekaprakAra pratipAdayannAha daMDakasasattharajU aggI udgapaDaNaM visaM vAlA / sIuNhe araha bhayaM khuhA pivAsA ya vAhI ya // 725 // muttapurIsanirohe jiNNAjiNNe ya bhoyaNe bhuso|ghsnngholnnpiilnn Aussa uvakkamA ee // 726 // daar|| __ vyAkhyA-daNDakazAzastrarajjavaH agniH udakapatanaM viSaM vyAlAH zItoSNamaratirbhayaM kSutpipAsA ca vyAdhizca mUtrapurIpanirodhaH jIrNAjIpaNe ca bhojana bahuzaH gharSaNagholaNapIDanAnyAyuSaH upakramahetutvAdupakramA ete, kAraNe kAryopacArAt, yathA-tandulAn varSati parjanyastathA Ayurghatamiti / tatra daNDAdayaH prasiddhA eva, 'gyAlA' sappoM ucyante, dhaNaM candanasyeva, gholanam aGguSThakAligRhItasaJcAlyamAnayUkAyA iva, pIDanam ikSvAderiveti gaathaarthH|| dvAraM / tathA''hAre satyasati vA bhidyate AyuryathA-aigo marugo chaNe aTThArasa vAre bhujiUNa sUleNa mao, aNNo puNa chuhAe maotti / dvAraM / vedanAyAM satyAM bhidyate AyuryathA zironayanavedanAdibhiraneke mRtA iti / dvAra / tathA parAghAte sati bhidyate AyuryathA-1 nagarI praviSAntaM dRSTvA zIrSa sphuTivyatIti / dhirajAtIyo'pi mAtudhAn prasthApya yAvadyAti tAvadRSTo'nena praviAn vAsudevA, bhavasanAntasya ca tasya | zIrSa caTaditi zatazarkara sphuTitamiti / 2 eko brAjhaNaH kSaNe'STAdaza vArAnbhuktvA aAlena mRtaH, banyaH punaH kSudhA sava iti / dIpa anukrama T // 27 // JABERahind Smalaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~549~
Page #551
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [726], bhASyaM [123...] (40) S -ORE prata %454545% sUtrAka vijale vA taDIe vA khANIe vA pelliysseti| dvaar| tathA sparza sati bhidyate AyuryathA-tayAviseNaM sappeNaM chittassa, jahA vA babhadattassa itthIrayaNaM, tami mae putteNa se bhaNiyaM-mae saddhiM bhoge bhuMjAhisi, sIe bhaNiyaM-na tarasi majjhaM pharisaM visahitae, na pattiyai, Aso ANio, so tIe hattheNa muhAo kALa jAva chitto, so galiUNa surakkhaeNa mato, tahAvi apattiyaMteNa lohamayapuriso kao, tIe avaruMDio, so'vi vilINoti / dvAraM / tathA prANApAnanirodhe |sati bhidyate AyuryathA-chagalagANaM jaNNavADAdisu mArijaMtANaM / dvAra / evaM saptavidha bhidyate Ayuriti / na caitatsa rveSAmeva, kiMtu sopakramAyuSAM na nirupakramAyupAmiti / tatra-devA neraiyA vA asaMkhavAsAuyA va tirimaNuyA / uttamapurisA ya tahA carimasarIrA ya niruvakamA // 1 // sesA saMsAratthA bhaiyA niruvakamA va itare vA / sovakamaniruvakkama-12 bhedo bhaNio samAseNaM // 2 // Aha-adhyavasAyAdInAM nimittatvAparityAgAjhedopanyAso virudhyata iti, na, AntaretaravicitropAdhibhedena nimittabhedAnAmevopanyAsAt, sakalajanasAdharaNatvAcca zAstrArambhasya, Aha-yayevamupakramyate dIpa anukrama 1 kardamena vA tavyA vA khanthA vA preritasyeti / tvagviSeNa sarpaNa spRSTasya, yathA vA brahmadattasya strIrataM, tasmin mate putreNa tasdai bhaNita-mayA sAdhaM bhogAn | bhurakSaveti, tayA bhaNitaM na zakroSi mama sparza bisovaM, na pratyeti, azva AnItaH, sa tayA hastena muskhAskaTI thAvaspRSTaH, sa gilitvA (vilIya) zukrAyeNa | mRtaH, tathApyapratyAyattA lohamayapuruSaH kRtaH, tayA AlihisaH, so'pi vilIna iti / ajAnA yazapATakAdiSu mAryamANAnAm / devA nairavikA yA asaMkhyavarSAyuSazca tiyArAH / uttamapuruSAzca tathA caramazarIrAca nirupakramAH // 1 // zeSAH saMsArakhA bhakkA nirupamA vA itare vA / sopakramanirupakramabhedo bhaNitaH samAsena // 2 // JABER muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 550~
Page #552
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 274 // Ayustatazca kRtanAzo'kRtAbhyAgamazca katham ?, saMvatsarazatamupanibaddhamAyuH, tasyApAntarAla eva vyapagamAtkRtanAzaH, 5- yena ca karmaNA tadupakramyate tasyAkRtasyaivAbhyAgama iti, atrocyate, yathA varSazatabhaktamapyagnikavyAdhitasyAlpenApi kAle| nopabhuJjAnasya na kRtanAzo nApyakRtAbhyAgamastadvadihApIti, Aha ca bhASyakAra :- "kammovakkAmijjai apattakAlaMpi jai tato pattA / akayAgamakayanAsAmokkhA nAsA sayAdosA // 1 // na hi dIhakAliyassavi NAso tassANubhUtito khiSpaM / bahukAlAhArassa va duyamaggitarogiNo bhogo // 2 // sabaM ca padesatayA bhujjai kammamaNubhAvato bhaitaM / teNAvassANubhave ke katanAsAdayo tassa 1 // 3 // kiMcidakAle'vi phalaM pAvijjai paJcae ya kAleNa / taha kammaM pAvijjai kAleNavi pacae aNNaM // 4 // jaha vA dIhA rajjU ujjhai kAleNa puMjiyA khiSpaM / vitato paDo'vi surasai piMDIbhUto ya kAleNaM // 5 // " ityAdi / tatazca yathoktadoSAnupapattiriti dvAragAthAvayavArthaH / vyAkhyAta upakramakAlaH, sAmprataM dezakAladvArAvayavArtha ucyate tatra dezakAlaH prastAvo'bhidhIyate sa ca prazasto'prazastaJca tatra prazastasvarUpapratipAdanAyAha niDUmagaM ca gAmaM mahilAthUbhaM ca suNNayaM dahuM / NIyaM ca kAgA olenti jAyA bhikkhassa haraharA // 727 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 726 ], bhASyaM [123...] Educat 1 karmopakramyate aprAptakAle'pi yadi tataH prAptAH / akRtAgamakRtanAzamokSAnAzvAzatAdoSAH // 1 // na hi dIrghakAlikasyApi nAzastasyAnubhUtitaH kSipram / bahukAlInAhArasyaiva drutamajhikarogiko bhogaH // 2 // sarva ca pradezattayA mujyate karma anubhAvato bhaktam / tenAvazyAnubhave ke kRtanAzAdayasvasya ? // 3 // kiJcidakAle'pi phalaM pAcyate pacyate ca kAlena / tathA karma pAcyate kAlenApi pacyate'nyat // 4 // yathA vA dIrghA rajjUrdadyate kAlena puJjitA kSipram / pivataH paTo'pi zuSyati piNDIbhUtazca kAlena // 5 // For Funny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 551~ // 274 // dancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #553
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [727], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka 60-6500-50-55- 2424 | vyAkhyA-nimakaM ca grAmaM mahilAstUpaM ca kUpataTamityarthaH, zUnyaM dRSTvA, tathA nIcaM ca kAkA: 'olinti' tti gRhANi prati paribhramanti, tAMzca dRSTvA vidyAt yathA jAtA bhaikSasya 'harahare' tyatIva bhikSAprastAva iti, pAThAntaraM vA 'nIyaM ca kAe olinte' raSTratyanuvartata iti gAthArthaH / aprazastadezakAlasvarUpAbhidhitsayA''hanimmacchiyaM mahuM pAyaDoNihI khajagAvaNo sunnnno| jAyaMgaNe pasuttA pautdhavaiyA ya mattA y||728 // daarN|| vyAkhyA-nirmAkSika madhu, prakaTo nidhiH, khAdyakApaNaH zUnyaH, kullUrikApaNa iti bhAvArthaH, ato madhvAdInAM grahaNaprastAvaH, tathA yA cAGgaNe prasuptA proSitapatikA ca mattA ca tasyA api grahaNaM prati prastAva eveti, Asavena madanAkulIkRtatvAttasyA iti gAthArthaH / dAraM / idAnIM kAlakAlA pratipAdyate-kAlasya-sattvasya zvAdeH kAlo-maraNaM kAlakAlA, amumevArtha pratipAdayannAhakAleNa kao kAlo amhaM sajjhAyadesakAlaMmi / to teNa hao kAlo akAlakAlaM kareMteNaM // 729 // vyAkhyA-kAlena' zunA 'kRtaH kAlaH' kRtaM maraNam asmAkaM svAdhyAyadezakAle tato'nena hataH kAlaH-bhagnaH svAdhyAyakAlaH, 'akAle' aprastAve 'kAlaM' maraNaM kurvateti gaathaarthH| dvAram / idAnIM pramANakAlaH pratipAdyatetatrAddhAkAlavizeSa eva manuSyalokAntarvartI viziSTavyavahArahetuH aharnizarUpaH pramANakAla iti, Aha caduviho pamANakAlo divasapamANaM ca hoi rAI a|cuporisio divaso rAtI cauporisI ceva // 730 // vyAkhyA-dvividhaH pramANakAlA-divasapramANaM ca bhavati rAtrizca, catuSpauruSiko divasaH rAtrizcatuSpauruSyeva, tatazca dIpa anukrama Palanmitrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 552 ~
Page #554
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 275 // Jus Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 730 ], bhASyaM [123...] pramANameva kAlaH pramANakAlaH, pauruSIpramANaM tvanyatrotkRSTahInAdibhedabhinnaM pratipAditameveti gAthArthaH / dvAraM / idAnIM varNakAlasvarUpa pradarzanAyAha paMcaNDaM vaNNANaM jo khalu vaNNeNa kAlao vaNNo / so hoi vaNNakAlo vaNijai jo va jaM kAlaM // 731 // vyAkhyA-paJcAnAM zuklAdInAM varNAnAM yaH khalu varNena chAyayA kAlako varNaH, khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAtkRSNa eva, anena gaurAdernAmakRSNasya ca vyavacchedaH, sa bhavati varNakAlaH, varNazcAsau kAlazceti varNakAlaH, 'vaNNijai jo va jaM kAlaM ti varNanaM varNaH, prarUpaNamityarthaH, tatazca varNyate-prarUpyate yo vA kazcitpadArtho yatkAlaM sa varNakAlaH, varNapradhAnaH kAlo varNakAla iti gAdhArthaH // idAnIM bhAvakAlaH pratipAdyate - bhAvAnAmaudayikAdInAM sthitirbhAvakAla iti, Aha ca sAdI pajjavasio cabhaMgavibhAgabhAvaNA etthaM / odaiyAdIyANaM taM jANasu bhAvakAlaM tu // 732 // vyAkhyA - sAdiH saparyavasitazcaturbhaGgavibhAgabhAvanA atra kAryA, keSAm ?- audayikAdInAM bhAvAnAmiti, tatazca | yo'sau vibhAgabhAvanAviSayastaM jAnIhi bhAvakAlaM tu, iyamakSaragamanikA, ayaM bhAvArtha:- audAyako bhAvaH sAdiH saparyatra| sAnaH sAdiraparyavasAnaH anAdiH saparyavasAnaH anAdiraparyavasAna ityevamaupazamikAdiSvapi caturbhaGgikA draSTavyA, iyaM punaratra vibhAgabhAvanA - audayika caturbhaGgikAyAM dvitIyabhaGgazUnyAnAM zeSabhaGgAnAmayaM viSayaH - nArakAdInAM nArakAdibhavaH khalbau // 275 // | dayiko bhAvaH sAdisaparyavasAnaH, mithyAtvAdayo bhavyAnAmaudayiko bhAvo'nAdisaparyavasAnaH, sa evAbhavyAnAM caramabhaGga | iti / uktaH audayikaH, aupazamikacaturbhaGgikAyAM tu dvyAdayaH zUnyA eva, prathamabhaGgastvaupazamikasamyaktvAdayaH, aupaza For Fans at Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgA 1 ~ 553~ ancibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #555
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [732], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka miko bhAvaH sAdisaparyavasAna iti / ukta aupazamikA, kSAyikacaturbhanikAyAM tu jyAdayaH zUnyA eva, kSAyika cAritra dAnAdilabdhipazcakaM ca kSAyiko bhAvaH sAdisaparyavasAnA, siddhasya cAritryacAritryAdivikalpAtItatvAt , kSAyikajJAna-121 darzane tu sAdiraparyavasAne iti, anye tu dvitIyabhaGga eva sarvamidaM pratipAdayanti / uktaH kSAyikaH, kSAyopazamikacaturbha-18 nikAyAM dvitIyabhaGgazUnyAnAM zeSabhaGgAnAmayaM viSayaH-catvAri jJAnAni kSAyopazamiko bhAvaH sAdisaparyavasAnaH, matyajJAnazrutAjJAne bhavyAnAmanAdisaparyavasAne, ete evAbhanyAnAM caramabhaGga iti / uktaH kSAyopazamikA, pAriNAmikacaturbhazikAyAM dvitIyabhaGgazUnyAnAM zeSabhaGgAnAmayaM gocara:-pudgalakAye vyaNukAdiH pAriNAmiko bhAvaH sAdisaparyavasAnaH, bhavyatvaM bhavyAnAmanAdiH saparyavasAnaH, jIvatvaM punaH caramabhaGga iti, uktaH pAriNAmikaH / ukkArthasaGgrahagAthA-bIyaM dutiyAdIPAyA bhaMgA vajettu vijhyayaM sese / bhavamicchasammacaraNe dihInANetarANubhavajie // 1 // iti gAthArthaHnA etthaM puNa ahigAro pamANakAleNa hoi naapbvo| khetami kami kAle vibhAsiyaM jiNavariMdeNaM // 733 // hai| vyAkhyA-'atra punaH' anekavidhakAlaprarUpaNAyAm 'adhikAraH' prayojanaM prastAvaH pramANakAlena bhavati jJAtavyaH / Aha-'dave addha' ityAdidvAragAthAyAM 'pagayaM tu bhAveNatI' tyukta, sAmpratamatra punaradhikAraH pramANakAlena bhavati jJAtavya ra ityucyamAnaM kathaM na viruddhyata iti !, ucyate, kSAyikabhAvakAle bhagavatA pramANakAle ca pUrvAhe sAmAyika bhASitamitya| (audayikAdyanukrameNa) dvitIyaM dvitIyAdIn tRtIyAdIn bhaGgAn varjayitvA zoSayorapi dvitIyaM varjavitvA (3-1-1-3-3 bhanAH) bhane mithyAtve (bhanye'bhamve ca)(au0) sampaksve(mA.) caraNe (matarUpe) (mAyo) darzanajJAnayoH mavAdI ajJAne (bhacye abhavye ca) (pA.) aNau manyAve jIvatve // 1 // dIpa anukrama T Mahanesamaroo muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~554~
Page #556
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 276 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 734 ], bhASyaM [ 123 ...] virodhaH / athavA pramANakAlo'pi bhAvakAla eva tasyAddhAkAlasvarUpatvAdityalaM vistareNeti / 'uddese niddese ye' tyAdyupo dghAtaniryuktipratibaddhadvAragAthAdvayasya vyAkhyAtaM kAladvAramiti / sAmprataM yatra kSetre bhASitaM sAmAyikaM tadajAnan pramANakAlasya cAnekarUpatvAdvizeSamajAnan gAthApazcArddhamAha codaka:- 'khettaMmi kaMmi kAle vibhAsiyaM jiNavariMdeNaM' 1 iti gAthArthaH // codakapraznottarapratipipAdaviSayA''ha- vahasAhasRkArasIeN pugvaNhadesakAlaMmi / mahaseNavaNujANe anaMtaraM paraMparaM sesaM // 734 // vyAkhyA-- vaizAkha zuddhaikAdazyAM 'pUrvAhadezakAle' prathamapauruSyAmiti bhAvArthaH / kAlasyAntaraGgatvakhyApanArthameva praznavyatyayena nirdezaH / mahasenavanodyAne kSetre anantaranirgamaH sAmAyikasya, 'paramparaM sesa' ti zeSaM kSetrajAtamadhikRtya parampa ranirgamastasyeti, Aha ca bhASyakAra :- "khettaM mahaseNavaNovalakkhiyaM jattha niggayaM puSiM / sAmAiyamannesu ya paraMparaviNiggamo tassa // 1 // " iti gAthArthaH // gataM mUladvAragAdhAdvayaprativaddhaM kSetradvAram, iha ca kSetrakAlapuruSadvArANAM nirgamAGgatA vyAkhyAtaiva tatazca nirgamadvAravyAcikhyAsayA''ha-'nAmaM ThavaNA davie khette kAle taheva bhAve ya / eso u niggamassA nikkhevo chabiho hoi' si yeyaM gAthopanyastA asyA eva bhAvanirgamapratipAdanAyAha niyuktikAra :khaiyaMmi vahamANassa niggayaM bhayavao jiNiMdassa / bhAve khaovasamiyaMmi vahamANehiM taM gahiyaM // 735 // vyAkhyA - kSAyike varttamAnasya bhagavato nirgataM jinendrasya bhAve, bhAvazabdaH ubhayathA'pyabhisambadhyate, bhAve kSAyopa 1 kSetraM mahAsenavanopalakSitaM yatra nirgataM pUrvam / sAmAyikamanyeSu ca paramparavinirgamastasya // 1 // For Farners at Use Only Education Intol hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~555~ // 276 // facibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH
Page #557
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [735], bhASyaM [123...] (40) * prata sUtrAka zamike vartamAnaH 'tat' sAmAyikamanyaJca zrutaM gRhItaM, gaNadharAdibhiriti gamyate / tatra gautamasvAminA niSadhAtrayeNa catudarza pUrvANi gRhItAni, praNipatya pRcchA niSadyocyate, bhagavAMzcAcaSTe-uppaNNe i vA vigame i vA dhuve i vA, etA evaM timro niSadyAH, AsAmeva sakAzAdgaNabhRtAm 'utpAdavyayadhauvyayuktaM sadi' ti pratItirupajAyate, anyathA sattA'yogAt, tatazca te pUrvabhavabhAvitamatayo dvAdazAGgamuparacayanti, tato bhagavamaNuNNaM karei, sakko ye divaM vairamayaM thAlaM divacuNNANaM bhareUNa sAmimuvAgacchai, tAhe sAmI sIhAsaNAo uThittA paDipuNNaM muhiM kesarANaM geNhai, tAhe goyamasAmippamuhA ekkArasavi gaNaharA isiM oNayA parivADIe ThAyaMti, tAhe devA AujjagIyasadaM niraMbhaMti, tAhe sAmI purva titthaM goyamasAmissa dabehiM guNehiM pajjavehiM aNujANAmitti bhaNati cuNNANi ya se sIse chuhai, tato devAvi cuNNavAsaM puSphavAsaM ca uvariM vAsaMti, gaNaM ca sudhammasAmissa dhure ThaveUNa aNujANai / evaM sAmAiyassavi astho bhagavato niggao, suttaM gaNaharehito niggataM, ityalaM vistareNeti gAthArthaH / (granthAnam 7000) sAmprataM puruSadvArAvayavArthapratipipAdayiSayA''ha davyAbhilAvaciMdhe vee dhammatyabhogabhAve ya / bhAvapuriso u jIvo bhAve pagayaM tu bhAveNaM // 736 // 12- dIpa anukrama bhagavAnanuhAM karoti, zamA digdha vArasamakaM khAlaM divyacUrNa tvA khAminamupAgacchati, sadA svAmI siMhAsanAtyAya pratipUrNA muSTi gandhAnAM / gRhAti, tadA gautamasvAmipramukhA ekAdazApi gaNadharA ISadavanatAH paripAyA tiSThanti, tadA devA bAtoyagItazabdaM nirugdhanti, sadA svAmI pUrva tIrtha gautamamAmine vyarguNaiH paryavairanujJAnAmIti bhaNati cUrNAni ca tasya bhI kSipati, tato devA api cUrNavarSoM puSpavarSA ca upari varSanti, garma ca sudharmasvAminaM dhuri sthApayitvA'nujAnAti / evaM sAmAyikasyApithoM bhagavato nirgataH, sUtraM gaNadharebhyo nirgatam / * maNasIkaredapra. kit muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~5564
Page #558
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [736], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka hAribhadrI yavRttiH 277 // prata sutrAMka RSAEXCLES vyAkhyA-'daba'tti dravyapuruSaH, sa cAgamanoAgamajJazarIrabhavyazarIrAtiriktakabhavikavaddhAyuSkAbhimukhanAmagotrabhedabhinno draSTavyaH, adhavA vyatirikto dvidhA-mUlaguNanirmitaH uttaraguNanirmitazca, tatra mUlaguNanirmitaH puruSaprAyogyANi dravyANi, uttaraguNanirmitastu tadAkAravanti tAnyeva, abhilapyate'neneti abhilApaH-zabdaH, tatrAbhilApapuruSaH pulliGkAbhidhAnamAtraM ghaTaH paTa iti vA, cihapuruSastvapuruSo'pi puruSacihnopalakSito yathA napuMsaka zmazrucihnamityAdi, tathA triSvapi liGgeSu strIpunapuMsakeSu tRNajvAlopamavedAnubhavakAle vedapuruSa iti, tathA dharmArjanavyApAraparaH sAdhurdharmapuruSaH, arthArjanaparastvarthapu|ruSo mammaNanidhipAlavat , bhogapuruSastu samprAptasamastaviSayasukhabhogopabhogasamarthazcakravavit, 'bhAve ya' tti bhAvapurupazca, cazabdo nAmAdyanuktabhedasamuccayArthaH, 'bhAvapuriso u jIvo bhAve' ti pU:-zarIraM puri zete iti niruktavazAd bhAvapuruSastu jIvaH, 'bhAvi' tti bhAvadvAre nirUpyamANe bhAvadvAracintAyAmiti bhAvArthaH, athavA 'bhAve ti bhAvanirgamaprarUpaNAyAmadhikRtAyAM, kim?-'pagayaM tu bhAveNaM' ti 'prakRtam' upayogastu bhAvenetyupalakSaNAd bhAvapuruSeNa-zuddhena jIvena, tIrthakareNetyarthaH, tuzabdAvedapuruSeNa ca gaNadhareNeti, etaduktaM bhavati-arthatastIrthakarAnnirgataM sUtrato gaNadharebhya iti, evamanye'pi yathAsambhavamAyojyA iti gAthArthaH // gataM puruSadvAraM, sAmprataM kAraNadvArAvayavArthavyAcikhyAsayA''ha- . |Nikkhevo kAraNaMmI caubdhiho duvihu hoi davvaMmi / tahabbamaNNavve ahavAvi NimittanemittI 1737||daar|| | asyA gamanikA-nikSepaNaM nikSepo nyAsa ityarthaH, karotIti kAraNa, kArya nirvayatIti hRdaya, tasmin kAraNe-kAraNa *paNDaH klIyo napuMsakamiti haimyuktaH napuMstvam, dIpa anukrama // 277 // Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~557~
Page #559
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 737], bhASyaM [123...] viSayaH 'caturvidhaH' caturbhedaH nAmasthApanAdravyabhAvalakSaNaH, nAmasthApane sujJAne, dravyakAraNaM vyatiriktaM dvidhA, yata Ahadvividho bhavati dravye, nikSepa iti varttate, sUcanAtsUtramitikRtvA dravye iti dravyakAraNaviSayo dvividho nikSepaH parigRhyate, tadeva dravyakAraNadvaividhyaM darzayati- 'tadddravya' miti tasyaiva paTAderdravyaM tadravyaM-tantvAdi, tadeva kAraNamiti draSTavyaM, tadviparItaM vemAdyanyadravyakAraNamiti / athavA'nyathA dvividhatvaM nimittaM naimittikamapi, apizabdAdanyathApi kAraNanAnAteti, tAM vakSyati / tatra paTasya nimittaM tantavasta evaM kAraNaM, tadvyatirekeNa paTAnutpatteH, yathA ca tantubhirvinA na bhavati paTastathA tadbhUtAtAnAdiceSTAdivyatirekeNApi na bhavatyeva tasyAzca ceSTAyA bemAdinimittaM tato nimittasyedaM naimittikamiti gAthArthaH // samavAI asamabAI chavviha kattA ya kaimma karaNaM ca / tatto ya saMpayANApayANa taha saMnihANe ya // 738 // vyAkhyA -samekI bhAve avo'pRthaktve aya gatau, tatazcaikIbhAvenApRthaggamanaM samavAyaH-saMzleSaH sa yeSAM vidyate te samavAyinaH tantavo yasmAtteSu paTaH samavaitIti, samavAyinazca te kAraNaM ca samavAyikAraNaM- tantusaMyogAH, kAraNadravyAntaradharmatvAt paTAkhyakAryadravyAntarasya dUravarttitvAt asamavAyinaH ta eva kAraNamasamavAyikAraNamiti / Aha-arthAbhede satyanekadhA kAraNadvayopanyAso'narthaka iti, na, saJjJAbhedena tantrAntarIyAbhyupagama pradarzanaparatvAttasya, athavA SaDvidhaM kAraNam, anusvAralopo'tra draSTavyaH karotIti karttari vyutpatteH, svena vyApAreNa kArye yadupayujyate tatkAraNaM, kathaM pati karaNa kammaM ceti vyAkhyA. For Farine Pest Use Only ancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 558~
Page #560
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 738 ], bhASyaM [ 123...] // 278 // Avazyaka- dhamityAha- karttA ca kAraNaM, tasya kArye svAtantryeNopayogAt, tamantareNa vivakSita kAryAnutpatteH abhISTakAraNavat, tatazca ghaTotpattau kulAlaH kAraNaM, tathA karaNaM ca mRtpiNDAdi karaNaM, tasya sAdhakatamatvAt, tathA karma ca kAraNaM kriyate nirvartyate yattatkarma-kAryam, Aha- tatkathamalabdhAtmalAbhaM tadA kAraNamiti?, atrocyate, kAryanirvarttanakriyAviSayatvAttasyopacArAtkAraNatA, uktaM ca- "nirvartya vA vikArya vA prApyaM vA yatkriyAphalam / tat dRSTAdRSTasaMskAraM karma karturthadIpsitam // 1 // ityAdi, mukhyavRttyA vA saukaryaguNena karma kAraNaM, tathA sampradAnaM ca ghaTasya kAraNaM, tasya karmaNA'bhipretatvAt, tamantareNa tasyAbhAvAt, samyak satkRtya yA prayalena dAnaM sampradAnam, ata eva ca rajakasya vastraM dadAtIti na sampradAne caturthI, kiMtu brAhmaNAya ghaTaM dadAtIti, tathA'pAdAnaM kAraNaM, vivakSitapadArthApAye'pi tasya dhruvatvena kAryopakArakatvAd, 'do avakhaNDane' dAnaM khaNDanam apasRtya maryAdayA dAnamapAdAnaM, piNDApAyo'pi mRdo dhruvatyAdapAdAnateti, sA va ghaTasya kAraNaM, tAmantareNa tasyAnutpatteH, tathA sannidhAnaM ca kAraNaM, tasyAdhAratayA kAryopakArakatvAt, sannidhIyate yatra kArya tatsannidhAnam-adhikaraNaM tacca ghaTasya cakraM tasyApi bhUH, tasyA apyAkAzam, AkAzasya tvadhikaraNaM nAsti, svarUpapratiSThitatvAt, ghaTasya cedaM kAraNam, etadabhAve ghaTAnutpatteriti gAthArthaH // uktaM dravyakAraNam, idAnIM bhAvakAraNapratipAdanAyAha Jus Educato duvihaM ca hoi bhAve apasattha pasatthagaM ca apasatthaM / saMsArassegavihaM duvihaM tivihaM ca nAyavvaM // 739 // vyAkhyA - bhavatIti bhAvaH, sa caudayikAdiH, sa eva kAraNaM saMsArApavargayoriti bhAvakAraNaM, tatra 'dvividhaM ca' dvipra For Parts Only hAribhadrI* yavRttiH" vibhAgaH 1 ~ 559~ // 278 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #561
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 739], bhASyaM [123...] kAraM ca bhavati, bhAve vicAryamANe, kAraNamiti prakramAdgamyate, bhAvaviSayaM vA, bhAvakAraNamityarthaH, aprazastam-azobhanaM prazastaM - zobhanaM ca tatrAprazastaM saMsArasya sambandhi ekavidham-ekabhedaM dvividhaM dvibhedaM trividhaM tribhedaM ca jJAtavyaM, caza vdazcaturvidhAdyanuktakAraNabhedasamuccayArtha iti gAthArthaH // yaduktaM- 'saMsArasyaikavidha' mityAdi, tadupapradarzanAyAhaassaMjamo ya ekko aNNANaM aviraI ya duvihaM tu / aNNANaM micchattaM ca aviratI ceva tivihaM tu // 740 // vyAkhyA- 'asaMyamaH' aviratilakSaNaH, sa hyeka eva saMsArakAraNam, ajJAnAdInAM tadupaSTambhakatvAdapradhAnatvAditi, tathA'jJAnamaviratizca dvividhaM tu saMsArakAraNaM, tatrAjJAnaM karmAcchAditajIvasya viparItAvabodha iti, aviratistu sAvadyayogAnivRttiriti tathA mithyAtvamajJAnaM cAviratizcaiva trividhaM tu saMsArakAraNaM, tatra mithyAtvam-atattvArthazraddhAnaM, zeSaM gatArtham, evaM kaSAyAdisamparkAdanye'pi bhedAH pratipAdayitavyA iti gAthArthaH // uktamaprazastaM bhAvakAraNam, adhunA prazastamucyate hoi pasatthaM mokkhassa kAraNaM egaduvihativihaM vA / taM caiva ya vivarIyaM aMhigAro pattharaNetthaM // 741 // vyAkhyA - bhavati prazastaM bhAvakAraNaM mokSasya kAraNamiti, tacca 'eka' mityekavidhaM dvividhaM trividhaM vA, idaM punaH 'tadeva' ca saMsArakAraNam asaMyamAdi viparItaM draSTavyam, ekavidhaM saMyamaH, dvividhaM jJAnasaMyamau trividhaM samyagdarzanajJAnasaMyamA iti, 'adhikAra' prastAva: 'prazastena' bhAvakAraNena 'atra' sAmAyikAnvAkhyAne, mokSAGgatvAdasyeti / tatazca prazasta For Farina Pat Use Only www.lincibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 560~
Page #562
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [741], bhASyaM [123...] (40) -- - Avazyaka- // 279 // -- prata - sutrAMka %- bhAvarUpaM cedaM, kAraNaM ca mokSasya iti adhikArabhAvaneti gAthArthaH / itthaM kAraNadvAre adhikAra pradarya punaH kAraNa- hAribhadrIdvArasaGgatameva vaktavyatAzeSamAzaGkAdvAreNAbhidhitsurAha yavRttiH vibhAgaH1 titthayaro kiM kAraNa bhAsaha sAmAiyaM tu ajjhayaNaM / titthayaraNAmagottaM kammaM me veiyavvaMti // 742 // vyAkhyA-tIrthakaraNazIlastIrthakaraH, tIrtha pUrvoktaM, sa 'kiMkAraNaM kiMnimittaM bhASate sAmAyika tvadhyayana?, tuzabdAdanyAdhyayanaparigrahaH, tasya kRtakRtyatvAditi hRdayam, atrocyate-'tIrthakaranAmagotra tIrthakaranAmasajhaM, gotrazabdaH samjJA-18 yAM, karma mayA veditavyamityanena kAraNena bhASata iti gaathaarthH|| taM ca kahaM veijjai ? agilAe dhammadesaNAIhiM / bajjhai taM tu bhagavao taiyabhavosakaittA NaM // 743 // vyAkhyA-pUrvavat // |NiyamA maNuyagatIe itthI puriseyarovva suhaleso / AseviyabahulehiM vIsAe aNNayaraehiM // 744 // | vyAkhyA-pUrvavadeva / itthaM tIrthakRtaH sAmAyikabhASaNe kAraNamabhidhAyAdhunA gaNabhRtAmAzaGkAdvAreNa tacchvaNakAraNaM pratipAdayannAhagoyamamAI sAmAiyaM tu kiMkAraNaM nisaaminti|| NANassa taM tu suMdaramaMgulabhAvANa uvaladdhI // 745 // // 279 // | vyAkhyA-gautamAdayo gaNadharAH 'kiMkAraNaM tu' kiMnimittaM, kiMprayojanamityarthaH, sAmAyikaM 'nizAmayanti zRNvanti, atrocyate-'nANassa' tti prAkRtazailyA caturthyarthe SaSThI, tatazca jJAnAya-jJAnA), tAdarthe caturthI, teSAM hi-16 % dIpa % anukrama A-% H onorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~561~
Page #563
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [745], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka COM bhagavadvadananirgataM sAmAyikazabdaM zrutvA tadarthaviSayaM jJAnamutpadyata iti bhAvanA, tattu jJAnaM 'sundaramaGgulabhAvAnAM' zubhetarapadArthAnAM 'ubaladdhI' tti upalabdhaye-upalabdhinimittamiti gAthArthaH // sA ca sundaramagulabhAvopalabdhiH pravRttinivRttyoH kAraNam, Aha cahoDa pavittinivittI saMjamatava pAvakammaaggahaNaM / kammavivego ya tahA kAraNamasarIrayA ceva // 746 / / / vyAkhyA-zubhetarabhAvaparijJAnAdbhavataH 'pravRttinivRttI' zubheSu pravRttirbhavatItarebhyo nivRttiriti, te ca pravRttinivRttI 'saMyamatava' iti saMyamatapasoH kAraNaM, tatra nivRttikAraNatve'pi saMyamasya prAgupAdAnamapUrvakarmAgamanirodhopakAreNa prAdhA-1 nyakhyApanArtha, tatpUrvakaM ca vastutaH saphala tapaH, kAraNAnyathopanyAsastu saMyame satyapi tapasi pravRttiH kAryetyamunAuMzena prAdhAnyakhyApanArthamevetyalaM prasaGgena, tayozca saMyamatapasoH 'pAvakammaaggahaNaM' ti pApakarmAgrahaNaM karmavivekazca, tathA 'kAraNaM' nimitta prayojana yathAsaGgyam , uktaM ca paramamunibhiH-'saMthame aNaNhayaphale, tave vodANaphale' ityAdi, aNaNyaH -anAzravaH yodANaM karmanirjarA, karmavivekasya ca prayojanam 'asarIrayA ceveti azarIrataiva, caH pUraNArthaH, iti gAthArthaH // sAmprataM vivakSitamarthamuktAnuvAdena pratipAdayannAhakammavivego asarIrayAya asarIrayA aNAbAhA / hoaNabAhanimittaM aveyaNamaNAulo niruo|| 747 // vyAkhyA-karmavivekaH karmapRthagbhAvaH azarIratAyAH kAraNam , azarIratA 'aNAvAhAe' tti anAvAdhAyAH kAraNaM 1 saMyamo'nAbhavaphalaH tapo vyavadAnaphalaM dIpa anukrama 24-0 JABERatinintamational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~562~
Page #564
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [747], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 28 // / prata sutrAMka bhavati, 'anAbAdhanimittam' 'anAbAdhakArya, nimittazabdaH kAryavAcakaH, tathA ca vaktArobhavanti-anena nimittena-anena hAribhadIkAraNena mayedaM prArabdham, anena kAryeNetyarthaH, tatazca bhavatyanAbAdhakAryam , 'avedanaH' vedanArahito, jIva iti gamyate, yvRtti| sa cAvedanatvAdU 'anAkulaH' avihvala ityarthaH, anAkulatyAca nIrumbhavatIti gaathaarthH|| vibhAgA nIruyattAe ayalo ayalattAe ya sAsao hoi / sAsayabhAvamubagao abvAbAhaM suhaM lahaha // 748 // dAraM // vyAkhyA sa hi jIvaH nIrutayA acalo bhavati, acalatayA ca zAzvato bhavati, zAzvatabhAvamupagataH kim ?, anyA-13 bAdhaM sukhaM labhata iti gAthArthaH // itthaM pAramparyeNAvyAyAdhasukhArtha sAmAyikazzravaNamiti / gataM kAraNadvAraM, pratyayadvAramadhunA vyAkhyAyata iti, Aha capaccayaNikkhegho khalu vaMmI tattamAsagAio / bhAvaMmi ohimAI tiviho pagayaM tu bhAveNaM // 749 // vyAkhyA-pratyAyayatIti pratyayaH pratyayanaM vA pratyayaH, tannikSepaH-tajhyAsaH, khaluzabdo'nantaroktakAraNanikSepasAmya-14 pradarzanArthaH, tatazca nAmAdizcaturvidhaH pratyayanikSepo, nAmasthApane sugame, 'dravye' dravyaviSayastaptamASakAdiH, AdizabdAddha-12 TadivyAdiparigrahaH, dravyaM ca tatpratyAyyapratItihetutvAt pratyayazca dravyapratyayA-taptamASakAdireva, tajjo vA pratyAyyapuruSapratyaya iti, bhAvammi' ti bhAve vicAryamANe'vadhyAdivividho bhAvapratyayaH, tasya bAhyaliGgakAraNAnapekSatvAd', Adi // 28 // zabdAnmanaHparyAyakevalaparigrahaH, matizrute tu bAhyaliGgakAraNApekSitvAnna vivakSite, bahu cAtra vaktavyaM taca nocyate, andha-19 |vistarabhayAditi, 'prakRtam' upayogastu sAmAyikamaGgIkRtya 'bhAveNaM' ti bhAvapratyayeneti gAthArthaH / ata evAha dIpa RECERS anukrama CAMERure , armyanmitrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 563~
Page #565
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educator "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [750], bhASyaM [123...] kevalaNANitti ahaM arahA sAmAiyaM parikaheI / tesiMpi pacao khalu savvaNNU to nisAmiti // 750 // dAraM // vyAkhyA - kevalajJAnI ahamiti svapratyayAdarddan pratyakSata evaM sAmAyikArthamupalabhya sAmAyikaM parikathayati, 'teSAmapi zrotRRNAM gaNadharAdInAM hRGgatAzeSasaMzayaparicchiyA 'pratyayaH' avabodhaH sarvajJa ityevaMbhUto bhavati, asmAdeva yatkaMzciduktaM- 'sarvajJo'sAviti hyetattatkAle'pi bubhutsubhiH / tatjJAnajJeyavijJAnarahitairgamyate katham // 1 // ' ityAdi, tayudastaM veditavyam, anyathA caturvede puruSe lokasya tadvyavahArAnupapatteH, vijRmbhitaM cAtrAsmatsvayUthyaiH pravacana siddhyAdiSu, | ataH saJjAtapratyayA 'nizAmayanti' zRNvantIti gAthArthaH // gataM pratyayadvAram idAnIM lakSaNadvArAvayavArthapratipAdanAyAhanAmaM ThavaNA davie sarise sAmaNNalakkhaNAgAre / gairAgai NANattI nimitta uppAya vigame ya // 751 // vyAkhyA - lakSyate'neneti lakSaNaM-padArthasvarUpaM tacca dvAdazadhA, tatra nAmalakSaNaM lakSaNamitIyaM varNAnupUrvI sthApanAlakSaNaM lakArAdivarNAnAmAkAravizeSaH, dravyalakSaNaM jJazarIrAdyatiriktaM yadyasya dravyasyAnyato vyavacchedakaM svarUpaM, yathA gatyadi dharmAstikAyAdInAm idameva kiJcinmAtravizeSAtsAdRzyasAmAnyAdilakSaNabhedato nirUpyate tatra 'sarise' ci sAdRzyaM lakSaNam, ihatyaghaTasadRzaH pATaliputrako ghaTa iti, 'sAmannalakkhaNaM' ti sAmAnyalakSaNaM yathA siddhatvaM siddhAnAM | saddravyajIvamuktAdidharmaiH sAmAnyamiti, 'AgAre' tti Akriyate'nenAbhipretaM jJAyata ityAkAro vAhyaceSTarUpaH, sa evAantarAkUtagamaka rUpatvAlakSaNamiti, uktaM ca- "AkArairiGgitairgatyA, ceSTayA bhASitena ca / netravaktravikAraizca gRhyate'ntargataM 1 jIvapula gatyAdi, tasya dharmAstikAyAdikAryatvAt talakSaNatA. For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 564~
Page #566
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [751], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- // 28 // hAribhadrIyavRttiH vibhAga: 1 prata sutrAka * * * mnH||1||" iti, 'gairAgaI' tti gatyAgatilakSaNaM dvayordvayoH padayorvizeSaNavizeSyatayA anukUlaM gamanaM gatiH pratyA- vRttyA prAtikUlyenAgamanamAgatiH, gatizcAgatizca gatyAgatI tAbhyAM te eva vA lakSaNaM gatyAgatilakSaNaM, taJcaturdhA-pUrvapadavyA- |hatamuttarapadavyAhatamubhayapadavyAhatamubhayapadAvyAhatamiti, tatra pUrvapadavyAhatodAharaNam-'jIve NaM bhaMte ! neraie? nerahae jIve !, goyamA ! jIve siya neraie siya aneraIe, neraie puNa niyamA jIve' uttarapadavyAhatodAharaNam-'jIvaha bhaMte ! jIve jIve jIvai !, goyamA ! jIvai tAva niyamA jIve, jIve puNa siya jIvai siya no jIvaI' siddhAnAM jIvanAbhAvAditi hRdayam , ubhayapadavyAhatodAharaNam-'bhavasiddhie Na bhaMte ! neraie, neraie bhavasiddhie ?, goyamA bhavasiddhie siya neraie siya aneraie, neraievi siya bhavasiddhie siya abhavasiddhie' ubhayapadAvyAhatodAharaNam-jIve bhaMte ! jIve jIve jIve ?, goyamA ! jIve niyamA jIve jIve'vi niyamA jIve' upayogo niyamAjIvaH jIvo'pi niyamAdupayoga iti bhAvanA / loke'pi gatyAgatilakSaNaM-ruvIya ghaDotti cUto dumotti nIloppalaM ca logmi| jIvo saceyaNotti ya vigappaniyamAdayo bhaNiyA // 1 // ' tathA 'nANatti' ti nAnAbhAvo nAnAtA-bhinnatA, sA ca lakSaNaM, sA punazcaturdA-dravyataH kSetrataH kAlato bhAvatazca, tatra dravyato nAnAtA dvidhA-tadvyanAnAtA anyadravyanAnAtA ca, tatra tadvyanAnAtA paramA jIvo bhavanta ! narayiko nairapiko jIvaH 1, gautama ! jIvaH svAravikaH syAdanairayikaH, nairayikaH punarniyamAjIvaH / jIvati bhadanta ! jIvo jIvo jIvati !, gautama! jIvati tAvaniyamAjIyaH, jIvaH punaH syAjjIvati syAno jIvati / bhavasiddhiko bhadanta ! nairaviko nairaviko bhavasiddhikaH 1, gautama ! bhavasiddhikA sthAvaravikaH svAdanairapikA, nairapiko'pi sthAjanyasibikA svAdabhanyasiddhikaH / jIvo bhavanta | jIvo jIvo jIyo, gItama! jIvo niyamAjIcaH / jIvo'pi niyamAjIvaH / 2rUpI para iti cUto tuma iti nIlotpalaM ca koke / jIvaH sacetana itiSavikalpaniyamAdayo bhaNitAH // 1 // dIpa X4%A4%AE anukrama // 28 // ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~565~
Page #567
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [751], bhASyaM [ 123 ...] NUnAM parasparato bhinnatA, anyadravyanAnAtA paramANo NukAdibhedabhinnatA, evamekAdipradezAvagADhaikAdisamayasthityekAdiguNazukkAnAM tadatannAnAtA vAcyA, idaM ca lakSaNaM padArthasvarUpAvasthApakatvAt 'nimittaM' ti lakSyate zubhAzubhamaneneti lakSaNaM nimittameva lakSaNaM nimittalakSaNaM taccASTadhA, uktaM ca- "bhomasumiNaMtarikkhaM divaM aMgasara lakkhaNaM tahaya / vaMjaNamaDavihaM khalu nimittamevaM muNeyavaM // 1 // " svarUpamasya granthAntarAdava seyam // 'uppAda' tti yato nAnutpannaM vastu lakSyate ata utpAdo'pi vastulakSaNaM, 'vigamoya' tti vigamazca vinAzazca vastulakSaNaM, tamantareNotpAdAbhAvAt, na hi vakratayA'vinaSTamaGgulidravyaM Rjutayotpadyata iti bhAvaneti gAthArthaH // vIriyabhAve tahA lakkhaNameyaM samAsao bhaNiyaM / ahvAvi bhAvalakkhaNa cauvvihaM saddahaNamAI // 752 // vyAkhyA -' vIriyaM' ti vIrya sAmarthyaM yadyasya vastunaH tadeva lakSaNaM vIryalakSaNam, Aha ca bhASyakAraH- "viriti balaM jIvassa lakkhaNaM jaM ca jassa sAmatthaM / davassa cittarUvaM jaha viriya mahosahAdINaM ||1||" tathA bhAvAnAm-audayikAdInAM lakSaNaM pudgalavipAkAdirUpaM bhAvalakSaNaM, yathodayalakSaNaH audayikaH, upazamalakSaNastvopazamikaH, tathAnutpattilakSaNaH kSAyiko, mizralakSaNaH kSAyopazamikaH, pariNAmalakSaNaH pAriNAmikaH, saMyogalakSaNaH sAnnipAtika iti / athavA bhAvAzca te lakSaNaM cAtmana iti bhAvalakSaNaM, tatra sAmAyikasya jIvaguNatvAt kSayopazamopazamakSaya svabhAvatvAd bhAvalakSaNatA, amu1 bhaumaM svAmamAntarIkSaM divyamAnaM svaragataM lakSaNagataM tathA ca vyaJjanamaSTavidhaM khalu nimittametad muNitavyam // 1 // 2 vIryamiti vajraM jIvasya lakSaNaM yacca yasya sAmarthyam / dravyasya citrarUpaM yayA vIryaM mahopacAdInAm // 1 // For Funny incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 566~
Page #568
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [752], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- * // 28 // vibhAgaH1 prata sutrAMka RSS% mevArtha cetasyAropyAha-'bhAve ya' ityAdi, bhAve ca-vicAryamANe tathA lakSaNamidaM 'samAsataH' sakSepato bhaNitaM / sAmA- hAribhadrIyikasya vaizeSikalakSaNAbhidhitsayA''ha-'ahavAvi bhAvalakSaNa cauvidha saddahaNamAdI' athavA'pi bhAvaspa-sAmAyikasya |yvRtti lakSaNamanusvAralopo'tra draSTavyaH, caturvidhaM zraddhAnAdIti gAthArthaH // yadukkaM-'caturvidhaM zraddhAnAdi' tatpradarzanAyAhasaddahaNa jANaNA khalu viratI mIsA ya lakSaNaM khe| te'vi NisArmiti tahA caulakkhaNasaMjuyaM cev||75shaadaar ] vyAkhyA-iha sAmAyika caturvidhaM bhavati, tadyathA-samyaktvasAmAyikaM zrutasAmAyika cAritrasAmAyikaM cAritrAcAritrasAmAyikaM ca, asya yathAyoga lakSaNaM 'saddahaNaM' ti zraddhAnaM, lakSaNamiti yogaH samyaktvasAmAyikasya, 'jANaNa'tti jJAnaM jJA-saMvittirityarthaH, sA ca zrutasAmAyikasya, khaluzabdo nizcayataH parasparataH sApekSatvavizeSaNArthaH, 'virati'tti viramaNaM viratiH-azeSasAvadyayoganivRttiH, sA ca cAritrasAmAyikasya lakSaNaM, 'mIsA ya' tti mizrA-viratAviratiH, sA ca cAritrAcAritrasAmAyikasya lakSaNaM, kathayatItyanena svamanISikA'pohena zAkhapAratanyamAha, bhagavAn jina evaM kathayati, tasya ca kathayataH 'te'pi gaNadharAdayaH 'nizAmayanti' zRNvanti 'tathA' tenaiva prakAreNa caturlakSaNasaMyuktameveti gAthArthaH / / ukta lakSaNadvAram , adhunA nayadvAra pratipipAdayiSurAha 1282 // NegamasaMgahayavahAraujusue ceva hoi boDabve / sa ya samabhirUDhe evaMbhUe ya mUlaNayA // 754 // vyAkhyA-nayantIti nayAH-vastvayabodhagocaraM prApayantyanekadharmAtmakajJeyAdhyavasAyAntarahatava ityarthaH, te ca naigamA dIpa anukrama T JAMERIMIMIRE Handiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: samAyiksya samyaktva-Adi caturbhedAH, atha sapta mUla-nayAnAma varNanaM kriyate ~567~
Page #569
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [754], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka dAdayaH, naigamaH saGgrahaH vyavahAraH RjusUtrazcaiva bhavati boddhavyaH, zabdazca samabhirUDhaH evambhUtazca mUlanayA iti gAthAsamu dAyAthoM nigdsiddhH|| avayavArthaM tu pratinayaM nayAbhidhAnaniruktadvAreNa vakSyati, Aha carANegehimANehiM miNaittI Negamassa poruttii| sesANaMpi NayANaM lakkhaNamiNamo suNeha voccha // 755 // RI vyAkhyAna eka naika-prabhUtAnItyarthaH, kairmAnaiH-mahAsattAsAmAnyavizeSajJAnaimimIte minotIti vA naikama iti. iyaM naikamasya niruktiH, nigameSu vA bhavo naigamaH, nigamAH-padArthaparicchedAH, tatra sarva sadityevamanugatAkArAvayodhahe-18 | tubhUtAM mahAsattAmicchati anuvRttavyAvRttAvabodhahetubhUtaM ca sAmAnyavizeSa dravyatvAdivyAvRttAvabodhahetubhUtaM ca vizeSa paramANumiti / Aha-itthaM toyaM naigamaH samyagdRSTirevAstu, sAmAnyavizeSAbhyupagamaparatvAt , sAdhuvaditi, naitadevaM, sAmAnyavizeSavastUnAmatyantabhedAbhyupagamaparatvAttasyeti, Aha ca bhASyakAra:-"ja sAmaNNavisese paropparaM vatthuto ya so bhiNNe / mannai accaMtamato micchaddiDI kaNAtoSa // 1 // dohivi gaehi nItaM satthamulUeNa tahavi micchattaM / jaM savisayappahANattaNeNa annonnaniravekkhA // 2 // " athavA nilayanaprasthakagrAmodAharaNebhyo'nuyogadvArapratipAditebhyaH khalvayamayaseya ityalaM vistareNa, gamanikAmAvametat / 'sesANa' mityAdi zeSANAmapi nayAnAM-saGgrahAdInAM lakSaNamidaM zRNuta 'vakSye' abhidhAsya ityaya gAthArthaH / / .. yat sAmAnyavizeSau parasparaM vastutazca sa minau / manyate'yamtamato mithyAdRSTiH kaNAda iva // 1 // dvAbhyAmapi nayAbhyAM nItaM zAbamulUkena tathApi | mithyAtvam / yat svaviSayapradhAnatvenAnyo'nyanirapekSau // 2 // dIpa anukrama JAMERatinin MILMiDraryam muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~568~
Page #570
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 283 // Jus Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [756 ], bhASyaM [ 123 ...] saMgahiyapiMDiyatthaM saMgahavayaNaM samAsao beMti / vaca viNicchiyatthaM vavahAro savvadavvesuM / / 756 // vyAkhyA - Abhimukhyena gRhItaH - upAttaH saGgRhItaH piNDitaH - ekajAtimApannaH arthoM viSayo yasya tatsaGgRhItapiNDitArthaM saGgrahasya vacanaM saGgrahavacanaM 'samAsataH' saGkSepataH, bruvate tIrthakaragaNadharA iti, etaduktaM bhavati - sAmAnyaprati pAdanaparaH khalu ayaM sadityukte sAmAnyameva pratipadyate na vizeSAn, tathA ca manyate vizeSAH sAmAnyato'rthAntarabhUtAH OM syuranarthAntarabhUtA vA?, yadyarthAntarabhUtAH na santi te, sAmAnyAdarthAntaratvAt khapuSpavat, athAnarthAntarabhUtAH sAmAnyamAtraM te, tadavyatiriktatvAt, tatsvarUpavat, paryAptaM vyAsena, uktaH saGgrahaH / 'baccati' ityAdi vrajati-gacchati niHAdhikyena cayanaM cayaH adhikazcayo nizcayaH - sAmAnyaM vigato nizcayo vinizcayaH - niHsAmAnyabhAvaH tadarthaM tanni mittaM, sAmAnyAbhAvAyeti bhAvanA, vyavahAro nayaH, ka ? - 'sarvadravyeSu sarvadravyaviSaye, tathA ca vizeSapratipAdanaparaH khalu, ayaM hi sadityukte vizeSAneva ghaTAdIn pratipadyate, teSAM vyavahArahetutvAt na tadatirikkaM sAmAnyaM, tasya vyavahA* rApetatvAt tathA ca- sAmAnyaM vizeSebhyo bhinnamabhinnaM vA syAt ?, yadi bhinna vizeSavyatirekeNopalabhyeta, na copala4 bhyate, adhAbhinnaM vizeSamAtraM tat, tadavyatiriktatvAt, tatsvarUpavaditi, athavA vizeSeNa nizcayo vinizcayaH- AgopAlAGganAdyavabodho na katipayavidvatsannibaddha iti, tadarthaM vrajati sarvadravyeSu, Aha ca bhASyakAra:- "amarAdi pAcavaNNAdi nicchae jaMmi vA jaNavayassa / asthe vinicchao so vinicchayatthotti jo gejjho // 1 // bahutaraotti ya taM ciya gamei 1] amarAdIn paJcavarNAdIn necchati yasmin vA janapadasya arye vinizcayaH sa vinizcayArtha iti yo prAtaH // 1 // bahutara iti ca vameva gamayati For Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 569~ // 283 // janibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #571
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [757], bhASyaM [123...] (40) prata % - sUtrAka bhAsate'vi sesae muyaha / saMvavahAraparatayA vavahAro loyamicchaMto // 2 // " ityAdi, ukto vyavahAra iti gAthArthaH / / pacuppaNNaggAhI ujusuo nayavihI muNeyacco / icchaha visesiyataraM paJcuppaNNaM Nao saddo // 757 // / vyAkhyA-sAmpratamutpannaM pratyutpannamucyate, vartamAnamityarthaH, prati prati votpannaM pratyutpanna-bhinnavyaktisvAmikamityarthaH, tamrahItuM zIlamasyeti pratyutpannagrAhI, RjusUtra Rjuzruto vA nayavidhirvijJAtavyaH tatra Rju-vartamAnamatItAnA gatavaparityAgAt vastvakhilaM Rju tatsUtrayati-gamayatIti RjusUtraH, yadvA Rju-vakraviparyayAdabhimukhaM zrutaM tu jJAna, hai tatazcAbhimukhaM jJAnamasyeti RjuznutaH, zeSajJAnAnabhyupagamAt, ayaM hi nayaH vartamAnaM svaliGgavacananAmAdibhinnamaSyeka vastu pratipadyate, zeSamavastviti, tathAhi-atItameSyaM vA na bhAvA, vinaSTAnutpannatvAd adRzyatvAt, khapuSpavat, tathA hAparakIyamapyavastu niSphalatvAta, khapuSpavata . tasmAdvarttamAnaM svaM vastu, tacca na liGgAdibhedabhinnamapi svarUpamujjhati, liGga&AbhinnaM tu taTA taTI taTamiti, vacanabhinnamApo jalaM, nAmAdibhinna nAmasthApanAdravyabhAvA ityukta RjusUtraH, 'icchati pratipadyate 'vizeSitataraM' nAmasthApanAdravyaviraheNa samAnaliGgavacanaparyAyadhvanivAcyatvena ca pratyutpanna-vartamAnaM nayaH, kA?, 'zapa Akroze' zapyate'neneti zabdaH, tasyArthaparigrahAdabhedopacArAnnayo'pi zabda eva, tathAhi-ayaM nAmasthApanA dravyakumbhAHna santyeveti manyate, tatkAryAkaraNAt , khapuSpavat , na ca bhinnaliGgavacanamekaM, liGgavacanabhedAdeva, strIpuruSakAvat kuTavRkSavadU, ato ghaTaH kuTaH kumbha iti svaparyAyadhvanivAcyamevaikamiti gaathaarthH|| 1 sato'pi yoSAn muJcati / saMvyavahAraparatayA vyavahAro lokamicchan // 1 // 4-2- - 2 dIpa 4 anukrama Jamaiahin HDainraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 570~
Page #572
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [758], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka hAribhadrI // 284 // | yavRttiH vibhAgaH 1 prata sutrAMka vatthUo saMkamaNaM hoha avatthU Nae samabhirUDhe / vaMjaNamatvatadubhayaM evaMbhUo visesei // 758 // vyAkhyA-vastunaH saGghamaNaM bhavati avastu naye samabhirUDhe, vastuno-ghaTAkhyasya saGkamaNam-anyatra kuTANyAdau gamanaM kim ?-bhavati avastu-asadityarthaH, naye paryAlocyamAne ekasminnAnArthasamabhirohaNAtsamabhirUDhaH tasmin , iyamana bhA- vanA-paTaH kuTaH kumbha ityAdizabdAn bhinnapravRttinimittatvAdbhinnArthagocarAneva manyate, ghaTapaTAdizabdAniva, tathA ca ghaTanAd ghaTaH, viziSTaceSTAvAnarthoM ghaTa iti, tathA 'kuTa kauTilye' kuTanAtkuTaH, kauTilyayogAtkuTaH, tathA 'ubha umbha pUraNe' umbhanAt umbhaH, kusthitapUraNAdityarthaH, tatazca yadA ghaTArthe kuTAdizabdaH prayujyate tadA vastunaH kuTAdestatra saGkA|ntiH kRtA bhavati, tathA ca sati sarvadharmANAM niyatasvabhAvatvAdanyatra saGkAntyobhayasvabhAvApagamato'vastutetyalaM vistareNa, uktaH samabhirUDhaH / 'baJjaNa' mityAdi vyajyate'nena vyanaktIti vA vyaJjana-zabdaH arthastu-tadgocaraH, tacca tadubhayaM pa tadubhaya-zabdArthalakSaNam 'evambhUto' yathAbhUto nayaH vizeSayati, idamatra hRdayam-zabdamarthena vizeSayatyarthaM ca zabdena, ghaTa ceSTAyA' mityatra ceSTayA ghaTazabdaM vizeSayati, ghaTazabdenApi ceSTAM, na sthAnabharaNakriyAM, tatazca yadA yoSinmastakavyavasthitaH ceSTAvAnartho ghaTazabdenocyate tadA sa ghaTaH, tadbAcakazca zabdaH, anyadA vastvantarasyeva ceSTA'yogAdaghaTatvaM taddhvanezcAvAcakatvamiti gAthArthaH // evaM tAvannaigamAdInAM mUlajAtibhedena saMkSepalakSaNamabhidhAyAdhunA tatmabhedasaGkhyA pradarzayannAhaekeko ya sayaviho satta NayasayA havaMti emeva / aNNo'vi ya Aeso paMceva sayA nayANaM tu // 759 // vyAkhyA-anantaroktanaigamAdinayAnAmekaikazca svabhedApekSayA 'zatavidhA zatabhedaH sapta nayazatAni bhavanti evaM tu, dIpa anukrama JABERatin international muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~571~
Page #573
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [759 ], bhASyaM [ 123...] | anyo'pi cA''dezaH paJca zatAni bhavanti tu nayAnAM zabdAdInAmekatvAd ekaikasya ca zatavidhatvAditi hRdayam / apizabdAtSaT catvAri dve vA zate, tatra paT zatAni naigamasya saGgrahavyavahAradvaye pravezAd ekaikasya ca zatabhedatvAt, tathA catvAri zatAni saGgrahavyavahAraRjusUtra zabdAnAmekaikanayAnAM zatavidhatvAt, zatadvayaM tu naigamAdInAmRjusUtraparyantAnAM dravyAstikatvAt, zabdAdInAM ca paryAyAstikatvAt tayozca zatabhedatvAditi gAthArthaH // eehiM diTTivAe parUvaNA suttaatthakahaNA ya / iha puNa aNanbhuvagamo ahigAro tihi u osannaM // 760 / / vyAkhyA- 'ebhiH ' naigamAdibhirnayaiH saprabhedairdRSTivAde prarUpaNA, sarvavastUnAM kriyata iti vAkyazeSaH, sUtrArthakathanA ca, Aha-vastUnAM sUtrArthAnatilaGghanAdadhyAhAro'narthaka iti, na, tatsUtropanibaddhasyaiva sUtrArthatvena vivakSitatvAt, tadvyatirekeNApi ca vastusambhavAt, 'iha punaH' kAlikazrute 'anabhyupagamaH' nAvazyaM nayairvyAkhyA kAryeti, kintu 1, zrotrapekSaM kAryA, tatrApyadhikAra stribhirAdyaiH 'utsannaM' prAyasa iti gAthArthaH / Aha-' iha punaranabhyupagama' ityabhidhAya punastrinayAnujJA kimarthamiti, ucyate Natthi Naehi viNaM sutaM attho va jiNamae kiMci / Asajja u soyAraM gae NayavisArao bUyA // 761 // vyAkhyA -- nAsti nayairvihInaM sUtramartho vA jinamate kiJcidityatastrinayaparigrahaH, azeSanayapratiSedhastvAcArya vineyAnAM viziSTabuddhyabhAvamapekSya iti / Aha ca- Azritya punaH zrotAraM vimalamatiM, tuzabdaH punaHzabdArthe, kim ? -nayAnnayavizA Education intimatio For Fasten www.janbay.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~572~
Page #574
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [761], bhASyaM [123...] (40) yavRttiH prata sutrAMka Avazyaka- rado-gururbrayAditi gAthArthaH // uktaM nayadvAram , adhunA samavatAradvAramucyate-kaiteSAM nayAnAM samavatAraH, ka vA'na hAribhadrIvatAra iti sNshyaapohaayaah||285|| vibhAgaH1 mUDhanaiyaM suyaM kAliyaM tu Na NayA samoyaraMti ihaM / apuhutte samoyAro natthi puhutte smoyaaro|| 762 // | vyAkhyA-mUDhA nayA yasmin tanmUDhanayaM tadeva mUDhanayika, svArthe Thak, athavA avibhAgasthA mUDhAH, mUDhAzca te nayAzca dimUDhanayAH te'sminvidyante 'ata iniThanA' (pA05-2-115) viti mUDhanayika, zrutaM 'kAlikaM tu kAlikamiti kAle-prathamacaramapauruSIdvaye paThyata iti kAlika, na nayAH samavataranti, atra pratipadaM na bhaNyanta iti bhAvanA / Ahakaka punaramISAM samavatAraH', 'apuhutte samotAroM' apRthagbhAvo'pRthaktvaM caraNadharmasamAdravyAnuyogAnAM pratisUtramavibhAgena vartanamityarthaH, tasminnayAnAM vistareNa virodhAvirodhasambhavavizeSAdinA samavatAraH, 'nasthi puhutte samotAroM' nAsti pRthaktve samavatAraH, puruSavizeSApekSaM vA'vatAya'nta iti gaadhaarthH|| Aha-kiyantaM kAlamapRthaktvamAsIt ?, kuto vA samArabhya pRthaktvaM jAtamiti?, ucyate, jAvaMti ajavaharA apuhuttaM kAliyANuogassa / teNAreNa puTuttaM kAliyasua divivAe y|| 763 // vyAkhyA-yAvadAryavairAH guravo mahAmatayastAvadapRthaktvaM kAlikAnuyogasyAsIt, tadA sAdhUnAM tIkSNaprajJatvAt , GI 2854 kAlikagrahaNaM prAdhAnyakhyApanArtham , anyathA sarvAnuyogasyaivApRthaktvamAsIditi / tata ArataH pRthaktvaM kAlikazrute dRSTivAde ceti gAthArthaH // atha ka ete AryavairA iti?, tatra stavadvAreNa teSAmutpattimabhidhitsurAha PROGRA dIpa anukrama FOR muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~573~
Page #575
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka tuMbavaNasaMnivesAoM niggaya piusagAsamallINaM / chammAsiyaM chasu jayaM mAUyasamanniyaM vaMde // 764 // vyAkhyA-tumbavanasannivezAnnirgata pituH sakAzamAlInaM pANmAsikaM SaTsu-jIvanikAyeSu yata-prayatnavantaM mAtrA ca |samanvitaM vande, ayaM samudAyArthaH / avayavArthastu kathAnakAdavaseyaH, taccedam vaiirasAmI pubabhave sakkassa devaraNo vesamaNassa sAmANio Asi / ito ya bhagavaM vaddhamANasAmI pihicaMpAe nayarIe subhUmibhAge ujjANe samosaDho, tattha ya sAlo rAyA mahAsAlo juvarAyA, tersi bhagiNI jasavatI, tIse bhattA piTharo, putto ya se gAgalInAma kumAro, tato sAlo bhagavato samIve dharma soUNa bhaNai-jaM navaraM mahAsAlaM raje abhisiMcAmi tato tumheM pAdamUle pacayAmi, teNa gaMtUNa bhaNito mahAsAlo-rAyA bhavasu, ahaM pabayAmi, so bhaNai-ahaMpi pacayAmi, jahA tumbhe iha amhANaM meDhIpamANaM tahA pavaiyassavitti, tAhe gAgilI kaMpillapurAto ANeuM raje abhisiMcito, tassa mAyA jasavatI kaMpillapure nagare diNiyA piThararAyaputtassa, teNa tato ANio,teNa puNa tesiM do purisasahassavAhiNIo vanasvAmI pUrvabhave zakasya devarAjakha vaizramaNasya sAmAnika bhAsIt / itazca bhagavAn vardhamAnakhAmI campAyaryA nagaryA subhUmibhAga bacAne samayastaH, tatra ca zAlo nAma rAjA mahAzAlo yuvarAjaH, tayorbhaginI yazomatI, tasyA bhartI piTharaH, putrazca tasyA gAgalIna ma kumAraH, tataH zAlo bhagavataH samIpe dharma zrutvA bhapati-yamavaraM mahAzAlaM rAjye'bhiSiJcAmi, tato yuSmAkaM pAdamUle pratrajAmi, tena gatvA bhaNito mahAyAlA-rAjA bhava, ahaM pravajAmi, sa bhaNatiahamapi pravrajAmi, yathA yUyamiha asmAkaM meDIpramANAtathA pravajitasthApIti, tadA gAgilIH kAmpIlyapurAdAnIya rAjye'bhiSiktaH, tasA mAtA yazomatI kAmpIlyapure nagare dattA piThararAjaputrAya, tena tata AnItaH, tena punaslayo. sahasrapuruSavAhinyau PARICS dIpa anukrama djanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vaz2asvAmina: kathAnaka ~574~
Page #576
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- // 28 // prata sIyAo kAriyAo, jAva te pabaiyA, sAvi tesi bhagiNI samaNovAsiyA jAyA, te'vi ekArasaMgAI ahijiyAbAribhAtI aNNayA ya bhagavaM rAyagihe samosaDho, tato bhagavaM niggato caMpaM jato padhAvito, tAhe sAlamahAsAlA sAmi pucchaMti-amhe | yavRttiH pihicaM vaccAmo, jai nAma koi tesiM pathaeja sammattaM vA labheja, sAmI jANai-jahA tANi saMbujhihinti, tAhe tesi vibhAgaH1 sAmiNA gotamasAmI viijjao diNNo, sAmI caMpaM gato, goyamasAmI'vi piTicaMpaMgato, tattha samavasaraNaM, gAgali piTharo| jasavatI ya niggayANi, tANi paramasaMviggANi, dhamma soUNa gAgalIputtaM raje abhisiMcikaNa mAtApitisahito pabaio, goyamasAmI tANi ghettUNa caMpaM baccai, tesiM sAlamahAsAlANaM caMpaM vacaMtANaM hariso jAto-saMsArAto uttAriyANitti, tato subheNa'jhavasANeNa kevalanANaM utpannaM, tesipi ciMtA jAyA-jahA amhe etehiM rajje ThAviyANi puNaravi dhamme ThAviyANi saMsArAto moiyANi, evaM ciMtatANaM subheNa'jjhavasANeNa tiNhavi kevalanANaM samuppaNNaM, evaM tANi uppaNNanANANi sUtrAka dIpa anukrama zikkei kArite, yAvattau pramajitI, sA'pi tayomaMginI zramaNopAsikA jAtA, tAvapi ekAdazAnAmpadhItavastI / anyadAca bhagavAn rAjagRhe samayaprasRtaH, tato bhagavAn nirgataH campA yataH pradhAvitaH, tadA zAlamahAzAlI svAminaM pRcchataH-AvAM bajAvaH pRSTacampA, yadi nAma ko'pi teSAM prajet samyaktvaM vA lameta, svAmI jAnAti-yathA te saMbhotsyante, tadA tayoH svAminA gautamasvAmI dvitIyako dattaH, svAmI campAM gataH, gautamaskhAmyapi pRSTa campAM gataH, tantra samavasaraNaM, gAgalI: piTaro yazomatI ca nirgatAH, te paramasaMvinAH, dharma zrusvAgAgalI: putraM rAjye'bhiSicya mAtApitRsahitaH prabajitaH, gautamasvAmI tAn gRhItvA campAM bajAti, tayoH zAlamahAzAlayozcampAM bajatohoM jAtaH-saMsArAduttAritA iti, tataHzumenAdhyavasAyena kevalajJAnamutpanna, teSAmapi cintA jAtA-yathA vayametAbhyAM rAjya sthApitAH punarapi dharme sthApitAH saMsArAmbhocitAH, evaM cintayatA zubhenAdhyavasAyena prayANAmapi kevalajJAnaM samutpannam, evaM te utpaJcajJAna // 28 // ma JABERatam inthirational rajandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~575~
Page #577
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) gayANi caMpa, sAmi padakkhiNe titthaM namiUNa kevaliparisaM padhASitANi, goyamasAmI'vi bhagavaM padakkhiNeUNa pAdesu piDito uhito bhaNai-kahaM vaccaha, eha sAmi baMdaha, tAhe bhagavayA bhaNio-mA goyama ! kevalI AsAehi, tAhe AuTTo dakhAmei, saMvegaM cAgato, ciMtei ya-mA'haM na ceva sigjhejjA / ito ya sAmiNA purva vAgariyaM aNAgae goyamasAmimmi jahA jo aDhApadaM vilaggai ceiyANi ya vaMdai dharaNigoyaro so teNeva bhavaggahaNeNaM sijjhati, taM ca devA annamannassa kahiMti, jahA kira dharaNigoyaro ahAvayaM jo vilaggati so teNeva bhaveNa sijjhai, tato goyamasAmI ciMtai-jaha ahAvayaM vaJcejA, tato sAmI tassa hiyayAkUtaM jANiUNa tAvasA ya saMbujhihintitti bhagavayA bhaNito-cacca goyama ! aTThAvayaM ceiyaM vaMdeu, tAhe bhagavaM goyamo haDatuDo bhagavaM vaMdittA gato aThThAvayaM, tattha ya aTThAvade jaNavAyaM soUNa tiNNi tAvasA paMcasayaparivArA patteyaM 2 aThThAvayaM vilaggAmotti, taMjahA-koDiNNo diNNo sevAlI, koMDiNNo ANSAR prata sUtrAka dIpa anukrama gatAampA, svAminaM pradakSiNAya khIrtha natvA kevalipaMpadaM pradhAvitAH, gautamasvAmyapi bhagavantaM pradakSiNavya pAdayoH patita usthito bhaNati-kathaM 4(ka)jata, eta svAminaM vandacha, tadA bhagavatA bhagitA-mA gautama! kevalina AzAtaya, sadA'vRttaH kSamayati, saMvegaM cAgataH, cintayati p-maaii| nava saitsam / itanA svAminA pUrva byAkRtamanAgate gautamasvAmini-yathA yo'STApadaM vikagati caityAni ca vandate dharaNIgocaraH sa tenaiva bhavagrahaNena sidhyatti, sAtaca devA anyo'nyaM kathayanti, yathA kila dharaNIgocaro'STApadaM yo vilagati sa tenaiva bhavena sidhyati, tato gautamasvAmI cintayati-yathA'STApadaM bajeyaM, tataH svAmI tassa hRdayAkRtaM jJAtvA tApasAkSa saMbhotyanta iti bhagavatA bhaNitaH-vraja gautamATApadaM caivaM vandituM, sadA bhagavAn gautamo hRSTatuSTo bhagavantaM vandirayA gato'STApadaM, tatra cASTApade janavAdaM zrutvA yastApasAH paJcazataparicArAH pratyekaM pratyekaM aSTApadaM vilagAma iti, tadyathA-kauNDinyaH dattaH zevAlA, pauNDinyaH TA wirjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 576~
Page #578
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- R87 // 50-52 prata sutrAMka -34646 saparivAro cautthaM 2 kAUNa parachA mUlakaMdANi AhArei saccittANi, so par3hama mehalaM cilaggo, diNNo'vi chahassa 2 hAribhadrIparisaDiyapaMDupattANi AhArei, so biiyaM mehalaM vilaggo, sevAlI ahamaM aTTameNa jo sevAlo saryamaelao taM AhA- yavRttiH rei, so taiyaM mehalaM vilaggo / io ya bhagavaM goyamasAmI urAlasarIro hutavahataDitaruNaravikiraNateyo, te taM ejaMta vibhAga 1 pAsiUNa bhaNaMti-esa kira thullasamaNao ettha vilaggihititti, jaM amhe mahAtavassI sukkAlukkhAna tarAmo vilggi| bhagavaM ca goyamo jaMghAcAraNaladdhIe lUtApuDagapi nissAe uppayai, jAva te paloeMti, esa Agato 2 esa aIsaNaM gatotti, evaM te tiNNivi pasaMsati, vimhiyA acchaMti ya paloentA, jadi uttarati eyassa vayaM siisaa|goymsaamiivi cei-18 yANi vaMdittA uttarapurasthime disibhAe puDhavisilAvaTTae asogavarapAdavasa ahe te rayarNi vAsAe uvaagto| io y| sakasta logapAlo besamaNo aTThAvayaM ceiyavaMdao Agato, so ceiyANi vaMdittA goyamasAmi vaMdaha, tato se bhagavaM saparivArazcaturthaM caturthaM kRtvA pazcAt kandamUlAni mAhAsyati sacicAni, sa prathamA mekhalAM vilamaH, datto'pi SaSThaM SaSThena parizaTitapANDupatrANyAhA-2 syati, sa dvitIyo mekhaLAM vilamaH, zevAlo'STamATamena yaH zevAlaH svayamlAnaH (mRtaH) tamAhArayati, sa tRtIyAM mekhalAM vilamaH / itama bhagavAn gautamakhAmI udArazarIro hutabahatADitaruNaravikiraNatejAH, te tamAyAntaM dRSTA bhaNanti-eSa kila sthUlazramaNakona vilagiSyati iti, yadarSa (vayaM) mahAsapakhinaH zuSkA rUkSA na zAhumo pilaginum / bhagavAna gautamo jakkAcAraNalabdhyA latAtantumapi ninAyospatati, thAvase pralokayanti, puSa AgataH 2 epopradarzanaM gata iti evaM se trayo'pi prazaMsanti, vismitAca tinti pralokayanto, yadyuttarati etasya vayaM shissyaa|| gItamasthAmyapi caityAni vandiyA uttarapAra-1 skhe digbhAge pRthvIzilApaTake azokavarapAdapasyAdhatA rajanI vAsAyopAgataH / itazca zakrasya lokapAlo vaidhamaNo'STApadaM caivavandaka AgataH, sa caityAni vanditvA gautamasvAminaM vandate, tatastamau bhagavAn dIpa 6464k anukrama 27 Gaindiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~577~
Page #579
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 764 ], bhASyaM [ 123...] dhammakahAvasare aNagAraguNe parikahei, jahA bhagavaMto sAhavo aMtAhArA paMtAhArA evamAdi, vesamaNo ciMtei esa bhagavaM erise sAhuguNe vaNNei, appaNo ya se imA sarIrasukumAratA jA devANavi na atthi, tato bhagavaM tassAkUtaM nAUNa puMDarIyaM nAmamajjhayaNaM paruvei, jahA puMDarigiNI nagarI puMDarIo rAyA kaMDarIo juvarAyA jahA nAtesu taM mA tumaM baliyattaM dubbaliyattaM vA geNhAhi, jahA so kaMDarIo teNaM dumbaleNaM aTTaduhaTTo kAlagato ahe sattamAe ubavaNNo, puMDarIo puNa paDipuNNagahakapolo'vi sabahasiddhe ubavaNNo, evaM devANuppiyA ! dubbalo balio vA akAraNaM, ettha jhANaniggaho kAyavo, jhANaniggaho paraM pamANaM, tato vesamaNo aho bhagavayA mama hiyayAkUtaM nAyaMti AuTTo saMvegamAvaNNo vaMdittA paDigato / tattha vesamaNassa ego sAmANio devo jaMbhago, teNa taM puMDarIyajjhayaNaM uggahiyaM paMcasayANi, sammattaM ca paDivaNNo, tato bhagavaM biiyadivase ceiyANi vaMdittA paccoruhai, te ya tAvasA bhaNati-tumbhe amhaM AyariyA amhe tubbhaM 1 dharmakathAvasare'nagAraguNAn parikathayati, yathA bhagavantaH sAdhavo'nsAhArAH prAnsAhArA evamAdIn vaizramaNazrintayati eva bhagavAn IdRzAn sAdhuguNAn varNayati, AtmanazcAsyeyaM zarIrasukumAratA yAdRzI devAnAmapi nAsti, tato bhagavAn tasyAkRtaM jJAtvA puNDarIkaM bhAmAdhyayanaM prarUpayati, yathA- puNDarIkiNI nagarI puNDarIko rAjA kaNDarIko yuvarAjaH yathA jJAteSu tanmA tvaM yalitvaM durbalatvaM vA grAhIH, yathA sa kaNDarIkastena daurbalyena bharttaduHkhArttaH kAlaga to'dhaH saptamyAmukhyaH puNDarIkaH punaH prati pUrNagahakapolo'pi sarvArthasiddhe utpannaH evaM devAnupriya ! durbalo valiko vADakAraNam, natra dhyAnanigrahaH karttavyaH, dhyAnanigrahaH paraM pramANaM tato vaizramaNo'ho bhagavatA mama hRdayAkRtaM jJAtamityAvRttaH saMvegamApanno vanditvA pratigataH / tatra vaizramaNasya ekaH sAmAniko devo jambhakaH tena tat puNDarIkAdhyayanamavagRhItaM paJcazatAni samyaktvaM ca pratipannaH, tato bhagavAn dvitIyadivase caityAni vaditvA pratyavatarati te ca tApasA bhaganti yUthamasAkamAcAryA vayaM yuSmAkaM Education intemational For Parts Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~578~
Page #580
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], (40) bhASyaM [123...] Avazyaka- // 28 // prata sutrAMka sIsA, sAmI bhaNati-tubha ya amha ya tiloyagurU AyariyA, te bhaNati-tubhavi aNNo?, tAhe sAmI bhayavato hAribhadrIguNasaMthavaM karei, te pavAvitA, devayAe liMgANi uvaNIyANi, tAhe bhagavayA saddhiM vacaMti, bhikkhAvelA ya jAtA, bhagavaMyavRttiH bhaNai-kiM ANijau pAraNamitti, te bhaNati-pAyaso, bhagavaM ca sabaladdhisaMpuNNo paDiggahaM ghatamadhusaMjuttassa pAyasassa divibhAgA bharettA Agato, te bhagavatA akkhINamahANasieNa sadhe upaTTiyA, pacchA appaNA jimito, tato te suitaraM AuTTA, tersi ca sevAlabhakkhANaM paMcaNhavi sayANaM gotamasAmiNo taM laddhiM pAsiUNa kevalanANaM uppaNNaM, diNNassa puNo saparivArassa bhagavato chattAticchattaM pAsiUNa kevalanANaM uppannaM, koDiNNassavi sAmi daTTaNa kevalanANaM uppannaM, bhagavaM ca purao pakaDDhamANo sAmiM padAhiNaM karei, te kevaliparisaM gatA, goyamasAmI bhaNai-eha sAmi vaMdaha, sAmI bhaNai-goyamA! mA kevalI AsAehi, bhagavaM AuTTo micchAmidukkaDaMti karei, tato bhagavao suhutaraM addhitI jAyA, tAhe sAmI goyamaM ziSyAH, svAmI bhaNati-yuSmAkamamAkaM ca trilokagurava AcAryAH, te bhaNanti-yuSmAkamapi anyaH 1, tadA svAmI bhagavato guNasaMstavaM karoti, te pravAjitAH, devatayA siGgAnyupanItAni, tadA bhagavatA sArdha brajanti, bhikSAvelA ca jAtA, bhagavAna bhaNati-kimAnIyatAM pAraNamiti, te bhaNanti-pAyasaH, bhagavAMzca sarvalamdhisaMpUrNaH pattaI ghRtamadhusaMyukkena pAyasena bhRtvA'prAtaH, te bhagavatA'kSINamahAnasikena sarva upasthApitAH, pavAdAtmanA jemitaH, tataste suSTutaramAvRttAH, teSAM ca zevAlabhakSakANI paJcAnAmapi zatAnAM gautamasvAminastAM ladhi dRSTvA kevalajJAnamutpazcaM, dattasya punaH saparivArasya bhagavata chanAticchana dRSTvA kevalajJAnamutpannaM, kauDinyasthApi svAminaM dRSTvA kevalajJAnamuspana, bhagavAMzca purataH prakRpyana svAminaM pradakSiNIkaroti, te kevaliparpadaM gatAH, gautamasvAmI // 28 // bhaNati-puta svAminaM bandadhvaM, svAmI bhaNati-pautama 1 mA kevalina AzAtaya, bhagavAnAvRtto mithyAmeduSkRtamiti karoti, tato bhagavataH muSThataramAetijAMsA, tadA svAmI gautama dIpa anukrama Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 579~
Page #581
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) prata WNati-kiM devANaM vayaNaM gejhaM? Ato jiNavarANaM ?, goyamo bhaNati-jiNavarANaM, to kiM addhiti karesi?, tAhe saamii| pracittAri kaDe paNNavei, taMjahA-suMbakaDe vidalakaDe cammakaDe kaMbala kaDe, evaM sIsAvi suMbakaDasamANe 4, tumaM ca goyamA! mama kamba| 21 FIlakaDasamANo, aviya-cirasaMsiTTho'si me goyamA!, paNNattIAlAvagA bhANiyabA, jAva avisesamaNANattA aMte bhavissAmo.18 VtAhe sAmI goyamanissAe dumapattayaM paNNaveha / devo vesamaNasAmANio tato caiUNa avaMtIjaNavae tuMbavaNasannivese | dhaNagirI nAma imbhaputto, so ya saDDo pacaiukAmo, tassa mAtApitaro bAreMti, pacchA so jattha jastha parijai tANi 2 vipariNAmeDa, jahA'haM pavaisakAmo / ito ya dhaNapAlassa inbhassa duhiyA sunaMdAnAma, sA bhaNai-marma deha, tAhe sA tassa ttinnnnaa| tIse ya bhAyA ajasamio nAma purva pavaitao sIhagirisagAse / sunaMdAe so devo kucchisi gabbhattAe ubavaNNo, tAhe dhaNagirI bhaNai-esa te gambho biijjao hohitti sIhagirisagAse pavaio, imo'vi navahaM mAsANaM dArago sUtrAka dIpa anukrama 47544%95695 bhaNati-kiM devAnAM vacanaM mAhAmAto jinavarANAm / gItamo bhaNati-jinavarANAM, tataH kimati karoSi , tadA svAmI caturaH kaTAn prazApayati tayathA-gumbakaTo cidalakaTakaTaH kambalakaTaH, evaM ziSyA bhapi zumbakaTasamAmA, tvaM ca gautama! mama kambalakaTasamAnaH, apica-cirasaMso'si mayA gautama!, prazasyAlApakA bhaNitavyAH, yAvat avizeSanAnAtvo ante bhaviSyAvaH, tadA svAmI gautamanizrayA dumapatrakaM prajJApayati / devo vaizramaNasAmAnikastatazyutvA'vantIjanapade tumbavanasadhiveze dhana giri mebhyaputraH, sa ca zrAdaH pranajitukAmaH, tasya mAtApitarau bArayataH, pazcAtsa yatra yantra niyate tAn tAn vipari Namayati yathA'haM manajitukAmaH / itaca dhanapALaspebhyasya duhitA sunandA mAma, sA bhaNati-mAM datta, tadA sA tasmai dacA / tasyAzca nAtA''rthasamito nAma parva najitaH siMhagirisakAze / sunandAyAH sa devaH kukSI garbhatayotpataH, tadA dhanagiribhaNati-eSa tava gauM dvitIyako bhaviSyatIti siNhgiriskaashe| mamajitA, ayamapi navasu mAseSu dArako * kyAho Jaintain H indiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~580~
Page #582
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyavRttiH vibhAgAra // 289 // + prata jAo, tattha ya mahilAhiM AgatAhiM bhaNNai-jaha se piyA Na pabaio hoto to laTThahotaM,sosaNNI jANati-jahA mama piyA pavaio, tarasevamaNuciMtemANassa jAIsaraNaM samuppanna, tAhe ratti divA ya rovai, varaM nivijaMtI, to suhaM pavaissaMti, evaM chammAsA vacaMti / aNNayA AyariyA samosaDhA, tAhe ajasamio dhaNagirI ya AyariyaM ApucchaMti-jahA saNNAtagANi |pecchAmotti, saMdisAviti, sajaNeNa ya vAhita, AyariehiM bhaNiya-mahati lAho, jaM aja sazcittaM acittaM vA lahaha ta sarva laeha, te gayA, javasaggijiumAraddhA, aNNAhiM mahilAhiM bhaNNai-eyaM dAragaM ubaDehiM, to kahiM Nahiti, pacchA tAe bhaNiyaM-mae evaiyaM kAlaM saMgovio, etAhe tumaM saMgovAhi, pacchA teNa bhaNiyaM-mA te pacchAyAvo bhavissai, tAhe sakkhiM kAUNa gahito chammAsio tAhe colapaTTaeNa pattAbaMdhio, na rovai, jANai saNNI, tAhe tehiM AyariehiM bhANaM bhariyati hattho pasArio, diNNo, hattho bhUmi patto, bhaNai-ajjo najai baharaMti, jAva pecchaMti devakumArovarma dAragati, % sutrAMka % % % * dIpa % % anukrama % T 2038-009 1jAtaH, tatra ca mahilAbhirAgatAbhirbhaNyate-potasya pitA na prabajito'bhaviSyattadA laTamabhaviSyata, sa saMjJI jAnAti-yathA mama pitA pravajitaH, takhevamanucintayato jAtisaraNaM samutpannaM, tadA rAtrI divA ca roditi, varaM nirvicate iti, tataH sukhaM pranajiSyAmIti, evaM SaNmAsA vrajanti / bhmpdaa''caayaa| samavastAH , tadA''ryasamito dhanagirizvAcAryamApUcchato-yathA sajJAtIyAn pazyAva iti, saMdizataH, zAkunena ca vyAhRtam, AcAryabhaNitam-mahollAmA, padapa sacittamacittaM vA labheyAtha tatsarva prAyatI gatI. upasargabitamAralyA. anyAbhimahilAbhirbhaNyate-enaMdArakamapasthApaya, tataH neSyatA, pacAttayA bhANatamacetAvantaM kAla saMgopito'dhunA tvaM saMgopaya, pazcAttena bhaNitaM-mA tava pazcAttApobhata. taTAsAkSiNaH karavA grahItaH pApamAsikaladAcAlapaTakana pAtravanyApAyA (moliko kAyA), na roditi, jAnAti saMjJI, tadA tairAcAryAMjanaM bhAritamiti hastaH prasAritaH, do, daso bhUmi prAptaH, bhaNati-Arya! zAyate patramiti' yAvat prekSante devakumAropamaM dArakamiti, MT // 28 // % andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~581~
Page #583
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [764], bhaMNai ya-sArakkhaha eyaM pavacaNassa AhAro bhavissai esa, tattha se vairo ceva nAmaM kayaM, tAhe saMjaINa diNNo, tAhiM sejjAtarakule, sejjAtaragANi jAhe appaNagANi ceDaruvANi vhArNeti maMDeti vA pIhagaM vA deti tAhe tassa pubiM, jAhe uccArAdI Ayarati tAhe AgAraM daMsei kUbai vA, evaM saMbai, phAsuyapaDoyAro tesimiTTho, sAhUvi bAhiM viharaMti, tAhe sunaMdA pamaggiyA, tAo nikukhevagotti na deMti, sA AgaMtRRNa thaNaM dei, evaM so jAva tivariso jAto / annatA sAhU viharaMtA AgatA, tattha rAule babahAro jAo, so bhaNai-mama eyAe diNNao, nagaraM sunaMdAe pakkhiyaM, tAe bahUNi khelaNagANi gahiyANi, raNNo pAse vabahAracchedo, tattha puDhahotto rAyA dAhiNato saMgho sunaMdA sasayaNapariyaNA vAmapAse |Naravaissa, tattha rAyA bhaNai-mamakaeNa tumbhe jato ceDo jAti tassa bhavatu, paDissutaM, ko paDhamaM bAharatu ?, purisAtIo dhammutti puriso vAharatu, tato nagarajaNo Aha-eesiM saMvasito, mAtA saddAveDa, aviya mAtA dukkarakAriyA bhASyaM [123...] 1 bhaNati ca saMrakSatainaM, pravacanasvAdhAro bhaviSyatyeSaH, tatra tasya banna eva nAma kRtaM tadA saMvatIbhyo dattaH, tAbhiH zayyA tarakule, zayyAtarA badAmanabheTarUpANi svapayanti maNDayanti vA sanyaM vA dadati tadA tasai pUrva, yadoccArAdi bhAcarati tadA''kAraM darzayati kUjati vA, evaM saMvardhate, mAsukapratikArasteSAmiSTaH sAdhavo'pi bahirviharanti tadA sunandA mArgayitumArabdhA, tA nikSepaka iti na dadati, sA''galya stanyaM dadAti evaM sa yAvatrivArSiko jAtaH / ampadA sAdhavo viharanta AgatAH, tatra rAjakule vyavahAro jAtaH, sa bhaNati-mamaitayA dakSaH, nagaraM sunandAyA: pAkSikaM, tathA bahUni krIDanakAni gRhItAni rAjJaH pArzve vyavahAracchedaH, tatra pUrvAbhimukho rAjA dakSiNasyAM saGghaH sunandA sasvajanaparijanAH vAmapArzve narapateH tatra rAjA bhagati mamIkRtena yuSmAkaM yato dArako yAti tasya bhavatu, pratizrutaM kaH prathamaM vyAharatu 1, puruSAdiko dharma iti puruSo vyAharatu tato nagarajana Aha-eteSAM paricitaH mAtA zabdayatu apicamAtA duSkarakArikA For Fasten muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 582 ~
Page #584
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [764], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka- // 29 // prata sUtrAMka puNo ya pelavasattA, tamhA esA ceva vAharau, tAhe sA AsAhatthIrahavasahagehi ya maNikaNagarayaNacittehiM bAlabhAvalo- hAribhadrIbhAvAehi bhaNai-ehi pairasAmI 1, tAhe paloIto acchada, jANai-jai saMgha avamannAmi to dIhasaMsArio bhavissAmi, yavRttiH aviya-esAvi pavaissai, evaM tinni vArA sahAvio na ei, tAhe se piyA bhaNai-jai'si kayavavasAo dhammajjhayamU-vibhAgaH 1 siyaM imaM vaira! / geNha lahuM rayaharaNaM kammarayapamajjaNaM dhIra! // 1 // tAhe'NeNa turitaM gaMtUNa gahiyaM, logeNa ya jayai dhammotti ukkaTisIhanAo kato, tAhe se mAyA ciMtei-mama bhAyA bhattA puttoya payaio, ahaM kiM acchAmi', evaM sAvi pavAiyA jo gujjhaehiM bAlo NimaMtio bhoyaNeNa vAsaMte / Necchai viNIyaviNao taM vairarisiM NamaMsAmi // 765 // | vyAkhyA-yaH guhyakairdevaiH bAlassan 'nimaMtiu' ti AmantritaH bhojanena varSati sati, parjanya iti gamyate, necchati vinItavinaya iti, vartamAnanirdezastrikAlagocarasUtrapradarzanArthaH, pAThAntaraM vA 'necchiMsu viNayajuttotaM vairarisiM namasAmi' ti, ayaM gAthAsamudAyArthaH / avayavArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam dIpa anukrama // 29 // puna komalasavA, tasmAdeSava nyAharata, tadA sA avahastirathavRSabhazca majikanakaravacitrabAlabhAvalobhAvahabhaNati-ehi vanasvAmin !, sadA pralokayan | | tiSThati, jAnAti-yadi sahamavamanye tathA dIrghasaMsAro bhaviSyAmi, apica-eSA'pi prajiSyati, evaM zrIna vArAn zAdito naiti, tadA tasya pitA bhaNatiyadyasi kRtamyavasAyo dharmadhvajamucitamimaM vana ! gRhANa laghu rajoharaNaM karmarajaHpramAnaM dhIra! // 1 // tadA'nena tvaritaM gatvA gRhItaM, lokena ca jayati jinadharma ityukRSTisiMhanAdaH kRtA, tadA tasya mAtA cintayati-mama bhrAtA bhartA putrazca pravajitaH, AI kisidhAmi 1, evaM sA'pi manajitA. *mukyvsaao| JABERatin intimational Swatanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~583~
Page #585
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [765 ], bhASyaM [123...] Harsha jAhe dhaNaM na piyaiti padAvio, pabaiyANa caiva pAse acchai, teNa tAsiM pAse ikkArasa aMgANi suyANi paDhaM tINa, tANi se ubagayANi, padANusArI so bhagavaM, tAhe advavarisio saMjaipaDissayAo nikAlio, AyariyasagAse acchara, AyariyA ya ujjeNIM gatA, tattha vAsaM paDati ahodhAraM, te ya se puvasaMgaiyA jaMbhagA terNataNa voleMtA taM pecchati, tAhe te parikkhAnimittaM uttiSNA vANiyayarUveNaM, tattha baile uladettA uvakkhaDeMti, siddhe nimaMtiMti, tAhe paDhito, jAba phusiyamatthi, tAhe paDiniyatto, tAhe taMpi ThitaM puNo sahAveMti, tAhe vairo gaMtUNa uvautto davato 4, dabao pupphaphalAdi khettao ujjeNI kAlao paDhamapAuso bhAvato dharaNicchivaNaNayaNanimesAdirahitA pahahatuThThA ya, tAhe devattikAUNa necchati, devA tuTThA bhaNati-tumaM daDumAgatA, pacchA veDaviyaM vinaMti, ujjeNIe jo jaMbhagehi ANakkhiUNa dhuyamahio / akkhINamahANasiyaM sIhagiripasaMsiyaM vaMde // 766 / / 1 so'pi yadA stanyaM na piyatIti (tadA) pratrAjitaH, prabajitAnAM caiva pArzve tiSThati, tena tAsAM pArzve ekAdazAGgAni zruttAni paThantInAM tAni tasyopagatAni padAnusArI sa bhagavAn tadA'STavArSikaH saMvatIpratizrayAt niSkAzitaH, bhAcAryaMsakAze tiSThati, bhAcAryAzrojayinIM gatAH, tatra varSAM patalI ahatadhAraM, te ca tasya pUrvasaMgatikA jRmbhakAH tena mArgeNa vyatikrAmyantastaM parIkSante tadA te parIkSAnimittamavatIrNAH vaNibhUpeNa, tatra balIvardAn avalAca ( uttArtha ) uparakurvanti, siddhe nimaprayanti tadA prasthitaH yAvat bindupAlaH (phusArikA ) asti, tadA pratinivRttaH, tadA so'pi sthitaH punaH zabdayanti tadA yo gatvopayukto dravyataH 8 danyataH puSpaphakAdi kSetrata ujayinI kAtaH prathamaprAvRda bhAvato dharaNisparzanayana nimeSAdirahitAH prahaSTatuSTAna, tadA deva iti kRtvA necchati, devAstuSTA bhaNanti svAM draSTumAgatAH, paJcAdvaiyividyAM dati For Full muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 584~
Page #586
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [766], bhASyaM [123...] (40) AvazyakatA prata vyAkhyA-ujjayinyAM yo 'jumbhakaH' devavizeSaiH 'ANakkhiUNaM' ti parIkSya 'stutamahitaH stuto vAstavena mahito ||hAribhadrIvidyAdAnena akSINamahAnasikaM siMhagiriprazaMsitaM vanda iti gAthAkSarArthaH / avayavArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedaM- GyavRttiH hA vibhAgAra puNaravi annayA jehamAse sannAbhUmiM gayaM ghayapunnehiM nimaMtenti, tatthavi dabAdio uvaogo, necchati, tattha se NahagA| miNI vijA diNNA, evaM so viharai / jANi ya tANi payANusAriladdhIe gahiyANi ekkArasa aMgANi tANi se saMjaya| majhe thirayarANi jAyANi, tattha jo ajjhAti puvagayaM taMpi NeNa sarca gahiyaM, evaM teNa bahu gahiyaM, tAhe vuJcati paDhAhi, tato so eyaMtagaMpi kuDeto acchai, annaM suNeto / aNNayA AyariyA majjhaNhe sAhUsu bhikkhaM niggaesu sannAbhUmi niggayA, vairasAmIvi paDissayavAlo, so tesiM sAhUNaM veMTiyAo maMDalie raettA majjhe appaNA ThAuM vAyaNaM deti, tAhe parivADIe ekkArasavi aMgAI vAei, puchagayaM ca, jAva AyariyA AgayA ciMteti-lahuM sAhU AgayA, sugaMti saI sutrAMka - dIpa anukrama punarapi anyadA jyeSTamAse saMjJAbhUmi gataM ghRtapUrNanimantrayanti, tatrApi dravyAdika upayogaH, necchati, natra tasmai nabhogAminI viyA dattA, evaM sabiharati / yAni ca tAni padAnusArikAdhyA gRhItAmyekAdazAhAni, tAni tava saMyatamadhye sthiratarANi jAtAni, tatra yo'dhyeti pUrvagataM tadapyanena srv| | gRhItam, evaM tena bahu gRhItaM, tadovyate paTha, tataH sa Agacchadapi (adhItamapi) kuDyan tiSThati, anyat zRNvan / anyadA AcAryA madhyAhe sAdhuSu bhikSAye | nirgateSu saMjJAbhUmi nirgatAH, pajaskhAmyapi pratizyapAlaH, sa teSAM sAdhUnAM vipiTakA maNDalyA racayitvA madhye AramanA sthitvA vAcanAM dadAti, tadA paripAvyA ekAdazANyAni vAcavati, pUrvagataM ca, yAvadAcAryA AgatAzcintayanti-laghu sAdhava bhAgatAH, RNyanti zabda // 29 // antaurano Jaindiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~585~
Page #587
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [766], bhASyaM [123...] (40) prata |maghoparasiyaM, bahiyA surNetA acchaMti, nAyaM jahA vairotti, pacchA osariUNa saddapaDiyaM nisIhiyaM karei, mA se saMkA lAbhavissai, tAhe teNa turiyaM viMTiyAo sahANe ThaviyAo, niggaMtUNa ya daMDayaM gehai, pAe ya pamajei, tAhe AyariyA ciMtenti-mA NaM sAhU parihavisati tA jANAvemi, tAhe rattiM Apucchai-amugaMgAma vaccAmi ? tattha dovA tinni vA divase acchissAmi, tatva jogapaDivaNNagA bhaNati-amhaM ko vAyaNAyario?, AyariyA bhaNaMti-vairotti, viNIyA tahatti paDisutaM, AyariyA ceva jANaMti, te gayA, sAhUvipae vasahi paDilehitA vasahikAlaNiveyaNAdi vairassa kareMti, nisijjA ya se raiyA, so tattha niviThTho, te'vi jahA Ayariyarasa tahA viNayaM pauMti, tAhe so tesiM karakarasaddeNa savesi aNu parivADIe AlAvae dei, je'vi maMdamehAvI tevi sigdhaM paTTaveumAraddhA, tato te vimhiyA, jo'viei AlAvago puvapaDhio hataMpi viNNAsaNatthaM pucchaMti, so'visabaM Aikkhai, tAhe te tuhA bhaNaMti-jai AyariyA kaivayANi diyahANi acchejA tato sUtrAka dIpa anukrama T meghaudharasitaM, bahiH zRNvantastiSThanti, jJAtaM yathA patra iti, pazcAdapasRtya zabdapatitaM naSedhiauM karoti, mA takha zaGkA bhUta, tadA tena viNTikArasvakAritaM svasthAne sthApitAH, nirgatya ca dazakaM gRhAti, pAdau ca pramArjayati, tadA''cAryAzcintayanti-mainaM sAdhavaH paribhUvan tat jJApayAmi, tadA rAtrAvAdApRcchati-amuka grAma prajAmi 1, tantra dvau vA zrIn vA divasAn sthAsyAmi, tantra yogapratipakSA bhaNanti-asmAkaM ko vAcanAcAryaH ?, AcAryA bhaNanti-vatra iti, vinItA (hati) tatheti pratizrutam , AcAryA eva jAnanti, te gatAH, sAdhabo'pi prabhAte vasati pratilekhya vasatikAlanivedanAdi bajAya kurvanti, | niSidyA ca tasai racitA, sa tatra niviSTaH, te'pi yathA AcAryasya tathA vinayaM prayuJjanti, tadA sa tebhyaH vyaktavyaktazabdena sarvebhyo'nuparipAvyA AlApakAn dadAti, ye'pi mandamedhasate'pi zIghra prasthApayitumArabdhAH, tataste visitAH, yo'pyeti AlApakaH pUrvapaThitastamapi vinyAsanArtha pRcchanti, so'pi sarvamAkhyAti, tadA te tuSTA bhaNanti-yadyAcAryAH katipayAna divasAna tiSTheyusataH JAMERatmi ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 586~
Page #588
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [766], bhASyaM [123...] (40) prata sutrAMka RSSC Avazyaka-18/ esa suyakvaMdho lahuM samappejA, jaM AyariyasagAse cireNa parivADIe giNhaMti taM imo ekAe porasIe sArei, evaM hAribhadrI so tesiM bahumao jAo, AyariyA'vi jANAviottikAUNa AgayA, avasesaM ca varaM ajjhAvijautti, pucchaMti ya // 292 // yavRttiH -sario sajjhAo, te bhaNaMti-sario, esacceva amha vAyaNAyario bhavau, AyariyA bhaNaMti-hohida, mA tumbhe etaM vibhAgaH1 paribhavissaha ato jANAvaNANimittaM ahaM gao, Na uNa esa kappo, jao eteNa suyaM kannAheDaeNa gahiyaM, ao eyassa | ussArakappo kareyabo, so sigghamossArei, vitiyaporusIe atthaM kahei, tadubhayakappajogottikAUNa, je ya atthA | Ayariyassavi saMkitA te'vi teNa ugghADiyA, jAvaiyaM diThivAyaM jANaMti tattio gahio, te viharatA dasapuraM gayA, ujjeNIe bhaddaguttA nAmAyariyA, therakappaTTitA, tesiM diDivAo atthi, saMghADao se dinno, gao tassa sagAsaM, bhadaguttA ya therA suviNagaM pAsaMti-jahA kira mama paDiggaho khIrabhario AgaMtueNa pIU samAsAsio ya, pabhAe sAhaNaM eSa zrutaskandho laghu samAmuyAt , yadAcAryasakAze cireNa paripAyA gRhyate tadayamekayA pauruSyA sArayati, evaM sa teSAM bahumato jAtaH, AcAryA api jJApita itikRtvA AgatAH, avazeSa ca varamadhyApyatAmiti, pRcchanti ca-bhUtaH svAdhyAyaH', te bhaNanti-bhUtaH, eSa evAsmAkaM vAcanAcAryo bhavatu, bhAcAryA bhaNanti-bhaviSyati, mA yUpamenaM paribhUta ato jJApanAnimittamahaM gataH, ma punarepa karapyaH, yata etena zrutaM kahiTakena gRhItam, ata etastrotsArakalpaH kartavyaH, sa zIghamulsArayati, dvitIyapauruSyAmathai kathayati, tadubhavakalpayogya itikRtvA, ye cArthA AcAryasvApi zaktiAste'pi tenodghATitAH, yAvantaM raSTivAdaM jAnanti tAvAn gRhItaH, te viharanso dazapuraM gatAH, ujjayinyAM bhadguptanAmAna AcAryAH sthavirakalpasthitAH, teSAM dRSTivAdo'sti, saMghATa-18 // 29 // kosai dattaH, gatastasya sakAza, bhadraguptAzca sthavirAH svamaM pazyanti-yathA kila mama patahahaH kSIrabhUta Agantukena pItaH samAvAsitazca, prabhAte sAdhubhyaH *samAsio apra0 dIpa % anukrama %25 JAmEairat muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 587~
Page #589
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [766], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka sAheti, te annamanANi vAgareMti, gurU bhaNaMti-Na yANaha tumbhe, ajja mama pADicchao ehiti, so sarva suttattha ghesthi-I hitti, bhagavaMpi bAhiriyAe vuccho, tAhe aigao diho, suyapuSo esa so vairo, tuDehiM uvagUhio, tAhe tassa sagAse | dasa puvANi paDhitANi, to aNuNNAnimittaM jahiM uddiTho tahiM ceva aNujANiyaghotti dasapuramAgayA / tattha aNuNNA |AraddhA tAya navari tehiM jaMbhagehiM aNuNNA uvaDhaviyA, divANi puSpANi cuNNANi ya se uvaNIyANitti // amumevArtha cetasyAropyAha granthakRt jassa aNunAe vAyagattaNe dasapuraMmi nayaraMmi / devehi kayA mahimA payANusAriM namasAmi / / 767 / / vyAkhyAnyasyAnujJAte 'vAcakatve' AcAryatve dasapure nagare 'devaiH' jumbhakaiH kRtA mahimA, sampAditA pUjeti bhAvanA, taM padAnusAriNaM namasya iti gaathaarthH||44|| aNNayA ya sIhagiri vairassa gaNaM dAUNa bhattaM paJcakkhAiUNaM devaloga gao / vairasAmI'vi paMcahiM aNagArasaehiM |saMparivuDo viharai, jattha jattha vaccai tattha tattha orAlavaNNakittisahA paribhamaMti, aho bhagavaMti, evaM bhagavaM kathayasti, te anyadanyat vyAkurvanti, guravo bhaNanti- jAnItha yUyam , aba mama pratIcchaka eSyati, sa sabai sUtrAya grahISyatIti, bhagavAnapi bAhirikAbAmuSitaH, tadA mAgato dRSTaH, zrutapUrva eSa sa vanaH, turuparahitaH, tadA tasya sakAze daza pUrvANi paThitAni, tato'nuzAnimirca pannodiSTasauvAnujJAtavya iti dazapuramAgatAH tatrA'nujJA'rabdhA tAvannavara tairjambhakairanujJA upasthApitA, divyAni puSpANi cUrNAni cAmai apanItAnIti / 2 anyadA ca siMha| girijavAminaM garNa dacA bhakaM pratyAkhyAya devlokNgtH| vajrasvAmpapi paJcabhiranagArazataH saMparivRto viharati, yatra yatra bajati tatra tatra udAravarNakItizabdAH parinAmyanti, aho bhagavAniti, evaM bhagavAn +-+ACCORDCASEARC4 dIpa anukrama LIT ETTO wjanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 588~
Page #590
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 293 // Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryukti: [ 767], bhASyaM [123...] bheviyajaNavivohaNaM kareMto viharai / io ya pADaliputte nayare ghaNo seTThI, tassa dhUyA azva rUvavatI, tassa yajANasAlAe sAhUNIo TTiyAo, tAo puNa vairassa guNasaMthavaM kareMti, sabhAveNa ya logo kAmiyakAmiyao, siTThidhUyA ciMtei - jai mama so pati hojja to'haM bhoge bhuMjissaM, iyarahA alaM bhogehiM, varagA paMti, sA paDisehAvei, tAhe sAheti pabaiyAo so Na pariNei, sA bhaNai jai na pariNei ahaMpi pabajjaM givhissaM, bhagavaMpi viharaMto pADaliputtamAgao, tattha se rAyA | sapariyaNo ammogaiyAe niggao, te pavaigA phaDagaphaDDugehiM eMti, tattha bahavo urAlasarIrA, rAyA pucchai-imo bhagavaM vairasAmI ?, te bharNati-na havai, imo tassa sIso, jAva apacchimaM viMdaM, tattha paviralasAhusahito diTTho, rAiNA vaMdio, tAhe ujjANe Thio, ghammo'NeNa kahio, khIrAsavaladdhI bhagavaM rAyA iyahiyao kao, aMteure sAhadda, tAo bhaNaMti-amhe'vi vaccAmo, sarva aMteuraM niggayaM sA ya seTThidhUyA logassa pAse suNettA kiha pecchijAmitti ciMteMtI 1 bhavyajanavibodhanaM kurvan viharati / itazca pATalIputre nagare ghanaH zreSThI, tasya duhitA atIva rUpavatI, tasya ca yAnazAlAyAM sAdhdhyaH sthitAH tAH punajasya guNasaMstavaM kurvanti svabhAvenaiva lokaH kAmitakAmukaH, zreSThaduhitA cintayati yadi mama sa patirbhavet tadA'haM bhogAn mokSye, itarathA'laM bhogaH, varA AyAnti sA pratiSedhayati, tadA sAdhayanti prabrajitakAH- sana pariNedhyati sA bhaNati-yadi na pariNeSyati ahamapi prabrajyAM grahISyAmi, bhagavAnapi viharan pATalIputramAgataH, tatra tasya (sa) rAjA saparijanaH ahaMpUrvikayA nirgataH te prabrajitakAH spardhaka spardhakairAyAnti tatra bahava udArazarIrAH, pRcchati bhayaM bhagavAn vajrasvAmI ?, te bhaNanti na bhavati, bhayaM tasya ziSyaH, yAvadapazvimaM vRndaM tatra pravara sAdhusahito dRSTaH rAjJA vanditaH, tadothAne // 293 // - sthito, dharmo'nena kathitaH, kSIrAzravalabdhiko bhagavAn, rAjA hRtahRdayaH kRtaH, antaHpurAya kathayati, tA bhaNanti vayamapi vrajAmaH sarvamantaHpuraM nirgataM, sA ca zreSThiduhitA lokala pArzve zrutvA kathaM prekSayiSya iti cintayantI For Fans Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 589~ Janibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #591
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [767], bhASyaM [123...] (40) % 24NAC prata hai acchati, vitiyadivase piyA vinavio-tassa dehi, aNNahA appANaM vivAemi, tAhe sabAlaMkArabhUsiyasarIrA kayA, aNegAhiM dhaNakoDihiM sahiyA NINiyA, dhammo kahio, bhagavaM ca khIrAsavaladdhIo, loo bhaNati-aho sussaro bhagavaM 4 savaguNasaMpanno, Navari rUvavihUNo, jai rUvaM hotaM savaguNasaMpayA hotA, bhagavaM tesiM maNogayaM nAuM tattha sayasahassapattapauma viubati, tassa uvari niviTTho, rUvaM viubati atIva soma, jArisa paraM devANaM, logo AuTTo bhaNati-eya eyassa sAhAviyaM rUvaM, mA patthaNijjo hohAmitti virUveNa acchai sAtisautti, rAyA'vi bhaNati-aho bhagavao eyamavi asthi, tAhe aNagAraguNe vaNNei-pabhU ya asaMkheje dIvasamudde viuvittA Ainnaviinnae karettaetti, tAhe teNa sveNa dhammaM kaheti, tAhe sehiNA nimaMtio bhagavaM visae niMdati, jai mamaM icchai to pabayau, tAhe pavatiyA // amumevArtha hRdi vyavasthApyAhajo kannAha dhaNeNa ya nimaMtio juvvarNami gihavaiNA / nayaraMmi kusumanAme taM cairarisiM namasAmi // 768 // sUtrAka ASAHES dIpa anukrama tiSThati, dvitIyavivase pitA vijJaptaH-sI devi, anyathA AtmAnaM vyApAdayAmi, tadA sarvAlaGkArabhUpitazarIrA kRtA, anekAbhirdhanakoTibhiH sahitA nItA, dharmaH kathitaH, bhagavAna kSIrAnavalabdhikA, loko bhaNati-aho mukharo bhagavAn sarvaguNasaMpanaH, navaraM rUpavihInaH, yadi rUpamabhaviSyat sarvaguNasaMpadabhaviSyat, bhagavAn teSAM manogataM jJAtvA tatra zatasahasrapatrapamaM bikurvati, takhopari niviSTaH, rUpaM vikurvati atIca sAmba, pAdazaM paraM devAnAM, loka bhAvRtto bhaNati-etadetakha khAbhAvika rUpaM, mA prArthanIyo bhUvamiti virUpastiSThati sAtizaya iti, rAjA'pi bhaNati- aho bhagavata etadaSyati, tadA anagAraguNAn | varNayati-prabhunAsaMgayeyAna dvIpasamadAna vikaca AkIrNaviprakIrNAna kartamiti, sadA tena rUpeNa dharma kathayati, tadA hinA nimantrito, bhagavAna viSayAnDU | nindati, yadi mAmicchati tadA pravrajatu, tadA prbjitaa| HAR CAMEaurat muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~590~
Page #592
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [768], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 294|| prata sutrAMka vyAkhyA-yA kanyayA dhanena ca nimantrito yauvane 'gRhapatinA' dhanena nagare 'kusumanAmni pATaliputra ityarthaH, taM va- hAribhadrIrarisiM namasya iti gaathaarthH|| 4 yavRttiH teNa ya bhagavayA payANusArittaNao pamhuDA mahApariNAo ajjhayaNAo AgAsagAmiNI vijjA uddhariyA, tIe yA vibhAgA1 gayaNagamaNaladdhisaMpaNNo bhagavaMti // uktArthAbhidhitsayA''hajeNuddhariyA vijA AgAsagamA mhaaprinnaao| vadAmi ajavairaM apacchimo jo suaharANaM // 769 // vyAkhyA-yenoddhRtA vidyA 'AgAsagama' tti gamanaM-gamaH AkAzena gamo yasyAM sA tathAvidhA mahAparijJA'dhyayanAt, vaMde 'Aryavahara' ArAdyAtaH sarvaheyadharmebhya ityAyaH AryazcAsau vairazceti samAsaH, taM apazcimo yaH zrutadharANAmiti gAthArthaH // sAmpratamanyebhyo'dhikRtavidyAyAJcAniSedhakhyApanAya pradAnanirAcikIrSayA tadanuvAdatastAvaditthamAha bhaNai a AhiMDijjA jaMbuddIvaM imAi vijAe / gaMtuM ca mANusanagaM vijAe esa me visao // 770 // vyAkhyA-bhaNati ca, vartamAna nirdezaprayojanaM prAgvat , 'AhiNDeta' iti pAThAntaraM vA 'abhANaMsu ya hiMDeja' tti vabhANa ca hiNDeta-paryaTet jambUdvIpamanayA vidyayA, tathA gatvA ca 'mAnuSanarga' mAnuSottaraM parvataM, tiSThediti vAkyazeSaH, vidyAyA eSa me viSayoM gocara iti gAthArthaH // 81 // 294 // dIpa anukrama tena ca bhagavatA padAnusAritayA vismRtA mahAparijJAdhyayanAdAkAzagAminI vidyotA, tayA ca gaganagamanahandhisaMpanI bhagavAmiti / JAMERaiaWILama www.jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~591~
Page #593
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [771], (40) bhASyaM [123...] prata sUtrAka bhaNai adhAreabdhA na hu dAyabvA imA mae vijvA / appiDiyA u maNuA hohiMti ao paraM anne // 771 // | vyAkhyA-'bhaNati ca' ityasya pUrvavaDhyAkhyA, 'dhArayitavyA' pravacanopakArAya na punardAtacyA iyaM mayA vidyA, huzabdaH panaHzabdArthaH, kimiti ?-'appiDhiyA u maNuyA hohiMti ato paraM aNNe' alparddhaya eva manuSyA bhaviSyanti ataH paramanye | ecyA iti gAthArthaH // 48 // so bhagavaM evaM guNavijjAjutto viharaMto puSadesAo uttarAvahaM gao, tattha dubhikkhaM jAyaM, paMthAvi vocchiNNA, tAhe saMgho uvAgao nitthArehitti, tAhe paDavijjAe saMgho caDio,tattha ya sejAyaro cArIe gaoeDa. te ya uppatite pAsai,tAhe so asiyaeNa sihaM chiMdittA bhaNati-ahaMpi bhagavaM! tumha sAhammio, tAhe so'pi laio imaM suttaM sarateNa-'sAhammiyavacchalaMmi ujjuyA ujjuyA ya sjjhaae| caraNakaraNami ya tahA, titthassa pabhAvaNAe y||1|| tato pacchA 18| uppaio bhagavaM patto puriyaM nayariM, tattha subhikkhaM, tatthaya sAvayA bahuyA, tattha rAyA taccaNNiosaDao, tattha amhaccayANaM saDDhayANaM taccaNNiovAsagANa ya viruddheNa mallAruhaNANi vaTuMti, savattha te uvAsagA parAijjati, tAhe tehiM rAyA puSpANi sa bhagavAn evaM guNavidhAyukto viharan pUrvadezAt uttarApathaM gataH, tatra durminaM jAtaM, pandhAno'pi vyucchinnAH, tadA saha rupAgataH nistArayetira (nistArayiSyatIti), tadA paTavidyayA (dyAyAM) sazvaTitaH, tatra ca zayyAsaraznAya gata AyAti, tAMzcotpatitAn pazyati, nadAsa dAreNa zikhA hivA | bhaNati-ahamapi bhagavan ! tava sAdharmikaH, tadA so'pi kapita idaM sUtraM smaratA-'sAdharmikavAtsalye udyuktA dhuktAzca svAdhyAye / caraNakaraNe ca tathA tIrthasthaG prabhAvanAya ca // 1 // tataH pazcAdutpatito bhagavAn prAmaH purikA nagarI, tantra subhikSaM, tatra ca zrAvakA bahavaH, tatra ca rAjA tanikaH (bauddhaH) zrAvaH, tatrAmAkInAnAM zrAdvAnAM tavanikopAsakAnAM ca viruddhatayA mAlyArohaNAni vartante, sarvatra te upAsakAH parAjIyamte, tadA te rAjJA puSpANi dIpa anukrama M ME - A nantayom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~592~
Page #594
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [771], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 295 // prata 1 sutrAka 25 vArAvio pajosavaNAe, saDDA addaNNA jAyA nathi puSpANitti, tAhe sabAlavuDDA vairasAmi uvaDiyA, tumbhe jANaha, jai hAribhadrItumbhehiM nAhehiM pavayaNaM ohAmijjai, evaM bhaNito bahuppayAraM tAhe uppaisaNa mAhessariMgao, tattha huyAsaNaM nAma vANamaMtaraM, yavRttiH tattha kuMbho puSphANa uThei, tattha bhagavato pitimitto taDio, so saMbhaMto bhaNai-kimAgamaNappaoyaNaM, tAhe bhnnti-pussphehiN| vibhAgA1 |paoyaNaM, so bhaNai-aNuggaho, bhagavayA bhaNio-tAva tumbhe gaheha jAva emi, pacchA culahimavaMte sirisagAsaM gao, siriie| ya cetiyaaccaNiyanimittaM paumaM chinnagaM, tAhe vaMdittA sirIe nimaMtio, taM gahAya pai aggigharaM, tattha'NeNaM vimANaM viuviyaM, tattha kuMbhaM choDhuM pupphANaM tato so jaMbhagagaNaparivuDo diveNaM gIyagaMdhavaninAeNaM AgAseNaM Agao, tassa paumassa |beTe vAirasAmI Thio, tato te taccaNNiyA bhaNaMti-amha evaM pADiheraM, agdhaM gahAya niggayA, taM volettA vihAraM arahatagharaM | gayA, tattha devehi mahimA kayA, tattha logassa atIva bahumANo jAo, rAyAvi AuTTo samaNovAsao jaao| ukta-18 mevArtha buddhabodhAyAha nivAritAni paryuSaNAyAM, zrAddhAH khinA jAtAH, na santi puSpANIti, sadA sabAnUDA vavasvAminamupasthitAH pUrva jAnItha yadi yuSmAsu nAtheSu pravacanamavadhApyate, evaM bhaNito bahuprakAra tadotpatya mAhezvarIM gataH, tatra hutAzanaM nAma vyantarAyatana, tana kumbhaH puSpANAmuttiSThate, tatra bhagavataH pitRmitramArA| mikaH, sa saMbhrAnto bhaNati-kimAgamanaprayojanam , tadA bhaNati-puSpaiH prayojana, sa bhaNati-anugrahaH, bhagavatA bhaNitaH tAvakhUrva gRhIta yAvadAyAmi, | pakSAkhahimavati zrIsakAzaM gataH, zriyA ca tyAcanikAnimirca pA jilaM, tadA vanditvA zriyA nimantritA, tad dIvA''yAti bhanigRha, tatrAnena vimAnaM | | // 295 // | bikurvita, tatra kumbha nikSipya puSpANAM tataH sa jambhakagaNaparivRto divyena gItagandharvaninAdenAkAzenAgataH, tasya panakha vRnte vajrasvAmI svitaH, tataste tacanikA | bhaNanti- asmAkametat prAtihAryam , ba gRhIvA nirgatAH, taMvyatikramya bihAramahadahaM gatAH, tatra devamahimA kRtaH, tatra lokasyAtIya bahumAno jAtaH, | rAjA'SyAvRttaH zramaNopAsako jAtaH / dIpa anukrama AMERAPIPAT janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~593~
Page #595
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [772], bhASyaM [123...] (40) 2-54 prata sUtrAka mAhesarIu sesA puriaM nIA huAsaNagihAo / gayaNayalamaivaittA vaireNa mahANubhAgeNa // 772 // vyAkhyA-'mAhezvaryAH' nagaryAH 'sesa'tti puSpasamudAyalakSaNA, sA purikA nagarI nItA 'hutAzanagRhAt' vyantaradevakulasamanvitodyAnAt, katham !-gaganatalamativyatItya-atIvollalya, vaireNa mahAnubhAgena, bhAgaH-acintyA zaktiriti gAthAkSarArthaH // evaM so virahaMto ceva sirimAla go| evaM jAva apuhattamAsI, estha gAhAapuhutte aNuogo cattAri duvAra bhAsaI ego / puhatANuogakaraNe te attha tao u bucchinnA / / 773 / / vyAkhyA-apRthaktve sati anuyogaH catvAri dvArANi-caraNadharmakAladravyAkhyAni bhASate ekaH, vartamAnanirdezaphalaM prAgvat , pRthaktvAnuyogakaraNe punaste'rthA:-caraNAdayaH tata eva-pRthaktvAnuyogakaraNAd byavacchinnA iti gAthArthaH / sAmprataM yena pRthaktvaM kRtaM tamabhidhAtukAma AhadeviMdavaMdiehi mahANubhAgehi rakkhiajehiM / jugamAsajja vibhatto aNuogo to kao cauhA / / 774 / / vyAkhyA-devendravanditairmahAnubhAgaiH rakSitAlikApuSpamitraM prAjJamaSyatigupilatvAdanuyogasya vismRtasUtrArthamayalokya yugamAsAdya pravacanahitAya 'vibhaktaH' pRthak pRthagavasthApito'nuyogaH, tataH kRtazcatu -caraNakaraNAnuyogAdiriti gAthArthaH / sAmpratamAryarakSitasvAminaH prasUti pratipipAdayiSayA''hamAyA ya ruddasomA piA ya nAmeNa somadevutti / bhAyA ya phaggurakkhiA tosaliputtA ya AyariyA // 776 // nijjavaNa bhaddagutte vIsuM paDhaNaM ca tassa pubvagayaM / pabvAvio abhAyA rakkhiakhamaNehiM jaNao a||776 // evaM sa viharameva zrImAkaM gataH, evaM yAvadapRthaktvamAsIt, bhana gAthA dIpa anukrama T JanEainaa Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~594 ~
Page #596
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata sutrAMka Avazyaka- vyAkhyA-gAthAdvayArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-teNe kAleNaM teNaM samaeNaM dasapuraM nAma nayaraM, tattha somadevo mAhaNo, haaribhdrii||29|| |tassa ruddasomA bhAriyA, tIse putto rakkhio, tassANujo phggurkkhio| acchatu tAva ajarakkhiyA, dasapuranayara | yavRttiH kahamuppanna !,-teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM caMpAe nayarIe kumAranaMdI suvaNNakAro isthilolo parivasati, so jattha jattha susvaM vibhAga 1 dAriyaM pAsati suNeti vA tattha paMca suvaNNasayANi dAUNa taM pariNei (granthAnam 7500) evaM teNa paMcasayA piMDiyA, hatAhe so IsAluo ekakkhaMbhaM pAsAdaM kAritA tAhiM samaM lalai, tassa ya mitto NAilo NAma smnnovaaso| annnnyaa| ya paMcaselagadIvayasthavAo pANamaMtarIo suravatinioeNa naMdIssaravaradIvaM jattAe pasthiyAo, tANaM ca vijamAlI nAma paMcaselAhipatI so cuo, tAo ciMteti-kaMci buggAhemo jo'mhaM bhattA bhayijatti, navaraM vaccaMtIhi capAe kumaarnndii| paMcamahilAsayaparivAro lalaMtodiho, tAhiM ciMtiya-esa itthilolo evaM vuggAhemo, tAhe tAhiM ujjANagayarasa appA daMsio.IN SAASA dIpa anukrama T 296 // tasmin kAle samin samaye dazapura nAma magara, tatra somadevo brAhmaNaH, tasya somA bhAyo, tasyAH putro rakSitA, samAnujaH phAgurakSitaH / vihantu TAtAvadAryarakSitAH, dazapuranagara kadhamutpannam -tasmin kAle sasmin samaye campAyAM nagaryA kumAranandI suvarNakAraHkhIlolupaH parivasati, sa yatra yatra surUpA dArikA || pazyati zRNoti vA tatra pazamuvarNazatAni dAvA tAM pariNayati, evaM tena paJcazatI piNDitA, tadA saIyAlurekastambhaM prAsAda kArayitvA vAbhiH samaM hati- tasya ca mitraM nAgilo nAma zramaNopAsakaH / anyadA ca paJcazailakadvIpavAstagye vyantayA~ surapatiniyogena nandIzvaravaradvIpaM yAtrAyai prasthite, tayokha vidyunmAlI nAma patnazailAdhipatiH (patiH)sa yutaH, te cintayatA-kaJcit byuhAhayAvaH ya bhAvayobhA bhavediti, nabara vajantImyAM campAyAM kumAranandI patramahi, lAzataparivAro chalan dRSTaH, tAbhyAM cintitam-eSa zrIlolupaH enaM vyuhAipAvaH, tadA tAbhyAmudyAnagatAya AtmA datiH, Santan RAMMIDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | AryarakSitasvAmina: kathAnakaM (tanmadhye kumAranandI suvarNakAra, prabhAvatI rAjJi, udAyana rAjAnAm api kathAnaka) ~595~
Page #597
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata tAhe so bhaNati-kAo tumbhe ?, tAo bhaNaMti-devayAo, so mucchio tAo patthei, tAo bhaNaMti-jai amhAhiM kaja to paMcaselagaM dIvaM ejAhitti bhaNiUNaM uppatitA gayAo, so tAsu mucchio rAule suvaNNagaM dAUNa paDahagaM NINeti| kumAraNaMdi jo paMcaselagaM Nei tassa dhaNakoDiM dei, thereNa paDahao vArio, vahaNaM kAriyaM, patthayaNassa bhariyaM, thero ta davaM puttANa dAUNa kumAraNaMdiNA saha jANavatteNa pasthio, jAhe dUre samuddeNa gao tAhe thereNa bhaNNai-kiMcivi , pecchasi !, so bhaNati-kiMpi kAlayaM dIsai, thero bhaNati-esa vaDo samuddakUle pacayapAde jAo, eyassa heNa evaM vahaNaM | jAhiti, to tuma amUDho vaDe vilaggejjAsi, tAhe paMcaselagAo bhAraMDapakkhI ehiMti, tersi jugalassa tinni pAyA, tato tesu suttesu majhille pAde sulaggo hojAhi paDeNa appANaM baMdhiuM, to te taM paMcaselayaM NehiMti, aha taM vaDaM na vilagga|si to eyaM vahaNa valayAmuhaM pavisihitti tatva viNassihisi, evaM so vilaggo, NIo ya pakkhIhi, tAhe tAhiM vANamaMtarIhiM sUtrAka -850-540-562 dIpa anukrama 560-64 tavA sa bhaNati ke yuvA ?, te bhaNatA-devate, sa mUchitaH te prArthayate, te bhaNataH-yathAvAbhyo kArya tat pacayIlaM vIpamAyA iti bhaNiraborapatya gate, satayomUThito rAjakule suvarNa datvA parahaM niSkAzayati kumAranandI yaH paJcazailaM nayati tamai dhanakorTI dadAti, sthavireNa paTaho vAritaH, pravahaNaM kAritaM, pathyadanena bhRta, sthavirastat inya putrenyo datvA kumAranandinA saha yAnapAneNa prasthitaH, yadA dUraM samudraNa gatastadA sthavireNa bhagyate-kicidapi prekSase !,sata bhaNati-kimapi kRSNaM dRzyate, sthaviro bhaNati-eSa baTaH samudrakUle parvatamUle jAtaH, etasyAdhastAt etat pravahaNaM yAsyati, sat tvamasUDo baDhe viLoH, tamA panazailAt bhAraNDapakSiNa eSyanti, tayoyugalayonayaH pAdAH, tatasteSu supleSu madhya me pAde sulajho bhaveH paTenAzmAnaM bar3A, tataste tvAM pAzailaM neSyanti, bhaya taM vaTaM na cilagidhyasi tadA etat pravahaNaM valayAmukhaM pravekSyati iti tatra vinakSyasi, evaM sa vilayaH, nItazca pakSibhiH, tadA tAbhyAM vyantarIbhyAM Sandiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~596~
Page #598
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], (40) bhASyaM [123...] yavRttiH prata Avazyaka- hAdiDo, riddhI ya se dAiyA, so pagahio, tAhiM bhaNio-na eeNa sarIreNa amhe bhuMjAmo, kiMcija lanapavesAdi karehi, hAribhadrI jahA paMcaselAdhipatI hohisi, to'haM kiha jAmi?, tAhiM karayalapuDeNa nIo saujANe chaDDio, tAhe logo AgaMtUNa // 297 // pucchai, tAhe so bhaNati-diI suyamaNubhUyaM jaM vittaM paMcaselae dIve' tti, tAhe mitteNa vArijaMtovi iMgiNimaraNeNa mao || vibhAgA | paMcaselAhivaI jAo, sahassa nivedo jAo-bhogANa kaje kilissai, amhe jANatA kIsa acchAmoti pacaio, kAlaM kAUNa akSue uvavanno, ohiNA taM pecchai, aNNayA NaMdissaravarajattAe palAyaMtassa paDaho gale olaio, tAhe vAyato gaMdissaraM gao, saho Agao taM pecchai, so tassa teyaM asahamANo palAyati, so teyaM sAharettA bhaNati-bho mamaM jANasi? so bhaNati-ko sakkAdI iMde Na yANati !, tAhe taM sAvagarUvaM dasei, jANAvio ya, tAhe saMvegamAvanno bhaNati-saMdisaha |iyANi kiM karemi?, bhaNati-vaddhamANasAmissa paDimaM karehi, tato te sammattabIyaM hohitti, tAhe mahAhimavaMtAo dRSTaH, avizvAsa darzitA, sa pragRddhaH, tAbhyAM bhaNita:-naitena zarIreNAvAM mubahe, kidhibaLanapravezAdi kuru, yathA paJcaulAdhipatirbhaviSyasi iti, tadahaM kathaM yAmi, nAmyAM karatalapuTena nItaH svoyAne tyaktaH, tadA loka bhAgalya pRcchati, tadA sa bhaNati-'raI zrutamanubhUtaM yadRtta panazaile dvIpe iti, tadA mizreNa pAryamANo'pi daminImaraNena mutaH paJcazailAdhipatijAtaH, zrAddhasya nirvedo jAtA, bhogAnAM kRte (kArya) kizyate, parSa jAnAnaH kiM tiSThAma | iti prabajitaH, kAlaM kRtvA'cyute utpannaH, avadhinA taM pazyati, anyadA nandIzvaravarayAtrAyAM palAyamAnasya paTaho gale ucalagitaH, tadA vAdayan namdIdharaM gataH, // 297 // bAda AgataH taM prekSate, satasya tejo'sahamAnaH pahAyate, sa tejaHsaMhRtya bhaNati-mo mAM jAnAsi ?, sa bhaNati-kA pAkAdIn indvAn na jAnAti, tadA tat | zrAvakarUpaM darzayati, jJApitA, tadA saMvegamApako bhaNati-saMdizata idAnI kiM karomi, bhagati-vardhamAnasvAminaH pratimAM kuru, tato samyakravacIjaM bhavi pyati iti, tadA mahAhimavato CASCACANCE sutrAMka dIpa anukrama ASTRA JAMERAMhana Dinatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~597~
Page #599
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata sUtrAka gosIsacaMdaNarukkhaM chettUNa tatva paDimaM nivatteUNa kaTThasaMpuDe chubhittA Agao bharavAsa, vAhaNaM pAsai samuddassa majjhe | uppAieNa chammAse bhamaMtaM, tAhe teNa taM uppAiyaM uvasAmiyaM sA ya khoDI dinnA, bhaNio ya-devAhidevassa ettha paDimA / kAyavA, vItabhae uttAriyA, udAyaNo rAyA, tAvasabhatto, pabhAvatI devI, vaNiehiM kahitaM-devAhidevassa paDimA kareyavatti, tAhe iMdAdINaM kareMti, parasU Na vahati, pabhAvatIe surya, bhaNati-vaddhamANasAmI devAhidevo tassa kIrau, jAhe| | AyaM tAva puvanimmAyA paDimA, aMteure ceiyagharaM kAriyaM, pabhAvatI pahAyA tisaMjhaM acceda, aNNayA devI Naccai rAyA sAvINaM vAei, so devIe sIsaM na pecchai, addhitI se jAyA, tao vINAvAyaNayaM hatthao bhaI, devI ruDA bhaNai-kiM duhu na-11 cciya, nibbaMdhe se siha, sA bhaNati-kiM mama?, suciraM sAvayattaNaM aNupAliyaM, aNNayA ceDiM pahAyA bhaNati-pottAI| ANehi, tAe rattANi ANIyANi, ruhA addAeNa AyA, jiNagharaM pavisaMtIe rattagANi desitti, AhayA mayA ceDI, gozIpacandanavRkSaM vitvA tatra pratimA nirvatyai kAdhasaMpure ziSyA mAgato bharatavarSa, pravahaNaM pazyati samudsya madhye zApAtena SaNmAsyA amat , tadA | tena tadutpAtikamupazamitaM sA ca peTA dattA, bhaNitazca-devAdhidevasthAna pratimA karttavyA, cItabhaye uttAritA, udAyano rAjA, tApasabhaktaH, prabhAvatI devI, vaNigbhiH kathita-devAdhidevastha pratimA karttavyeti, tadendrAdInAM kurvanti, parazurna vadati, prabhAvatyA zrutaM, bhaNati-vardhamAnasvAmI devAdhidevastava kriyatA, yadA |mAhataM sAvarapUrvanirmitA pratimA, antaHpure caityagRI kAritaM, prabhAvatI mAtA nisandhyamarcayati, anyadA devI nRtyati rAjA vINA vAdayati, sa devyAH zIrSa na prekSate, bhatistasya jAtA, tato vINAvAdanaM hastAd bhraSTaM, devI ruSTA bhaNati-kiM duSTa nRttaM, nirdhandhe tasyai ziSeM, sA bhaNati-kiM mama ? suciraM zrAvakaravamanupAdalitam , anyadA ceTauM mAtA bhagati-potAnyAnaya, tayA rakAnyAnItAni, raSTA, AdarzanAhatA, jinagRhaM pravizantyA raktAni dadAsIti, mAitA mRtA ceTI, dIpa anukrama - 25 Sandiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~598~
Page #600
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) hAribhadrIyavRttiA vibhAgaH1 prata AvazyakatAhe ciMtei-mae vayaM khaMDiyaM, kiM jIviteNaMti !, rAyANaM Apugchai-bhattaM paJcakkhAmitti, nibaMdhe jai paraM bodhesi, paDi- ssuya, bhattapaJcakkhANeNa mayA devalogaM gayA, jiNapaDimaM devadattA dAsaceDI khujA sussUsati, devo udAyaNaM saMboheti, // 29 // na saMbujjhati, so ya tAvasabhatto, tAhe devo tAvasarUvaM karei, amayaphalANi gahAtha so Agao, raNNA AsAiyANi, pucchio-kahiM eyANi phalANi?, nagarassa adUre Asamo tahiM, teNa samaM gao, tehiM pArado, NAsaMto vaNasaMDe sAhavo| pecchA, tehiM dhammo kahio, saMyuddho, devo attANaM darisei, ApucchittA gao, jAva atthANIe ceva attANaM pecchai, evaM saDo jaao| io ya gaMdhArao sAvago savAo jammabhUmIo vaMdittA veyaDDhe kaNagapaDimAja suNettA uvavAseNa Thio, jai vA mao divAovA, devayAe daMsiyAo, tuhA ya sabakAmiyANaM guligANaM sayaM deti, tato NIto suNei-vItabhae |jiNapaDimA gosIsacaMdaNamaI, taM vaMdao ei, vaMdati, tattha paDibhaggo, devadattAe paDiyario, tuDeNa ya se tAo guliyAo sutrAMka CASSOROSCR dIpa anukrama tadA cintayati-mayA brataM khaNDitaM, kiM jIviteneti, rAjAnamApRSThati-bhaktaM pratyAkhyAmIti, nirbandha yadi para bodhayasi, pratizrutaM, bhaktapratyAkhyAnena mRtA devalokaM gatA, jinapratimA devadattA vAsI kumjA zuzrUSate, deva udAyanaM saMbodhayati, na saMyudhyate, sa ca tApasamaktaH, tadA devastApasarUpaM karoti, amRtaphalAni sa gRhItvAgataH, rAjJA AsvAditAni, pRSTaH-katAni phalAni', nagaravAre AzramaH tatra, tena samaM gataH, taiH prArabdhaH, nazyan banasaNDe sAdhUna pazyati, dharmaH kathitaH, saMbuddhaH, deva AtmAnaM darzayati, Apachapa gataH, yAbadAsthAnikAyAmevAtmAnaM pazyati, evaM zrAddho jAtaH / itanA gAndhAraH zrAvakArI ||298 // sarvA janmabhUmIvandivA batAye kanakamatimAH zrutvopacAsena sthitaH, yadi vA mRto dRSTA vA, devatayA darzitAH, tuSTA ca sarvakAmitAnA guTikAnAM zataM dadAti, tato nirgacchan zRNoti-vItabhaye jinapratimA gopIcandanamayI, na panditumAyAti, vandate, taba pratibhamaH, devadattayA praticaritaH, tuSTena ca tasyai tA guTikA ROMAnmoraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~599~
Page #601
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata diNNAo, so paJcatio / aNNayA tAe ciMtiya-mama kaNagasariso vaNNo bhavautti, tato jAyarUvavaNNA NavakaNagasarisa-| rUvA jAyA, puNo'vi ciMtei-bhoge bhuMjAmi, esa rAyA tAva mama piyA, aNNe ya gohA, tAhe pajoyaM roei, taM maNa-all sikAuMgaliyaM khAi, tassavi devayAe kahiyaM, erisI svavatitti, teNa suvaSNaguliyAe dUo pesio, sA bhaNati pecchAmi tAva tuma, so'NalagiriNA rati Agao, diTTho tAe, abhirucio ya, sA bhaNati-jai paDima nesi to jAmi, 18tAhe paDimA nasthiti ratiM yasiUNa paDigao, annaM jiNapaDimarUvaM kAumAgao, tattha dvANe ThavettA jiyasAmi savaNNa-II guliyaM ca gahAya ujjeNiM paDigao, tattha nalagiriNA muttapurisANi mukkANi, teNa gaMdheNa hatthI ummattA. teca disa gaMdhoda ei, jAva paloiyaM, Nalagirissa padaM diI, kiMnimittamAgaotti, jAva ceDI na dIsai, rAyA bhaNati-ceDI NIyA, XNAma paDimaM paloeha, navaraM acchaitti niveiyaM, tato rAyA acaNavelAe Agao, pecchai paDimAe puSpANi milANANi,12 sUtrAka dIpa anukrama dacAH, sa manajitaH / ambadA tathA cintitaM-mama kamakasadRzo varNo bhavaviti, tato jAtarUpavarNA navakamakasadazarUpA jAtA, punarapi cintayati| bhogAn bhuje, eSa rAjA tAvanmama pitA, manye cArakSA: (godhAH), tadA prayota roSayati, taM manasikRtya guTikA khAdati, tasyApi devatayA kathitam| iMdazI rUpavatIti, tena suvarNaguTikAyai dUtaH preSitaH, sA bhaNati pazyAmi tAvAvAM, so'nalagiriNA rAtrAvAgataH, dRSTastayA, abhirucitA, sA bhaNati yadi pratimA nayasi nahiM yAmi, tadA pratimA nAstIti rAnAcupitvA pratigataH, abhyat jinapratimArUpaM kRtvA''gataH, tantra sthAne sthApayitvA jI vassvAminaM suvarNagulikAM ca gRhItvA ujjayinI pratigataH, tannAnalagiriNA mUtrapurISANi muktAni, tena gandhena hastina unmattAH, tAM ca dizaM gandho yAti, yAvatpralokitam | | analagireH padaM raTaM, kiMnimittamAgata iti, yAvacceTI na dRzyate, rAjA bhagati-beTI nItA, nAma pratimA prakokapatha, navaraM tiSThatIti niveditaM, tato rAjArcana| veLAyAmAgataH, pazyati pratimAyAH puSpANi mlAnAni, AREaintinue ACMiDramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~600~
Page #602
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata Avazyaka tato nivaNateNa nArya paDirUvaganti, hariyA paDimA, tato'NeNa pajoyasta dUo visajio, Na mama ceDIe kajaM, paDimA haaribhdrii||299|| visajehi, so Na dei, tAhe pahAvio jeThamAse dasahiM rAihiM samaM, uttaraMtANa ya maru khaMdhAdhAro tisAe mariumAraddho, yavRttiH karaNNo niveDyaM, tato'NeNa pabhAvatI ciMtitA, AgayA, tIe tinni pokharANi kayANi, aggimassa majjhimassa pacchi-vibhAgaH1 massa, tAhe Asatyo, gao ujeNiM, bhaNio ya raNNA-kiM logeNa mAriteNa?,tujhaM majjha ya juddhaM bhavatu, assarahahasthi pAehiM vA jeNa ruccai, tAhe pajjoo bhaNati-rahehiM jujjhAmo, tAhe NalagiriNA paDikappiteNAgao, rAyA raheNa, tto| daraNNA bhaNio-aho asaccasaMdho'si, tahAvi te natthi mokkho, tato'NeNa raho maMDalIe dinno, hatthI vegeNa pacchao laggo, raheNa jio, jaM jaM pAyaM ukkhibai tattha tattha sare chubhai, jAva hatthI paDio, uttaranto baddho, niDAle ya se aMko kao-dAsIpatio udAyaNaraNNo, pacchA NiyayaNagara pahAvio, paDimA necchai, aMtarA vAseNa ubaddho Thio, sUtrAka dIpa anukrama / tato nirNayatA jJAtaM pratirUpakamiti, hattA pratimA, tato'nena prayotAya dUto visRSTaH, na mama ghevyA kArya, pratimA visarjaya, sa na dadAti, tdaa| pradhAvito jyeSThamAse dazabhiH rAjabhiH samam , uttaratAca marUM skandhAvArastRSA martumArabdhaH, rAjJe niveditaM, tato'nena prabhAvatI cintitA, AgatA, tayA brINi puSkarANi kRtAni, manasya madhyasya pAzcAsyasama, tadA vizvastaH, gata ujayinI, bhaNitaca rAjJA-kiM lokena mAritena ?, taba mama ca yudaM bhavatu, mantrarathahatipAdairvA vena rocate, tadA pradyoto bhaNati-sthairyudhyAvahe, tadA'nalagiriNA pratikalpitenAgato, rAjA rathena, tato rAjJA bhaNitaH aho asatyasandho'si, tathApi te nAsti mokSaH, tato'nena stho maNDalyA dattaH, hastI vegena pRSThato lamaH, rathena jitaH, yaM yaM pAdamurikSapati tantra tatra zarAna kSipati, yAvaddhastI patitaH, avataran baddho, kaLATe ca tasyAkaH kRtaH-dAsIpatiH udAyanarAjasya, pazcAlija nagaraM pradhAvitaH, pratimA necchati, antarA varSayA'vabaddhaH sthitaH, 15646452-25% // 29 // Gaindiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~601~
Page #603
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata tAhe ukkhaMdabhaeNa dasavi rAyANo dhUlIpAgAre karettA ThiyA, jaMca rAyA jemeitaM ca pajoyassavi dijai, navaraM pajosavaNayAe / sUeNa pucchio-ki aja jemesi ?, tAhe so ciMtei-mArijAmi, tAhe pucchai-kiM aja pucchijjAmi ?, so bhaNati-aja pajjosavaNA rAyA uvAsio,so bhaNati ahaMpi uvavAsio, mamavimAyApiyANi saMjayANi, Na yANiyaM mayA jahA-aja pajjo-18 savaNatti, raNNo kahiyaM, rAyA bhaNati-jANAmi jahA so dhutto, kiM puNa mama eyaMmi baddhalae pajjosavaNA ceva Na sujjhai, tAhe mukko khAmio ya, paTTo ya sovaNNo tANakkharANa chAyaNanimittaM baddho, so ya se visao dinno, tappabhiti paTTabaddhayA rAyANo jAyA, purva mauDabaddhA Asi, vatte vAsAratte gato rAyA, tattha jo vaNiyavaggo Agato so tahiM ceva Thio, tAhe taM INIdasapuraM jAya, evaM dasapura uppaNaM / tattha uppaNNA rkkhiyjjaa|so ya rakkhio jaMpiyA se jANati taM tattheva adhijjio.IN pacchA ghare Na tIrai paDhiuMti gato pADaliputtaM, tattha cattAri vede saMgovaMge adhIo sabhattapArAyaNo sAkhApArao jAo, sUtrAka dIpa anukrama tadA bhavaskandabhayena dazApi rAjAnaH bhUkipAkArAn kRtvA sthitAH, yatra rAjA jemati taca pradyotAyApi dIyate, nabaraM paryuSaNAyAM sUdena pRSTaH-kimadya jemsi|, tadA sa cintayati-mArya, sadA pRcchati-kimadya pRcchaye, sa bhaNati-adha paryuSaNA, rAjopoSitaH, sa bhaNati-ahamapyupoSitaH, mamApi mAtApittarI ayasI, na zAtaM mayA pathA-atha paryuSaNeti, rAje kathitaM, rAjA bhaNati-jAnAmi yathA puSa pUnaH, kiM punaH mamaitamin baDhe paryuSaNaiva na zudhyati, tadA muktaH | kSamitazca, paddazca sauvarNasteSAmakSarANAM chAdanAnimittaM baddhaH, sa ca viSayastasmai dattaH, tatprabhRti baddhapadA rAjAnoM jAtAH, pUrva mukuTabaddhA Asan , mRtte varSArAne 6gato rAjA, tana yo vANigvarga AgataH sa tatraiva sthitaH, tadA taddazapuraM jAtam, evaM dazapuramusanam / tatrotpanA rakSitAH / sa ca rakSito yasthitA takha jAnAti tattatraivAdhItavAn, pazcAdde na tIryate paThitumiti gataH pATalIputraM, tatra caturo vedAn sAhopAtrAnadhItavAn samasta pArAyaNaH zAkhApArago jAtaH Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: Arya rakSitasya prabandhaH ~602~
Page #604
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) bhAvazyaka // 30 // prata ki bahuNA ?, codasa vijAThANANi gahiyANi NeNa, tAhe Agato dasapuraM, te ya rAyakulasevagA Najati rAyakule, teNaM hAribhadrIsaMviditaM raNo kayaM jahA emi, tAhe UsiyapaDArga nagaraM kayaM, rAyA sayameva ammogatiyAe niggao, diho sakArioyavRttiH aggAhAro ya se dino, evaM so nagareNa saNa ahinaMdito hatdhikhaMdhavaragao apaNo gharaM patto, tatthavi vAhirabhaMta-vibhAgA1 riyA parisA ADhAti, taMpi caMdaNakalasAdisobhiyaM, tattha bAhiriyAe uvaThThANasAlAe Thio, loyassa agdhaM paDicchai, tAhe vayaMsagA mittA yasabe Agae pecchai, diTho parIyaNeNa yajaNeNa aggheNa pajeNa ya pUDao,gharaM ca se dupayacauppayahirapaNasuva-18 NNAdiNA bhariyaM, tAhe ciMtei-aMmaM na pecchAmi, tAhe gharaM atiyao, mAyaraM abhivAdei, tAe bhaNNAi-sAgayaM puttatti?, puNaravi majjhatthA ceva acchai, so bhaNati-kiM na ammo! tujjha tuTThI, jeNa mae eteNa NagaraM vimhiyaM coddasaNhaM vijAThANANaM Agame kae, sA bhaNati-kahaM putta! mama tuTThI bhavissati?, jeNa turma bahUNaM sattArNavahakAraNaM adhijiumAgao, sutrAMka dIpa anukrama RSS RSSEX kiMbahunA , caturdaSA vidyAsthAnAni gRhItAmyanena, tadA'jAto dazapura, te ca rAjakulase vakA jJAyante rAjakule, tena saMviditaM rAjJaH kRtaM yathagi, tado itapatAkaM nagaraM kRtaM, rAjA svayameva abhimusro nirgataH, dRSTaH satkAritaH agrAsanaM ca tasmai dattam, evaM sa nagareNa sarveNAbhinandhamAno varahastiskandhagata Atmano gRha prAptaH, tatrApi bAjhAmyantarikA parSadAdriyate, tadapi candanaka lazAdizobhitaM, taba bAjhAyAmAsthAnazAlAyAM sthitaH, lokasyA) pratIcchati, sadA | kyasyA mitrANi ca sarvAnAgatAn pazyati, dRSTaH parijanena ca janena marceNa pAyena ca pUjitaH, gRhaM ca takha dvipadacatuSpadahiraNyasuvarNA dinA bhRtaM, tadA cistayati-ambAM na pazyAmi, tadA gRhamatigato, mAtaramabhivAdayate, tayA bhaNyate-svAgataM putreti, punarapi madhyasvaiva tiSThati sa bhaNati-kiM nAmba ! tava nudhiH, yema mayA''gakatA magaraM vismitaM caturdazAnAM vidyAsthAnAnAmAgame kRte, sA bhaNati-kathaM putra ! mama tuSTibhavet 1, bena va parnA sasvAnAM | vadhakAraNamadhIlyAgato. // 30 // JAIMER Liandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~603~
Page #605
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata jeNa saMsAro vahijai teNa kaha tussAmi ?, kiM tuma diDIvAyaM paDhiumAgao, pacchA so ciMtei-kettio vA so hohiti?, jAmi paDhAmi, jeNa mAue tuhI bhavati, kiM mama logeNa tosieNaM ?, tAhe bhaNati-ammo ! kahiM so dihivivAo, sA bhaNati-sAhUNaM diThivAo, tAhe sonAmassa akkharatthaM ciMteumAraddho-dRSTInAM vAdo dRSTivAdA,tAhe so ciMtei nAma ceva suMdaraM, jai koi ajjhAvei to ajjhAmi, mAyAvi tosiyA bhavautti, tAhe bhaNai-kahiM te diDivAdajANaMtagA?, sA bhaNai-amha ucchughare tosaliputtA nAma AyariyA, so bhaNai-kalaM ajjhAmi, mA tujhe ussugA hohI, tAhe so rati diThivAyaNAmatthaM cintato na ceva sutto, bitiyadivase appabhAe ceva paThio, tassa ya pitimitto baMbhaNo upanagaragAme vasai, teNa hijjo na dihao, ajja pecchAmi cchaNaMti ucchulahIo gahAya eti nava paDipuNNAo egaM ca khaMDaM, imo ya nIi, so patto, ko tuma?, ajarakkhio'haM, tAhe so tuDo uvagRhai, sAgayaM ?, ahaM tujhe daDumAgao, 5-%85%25%95% sUtrAka dIpa anukrama SC-RRC-RLS yena saMsAro vadhyate tena kathaM tuSyAmi !, ki dRSTivAda paThitvA''yataH, pacAsa cintayati-kiyAnvA sa bhaviSyati', yAmi paThAmi, vena mAtusuSbhivati, kiMmama lokena topitena tadA bhaNati-amba ! kasa dRSTibAdaH, sA bhaNati-sAdhUnA TivAdaH, tadAsa nAmo'kSarArtha (padArtha) cimtayitumArabdhaH, tadA sa cintayati-nAmaiva sundaraM, yadi ko'pyadhyApayati tadA'dhIye, mAtA'pi topitA bhavaviti, tadA bhaNati-ka te dRSTivAdaM jAnAnAH !, sA bhaNati-samAkamikSugRhe sosaliputrA nAmAcAryAH, sa bhaNati-kalye'dhyeSye,motsukAvaM bhUtadAsa rAtrI dRSTivAdanAmA cintayan naiva suptaH, dvitIya di. base'prabhAta evaM prasthitaH, tasya ca pitRmitraM mAhmaNa apanagaramAme vasati, tena jhona eTaH, aba prekSe kSaNamiti cayaSTIcItvA'dhyAti mapa pratipUrNA ekaM c| khaNDam / ayaM ca nirgacchati, sa prAsaH, kastvam, mAryarakSito'I, tadA sa tuSTa upagRhate, svAgatam, ahaM yuSmAna naSTamAgataH, Mandinrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~604 ~
Page #606
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 30 // prata sutrAMka tohe so bhaNati-atIhi, ahaM sarIraciMtAe jAmi, eyAo ya ucchulaTThIo ammAe paNAmijAsi bhaNijasu ya-diho hAribhadrImae ajarakkhito, ahameva paDhama diho, sA tuTThA ciMtei-mama putteNa suMdaraM maMgalaM dilaM, nava puvA ghettayA khaMDaM ca, so'vi vibhAgA1 ciMtei-mae diSTivAdarasa nava aMgANi ajjhayaNANi vA ghettavANi, dasamaM na ya sabaM, tAhe gato ucchughare, tastha ciMtei--| kiha emeva atImi ! goho jahA ayANato, jo eesiM sAvago bhavissai teNa sama pavisAmi, egapAse acchai allINo, tattha ya Duro nAma sAvao, so sarIraciMtaM kAUNa paDissayaM baccaDa, tAhe teNa darahieNa tinni nisIhiAo katAo. evaM so iriyAdI DhahareNaM sareNaM karei, so puNa mehAvI taM avadhArei, so'vi teNeva kameNa uvagato, sabesiM sAhvaNaM vaMda|NayaM kayaM, so sAvago na vaMdito, tAhe AyariehiM nAtaM-esa Navasaho, pacchA pucchara-kato dhammAhigamo ?, teNa bhaNiyaeyassa sAvagassa mUlAo, sAhahiM kahiyaM-jahesa saDDIe taNao jo so kalaM hasthikhaMgheNa atiNIto, kahaMti, tAhe sarva tadA sa bhaNati-yAyAH, ahaM zArIracintAye yAmi,etAprekSuyaSTayo mAne dayA bhaNeza-daSTo mayA''rakSitaH, ahameva prathama dRSTaH, sA tuSTA cimtayatimama putreNa sundara mA TaM, nava pUrvANi mAhItamyAni khaNddhaM ca, so'pi cintayati-mayA dRSTivAdasya navAnAni adhyayanAni vA grahItavyAni, dazama cana sarve, tadA gata ikSugRhe, tantra cintayatti-kathamevameva pravizAmi prAkRto yathA'jAnAnaH, 4 eteSAM zrAvako bhaviSyati tena samaM pravizAmi, ekavA tiSThati bAlInaH, tantra ca daguro nAma zAvakaH, sa zarIracito kRtyA prativarSa brajati, tadA tena darasthitena timro naSedhipaH kRtAH, evaM saIyAdi hareNArA (mahatA) khareNa karoti, sa punarmedhAvI savadhArayati, so'pi tenaiva krameNopagataH, sarveSAM sAdhUnAM candanaM kRtaM, sa zrAvako na banditaH, tadA AcArya jJAtam-eSa navazrAddhaH, paJcAspRcchati-kuto dharmAdhigamaH, tena bhaNitam-patasya zrAvakasya mUlA, sAdhubhiH kathitaM-yathaiSa zrAkAsanayaH yaH sa karaye istiskandhena pravezitaH (iti), kathamiti, tadA sarva dIpa anukrama andinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~605~
Page #607
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [776], bhASyaM [123...] sAMhera, ahaM didvivAtaM ajjhAiDaM tujjha pAsaM Agato, AyariyA bhaNaMti-amha dikkhA anbhuvagameNa ajjhAijara, bhaNaipadyayAmi, sovi parivADIe ajjhAijjai, evaM hou, parivADIe ajjhAmi kiM tu mama ettha na jAi pabaijaM, aNNastha vaccAmo, esa rAyA mamANuratto, aNNo ya logo, pacchA mamaM balAvi nejjA, tamhA aNNahiM vaccAmo, tAhe taM gahAya aNNattha gatA, esa paDhamA sehanippheDiyA, evaM teNa acireNa kAleNa ekArasa aMgANi ahijjiyANi, jo diThThivAdo tosaliputtANaM AyariyANaM so'vi aNeNa gahito, tattha ya ajavairA suvaMti jugappahANA, tesiM diTTivAdo bahuo asthi, tAhe so tattha baccai ujjeNi majjheNaM, tattha bhaddaguttANa therANaM aMtiyaM uvagato, tehiMdi aNubrUhito- ghaNNo katattho yatti, ahaM saMlehiyasarIro, natthi mamaM nijAmao, tumaM nijjAmao hohitti, teNa tahanti paDissuyaM, tehiM kAlaM kareMtehiM bhaNNai mA vairasAmiNA samaM acchijjAsi, vIsuM paDissae Thito paDhejjAsi, jo tehiM samaM egamavi ratiM saMvasai 1 kathayati, ahaM dRSTivAdamadhyetuM tava pArzvamAgataH, AcAryA bhaNanti asmAkaM dIkSAyA abhyupagamena adhyApyate, bhaNati prajAmi, so'pi paripAThyAadhyAdhyate, evaM bhavatu, paripAvyA'dhIye, kintu mamAtra jAyate pratima, anyatra majAmaH, eSa rAjA mayyanuraktaH, anyazca lokaH, pazcAt mAM balAdapi nayet tasmAdanyatra vrajAmaH, tadA taM gRhItvA anyantra gatAH, eSA prathamA ziSyanispheTikA, evaM tenAcireNa kAlenaikAdazAGgAni adhItAni, yo dRSTivAdastosa liputrANAmAcAryANAM so'pyanena gRhItaH, tadA cAryavajrAH zrUyante yunapradhAnAH tepAM (pArzve ) dRSTivAdo bahurasti, tadA sa tatra vajati ujjayinImadhyena tatra bhadraguptAnAM sthavirANAmantikamupagataH, tairapyanuhitaH- dhanyaH kRtArthazceti, ahaM saMlikhitazarIraH, nAsti mama nirvApakaH, evaM niryApako bhaveti, tena tatheti pratizrutaM taiH kAlaM kurvadbhiH bhaNyale mA vajrakhAminA samaM svAH vizva pratibhaye sthitaH paThe, yastaiH samamekAmapi rAtri basati For Party Jibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~909~
Page #608
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata sutrAMka raso tehiM aNu marai, teNa ya paDissutaM, kAlagae gato vairasAmisagAsaM, bAhiM Thito, te'vi suviNayaM pecchaMti, tesiM puNaharibhadI. Avazyaka thovamavasir3ha jAtaM, tehiM vi taheva pariNAmiyaM, Agato, pucchito-katto!, tosaliputtANaM pAsAto, ajarakkhito, yavRttiH // 30 // Ama, sAhu, sAgataM, kahiM Thito, bAhi, tAhe AyariyA bhaNati-bAhiMThiyANaM kiMjAi ajjhAi, kiM tuma na yANasi, vibhAgaH1 tAhe so bhaNai-khamAsamaNehiM ahaM bhaddaguttehi therehiM bhaNito-ghAhiM ThAejAsi, tAhe uvaujittA jANaMti-suMdaraM, na nikAraNeNa bhaNati AyariyA, acchaha, tAhe ajjhAi pavatto, acireNa kAleNa nava puvA ahijiyA, dasamaM ADhatto ghettuM, tAhe ajavairA bhaNaMti-javitAI karehi, etaM parikaMmaM eyassa, tANi ya suhumANi gADhatANi ya, caubIsaM javiyANi gahiyANi aNeNa, so'vi tAva ajjhAi / ito ya se mAyApiyaraM sogeNa gahiyaM-ujjoyaM karissAmi aMdhakArataraM kayaM, tAhe tANi ya apAhiti, tahavi na ei, tato Daharato se bhAtA phaggurakkhio, so paTTavio, ehi sabANi'vi sa tAnanu viyate, sena ca pratibhutaM, kAlagate gato vanasvAmisakAza, bahiHsthitaH, te'pi svamaM pazyanti, teSAM punaH lokamavaziSTa jAtaM (sthitaM), tairpi| tathaiva pariNAmitam, AgataH, pRSTaH kutaH, sosaliputrANAM pArthAta, AryarakSitaH, oM, sAdhu, svAgatam, kasthitaH, bahiH, sadA bhAcAryA bhaNantibadiHsthitAnA kiMjAyate'dhye (zakyate'dhyApayituM), kiMvaM na jAnIye, tadAsa bhaNa ti-kSamAzramaNairaha bhadragusaiH sthavirbhaNita:-pahiH tiH, vadoSayudhya jAnanti-sundaraM, na niSkAraNaM bhaNanyAcAryAH, tiSTha, sadA'dhyetuM pravRttaH, acireNa kAlena nava pUrvANyadhItAni, dazamamArato grahItuM, tavA AryavatrA kaa||302|| bhaNanti-yAvakAni kuru, etat parikamaitasya, tAni ca sUkSmANi gAvAntAni ca, catuvizatiryavikAni gRhItAni anena, so'pi tAvadadhyeti / itazca tasya mAtApitarau kokena gRhItI-udyotaM kariSyAmi andhakAstaraM kRtaM, tadA tau ca saM diSAtaH, tathApi naiti, nato laghutasya bhAsA phalgurakSitaH, sa prasthApitaH, ehi sarve'pi dIpa anukrama JAMERatoon laingiata.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~607~
Page #609
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata pavayaMti jai vaccana, so tassa na pattiyai, jai tANi pavayaMti to tuma paDhamaM paJcajAhi, so pacaio, agjhAio ya, ajja-14 rakkhito javiesu atIva dholio pucchai-bhagavaM! dasamassa puvassa ki sesaM 1, tattha viMdusamuddasarisavamaMdarehiM dikhaitaM | kareMti, biMdumettaM gataM te samuddo acchai, tAhe so visAdamAvaNNo, katto mama sattI eyassa pAraM gaMtuM ?, tAhe ApucchaibhagavamahaM vaccAmi ?, esa mama bhAyA Agato, te bhaNaMti-ajjhAhi tAva, evaM so nizcameva Apucchai, tao ajjavairA | uvauttA-kiM mamAto ceva eyaM vocchijaMtarga, tAhe aNeNa nAtaM-jahA mama thovaM AuM, na ya puNo esa ehiti, ato mahiMto vocchijihiti dasamapurva, tato'NeNa visajio, paDhio dasapuraM gto| vairasAmI'vi dakSiNAvahe viharaMti.IN tesiM siMbhAdhiyaM jAtaM, tato'NehiM sAhU bhaNiyA-mamArihaM suMThi ANeha, tehiM ANIyA, sA teNa kaNNe ThavitA, jemeMto AsAdehAmitti, taM ca pamhuI, tAhe biyAle AvassayaM kareMtassa muhapottiyAe cAliyaM paDiyaM, tesiM uvaogo jAto sUtrAka dIpa anukrama XRACKG nazAnti yadi prajasi, sa takha na praveti, yadi te pravajamti tadA tvaM prathama pravraja, sa praznajitaH, adhItA, ArtharakSito yavikeSu atIva pUrNitaH pRcchatibhagavan ! dazamasya pUrva vizeSa, tatra bindusamudrasarpapamandaraiH dRSTAn kurvanti, vindumAtraM gataM tava samudratiSThati, tadA sa viSAdamApanaH, kuto mama zaktiH etasya pAra garnu , tadA bhArachati-bhagavan ! ahaM brajAmi, eSa mama bhrAtA AgataH, te bhaganti-adhIva tAvat, evaM sa nityameva ApRcchati, tata mAryavanA upayuktAH-kiMmadevatat myucarasyati , tadA anena jJAta-pathA mamAyuH stoka, na ca punareSa AyAsthati, bhatto matyu cchespati dAmaM pUrva, tato'nena visRSTaH, prasthito dazapuraM gataH / vanasvAmyapi dakSiNApaye viharanti, teSAM zleSmAdhikyaM jAtaM, tato'mIbhiH sAthayo bhaNitA:-mamAhI suNThImAnayata, tairAnItA, sA taiH kareM sthApitA, jeman mAsvAdayiSyAmIti, tacca vismRtaM, tadA vikAle Avazyaka kurvato mukhapotikamA cAlitA patitA, teSAmupayogo jAta: janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~608~
Page #610
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) 8 Avazyaka // 30 // prata MEROSAROCKS aho pamatto jAto'haM, pamattassa ya natthi saMjamo, ta seyaM khalu me bhattaM paJcakkhApattae, evaM saMpeheti, dubhikkhaM ca bAra-1 hAribhadrIsavarisiyaM jAyaM, sabato samaMtA chinnA paMthA, nirAdhAraM jAya, tAhe vairasAmI vijAe AhaDapiMDaM ANeUNa pavaiyANa 4 yavRttiH vibhAgA1 dei, bhaNai ya-evaM bArasavarise bhotta, bhikkhA ya nasthi, jai jANaha ussaraMti saMjamaguNA to bhuMjaha, aha jANahanavi to bhattaM pacakkhAmo, tAhe bhaNaMti-kiM eriseNa vijApiMDeNa bhutteNaM ?, bhattaM paJcakkhAmo, Ayariehi ya puSameva | | nAUNa sisso vairaseNo nAma pesaNeNa paviyao, bhaNiyao ya-jAhe tumaM satasahassaniSphaNaM bhikkhaM lahihisi tAhe | jANijjAsi-jahA naI dubhikkhaMti / tao vairasAmI samaNagaNaparivArio egaM yaSayaM vilaggiumAraddho, estha bhattaM paJcakkhAmotti / ego ya tastha suDuo sAhUhiM buccai-tuma bacca, so necchai, tAhe so egami gAme tehiM vimohio, pacchA giri vilaggA, khuDato tANa ya gaimaggeNa gaMtUNa mA tesiM asamAhI houtti tasseva heThA silAtale pAovagato. CO-- sutrAMka dIpa anukrama aho pramatto jAto'haM, pramattasya ca nAmita saMyamaH, tapovaH khalu mama bhaktaM pratyAsthAtum , pUrva saMprekSate, durbhikSaM ca dvAdazavArSikaM jAtaM, sarvataH samantAt | chinnAH panthAnaH, nirAdhAraM jAtaM, tadA vajrasvAmI vidyAhRtaM piNDamAnIya pramajitebhyo dadAti, bhaNati ca-evaM dvAdaza varSANi bhoktavyaM, bhikSA ca nAsti, yadi jAnIya-utsarpanti saMyamaguNAstadA bhudhvaM,atha jAnIya naivatadA bhakta pratyAkhyAmaH, tadA bhaNanti-kimIdazena vidyApiNDena bhuktena !, bhaktaM pratyAzyAmaH, AcAryaizca pUrvameva jJAtvA ziSyo vanaseno nAma preSayA prasthApitaH, bhaNitaka-yadA vaM zatasahasaniSpanA bhikSA labheyAstadA jAnIyAH-yathA naI durbhikSamiti / tato bannasvAmI zramaNagaNaparivRta ekaM parvataM vilagitumArabdhaH, mantra bhakaM pratyAsyAma iti / ekazca tatra kSullakaH sAdhubhiruzyate-vaM braja, sa becchati, tadA sa ekasmin | prAme tairvimohitaH, pazcAt giri bilamAH, kSuddhakaH teSAM ca gatimArgeNa gatvA mA teSAmasamAdhibhUriti tasvaivAdhastAt zilAtale kAbapopagataH, // 30 // meaninraryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~609~
Page #611
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) niryuktiH [ 776 ], bhASyaM [ 123...] adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], tito so uNheNa navanIto jahA virAto acireNa caiva kAlagato, devehiM mahimA kayA, tAhe AyariyA bhaNati khuDDueNa sAhio aDDo, tato te sAhUNo duguNANiyasaddhAsaMvegA bhaNaMti-jai tAva bAlaeNa hotaeNa sAhio aho to kiM amhe suMdarataraM karemo ?, tattha ya devayA paDiNIyA, te sAhUNo sAviyAruSeNa bhattapANeNa nimaMtei, ajja bhe pAraNayaM, pAreha, tAhe AyariehiM nAyaM jahA aciyattoggahotti, tattha ya abbhAse aNNo girI taM gayA, tattha devatAe kAussaggo kato, sA AgaMtUNa bhaNai-aho mama aNuggaho, acchaha, tattha samAhIe kAlagatA, tato iMdeNa raheNa vaMdiyA padAhiNIkariteNa, taruvarataNagahaNAdINi pAsahANi katANi, tANi ajjavi taheva saMti, tassa ya pachayasta rahAvattotti nAmaM jAyaM / taMmi ya bhagavaMte addhanArAyasaMghayaNaM dasa puvANi ya vocchiNNA / so ya vairaseNo jo pesio pesaNeNa so bhamaMto sopArayaM patto, tattha ya sAbiyA abhigatA IsarI, sA ciMtei kiha jIvihAmo ? paDikao, natthi, tAhe sayasahasseNa taddivasaM bhattaM 1 tataH sa ucNena yathA navanItaM vilIno'cireNa kAlenaiva kAlagataH, devairmahimA kRtaH, tadA AcAryA bhaNanti zulakena sAdhito'rthaH tataste sAdhavo dviguNAnIta zraddhAsaMvegA bhaNanti yadi bAlakena satA tAvat sAdhito'rthaH tadA kiM cayaM sundarataraM na kurmaH, 'ca devatA pratyanIkA, tAn sAdhUn zrAvikArUpeNa bhaktapAnena nimantrayati, adya bhavatAM pAraNaka, pAsyata, tadA AcAryazataM yathA aprItikAvagraha iti, tatra jAbhyAse'bhyo giritaM gatAH, tatra devatAyAH kAyotsargaH kRtaH sA''gatya bhaNati aho mamAnugrahaH tiSThata tatra samAdhinA kALagatAH, tataH indreNa rathena vanditAH pradakSiNIkurvatA, taruvarasRNagahanAni natapArzvAni kRtAni tAnyacApi tathaiva santi, tasya ca parvatasya rathAvartta iti nAma jAtam / tasmiM bhagavati ardhanArAcasaMhananaM daza pUrvANi ca myucchinnAni ( dazamaM pUrva ca vyucchilaM) / sa ca vajraseno yaH preSitaH preSayA Amyan sopArakaM prAptaH, tatra ca dhAdhikA abhigatA (abhigatajIvAjIvA ) IzvarI, sA cinta yati kathaM jIviSyAmaH ?, pratikriyA (AdhAro nAsti, tadA zatasahasreNa tahivase bhaktaM For Parts Use Only ancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 610~
Page #612
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 30 // prata niphAiyaM, ciMtiyaM-ittha amhe sabakAlaM ujjitaM jIvie, mAidANiM pattheva dehabaliyAe vitti kappemo, natthi paDiko to ettha sayasahassaniSphaNNe visaM choTUNa jemeUNa sanamokArANi kAlaM karemo, taM ca sajjitaM, nabi tA viseNaM saMjoi hAribhadrI nAyatA vitaNa sajAiyavRttiH jai, so ya sAhU hiMDato saMpatto, tAhe sA hatuvA taM sAhuM teNa paramaNNeNa paDilAbheti, taM ca paramatthaM sAhai, so sAhavibhAgaH1 bhaNai-mA bhattaM paccakkhAha, ahaM vairasAmiNA bhaNio-jayA tuma satasahassaniSphaNaM bhikkhaM lahihisi tato pae ceva | subhikkhaM bhavissai, tAhe pavaissaha, tAhe sA vAriyA tthitaa| io ya tadivasaM ceva vAhaNehiM taMdulA ANitA, tAhe | pADekao jAto, so sAhU tattheva Thito, subhikkhaM jAtaM, tANi sAvayANi tassaMtie pavaiyANi, tato vairasAmitassa pauppaya | jAyaM vaso avddio| itoya ajarakkhiehiM dasapura gaMtUNa sabosayaNabaggo panAvito mAtA bhagiNIo, jo so tassa khaMtao so'vi tersi aNurAeNa tehiM ceva samaM acchai, na puNa liMgaM giNhai lajjAe, kiha samaNo pavaissaM ?, estha mama dhUtAo sUtrAka dIpa anukrama niSpAdita, cintitam-atra vayaM sarvakAlamUrjitaM jIvitAH, medAnI bhatraiva dehavalikayA vRti kalyayAmaH, nAti AdhArasato'tra zatasahassaniSpane viSaM kSiptvA jibhisvA sanamaskArAH kAlaM kurmaH, tatha sajitaM, naiva tAvadviSeNa saMyujyate, saca sAdhuhiNDamAnaH saMprAptaH, tadA sa haTatuSTA saM sAdhu tena paramAnena pratilAbhavati, taM ca paramArtha sAdhati, sa sAdhubhagati-mA bhakkaM pratyAkhyAsiSTa, avajasvAminA bhaNitaH yadA vaM zatasahassaniSpanAM bhikSA sapyase tataH prabhAta evaM subhikSaM bhaviSyati, sadAprajiSyaya, tadA sAvAritA sthitaa| itazca tadivasa eva pravaNaitandulA AnItAH, tadA'dhAro jAtaH, sa sAdhustatraiva sthitaH, subhikSaM jAtaM te sarve zrAvakAH taskhAntika pramajitAH, tatoSajasvAminaH padotpatanaM jAtaM vaMzo'vasthitaH / itazcAryarakSitairdApuraM gatvA sarvaH svajanavargaH prabAjitaH mAtA bhaginyo, yastasya sa pitA so'pyanurAgeNa teSAM teH samameva tiSThati, na punarliGgaM gRhNAti lamayA, kathaM zramaNaH prabajicyAmi', anna mama duhitaraH NCES | // 304 // AMERIAnd handiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~611~
Page #613
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata suhAto nattuio ya, kiha tAsiM purao naggao acchissaM ?, AyariyA:ya taM bahuso 2 bhaNaMti-pavayasu, so bhaNai-jai samaM juyaleNaM kuMDiyAe chattaeNaM uvAhaNehiM jannovaieNa ya to pacayAmi, AmaMti paDissutaM, pabaio, so puNa caraNaka-18 raNasamjhAyaM aNuyattaMtehiM geNhAvitabotti, tato so kaDipaTTagacchattavANahakuMDiyabaMbhamuttANi na muyai, sesaM sarva pariharai / aNNayA ceiyavaMdayA gayA, AyariehiM purva ceDarUvANi gahiyANi bhaNaMti-save baMdAmo chattaillaM motuM, tAhe so ciMteiete mama puttA natugA ya bAdajaMti ahaM kIsa na baMdijAmi, tato so bhaNai-ahaM kina pavaio, tANi bhaNaMtikuMto pabajhyANa chattayANi bhavaMti !, tAhe so ciMtei-etANi vi mamaM paDicodeMti, tA chaDDemi, tAhe puttaM bhaNai-alAhi, puttA! chattaeNa, tAhe so bhaNati-alAhi, jAhe uNhaM hohiti tAhe kappo uvari kIrahiti, tato puNo bhaNaMti-mottUNa |kuMDailaM, tAhe putteNa bhaNio-mattaeNa ceva sannAbhUmi gammai, evaM janovaiyaMpi muyai, AyariyA bhaNaMti sUtrAka 4-CRORS dIpa anukrama nuSA naptArazra, kathaM tAsa purato namaH sthAsyAmi, AcAryAzca taM bahumora bhaNanti-avaja, sa bhaNati-yadi samaM yugalena kuNDikayA chatrakeNopAnadyAM | yajJopavItena ca tadA prajAmi, omiti pratizrutaM, prabajitaH, sa punazraraNAkaraNasvAdhyAyamanuvartayanimohayitabdha iti, tataH sa kaTIpaTTakacchanopAnarakaNDikAnamasUtrANi na muthati, zeSa sabai pariharati / bhanyadA caityavandakA gatAH, AcAryaH pUrva vimbharUpANi grAhitAni bhaNasti-sarvAn bandAmahe chatrirNa muktvA, tadA sa cintayati-pate mama putrA naptArA vanyante bhaI kathaM na banye , tataH sa bhaNati-mahaM kiM na prabajitaH / , tAni bhaganti-kutaH manajitAnA chatrANi bhaveyuH, tadA sa cintayAta-etAnyapi mA prati nodayanti, tatastya jAmi, tadA putraM bhaNati-alaM putra! chatreNa, tadA sa bhagati-alaM, yahoNaM bhaviSyati tadA kApa upari kariSyate, sataH punarbhaNanti-muktvA kRSiddhakAvantaM, tadA putreNa mANitaH-mAtrakevarsajJAbhUmi gampate, evaM yajJopavItamapi mubati, AcAryA bhaNanti AREasthanidhana Plainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~612~
Page #614
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) prata sutrAMka Avazyaka- ko vA amhe na yANai jahA baMbhaNA !, evaM teNa tANi savANi mukkANi, pacchA tANi bhaNaMti-sabe vaMdAmo mottUNa kaDi- hAribhadrI paTTAla, tAhe so bhaNai-saha ajjayapajjaehiM mA vaMdaha, aNNo vaMdihiti mama, na mubaha kaDipaTTayaM / tattha ya sAha bhattapa-IN | yavRttiH // 305 cakkhAto, tato kaDipaTTayavosiraNayAe AyariyA vaNNeti-eyaM maDayaM jo vahai tassa mahalaM phalaM bhavati, puSaM ca sAhavibhAgA1 saNNiellagA ceva bhaNaMti-amhe etaM vahAmo, tato AyariyasayaNavaggo bhaNai-amhe vahAmo, te bhaNDatA AyariyasagAsaM| pattA, AyariehiM bhaNiyA-amhaM sayaNavaggo kiM mA nijaraM pAvau ?, tumhe ceva bhaNaha-amhe vahAmo, tAhe so thero bhaNaikiM ettha puttaa| vahayA nijarA?, AyariyA bhaNati-AmaMti. tato so bhaNaha-ahaM vahAmi, AyariyA bhnnti-etth| |uvasaggA uppajati, ceDarUvANi naggeti, jai tarasi ahiyAseuM to vahAhi, aha nAhiyAsihi tAhe amha na suMdara hoi, so bhaNai-ahiyAsesa, jAhe so ukkhitto tAhe tassa maggato pabaiyA uDiyA, tAhe khuDagA bhaNaMti-muyaha kaDipaTTayaM, NI ko vA'smAnna jAnAti yathA brAhmaNA (iti), evaM tena tAni sarvANi muktAni, pazcAttAni bhaNanti-sarvAn bandAmahe muktvA kaTIpakavantaM, tadA 4 sa bhaNati-saha pitRpitAmahamA vandizvam , amyo vandipyate mAM, na muJcati kaTIpaI / tatra ca sAdhuH pratyAkhyAtabhaktA, tataH kaTIpaTTakamyutsarjanAyAcAryA varNa vanti-etan mRtakaM vo vahati takha mahatkalaM bhavati, pUrva ca sAdhavaH saMjJitA evaM bhaNanti-vayametat bahAmaH, tata AcAryasvajanaca! bhaNati-vayaM vahAmaH, hAte kalahAyamAnA AcAryasakAzaM prAptAH, bhAcArbhaNitAH amArka svajanavargaH kiM mA nirjarI prApat / pUpameSa bhaNaya-parya bahAmA, tavA sa skhabirI bhaNati| kimatra putra! baDhI nirjarA, AcAryA bhaNanti-bhomiti, tataH sa bhaNati-maI pahAmi, AcAyI bhaNanti-anopasargA utpadyante, peTaspANi nanayanti, yadi zamodhyadhyAsituM tadA vaha, aba nAdhyAsayasi tadA ammAkaMna sundaraM bhavati, sabhaNati-adhyAsiye, yadA sa carizatasAdA tasa pRSTataH prajitA asthitAH, tadA kSullakA maNamti-mujaphaTIpI, dIpa anukrama // 305 // Minarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~613~
Page #615
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) niryuktiH [ 776 ], bhASyaM [ 123...] adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], | so mottUNa purato kato doreNa baddho, tAhe so lajjato taM vahai, maggato mama suNhAdI pecchati, evaM teNa uvasaggo uchito ahitAsetavotti kAUNa vUDho, pacchA Agato taheva, tAhe AyariyA bhaNati - kiM khaMta 1 imaM 1, so bhaNai uvasaggo uDio, AyariyA bhaNati-ANeha sADayaM, tAhe bhaNai kiM ettha sADaeNa ?, diTThaM jaM diTThavaM, colapaTTao caiva bhavau, evaM tA so colapaTTayaM giNhAvito / pacchA bhikkhaM na hiMDai, tAhe AyariyA ciMteMti-esa jai bhikkhaM na hi~Dai to ko jANai kayAdi kiMci bhaveja 1, pacchA ekalao kiM kAhiti ?, avi ya-eso nijjaraM pAveyavo, to tahA kIrau jaha bhikkhaM hiMDai, evaM ceva AyaveyAvaccaM, pacchA paraveyAvaccaMpi kAhiti tato'NeNa sabai sAhUNo appasAgAriyaM bhaNiyAahaM vaccAmi tumhe ekalayA samudisejjAha purato khaMtassa, tehiM paDissutaM, tato AyariyA bhaNaMti-tumbhe sammaM vajaha khaMtassa ahaM gAmaM vaccAmitti, gatA AyariyA, te'vi bhikkhaM hiMDeUNa sabai egalayA samuddisaMti, so ciMtei-mama esa dAhiti 1 sa muktvA purataH kRtaH davarakena baddhaH, tadA sa jantaM vahati pRSThato mama khuSAdyAH pazyanti evaM tenopasarga utthito'dhyAsitavya itikRtvA vyUdam pazcAt Agatastathaiva tadA AcAryA bhaNanti kiM vRddha idaM ?, sa bhaNati upasarga utthitaH, AcAryA bhaNanti-Anaya zATakaM, tadA bhaNati-krimanna zATakena ?, dRSTaM yadraSTavyaM colapaTTa eva bhavatu evaM tAvatsa colapaTTakaM prAhitaH / pazcAt bhikSAM na hiNDate, tadA AcAryAtrintayanti epa yadi bhikSAM na hiNDate tadA ko jAnAti kadAcit kiJcit bhavet 1, paJcAdekAkI kiM kariSyati 1 api ca-epa nirjarAM prApayitavyastatastathA kriyatAM yathA bhikSAM hiNDate, evamevAtmavaiyAvRtthaM, pazcAtparavaiyAvRtyamapi kariSyati, tato'nena sarve sAdhavo'lpasAgArikaM bhaNitAH ahaM vrajAmi yUyamekAkinaH samuddizeta purataH pituH taiH pratizrutaM tata AcA bhaNanti yUyaM samyak vRddhasya varttitAdhve ahaM grAmaM brajAmIti gatA AcAryAH, te'pi bhikSAM hiNDityA sarve ekAkinaH samuddizanti, sa cintayati mahAmeSa dAsyati For Prints Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~614~
Page #616
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 776 ], bhASyaM [ 123...] Avazyaka- Imo dAhi, ekkovi tasse na dei, aNNo dAhiti, esa varAo kiM labhai ?, aNNo dAhiti, evaM tassa na keNai kiMcivi dinnaM, tAhe Asuruto na kiMcivi Alave, ciMtei-kalaM tAva eDa putto mama, to pekkha ee jaM pAvemi, tAhe bIyadivase // 306 // AgatA, AyariyA bhaNati kiha khantA ! vaTTiyaM bhe ?, tAhe bhaNai-yutta ! jai tumaM na hoto to'haM ekkaMpi divasa na jIvaMto, etevi je aNNe mama puttA nattugA ya te'vi na kiMci dinti, tAhe te AyarieNa tassamakkhaM aMbADiyA, teviya anbhuvagayA, tAhe AyariyA bhaNati - ANeha bhAyaNANi jA'haM appaNA santassa pAraNayaM ANemi, tAhe so khaMto ciMtei kaha mama putto hiMDai ?, logappagAso na kayAi hiMDiyapuco, bhaNai-ahaM caiva hiMDAmi, tAhe so adhpaNA khaMto niggato, so ya puNa ruddhisaMpuNNo cirAvi gihatyattaNe, so ya ahiMDato na yANai-kato dAraM vA avadAraM vA, tato soegaM gharaM avaddAreNa atigato, tattha taddivasaM pagataM vattelayaM, tattha gharasAmiNA bhaNito-kato avadhAraNa pavaiyao aiyao ?, Educato 3 artha dAsyati, eko'pi tasmai na dadAti, bhanyo dAsyati grupa varAkaH kiM kamate ?, amyo dAsyati, evaM tasmai na kenacikiditi dona |lapati, cintayati-kalye tAvadAyAtu putro mama, tarhi prekSadhvametAn yadhyApayAmi, tadA dvitIya divase AgatAH, AcAryA bhaNanti-kathaM pivaca taba, tadA bhaNati| putra ! yadi tvaM nAbhaviSyatamekamapi divasa mAjIviSyameve'pi ye'mthe mama putrA nahAratha te'pi na kiJciddadati, tadA te AcAryeNa tatsamakSaM nirbharitAH, te'pyabhyupagatavantaH, tadA AcAyAM bhajanti-Anayata pAtrANi yAvadahamAtmanA pituH pAraNamAnayAmi, tadA sa vRddhayati kathaM mama putro hiNDeta ?, chokapra kAzo na kadAcit diNDitapUrvaH, bhaNati ahameva dviNDe, tadA sa bhrAtmanA vRddho nirgataH sa ca punabdhisaMpUrNaH cirAdapi gRhasthatve, sa cAhiNDamAno na jAnAtikuto dvAraM vA'padvArA tataH sa ekaM gRhamapadvAreNAtigataH, tatra tadivase prakRtaM vartate, tatra gRhasvAminA bhaNitaH kuto'padvAreNa pranajita AyAtaH, "bhannadivasaM For Purina Pts at Use Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 615~ // 306 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #617
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) ACCESSOCTOR prata sUtrAka khateNa bhaNito-sirIe AyaMtIe kao dAra vA avadAraM vA?, yato atIti tato suMdarA, gihasAmiNA bhaNiyaM-deha se bhikkha. tattha lagA laddhA battIsaM, so te gheSaNa Agato, AloiyaM aNeNa, pacchA AyariyA bhaNati-tujhaM battIsa sIsA hohiMti paraMpareNa AvaliyAThAvagA, tato AyariehiM bhaNitA-jAhe tumbhe kiMci rAulAto lahaha visesaM taM kassa| NIdehI, bhaNai-bhaNANaM, evaM ceva amha sAhUNo pUyaNijjA, patesiM ceva esa paDhamalAbho dijau, sabe sAhaNa diNNA, tAhera puNo appaNo achAe uttiNNo, pacchA aNeNa paramannaM ghatamahusaMjutaM ANitaM, pacchA sayaM samudiho, evaM so appaNA ceva pahiDito laddhisaMpuSNo bahUNaM bAladukhalANaM AhAro jAto tattha ya gacche tiNi pUsamittA-ego baliyApasamitto. ego ghayapussamitto ego vatthapussa mitto, jo duzcalio so jharao, ghayapUsamitto ghataM uppAdeti, tassimA laddhI-davao4 | dabato ghataM uppAdeyacaM, khettao ujeNIe, kAlato jehAsAdesu mAsesu, bhAvato egA dhijjAiNi guviNI, tIse bhattuNA vRddhena bhaNita:-zriyA AyAntyAH kuto dvAraM vA apahAraM thA, yata bhAyAti tataH sundarA, gRhasvAminA bhANitaM-dehi bhasai bhikSA, tatra modakA labdhA | dvAtriMzat , sa tAn gRhItvA'prAtaH, Alocitamanena, pazcAdAcAryA bhaNanti-yuSmAkaM dvAtriMzacchiSyA bhaviSyanti parampara keNAvalikAsthApakAH, tata AcAyamaigitA:-yadA yUyaM kacit rAjakullAt sabhadhvaM vizeSa taM kamai datta!, bhaNati-bAhmaNebhyaH, evamevAsmAkaM sAdhavaH pUjanIyAH, etebhya evaiSa prathamalAmo dIyatA, sarve sAdhumyo icAH, tadA punarAtmano'yotINaH, pakSAbanena paramAnaM dhRtamadhusaMyuktamAnItaM, pazcAtsvayaM samuriSTaH, evaM sa Atmanaiva mahiNDito labdhisaMpUrNoM |bahUnAM vAladurbalAnAmAdhAro jAtaH / sanna paga trayaH puSpamitrA:-eko duIlikApuSpa mitra eko ghRtapuSpamitra eko vasapuSpamitraH, yo durthalikA sa smArakA, ghRta puSpamitro ghRtamutpAdayati,tasyeyaM ridhaH-dRvyato dhyato ghRtamutpAdayitavya kSetrata umAyinyA kAlato jyeSThApADayomAMsayoH, bhAvata ekA dhigjAtIyA gucI, tasyA bhI dIpa anukrama T 1963-6 Santainid and muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~616~
Page #618
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) Avazyaka // 307 // prata sutrAMka thovaM thovaM piMDateNa chahiM mAsehiM vArao ghatassa uppAito, varaM se viyAiyAe uvajujihititti, teNa ya jAiyaM, annaM yavRttiH natthi, taMpi sA hahatuhA dijA, parimANato jattiyaM gacchassa uvajujjai, so ya ziMto ceva pucchai-kassa kittieNaM ghaeNaM || vibhAgaH1 kaja, jattiyaM bhaNati tattiyaM ANei / batthapussamittassa puNa eseca laddhI vatthesu uppAiyabaesu, davato vatthaM, khettato vaidise mahurAe vA, kAlato vAsAsu sItakAle bA, bhAvao jahA ekA kAvi raMDA tIe dukkhadukkheNa chuhAe maraMtIe kattijaNa ekA potto vuNAviyA kalaM niyaMsehAmitti, etyaMtare sA pussamitteNa jAiyA hatuhA dijA, parimANao |sabassa gacchassa upAeti / jo dubaliyapussamitto teNa navavi pubA ahijiyA, so tANi divA ya rattI ya jharati, evaM 6|| |so jharaNAe dubalo jAto, jai so na jhareja tAhe tassa sarva ceva pamhusai, tassa puNa dasapure ceva niyallagANi, tANi | puNa rattavaDovAsagANi, AyariyANa pAsa aliyaMti, tato tANi bhaNati-amha bhikkhuNo jhANaparA, tubhaM jhArNa natthi, so soka piNmayatA pahimAMsapeTo ghRtasya utpAditaH, varaM tasyAH prastAyA apayujyate iti, tena ca yAcitam, bhanyajAli, sadapi sA hastuzA dadyAt, parimANato yAbadlayopayujyate, sa ca nirgameva pRcchati-kassa kiyatA mRtena kAryam, vAvagaNati tAvadAnayati / vakhapuSpamitrasya punareva sabdhiH vopUrapAdavitavyeSu, dravyato vastraM kSetrato vaideze madhurAyAM vA, kAlato varSAsu zItakAle vA, bhAvato yathA ekA kA'pi vidhavA tayA bhatiduHkhena kSudhA // 307 // briyamANayA kartavitvA ekaM vastraM vAyitaM kalye paridhAsya iti, atrAntare sA puNamitreNa vAcisA hRSTapuSTA dadyAt, parimANato yAbaddacchasya sarvakha utpaadyti| yo duIlikApuSpamitratena nabApi pUrvANi adhItAni, satAni divA rAtrI ca sArata, evaM samaraNena durvalo jAtA, yadi sana maret tadA tasya sarvameva vismarati, tasya punardazapure eva nijakAH, te punA raktapaTopAsakAH, AcAryANAM pAH Agacchanti (pArthamAbhayanti) tataste bhaganti-asmAkaM bhikSavo dhyAnaparAH, yuSmAkaM dhyAnaM nAsti, dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~617~
Page #619
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [776], bhASyaM [123...] AyariyA bhaNati-amha jhANaM, esa tumbha jo nielao dubbaliyapustamitto esa jhANeNa caiva dubbalo, tANi bhaNaMtiesa gihatyattaNe niddhAhArehiM balio, iyANiM natthi, teNa dubbalo, Ayario bhaNai esa neheNa viNA na kayAi jemei, tANi bhaNaMti-kato tumbhaM neho ?, AyariyA bhaNati ghatapUsamitto ANei, tANi na pattiyaMti, tAhe AyariyA bhaNatiesa tumha mUle kiM AhArettAito ?, tANi bhaNati niddhapesalANi AhArettAito, tesiM saMbohaNAe gharaM tANaM visajjio, ettAhe deha, taheva dAu~ payattANi, so'vi jharai, taMpi najjai chAre chubbhai, tANi gADhayaraM deti, tato niviNNANi, tAhe bhaNio-ettA he mA jharau, aMtapaMtaM ca AhArei, tAhe so puNo'vi porANasarIro jAto, tAhe tANa uvagataM, dhammo kahio, sAvagANi jAyANi / tattha ya gacche ime cattAri jaNA pahANA taMjahA- so caitra dubbaliya samitto viMjho phaggurakkhito goDAmAhilotti, jo viMjho so atIva mehAvI, sutatthatadubhayANaM gahaNadhAraNAsamatyo, so puNa suttamaMDalIe 1 AcAyAM bhaNanti asmAkaM dhyAnam, eSa yuSmAkaM yo nijako duvailikApuSyamitra eSa dhyAnenaiva durbalaH, te bhaNanti-epa gRhasthAyeM khigdhAhArailikaH, idAnIM nAsti, tena durbala, AdhArthI bhaNati eSa snehena vijJAna kadAcit jemati, te bhaganti kuto yuSmAkaM snehaH, AcAryA bhaNanti ghRtapuSpamitra Anayati, tena pratiyanti tadA AcAryA bhaNanti puSa yugmAkaM mUle kimAhRtavAn ?, te bhaNanti khigdhapezakhAni AhatavAn teSAM saMbodhanAya gRhe teSAM visRSTaH, adhunA datta, saMdhaiva dAtuM pravRttAH, so'pi samarati, tadapi jJAyate kSAre kSipyate (yathA ), te gADhataraM dadati, tato nirviNNAni tadA bhaNitaH adhunA mA sArSIH, antaprAntaM cAhArayati, tadA sa punarapi purANazarIro jAtaH, tadA teSAmupagataM, dharmaH kathitaH, zrAvakA jAtAH / tatra ca gacche ime catvAro janAH pradhAnAkhavathAsa eva duvailikApuSpamitraH vindhyaH phalgurakSitaH goSThasAhila iti, yo vindhyaH so'tIva medhAvI, sUtrArthatadubhayAnAM praNavAraNAsamarthaH, sa punaH sUtramaNDalyAM For Purana Prsteny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 618~
Page #620
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776], bhASyaM [123...] (40) RSS R hAribhadrIyavRttiH prata sutrAMka Avazyaka- visUraha jAva parivADI AlAvagassa ei tAva palibhajai, so Ayarie bhaNai-ahaM suttamaMDalIe visurAmi, jao cireNa AlAvago parivADIe ei, to mama vAyaNAyariyaM deha, tato AyariehiM dubaliyapussamitto tassa vAyaNAyario diNNo, // 308 // tato so kaivi divase vAyaNaM dAUNa Ayariyamuvar3ito bhaNai-mama vAyaNaM deMtassa nAsati, jaM ca saNNAyaghare nANuppe-15 dahiyaM, ato mama agjharaMtassa navamaM purva nAsihiti, tAhe AyariyA ciMteti-jai tAva eyarasa paramamehAvissa evaM jhara-5 tassa nAsai annassa ciranaI ceva-atisayakaovaogo matimehAdhAraNAiparihINe / nAUNa saMsapurise khettaM kAlANubhAvaM ca // 1 // so'NuggahANuoge vIsuM kAsI ya suyavibhAgeNa / suhagahaNAdinimittaM gae ya suNimUhiyavibhAe // 2 // savisayamasaddahatA nayANa tamattayaM ca geNhaMtA / mannaMtA ya viroha appariNAmAipariNAmA // 3 // gacchija mA hu miccha pariNAmA ya suhamA'ibahubheyA / hojA'sattA ghecU Na kAlie to nyvibhaago||4|| yaduktam-'anuyogastataH kRtazcaturDe' ti, tatrAnuyogacAturvidhyamupadarzayannAha mUlabhASyakAra: viSIdati yAvat paripATyAlApakasAyAti tAvapratibhajyate, sa AcAryAn bhaNati-ahaM sUtramaNDalyAM viSIdAmi, yatazcireNAlApakaH paripATyA'' yAti sammA hA vAcanAcArya datta, tata AcAlikApuSpamitratama vAcanAcAryoM dattaH, tataH sa katicidapi divasAna vAdhanAM dAvAcAryamupasthito bhaNati-mama | vAcanAM dadato nazyati, yaca sajJAtIyagRhe nAnuprekSitam ato mamAsarato navamaM pUrva nakSyati, tadA AcAryAzcintayanti-yadi tAva devasya paramamedhAvina evaM sarato nazyati bhanyasya ciranaSTameva / kRtAtizayopayogo matimedhAdhAraNAbhiH parihINAn / jJAvA zeSapuruSAn kSetraM kAlAnubhAvaM c|| // so'nugrahAya | anuyogAn pRthak akAca zrutavibhAgena / sukhamahaNAdinimittai nayAMzca sunigRhitavibhAgAn // 2 // svaviSayamaavato navAnAM tanmAnaM ca gRhantaH / manyamA-15 nAzca virodhamapariNAmA atipariNAmAH (1)||2||gmt mA mithyAtvaM pariNAmAzca sUkSmA atibahubhedAH / bhaveyurazakA grahItuM na kAlike tato napavibhAgaH // 4 // dIpa SSICALENGAL anukrama MER Mandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~619~
Page #621
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [776...], bhASyaM [124] (40) prata sUtrAka 4 kAliyasuyaM ca isibhAsiyAItaioya sUrapaNNattI|savvoya diDivAo cautthao hoi aNuogo 124(mU.bhA) vyAkhyA-kAlikazrutaM caikAdazAGgarUpaM, tathA RSibhASitAni-uttarAdhyayanAdIni, 'tRtIyazca' kAlAnuyogaH, sa ca sUrya-| prajJaptiriti, upalakSaNAt candraprajJAtyAdi, kAlikazrutaM caraNakaraNAnuyogaH, RSibhASitAni dharmakathAnuyoga iti gamyate, 18 sarvazca dRSTivAdazcaturthoM bhavatyanuyogaH, dravyAnuyoga iti hRdayamiti gAdhArthaH // tatra RSibhASitAni dharmakathAnuyoga ityuktaM, tatazca mahAkalpazrutAdInAmapi RSibhASitatvAd dRSTivAdAduddhRtya teSAM pratipAditatvAd dharmakathAnuyogatvaprasaGga ityatastadapoddhAracikIrSayA''hajaM ca mahAkappasuyaM jANi ya sesANi cheyasuttANi / caraNakaraNANuogotti kAliyatthe uvagayAiM // 777 // | vyAkhyA-yacca mahAkalpazrutaM yAni ca zeSANi chedasUtrANi kalpAdIni caraNakaraNAnuyoga itikRtvA kAlikArthe | upagatAnIti gaathaarthH|| iyoNi jahA deviMdavaMdiyA ajarakkhiyA tahA bhaNNai-te viharaMtA mahuraM gayA, tattha bhUtaguhAe vANamaMtaraghare tthitaa| ito ya sakko devarAyA mahAvidehe sImaMdharasAmi pucchai nigodajIve, jAhe nioyajIvA bhagavayA vAgariyA tAhe dIpa anukrama idAnIM yathA devendravanditA ArakSitAstathA bhaNyate-te viharanto madhurAM gatAH, tatra bhUtagudAyA~ vyantaragRhe sthitAH / itazca zako devarAjo mahAvidedeSu sImandharasvAminaM pRcchati nigodajIvAn , badA nigodajIvA bhagavatA vyAkRtAsadA JAMESH Handiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: anuyogasya catur bhedA: ~620~
Page #622
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [777], bhASyaM [124...] (40) prata Avazyaka- bhaNai-asthi puNa bhArahe vAse koi jo nioe vAgarejA, bhagavatA bhaNitaM-asthi ajjarakkhito, tato mAhaNarUveNa hAribhadrI [dA so Agato, taM ca therarUvaM kareUNa pacaiemu niggaesu atigato, tAhe so vaMdittA pucchai-bhagavaM! mama sarIre mahala-IIyavRttiH vAhI imo, ahaM ca bhattaM paJcakkhAeja tato jANaha mama kettiya AUyaM hojA?, javiehiM phira bhaNiyA AUseDhI, vibhAgA1 tattha uvauttA AyariyA jAva pecchaMti A varisasatamahiyaM do tinni vA, tAhe ciMtei-bhAraho esa maNusso na bhavai, vijAharo vA vANamaMtaro vA, jAva do sAgarovamAI ThitI, tAhe bhamuhAo hatthehi ukkhivittA bhaNai-sako bhavANaM, tAhe sarva sAhai-jahA mahAvidehe mae sImaMdharasAmI pucchito, ihaM camhi Agato, taM icchAmi souM nioyajIve, tAhe se kahiyA, tAhe tuTTho Apucchai-vaJcAmi ?, AyariyA bhaNaMti-acchaha muhuttaM, jAva saMjatA enti, ettAhe | dukkahA saMjAtA, thirA bhavaMti je calA, jahA ettAhe'vi deviMdA entitti, tato so bhaNati-jai te mamaM pecchaMti sutrAMka dIpa 28-%25%-05465%95 anukrama bhaNati-asti punarbhArate gharSa kazcit yo nigodAna pyAkuryAt ?, bhagavatA bhaNitam-asti AryarakSitaH, tato brAhmaNarUpeNa sa bhAgataH, tacca sthavirarUpa kRtvA pravrajiteSu nirgateSu atigataH, tadA sa bandisyA pRcchati-bhagavan ! mama dhArIre mahAn vyAdhirayam , ahaM ca bhaktaM pratyAsyAyAM tato jJApayata mama kiya| dAyurasti ?, yavikeSu kila bhaNitA AyuzreNiH, tatropayuktA AcAryA yAvatpazyanti AyurvarSazatamadhikaM he trINi vA, tadA cintayati-bhArata eSa manuSyo na bhavati, | vidyAdharo vA myantaro vA, yAvat re sAgaropame sthitiH, tadA dhruvau hastAbhyAmukSipya bhaNati-zako bhavAn, tadA sabai kathayati-yathA mahAvidedeSu mayA sImandharasvAmI pRSTaH, iha cAsvAgataH, tadicchAmi zrotuM nigodajIvAn , tadA tammai kathitAH, tadA tuSTa ApRSThati-vajAmi, bhAcAryA bhaNanti-viSThata muhUrta, yAvAsayatA AyAti, adhunA duSkathA saMjAtA, sthirA bhavanti ye calAH, yathA'dhunA'pi devendrA AyAntIti, tataH sa bhaNati-padi te mAM pazyanti. | // 309 // JAMERAMKunal Standiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~621 ~
Page #623
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 777 ], bhASyaM [ 124...] teNaM caiva appasattattaNeNa nidANaM kAhiMti to vaccAmi tato cindhaM kAuM vacca, tato sako tassa uvassayasta aNNahuttaM kAuM dAraM gato, tato AgatA saMjayA pecchati, kato eyassa dAraM ?, AyariehiM vAhiritA - ito eha, siddhaM ca jahA sakko Agato, te bhati-aho amdehiM na diTTho, kIsa na muhuttaM dharito ?, taM caiva sAhai-jahA appasattA maNuyA nidANaM kAhinti to pADiheraM kAUNa gato, evaM te deviMdavaMdiyA bhavati / te kayAi viharaMtA dasapuraM gayA, mahurAe akiriyAvAdI uhito, natthi mAyA natthi piyA evamAdinAhiyavAdI, tahiyaM ca natthi vAI, tAhe saMga saMghADao ajarakkhiyasagAsaM pesio, jugappahANA te, te AgaMtRRNa tesiM sAhiti, te ya mahallA, tAhe tehiM mAulo godvAmahilo pesio, tassa bAdaladdhI asthi, teNa gaMtUNa so vAdI viNiggihito, pacchA sAvagehiM goDAmAhilo dharito, tattheva vAsArataM Thito / itoya AyariyA ciMtaMti ko gaNaharo bhavejjA ?, tAhe NehiM dubbaliyapUsamitto samakkhito, jo puNa se sayaNavaggo tesiM 1 tenaivAlpasvatvena nidAnaM kariSyanti tato prajAmi, tavahiM kRtvA praja, tataH zakrastasya upAzrayasyAnyataH kRtvA dvAraM gataH, tata zrAgatAH saMyatAH pazyanti kuto dvArametasya ?, AcAryavyAhRtAH ita AyAta, ziSTaM ca yathA zakra AgatavAn, te bhaganti-aho asmAbhinaM dRSTaH kathaM na suTataH, tadeva kapayati yathA'lpasacyA manujA nidAnaM kariSyanti tat prAtIhArthaM kRtvA gataH, evaM te devendravanditA bhavanti / te kadAcit viharanto dazapuraM gatAH, mathurAyAmakriyAvAdI zathitaH nAsti mAtA nAsti pitA evamAdinAstikavAdI, tatra ca nAsti vAdI, tadA saMpena saMghATaka AryarakSitasakAzaM preSito yugapradhAnAste, tau Agatya tebhyaH kathayataH, te ca vRddhAH sadA taimatulo goSThamAhila: preSitaH, tasya vAdalabdhirakhi, tena gatvA sa bAdI vinigRhItaH pazcAt zrAvakaiH goThamA dilo rataH, tatraiva varSA sthitaH / itazcAcAryAzcintayanti ko gaNadharo bhavet ?, tadA tairduhikApuSpamitraH samAkhyAtaH (nirdhAritaH ), yaH punasteSAM svajanayastasya Education International For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH AryarakSitasyakathA madhye goSThA mAhila, phalgurakSita evaM durbalikA puSpamitrasya kathAnakaM ~622~ by Dig
Page #624
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [777], bhASyaM [124...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 310 // prata gohAmAhilo phaggurakkhito vA'bhimato, tato AyariyA sabai saddAvittA diiMtaM kariti-jahA tiNNi kuDagA-nippAvakuDo telakuDo ghayakuDotti, te tinivi hebAhuttA katA niSphAvA so'vi Niti, tellamavi nIti, tattha puNa avayavA laggati, dhitakuDe bahuM ceva laggai, evameva ajo! ahaM dubbaliyapUsamittaM prati suttatthatadubhaesu niSphAvakuDasamANo jAto, phaggura- kkhitaM prati telakuDasamANo, gohAmAhilaM prati ghatakuDasamANo, ato esa sutteNa ya atyeNa ya uvagato dubbaliyapUsamitto tubha Ayariobhavau, tehiM paDicchito, iyarovi bhaNio-jahA'haM vaTTio phaggurakkhiyassa godAmAhilassa ya tahA tumhehi vaTTiyavaM, tANivibhaNiyANi-jahA tumbhe mamavaTTiyANi tahA eyassa baDhejaha, aviya-ahaM kae vA akae vAna rUsAmi, esana khamahiti, to sutarAmeva eyassa vaTTejAha, evaM dovi vagge appAhettA bhatrsa paJcakkhAiuM devalogaM gtaa| goDAmAhileNavi sutaM jahAAyariyA kAlagatA, tAhe Agato pucchai-ko gaNaharo Thavio?, kuDagadihatoyasuto, tao so vIsuMpaDissae ThAiUNAgato sutrAMka dIpa % anukrama goSThamAdilaH phalgurakSito vA'bhimataH, tata AcAryAH sarvAn zabdayitvA dRSTAntaM kurvanti-yathA yaH kuTA:-niSpAvakuTastailakuTo pRtakuTa iti, te yo'pi arvAGmukhIkRtA niSpAvAH sarve'pi nirgagchanti, tailamapi nirgacchati, natra punaravayavA laganti, ghRtakuTe baDhera lagati, evamevAH ! bhaI durbalikApuSpamitra prati sUtrArthatadubhayeSu niSpAvakuTasamAno jAtaH, phalgurakSitaM prati tailakuTasamAnaH, goSThamAhilaM prati ghRtakuTasamAnaH, ata eSa sUtreNa cArthena copagato durcalikApuSpamitro yuSmAphamAcAryoM bhavatu, taiH pratIpsitaH, itaro'pi bhaNitaH-yathA'haM vRttaH kalagurakSite goTamAhile ca tathA tvaSA'pi varNitayaM, te'pi bhajitA:-yathA yUyaM mayi vRttAsAthaitasmin varSebhyam , apica-ahaM kRte vA bhakRte vA nArupameyana kSamipyate, tataH sutarAmevaitamin vartadhvam , evaM dvAvapi | vau~ saMdizya bhaktaM pratyAkhyAya devalokaM gatAH / goSThamAhilenApi zrutaM-yathA AcAryAH kAlagatAH, tadA AgataH pRcchati-ko gaNadharaH zrApitaH, kuTaTaSTAnta zrutA, tataH sa pRthag pratizraye sthitvA AgataH // 31 // JAMERautela landiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~623~
Page #625
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [777], bhASyaM [124...] (40) prata sUtrAka tesiM sagAsa, tAhe tehiM sahiM ambhuDito bhaNio ya-iha ceva ThAhi, tAhe necchai, tAhe so bAhiMThito aNNe buggAhei, te na sakati vuggAhe / ito ya AyariyA atthaporusiM kareMti, so na suNai, bhaNai ya-tunbhe'ttha nippAvayakuDagA, tAhe tima udviema viMjho aNubhAsai taM suNei, ahame kammappavAyapube kammaM vaNijjai, jahA kammaM bajjhai, jIvassa ya kammassax ya kaha baMdho?, ettha vicAre so abhiniveseNa annahA mannato parUvitoya niNhao jAotti // anena prastAvena ka ete 4AnihavA ityAzaGkA'panodAya tAn pratipipAdayiSurAhabahuraya paesa avvattasamucchAdugatigaabaddhiyA ceva / sattee NiNhagA khalu titthaMmi u bddhmaannss||778|| vyAkhyA-'bahuraya'tti ekasamayena kriyAdhyAsitarUpeNa vastuno'nutpatteH prabhUtasamayaizcotpatterbahuSu samayeSu ratAH-saktAH bahuratAH, dIrghakAladravyaprasUtiprarUpiNa ityarthaH 1 / 'padesa' tti pUrvapadalopAt jIvapradezAH pradezAH, yathA mahAvIro vIra iti, | jIvaH pradezo yeSAM te jIvapradezAH nivA, caramapradezajIvaprarUpiNa iti hRdayam 2 / 'avatta' tti uttarapadalopAdavyaktamatA avyaktAH, yathA bhImaseno bhIma iti, vyaktaM-sphuTa, na vyaktamavyaktam-asphuTaM mataM yeSAM te'vyaktamatAH, saMyatAdhavagame sandigdhabuddhaya iti bhAvanA 3 / 'samuccheda' ti prasUtyanantaraM sAmastyena prakarSacchedaH samucchedaH-vinAzaH, samucche teSAM sakAze, tadA nataiH saranyusthito bhaNitA-dahava tica, tadA necchati, tadAsa bahiHsthito'nyAn myuhAyati, tAn na zakroti nyuhrAhayitum / itavAcAryA arthapaurUSI kurvanti, sana phaNAMti, bhaNati ca-yUyamatra niSpAvakuTasamAnAH, tadA tethiteSu vindhyo'nubhASate sat mRNoti, aSTame karmapravAdapUrve karma vayate, yathA karma badhyate, jIyasya ca karmaNazca kathaM bandhaH !, anna vicAre so'bhinivezenAnyathA manyamAnaH prarUpayaMzca niDayo jAtaH iti / dIpa anukrama T JanEaineKaa Manfanmitrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | nihnavAH, teSAm sapta-matA:, teSAm nAmAni ityAdiH ~624 ~
Page #626
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [778], bhASyaM [124...] (40) Avazyaka- // 311 // prata sutrAka damadhIyate tadvedino vA tadadhIte tadvattI' (pA04-2-59) tyaN sAmucchedAH, kSaNakSayibhAvaprarUpakA iti bhAvArthaH hAribhadrI'duga'tti uttarapadalopAdekasamaye dve kriye samudite dvikriyaM tadadhIyate tadvedino vA dvaikriyAH, kAlAbhedena kriyAdvayAnubha yavRttiH vaprarUpiNa ityarthaH 5 / 'tiga' ti trairAzikA jIvAjIvanojIvabhedAtrayo rAzayaH samAhRtAH trirAzi tatprayojanaM yeSAM te vibhAgaH1 |rAzikAH, rAzitrayakhyApakA iti bhAvanA 6 / 'abaddhigA ceva' tti spRSTa jIvena ko na skandhava baddhamabaddham, aba meSAmasti vidanti yetyavaddhikAH, spRSTakarmavipAkaprarUpakA iti hRdayam 7 / 'sattete niNyA khalu titthaMmi u vaddhamANassa' ti saptaite nilavAH khalu, nihava iti ko'rthaH -svaprapaJcatastIrthakarabhASitaM nihate'rtha pacAdyaci (nandigrahipacA-15 dibhyolyuNinyacA pA0 3-1-134) ti nihnavo-mithyAdRSTiH, uktaM ca-"sUtroktasyaikasyApyarocanAdakSarasya bhavati nrH| mithyAdRSTiH sUtraM hi naHpramANaM jinAbhihitam // 1 // " khalviti vizeSaNe, kiM vizinaSTi-anye tu dravyali-1 Ggato'pi bhinnA boTikAkhyA iti, tIrthe varddhamAnasya, pAThAntaraM vA-etesi niggamaNaM vocchAmi ahANupubIe' tti gAthArthaH // sAmprataM yebhyaH samutpannAstAn pratipAdayannAhabahuraya jamAlipabhavA jIvapaesA ya tiisguttaao| avvattA''sADhAo saamuccheyaa''smittaao||779|| vyAkhyA-bahuratAH jamAliprabhavAH, jamAlerAcAryAt prabhavo yeSAM te tathAvidhAH, jIvapradezAca, tiSyaguptAdutpannAH, avyaktA ASADhAt, sAmucchedAH azvamitrAditi gaathaarthH|| gaMgAo dophiriyA chalugA terAsiyANa uppattI / therA ya gohamAhila puTTamavaddhaM parUviMti // 780 // dIpa anukrama // 31 // AMERIAL muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~625~
Page #627
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] ****** "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [780], bhASyaM [124...] vyAkhyA - gaGgAt dvaikriyAH, SaDulukAt trairAzikAnAmutpattiH, sthavirAzca goSThAmAhilAH spRSTamavaddhaM prarUpayanti, karmeti gamyate, 'puhamabaddhaM paruviMsu' vA pAThAntaraM tatazcAvaddhikA goSThAmAhilAt saJjAtA iti gAthArthaH // sAmprataM yeSu purepUtpannAsta ete nihnavAstAni pratipAdayannAha- sAthI usa puraM seviyA mihila ullugAtIraM / purimaMtaraMji dasapura rahavIrapuraM ca nagarAI // 781 // vyAkhyA - zrAvastI RSabhapuraM zvetavikA mithilA, ullukAtIraM puramantarakhi dazapuraM rathavIrapuraM ca nagarANi, nihavAnAM yathAyogaM prabhavasthAnAni, vakSyamANabhinnadravya liGgamithyAdRSTi boTikaprabhavasthAnarathavIrapuropanyAso lAghavArtha iti gAthArthaH // bhagavataH samupajAta kevalasya parinirvRtasya ca kaH kiyatA kAlena nihnavaH samutpanna iti pratipAdayannAha-codasa solasa vAsA codasavImuttarA ya doNNi sayA / aTThAvIsA ya duve paMcaiva sapA u coyAlA / / 782 / / vyAkhyA - caturdazapoDazavarSANi tathA 'codasavImuttarA ya donni saya tti caturdazAdhike dve zate viMzatyuttare ca dve zate, varSANAmiti gamyate, tathA'STAviMzatyadhike ca dve zate, tathA paJcaiva zatAni catuzcatvAriMzadadhikAni iti gAthArthaH // avayavArtha tu bhASyakAra eva pratipAdayiSyati // | paMca sayA culasIyA chaccaiva sayA NavottarA hoMti / NANuppattIya dube uppaNNA Nivvue sesA // 783 // vyAkhyA - pazca zatAni caturazItyadhikAni SaT caiva zatAni navottarANi bhavanti / jJAnotpatterArabhya caturdazapoDazavarSANi yAvadatikrAntAni tAvadatrAntare dvAvAdyAdutpannau utpannA nirvRtte bhagavati, yathoktakAle cAtikrAnte zeSAH Education intimation For Paints Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~ 626~
Page #628
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 312 // Jain Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [- / gAthA - ], niryuktiH [783], satyanyakAdaya iti, boTikaprabhavakAlAbhidhAnaM lAghavArthameveti gAthArthaH // adhunA sUcitamevArthaM mUlabhASyakRd yathAkramaM spaSTayannAha codasa vAsANi tathA jiNeNa uppADiyassa NANassA to bahurayANa diTThI sAbasthIe samuppaNNA // 125 // (mU0 bhA0 ) vyAkhyA - caturdazavarSANi tadA 'jinena' vIreNotpAditasya jJAnasya tato'trAntare bahuratAnAM dRSTiH zrAvastyAM nagaryo samutpanneti gAthArthaH // yathotpannA tathopadarzayan saGgrahagAthAmAha- bhASyaM [ 125 ] | jeTTA sudaMsaNa jamAliDaNojja sAvasthiteMbuguJjANe / paMcasayA ya sahassaM DhaMkeNa jamAli mosUNaM // 126 // ( mU0 bhA0 ) vyAkhyA - kuNDapuraM nagaraM tattha jamAlI sAmissa bhAiNijjo, so sAmissa mUle paMcasaya parivAro paJcaio, tassa bhajjA sAmiNo duhitA, tIse nAmANi jeDatti vA sudaMsaNatti vA aNojjatti vA sAvi sahastaparivArA aNupabaiyA, jahA paNNattIe tahA bhANiyavaM, ekkArasaMgA ahijjiyA, sAmi ApucchiUNa paMcasaya parivAro jamAlI sAvattha gato, tattha teMduge ujjANe koie ceie samosaDho, tattha se aMtapaMtehiM rogo uppanno, na tarai nisanno acchiuM, to samaNe bhaNiyAio - sejjAsaMthArayaM kareha, te kAumAraddhA // atrAntare jamAlirdAhajvarAbhibhUtastAn vineyAn papraccha-saMstRtaM na kuNDapuraM nagaraM tatra jamAliH svAmino bhAgineyaH sa svAmino mUle paJcazataparIvAraH prabrajitaH, tasya bhAryA svAmino duhitA, tasyA nAmAnijyeSTheti vA sudarzaneti vA anavadyeti vA, sA'pi sahasraparivArA anuprabrajitA, yathA prajJaptau tathA bhavitavyam, ekAdazAjJAnyadhItAni, svAminamA pRcchaya paJcazataparIvAro jamAliH zrAvastIM gataH tatra tinduka udyAne koke caiye samayasRtaH tatra tasyAntaprAntai roga utpannaH na zaknoti niSaNNaH khAtuM tataH zramajAnU bhavitavAn zayyAsaMstArakaM kuruta, te karttumArabdhAH. For Port Only ~ 627 ~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 312 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH jamAlI- prathama nihnavasya kathAnakaM
Page #629
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], (40) bhASyaM [126] prata sUtrAka veti ?, te uktavantaH-saMstRtamiti, sa costhito jigamiSurardhasaMstRtaM dRSTvA kruddhaH, siddhAntavacanaM smRtvA 'kriyamANaM kRta'-18 ISI mityAdi karmodayato vitathamiti cintayAmAsa, 'kriyamANaM kRta' mityetad bhagavadvacanaM vitartha, pratyakSaviruddhatvAt , azrA-15 vaNazabdavacanavat , pratyakSaviruddhatA cAsyArdhasaMstRtasaMstArAsaMstRtadarzanAt , tatazca kriyamANatvena pratyakSasiddhena kRtatvadha-4 |mo'panIyata iti bhAvanA, tato yadU bhagavAnAha tadanRtaM, kintu kRtameva kRtamiti, evaM paryAlocyaivameva prarUpaNAM cakAreti, sa cetthaM prarUpayana svagacchasthavirairidamuktaH-he AcArya ! 'kriyamANaM kRta' mityAdi bhagavadvacanamavitathameva, nAdhyakSaviruddhaM, yadi kriyamANaM kriyAviSTaM kRtaM neSyate tataH kathaM prAk kriyA'nArambhasamaya iva pazcAdapi kriyA'bhAve tadiSyata iti, sadA prasaGgAt , kriyA'bhAvasyAviziSTatvAt , tathA yaccoktaM bhavatA 'arddhasaMstRtasaMstArAsaMstRtadarzanAt ' tadapyayuktaM, yato yad yadA yatrAkAzadeze vastramAstIyate tattadA tatrAstINameva, evaM pAzcAtyavastrAstaraNasamaye khalvasAdhAstIrNa eva,13 dAviziSTasamayApekSINi ca bhagavadvacanAni, ato'doSa iti // evaM so jAhe na paDivajaha tAhe kei asadahatA tassa bayaNa gayA sAmisagAsaM, aNNe teNeva samaM ThiyA, piyardasaNAvi, tattheva DhaMko nAma kuMbhagAro samaNovAsao, tattha ThiyA, sA | vaMdituM AgayA, taMpi taheva paNNaveda, sA ya tassANurAeNa micchasaM vipaDivaNNA, ajANaM parikahei, taM ca DhaMka bhaNati, so jANati-esA'vi vippaDivaNNA nAhabaeNaM, tAhe so bhaNati-samma ahaM na yANAmi evaM visesataraM, aNNayA evaM sa yadA na pravipazyate tadA kecidadhatamasya vacanaM svAmisakAzaM gatAH, manye tenaiva samaM sthitAH, priyadarzanA'pi, tatraiva bar3o nAma kumbhakAraH zramaNopAsakaH, tatra sthitA, sA vanditumAgatA, sAmapi tathaiva prajJApayati, sA ca tasyAnurAgeNa mithyAtvaM vipratipannA, bhAryAbhyaH parikathayati, saMcara bhaNati, sa jAnAti-eSA'pi vipratipannA nAthavacanena, tadAsa bhaNati-samyagaI na jAnAmi etat vizeSataram, sampadA dIpa anukrama JAMEaration Horary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~628~
Page #630
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 313 // Jus Educati "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 783...], bhASyaM [ 126 ] kayAI sajjhAyaporusiM karei, tato DhaMkeNa bhAyaNANi upattaMteNa tatohutto iMgAlo chUDho, tato tIse saMghADIe egadeso daDo, sA bhaNai sAvaya ! kiM te saMghADI daDA ?, so bhaNai-tumbhe caiva paNNaveha jahA dajjhamANe aDDe, keNa tubbha saMghADI dahA ?, tato sA saMbuddhA bhAi - icchAmi samaM paDicoyaNA, tAhe sA gaMtUNa jamAliM paNNaveha bahuvihaM, so jAhe na paDivajjai tAhe sA sesasAhuNo ya sAmiM caiva uvasaMpaNNAI, itaro'vi egAgI aNAloiyapaDikaMto kAlagato // epa sahahArthaH, akSarANi tvevaM nIyante, jeThThA sudaMsaNA aNojati jamAligharaNIe nAmAI, sAvatthIe nayarIe teMdugujjANe jamAlissa esA diTThI uppaNNA, tattha paMcasayA ya sAhUNaM sahassaM ca saMjaINaM, etesiM je sataM Na paDivuddhaM taM DhaMkeNa paDivohiyaMti vakkasesaM, jamAliM mottUNaMti // anye tvevaM vyAcakSate - jeThThA mahattarigA sudaMsaNA'bhihANA bhagavato bhagiNI, tIse jamAlI putto, tassa aNNojA nAma bhagavato duhitA bhAriyA // zeSaM pUrvavat / gataH prathamo nihnavaH, sAmprataM dvitIyaM pratipAdayannAha - 3 kadAcitsvAdhyAyaparUpa karoti tato una bhAjanAnyudarttayatA tato'GgAraH kSiptaH, tatastasyAH saMdhAvyA ekadezo dagdhaH, sA bhaNati zrAvaka ! kiM vayA saMghATI dagdhA ? sa bhagati-yUyameva prajJApayata yathA dadyamAnamadagdhaM kena yuSmAkaM saMghATI dagdhA ? tataH sA saMbuddhA bhagati icchAmi samyak praticodanAM, tadA sA gatvA jamAli prajJApayati bahuvidhaM sa yadA na pratipadyate sadA sA zeSasAdhavazca svAminamevopasaMpannAH, itaro'pi ekAkyanAthocitamatikrAntaH kALagataH / 2 jyeSThA sudarzanA anavaceti jamAli gRhiNyA nAmAni zrAvasyAM nagaryo tindukoyAne jamAlereSA dRSTipannA, tatra paJcazatAni ca sAdhUnAM sahasraM ca saMya tInAM eteSAM ye svayaM na pratibuddhAste una pratibodhitA iti vAkyadoSaH, jamAli musveti / anye tvevaM vyAcakSate - jyeDA mahatarA sudarzanAbhidhAnA bhagavatto bhaginI, tasthA jamAtiH putraH, tasya anavadyA nAma bhagavato duhitA bhAryA / For Parnasse Only hAribhadrIyavRtti vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~629~ // 313 //
Page #631
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [127] (40) prata sUtrAka solasa vAsANi tayA jiNeNa uSpADiyassa NANassa / jIvapaesiyadichI usamapuraMmI smuppnnnnaa||127||(bhaa0) vyAkhyA-poDaza varSANi tadA jinenotpAditasya jJAnasya jIvapradezikadRSTistata RSabhapure samutpannA iti gaathaarthH| kathamutpannA rAyagiha nagaraM guNasilayaM ceiya, tattha vasU nAmAyario codasapuSI samosaDho, tassa sIso tIsagutto nAma, so AyappavAyapuve imaM AlAvayaM ajjhAvei-ege bhaMte ! jIvapaese jIvetti vattavaM siyA, no iNamaDhe samahe, evaM do jIvapaesA tiNi saMkhejA asaMkhejA vA, jAva egeNAvi padeseNa UNo No jIvotti vattavaM siyA, jamhA kasiNe paDipuNNe logAgAsapadesatulapaese jIvetti vattava' mityAdi, eSamajjhAvito mithyAtvodayato vyusthitaH sannitthamabhihitavAnyadyekAdayo jIvapradezAH khalvekapradezahInA api na jIvAkhyAM labhante, kintu caramapradezayuktA evaM labhanta iti, tataH sa evaikaH pradezo jIva iti, tadbhAvabhAvitvAt jIvatvasyeti, sa khalvevaM pratipAdayan guruNoko-naitadevaM, jIvAbhAvaprasaliGgAt, katham !, bhavadabhimato'ntyapradezo'pyajIvaH, anyapradezatulyaparimANatvAt , prathamAdipradezavat, prathamAdipradezo zivA jIvaH, zeSapradezatulyaparimANatvAd, antyapradezavat, na ca pUraNa itikRtvA tasya jIvatvaM yujyate, ekaikasya pUraNatvAvizeSAd, ekamapi vinA tasyAsampUrNatvamityevamapyukto yadAna pratipadyate tohe se kAussaggo kato, evaM so bahahiM rAjagRha nagaraM guNazILaM cailAM, tatra vasunAmA AcAryazcaturdazapUrvI samavasUtaH, tasya ziSyastiSyagupto nAma, sa bhAtmapravAdapUrve imamAlApa madhyeti-eko | bhadanta ! jIvapradezo jISa iti vaktavyaM syAt ?, naiSo'rthaH samarthaH, evaM dvau jIvapradezau trayaH saMkhyeyA asaMkhyeyA vA, yAvadekenApi pradezenono na jauya iti | vaktavyaM syAt , yasmAt kRtvapratipUrNakSokAkAzAnadezatulyapradezo jIva iti vaktavya" evamadhIyAnaH / 2 tadA tastha kAyotsargaH kRtaH, evaM sa bahubhira dIpa anukrama O niorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | tiSyagupta - vitiya nihnavasya kathAnaka ~630~
Page #632
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [127] (40) Avazyaka sAyavRttiH // 314 // prata asanbhAvabhAvaNAhi~ micchattAbhiniveseNa ya appANaM ca paraM ca tadubhayaM ca buggAhemANo vuSpAemANo gato AmalakappaM nagari . .. tastha aMcasAlavaNe Thito, tattha mittasirI nAma samaNovAsao, so jANai-jahesa niNhao, aNNayA kayAi tassa saMkhaDI jAtA, tAhe teNa nimaMtio-tubbhehiM sayameva gharaM AgaMtavaM, te gatA, tAhe tassa nivihassa viulA khajjagavihI nINitA,vibhAgaH 1 tAhe so tAo ekekAo khaMDaM khaMDaM dei, evaM kUrassa kusaNassa vatthassa, pacchA pAdesu paDito, sayaNaM ca bhaNai-eha |vaMdaha, sAha paDilAbhiyA, aho ahaM dhaNNo sapuNNo jaM tumbhe mama gharai sayamevAgatA, tAhe te bhaNaMti-kiM dharisiyAmo amhe evaM tume !, so bhaNati-sasiddhateNa tumhe mayA paDilAbhiyA, jai navaraM vaddhamANasAmissa taNaeNa siddhateNa paDilAbhemi, tattha so saMbuddho bhaNai-icchAmi ajo! samma paDicoyaNA, tAhe pacchA sAvaeNa vihiNA paDilAbhito, micchAmi dukkaDaM ca kata, evaM te so saMbohiyA, Aloiya paDikatA viharati // amumevArthamupasaMjihIrgharAha sutrAMka MC - dIpa anukrama 10sadbhAvodbhAvanAmirmidhyAvAbhinivezena cAtmAnaM paraM ca tadubhayaM ca vyuhAvan vyutpAdayan gata AmalakarUpAM nagarauM, taba bhAmrazAlabane sthitaH, tatra mitrazrInAma | |zramaNopAsakaH, sa jAnAti-vayaSa mizaH bhanyadA kadAcit tasya(gRhe)saMsaddhI jAtA, tadA tena nimantritaH-yuSmAbhiH svayameva gRhamAgantavyaM,te gatAH, tadA tasva| niviSTasya vipula vAcakavidhirAnItaH, tadA sa tasmAt ekaikasmAt khaNDaM khaNDaM dadAti, evaM kUrakha kusipAya (vyAnarUpa) vanasya, pazcAtpAdayoH patitaH,IKIM31 svajanaM ca bhaNati-AyAta bandadhvaM, sAdhavaH pratikAbhitAH, aho ahaM dhanyaH sapuNyo yatsvayaM yUSameva mama gRhamAgatAH, tadA te bhaNanti-dhirSitAH so vayamevaM vayA, sa bhaNati-svasiddhAntena yUyaM mayA pratikAbhitAH, yadi paraM vardhamAnasvAmisatkena siddhAntena pratilambhayAmi, rAtra sa sambuddho bhaNati-dacchAmyArya samyak praticodanA, sadA pazcAt zrAvakena vidhinA pratikambhito, mithyA me duSkRtaM ca kRtam, evaM te sarve saMbodhitAH, bhAlocitapratikAmtA viharanti / / Hiandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~6314
Page #633
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], (40) bhASyaM [128] --- - prata sUtrAka rAyagihe guNasilae vasu codasapuci tiisguttaao| AmalakappA NayarI mittasirI kUrapiMDAI ||128||(bhaakaakaa | vyAkhyA-asyAH prapaJcArtha ukta eva, akSaragamanikA tu usapuraMti vA rAyagihaMti vA egaThA, tattha rAyagihe guNasilae ujjANe vasu coddasapubI Ayario samosaDho, tassa sIsAo tIsaguttAo esA diTThI samuppaNNA, so micchattAbhibhUo AmalakappA nAma nayarI taM gao, mittasirI sAvao, teNa kUrapuvagAdi [dezIyavacanatvAt karasikthAdinetyarthaH dihiM paDibohiutti // gato dvitIyo nihnavaH, sAmprataM tRtIyaM pratipAdayannAha coddA dovAsasayA taiyA siddhiM gayassa vIrassa / azvattayANa diTThI seyaviyAe samupapannA / / 129 / / (bhA.) __vyAkhyA-caturdazAdhike dve varSazate tadA siddhiM gatasya vIrasya tato'vyaktakadRSTiH zvetanyAM nagaryA samutpanneti gAthArthaH // kathamutpannA seyaviyAe nayarIe polAse ujjANe ajjAsADhA nAmAyariyA samosaDhA, tesiM sIsA bahave AgADhajoga paDiyannA, sa evAyario tesiM vAyaNAyario, anno tattha natthi, te ya rati hiyayasUleNa mayA sohamme IN naliNigumme vimANe devA uvavannA, ohiM pauMjaMti, jAva pecchati taM sarIragaM, te ya sAhU AgADhajovAhI, tevi na RSabhapuramiti vA rAjagRhamiti vA ekAyauM, taba rAjagRhe guNazIla adyAne vasuzcaturdazapUrvI bhAcAryaH samavastaH, tasya ziSyAtriSyaguptAt eSA dRSTi: samutpanA, sa midhyAtvAbhibhUta mAmalakalpA nAma nagarI tAM gataH, minI bAvakaH, tena kUrasikthAdidRSTAntaH pratiyodhita iti / 2 zvetavikAyo nagayoM polAsamudyAnamAryASADhA nAma AcAryA samavastAH, teSAM ziSyA yahava bhAgAdayoga pratipadAH, sa evAcArthasteSAM vAcanAcAryaH, anyastantra nAsti, te ca rAtrI hRdayazUlena mRtAH saudharma nalinIguzme vimAne devA utpannAH, avadhi prayuJjanti, yAcasprekSante tacchIrakaM, te ca sAdhava mAgAdayogavAhinasve'pi na dIpa anukrama AMERA N amibrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: avyaktamata rUpa tRtIya nihnava saMbaMdhe ASADhAcAryasya kathAnaka ~632 ~
Page #634
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [129] (40) Avazyaka // 315 // prata sutrAMka yANaMti-jahA AyariyA kAlagatA, tAhe taM ceva sarIragaM aNuppavisittA te sAhuNo uhaveti, verattiya kareha, evaM teNa| hAribhadrItasiM divapabhAveNa lahuM ceva sAriyaM, pacchA so te bhaNai-khamaha bhaMte ! jaMbhe mae assaMjaeNa vaMdAviyA, ahaM amugadi-IRTAN vibhAga:1 vase kAlagato, tujhaM aNukaMpAe Agato, evaM so khAmettA paDigato, tevi taM sarIraMga chaDDeUNa ciMteti-eciraM kAlaM | 4 / assaMjato vaMdito, tato te avattabhAvaM bhAveti-ko jANai kiM sAhU devo vA ? to na vaMdaNijjotti / hojjAsaMjatanamaNaM hoja musAbAyamamugotti // 1 // theravayaNaM jadi pare saMdeho ki surotti / sAhutti deve kaha na saMkA kiM so devo adevotti // 2 // teNa kahietti va matI devo'haM svadarisaNAo ya / sAhutti ahaM kahie samANarUvaMmi kiM saMkA ? // 3 // devassa va kiM vayaNaM saccaMti na sAharUvadhArissa / na paropparaMpi baMdaha jaM jANatAvi jayayotti // 4 // evaM bhaNNamANAvi jAhe| |Na paDivajaMti tAhe ugghADiyA, tato viharatA rAyagiha gayA, tattha moriyavaMsapasUo balabhaddo nAma rAyA samaNovAsao, jAnanti-yathA bhAcAryAH kAlagatAH, tavA tadeva zarIramanupravizya tAn sAdhUnutthApayanti, vairAdhikaM kurata, evaM tena teSAM divyaprabhAveNa kaSveva | sArita, pazvAsa tAn bhaNati-kSamadhyaM bhadantAH! yanmayA bhavanto'saMyatena vanditAH, ahamamukaSmin divase kAlagataH, yuSmAkamanukampacA bhAgataH, evaM sa kSamavisvA pratigataH, te'pi taccharIrakaM vaktvA cintayanti-iyaciraM kAlamasaMvato banditaH, tataste'vyaktabhAvaM bhAvayanti-ko jAnAti kiM sAdhudevo vA!, tato na bandanIya iti / bhavedasaMyatanamanaM bhavensapAvAdo'suka iti // 1 // sthaviravacanaM yadi parasmin saMdevaH kiM sura iti / / sAdhuriti deve kathaM na zAhA! kiM / // 315 // sa devo'deva iti // 2 // tena kathita iti ca matidevo'haM rUpadarzanAca / sAdhurahamiti kavite samAnarUpe kA pAyA // 3 // devasyaiva kiM vacanaM satyamiti na sAdhurUpadhAriNaH / na parasparamapi vambadhvaM yajAnAnA api yataya iti // 1 // evaM bhagyamAnA api yadAna pratipacante tadoghATitAH, sato biharanto rAjagRhaM |gatAH, tatra mauryavaMzaprasUto balabhadro nAma rAjA zramaNopAsakaH, dIpa anukrama AMERIMARS ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~633~
Page #635
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [129] (40) prata sUtrAka teNa te AgamiyA-jahA ihamAgatatti, tAhe teNa gohA ANattA-vaccaha guNasilagAto pavaiyae ANeha, tehiM ANItA, raNNA purisA ANattA-sigdhaM ete kaDagamaddeNa mAreha, tato hatthI kaDagehi ya ANIehiM te pabhaNiyA-amhe jANAmo jahA tuma sAvao, to kahaM amhe mArAvihi ?, rAyA bhaNai-tumhe corA Nu cAriyA Nu abhimarA Nu?, ko jANai?, te bhaNaMti| amhe sAhuNo, rAyA bhaNai-kiha tumbhe samaNA?,jaM abattA paropparassavi na vaMdaha, tumbhe samaNA vA cAriyAvA?, ahaMpi sAvago vA na vA?, tAhe te saMbuddhA lajjiyA paDivannA nissaMkiyA jAyA, tAhe aMbADiyA kharehiM mauehi ya, saMbohaNahAe tumbhaM imaM mae eyANurUvaM karya, mukkA khAmiyA y|| amumevArthamupasaMharanAhaseyavi polAsADe joge tadivasahiyayasUle ya / sohaMmiNaliNigumme rAyagihe muriya valabhadde ||130||(bhaa0) vyAkhyA-zvetavyAM nagaryo polAse udyAne ASADhAkhya AcAryaH, yoga utpATite sati tadivasa eva hRdayazUle ca, utpanne mRta iti vAkyazeSaH, sa ca saudharma kalpe nalinigulme vimAne, samutpadyAvadhinA pUrvavRttAntamavagamya vineyAnAM dIpa anukrama tena te jJAtA-yathehAgatA iti, tadA tena ArakSA AjJaptA-bajata guNazIlAt prabajitAn Anayata, rAnItAH, rAjJA puruSA AjJaptAH-zIghrametAna kaTakamadana mardayata, tatohastiSu kaTakeSu cAnIteSu ne prabhaNitA:-vayaM jAnImo yathA tvaM zrAvakaH, tat kathaM masAn mAraviSyasi ?, rAjA bhaNati-yUrya caurA nu cArikA nu mabhimarA nu', ko jAnAti !, te bhaNanti-vayaM sAdhavaH, rAjA bhaNati-kathaM ghUrya zramaNAH , badavyatAH parasparamapi na bandavaM, yUyaM zramaNA vA cArikA vA! ahamapi zrAvako vA na thA?, tadA te saMbuddhA najitAH pratipannA nizzaddhitA jAtAH, tadA nibhasitAH kharadubhizna, saMbodhanArthAya yuSmAkaM mayedametadanurUpa kRtaM, muktAH kSAmitAba Jantaintain Raniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~634~
Page #636
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [130] (40) Avazyaka- // 316 // prata sUtrAMka yogAn sAritavAniti vAkyazeSaH, suralokagate tasminnavyaktamatAstadvineyA viharanto rAjagRhe nagare maurya balabhadro rAjA, tena sambodhitA iti vAkyazeSaH, evamanyA api saGgrahagAthA svabuddhyA vyAkhyeyA iti / uktastRtIyo nihavA, " hAribhadrI | yavRttiH caturthavyAcikhyAsayA''ha vibhAgA1 bIsA do vAsasayA taiyA siddhiM gayassa cIrassa / sAmucchedayadihI mihilapurIe samuppaNNA // 131 // (bhA0) vyAkhyA-viMzatyuttare dve varSazate tadA siddhiM gatasya vIrasya tato'trAntare sAmucchedikadRSTiH mithilApuryA samutpa-18 neti gAthArthaH // yathotpannA tathA pradarzayannAha-- mihilAe lacchighare mahagirikoDipaNa Asamitte ya / uNiyANuppavAe rAyagihe khaMDarakkhA ya // 132 // (bhA0) vyAkhyA-mihilAe nayarIe lacchihare cetie mahAgirIAyariyANa koDiNNo nAma sIso Thito, tassa Asamitto sIso, so aNuppavAdapube neuNiyaM vatthu paDhati, tattha chiNNachedaNayavattadhayAe AlAvago jahA paDutpannasamayaneraiyA vocchijissaMti, evaM jAva vemANiyatti, evaM biiyAdisamaesu battarva, ettha tassa vitigicchA jAyA-jahA save paDuppannasamayasaMjAtA vocchijissaMti-evaM cakato kammANuveyaNaM sukayadukkyANati / uppAdANataratosabassa viNAsasambhAvA // 1 // mithilAyAM gagaryA lakSmIgRhe caitye mahAgiryAcAryANAM koNDinyo nAma ziSyaH sthitaH, tasyAzcamitraH ziSyaH, so'nupravAvapUrSe naipuNika vastu paDhati, tatra | || // 316 // | chimachedanakayakavyatAyAmAlApako yathA-pratyutpaJcasamayanairavikA myucchetsyanti, evaM bAbahamAnikA iti, evaM dvitIyAdisamayeSyapi vaktavyam, bhanna tasya vidhicikitsA jAtA-yathA sarva pratyutpanasamayasaMjAtA myucchetsyanti-evaM ca kutaH karmANuvedanaM sukRtaduSkRtAgAmiti / utpAdAnantaraM sarvasya vinAzasanAvAt // 1 // dIpa anukrama 4584% JABERatinintamational laindinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | caturtha nihnava azvamitrasya kathAnakaM ~635~
Page #637
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [132] (40) / prata sUtrAka so evamAdi paruveto guruNA bhaNio-eganayamaeNamiNaM suttaM vaccAhi mA hu micchattaM / niravekkho sesANavi nayANa hidayaM viyArehi // 2 // nahi sabahA viNAso addhApajAyamettaNAsaMmi / saparappajjAyA aNaMtadhammiNo vatthuNo juttA // 3 // aha suttAtotti matI NaNu sutte sAsayaMpi niddiI / vatthu daSaTThAe asAsayaM pajavahAe // 4 // tatthavi Na saba-16 nAso samayAdivisesaNaM jato'bhihitaM / iharA Na sabanAse samayAdivisesaNaM juttaM // 5 // jAhe paNNaviovi necchati vAhe ugghADito, tato so samucchedaM vAgareMto kaMpilapuraM gato, tattha khaMDarakkhA nAma samaNovAsayA, te ya suMkapAlA, tehi te AgamiellagA, tehiM te gahiyA, te mAreumAraddhA, te bhaNaMti bhayabhIyA-amhehiM suyaM jahA tumbhe sAvagA, tahAvi ete sAha mAreha, te bhaNaMti-je te sAhU te vocchiNNA tujhaM ceva siddhaMto esa, ato tumbhe aNNe kevi corA, te bhaNatimA mAreha, evaM tehiM saMbohiyA paDivaNNA sammattaM / ayaM gAthArthaH // akSarANi tu kriyAdhyAhArataH svadhiyA jJeyAni / gatazcaturthoM nihavaH, sAmprataM paJcamamabhidhitsurAha sa evamAdi prarUpayan guruNA bhaNita:-ekanayamatenedaM sUrya mAjIo mithyAtvam / nirapekSaH zeSANAmapi nayAnAM hadayaM vicAraya |2||n hi sarvathA vinAzo'vAparyAyamAtranAze / svaparapabiranamtadharmiNo vastuno yuktaH // 3 // atha sUtrAditi matinaMnu sUtre zAzvatamapi nirdiSTam / vastu dravyArthatavA'zAvata paryavArthatayA // 4 // tatrApi na sarvanAzaH samayAdivizeSaNe yato'bhihitam / itasthA na sarvanAze samayAdi vizeSaNaM yuktam // 5 // yadA prajJApito'pi necchati tadodghATitaH, tataH sa sAmuccedaM vyAkurvan kAmpIlyapuraM gataH, tatra khaNDarakSA nAma zramaNopAsakAH, te ca zulkapAlAH, taste jJAtAH, taiste gRhItAH, te mArayitumArabdhAH, te bhaNanti bhayabhItA:-bhasmAbhiH zrutaM yathA yUyaM zrAvakAH, tathApi etAn sAdhUna mArayaya, te bhaganti-ye ve sAdhava jyucchimA yuSmAkameva [siddhAnta eSA, bhato yUyamanthe ke'pi caurAH, te bhaNanti-mA mImarata, evaM taiH saMbodhitAH pratipanAH samyaktvam / dIpa anukrama T REaiORonal wajaniorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 636 ~
Page #638
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [133] (40) Avazyaka // 317 // prata sutrAMka aTThAvIsA do vAsasayA taiyA siddhiM gayassa viirss| do kiriyANaM dihI ullugatIre smumpnnnnaa||13||(bhaa): hAribhadrI| vyAkhyA-aSTAviMzatyadhike dve varSazate tadA siddhiM gatasya vIrasya, atrAntare dvaikriyANAM dRSTiH ullukAtIre samutpaneti gaathaarthH|| yathA samutpannA tathA nidarzanAyAha vibhAgaH1 NaikheDajaNava ulluga mahagiridhaNagutta ajagaMge ya / kiriyA dorAyagihe mahAtavo tiirmnninnaae||134|| (bhA0) mA vyAkhyA-ulukA nAma nadI, tIe ubalakkhio jaNavatovi so ceva bhaNNai, tIse ya nadIe tIre egaMmi kheDaThANa, bIyami ullugAtIraM nagaraM, aNNe taM ceva kheDaM bhaNaMti, tattha mahAgirINa sIso dhaNagutto nAma, tassavi sIso gaMgo nAma Ayario, so tIse nadIe puSime taDe, AyariyA se avarime taDe, tato so sarayakAle Ayariya vaMdao uccalio, so ya khallADo, tassa ullugaM nadi uttaraMtassa sA khallI uNheNa Danjhai, hihA ya sIyaleNa pANieNa sItaM, tato so ciMtei|sutte bhaNiyaM jahA egA kiriyA vedijai-sItA usiNA vA, ahaM ca dokiriyAo veemi, ato do'vi kiriyAo egasamaeNa vedijaMti, tAhe AyariyANa sAhai, tAhe bhaNio-mA ajjo! evaM pannavehi, nasthi egasamaeNa do kiriyAo ullakAnAjhI nadI, tayopalakSito janapado'pi sa eva bhavyate, tasyAzca nadhAstIra ekasmin kheTasthAna, jivIye jalakAvIra nagaram , ambe tadeva kheTa-18 miti bhaNanti, tatra mahAgirINAM ziSyo dhanagupto nAma, tasyApi ziSyo gako nAmAcAryaH, sa tasyA nadyAH paurasto tIre, AcAryAstasya pAzcAtye taTe, tataH saha zaratkAle AcArya banditamucalitaH, sa ca khavATA, tasyolakA nadImuttarataH sA khalatiruSNena dAte, adhastAca zItalena pAnIyena zItaM, tataH sa cintayapti-sUtra // 17 // bhanitaM yathA ekA kriyA vedyate-zItoSNA vA, mahaM ca dve kiye vevayAmi, ato de api kiye ekasamayena vaiyete, tadA''cAryebhyaH kathayati, tadA bhaNitaHmA Arya! evaM prajIkSapaH, nAsti (etat yat ) ekasamayena dve kiye dIpa anukrama AIMEROLA binataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: paMcama nihnava gaMga-AcAryasya kathAnakaM ~637~
Page #639
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [134] (40) 54 9 % RECE5% prata sUtrAka vediti, jato samao maNo ya suhumA Na lakkhijaMti utpalapatrazatavedhavat , evaM so paNNavito'vi jAhe na paDibajA |tAhe ugyADito, so hiMDato rAyagihaM gato, mahAtavo tIrappabhe nAma pAsavaNe, tattha maNiNAgo nAma nAgo, tarasa cetie ThAti, so tattha parisAmaJjhe kaheti-jahA egasamaeNa do kiriyAo vedijaMti, tato maNinAgeNa bhaNiyaM tIse parisAe majjhe-are duisehA ! kIsa eyaM apaNNavaNaM paNNavesi ?, ettha ceva ThANe ThieNa bhagavatA vaddhamANasAmiNA vAgariyaMjahA erga kiriyaM vedeti, tuma tersi kiM laThThatarao jAo?, chaDehi evaM vAdaM, mA te doseNAsehAmi-'maNinAgeNAraddho bhayovavattipaDibohio vottuM / icchAmo gurumUlaM gaMtUNa tato paDikkato ||1||tti gaathaarthH|| gataH paJcamo nivaH, paSThamadhunopadarzayannAhapaMcasayA coyAlA taiyA siddhiM gayassa vIrassa / purimaMtaraMjiyAe terAsiyadihI uvavaNNA // 135 // (bhA0) vyAkhyA-paJca varSazatAni catuzcatvAriMzadadhikAni tadA siddhiM gatasya vIra (graMthAgraM 8000) sya, atrAntare puryantara-| jikAyAm , anusvAro'lAkSaNikaH, trairAzikadRSTirutpanneti gAthArthaH / kathamutpanneti pradazyate-tatra %96 C dIpa anukrama vevete, yataH samayo manazca sUkSme na lakSyete, evaM sa prazApito'pi yadAna pratipadyate tadodghATitaH, sa hiNDamAno rAjagRhaM gataH, mahAtapastIraprabha nAma | prazravaNaM, vatra maNinAgo nAma nAgaH, tassa caihaye tiSThati, sa tatra parSagmadhye kathayati-yathA ekasamayena tu kiye veyete, tato maNinAgena bhaNitaM tasyAH parSado madhye-are duSTazaikSa! kathametAmaprajJApanAM prajJApayasi!, atraiva sthAne sthitena bhagavatA vardhamAnasvAminA vyAkRtaM-badhaikA kriyAM pedayati, vaM tebhyaH kiM laTataro jAtaH, yajainaM vAda, mA tvAM (te) doSeNa zikSavAmi-maNinAgenArabdho bhayopapattipratiyodhita kriyA / icchAmaH (iti) gurumUlaM gatvA tataH prtikaantH||1|| wiandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: SaSTha nihnavarUpa trairAzikamata prarupaka rohaguptasya kathAnaka ~638~
Page #640
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 783...], bhASyaM [ 136] // 318 // Avazyaka * purimaMtaraMji bhUyaguha balasiri sirigutta rohagutte y| parivAya pohasAle ghosaNapaDisehaNA vAe / 136 / / (bhA0 ) vyAkhyA - saGgrahagAthA | asyAzca kathAnakAdartho'vaseyaH, taccedam-aMtaraMjiyA nAma purI; tattha bhUyaguhaM nAma cetiyaM, tattha siriguttA nAma AyariyA ThitA, tattha balasirI nAma rAyA, tesiM siriguttANaM therANaM saMhiyaro rohautto nAma sIso, aNNagAme Thitao, tato so uvajjhAyaM vaMdao eti, ego ya parivAyao poTTaM lohapaTTaeNa baMdhiraM jaMbusAlaM gahAya hiMDara, pucchito bhaNai-nANeNa poTTaM phuDai to lohapaTTeNa baddhaM, jaMbuDAlaM ca jahA ettha jaMbUdIve Natthi mama paDivAditti, tato teNa paDahato NINAvito-jahA suNNA parappavAdA, tassa logeNa poTrsATho ceva nAmaM kataM, so paDahato rohagutteNa vArio, ahaM vAdaM demitti, tato so paDisehittA gato AyariyasagAsaM, Aloei evaM mae paDahato viNivArio, AyariyA bhaNaMti-duDDu kathaM, jato so vijAbalio, vAde parAjito'vi vijjAhiM ubaDAiti tassa imAo satta vijjAo, taMjahAvicchu sappe mUsaga miI varAhI ya kaaypoaaii| eyAhiM vijjAhiM so u parivvAyao kusalo // 137 // (bhA0) Jus Educat 1 antarakSikA nAma purI, tatra bhUtagudaM nAma caityaM tatra zrIguptA nAma AcAryAH sthitAH, tatra balazrInAMma rAjA, teSAM zrIgutAnAM sthavirANAM atibAdo rohagupto nAma ziSyaH, amyagrAme sthitaH, tataH sa upAdhyAyaM vanditumAvAti, eka parivAda lohapahenodaraM baccA, jambUzAlAM gRhItvA hiNDate, pRSTo bhaNatijJAnenodaraM sphuTati tat lohapaTTena valaM, jambUzAstrAM yathA'tra jambUdvIpe nAsti mama prativAdIti, tatastena paraho niSkAzito yathA parapravAdAH, tasya lokena pohazAla eva nAma kRtaM sa paTaho rohaguptena vAritaH, ahaM vAdaM dadAmIti, tataH sa pratiSidhya gata AcAryasakAzam, Alocayati evaM mayA paraho vinivAritaH, AcAryA bhaganti duSThu kRtaM yataH sa vidyAbI, vAde parAjito'pi vidyAbhiruttiSThate, tasmAH sapta vidyAH, tadyathA+saddhi ego For Parent hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~639~ // 318 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #641
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [137] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-tatra vRzciketi vRzcikapradhAnA vidyA gRhyate, sati sarpapradhAnA, 'mUsaga tti mUSakapradhAnA, tathA mRgii| nAma vidyA, mRgIrUpeNopaghAtakAriNI, evaM vArAhI ca, 'kAgapoti' tti-kAkavidyA, potAkIvidyA ca, potAkyaH saka-18 nikA bhaNyante, etAsu vidyAsu, etAbhivA vidyAbhiH sa parivrAjakaH kuzala iti gAthArthaH // so bhaNai-kiM sakA ettAhe| nilaki, tato so AyarieNa bhaNio-paDhiyasiddhAu imAu sasa paDivakkhavijjAo geha, taMjahAmorI nauli birAlI bagghI sIhI ulUgi ovaaii| eyAo vijAo geNha privaaymhnniio||138 // (bhA0)13 ___ vyAkhyA-morI nakulI birAlI vyAghrI siMhI ca ulUkI 'ovAi' tti olAvayapradhAnA, etA vidyA gRhANa parivAjakamathinya iti gAdhArthaH // reyaharaNaM ca se abhimateuM diNNaM, jai annaMpi uTTei to rayaharaNaM bhamADijAsi, to ajeyo hohisi, iMdeNAvi sakkihisi no jetuM, tAhe tAo vijAo gahAya go sabha, bhaNiyaM ca'NeNa-esa kiM jANati !,12 eyassa ceva puvapakkho hou, parivAo ciMtei-ee nijaNA to eyANa ceva siddhataM geNhAmi, jahA-mama do rAsI, taMjahA-jIvA ya ajIvA ya, tAhe iyareNa ciMtiyaM-eteNa amha ceva siddhaMto gahio, teNa tassa buddhiM paribhUya tinni dIpa anukrama sa bhaNati-ki zavayA adhunA nikAtum , tataH sa AcAveNa bhaNita:-paThitasiddhA imAH sama pratipakSavidyA gRhANa, tadyathA- / rajoharaNaM ca tasmAyabhimanya | dattaM, yadyanyadapi uttiSThate sadA rajoharaNa prAmayestato'Ayo bhaviSyasi, indreNApi zakSya se no netuM, tadA tA vidyA gRhItvA gataH sabhA, bhaNitaM cAnena-eSa ki jAnAti , etasyaiva pUrvapakSo bhavatu, parivAda cintayati-ete nipuNAstata eteSAmeva siddhAntaM gRhAmi, yathA mama hI rAzI, tayathA-jIvAzca ajIvAna, tadA itareNa cintitam-patenAsmAkameva siddhAnto gRhItaH, tena tasya buddhi paribhUya prayo CAMERuratix . muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~640~
Page #642
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [138] (40) Avazyaka // 319 // prata rAsI ThaviyA-jIvA ajIvA nojIvA, tattha jIvA saMsArasthA, ajIvA ghaDAdi, nojIvA piroliyAchinnapucchAI, hAribhadrIdiluto daMDo, jahA daMDassa AdimajjhaM aggaM ca, evaM sabe bhAvA titihA, evaM so teNa nippaTThapasiNavAgaraNo kao, tAhe - yavRttiH so parivAyao ruThTho vicchue muthai, tAhe so tesiM paDivakkhe more muyai, tAhe tehiM haehiM vichiehi pacchA sappe muyai, vibhAgaH1 iyaro tesiM paDidhAe naule muyai, tAhe uMdure tesiM majAre, mie tersi vagdhe, tAhe sUyare tersi sIhe, kAke tesiM uluge, tAhe poyAgI mayai tasi olAI, evaM jAhe na tarai tAhe gaddabhI mukA, teNa ya sA rayaharaNeNa AhayA, sA parivAyagassa12 upari charittA gayA, tAhe so parivAyago hIlito nicchUDho, tato so parivAyagaM parAjiNittA mao AyariyasagAsaM, Aloei-jahA jio evaM, AyariyA Aha-kIsa tae uhieNa na bhaNiyaM ?-nasthitti tinni rAsI, eyassa mae buddhiM paribhUya paNNaviyA, iyANipi gaMtuM bhaNAhi, so necchA, mA me ohAvaNA houtti, puNo puNo bhaNio bhaNai-ko vA ettha sutrAMka dIpa anukrama rAzayaH sthApitA:-jIvA ajIvA nojIvAH, tatra jIvA: saMsArasthAH, ajIvA ghaTAiyaH, nojIvA gRhakokilAchinapucchAdayaH, dRSTAnto daNDaH, yathA daNDasyAdimadhyamagraMca, evaM sarve bhAvAstriAvidhAH, evaM sa tena niSpRSTaprabhavyAkaraNaH kRtaH, tadA sa parivATU ruSTo vRzcikAn muJcati, tadA sa teSAM pratipakSAn mayUrAn muJcati, tadA taihateSu vRSikeSu pavArasapAna mujAti, itarasteSAM pratighAtAya nakulAn muJcati, tadondurAn seSAM mArjArAn, mRgAn teSAM vyAghAn, tadA zUkarAn teSAM siMhAna , kAkAMpAmulUkAn , tadA potAkyasAsAmolavakAna, evaM yadA na zakroti tadA gardabhI muktA, tena ca sA rajoharaNenAhatA, sA parinAja upari haditvA gatA, sadAsa paribAda hIlyamAno niSkAzitaH, tataH sa paribAjakaM parAjitya gata AcAryasakAzama, Alocayati-yathA jita evam. AcAyA~ AhuH kathaM tadoliSTatA na bhaNita-na santi rAzayaya iti, etasya budi paribhUva mayA prazApitAH, idAnImapi gatvA bhaNa, sa necchati, mA me'pabhAjanA bhUditi, punaH punarmaNito bhaNati-ko vAtra // 319 // R andionaryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~641~
Page #643
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], (40) bhASyaM [138] prata doso ? jai tinni rAsI bhaNiyA, asthi ceva tinni rAsI, AyariyA Aha-ajjo! asabbhAvo titthagarassa AsAyaNA ya, tahAvina paDibajai, tato so AyarieNa samaM vAyaM lamgo, tAhe AyariyA rAulaM gayA bhaNati-teNa mama sisseNa avasiddhaMto bhaNio, amhaM duve ceva rAsI, iyANi so vipaDivanno, to tunbhe amhaM vAyaM suNeha, paDissuyaM rAiNA, tato tesiM rAyasabhAe rAyapurao AvaDiyaM, jahegadivasaM udyAya 2 chammAsA gayA, tAhe rAyA bhaNai-mama raja avasIdati, taahe| AyariehiM bhaNiyaM-icchAe mae eciraM kAlaM dhario, ettAhe pAsaha kalaM divasaM Agae nigiNhAmi, tAhe pabhAe bhaNai-kuttiyAvaNe parikkhijau, tattha sabadavANi asthi, ANeha jIve ajIve nojIve ya, tAhe devayAe jIvA ajIvA PAya diNNA, nojIyA nasthi, evamAdicoyAlasaeNaM pucchANaM nimgahio // amumevArthamupasaMharannAha[sirigutteNa'vi chalugo chammAse kahiUNa vAya jio|aahrnnkuttiyaavnn coyAlasaeNa pucchaannN||139||bhaa0 sUtrAka dIpa anukrama doSaH ? yadi prayo rAzayo bhaNitAH, samsyeca yo rAzayaH, AcAryA AhuH-Arya ! asadbhAvastIrthakaravAzAtanA ca, tathApi na pratipadyate, tataH sa AcAryeNa samaM vAdaM (ka) lamaH, tadA AcAryA rAjakulaM gatA bhaNanti-tena mama ziSyeNApasiddhAnto bhaNitaH, asmAkaM dvau evaM rAzI, idAnIM sa vipratipannaH, tan yUyamAvayorvAI zRNuta, pratizrutaM rAjJA, tatastayo rAjasabhAyAM rAja purata ApatitaH (vAdaH), yatheko divasastathotthAya 2 SaNmAsI gatA, tadA rAjA bhaNati-mama rAjya ava sIdati, tadAcArbhaNitam-icchayA mayeyacirai kAlaM taH,adhunA pazyata kalye divase bhAgate nigRhAmi tadA prabhAte bhaNati-kutrikApaNe parIkSyatAM, tatra sarvadacyANi santi, mAnava jIvAn ajIvAna nojIvAMzca, tadA devatayA jIvA ajIvAna dattA, nojIcA na santi, evamAdicatuzcatvAriMzena zatena pRcchAnAM nigRhiitH| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~642~
Page #644
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 783...], bhASyaM [ 139] Avazyaka vyAkhyA - nigadasiddhA, navaraM coyAlasayaM - teNa roheNa chammUlapayatthA gahiyA, taMjA - davaguNakammasAmannavisesA chaDao ya samavAo, tattha davaM navahA, taMjahA-bhUmI udayaM jalaNo pavaNo AgAsaM kAlo disA appao maNo yatti, // 320 // 4 guNA sattarasa, taMjahA-rUvaM raso gaMdho phAso saMkhA parimANaM puhuttaM saMyogo vibhAgo parAparattaM buddhI suhaM dukkhaM icchA 4 vibhAgaH 1 hAribhadrIyavRttiH doso payatto ya, kammaM paMcadhA-ukkhevaNaM avakkhevaNaM AuMcaNaM pasAraNaM gamaNaM ca, sAmaNNaM tivihaM mahAsAmaNNaM 1 sattAsAmaNNaM tripadArthasadbuddhikAri 2 sAmaNNaviseso dravyatvAdi 3, anye tvevaM vyAkhyAnayanti - tripadArthasatkarI sattA, sAmaNNaM dravyatvAdi, sAmannaviseso pRthivItvAdi, visesA aMtA ( anaMtA ya), ihapaccayaheU ya samavAo, ee chattIsaM bhaiyA, ettha ekeke cattAri bhaMgA bhavati, taMjahA-bhUmI abhUmI nobhUmI noabhUmI, evaM savattha, tattha kuttiyAvaNe bhUmI maggiyA leDuo laddho, abhUmIe pANiyaM, nobhUmIe jalAdyeva tu no rAjyantaraM, noabhUmIe lehue ceva evaM savattha / Aha ca bhASyakAra:- jIvamajIvaM dArDa NojIvaM jAio puNo ajIvaM dei carimaMmi jIvaM na u NojIvaM sajIvadalaM Educal 1 catuvaravAriMzaM zataM tena roigusena pada mUlapadArthoM gRhItAH, tadyathA-dravyaguNakarmasAmAnyavizeSAH SaSTazca samavAyaH, tatra dravyaM navacA, tadyathA-bhUmirudakaM jvalanaH pavana AkAza kAlo dina AtmA manazceti guNAH saptadaza, tadyathA rUpaM raso gandhaH sparzaH saMkhyA parimANaM pRthaktvaM saMyogo vibhAgaH parasyamaparatvaM buddhiH sukhaM duHkhamicchA dveSaH prayadha, karma paJcadhA utkSepaNamavakSepaNamAkuJcanaM prasAraNaM gamanaM ca sAmAnyaM trividhaM mahAsAmAnyaM sattAsAmAnyaM sAmAnyavizeSaH, sAmAnyaM sAmAnyavizeSaH vizeSA amyA (anamyAna ), dahapratyaya hetu samayAyaH, ete SaTUtriMzat bhedAH, makaikasin catvAro maGgA bhavanti, tathathA bhUmira bhUmirno bhUmina abhUmiH, evaM sarvatra tatra kutrikApaNe bhUmirmArgitA hudaMzaH, abhUmeH (mArgaNe ) pAnIyaM bhobhUmerjalAceva, nobhUmereva, evaM sarvatra jIvamajIvaM davA nojIvaM yAcitaH punarajIvam dadAti carame jIvaM natu no jIvaM sajIvadam // 1 // * bhASyagatA daza gAthA ana For at Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~643~ // 320 // danibrary.org
Page #645
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [139] (40) SCR prata sUtrAka tato niggahio chalUgo, guruNA se khelamallo matthae bhaggo, tato niddhADio, gurUvi pUtio Nagare ya gosaNaya kayaMvaddhamANasAmI jayaitti // amumevArthamupasaMharannAhavAe parAjio so nivisao kArio nariMdeNaM / ghosAviyaM ca Nagare jayai jiNo vddhmaannoti||140||(bhaa0) | nigadasiddhA, teNoSi sarakkharaDieNaM ceva vaisesiyaM paNIya, taM ca aNNamaNNehiM khAI NIyaM, taM colUyapaNIyanti |buccai, jao so gotteNolUo Asi // gataH SaSTho nihnavaH, sAmprataM saptamaM pratipAdayitumAhapaMcasayA culasIyA taiyA siddhiM gayassa viirss| avaddhiyANa diTThI dasapuranayare samuppaNNA // 141||(bhaa.) vyAkhyA-pazca varSazatAni caturazItyadhikAni tadA siddhiM gatasya vIrasya, tato'vaddhikadRSTiH dazapuranagare samutpanneti gAthArthaH // kathamutpannA?, tatrAryarakSitavaktavyatAyAM kathAnakaM prAyaH kathitameva, yAvad goSThAmAhilaH pratyuccArake karmabandhacintAyAM karmodayAdabhiniviSTo vipratipanna iti / tathA ca kathAnakAnusandhAnAya prAguktAnuvAdaparAM saGgrahagAthAmAhadasapure nagarucchughare ajarakkhiyapUsamittatiyagaM ca / gohAmAhila navamahamesu pucchA ya viMjhassa // 142 // (bhA0) - iyamarthataH prAgvyAkhyAteveti na vitriyate, prakRtasambandhastu-viMjho ahame kammapavAyapube karma paraveti, jahA 1 tato nigRhItaH padulakaH, guruNA tasya mastake zleSmakupiyakA bhannA, tato nirdhATitaH, gururapi pUjito, nagare ca ghoSaNaM kRtaM-pardhamAnasthAmI jayatIti / 2 tenApi svabhamakharapiTatenaiva vaizeSika praNItaM, tavAnyAnyaiH gyAti nItaM, tacolUkapraNItamityucyate, yataH sa yotreNolUka AsIt / 3 vibhyo'STame karmapravAdapUrSe karma prarUpayati, yathA dIpa anukrama JanEaiam ond ainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: saptama nihanava goSThA mAhilasya kathAnaka ~644 ~
Page #646
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [142] (40) // 32 // prata sUtrAMka kiMci kammaM jIvapadesehiM baddhamattaM kAlantaradvitimapappa vihaDai zuSkakukhyApatitacUrNamuSTivat , kiMcipuNa baddhaM puDhe ca kAlaM- hAribhadrItareNa vihaDai, ArdralepakuDyo sasnehacUrNavat, kiMci puNa baddhaM puDhe nikAiyaM jIveNa saha egattamAvannaM kAlAntareNa veija-18 yavRttiH itti // evaM zrutvA goSThAmAhila Aha-nanvevaM mokSAbhAvaH prasabhyate, katham !, jIvAt karma na viyujyate, anyo'nyAvi vibhAga:1 bhAgabaddhatvAt , svapradezavat , tasmAdevamiSyatAMpuTTo jahA abaddho kaMcuiNaM kaMcuo samanneha / evaM puDhamabaddhaM jIvaM kamma samanneha // 143 // (ma0 bhASyam )| vyAkhyA-spRSTo yathA'baddhaH kaJcukina puruSaM kazukaH 'samanveti' samanugacchati, evaM spRSTamabaddhaM karma jIvaM samanveti, prayogazca-jIvaH karmaNA spRSTo na ca badhyate, viyujyamAnatvAt , kajhukeneva tadvAniti gAthArthaH / evaM goDAmAhileNa bhaNite vijheNa bhaNiya-amhaM evaM ceva guruNA vakkhANiyaM, govAmAhileNa bhaNiyaM-so ya Na yANati, kiM vakkhANei , tAhe so saMkio samANo gao pucchiu~, mA mae annahA gahiyaM haveja, tAhe pucchio so bhaNai-jahA mae bhaNiyaM tahA tumaevi avagarya, tahevedaM, tato vijheNa mAhilavutto kahio, tato gururbhaNati--mAhilabhaNitI micchA, kahaM ! yaduktam-jIvAt KAR dIpa anukrama 6-0-556 taa||32|| kizcitkarma jIvapradezabaMdamAnaM kAlAntara sthitimamApya pRthagbhavati kizipunaspRSTaM (spRSTabaI) kAlAntareNa pRthagbhavati, kizcitpunarvahaspRSTaM (spRSTabaI) nikAcitaM jIvena sahakatvamApanaM kAlAntareNa vedyata iti / 2 evaM goSThamAhilena bhaNite vindhyena bhaNitam-asmAkamevameva guruNA vyAkhyAtaM, | gohamAhilena bhaNita-sa ca na jAnAti, myANyAnayati !, tadA sazaGkitaH san gataH praSTuM, mA mayA'nyathA gRhItaM bhUd, tadA pRSTaH sa bhaNati-yathA matha maNitaM tathA vApi avagataM, tathaivedaM, tato vindhyena mAhimavRttAntaH kathitaH, tato gururbhaNati-mAhilamaNitirmidhyA, katham !. ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~645~
Page #647
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [143] (40) prata sUtrAka USDROSCOM COM karma na viyujyata ityAdi, atra pratyakSavirodhinI pratijJA, yasmAdAyuSkakarmaviyogAtmakaM maraNamadhyakSasiddhamiti, heturaSya-81 naikAntikaH, anyo'nyAvibhAgasambaddhAnAmapi kSIrodakAdInAmupAyato viyogadarzanAt , dRSTAnto'pi na sAdhanadharmAnugataH, svapradezasya yuktatvAsiddheH, tApyeNAnAdirUpatyAdbhinnaM ca jIvAt kamrmeti, tathA yaccoktam-'jIvaH karmaNA spRSTo na badhyata ityAdi' atrApi kiM pratipradezaM spRSTo nabhaseva uta tvAmAtre kaMcukeneva, yadi pratipradeza dRSTAntadA ntikayorasAmya, kaMcukena pratipradezamaspRSTatvAt , atha tvagmAtre spRSTa iti, tato nApAntarAlagatyanuyAyi karma, paryantamAtravartitvAd, bAhyAGgamalavat , evaM ca sarvo jIvo mokSabhAk, karmAnugamarahitatvAt , muktavat , tathA'ntarvedanA'bhAvaprasaGgaH, tannimittakamAbhAvAt , siddhasyeva, na ca bhinna dezasyApi vedanAhetutvaM yujyate,zarIrAntaragatenAtiprasaGgAt na ca svakRtatvaM nivandhanam,8 atrAntarvartipradezAnAM karmayogarahitAnAM kartRtvAnupapatteH, tasmAd yat kiJcidetaditi / evaM geNhiUNa so vijheNa bhaNitoevaM AyariyA bhaNaMti, tato so tuhiko hio ciMteza-samappau to khoDehAmi, annayA navame puce sAhUNa paJcakkhANaM |vaNijai, jahA-pANAivAyaM paccakkhAmi jAvajjIvAe ityAdi, goSThAmAhilo bhaNati-naivaM sohaNaM, kiM tarhi ? paJcakkhANaM seyaM aparimANeNa hoi kAyavvaM / jesiM tu parImANaM taM duI AsasA hoi // 144 // (mU0 bhA0) | vyAkhyA-pratyAkhyAnaM zreyaH, 'aparimANena' kAlAvadhi vihAya kartavyaM, evaM kriyamANaM zreyo bhavati, yeSAM tu parimANaM 1 evaM gRhItvA sa vindhyena bhaNitaH-evamAcAryA bhaNanti, tataH sa tUSNIkaH sthitazcintayati-samApyatA tataH svarUyiSyAmi, anpadA navame pUrva sAdhUnAM pratyAkhyAnaM vaya'te, yayA prANAtipAta pratyAzyAmi yAvajIvaM, naivaM zobhanam / dIpa anukrama Pandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~646~
Page #648
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [144] (40) Avazyaka // 322 // prata sutrAMka pratyAkhyAne tat pratyAkhyAnaM 'duSTam' azobhanaM, kimiti ?, yatastatra 'AsasA hoI' tti anusvAralopAdAzaMsA bhavati,131 |hAribhadrIprayogazca-yAvajjIvakRtAvadhipratyAkhyAnamAzaMsAdoSaduSTa, parimANaparicchinnAvadhitvAt , zvaH sUryodayAt parataH pArayi-II | yavRttiH dhyAmItyupavAsapratyAkhyAnavat , tasmAdaparimANameva pratyAkhyAnaM zreyaH, AzaMsArahitatvAt , tIritAdivizuddhopavAsAdi-141 | vibhAga:1 vaditi gAthArthaH // evaM pannaveMto vijheNa bhaNio-na hoti eyaM evaM jaM tume bhaNiya, suNa, etthaMtaraMmi ya jaM tassa avasaMsaM navamapuvassa taM samattaM, tato so abhiniveseNa pUsamittasayAsaM ceva gaMtUNa bhaNai-aNNahA AyariehiM bhaNiyaM annahA tumaM paNNavesi // upanyastazcAnena tatpurataH svapakSaH, tatrA''cArya Aha-nanu yaduktaM bhavatA-'yAvajIvaM kRtAvadhipratyAkhyAnamAzaMsAdoSaduSTamityAdi' etadayuktaM, yataH kRtapratyAkhyAnAnAM sAdhUnAM nAzaMsA-mRtAH seviSyAma iti, kintu mRtAnAM devabhave mA bhUd vratabhaGga iti kAlAvadhikaraNam, aparimANapakSe tu bhUyAMso doSAH, katham ?, aparimANamiti | ko'rthaH ?, kiM yAvacchaktiH uta anAgatAddhA AhozvidaparicchedaH?, yadi yAvacchaktirasti, evaM sati zaktimitakAlAvadhyupagamAdasmanmatAnuvAda eva, AzaMsAdoSo'pi kAlpanikastulyaH, anAgatAddhApakSe'pi bhavAntare'vazyaMbhAvI vratabhaGgaH, aparicchedapakSe'pi kAlAniyamAt vratabhaGgAdayo doSA iti / evaM Ayariehi bhaNie na paDivajai, tato je'vi // 322 // evaM prajJApayan vinayena bhaNitaH na bhavatyetat evaM yattvayA bhaNitaM, zRNu, anAntare ca yattasthAvaziSTa navamapUrvasva tatsamAptaM, tataH so'bhinivezena puSpamitrasakApAmeva garavA bhaNati-anyathA'JcANitamanyathA tvaM prajJApayasi 2 evamAcANite na pratipayate, tato ye'pi dIpa MAGAR anukrama JAMERAama Lanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~647~
Page #649
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [144] (40) 5 - *5-45-4 prata sUtrAka CANCESCARRC-ROS aNNagacchellayA therA bahussuyA te pucchiyA bhaNaMti-ettiya ceva, tato so bhaNati-tumbhe kiM jANaha, titthagarehiM ettiyaM sibhaNiyaM jahA'haM bhaNAmi, te bhaNaMti-tumaM na yANasi, mA titthagare AsAehi, jAhe na ThAi tAhe saMghasamayAo kao, tato saba saMgheNa devayAe kAussaggo kao jA bhaddiyA sA AgayA bhaNati-saMdisahatti, tAhe sA bhaNiyA-bacca titthagaraM puccha -kiM jaM gohAmAhilo bhaNati taM sacca kiM jaM dubaliyApUsamittappamuho saMghotti, tAhe sA bhaNai-mama aNuggahaM deha kAusaggaM gamaNApaDighAyanimittaM, tao ThiyA kAussaragaM, tAhe sA bhagavaMtaM pucchiUNa AgayA bhaNati-jahA saMgho sammAvAdI, iyaro micchAvAdI, nilao esa sattamao, tAhe so bhaNati-esA apihiyA varAI, kA eyAe sattI gaMtUNaM?, tovi na saddahai, tAhe saMgheNa bajjho kao, tato so aNAloiyapaDikato kAlagato // gataH saptamo nihavaH, bhaNitAzca dezavisaM. vAdinI nivAH, sAmpratamanenaiva prastAvena prabhUtavisaMvAdino boTikA bhaNyante, tatra kadaite sajAtA iti pratipAdayannAha-18 chabvAsasayAI nabuttarAI taiyA siddhiM gayassa vIrassA to boDiyANa dihI rahavIrapure samuppaNNA ||14||(bhaa0) -964 dIpa 540-45 anukrama *5 anyagacchIyAH sthavirA bahuzrutA pRSTA bhaNansi-etAvadeva, tataH sa bhaNati-yUyaM kiMjAnItha, tIrthakararetAvadbhaNitaM bacAI bhayAmi, te bhaNantitavaM na jAnAsi, mA tIrthakarAn AzAtaya, badAna tiSThati tadA sakasamavAyaH kRtaH, tataH sarvasana devatAyAH kAyotsargaH kRto, yA bhadikA sAmAgatA bhaNati saMdizati, tadA sA bhagitA-baja tIrthakara pRccha-kiM yat goSThamAhiko bhaNati tatsatyaM ki yahubalikApuSpamitrapramukhaH saha iti?, tadA sA bhaNati-samAnugraha datta kAyotsarga gamanApratighAtanimittaM, tataH sthitAH kAyotsaga, sadA sA bhagavantaM pRSTvA bhAgatA bhaNati-yathA sataH samyagvAdI, itaro mithyAvAdI, niya eSa saptamakA, tadA sa bhagati-eSA'spanikA barAkI kaitasyAH zatirganda, tato'pina dhAti, tadAsanena bAmaH kRtaH, tataH so'nAkocitapratikAntaH kAlagata: muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~648~
Page #650
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [145] (40) prata sUtrAka Avazyaka G nigadasiddhaiva, tatra yathA boTikAnAM dRSTirutpannA tathA saMgrahagAthayopadarzayannAha | haaribhdrii||323|| rahavIrapuraM naparaM dIvagamujANa anjakaNhe ya / sivaissupahimi ya pucchA dherANa kahaNA y||146|| (mU0bhA0) yavRttiH | vyAkhyA-rahavIrapuraM nagaraM, tattha dIvagamujjANaM, tattha ajjakaNhA NAmAyariyA samosaDhA, tattha ya ego sahassamallo vibhAgaH 1 sivabhUtI nAma, tassa bhajjA, sA tassa mAyaM bahuta-tujjha putto divase 2 aharate ei, ahaM jaggAmi chuhAtiyA acchAmi tAhe tAe bhaNNati-mA dAraM dejAhi, ahaM aja jaggAmi, sA pasuttA, iyarA jaggai, ahurate Agao bAraM maggai, mAyAe aMbADio-jattha eyAe velAe ugghADiyANi dArANi tattha vacca, so niggao, maggaMteNa sAhapaDirasao ugghA-18 Dio diTTho, vaMdittA bhaNati-pathAveha maM, te necchaMti, sayaM loo kao, tAhe se liMgaM diNNaM, te vihariyA / puNo Aga-1 yANaM raNNA kaMbalarayaNaM se diNNaM, AyarieNa kiM eeNa jatINaM ?, kiM gahiyaMti bhaNiUNa tassa aNApucchAe phAliyaM| nisijjAo ya kayAo, tato ksaaiio| annayA jiNakappiyA vaNNijaMti, jahA-'jiNakappiyA ya duvihA pANIpAyA sthavIrapura nagaraM, tatra dIpakAruyamudyAna, tatra AryakRSNA nAmAcAryAH samavastAH , tanna caikaH sahasamahaH zivabhUtinAma, tasya bhAryA, sA tasya mAtaraM kala hayati-tava putro vivase divase'rdharAkhne AyAti,ahaM jAgarmi kSudhAditA tiSThAmi, tadA tayA bhapayate-mA dAraM pidhAH, ahamaya Agarmi, sA prasuptA, itarA | jAgati, artharAkhne mAgato dvAraM mArgapati, mAtrA nibhartisataH-pautayAM pelAbAmudAritAni dvArANi tatra braja, sa nirgataH, mArgabatA sAdhupratizraya udghATito ASTaH , vanditvA bhaNati-pravAjayata mAM, te necchanti, svayaM kocaH kRtaH, tadA tammai lidacaM,te cir3hatAH / punarAgateSu rAjJA kambakara to dattam , AcAryeNa // 323 // kimetena yatInAm / vigRhItamiti bhakivA tamanApRcchaya skATitaM ni padyAkA kRtAH, tataH pAvitaH / anyadA jinakahipakA vaparyante, yathA-jinakalpikAca dvividhAH pANipAtrA MACROSS dIpa anukrama T SantaintaN Sandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: boTika mata-utpatti saMbaMdhe zivabhUtikathA ~649~
Page #651
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [783...], bhASyaM [146] (40) prata sUtrAka piDiggahadharA ya / pAuraNamapAuraNA ekekA te bhave duvihA // 1 // dugatigacaukkapaNagaM navadasaekkAraseva cArasagaM / ee aha vikappA jiNakappe hoMti uvahissa // 2 // kesiMci duviho uvahIrayaharaNaM pottiyA ya,annesiM tiviho-do te ceva kappo| 4 bahio, caubihe do kappA, paMcavihe tiSNi,navavihe rayaharaNamuhapattiyAo, tahA-'pattaM pattAbaMdho pAyavarNa ca paaykesriyaa| sApaDalAI rayattANaM ca gocchao pAyaNijjogo // 1 // dasavihe kappo vahito, egArasavihe do, bArasavihe tinni / etthaM resivabharaNA pachio-kimiyANi ettio uvahI dharijati?, jeNa jiNakappo na kIrai. garuNA bhaNiyaM-Na tIrai-18 xso yANi bocchinno, tato so bhaNati-kiM vocchijjati ?, ahaM karemi, so ceva paralogasthiNA kAyabo, kiM uvahipaDi-I ggaheNa!, pariggahasambhAve kasAyamucchAbhayAiyA bahudosA, apariggahattaM ca sue bhaNiyaM, acelA ya jiNiMdA, ato acelayA suMdaratti, guruNA bhaNio-dehasambhAve'vi kasAyamucchAiyA kassavi havaMti, to deho'vi paricaiyabotti patahadharAzca / saprAvaraNA aprAvaraNA ekaikAste bhaveyuddhividhAH // 1 // dvikaH nikaH catuSkaH paJcako navako dazaka ekAdapaka eva dvAdazakaH / ete vikalpA jinakalpe bhavantyupadheH // 3 // keSAJcidvividha upadhiH rajoharaNaM mukhavatrikA ca, anyeSAM trividhaH-dvI tAveva kalpo pardhitaH, caturvidhe dvau kalpo, paJcavidhe prayaH, navavidhe rajoharaNamukhavatrike, tathA-pAtraM pAnayandhaH pAtra sthApanaM ca pAtrakezarikA / paTalA rajakhANaM ca gocchakaH pAtraniyogaH // 1 // dazavidhe xkalpo vardhitaH, ekAdazavidhe dvau, dvAdazavidhe ayaH / atrAntare zivabhUtinA pRSTaH-kimidAnImetAvAnupadhirdhiyate, yena jinakalpo ma kriyate, guruNA bhaNitaM na zakyate, sa idAnI chimaH, tataH sa bhaNati-kiMmyurichayate?, ahaM karomi, sa eva paralokArthinA kartavyaH, kimupadhiparigraheNa', parigrahasadbhAve kaSAyamUhomayAdikA bahavo doSAH, aparigrahatvaM ca zrute bhaNitam , acelAca jinendrAH, atozcelatA sundareti, guruNA bhaNitaH-dehasamAve'pi kaSAyamUcchAdayaH kasyacit bhavanti, tato deho'pi parityaktavya iti, dIpa anukrama KUR JABELLEGEInthti Morayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~650~
Page #652
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 783...], bhASyaM [ 146] Avazyaka- apariggahattaM ca sute bhaNiyaM, dhammopakaraNevi mucchA na kAyavatti, jiNAvi NegateNa acelA, jao bhaNiyaM-'savevi egadUseNa niggayA jiNavarA ityAdi' evaM therehiM kahaNA se katati gAthArthaH // evaMpi paNNavio kammodaeNa cIvarANi // 324 // chaDDettA gao, tassuttarA bhaiNI, ujjANe Thiyassa vaMdiyA gayA, taM dahUNa tIevi cIvarANi haDDiyANi, tAhe bhikukhaM paviDA, gaNiyAe diTThA, mA amha logo virajihitti ure se pottI baddhA, tAhe sA necchai, teNa bhaNiyaM -acchau esA, tava devayAe diNNA, teNa ya do sIsA paJcAviyA-koDino koTTavIre ya, tato sIsANa paraMparAphAso jAo, evaM boDiyA uppaNNA || amumevArthamupasaMjihIrSurAha mUlabhASyakAra:-- UhAe paNNattaM boDiyasivabhUiuttarArAhi imaM / micchAdaMsaNamiNamo rahavIrapure samuppaNNaM // 147 // boDiyasivaIo boDiyaliMgassa hoi uppattI / koDiSNakohavIrA paraMparAphAsamuppaNA || 148|| ( mU0 bhA0 ) vyAkhyA - 'UyA' svatarkabuddhyA 'prajJataM' praNItaM voTikazivabhUtyuttarAbhyAmidaM mithyAdarzanam, 'iNamo'tti etacca kSetrato rathavIrapure samutpannamiti gAthArthaH // boTikazivabhUteH sakAzAt boTikaliGgasya bhavatyutpattiH, vartamAnanirdezaprayojanaM pUrvavat, pAThAntaraM vA 'boDiyaliMgassa Asi uppattI' tataH kauDinyaH kuTTavIraca, 'sarvo dvandvo vibhASayA ekavadbhavaaparigrahatvaM ca sUtre bhaNitaM, dharmopakaraNe'pi mUrcchA na karttavyeti, jinA api naikAntenAcelAH, yato bhaNitaM 'sarve'pi ekadUSyeNa nirgatA jinAcatuvaiizatiH, evaM sthaviraiH kathavA tasai kRteti / evamapi prajJApitaH karmodayena cIvarANi tyaktvA gataH, tasyottarA bhaginI, udyAnasthitAya vandituM yatA, saM dRSTvA tayA'pi cIvarANi tyaktAni tadA bhikSAyai praviSTA, gaNikayA dRSTA, mAssmAsu Dhoko viraGgIditi varasi tasyA vanaM baddhaM tadA sA necchati, tena bhaNitaM tiSThatvetat tubhyaM devatayA dataM tena ca dvau ziSyo pramAjitI kauNDinya: kohavIraca, tataH ziSyANAM paramparAsparzo jAtaH, evaM boTikA utpannAH / Jus Educato For Fasten hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~ 651 ~ // 324 // www.joncibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #653
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [784], bhASyaM [148] (40) prata sUtrAka tI' ti kauNDinyakoTTavIraM tasmAt , paramparAsparzam-AcAryaziSyasambandhalakSaNamadhikRtyotpannA-saJjAtA, boTika STiradhyAharaNIyeti gAthArthaH // sAmprataM nivavaktavyatAM nigamayannAha| evaM ee kahiyA osappiNIe u niNyA satta / vIravarassa pavayaNe sesANaM padhvayaNe Nasthi / / 784 // | vyAkhyA-'evam uktena prakAreNa 'ete' anantarokAH 'kavitA pratipAditAH, avasarpiNyAmeva nivAH sapta amI vIravarasya 'pravacane' tIrthe, 'zeSANAm' arhatA pravacane 'nasthitti na santi, yadvA nAsti nivasatteti gaathaarthH|| mottuNamesimika sesANaM jAvajIviyA diTThI / ekekassa ya etto do do dosA muNeyabvA // 785 // | vyAkhyA-muktvaiSAmekaM goSThAmohilaM nihavAdhama 'zeSANAM' jamAliprabhRtInAM pratyAkhyAnamaGgIkRtya yAvajIvikA dRSTiH, nAparimANaM pratyAkhyAnamicchantIti bhAvanA, Aha-prakaraNAdevedamavasIyate kimarthamasyopanyAsa iti ?, ucyate, pratyahamupayogena pratyAkhyAnasyopayogitvAnmA bhUt kazcit tathaiva pratipadyeta (teti), ato jJApyate-nilavAnAmapi pratyAkhyAne iyameva dRSTiH, ekaikasya ca etto' tti ato'mISAM madhye dviau doSau vijJAtavyau, muktvaikamiti vartate, bhAvArtha tu vakSyAmaH, parasparato yathA''hubahuratA jIvapradezikAn-bhavantaH kAraNadvayAnmithyAdRSTayaH, yadbhaNatha-ekapradezo jIvaH, tathA kriyamANaM ca kRtamityevaM sarvatra yojya, goSThAmAhilamadhikRtyaikaikasya trayo doSA iti yathAhubahuratAn goSThAmAhilA:-dopatrayAd bhavanto mithyAdRSTayaH yat kRtaM kRtamiti bhaNataH tathA baddhaM karma vedyate yAvajjIvaM ca pratyAkhyAnamiti gAthArthaH // tatratA dRSTayaH kiM saMsArAya AhosvidapavargAyetyAzaGkAnivRttyarthamAha dIpa anukrama K antionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~652 ~
Page #654
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [786], bhASyaM [148...] (40) Avazyaka // 325 // RECES-1- prata sutrAka satteyA diDIo jAijarAmaraNagambhavasahINaM / mUlaM saMsArassa u bhavaMti niggaMtharUveNaM / / 786 // ta hAribhadrIvyAkhyA-saptaitA dRSTayaH, boTikAstu mithyAdRSTaya eveti na tadvicAraH, 'jAtijarAmaraNagarbhavasatInA miti, jAti- yavRttiH grahaNAnnArakAdiprasUtigraha ityato garbhavasatigrahaNamaduSTaM 'mUlaM' kAraNaM, bhavantIti yogaH, mA bhUt sakRddhAvinInAM jAti-13 vibhAgaH1 jarAmaraNagarbhavasatInAM mUlamiti pratyayaH ata Aha-'saMsArassa u' saMsaraNaM saMsAra:-tiryagnaranArakAmarabhavAnubhUtirUpaH pradI| gRhyate, tasyaiva tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt , nimrantharUpeNeti gAthArthaH // Aha-ete nivAH kiM sAdhavaH ? uta tIrthAntarIyAH? uta gRhasthA iti ?, ucyate, na sAdhavaH, yasmAt sAdhUnAmekasyApyarthAya kRtamazanAdi zeSANAmakalpyaM, naivaM nihavAnAmiti, Aha ca pavayaNanIhayANa jaMtesiM kAriyaM jahiM jattha / bhajaM pariharaNAe mUle taha uttaraguNe y|| 787 // vyAkhyA-pavayaNanIhUyANa'ti niyaMti dezIvacanamakiJcitkarArthe, tatazca pravacana-yathokta kriyAkalApaM pratyakiJcitkarANAM 'yad' azanAdi teSAM kAritaM yasmin kAle yatra kSetre tadU bhAjya' vikalpanIyaM pariharaNayA, kadAcit / parihiyate kadAcinneti, yadi loko na jAnAti yathaite nihavAH sAdhubhyo bhinnAstadA parihiyate, atha ca jAnAti tadA na parihiyata iti, athavA pariharaNA-paribhogo'bhidhIyate, yata uktam-"dhAraNA uvabhogo pariharaNA tassa paribhogo" // 325 // tatra bhAjyaM 'mUle' mulaguNaviSayamAdhAkarmAdi tathA uttaraguNaviSayaM ca krItakRtAdItyato naite sAdhavaH, nApi gRhasthA gRhI-1 1 dhAraNamupabhogaH pariharaNaM tasya paribhogaH, dIpa CANCC anukrama 155-5 CAMER ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~653~
Page #655
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [787], bhASyaM [148...] (40) prata sUtrAka taliGgatvAt , nApi tIrthAntarIyAH, nAnyatIrthyAH, yatastadarthAya yat kRtaM tat kalpyameva bhavati, ato'vyaktA eta iti | |gAthArthaH // Aha-boTikAnAM yat kAritaM tatra kA vArtA ?, ucyatemicchAdiTTIyANaM jaMtesiM kAriyaM jahiM jastha / sambapi taya suddhaM mUle taha utsaraguNe ya // 788 // dAraM // | vyAkhyA-'mithyAdRSTInAM boTikAnAM 'yad' azanAdi teSAM kAritaM yasmin kAle yatra kSetre sarvamapi tat zuddhaM 3-kalpyamiti bhAvanA, mUlaguNaviSayaM tathottaraguNaviSayaM ceti gAthArthaH / ukta samavatAradvAram , adhunA'numatadvAraM vyA khyAyate-tatra yadyasya nayasya sAmAyika mokSamArgatvenAnumataM tadupadarzayannAhasAtavasaMjamo aNumao niggaMthaM pavayaNaM ca vvhaaro| sahajasuyANaM puNa nivvANaM saMjamo ceva // 789 // dAraM // vyAkhyA-tApayatIti tapaH tapapradhAnaH saMyamastapaHsaMyamaH asau 'anumataH' abhISTo mokSAGgatayeti, nimranthAnAmidaM namranthyam-Ahetamiti bhAvanA, kiM!-pravacanaM zrutamityarthaH, cazabdo'nukkasamyaktvasAmAyikasamuccayArthaH, 'vavahAroM' tti evaM vyavahAro vyavasthitaH, vyavahAragrahaNAcca tadadhovartinagamasaMgrahanayadvayamapi gRhItaM veditavyaM, tatazcaitaduktaM bhavatinaigamasaMgrahavyavahArAstrividhamapi sAmAyika mokSamArgatayA'numanyante, tapaHsaMyamagrahaNAccAritrasAmAyikaM, pravacanagraha|NAd zrutasAmAyika, pazabdAt samyaktvasAmAyikam , Aha-yadyevaM kimiti mithyAdRSTayaH 1, ucyate, yato vyastAnyapyanumanyante, na sApekSANyeva, zabdaRjusUtrayoH punaH kAraNe kAryopacArAt nirvANamArga eva nirvANaM saMyama evetyanumatam , RjusUtramullaGyAdau zabdopanyAsaH zeSoparitananayAnumatasaMgrahArthaH, etaduktaM bhavati-RjusUtrAdayaH sarve cAritrasAmAyi dIpa anukrama JAMERIX KIMiDramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~654~
Page #656
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [789], Sanat Avazyaka-kameva mokSamArgatvenAnumanyante, netare dve, tadbhAve'pi mokSAbhAvAt tathAhi - samagra jJAnadarzanalAbhe'pi nAnantarameva hAribhadrImokSaH, kintu sarvasaMvararUpacAritrAvAptyanantarameva, atastadbhAvabhAvitvAt tadeva mokSamArga iti gAthArthaH // dvAraM // 2 yavRttiH 'uddese niddese ya' ityAdyupodghAtaniryuktiprathamadvAragAthAvayavArthI gataH, idAnIM dvitIyadvAragAthAprathamAvayavaH kimiti dvAraM 1 vibhAgaH 1 vyAkhyAyate kiM sAmAyikaM ?, kiM tAvajjIvaH ? utAjIvaH ? athobhayam ? utAnubhayaM ?, jIvAjIvatve'pi kiM dravyaM ? uta // 326 // bhASyaM [148...] guNa ityAzaGkAsambhave satyAha AyA khalu sAmayaM paJcakakhAyaMtao havar3a AyA / taM khalu paJcakakhANaM AvAe savvadavvANaM // 790 // vyAkhyA - 'AtmA' jIvaH khaluzabdo'vadhAraNe, Atmaiva-jIva eva sAmAyikamitya jIvAdipUrvokta vikalpavyavacchedaH, 'paJcakkhAyaMtao havai Aya' tti sa ca pratyAcakSANaH- pratyAkhyAnaM kurvan 'kriyamANaM kRta' miti kriyAkAlaniSThA kAlayo | rabhedAd vartamAnasyaivAtItApatteH kRtapratyAkhyAno'pi gRhyate, sa eva ca paramArthata AtmA, zraddhAnajJAna sAvadya nivRtti svasvabhAvAvasthitatvAt zeSaH saMsArI punarAtmaiva na bhavati, pracuraghAtikarmabhistasya svAbhAvikaguNatiraskaraNAt, ato dvitIyA''tmagrahaNaM, 'taM khalu paccakkhANaM' ti khaluzabdaH sAmAyikasya jIvapariNatitvajJApanArthaH, tat pratyAkhyAnaM jIvapariNatirUpatvAdviSayamadhikRtya 'AvAe sabadavANaM' ti sarvadravyANAmApAta - Abhimukhyena samavAye, niSpadyata iti vAkyazeSaH, tasya zraddheyajJeyakriyopayogitvAt sarvadravyANAmiti / Aha- kiM sAmAyikamiti svarUpaprazne prastute sati|viSayanirUpaNamasyAnyAyyam, aprastutatvAd, bAhyazAstravat, ucyate, aprastutatvAdityasiddhaM, tathAhi - sAmAyikasya viSayani Forty ~655~ // 326 // janbrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #657
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM -/gAthA-], niyukti: [790], bhASyaM [149] (40) *% prata sUtrAka A rUpaNaM prastutameva, sAmAyikasyAGgabhUtatvAt , sAmAyikasvAtmavadityalaM vistareNa, iti gAthArthaH / tatra yaduktam 'AtmA 18 khalu sAmAyika' miti, tatra yathAbhUto'sau sAmAyika tathAbhUtamabhidhitsurAha mUlabhASyakAra: sAvajajogavirao tigutto chasu saMjao / uvautto jayamANo AyA sAmAiyaM hoI // 149 // (ma.bhA) vyAkhyA sAvadyayogavirataH avadyaM mithyAtvakaSAyanokavAyalakSaNaM sahAvayena sAvadyo yogastadvirata:-tadvinivRttaH, tribhiH-manovAkAyairguptaH SaTsu-jIvanikAyeSu saMyataH-prayatnavAna, tathA'vazyakartavyeSu yogeSu sadopayuktaH, yatamAnazca teSvevAsevanayA, itthambhUta evAtmA sAmAyikaM bhavatIti gAthArthaH / / sAmprataM yaduktam 'taM khalu paJcakkhANaM AvAe sabadavANa' ti, tatra sAkSAnmahAvratarUpaM cAritrasAmAyikamadhikRtya sarvadravyaviSayatAmasyopadarzayannAhapaDhamaMmi sabajIvA viie carimeya sabvabvAiM / sesA mahavvayA khalu tadekadeseNa vvANaM // 711 // | vyAkhyA-'prathama' prANAtipAtanivRttirUpe vrate viSayadvAreNa cintyamAne 'sarvajIvA' sasthAvarasUkSmetarabhedA viSayakhena draSTavyAH , tadanupAlanarUpatvAt tasyeti, tathA 'dvitIye' mRvAvAdanivRttirUpe 'carime ca' parigrahanivRttirUpe sarvadravyANi viSayatvena draSTavyAni, katham ?, nAsti paJcAstikAyAtmako loka iti mRpAvAdasya sarvadravyaviSayatvAt , tanni|vRttirUpatvAcca dvitIyavratasya, tathA mUrchAdvAreNa parigrahasyApi sarvadravyaviSayatvAccaramavatasya ca tannivRttirUpatvAdazeparavyaviSayateti pUrvArddhabhAvanA / 'sesA mahabayA khalu tadekadeseNa davANaM' ti zeSANi mahAna tAni, khasvityavadhAraNArthaH, tasya ca vyavahitaH sambandhaH, teSAmekadezastadekadezastena tadekadezenaiva hetubhUtena dravyANAM, bhavantIti kriyAdhyAhAraH, dIpa anukrama CKS JanEa me Panatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | sAmAyika-svarupa saMbaMdhe vaktavyatA ~656~
Page #658
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [791], bhASyaM [149...] (40) yavRttiH // 327 // prata sutrAMka katham ?-tRtIyasya grahaNadhAraNIyadravyAdattAdAnaviratirUpatvAt , caturthasya ca rUparUpasahagatadravyasambandhyabrahmaviratirUpa- hAribhadrItvAt , SaSThasya ca rAtribhojanaviratirUpatvAditi pazcArddhabhAvanA, iti gAthArthaH // evaM cAritrasAmAyika nivRttidvAreNa| sarvadravyaviSayaM zrutasAmAyikamapi zrutajJAnAtmakatvAt sarvadravyaviSayameva samyaktvasAmAyikamapi sarvadravyANAM saguNaparyA vibhAgaH1 yANAM zraddhAnarUpatvAt sarvaviSayamevetyalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH-tatra sAmAyikamajIvAdivyudAsena jIva evetyuktaM, tasya ca nayamatabhedena dravyaguNaprAptI sakalanayAdhAradravyArthikaparyAyArthikAbhyAM svarUpavyavasthopasthApanAyAhajIvo guNapaDivanno Nayassa davvaDhiyassa sAmaiyaM / so ceva pajjavaNayaDiyassa jIvarasa esa guNo // 792 // | vyAkhyA-'jIvaH' AtmA, guNaiH pratipanna:-AzritaH-guNapratipannaH, guNAzca samyaktvAdayaH khalyaupacArikAH, 'nayasya' dravyArthikasya sAmAyikamiti vastuta Atmaiva sAmAyika, guNAstu tavyatirekeNAnavagamyamAnatvAnna santyeva, tatpratipattirapi tasya bhrAntA, citre nimnonnatabhedapratipattivaditi bhAvanA, sa eva sAmAyikAdirguNaH paryAyArthikanayasya, paramArthato yasmAjjIvasya eSa guNa iti, uttarapadapradhAnatvAt tatpuruSasya, yathA tailasya dhAreti, na tatra dhArA'tirekeNAparaM tailamasti, evaM na guNAtirikto jIva iti, itthaM cedamaGgIkartavyamiti manyate, tathAhi-guNAtirikto jIvo nAsti, pramANAnupalabdheH, | rUpAdyarthAntararUpaghaTavat , tasmAdguNaH sAmAyikamiti hRdayaM, na tu jIva iti gAthArthaH // sAmprataM paryAyArthika eva // 327 // svaM pakSaM samarthayannAhaupajjaMti vayaMti ya pariNammati ya guNA Na dvvaaii| dabbappabhavA ya guNA Na guNappabhavAI vvAI // 793 // dIpa anukrama AREaatma Mandinrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~657~
Page #659
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [793], bhASyaM [149...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-utpadyante vyayante ca, anenotpAdavyayarUpeNa pariNamanti ca guNAH, cazabda evakArArthaH sa cAvadhAraNe, tasya caivaM prayogaH-guNA eva na dravyANyutpAdavyayarUpeNa pariNamantIti, atasta eva santi, utpAdanyayapariNAmatvAt , patranIlatAraktatAdivat, tadatiriktastu guNI nAstyeva, utpAdacyayapariNAmarahitatvAd, vAndheyAdivat , kizca 'dadhappabhavA ya guNA na' dravyAt prabhavo yeSAM te dravyaprabhavAH, cazabdo yuktyantarasamuccaye, guNA na bhavanti, tathA guNaprabhavANi | dravyANi, naiveti vartate, ato na kAraNatvaM nApi kAryatvaM dravyANAmityabhAvaH, sataH kAryakAraNarUpatvAt , athavA dravyaprabhavAzca guNA na, kintu guNaprabhavANi dravyANi, pratItyasamutpAdopajAtaguNasamudaye dravyopacArAt , tasmAd guNaH sAmA|yikamiti gAthArthaH // evaM paryAyAthikena svamate pratipAdite sati dravyArthika Aha-dravya pradhAnaM na guNAH, yasmAtjaM jaM je je bhAve pariNamai paogavIsasA bvaM / taM taha jANAi jiNo apajjave jANaNA natthi // 794 // dAraM // vyAkhyA-yad yad yAna yAn bhAvAn vijJAnaghaTAdIn pariNamati prayogavinasAto dravyaM tat,prayogena ghaTAdIn vizrasAto'nendradhanurAdIna , dravyameva tadutprekSitaparyAyamutphaNaviphaNakuNDalitAdiparyAyasamanvitasarpadravyavat, tathAhi-na tatra kecanotphaNAdayaH sarpadravyAtiriktAH santi, nirmUlatvAt , kintu tadeva tatra paramArthasaditi, kizca-tat 'tathaiva' anvayapradhAnaM paryAyopasarjanaM jAnAti paricchinatti jinaH 'apajjave jANaNA Nasthi' tti aparyAye-nirAkAre 'jANaNA natyi'tti parijJA nAsti, na ca te paryAyAH tatra vastuni santo dravyameva, tadAkAravat, tatazca tadeva sat , kevalinA'pyavagamyamAnatvAt , kevalasvAtmavat , tasmAjIva eva sAmAyikamiti gAthArthaH / athavA 'uppajjati' tti iyameva gAthA dravyArthikamatena dIpa anukrama JamEaa nd muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~658~
Page #660
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [794], bhASyaM [149...] (40) Avazyaka // 32 // prata sUtrAka vyAkhyAyate-dravyArthikavAdI paryAyAthikavAdinaM pratyAha-guNA na santyeva, kuto ?, yasmAdutpadyante vyayante ca, anenotpA-18 hAribhadrIdavyayapariNAmena pariNamanti guNA eva, na dravyANi, tatazca tAnyeva santi, satatamavasthitatvAdU , aparopAdeyatvAt , yavRttiH dravyaprabhavAzca guNAH paropAdAnA vartante, na guNaprabhavANi dravyANyaparopAdAnatvAt, tasmAdAtmaiva sAmAyikamiti | vibhAgaH1 gAthArthaH // evamavagatobhayanayamatazcodaka Aha-kimatra tattvamiti !, atrocyate-sAmAyikabhAvapariNataH AtmA sAmA|yika, yasmAd yat sat tad dravyaparyAyobhayarUpamiti, tathA cAgamaHjaM jaM je je bhAve pariNamai paogavIsasA vvaM / taM taha jANAi jiNo apajave jANaNA nasthi // 795 // vyAkhyA-yad yad yAn yAna 'bhAvAn' AdhyAtmikAna bAhyAMzca pariNamati prayogavinasA(to) dravya, bhAvArthaH pUrvavat , tattathApariNAmameva jAnAti jinaH, apayoye parijJA nAsti, tasmAdubhayAtmakaM vastu, kevalinA tathA'vagatatvAditi || gAthArthaH // sAmprataM katividhamiti dvAramiti vyAkhyAyate, tatrasAmAiyaM ca tivihaM sammatta suyaM tahA carittaM ca / duvihaM ceva carittaM agAramaNagAriyaM ceya // 796 // vyAkhyA-'sAmAyika' prAganirUpitazabdArtha, 'ca' pUraNe 'trividha tribhedaM, samyaktvam, anusvAralopAt, zrutaM tathA cAritraM, cazabdaH svagatAnekabhedapradarzanArthaH, tatra samyaktvamiti samyaktvasAmAyika, tad dvividha naisargikamadhigama ca, athavA dazavidham-ekaikasyaupazamikasAsvAdanakSAyopazamikavedakakSAyikabhedabhinnatvAt , athavA vividha-kSAyika kSAyopazamikamaupazamikaM ca, kArakarocakavyaJjakabhedaM vA, zrutamiti zrutasAmAyika, tacca sUtrArthobhayAtmakatvAt trivi dIpa anukrama // 328 // CAMER amiDramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~659~
Page #661
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [796], bhASyaM [149...] (40) prata sUtrAka dham , akSarAnakSarAdibhedAdanekavidhaM ceti, 'cAritram' iti cAritrasAmAyika, tacca kSAyikAdi trividhaM, sAmAyikacchedopasthApyaparihAravizuddhikasUkSmasamparAyayathAkhyAtabhedena vA paJcavidham , athavA gRhItAzeSavikalpaM dvividham-agArasAmAyikamanagArasAmAyikaM ca, tathA cAha-'duvidhaM ceva caritaM agAramaNagAriyaM ceva' dvividhameva cAritraM mUlabhedena, agA:-vRkSAstaiH kRtamagAraM-gRhaM tadasyAstIti matubUlopAdagAra:-gRhasthastasyai dam-AgArikam , idaM cAnekabhedaM, dezaviratecitrarUpatvAt, anagAra:-sAdhustasyedam-AnagArika caiva / Aha-samyaktvazrutasAmAyika vihAya cAritrasAmA-| yikabhedasya sAkSAdabhidhAnaM kimartham ?, ucyate, asmin sati tayoniyamena bhAva iti jJApanArtha, caramatvAdvA yathA'sya bheda ukta evaM zeSayorapi vAcya iti jJApanArthamiti gAthArthaH // sAmprataM mUlabhASyakAraH zrutasAmAyika vyAcikhyAsustasyAdhyayanarUpatvAdAhaajjhayaNaMpi ya tivihaM sutte atthe ya tadubhae ceva / sesemuvi ajjhayaNesu hoi eseva nijuttI // 150 // (bhA) - vyAkhyA-adhyayanamapi ca trividhaM sUtraviSayamarthaviSayaM ca tadubhayaviSayaM caiva, apizabdAt samyaktvasAmAyikamapyaupa zamikAdibhedAt trividhamiti / prakrAntopodghAta niyuktarazeSAdhyayanavyApitAM darzayannAha-zepeSvapi caturviMzatistavAdiSvatAnyeSu vA'dhyayaneSu bhavati eva niyuktiH-uddezanirdezAdikA niruktiparyavasAneti / Aha-azeSadvAraparisamAptAvatidezo nyAyyaH, apAntarAle kimarthamiti?, ucyate, 'madhyagrahaNe AdyantayorgrahaNaM bhavatI ti nyAyapradarzanArtha iti gAthArthaH // dvAraM // adhunA kasyeti dvAraM pratipAdyate, tatra yasya tad bhavati tadabhidhitsayA''ha dIpa anukrama JABERatinintamational Swlanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~660~
Page #662
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [797], bhASyaM [150] (40) Avazyaka // 329 // prata sutrAMka jassa sAmANio appA, saMjame niyame tave / tassa sAmAiyaM hoi, ii kevalibhAsiyaM // 797 // hAribhadrIvyAkhyA-yasya 'sAmAnika' sannihitA, apravasita ityarthaH, 'AtmA' jIvaH, ka?-'saMyameM mUlaguNeSu 'niyameyavRttiH uttaraguNeSu 'tapasi' anazanAdilakSaNe 'tasya' evambhUtasyApramAdinaH sAmAyika bhavati, 'iti' evaM kevalibhi-11 vibhAgaH1 bhASitamiti gAthArthaH // jo samo sayabhUesu, tasesu thAvaresu ya / tassa sAmAiyaM hoi, ii kevalibhAsiyaM // 798 // vyAkhyA-yaH samaH' madhyasthaH, AtmAnamiva paraM pazyatItyarthaH, 'sarvabhUteSu' sarvaprANiSu 'baseSu' dvIndriyAdiSu 'sthAvareSu ca pRthivyAdiSu, tasya sAmAyikaM bhavati, etAvat kevalibhASitamiti gAthArthaH // sAmprataM phalapradarzanadvAreNAsya karaNavidhAnaM pratipAdayannAhasAvajajogapparivajaNachA,sAmAiyaM kevaliyaM pstthN| gihatthadhammA paramaMti NacA,kujjA buho AyahiyaM paratthaM / / ___ vyAkhyA-sAvadyayogaparivarjanArtha sAmAyika 'kaivalika' paripUrNa 'prazasta' pavitram, etadeva hi gRhasthadharmAt 'parama' pradhAnam 'iti' evaM jJAtvA kuryAd 'budhaH' vidvAn 'Atmahitam' AtmopakAraka 'parArtham' iti paraH mokSastadarthe, na tu15 suralokAdyavAptyartham , anena nidAnaparihAramAha, iti vRttaarthH|| 799 // paripUrNasAmAyikakaraNazaktyabhAve gRhastho'pi gRhasthasAmAyikaM 'karemi bhaMte ! sAmAiyaM sAvaja joga paJcakkhAmi duvihaM tiviheNaM jAva niyamaM pajuvAsAmI'tyevaM kuryAt, dIpa anukrama Standiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~6614
Page #663
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educal ** % % %%%%%%%%%* "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [797], Aha-tasya sarvaM trividhaM trividhena pratyAcakSANasya ko doSa iti 1, ucyate, pravRttakarmArambhAnumatyanivRttyA karaNAsambhava eva, tathA bhaGgaprasaGgadoSazceti / Aha ca savvaMti bhANikaNaM viraI khalu jassa sabviyA Natthi / so savvaviraivAI cukaha desaM ca savvaM ca // 800 // vyAkhyA- 'sarva' ti upalakSaNAt sarva sAvadhaM yogaM pratyAkhyAmi trividhaM trividhena, ityevaM 'bhANiUNa' abhidhAya 'viratiH' nivRttiH khalu yasya 'sarvikA' sarvA nAsti, pravRttakarmArambhAnumatisadbhAvAt sa sarvavirativAdI 'cukaitti bhrazyati 'desaM ca savaM ce' ti dezaviratiM sarvaviratiM ca pratijJAtAkaraNAt / Aha-Agame trividhaM trividheneti gRhasthapratyAkhyAnamuktaM tatkathamiti 1, ucyate, sthUlasAvadyayogaviSayameva tat, Aha ca bhASyakAraH - "jati kiMcidappajoyaNamapapaM vA visesiuM vatyuM / paJcakkhejja Na doso sayaMbhuramaNAdimacchava // 1 // jo vA nikkhamiumaNo paDimaM puttAdisaMtaiNimittaM / paDivajjijja tao vA karijja tivihaMpi tiviheNaM // 2 // jo puNa puvAraddhANujjhiyasAvajjakammasaMtANo / tadNumatipariNatiM so Na tarati sahasA Niyate // 3 // ityAdi" tathA'pi gRhasthasAmAyikamapi paralokArthinA kAryameva, tasyApi viziSTaphalasAdhakatvAd, Aha ca niyuktikAraH | sAmAiyaMmi u kae samaNo iva sAvao havai jmhaa| eeNa kAraNeNaM bahuso sAmAiyaM kujA || 801 // bhASyaM [150...] 3 yadi kiJcidaprayojanamaprApyaM vA vizeSya vastu / pratyAcakSIta na doSaH svayambhUramaNAdimatsya iva // 1 // yo vA niSkramitumanAH pratimAM putrAdisantatinimitam pratipadyeta sako vA kuryAtrividhamapi trividhena // 2 // yaH punaH pUrvArabdhAnujjhitasAvadya krmsNtaanH| tadanumatipariNati sa na zaknoti sahasA nivarttayitum 2 // For Parts muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~662~ cibrary org
Page #664
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 330 // Jus Educator "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 801 ], bhASyaM [ 150...] vyAkhyA - sAmAyika eva kRte sati zramaNa iva zrAvako bhavati yasmAt prAyo'zubhayogarahitatvAt karmavedaka ityarthaH, anena kAraNena 'bahuzaH' anekadhA sAmAyikaM kuryAditi gAthArthaH // kiJca - jIvo pamAyabahulo bahuso'vi a bahuvisu asthesuM / eeNa kAraNeNaM bahuso sAmAiyaM kujjA // 802 // vyAkhyA - jIvaH pramAdabahula: 'bahuzaH' anekadhA'pi ca bahuvidheSvartheSu zabdAdiSu pramAdavAMcaikAntenAzubhabandhaka eva, ato'nena kAraNena tatparijihIrSayA bahuzaH sAmAyikaM kuryAt - madhyastho bhUyAditi gAthArthaH // dvAraM // sAmprataM saGkSepeNa sAmAyikavato madhyasthasya lakSaNamabhidhitsurAha-- jo Navi vaha rAge Navi dose doNha majjhayAraMmi / so hoi u majjhattho sesA samve amajjhatthA || 803 // vyAkhyA - yo nApi vartate rAge nApi dveSe, kiM tarhi ? - 'doha majjhayAraMmi' dvayormadhya ityarthaH, sa bhavati madhyasthaH, | zeSAH sarve'madhyasthA iti gAthArthaH // dvAraM // sAmprataM va kiM sAmAyikamiti nirUpayan dvAragAthAtrayamAha - khettadisAkA lagai bhaviyasaNNiUsAsadiGimAhAre / pacattamuttajanma dvitiveyasaNNAkasAyAU || 804 // NANe joguvaoge sarIrasaMThANasaMghayaNamANe / lesA pariNAme veyaNA samugdhAya kamme ya / / 805 // NivveDhaNamucvaTTe AsavakaraNe tahA alaMkAre / sayaNAsaNaThANatthe caMkrammaMteya kiM kahiyaM // 806 // dAragAhAo vyAkhyA - AsAM samudAyArthaH kSetrAdikAlagatibhavya saMjJiucchrAsadRSTyAhArakAnaGgIkRtyA''locanIyaM kiM ka sAmAyikamiti yogaH, tathA paryApta suptajanmasthitivedasaMjJAkapAyAyUMSi ceti, tathA jJAnaM yogopayogI zarIrasaMsthAna saMhananamA For Parent hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~663~ // 330 // yog
Page #665
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [806], bhASyaM [150...] (40) M prata sUtrAka nAni lezyAH pariNAma vedanAM samudghAtaM karma ca kriyA pUrvavat , tathA nirveSTanodvarttane aGgIkRtyAlocanIyaM-kva kimiti / AzravakaraNaM tathA'laGkAra tathA zayanAsanasthAnasthAnadhikRtyeti, tathA caGkamatazca viSayIkRtya kiM sAmAyika ka ityAloca-11 nIyamiti samudAyArthaH / avayavAthai tu pratidvAraM svayameva vakSyati-tatropralokAdikSetramaGgIkRtya samyaktvAdisAmAyikAnAM lAbhAdibhAvamabhidhitsurAhasaMmasuANaM laMbho uhu~ ca ahe a tirialoe / viraI maNussaloe virayAviraI ya tirieK // 807 // | vyAkhyA-samyaktvazrutasAmAyikayoH 'lAbhaH' prAptiH 'uhuM ca' ityUryaloke ca 'adhe ya'tti adholoke ca tiryagloke / ca, iyamatra bhAvanA-Urdhvaloke merusuralokAdiSu ye samyaktvaM pratipadyante jIvAsteSAM zrutAjJAnamapi tadaiva samyakzrutaM bhavatIti, evamadholoke'pi mahAvidehAdholaukikagrAmeSu narakeSu ca ye pratipadyante, evaM tiryagloke'pIti, 'viraI maNussaloge' ti viratizabdena sarvaviratisAmAyikaM gRhyate, tacca lAbhApekSayA manuSyaloka eva bhavati, nAnyatra, manuSyA evAsya | pratipattAra iti bhAvanA, kSetraniyamaM tu viziSTazrutavido vidanti, 'virayAviraI ya tirieK' ti viratAviratizca dezavira-| |tisAmAyikalakSaNA lAbhavicAre tiryakSu bhavati, manuSyeSu ca keSucit / / puSvapaDivanagA puNa tIsuvi loesu niamao tiNhaM / caraNassa dosu niamA bhayaNijjA uddddlogmi||808|| vyAkhyA-pUrvapratipannakAstu trayANAM niyamena triSvapi lokeSu vidyante, cAritrasAmAyika svadholokatiryagUlokayo dIpa ASSAKAAMSKREM anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~664~
Page #666
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [808], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka // 33 // - prata sutrAMka reva, Urdhvaloke tu bhAjyA ityalaM prasaJjeneti gAthArthaH // dvAraM // sAmprataM digadvArAvayavArthAbhidhitsayA dikasvarUpa-15 hAribhadrIpratipAdanAyAha yavRttiH nAmaM ThavaNA davie khettadisA tAvakhetta pnnve| sattamiyA bhAvadisAsA hoaTThArasavihA u // 809 // dAraM / / vibhAgaH1 vyAkhyA-nAmasthApane sugame 'davie' ti dravyaviSayA dik dravyadika,sA ca jaghanyatastrayodazapradezikaM dazadikprabhavaM dravyaM, tatraikaikaH pradezo vidizvete catvAraH, madhye sveka ityete paJca, catasaSu ca dikSvAyatAvasthitI dvau dvAviti, Aha ca bhASyakAra:-'teresapadesiyaM khalu tAvatiesuM bhave pdesesuN| jaM davaM ogADhaM jahaNNagaM taM dasadisAgaM // 1 // asya ceyaM sthApaneti, _ utkRSTatastvanantapradezikamiti, 'khettadisa' tti kSetradik, sA cAnekabhedA merumadhyASTaprAdezikaruca-- - kAd bahiyAdivyuttarazreNyA zakaTorddhisaMsthAnAzcatasro dizaH, catasRNAmapyantarAlakoNAvasthitA eka pradezikAzchinnAvalisaMsthAnAzcatantra eva vidizaH Urca catuHpradezikacaturasradaNDasaMsthAnA ekaiva, aghoDa pyevaMprakArA dvitIyeti, uktaM ca-'aThThapaideso ruyago tiriyaM logassa majjhayAraMmi / esa pabhavo disANaM eseva bhave'NudisANaM // 1 // dupadesAdiduruttara egapadesA aNuttarA ceva / cauro cauro ya disA ca urAdi aNu-10 tarA doNNi // 2 // sagaDuddhisaMThitAo mahAdisAo bhavaMti cattAri / muttAvalI ya cauro do ceva ya honti ruygnibhaa||3|| // 331 // prayodazaprAdezikaM khalu tAvatsu bhrpdeshessu| yadravyamavagAI jaghanyaM tadanadikam // 1 // 2 aSTapradezo rucakastiryagUlokasya madhye / eSa prabhavo dizAmeSa evaM bhavedanudizAm // 1 dvipradezAdiza tarikapradezA'nuttareva / catakhazcatasro dizazca / caturAye anuttare dve|| 2 // zakaToviMsaMsthitA mahAvizo bhavanti ctstrH| muktAklIya catasro de eva bhavato rucakani bhe // 3 // dIpa anukrama Jantairated + andiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~665~
Page #667
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [809], bhASyaM [150...] (40) - - - prata sUtrAka - -- iyaM ca sthApaneti * AsAM ca nAmAni-'IdaggeI jammA ya ratI vAruNI ya vAyavA / somA IsANA'vi ya vimalA ye tamA ya boddhayA // 1 // iMdA vijayaddArANusArato sesiyA padakSiNato / aDhavi tiriya-disAo uhuM vimalA tamA cAdho // 2 // 'tAvakhetta' ti, tApaH-savitA tadupalakSitA kSetradik | tApakSetradika, sA cAniyatA-'je siM jatto sUro udeti tesiM taI havai puvaa| tAvakUkhettadisAo|| padAhiNaM sesiyAosiM // 1 // ' 'paNNavae' tti prajJApakasya dik prajJApakadik-'paNNavao jada-|| bhimuho sA pucA sesiyA padAhiNato / tassevaNugaMtavA aggeyAdI disA niyamA // 1 // saptamI / / / / / bhAvadikU sA bhavatyaSTAdazavidhaiva, dizyate ayamamuka iti saMsArI yayA sA bhAvadika, sA cetthaM bhavatyaSTAdazavidhA-puDhevijalajalaNa vAyA mUlA khaMdhaggaporabIyA ya / biticaupaMcediya tiriyanAragA devasaMghAyA // 1 // mucchimakamAkammabhUmagaNarA taha'ntaraddIvA / bhAvadisA dissai jaM saMsArI NiyayametAhiM // 2 // aindrI AmeyI yamA carkatI vAraNI pavAyacyA / somA IzAnA'pica vimalA na tamA (mI) bolyA // 1 // pendrI vijayadvArAnusArataH | zeSAH pradakSiNataH / aSTApi tiryadizaH UdhvaM vimalA tamA cAdhaH // 2 // 2 yeSAM yataH sUrya udeti teSAM sA bhavati pUrvA / tApakSetradizaH prAdakSiNyena zeSAH bhanayoH // 1 // prajJApako abhimukhaH sA pUrvA zeSAH pradakSiNataH / tasyA evAmugantavyA AzecyAdyA dizo niyamAt // // 5 pRthvIjalavalanItA mUlAni skandhAnaparva bIjAni ca / dvividhAtupondriyAH tiryo" nArako devsNghaatH||1|| saMmUrchajakAMka mabhUmikanarAmathAntaradvIpAH / bhAvaviha dizyate yat saMsArI niyata metAbhiH // 2 // - dIpa anukrama KAR --- 4 - 5 INMorary.orm JABERatini muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~666~
Page #668
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 332 || "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 809 ], bhASyaM [ 150...] ti gAdhArthaH // iha ca nAmasthApanAdravyadigbhiranadhikAra eva, zeSAsu yathAsambhavaM sAmAyikasya pratipadyamAnakaH pUrvapratipanno vA vAcyaH, tatra kSetradizo'dhikRtya tAvadAha vAIAsu mahAdisAsu paDivajramANao hoi / puNya paDivannao puNa annayarIe disAe u // 810 // vyAkhyA - pUrvAdyAsu mahAdikSu vivakSite kAle sarveSAM sAmAyikAnAM pratipadyamAnako bhavati, na tu vidikSu, tAsveka| pradezikatvena jIvAvagAhanAbhAvAt, Aha ca bhASyakAraH -- "chiNNAvaliruyagAgiidisAsu sAmAiyaM Na jaM tAsu / suddhAsu NAvagAhai jIvo tAo puNa phusejA // 1 // " pUrvapratipannakaH punaranyatarasyAM dizi bhavatyeva, punaHzabdasyaivakArArthatvAditi gAthArthaH // 811 // tApakSetraprajJApakadikSu punaraSTasu caturNAmapi sAmAyikAnAM pUrvapratipanno'sti, pratipadyamAnakazca sambhavati, adhaUrdhvadigdvaye tu samyaktvazruta sAmAyikayorevameva, dezavirati sarvaviratisAmAyikayostu pUrvapratipanakaH sambhavati, pratipadyamAnakastu naiveti, uktaM ca-" asu cauNDa niyamA puvapavaNNo u dosu doNheva / doNha tu putrapavaNNo siya NaNNo tAtrapaNNava // 1 // " bhAvadikSu punarekendriyeSu na pratipadyamAnako nApi pUrvapratipannazcaturNAmapi vika|lendriyeSu samyaktvazrutasAmAyikayoH pUrvapratipannaH sambhavati netaraH, paJcendriyatiryakSu sarvavirativarNAnAM pUrvapratipanno'sti, pratipadyamAnako bhAgyaH, vivakSitakAle nArakAmarAkarmabhUmijAntaradvIpakanareSu samyaktvazrutayoH pUrvapratipannako'styeva, chinnAvalIcAkRtidikSu sAmAyikaM na yasmAttAsu / zuddhAsu nAvagAhate jIvaH tAH punaH spRzeda // 1 // 2 aSTasu caturNAM niyamAtpUrvaprapannastu dvayordvayoreva dvayostu pUrvaprapannaH syAt nAnyastApaprajJApakayoH // 1 // For Funny hAribhadrI - vavRttiH vibhAgaH 1 ~667~ // 332 || acibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH
Page #669
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [-- /gAthA - ], niryuktiH [810], bhASyaM [150...] itarastu bhAjyaH, karmabhUmijamanuSyeSu caturNAmapi pUrvapratipanno'styeva, pratipadyamAnakastu bhAjyaH, sammUcchimeSu tUbhayAbhAva iti uktaM ca- "ubhayAbhAvo puDhavAdiesa vigalesu hojja ubavaNNo / paMcadiyatirie NiyamA tirahaM siya pavaje // 1 // NAragadevA kammaga aMtaradIvesu doNha bhayaNA u / kammagaNaresu causuM mucchesu tu ubhayapaDiseho // 2 // dvAraM // kAladvAramadhunA, tatra kAlatrividha:- utsarpiNIkAlaH avasarpiNIkAlaH ubhayAbhAvato'vasthitazceti, tatra bharatairAvateSu viMzatisA| garopamakoTIkoTimAnaH kAlacakra bhedotsarpiNyavasarpiNIgataH pratyekaM SaDvidho bhavati, tatrAvasarpiNyAM suSamasuSamAkhyazcatuH| sAgaropamakoTI koTimAnaH pravAhataH prathamaH, suSamAkhyastrisAgaropamakoTikoTimAno dvitIyaH, suSama duSpamAkhyastu sAgaropamakoTI koTidvayamAnastRtIyaH, duSpamasuSamAkhyastu dvicatvAriMzadvarSasahasra nyUna sAgaropama koTI koTimAnazcaturthaH, duSpa| mAkhyastvekaviMzativarSasahasramAnaH paJcamaH, duSpamaduSpamAkhyaH punarekaviMzativarSasahasramAna eva paSTha iti, ayameva cotkramaNotsarpiNyAmapi yathoktasaGkhyo'vaseyaH kAla iti, avasthitastu caturvidhaH, tadyathA- suSamasuSamApratibhAgaH suSamApratibhAgaH suSamaduSamApratibhAgaH duSpamasuSamApratibhAgazceti, tatra prathamo devakurUttarakuruSu dvitIyo harivarSaramyakayoH tRtIyo haimavatairaNyavatayoH caturtho videheSviti, tatretthamanekadhA kAle sati yasya sAmAyikasya yasmin kAle pratipattirityetadabhidhitsurAha 1 ubhayAbhAvaH pRthvyAdikeSu vikaleSu bhavet upapannaH / paJcendriyatiryakSu niyamAt prayANAM svAtpratipadyamAne // 1 // nAraka devAkarmakAntarIyeSu dvayobhaMjanA tu karmajanareSu caturNAM saMmUSu bhayapratiSedhaH // 2 // For Parts Only www.incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~899~
Page #670
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [811], bhASyaM [150...] (40) yavattiH prata sutrAMka saMmattassa suyassa ya paDivattI chabvihami kAlaMmi / viraI virayAviraI paDivajaha dosu tisu vAvi // 11 // hAribhadrIAvazyaka| vyAkhyA-samyaktvasya zrutasya ca dvayorapyanayoH sAmAyikayoH pratipattiH SaDvidhe-suSamasuSamAdilakSaNe kAle sambha-18 vibhAgaH1 // 33 // vati, sa ca pratipattA suSamasuSamAdiSu dezanyUnapUrvakovyAyuSka eva pratipadyate, pUrvapratipannakAstvanayorvidyanta eva, 'virati' samagracAritralakSaNAM tathA 'viratAviratiM' dezacAritrAtmikAM pratipadyate kazcit dvayoH kAlayokhiSu vA'pi kAleSu, apiH |sambhAvane, asya cArthamupariSTAdvakSyAmaH,tatreya prakRtabhAvanA-utsarpiNyA dvayorduSSamasuSamAyAM suSamaduSSamAyAM ca,avasarpiNyAM| triSu suSamaduSSamAyA~ duSpamasuSamAyAM duSSamAyAM ceti,pUrvapratipannastu vidyata eva, apizabdAt saMharaNaM pratItya pUrvapratipannakaH sarvakAleSveva sambhavati, pratibhAgakAleSu tu triSu samyaktvazrutayoH pratipadyamAnakA sambhavati, pUrvapratipannakastvastyeva,7 caturthe tu pratibhAge caturvidhasyApi pratipadyamAnakaH sambhavati, pUrvapratipannakastu vidyata eva, bAhyadvIpasamudreSu tu kAlali|GgarahiteSu trayANAM pratipadyamAnakaH sambhavati, pUrvapratipannastvastyeveti gAthArthaH // 811 // dvAraM // sAmprataM gatidvAramucyate|causuvi gatIsu NiyamA sammattasupassa hoi paDivattI / maNuesu hoi viratI virayAviraI ya tirieK 812 PI vyAkhyA-catasRSvapi gatiSu, niyamAt iti niyamagrahaNamavadhAraNArthe catasRSveva na mokSagatAviti hRdayaM, samyaktva zrutayorbhavati pratipattiH, sambhavati vivakSite kAla ityarthaH, apizabdaH pRthivyAdiSu gatyantargateSu na bhavatyapIti sambhA-12 vayati, pUrvapratipannakaratvanayorvidyata eva, tathA manuSyeSu bhavati viratiH-pratipattimaGgIkRtya manuSyeSveva sambhavati 04- dIpa anukrama -* // 33 // 56 AREaintunintamaniana janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~669~
Page #671
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 812], bhASyaM [ 150...] 'viratiH' samagracAritrAtmikA, pUrvapratipannApekSayA tu sadA bhavatyeva, 'viratAviratizca' dezacAritrAtmikA tiryakSu, bhavatItyanuvartate, bhAvanA manuSyatulyeti gAthArthaH // 812 // bhavyasaMjJidvArAvayavArthAbhidhitsayA''habhavasiddhio u jIvo paDivajjai so cauNhamaNNayaraM / paDiseho puNa asaNNimIsae saNNi paDivale // 813 // vyAkhyA - bhavasiddhiko bhavyo'bhidhIyate bhavasiddhikastu jIvaH pratipadyate 'caturNI' samyaktvasAmAyikAdInAm 'anyatarat' ekaM dve trINi sarvANi vA, vyavahAranayApekSayetthaM pratipAdyate, na tu nizcayataH kevalasamyaktva sAmAyikasambhavo'sti, zrutasAmAyikAnugatatvAt tasya, evaM saMiyapi, yata Aha-saMnni paDivajje, pUrvapratipannakastu bhavyasaMjJiSu vidyata eva, pratiSedhaH punarasaMjJini mizrake'bhavye ca, idamatra hRdayam-anyatamasAmAyikasya pratipadyamAnakAn prAk pratipannAn vAsszritya pratiSedhaH asaMjJini 'mizrake' siddhe, yato'sau na saMjJI nApyasaMjJI na bhavyo nApyabhavyaH ato mizraH, abhavye ca, punaH zabdastu pUrvapratipanno'saMjJI sAsvAdano janmani sambhavatIti vizeSaNArthaH, saMjJI pratipadyata iti vyAkhyAtameveti gAthArthaH // 813 // gataM dvAradvayam / ucchrAsadRSTidvAradvayAbhidhitsayA''ha UsAsagaNIsA saga mIsaga paDiseha dubiha paDivaNNo / diDIi do NayA khalu vavahAro nicchao ceva ||814 // dAraM vyAkhyA - ucchrasitIti ucchrAsakaH, niHzvasitIti niHzvAsakaH, AnApAnaparyAptipariniSpanna ityarthaH, sa hi caturNAmapi pratipadyamAnakaH sambhavati, pUrvapratipannastyastyeveti vAkyazeSaH, mizraH khalvAnApAnaparyApyA'paryApto bhaNyate, tatra pratipattimaGgIkRtya pratiSedhaH, nAsau caturNAmapi pratipadyamAnakaH sambhavatIti bhAvanA, 'duvihapaDivanno' tti sa eva dvivi For Parts Use Only incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~670~
Page #672
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [814], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka // 34 // haaribhdriiyvRtti| vibhAgA H prata sutrAka -28-02 dhasya samyaktvazrutasAmAyikasya pratipannaH-pUrvapratipanno bhavati, devAdirjanmakAla iti, athavA 'mizraH' siddhaH, tatra catu- mapyubhayathA'pi pratiSedhaH, dvividhasya darzanacAritrasAmAyikasya zailezIgataH pUrvapratipanno bhavati, asAvapi ca tAva- mizra eveti / dRSTI vicAryamANAyAM dvau nayau khalu vicArako vyavahAro nizcayazcaiva, tatrAdyasya sAmAyikarahitaH sAmA- yikaM pratipadyate, itarasya tayukta eva, kriyAkAlaniSThAkAlayorabhedAditi gAthArthaH / / 814 // gataM dvAradvayaM, sAmpratamAhArakaparyAptakadvAradvayaM pratipAdayannAhaAhArao u jIvo paDivajai so cauNhamaNNayaraM / emeva ya pajjatto sammattasue siyA iyro|| 815 // / vyAkhyA-AhArakastu jIvaH pratipadyate sa caturNAmanyatarat , pUrvapratipannastu niyamAdastyeva, evameva ca paryAptaH paDU. bhiraNyAhArAdiparyAptibhizcaturNAmanyatarat pratipadyate, pUrvapratipannastvastyeva, 'sammattasue siyA iyaroM' tti itara:-anAhArako'paryAptakazca, tatrAnAhArako'pAntarAlagatau samyaktvazrute aGgIkRtya syAt-bhavet pUrvapratipannaH, pratipadyamAnakastu naiveti vAkyazeSaH, kevalI tu samudghAtazailezyavasthAyAmanAhArako darzanacaraNasAmAyikadvayasyeti, aparyApto'pi samyaktvazrute adhikRtya syAt pUrvapratipanna iti gAthArthaH / / 815 // gataM dvAradvayaM, sAmprataM suptajanmadvAradvayabyAcikhyAsayedamAhaNihAe bhAvao'vi ya jAgaramANo cauNhamapaNayaraM / aMDayapoyajarAjya tiga tiga cauro bhave kamaso // 816 // vyAkhyA-iha supto dvividhaH-dravyasupto bhAvasuptazca, evaM jAgradapIti, tatra dravyasupto nidrayA, bhAvasuptastvajJAnI, tathA dravyajAgaro nidrayA rahitaH, bhAvajAgaraH samyagdRSTiH, tatra nidrayA bhAvato'pi ca jAgrat caturNA sAmAyikAnAma dIpa %95 anukrama 4% // 334 // janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~671~
Page #673
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [816], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka nyatarat pratipadyate, pUrvapratipannastvastyevetyadhyAhAraH, apizabdo vizeSaNe, kiM vizinaSTi -bhAvajAgaraH dvayoH prathamayoH pUrvapratipanna eva, dvayasya tu pratipattA bhavatIti, nidrAsuptastu caturNAmapi pUrvapratipanno bhavati, na tu pratipadyamAnakaH, bhAvasuptastUbhayavikalaH, nayamatAdvA pratipadyamAnako bhavati, alaM vistareNa / janma trividham-aNDajapotajajarAyujabheda|bhinnaM, tatra yathAsaGgya 'tiga tiga cauro bhave kamaso' tti aNDajAH-haMsAdayaH trayANAM pratipadyamAnakAH sambhavanti, pUrvapratipannAstu santyeva, potajAH-hastyAdayo'pyevameva, jarAyujAH-manuSyAste'pi caturNAmitthameva, aupapAtikAstu prathamayoddhayorevamiti gAthArthaH / / 816 // sthitidvAramadhunA''ha| ukkosayahitIe paDivajate ya Natthi paDivaNNo / ajahaNNamaNukose paDivajaMte ya paDivaNNe // 817 // vyAkhyA-AyurvarjAnAM saptAnAM karmaprakRtInAmutkRSTasthiti vazcaturNAmapi sAmAyikAnAM 'paDivajate ya Natthi paDivaNNo' tti pratipadyamAnako nAsti pratipannazca nAstIti, cazabdasya vyavahitaH sambandhaH, AyuSastUtkRSTasthitau dvayoH pUrvapratipanna iti, ajaghanyotkRSTasthitirevAjaghanyotkRSTaH sthitizabdalopAt, 'paDivarjate ya paDivaNNo' tti, sa hi caturNAmapi pratipadyamAnakaH sambhavati, pratipannazcAstyeva, jaghanyAyuSkasthitistu na pratipadyate, na pUrvapratipannaH, kSulakabhavagata iti, zeSakarmarAzijaghanyasthitistu dezaviratirahitasya sAmAyikatrayasya pUrvapratipannaH syAd, darzanasaptakAtikAntaH kSapakA | antakRt kevalI, tasya tasyAmavasthAyAM dezaviratipariNAmAbhAvAt , jaghanyasthitikarmavandhakatvAcca jaghanyasthititvaM tasya, dIpa anukrama JamEai n d M andionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~672 ~
Page #674
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [817], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka CROR // 335 // prata sUtrAka na tUpAtakarmapravAhApekSayeti, Aha ca bhASyakAra:-"Na jahaNNAuThiIe paDivajai Neva puSapaDivaNNo / sese puvpvnnnno| hAribhadrIdesavirativajie hoja // 1 // " ti gaathaarthH|| 817 // dvAraM / sAmprataM vedasaMjJAkaSAyadvAratrayaM vyAcikhyAsurAha- I cauro'vi tivihavede caumuvi saNNAsu hoi paDivattI / heTThA jahA kasAesu vaNiyaM taha ya ihyNpi||818|| [vibhAgaH1 vyAkhyA-catvAryapi sAmAyikAni 'trividhavede' strIpuMnapuMsakalakSaNe ubhayathA'pi, santIti vAkya zeSaH, iyaM bhAvanAcatvAryapi sAmAyikAnyadhikRtya trividhavede vivakSite kAle pratipadyamAnakaH sambhavati, pUrvapratipannastvastyeva, avedastu dezaviratirahitAnAM trayANAM pUrvapratipannaH syAt , kSINavedaHkSapako, na tu pratipadyamAnakaH / dvAraM / tathA catasRSvapi saMjJAsu-18 AhArabhayamaithunaparigraharUpAsu caturvidhasyApi sAmAyikasya bhavati 'pratipattiH' pratipadyamAnako bhavati, na na bhavati, itarastvastyeva / dvAram / adho yathA 'paDhamillugANa udaye' ityAdinA kaSAyeSu varNitam , ihApi tathaiva varNitavya, samudAyArthastvayam-sakapAyI caturNAmadhyubhayathA'pi bhavati, akaSAyI tu chadmasthavItarAgastrayANAM pUrvapratipanno bhavati, na tu pratipadyamAnakaH / dvAramiti gAthArthaH // 818 // gataM dvAratrayaM, sAmpratamAyujJAnadvAradvayAbhidhitsayA''hasaMkhijjAU cauro bhayaNA sammasuya'saMkhavAsINaM / oheNa vibhAgeNa ya nANI paDivajaI curo|| 819 // vyAkhyA-soyAyunaraH catvAri pratipadyate, pratipannastvastyeveti vAkyazeSaH, 'bhayaNA sammasuya'saMkhavAsINaM' ti | bhajanA-vikalpanA samyaktvazrutasAmAyikayorasaGkhyeyavarSAyuSAm , iyaM bhAvanA-vivakSitakAle'saGghayeyavarSAyuSAM samyaktva na jaghanyAyuHsthitI pratipadyate naiva pUrvapratipannaH / zeSe pUrvapratipanno dezAviratiyajite bhavet // 1 // %EXECS dIpa anukrama SOMEN muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~673~
Page #675
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [819], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka -45 zrutayoH pratipadyamAnakaH sambhavati, pUrvapratipannastvastyeveti / dvAram / 'oheNa vibhAgeNa ya NANI paDibajae cauro'tti oghena-sAmAnyena jJAnI pratipadyate catvAryapi nayamatena, pUrvapratipannastvastyeva, vibhAgena cAbhinibodhikazrutajJAnI yugapadAdyasAmAyikadvayapratipattA sambhavati, pUrvapratipannastvastyeveti, uparitanasAmAyikaddhayasyApi pratipadyamAnakaH sambhavati, itarastvastyeveti, avadhijJAnI samyaktvazrutasAmAyikayoH pUrvapratipanna eva na pratipadyamAnakaH, dezaviratisAmAyikaM tu na pratipadyate, guNapUrvakatvAt tadavApseH, syAt punaH pUrvapratipannaH, sarvaviratisAmAyikaM tu pratipadyate, pUrvapratipanno'pi bhavati, manaHparyAyajJAnI dezaviratirahitasya trayasya pUrvapratipanna eva, na pratipadyamAnakaH, yugapaddhA saha tena cAritraM prtipdyte| tIrthakRd, uktaM ca-"paDivannami caritte cauNANI jAva chaumattho" tti, bhavasthaH kevalI pUrvapratipannaH samyaktvacAritrayoH na tu pratipadyamAnaka iti gAthArthaH // 819 // gataM dvAradvayaM, sAmprataM yogopayogazarIradvArAbhidhitsayAhacauro'vi tivihajoge uvaogadugaMmi caura paDivaje / orAlie caukaM sammasuya viubdhie bhayaNA // 820 // vyAkhyA 'catvAryapi' sAmAyikAni sAmAnyataH 'trividhayoge' manovAkAyalakSaNe sati pratipattimAzritya vivakSitakAle sambhavanti, (graMthAnam 8500 ) prAkpratipannatA svadhikRtya vidyanta eva, vizeSatasvaudArikakAyayogavati yogatraye catvAryubhayathA'pi, vaikriyakAyayogavati tu samyaktvazrute ubhayathA'pi, AhArakakAyayogavati tu dezaviratirahitAni trINi sambhavanti, taijasakArmaNakAyayoga eva kevale apAntarAlagatAvAdyaM sAmAyikaddhayaM prAkpratipannatAmadhikRtya syAt , pratipane cAritre catujJAMnI yAvacchamasyA dIpa anukrama 56-5-45 5 AmEaia n d andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~674 ~
Page #676
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [820], bhASyaM [150...] (40) bAvazyaka // 33 // prata sutrAMka manoyoge kevale na kiJcit , tasyaivAbhAvAd, evaM vAgyoge'pi, kAyavAgyogadvaye tu syAd dvayamAdyaM prAkpratipanna tAma- hAribhadrI|dhikRtya, samyaktvAt pratipatato vikalendriyopapAtiSu ghaNTAlAlAnyAyeneti vistareNAlam / dvAram / 'uvao-11vRttiH gadugaMmi cauro paDivaje' tti upayogadvaye-sAkArAnAkArabhede catvAri pratipadyate, prAkupratipannastu vidyata eva, atrAha- vibhAgaH1 sabAo laddhIo sAgArovaogovauttassa bhavantI' tyAgamAdanAkAropayoge sAmAyikalabdhivirodhaH, ucyate, pravardhamAnapariNAmajIvaviSayatvAt tasyAgamastha, avasthitaupazamikapariNAmApekSayA cAnAkAropayoge sAmAyikalabdhipratipAdanAda| virodha iti, Aha ca bhASyakAra:-"UsaradesaM dahellayaM ca vijjhAi vaNadavo pappa / iya micchassa aNudae uvasamasaMmaM lahai jIvo // 1 // " avasthitapariNAmatA cAsya-'jaM miccharasANudao Na hAyae teNa tassa pariNAmo / je puNa saya-12 muvasaMtaM Na vahue'vahito teNaM // 2 // dAraM / 'orAlie caukaM sammasuta viubie bhayaNa' tti audArike zarIre sAmAyikacatu|kamubhayathA'pyasti, samyaktvazrutayoveMkriyazarIre bhajanA-vikalpanA kAryA, etaduktaM bhavati-samyaktvazrutayokriyazarIrI pratipadyamAnakaH pUrvapratipannazcAsti, uparitanasAmAyikadvayasya tu prAkpratipanna eva, vikurvitavaikriyazarIrazcAraNazrAvakAdiH zramaNo vA, na pratipadyamAnakaH, pramattatvAt , zeSazarIravicAro yogadvArAnusArato'nusaraNIya iti gAthArthaH // 8204 dvAratrayaM gataM, sAmprataM saMsthAnAdidvAratrayAvayavArthapratipAdanAyAha // 336 // Uparadeza dAdhaM ca vidhyAti banadavaH prApya / iti mithyAtvasyAnudaye aupazamikasamyak labhate jIvaH / / / / 2 yasmithyAtvasyAnudayo na hIya tena tasva pariNAmaH / yatpunaH sadupazAntaM na vardhate avasthitastena // 1 // dIpa - anukrama - - - JanEaa nd Dancinrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~675~
Page #677
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [821], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka savvesavi saMThANesu lahai emeva savvasaMdhayaNe / ukkosajahaNNaM vajiUNa mANaM lahe mnnuo|| 821 // dAraM // | vyAkhyA-saMsthitiH saMsthAnam-AkAravizeSalakSaNaM, tacca SoDhA bhavati, ukta ca-"samacauraMse NaggohamaMDale sAi12 vAmaNe khuje / huMDe'vi ya saMThANe jIvANaM chammuNeyavA // 1 // tullaM vitthaDabahulaM ussehabahuM ca maDahakuTuM ca / hechilakAyama-18 Daha sabatthAsaMThiya huMDaM // 2 // ityAdi, tatra sarveSvapi saMsthAneSu 'labhate' pratipadyate catvAryapi sAmAyikAni. prAkapratipanno'pyastItyadhyAhAraH, 'emeva sabasaMghayaNe tti evameva sarvasaMhananaviSayo vicAro veditavyaH, tAni ca SaTra saMhana nAni bhavantIti, uktaM ca-"vajerisabhaNArAyaM paDhama bitiyaM ca risabhaNArAya / NArAya addhaNArAya kIliyA tahaya chevaDA M // 1 // risabho u hoi paTTo vajaM puNa kIliyA muNeyabA / ubhaomakkaDabaMdha NArAyaM taM viyANAhi // 2 // " iha cetthaM mbhUtAsthisaJcayopamitaH zaktivizeSaH saMhananamucyate na tvasthisaJcaya eva, devAnAmasthirahitAnAmapi prthmsNhnnyukttvaat| 'ukkosajahaNaM bajiUNa mANaM labhe maNuoM' ti utkRSTaM jaghanyaM ca varjayitvA mAna-zarIrapramANaM labhate-pratipadyate manujaH prakaraNAdanuvartamAnaM caturvidhamapi sAmAyika, prAk pratipanno'pi vidyata iti gAthAr3heMhadayam, anyathA nArakAdayo'pi sAmAnyena sAmAyikadvayaM trINi vA labhanta eveti, uktaM ca-"ki jahaNNogAhaNagA paDivajati ukosogAhaNagA samacaturanaM nyagrodhamaNDalaM sAdi vAmanaM kumjam / huNDamapi ca saMsthAnAni jIvAnAM pada jJAtavyAni / / 3 / / tulyaM viltArabahulamutsedhabahulaM ca mngmkoy| adhamalanakAyamA sarvaprAsaMkhitaM iNDam // 2 // 2 varSabhanArAcaM prathama dvitIyaM ca pamanArAcama / nArAyamarthanArA kIlikA tathaiva sevaariim| // 1 // aSamastu bhavati paTTo vanaM punaH kIlikA jJAtavyA / ubhayato markaTabandho nArAcaM tat vijAnIhi // 2 // 3 kiM javanyAvagAhanA pratipayante dIpa anukrama utkRSTAvagAhanakA wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~676~
Page #678
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [821], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH1 // 337 // prata ajahaNukosogAhaNaga tti pucchA ?, gotamA ! NeraiyadevA Na jahaNNogAhaNagA kiMci paDivajati, puSapaDivaNNagA puNa siyA sammattasutANa, te ceva ajahaNNukosogAhaNagA ukkosogAhaNagA va sammattasutepaDivajaMti, No sesetti / puSapaDivaNNagA| dovi dohaM ceva / tiriemu pucchA ?, gotamA ? egeMdiyA tisuvi ogAhaNAsu Na kiMci paDivajaMti, NAvi pusspddivnnnngaa| jahaNogAhaNagA vigaliMdiyA sammattasuyANaM puSapaDivaNNagA havejjA Na paDivajamANagA,ajahaNNukosogAhaNagAukosogAhaNagA puNa Na puvapaDivaNNA NAvipaDivajamANagA,sesatiriyA jahaNyogAhaNagA sammattasuyANa puvapaDivaNNagA hojjA NopaDivajamANagA,ajahannukosogAhaNagA puNa tiNhaM duhAvi saMti, ukkosogAhaNAgA doNhaM duhAvimaNuesu pucchA?, gotamA! samucchimamaNusse paDucca tisuvi ogAhaNAsu cauNhaMpi sAmAiyANaM Na pubapaDivaNNagA no pddiyjmaanngaa| gambhavatiya jahaNNogAhaNamaNUsA sUtrAMka dIpa - anukrama - T bhajaghanyotkRSTAvagAhanA iti pRcchA ?, gautama ! nairaSikadevA na jaghanyAvagAhanAH kicitpratipayante, pUrvapratipannakAH punaH syuH samyanatvazrutayoH, ta evAjadhambotkRSTAvagAhanA taskRSTAvagAhanAzca samyaktvazrute pratipacante, nazepe iti / pUrvapatipatrakA dvaye'pi dvayoreva / tiyeca pRcchA, gautama! ekendriyAstisRSvapyavagAhanAsu na kidit pratipayante, nApi pUrvapratipannAH / jaghanyAvagAhanA vikalendriyAH samyakravadhutayoH pUrvapratipannA bhaveyurna pratipadyamAnAH, ajaghanyotkRSThAvagAhanA uskRSTAvagAhanAH punarna pUrvapratipanA nApi pratipadyamAnAH, zeSatiya jo jaghanyAvagAhanAH samyaktvazrutayoH pUrvapratipamA bhaveyurna pratipadyamAnAH, bhajaghanyoskRSTAvagAhanAH punaprayANAM vidhA'pi santi, utkRSTAvagAhanA dvayortidhA'pi / manujeSu pRThA', gautama! saMmUrchanajamanudhyAna pratItya | |tisaSvapyavagAhanAsu caturNAmapi sAmAyikAdInAM na pUrvapratipalA na pratipadyamAnAH / garbhagyukAstikajadhanyAvagAinamanuSyAH // 337 // JABERatin intimational Mandinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~677~
Page #679
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [821], bhASyaM [150...] (40) prata 45%E5% A sUtrAka sammattasuyANa pucapaDivaNNagA hojA No paDivajamANagA, ajahaNNukosogAhaNagA puNa caupahavi dudhAvi saMti, ukkosogAhaNagA puNa duNhaM dudhAvI' tyAdi, alaM prasaGgena / gataM dvAratrayam , adhunA leNyAdvArAvayavArthamabhidhitsurAhasammattasuyaM savvAsu lahai suddhAsu tIsu ya caritaM / pubbapaDivaNNago puNa aNNayarIe u lesAe // 822 // | vyAkhyA-samyaktvaM ca zrutaM ceti ekavadbhAvastat samyaktvazrutaM 'sarvAsu' kRSNAdilezyAsu 'labhate' pratipadyate, 'zuddhAsu' tejolezyAdyAsu tisRSveva, cazabdasyAvadhAraNArthatvAt , 'cAritraM' viratilakSaNaM, labhata iti vartate, evaM pratipadyamAnakamadhikRtya lezyAdvAraM nirUpitam , adhunA prAkpratipannamadhikRtyA''ha-'puvapaDivaNNao puNa aNNatarIe u lesAe' pUrvapratipannakaH punaranyatarasyAM tu lezyAyAM-kRSNAdyabhidhAnAyAM bhavati / Aha-matizrutajJAnalAbhacintAyAM zuddhAsu tisRSu / pratipadyamAnaka uktaH kathamidAnI sarvAsvabhidhIyamAnaH samyaktvazrutapratipattA na virudhyata iti !, ucyate, tatra kRSNAdi-18 dravyasAcivyajanitA''tmapariNAmarUpAM bhAvalezyAmAzrityAsAvuktaH, iha tvavasthitakRSNAdidravyarUpAM dravyalezyAmeva, ityato na virodhaH, uktaM ca-"se pUrNa bhaMte / kiNhalesA NIlalessaM pappaNo tArUvattAe No tAvaNNattAe No tAgaMdhattAe No tArasattAe No tAphAsattAe bhujo bhujjo pariNamati !, haMtA gotamA 1 kiNNalessA NIlalessa pappa No tArUvattAe jAva pariNamati, se keNadverNa bhaMte ! evaM cuccati-kiNhalessA NIlalessaM pappa jAva No pariNamai, gotmaa| samyaktvazrutayoH pUrvapratipannA bhaveyurna pratipadyamAnAH, majaghanyotkRSTAvagAhanAH punazcaturNAmapi vidhA'pi santi, utkRSTASagAhanAH punayobidhA'pi / 2 atha nUna bhadanta ! kRSNalezyA nIlalezyAM prApya na tadUpatayA no tarNatayA na tadndhatayA na tadasatayA na tatsvarzatayA bhUyo bhUyaH pariNamati, hanta gautama! kRSNalezyA nIlalezyAM prApya na tadUpatayA thAvatpariNamati, aba kenArthena bhadanta ! evaM procyate-kRSNalezyA nIlalezyAM prApya vAcana pariNamati !, gautama ! dIpa anukrama T AC Awtandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~678~
Page #680
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [822], bhASyaM [150...] (40) 4964554-963 hAribhadrIyavRttiH vibhAga: 1 prata sutrAMka Avazyaka AgArabhAvamAyAe vA se siyA palibhAgamAyAe vA se siyA, kiNhalessA NaM sANo khalu NIlalesA, tattha gatA usakati vA | ahisakkai vA, se teNaDeNaM gotamA ! evaM buccati-kiNhalessA NIlalessaM pappa jAva No pariNamati, ayamasyArthaH-'AgAra' // 538 RI ityAdi, AkAra evaM bhAva AkArabhAvaH, AkArabhAva evaM AkArabhAvamAtraM, mAtrazabda: khalvAkArabhAvavyatiriktaprati- bimbAdidharmAntarapratiSedhavAcakaH, atastenAkArabhAvamAtreNaivAsau nIlalezyA syAt, na tu tatsvarUpApattitaH, tathA prati rUpo bhAgaH pratibhAgaH, pratibimbamityarthaH, pratibhAga evaM pratibhAgamAtra, mAtrazabdo vAstavapariNAmapratiSedhavAcakaH, atasAstena pratibhAgamAtreNaiva asau nIlalezyA syAt , na tu tatsvarUpata evetyarthaH, sphaTikavadupadhAnavazAdupadhAnarUpa iti dRSTAntaH tatazca svarUpeNa kRSNAlezyaivAsau na nIlalezyA, kiM tarhi !, tatra gatotsarpati, kimuktaM bhavati ?-tatrasthaiva-svarUpasthaiva | MnIlalezyAdi lezyAntaraM prApyotsarpate ityAkArabhAva pratibimbabhAgaM vA nIlalezyAsambandhinamAsAdayatItyarthaH "evaM nIle lesA kAulesaM pappa jAva NIlalesA NaM sA No khalu kAulesA, tattha gatA ussakai vA osakkA vA" ayaM bhAvArthaHtagatotsarpati kimuktaM bhavati ?-tatrasthaiva svarUpasthavotsarpati, AkArabhAvaM pratibimbabhAgaM vA kApotalezyAsambandhinamAsAdayati, tathA'pasarpati vA-nIlalezyaiva kRSNalezyAM prApya, bhAvArthastu pUrvavat, 'evaM kAulesA teulesaM pappa, dIpa anukrama ||338 // AkArabhAvamAtreNa vA tasyAHsyAt pratibhAgamAtreNa vA tasyAH syAt, kRSNalezyA sA, na khalu nIlalezyA sA, tatra gatA avadhvaSkati vA abhiSvakati | vA, tat tenArdhana gautama! evamucyate-kRSNalelyA nIla lezyAM prApya yAvanna pariNamati / 2 evaM nIlalezyA kApotalezyAM prApya yAvannIlalezyA sA na khalu kApotalezyA, tanna gatotsarpati vA bhapasarpati vA / 3 evaM kApotalezyA tejolezyAM prApya, AnEaini n e jandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~679~
Page #681
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [822], (40) bhASyaM [150...] prata sUtrAka S teulesA pamhalesa pappa, pamhalesA sukkalesa pappa, evaM sukkalesA pamhalesaM pappa' bhAvArthastu pUrvavat , 'evaM kiNhelasA nIla-2) lesaM pappa, kiNhalesA kAulesaM pappa, kiNhalesA teulesaM pappa, evaM jAva sukkalesaM pappa, evamegegA sabAhiM cArijjati'. tatazca samyaktvazrutaM sarvAsvavasthitakRSNAdidravyalezyAsu labhate nArakAdirapi, zuddhAsu tejolezyAdyAsu tattadnyasAcivya| saJjAtAtmapariNAmalakSaNAsu tisRSu ca cAritraM, zeSa pUrvavaditi gAthAthaiH / / 822 // dvAraM / sAmprataM pariNAmadvArAvayavArtha pratidarzayannAha vahuMte pariNAma paDivajaha so caupahamaNNayaraM / emeva'vaThiyaMmivi hAyaMti na kiMci paDivale // 823 // vyAkhyA--pariNAmaH-adhyavasAyavizeSaH, tatra zubhazubhatararUpatayA baDhemAne pariNAme pratipadyate sa 'caturNA' samya&AktvAdisAmAyikAnAmanyatarat, 'emeva'vaDiyaMmivi' ti evamevAvasthite'pi zubhe pariNAme pratipadyate sa caturNAmanya taraditi, 'hAyati Na kiMci paDibaje tti kSIyamANe zubhe pariNAme na kizcit sAmAyika pratipadyate, prAkRtipannastu |4|triSvapi pariNAmeSu bhavatIti gAthArthaH // 823 // dvAram / / adhunA vedanAsamudghAtakarmadvAradvayavyAcikhyAsayA''haduvihAeN veyaNAe paDivajaha so cauNhamapaNayaraM / asamohao'vi emeva pubbapaDivaNNae bhayaNA // 824 // vyAkhyA-dvividhAyAM vedanAyAM-sAtAsAtarUpAyAM satyAM pratipadyate sa caturNAmanyatarat, prAkapratipannazca bhavati.IN tejolezyA pATezyAM prApya, pAlezyA zuklalezyAM prApya, evaM zuklalezyA padmalezyAM prApya / evaM kRSNalezyA mIla lezyAM prApya kRSNalezyA kApotalezyAM prApya kRSNalezyA tejolezyAM prApya, evaM yAvat zuklaleiyAM prApya, ecamekaikA sarvAmizcAryate. CSCG dIpa anukrama kORG CAC tandonorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~680~
Page #682
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [824], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAgA // 19 // prata sutrAMka 2645 asamohato'vi emeva' ti asamavahato'pyevameva pratipadyate sa caturNAmanyatarat, prAkpratipannazca bhavati, samavahatastu kevalisamudghAtAdinA saptavidhena pratipadyate, kintu 'puvapaDivaNNae bhayaNa' ti pUrvapratipanna ke samavahate vicArayitumArabdhe bhajanA sevanA samarthanA kAryA, pUrvapratipanno bhavatItyarthaH, saptavidhatvaM punaH samudghAtasya, yathoktam-'kevali kasAyamaraNe vedaNa veuvi teya AhAre / sattaviha samugdhAto pannatto vIyarAgehiM // 1 // iha ca pUrvapratipannake bhajanA, samavahato hi sAmAyikabayasya trayasya vA pUrvapratipannako bhAvanIya itigAthArthaH // 824 // gataM dvAradvayaM, nirveSTanadvArapratipAdanAyAhadagveNa ya bhAveNa ya niviluto cauNhamaNNayaraM / naraesa aNuvvaDhe dugaM caukkaM siyA u ubaTTe / / 825 // vyAkhyA-dravyato bhAvatazca nirveSTayan caturNAmanyatarat pratipadyate prAkpratipannazcAsti, dravyanirveSTanaM karmapradezavi| saGghAtarUpaM bhAvanirveSTanaM krodhAdihAnilakSaNaM, tatra sarvamapi karma niveSTayaMzcatuSTayaM labhate, vizeSatastadAvaraNaM jJAnAvaraNaM nirveSTayan zrutasAmAyikamApnoti mohanIyaM tu zeSatrayamiti, saMveSTayaMstvanantAnuvandhyAdIn na pratipadyate, zeSakarma tvaGgIkRtyobhayathA'pyasti / dvAram / udvartanAdvAramadhunA-narakeSu-adhikaraNabhUteSvanudvartayan , tatrastha evetyarthaH, narakAbeti pAThAntaraM, 'durga' ti AdyaM sAmAyikadvikaM pratipadyate, tadeva cAdhikRtya pUrvapratipanno bhavati, udvRttastu 'syAt' kadAcit catuSka pratipadyate kadAcit trika, pUrvapratipanno'pyastyeveti gAthArthaH / / 825 // tiriesu aNuvvatigaM caukaM siyA u uvvhe| maNuemu aNubbaTTe cauro ti dugaM tu ubaTTe // 826 // kevalI pAyo maraNaM vedamA vaikriya tejasa AhArakaH / saptavidhaH samuddhAtaH prajJapto vItarAgaH // 1 // dIpa anukrama 339 // binataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~681 ~
Page #683
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [826], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-tiryakSu' garbhavyutkrAntikeSu saMziSvanudvRttaH san 'trikam' Adya sAmAyikatrayamadhikRtya pratipattA prAkpratipannazca bhavatItyadhyAhAraH, 'caukaM siyA u ughaTTe' uddhRttastu manuSyAdiSvAyAtaH 'syAt' kadAciccatuSTayaM syAt trika syAt dvikamadhikRtyobhayathA'pi bhavatIti, 'maNuesu aNubaTTe cauro ti dugaM tu ubaTTe manuSyeSvanuttaH san catvAri pratipadyate prAkpratipannazca bhavati, trINi dvikaM, tuzabdo vizeSaNe, udvattastiryagnArakAmarepvAyAtaH trINi dvikaM vA'dhikRtyobhayathA'pi bhavatIti gAthArthaH // 826 // devesu aNubbaTTe dugaM caukkaM siyA u ubvaTTe / ubvaTTamANao puNa savvo'vi na kiMci paDiyajje // 827 // / byAkhyA-deveSvanudvattaH san 'dvikam' AdyaM sAmAyikadvayamAzrityobhayathA'pi bhavatIti kriyA, 'caukaM siyA u ubaTTe' tti pUrvavat , uddhartamAnakaH punarapAntarAlagatau sarvo'pyamarAdirna kiJcit pratipadyate, prAkpratipannastu dvayorbhavatIti gAvArthaH // 827 // dvAram // AzravakaraNadvArapratipAdanAyAhaNIsavamANo jIvo paDivajaha socauNhamaNNayaraM / puvapaDivaNNao puNa siya Asavao vnniisvo||828|| vyAkhyA-nizrAvayan yasmAt sAmAyika pratipadyate, tadAvaraNaM karma nirjarayannityarthaH, zeSakarma tu babhannapi jIvaAtmA pratipadyate sa caturNAmanyatarat , pUrvapratipannakaH punaH syAdAnavako bandhaka ityarthaH, niHzrAvako vA, vAzabdasya vyavahitaH sambandhaH, Aha-nirveSTanadvArAdasya ko vizeSa itiH, ucyate, nirveSTanasya karmapradezavisaGghAtarUpatvAt kriyA * dIpa anukrama C-CG 298 JABERahim Indianminaryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~682~
Page #684
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [828], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka // 340 // sutrAka ACCORRANGADGAON kAlo gRhItaH, niHzravaNasya tu nirjarArUpatvAnniSThAkAla iti, athavA tatra saMveSTanavaktavyatA'rthato'bhihitAH, iha tu hAribhadrIsAkSAditi gAthArthaH // 828 // dvAram // adhunA'laGkArazayanAsanasthAnacaGkamaNadvArakadambakavyAciNyAsayA''ha- / yavRttiA ___ ummukkamaNummuke ummuMcate ya kesalaMkAre / paDivajeja'nnayaraM sayaNAIsuMpi emeva // 829 / / vibhAga: | vyAkhyA-'unmukte' parityakte 'anunmukte' aparityakte anusvAro'lAkSaNikaH, unmuzcaMzca kezAlaGkArAn , kezagrahaNaM kaTakakeyUrAdyupalakSaNaM, pratipadyeta anyataracaturNA 'sayaNAdIsupi emeva' tti zayanAdiSvapi dvAreSu tisRSvapyavasthAsveva-13|| meva yojanA kAryA, unmuktazayano'nunmuktazayanaH tathonmuJcan caturNAmanyatarat pratipadyate prAkkSatipannazca bhavati, evaM zeSayojanA kAryA, iti gAthArthaH // 829 / / upodghAtaniyuktI dvitIyadvAragAthAyAM keti dvAraM gatam , adhunA keSviti dvAraM nyAcikhyAsurAhaMI sabvagarya sammattaM sue caritte Na pajavA sabve / desaviraI paDuccA doNhavi paDisehaNaM kujjA // 830 / / vyAkhyA-atha keSu dravyeSu paryAyeSu vA sAmAyikamiti ?, tatra sarvagataM samyaktvaM, sarvadravyaparyAyarucilakSaNatvAt tasya, tathA 'zrute' zrutasAmAyike 'cAritre' cAritrasAmAyike na paryAyAH sarve viSayAH, zrutasyAbhilApyaviSayatvAd, dravyasya | cAbhilApyAnabhilASyaparyAyayuktatvAt , cAritrasyApi paDhamaMmi sabajIvA ityAdinA sarvadravyAsarvapayoyaviSayatAyAH // 40 // pratipAditatvAt , dezaviratiM pratItya dvayorapi-sakaladravyaparyAyayoH pratiSedhanaM kuryAt , na sarvadravyaviSayaM nApi sarva-13 paryAyaviSayaM dezaviratisAmAyikamiti bhAvanA / Aha-ayaM sAmAyikaviSayaH kiMdvAre prarUpita eveti kiM punarabhidhAnam 18 / dIpa anukrama JABERator djandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~683~
Page #685
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [830], (40) bhASyaM [150...] prata sUtrAka ucyate, kiM taditi tatra sAmAyika jAtimAtramukta, viSayaviSayiNorabhedena, iha punaH sAmAyikasya kiMdvAra eva dravyatvagaNavanirUpitasya jJeyabhAvena viSayAbhidhAnamiti, Aha ca bhASyakAra:-"kiM tanti jAtibhAveNa tattha iha NeyabhAvato-10 mihina visayavisayibhedo tatthAbhedovayAro tti // 1 // gAthArthaH // 831 // keSviti gataM, kathaM punaH sAmAyikamavApyate tatra caturvidhamapi manuSyAdisthAnAvAptI satyAmavApyata itikRtvA tatUkamadurlabhatAkhyApanAyAha niyuktikAra:mANasa kheta jAI kularUvAroggamAuyaM buddhI / savaNoggaha sahA saMjamo ya logami dulahAI // 831 // iMdiyaladdhI nivattaNA ya pajjatti niruvahayakhema / dhAyAromagaM saddhA gAhagaudhoga aThTho ya (anyadIyA) collaga pAsaga dhapaNe jUe rayaNe ya sumiNa pake ya / cammajuge paramANU dasa diTThantA maNupalaMbhe // 832 // / vyAkhyA-'mAnuSyaM manujatvaM kSetram' Arya 'jAti' mAtRsamutthA 'kula' pitRsamutthaM 'rUpam' anyUnAGgatA 'Arogya rogAbhAvaH 'AyuSkaM' jIvitaM 'buddhi' paralokapravaNA 'zravaNaM dharmasambaddham 'avagrahaH' tadavadhAraNam athavA zravaNAvagraho-yatyavagrahaH 'zraddhA' ruciH 'saMyamazca anavadyAnuSThAnalakSaNaH, etAni sthAnAni loke durlabhAni, etadavAptI ca vizi-1|| TasAmAyikalAbha iti gAthArthaH // 832 // atha caitAni durlabhAni-'indriyalabdhiH' paJcendriyalabdhirityarthaH, nirvartanA ca indriyANAmeva, paryApti:-svaviSayagrahaNasAmarthyalakSaNA, 'niruvahata'tti nirupahatendriyatA, 'kSema' viSayasya 'dhAta subhikSam 'Arogya' nIrogatA 'zraddhA' bhaktiH 'grAhakaH' guru 'upayogaH' zrotustadabhimukhatA 'aho yatti arthitvaM ca kiM taditi (bAre) jAtidvAreNa tatreha jJeyabhAvato'bhihitam / atra viSayaviSayibhedaH tatrAbhedopacAraH iti // 3 // * bhAvanA pra. dIpa anukrama T JanENIMAR wwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: manuSyabhavasya durlabhatva saMbaMdhe daza dRSTAntAH ~684~
Page #686
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka- // 34 // prata sUtrAka dharma iti gAthArthaH / bhinnakartRkI kileyam / jIvo mAnuSyaM labdhvA punastadeva duHkhena lapsyate, bahvantarAyAntaritatvAt , hAribhadrIbrahmadattacakravartimitrabrAhmaNacollakabhojanavata , atra kathAnakam-bhadattassa ego kappaDio olamgao, bahusu AvatIsurAyavRttiH avasthAsu ya savattha sahAyo Asi, so ya raja patto, bArasasaMvacchario abhiseo kao, kappaDio tattha alliyApi vibhAgaH 1 Na lahati, tato'NeNa uvAo cintito, uvAhaNAo dhae baMdhiUNa dhayavAhaehi samaM padhAvito, raNNA dicho, uttiNeNaM| avagRhito, aNNe bhaNati-teNa dAravAle sevamANeNa bArasame saMvacchare rAyA dicho, tAhe rAyA taM dahaNa saMbhaMto, imo so varAo mama suhadukkhasahAyago, ettAhe karemi vittiM, tAdhe bhaNati-ki demi tti?, so bhaNati-deha karacolae ghare ghare jAva sabaMmi bharahe, jAdhe NihitaM hojA tAhe puNovi tubha ghare ADhaveUNa bhuMjAmi, rAyA bhaNati-kiM te eteNa ?, desaM| te demi, to suhaM chattachAyAe hathikhaMdhavaragato hiMDihisi, so bhaNati-kiM mama edaheNa AhaTTeNa!, tAhe so diNNo colago, tato paDhamadivase rAiNo ghare jimito, teNa se juvalayaM dINAro ya diNNo, evaM so parivADIe sabesu rAulesu brahmadattasyaikaH kATiko'valagakA, bahIvAparasu avasthAsu ca sarvatra sahAya AsIt , sa va rAjya prAptaH, dvAdazavArSiko'bhiSekaH kRtaH, kArpaTikastatra | pravezamapi na labhate, tato'nenopAyazcintitaH, upAnaho dhvaje baDA dhvajavAhakaiH samaM pradhAvitaH, rAjJA dRSTaH, ucINenAvagUDhaH, anye bhaNanti-tena dvArapAlAn | sevamAnena dvAdaze saMvatsare rAjA dRSTaH,tadA rAjA taM dRSTvA saMbhrAntaH, ayaM sa varAko mama sukhaduHkhasahAyakaH, adhunA karomi bRtti, tadA bhaNati-ki dadAmIti, sa bhaNati-dehi karabhojanaM (karatayA yojanaM) gRhe gRhe yAvat sarvasmin bharate, yadA liSThitaM bhavettadA punarapi tava gRhAdArabhya bhuje, rAjA bhaNati-ki // 341 // te etena !, dezaM tubhyaM dadAmi, tataH sukhaM chatracchAyAyAM barahastiskandhagato hiNDiyase, sa bhaNati-kiM mamaitAvatA ADambareNa (upAdhinA), tadA tacamma / dattaM (kara) bhojana, tataH prathamadivase rAjJo gRhe jimitaH, tena tasmai yugalaM dInArazca dattaH, evaM sa paripAcyA sarveSu rAjakuleSu dIpa anukrama M anorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~685~
Page #687
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) prata battIsAe rAyavarasahassesu tesiM ca je bhoiyA, tattha ya Nagare aNegAo kulakoDIo, Nagarassa ceva so katA aMta kahiti, tAdhe gAmesu tAhe puNo bharahavAsassa, avi so vacceja aMtaM Na ya mANusattaNAto bhaTTo puNo mANusattaNaM lahai ! pAsaga' tti, cANakkassa suvaNaM nasthi, tAdhe keNa uvAeNa viDhavija suvaNNaM ?, tAdhe jaMtapAsayA katA, kei bhaNaMtivaradiNNagA, tato ego dakkho puriso sikkhAvito, dINArathAlaM bhariyaM, so bhaNati-jati marma koi jiNati so thAlaM gehatu, aha ahaM jiNAmi to egaM dINAraM jiNAmi, tassa icchAe jaMtaM paDati ato Na tIrai jiNituM, jahA soNa ji-IPI ppai evaM mANusalaMbho'vi, avi NAma so jippeja Na ya mANusAto bhaTTho puNa mANusattaNaM 2 / 'dhaNNe ti jattiyANi bharahe dhaNNANi tANi savANi piNDitANi, tattha pattho sarisavANaM chUDho, tANi savANi ADuAlittANi, tatthegA juNNamadherI suppa gahAya te viNija puNo'viya patthaM pUreja, avi sA devappasAdeNa pUreja Na ya mANusattaNaM 3 / 'jae' jadhA ego! sUtrAka dIpa dvAtriMzati vararAjyasahasreSu teSAM ca ye bhojikAH (grAmAdhipatayaH ), tantra ca nagare'nekAH kulakobdhaH, nagarasyaiva sa kadAunsa kariSyati ?, tadA grAmeSu / tadA punarbharatavarSasya,api sa majedantaM na ca mAnuSyAmRSTaH punamAnuSyaM labhate / / 'pAzaka' iti,cANakyasya suvarNa nAsti tadA kenopAyena upArjayAmi suvarNa , tavA yantrapAzakAH kRtAH, kevinaNanti-varadattAH, tata eko dakSaH puruSaH zikSitaH, dInArasthAlaM bhRtaM, sa bhagati-yadi mAM ko'pi jayati sa sthAlaM gRhyAtu, athAI jayAmi tadaikaM dInAra jayAmi, tasvecchayA yantra patati ato na zakyate jetuM, yathA sa na jIyate evaM mAnuNyalAbho'pi, api nAma sa jIyeta na ca mAnuSyAiSTaH punamAnuSyam 3 / dhAnyAnI'ti, yAvanti bharate dhAnyAni tAni sarvANi piNDitAni, tantra prasthaH sarvapANAM kSiptaH, tAni sarvANi minitAni (viloDitAni) tatraikA jIrNa sthavirA sUpaM gRhItvA tAni baccinuyAt punarapi ca pUrayeprastham , api sA devaprasAdena pUrayet na ca mAnuSyam 3 / 'yUtaM' yathA eko | ORROREXREx anukrama JAMEaasana tandinary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~686~
Page #688
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 832 ], bhASyaM [ 150...] Avazyaka rAya, tassa sabhA aThThakhaMbhasatasaMnividvA jattha atthAyaNayaM deti, ekeko ya khaMbho asayaMsio, tassa raNNo putto rajjakaMkhI ciMteti-thero rAyA, mArikaNa rajjaM giNhAmi, taM ca amaceNa NAyaM, teNa raNNo siddhaM tato rAyA taM puttaM bhnnti-||342 // amha jo Na sahai aNukarma so jUtaM khelati, jati jiNati rajjaM se dijjati, kaha puNa jiNiyavaM 1, tujha ego Ao, avasesA amhaM AyA, jati tumaM egeNa AeNa aTThasatarasa khaMbhANaM ekeka aMsiyaM asate bArA jiNAsi to tujjha rajjaM, avi ya devatAvibhAsA / 'rataNe' tti, jahA ego vANiyao buTTo, rayaNANi se asthi, tattha ya mahe mahe aNNe vANiyayA koDipaDAgAo unbheti, so Na ubbhaveti, tassa puttehiM there pasthe tANi rayaNANi desI vANiyayANa hatthe vikkItANi, varaM amhe'vi koDipaDAgAo unbhaventA, te ya vANiyagA samaMtato paDigayA pArasakUlAdINi, thero Agato, sutaM jadhA vikkItANi, te aMbADeti, lahuM rayaNANi ANeha, tAhe te sabato hiMDitumAraddhA, kiM te savarayaNANi piMDijja ?, aviya Jus Educat 1 rAjA, tasya sabhATotarastambhazatasanniviSTA yatrAsthAnikAM dadAti, ekeka stambho'STazatAMtrikaH, tasya rAjJaH putro rAjyakAhI cintayati-vRddho rAjA, mAravizvA rAjyaM gRhNAmi tacAmAtyeva jJAtaM tena rAjJe ziSTaM tato rAjA taM putraM bhagati asamAkaM yo na sahate'nukramaM sa dhUrta krIDati yadi jayati rAjyaM tasmai dIyate kathaM punarjesamyam ? sabaika AyaH avazeSA asmAkamAyAH, yadi tvamekenAyenASTazatastra stambhAnAmekaikamamiSTazatavArAn jayasi tadA tava rAjyam, apica devatAvibhASA / 'nAnI'ti yathaiko vaNikU vRddhaH khAni takha santi tatra ca mahe mahe'nye vaNijaH koTIpatAkA ucchrayanti, sa nopapati, tasya putraiH sthavire proSite sAni rakhAni dezIyavaNijAM haste vizItAni, varaM vayamapi koTIpatAkA ucchrayantaH te ca vaNijaH samantataH pratigatAH pArasakulAdIni (sthAnAni), sthavira AgataH zrutaM vathA vikrItAni, tAn nirbhayati, laghu rakhAni Anayata, tadA te sarvato hiNDitumArabdhAH, kiM te sarvarakhAni piNDayeyuH 1, api ca For Purina Pts Only hAribhadrIvRtiH vibhAgaH 1 ~ 687~ ||342 // baby org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #689
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) prata devappabhAveNa vibhAsA 5 / 'suviNae' tti-egeNa kaSpaDieNa sumiNae caMdo gilito, kappaDiyANa kathitaM, te bhaNaMti-11 saMpaNNacaMdamaMDalasarisaM povaliyaM labhihisi, laddhA gharacchAdaNiyAe, aNNeNavi diDo, so vhAiUNa pupphaphalANi gahAya saviNapADagassa katheti, teNa bhaNitaM-rAyA bhavissasi / itto ya sattame divase tattha rAyA mato apatto. so ya nnivissnno| apahati. jAva Aso adhiyAsito Agato, teNa taM daddUNa hesitaM padakkhiNIkato ya, tato vilaio paDhe, evaM so rAyA jAto. sADe so kappaDio taM suNeti, jadhA-teNa'vi dicho eriso suviNao, sovi AdesaphaleNa kira rAyA jAto. soy| ciMteti-baccAmi jattha goraso taM pibettA suvAmi , jAva puNo taM ceva sumirNa pecchAmi, asthi puNa so pecchejA ?, avi ya so Na mANusAto 6 / 'cakatti dAraM, iMdapuraM nagaraM, iMdadatto rAyA, tassa iTThANaM varANa devINaM bAvIsaM puttA, aNNe bhaNati-ekAe ceva devIe puttA, rAiNo pANasamA, aNNA ekA amaccadhUyA, sA para pariNiteNa diveliyA,12 sUtrAka dIpa anukrama devabhASeNa vibhASA 5 / svAka iti, ekena kApaiTikena vo candro gilitaH, kATikebhyaH kathitaM, te bhaNanti-saMpUrNacandramaNDalasadazI polikA lapyase, labdhA gRhachAdanikyA, anyenApi yaH, sanAtvA puSpaphalAni gRhIvA svapmapAThakAya kathayati, tena bhaNita--rAjA bhaviSyasi / hatA saptame divase tatra rAjA mRto'putrA, saca nirviSNasidhati, yAvadazvo'dhyAsitaH (adhivAsitaH) AgataH, tena saM rA deSitaM pradakSiNIkRtana, tato bilagitaH pRSThe, evaM sa rAjA jAtA, tadA sa kArpaTikastat zRNoti, yadhA-tenApi dRSTa iMdazaH svabhaH, sa tvAdezakalena kila rAjA jAtaH, sa ca cintayati-vajAmi yatra gorasataM pItvA svapimi, yAvatpunasameva svapnaM prekSayiSye, asti punaH sa prekSeta ?, api ca sa na mAnuSyAt 6 / cakramiti dvAram , indrapura nagaram, indradatto rAjA, taspeSTAnAM varANAM devInAM dvAviMzatiH putrAH, anye bhaNanti-ekasyA eva devyAH putrAH, rAjJaH prANasamAH, anyA ekA'mAtyaduhitA, sA paraM pariNayatA dRSTA, C+ muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~688~
Page #690
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka-sA aNNatA katAi riunhAtA samANI acchati, rAyaNA ya diTThA, kA esatti ?, tehiM bhaNitaM tumbhe devI esA, tAhe so tAe samaM ratiM ekaM vasito, sA ya ritupahAtA, tIse ganbho laggo, sAtha amaceNa bhaNielitA jayA tumaM ganbho AhUto bhavati tadA mamaM sAhijjasu tAe tarasa kathitaM divaso muhutto jaM ca rAyAeNa ullavitaM sAtiyaMkAro, teNa taM pattae lihitaM, so sAraveti NavaNhaM mAsANaM dArao saMjAto, tassa dAsaceDANi taddivasaM jAtANi, taMjahA aggiyao padyatao bahuliyo sAgaro ya, tANi ya sahajAtagANi, teNa kalAyariyarasa uvaNIto, teNa lehAitAo gaNiyappahANAo kalAo gAhito, jAhe tAo gAhiMti AyariyA tAghe tANi taM kahuMti vAuleMti ya, putrapariccaeNaM tANi roDaMti, teNa tANi Na caiva gaNitANi, gahitAo kalAo, te ya aNNe cAvIsaM kumArA gAhijaMtA taM AyariyaM piddhati avayaNANi ya bhaNati, jati so Ayario piTTeti tAhe gaMtUNa mAtRNaM sAhati, tAhe tAo taM AyariyaM khiMsaMti-kIsa ANasi ?, kiM sulabhANi ||343|| "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 832], bhASyaM [150...] Jus Educato 1] sA'nyadA kadAcit RtubhrAtA satI tiSThati, rAjJA ca dRSTA, kaipeti 1, tairbhaNitaM yuSmAkaM deNyeSA tadA sa tayA saha rAtrimekAmuSitaH, sA ca RtukhAtA tasyA garbho khannaH sA cAmAtyena bhaNitapUrvI-padA tava garbha utpanno bhavati tadA mAM kathayeH, tathA tasse kathitaM divasa muhUtoM yaca rAjJo satyaGkAraH tena tatpatre likhitaM sa saMrakSati, navasu mAseSu dArakaH saMjAtaH, takha dAsaceTAntadivase jAtAH, tadyathA agniH parvato bAhulikaH sAgara, te ca sahajAtAH tena kalAcAyoyopanItaH tena lekhAdikA gaNitapradhAnAH kalA grAhitaH, yadA tA grAhayantyA cAyAMdA te taM nindayanti vyAkulayanti ca pUrvaparicayena te tiraskurvanti tena te naiva gaNitAH, gRhItAH kalAH, te cAnye dvAviMzatiH kumArA brAhmamANAtamAcArya piyanti avacanAni ca bhaNanti yadi sa AcAryaH pihRti tadA gayA mAtRbhyaH kathayanti tadA tAH tamAcArya hIlayanti ( upAlabhante ) kathamAhaMsi?, kiM sulabhAni For Fans at Use Only A ~689~ hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 // 343 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #691
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka ROCCASSOCRACK puttajammANi?, ato te Na sikkhitA / io ya mahurAe pavayao rAyA, tassa sutA NibutI NAma dAriyA, sA raNo | alaMkiyA uvaNItA, rAyA bhaNati-jo tava royati bhattAro, to tAe bhaNita-jo sUro bIro vikato so mama bhattA hou, se puNa rajaM dijA, tAdhe sA taM balavAhaNaM gahAya gatA iMdapuraM nagaraM, tassa iMdadattassa bahave puttA, iMdadatto tuTTho ciMteipUrNa ahaM aNNehito rAIhitolacho to AgatA, tato teNa ussitapaDAgaM nagaraM kArita, tattha ekami akkhe aha cakkANi, tesiM parato ghiDalliyA ThaviyA, sA apichammi biMdhitabA, tato iMdadatto rAyA sannaddho Niggato saha puttehi, sAvi kaNNA / sabAlaMkArabhUsiyA egami pAse acchati, so raMgote ya rAyANo te ya daMDabhaDabhoiyA jAriso dovatIe, tattha raNo jeDo putto sirimAlINAma kumAro, so bhaNito-putta! esa dAriyA rajaM ca ghettavaM, ato viMdha etaM puttaliyaMti, tAdhe so'katakaraNo tassa samUhassa majjhe dhaNu ceva geNhittuM Na tarati, kaha'vi'Na gahitaM, teNa jato vaccatu tato baccatutti mukko .. putrajanmAni?, attale na zikSitAH / itazca madhurAyAM parvato rAjA, tasya sutA nitinAma dArikA, sA rAze'laskRtopanItA, rAjA bhaNpati-yastubhyaM rocate bhAsatatastavA bhaNite-pAyaro vIro vikrAntaH sa mama mattI bhavatu, sa punA rAjyaM dadyAt, tadA sA talavAhana gRhItvA gatA inapura nagara, taspendradattasya bahavaH putrAH, indradattastuSTazcintayati-nUnamahamanyebhyo rAjabhyo laSTamAta bhAgatA, tatastenocitapatA nagara kAritaM, tatraikasmin bhakSe (bhakSATake) | aSTa cakrAgi, teSAM purataH zAlabhakSikA sthApitA, sAkSiNa vedhitavyA, tata indradatto rAjA sannaddho nirgataH saha putraiH, sA'pi kanyA sarvAlaGkArabhUSitakasmin pAca tiSThati, sa raGgaH teca rAjAnate ca daNDabhaTabhojikA yArazo draupadyAH, tatra rAjJo jyeSThaH putraH zrImAlI nAma kumAraH, sa bhaNitaH-putra! eSA dArikA rAjyaM ca grahItavyam , ato vidhyanAM zAlabhaJjikA iti, tadA so'kRtakaraNaH tasya samUhasya madhye dhanureva grahItuM na zaknoti, kathamadhyanena gRhItaM, tena yato brajatu tato majarivati muktaH parase pra. dIpa 32 anukrama Handiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~690~
Page #692
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) prata sutrAka AvazyakatA saro, so cake apphiDiUNa bhaggo, evaM kassai eka aragaMtaraM volINo kassai doNi kassai tiNNi aNNesiM vAhi- hAribhadrI kAraNa ceva NIti, tAdhe rAyA adhitiM pagato-aho'haM etehiM dharisitotti, tato amaJceNa bhaNito-kIsa adhiti kareha , yavRttiH // 44 // rAyA bhaNati etehiM ahaM appadhANo kato, amacco bhaNati-asthi aNNo tubbha putto mama dhUtAe taNaio suriMdadatto vibhAgaH1 NAma, so samattho vidhitaM, abhiNNANANi se kahitANi, kahiM so, darisito, tato sorAiNA avagRhito, bhaNito-seyaM tava ee aha rahacakke bhettUNa puttaliyaM acchimmi vidhittA rajasukaM NivutidAriyaM saMpAvittae, tato kumAro jadhA''Navehatti bhaNiUNa ThANaM ThAitUNa dhaNuM geNhati, lakkhAbhimuhaM saraM sajeti, tANi ya dAsarUvANi cauddisaM ThitANi roDiMti, aNNe |ya ubhayato pAsiM gahitakhaggA, jati kahavi lakkhassa cukkati tato sIsaM chiditabaMti, so'vi se uvajjhAo pAse Thito bhayaM deti-mArijasi jati yukasi, te bAvIsapi kumArA mA esa vindhissatitti visesa ullaMThANi vigghANi kareMti, zaraH, sacakre AsphAlya bhannaH, evaM kasyacit ekamarakAntaraM myatikrAntaH kasyacit dve kasyacitrINi, anyeSAM bAhya evaM nirgapati, sadA rAjA'rati pragataH-aho ahametairSita iti, tato'mAtyena bhaNita:-kimati karopi!, rAjA bhaNati-etairahamapradhAnaH kRtaH, amAtyo bhaNati-astyanyo yuSmAkaM putro | mama duhitustanujaH surendradatto nAma, sa samayoM vedhitum, abhijJAnAni tI kathitAni, kutra sa:?, darzitaH, tataH sa rAjJA'vagRhito, bhaNitaH-zrevastavai-14 tAni aSTa rathacakrANi bhivA zAlabhajhikAmaNi bijhA rAyazulkA nirvRtidArikAM saMprAptuM, tataH kumAro yathA''jJApayateti bhANasvA sthAnaM sthiravA dhnuhaati,X||344|| lakSyAbhimukhaM zaraM nisRjati (sajayati),te ca dAsAzcaturdizaM sthitAH skhalanAM kurvanti, anyau cobhayataH pArzvayoMhItakhahI, yadi kathamapi lakSyAzyati | tadA zIrSa chettavyamiti, so'pi tasyopAdhyAyaH pArthe sthitaH bhayaM dadAti-mAraviSyase yadi azyasi, te dvAviMzatirapi kumArA mA eSa vyAsIditi vizeSo. | vRkSalA vinAn kurvanti. TAGRAC-SER dIpa anukrama Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~691~
Page #693
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [832], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka tato tANi cattAri te ya do purise bAvIsaM ca kumAre agaNateNa tANaM aTThaNhaM rahacakANaM aMtaraM jANiUNa tami lakkhe NiruddhAe dihIe aNNamati akuNamANeNa sA dhiiliyA vAme acchimmi viddhA, tato logeNa ukidvisIhaNAdakalakalumisso sAdhukAro kato, jadhA taM cakkaM dukkhaM bhettuM evaM mANusattaNaMpi 7 / 'cammatti-jadhA ego daho joyaNasaya sahassavicchiNNo cammeNa gaddho, ega se majjhe chiDu jattha kacchabhassa gIvA mAyati, tattha kacchabho vAsasa te vAsasate gate &AgI pasAreti. teNa kahavi gIvA pasAritA, jAva teNa chidreNa niggatA, teNa jotisaM diTTa komadIe puSkaphalANi ya. so Agato, sayaNijjayANaM dAemi, ANettA savato paloyati, Na pecchati, avi so, Na ya mANusAto 8 / yugadRSTAntapratipAdanAyA''hapucate hoja jugaM avarate tassa hoja samilA u / jugachiDumi paveso iya saMsaio maNuyalaMbho // 833 / / vyAkhyA-jalanidheH pUrvAnte bhaved yugam , aparAnte tasya bhavet samilA tu, evaM vyavasthite sati yathA yugacchidre pravezaH saMzayitaH, 'iya' evaM saMzayito manuSyalAbho, durlabha iti gaathaarthH|| tatastAMcaturastau ca dvau puruSau dvAviMzati ca kumArAnagaNayatA teSAmaSTAnAM rathacakrANAmantaraM jJAtvA tamilakSya nirudyA dRSTayA anyatra matimakurvatA sA zAlabhaJjikA bAme'kSiNa viddhA, tato lokenokRSTisiMhanAdakalakalommizraH sAdhukAraH kRtaH, yathA taccakaM duHkhaM bhetumevaM mAnuSyamapi / cameti-yathai ko do yojanazatasahasavistIrNazcarmaNA naddhaH, eka tasya madhye chidaM yatra kacchapasa grIvA mAti, tatra kacchapo varSazate varSazate gate grIvAM prasArayati, tena kathamapi grIvA prasAritA yAvattena chidreNa niryatA, tena jyotiraSTa kaumuyAM puSpaphalAni ca, sa AgataH, svajanAnAM darzayAmi, AnIya sarvataH pralokayati, na prekSate, api saH, na ca mAnuphyAt / dIpa anukrama JABERatoain atanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~692~
Page #694
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [834], (40) bhASyaM [150...] yavRttiH vibhAgaH1 prata FET sUtrAka Avazyaka-18jaha samilA panbhaTThA sAgarasalile aNorapAraMmi / paviseja juggachir3a kahavi bhamaMtI bhamaMtaMmi // 834 // // 345 // | vyAkhyA-yathA samilA prabhraSTA 'sAgarasalile' samudrapAnIye 'aNorapAra'miti dezIvacanaM pracurArthe upacArata ArA-| dAgaparabhAgarahita ityarthaH, pravizet yugacchidraM kathamapi bhramantI bhramati yuga ityevaM durlabhaM mAnuSyamiti gaathaarthH|| sA caMDavAyavIcIpaNulliyA avi labheja yugchidduuN| Na ya mANusAu bhaTTho jIvo paDimANusaM lahai // 835 // ___ vyAkhyA-sA samilA caNDavAtavIcIpreritA satyapi labheta yugacchidraM, na ca mAnuSyA bhraSTo jIvaH pratimAnuSaM labhata iti gAthArthaH // idAnIM paramANU , jahA ego khaMbho mahApamANo, so deveNaM cuNNeUNaM avibhAgimANi khaMDANi kAuNa NAliyAe pakkhito, pacchA maMdaracUliyAe ThiteNa phumito, tANi NavANi, asthi puNa kovi?, tehiM ceva poggalehiM tameva khaMbhaM Nivatteja!, No tti, esa abhAvo, evaM bhaTTho mANusAto Na punno| ahavA sabhA aNegakhaMbhasatasahassasaMniviThThA, sA kAlaMtareNa jhAmitA paDitA, asthi puNa koi ?, tehiM ceva poggalehiM karejA, Notti, evaM mANussaM dullahaM / iya dullahalaMbhaM mANusattaNaM pAviUNa jo jIvo / Na kuNai pArattahiyaM so soyaha saMkramaNakAle / / 836 // | vyAkhyA-'iya' evaM durlabhalAbha mAnuSatvaM prApya yo jIvo na karoti paratra hita-dharma, dIrghatvamalAkSaNika, sa zocati 'saGkramaNakAle' maraNakAla iti gaathaarthH|| idAnI paramANu:-yathaikA sambho mahApramANaH, sa cUrNayitvA devenAvibhAgAni sadAni kRtvA nAsikAyo prakSiptaH, pazcAnmandaracUlAyaryA sthitena / [phUkRtaH, tAni naSTAni, bhasti punaH ko'pi ?, taireva punalaistameva sambha nirvatayeta, neti, eSo'bhAvaH, evaM aSTo mAnuSyAnna punaH / athavA sabhA anekarAmbhazatasahasasanniviSTA, sA kAlAntareNa dagdhA patitA, asti punaH ko'pi, tereva pulaH kuryAt, neti, evaM mAnuSyaM durlabham / dIpa anukrama // 345 // Xiandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~693~
Page #695
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [837], (40) bhASyaM [150...] prata sUtrAka CAKC jaha vArimajjhachUDhovva gayavaro macchauvva glghio| vaggurapaDiuvya maosaMvaio jaha va pakkhI // 837 // vyAkhyA-yathA vArimadhyakSipta iva gajavaro matsyo vA galagRhItaH vAgurApatito vA mRgaH saMvarta-jAlam itaHprApto yathA vA pakSIti gAthArthaH / 4/so soyai macujarAsamocchuo turiyaNiddapakkhitto / tAyAramabiMdato kammabharapaNollio jIvo // 838 // | | vyAkhyA-so'kRtapuNyaH zocati, mRtyujarAsamAstRto-vyAptaH, tvaritanidrayA prakSiptaH, maraNanidrayA'bhibhUta ityarthaH, vAtAram 'avindan' alabhannityarthaH, karmabharaprerito jIva iti gAthArthaH // sa cetthaM mRtaH sanhA kAUNamaNegAI jammamaraNapariyaTTaNasayAI / dukkheNa mANusattaM jai lahai jahicchayA jIvo // 839 // vyAkhyA-kRtvA'nekAni janmamaraNaparAvartanazatAni duHkhena mAnupatvaM labhate jIvo yadi yahacchayA, kuzalapakSakArI [8/ punaH sukhena mRtvA sukhenaiva labhata iti gAthArthaH // taM taha dullahalaMbhaM vijulayAcaMcalaM mANusattaM / laddhaNa jo pamAyaha so kApuriso na sppuriso|| 840 // vyAkhyA-tattathA durlabhalAbha vidyullatAcaJcalaM mAnuSatvaM labdhvA yaH'pramAdyati' pramAdaM karoti sa kApuruSo na satpuruSa iti dIpa anukrama vAriyAMggajabandhanyoriti medinyAm / AtmanepadamanityamityA prAsamapi na syAd aprAptamapi ca sAhityanityasyArthastena 'samyak praNamya na labhanti | kadAcanApi' ityatrevAna parasaupaditvApekSayA na zatRrSirodhAvahaH + maNusayattaM pra. 3-2-%-25 RTICIDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~694 ~
Page #696
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [840], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka- // 346 // prata sutrAMka gAthArthaH / ityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH-yathaibhirdazabhidRSTAntairmAnuSyaM durlabhaM tathA''ryakSetrAdInyapi sthAnAni, tatazca hAribhadrIsAmAyikamapi duSpApamiti, athavA mAnuSye labdhe'pyebhiH kAraNairdurlabhaM sAmAyikamiti pratipAdayannAha yavRtti Alassa moha'vaNNA thaMbhA kohA pamAya kivaNattA / bhayasogA aNNANA vakkheva kutUhalA ramaNA // 841 // vibhAgaH1 vyAkhyA-AlasyAnna sAdhusakAzaM gacchati zRNoti vA, mohAdu gRhakartavyatAmUDho vA, avajJAto vA kimete vijA-2 nantIti, stambhAd vA jAtyAdhabhimAnAt krodhAd vA sAdhudarzanAdeva kupyati, 'pramAdAt' yA mayAdilakSaNAt 'kRpa-14 NatvAt' vA dAtavyaM kiJciditi, 'bhayAt' vA narakAdibhayaM varNayantIti, 'zokAt' vA iSTaviyogajAt 'ajJAnAt kudda-14 STimohitaH, 'vyAkSepAdU' bahukartavyatAmUDhaH, 'kutUhalAt' naTAdiviSayAt , 'ramaNAt' lAvakAdikheDDeneti gAthArthaH // 841 // etehiM kAraNehiM laDUNa sudullahapi mANussaM / Na lahai sutiM hiyakari saMsArutsAraNi jIvo / / 842 // vyAkhyA-ebhiH 'kAraNaiH' AlasyAdibhirlabdhvA sudurlabhamapi mAnuSyaM na labhate zruti hitakAriNI saMsArottAriNI jIva iti gAthArthaH // vratAdisAmagrIyuktastu karmaripUna vijityAvikalacAritrasAmAyikalakSmImavApnoti, yAnAdiguNayukayodhavajayalakSmImiti // Aha cajANAvaraNapaharaNe juddhe kusalattaNaM ca NItI ya / dakkhattaM vavasAo sarIramAroggayA ceva // 843 // // 34 // vyAkhyA-yAnaM hastyAdi, AvaraNaM-kavacAdi, praharaNaM-khaDgAdi, yAnAvaraNapraharaNAni, yuddhe kuzalatvaM ca-samyag | jJAnamityarthaH, 'nItizca' nirgamapravezarUpA 'dakSatvam AzukAritvaM 'vyavasAya zaurya zarIram avikalam 'ArogyatA, dIpa anukrama 445 JABERatinintamational standiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~695~
Page #697
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [843], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka vyAdhiviyuktatA caiveti / etAvadguNasAmayyavikala eva yodho jayazriyamAmotIti dRSTAntaH, dArzantikayojanA tviyaMjIvo joho jANaM vayANi AvaraNamuttamA khaMtI / jhANaM paharaNamiI gIyatthattaM ca kosalaM // 1 // davAijahovAyAgurUvapaDivattivattiyA NIti / dakkhataM kiriyANaM jaM karaNamahINakAlaMmi // 2 // karaNaM sahaNaM ca tavovasaggaduggAvatI' vvsaao| etehiM suNirogo kammariDaM jiNati sabehiM // 3 // vijitya ca samanasAmAyikazriyamAsAdayatIti gAthArthaH J // 843 / / athavA'nena prakAreNA''sAdyata iti diDe sue'NubhUe kammANa khae kae uvasame a| maNavayaNakAyajoge a pasatthe labbhae bohii|| 844 // vyAkhyA-dRSTe bhagavataH pratimAdau sAmAyikamavApyate, yathA zreyAMsena bhagavadarzanAdavAptamiti, kathAnakaM cAdhaH kathitameva, zrute cAvApyate yathA''nandakAmadevAbhyAmavAptamiti, atra kathAnakamuparitanAGgAdavaseyam , anubhUte kiyAkalApe satyavApyate, yathA valkalacIriNA pitrupakaraNaM pratyupekSamANeneti, kathAnaka kathikAto'vaseyaM, karmaNAM kSaye kRte | sati prApyate, yathA caNDakauzikena prAptam , upazame ca satyavApyate yathA'GgaRSiNA, manovAkAyayoge ca prazaste labhyate bodhiH, sAmAyikamanarthAntaramiti gAthArthaH // athavA'nukampAdibhiravApyate sAmAyikamityAha| aNukaMpa'kAmaNijara cAlatave daannvinnyvibhNge| saMyogavippaoge vasaNUsavaihi sakAre // 845 // jIvo yodho pAnaM vratAni AvaraNamuttamA kSAntiH / dhyAnaM praharaNamiSTaM gItArthatvaM pIpAlyam // // vyAdiyathopAyAnurUpapratipattivartitA nItiH / dakSatvaM kriyANAM yatkaraNamahInakAle // 2 // karaNaM sahanaM ca tapasaH upasargadurgApattI vyavasAyaH / etaiH sunIrogaH karmarighu jayati saH // 3 // dIpa anukrama rajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sAmAyika-lAbha saMbaMdhe kiJcit vaktavyatA evaM dRSTAntA: ~696~
Page #698
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [846], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAMka Avazyaka- veje meMThe taha iMdaNAga kayauNNa pupphsaalsue| sivadumaharavaNibhAuya AhIradasapiNalAputte // 846 // hAribhadrI MI vyAkhyA-anukampApravaNacitto jIvaH sAmAyika labhate, zubhapariNAmayuktatvAd, vaidyavat , pratijJeyameva manAga vize-II.yavRttiH // 347 // pitavyA, hetudRSTAntAnyatvaM tu pratiprayoga bhaNiSyAmaH-akAmanirjarAvAn jIvaH sAmAyikaM labhate, zubhapariNAmayuktatvA-31 miNThavat, bAlatapoyuktatvAdindranAgavat , supAtraprayuktayathAzaktizraddhAdAnatvAt kRtapuNyakavat , ArAdhita vinayatvAt / [puSpazAlasutavat , avAptavibhaGgajJAnatvAt tApasazivarAjaRSivat , dRSTadravyasaMyogaviprayogatvAt mathurAdvayavAsivaNigara yavat , anubhUtavyasanatvAdU bhrAtRdayazakaTacakravyApAditamalaNDIlabdhamAnuSatvastrIgarbhajAtapriyadveSyaputradvayavat , anubhUtitotsavatvAdAbhIravat, dRSTamaharddhikatvAdazArNabhadrarAjavata , satkArakANio'pyalabdhasatkAratvAdilAputravat, iyamakSaraga-14 manikA, sAmpratamudAharaNAni pradarzyante-bAravatIe kaNhassa vAsudevassa do vejjA-dhanaMtarI vaitaraNI ya, dhanaMtarI abha-II vio, vetaraNI bhavio, so sAdhUNa gilANANaM pieNa sAhati, jaM jassa kAyaba taM tassa phAsueNa paDoAreNa sAhati, jati &se appaNo asthi osadhANi to deti, dhaNNatarI puNa jANi sAvajANi tANi sAhati asAdhupAoggANi, tato sAhuNo bhaNati-amhaM kato etANi ?, so bhaNati-Na mae samaNANaM aThAe ajjhAitaM vejasatthaM, te dovi mahAraMbhA mhaaprigghaa| dIpa anukrama // 347 // padvArikAyAM kRSNA pAsudevasya dvI vaicI-dhanvantarI vaitaraNizca, dhanvantayaMbhavyo, vaitaraNibhavyaH, sa sAdhubhyo glAnebhyaH prItyA kathayati, yadyasya karttavyaM meM tattau prAsukena pratIkAreNa kathayati, yadi tasvAtmano'sti (santi) auSadhAni tadA dadAti, dhanvantarI punaryAni sAvadhAni tAni kathayati asAdhumAyogyANi, tataH sAdhavo bhaNanti-asmAkaM kuta etAni', sa bhagati-na mayA zramaNAnAmarthAya vaidyakazAstramadhItaM, to dvAyapi mahArambhI mahAparigrahI AREainlodwilm gandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~697~
Page #699
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [846], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka yasabAe bAravatIe tigicche kareMti, aNNadA kaNho vAsudevo titthagaraM pucchati-ete bahUrNa DhaMkAdINaM vadhakaraNaM kAUNa kahiM gamissaMti?. tAghe sAmI sAdhati-esa dhaNaMtarI appatihANe Narae uvavajihiti, esa puNa vetaraNI kAlaMjaravattiNIya gaMgAe mahANadIe vijhassa ya aMtarA vANarattAe paJcAyAhiti, sAdhe so vayaM patto sayameva jUhavatittaNaM kAhiti, tattha KaNNayA sAhUNo satyeNa samaM dhAvissaMti, egassa ya sAdhussa pAde sallo laggihiti, tAdhe te bhaNaMti-amhe paDicchAmo, so bhaNati-mA sabe marAmo, baccaha tubbhe ahaM bhattaM paJcakkhAmi, tAhe NibaMdha kAuM so'vi Thio, Na tIrati sallaM jINetuM, pacchA thaMDilaM pAvito chAyaM ca, te'vi gatA, tAhe so vANarajahavatI taM padesa eti jattha so sAdha, jAva parilahitA daNa kilikilAitaM. to teNa jahAhiveNa tesi kilikilAitasaI soUNa rUsiteNa AgaMtaNa diTTo so sAdha , tassa taM daLUNa IhApUhA kareMtassa kahiM mayA eriso dihotti?, jAtIsaMbharitA, bAravaI saMbharati, tAhe taM sAdhu vaMdati, taM ca se salaM sarvakho dvArikAyAM cikitsA kurutaH, anyadA kRSNo vAsudevastIrthakara pRcchati-etau bahUnAM dAdInAM vadhakaraNaM kRtvA ka gamiSyataH 1, tayA svAmI kathayati-eSa dhambansarI apratiSThAne narake utpatsyate, epa punarvaitaraNI kALabharavartinyo (avyA) gaGgAyA mahAnadyA vindhyasya cAntarA vAnaratayA pratyAyAsabi, tadA sa vayaH prAptaH svayameva yUdhapatitvaM kariSyati, tatrAmyadA sAdhavaH sArthena samamAgamiSyanti, ekasva ca sAdhoH pAde zavyaM lagiSyati, tadA te bhaNanti-vayaM pratIkSAmahe, sa bhaNati-mA sabai niyAmahe, vrajata yUyamahaM bhaktaM pratyAzyAmi tadA so'pi nirbandhaM kRtvA sthitaH, na zakroti zalyaM nirgamina, pazcAt sthapiDarsa prApitaH chAyA~ ca, te'pi gatAH, tadA sa vAnarayUthAdhipatisaM pradezameti bana sa sAdhuH, yAvat paurasyasaM dRSTA kilakilAvita, satoga yUyAdhipena teSAM kilakilAvitazabdaM zrutvA ruTenAgasya dRSTaH sa sAdhuH, tasya taM dRSTvA IhApohI kurvataH ka mavedazo dRSTa iti, jAtiH smRtA, dvArikA saMsmarati, tadA taM sAdhu vandate, tacca tasya zalya dIpa anukrama JABERatinintimatama Malanmitrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~698~
Page #700
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [846], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka- CC // 348 // prata sutrAMka pAsati, tAhe tigicchaM sarva saMbharati, tato so giri vilaggiUNa salluddharaNisalarohaNIo osahIo ya gahAya Agato, |tAdhe salluddharaNIe pAdo Alito, tato eMgamuhutteNa paDio sallo, pauNAvito saMrohaNIe, tAhe tassa purato akkha-18 yavRttiH rANi lihati, jadhA-ahaM betaraNI nAma vejo puvabhave vAravatIe Asi, tehiMvi so sutapubo, tAdhe so sAdhU dhamma vibhAga: 1 katheti, tAhe so bhattaM paJcakkhAti, tipNi rAtidiyANi jIvittA sahassAraM gato // tathA cA''ha so vANarajUhavatI kaMtAre suvihiyANukaMpAe / bhAsuravaravoMdhiro devo yemANio jAo // 847 // vyAkhyA-nigadasiddhA / ohiM paryujati jAva pecchati taM sarIragaM taM ca sAdhu, tAhe AgaMtUNa devihiM dAeti, bhaNati |ya-tujjhappasAdeNa mae deviDDI laddhatti, tato'NeNa so sAdhU sAharito tesiM sAdhUNaM sagAsaMti, te pucchaMti-kiha'si Agato, tAhe sAhati / evaM tassa vANarassa sammattasAmAiyasuyasAmAiyacarittAcarittasAmAiyANa aNukaMpAe lAbho18 jAto, itaradhA NirayapAyoggANi kammANi karettA NarayaM gato honto| tato cutassa carittasAmAiyaM bhavissati siddhIya // | pazyati, tadA cikitsA sarvA saMsmarati, tataH sa giri viDamya zalyodaraNIzalyarohiNyoSadhyau ca gRhItvA''gataH, tadA zakyoDaraNyA pAda lipsaH, tata ekena muhAna patitaM zalyaM, praguNitaH saMrohaNyA, tadA takha purato'kSarANi likhati-yathA'haM vaitaraNi ma vaiyaH pUrvabhave dvArikAyAmAsaM, tairapi shrutpuurvH| sA, vadAsa sAdhurdharma kazyati, tadA sa bhaktaM pratyAkhyAti, bIn rAtrindivAna jIvitvA sahasAraM gataH // bhavadhi prayuNakti vAvaprekSate taharIraM taM ca sAdhaM, | tadA''gatya devarSi darzayati, bhaNati ca-yuSmAprasAdena mayA devapilabdheti, tato'nena sa sAdhuH saMhRtaseSAM sAdhUnAM sakAzamiti, te pRcchanti-kathamasyA-10 // 348 // gataH, tadA kathayati / evaM tasya vAnaraya samyaktvasAmAyikazrutasAmAyikacAritrAcAritrasAmAyikAnAmanukampayA lAbho jAtaH, ivasthA narakamAyogyANi | karmANi kRsvA narakaM gato'bhaviSyat tatAyutakha cAritrasAmAyikaM bhaviSyati sidibaegate dIpa C anukrama CESS* Standinrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~699~
Page #701
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] prata akAmaNijarAe, vasaMtapure nagare inbhavadhugA NadIe hAti, aNNo ya taruNo ta daGNa bhaNati-suNhAta te pucchati esa | bhaNadI mttvaarnnkroru!| ete ya NadIrukkhA ahaM ca pAdesu te paDio // 1 // sA bhaNati-'subhagA hoMtu NadIo ciraM| ca jIvaMtu je NadIrukkhA / muNhAtapucchagANa ya pattihAmo piyaM kArDa // 2 // tato so tIe gharaM vA dAraM vA ayANanto cinteti-"annapAnaharebAlA, yauvanasthAM vibhUSayA / vezyAM strImupacAreNa, vRddhAM karkazasevayA // 1 // " tIse biijiyANi ceDarUvANi rukkhe paloeMtANi acchaMti, teNa tesiM puSpANi phalANi ya dAUNa pucchitANi-kA esA?, tANi bhaNati-amugassa suNhA, tAhe so ciMteti-keNa uvAeNa etIe samaM mama saMpayogo bhavejjA!, tato geNa carikA dANa& mANasaMgahItA kAUNa visajjitA tIe sagAsaM, tAe gaMtUNa sA bhaNitA-jadhA amugo te pucchati, tIe ruhAe pattullagANi sAdhovaMtIe masilitteNa hattheNa piTThIe AhatA, paMcaMgulIo jAtAo, obAreNa ya NicchadA, sA gatA sAhati-NAmaMpiNa sUtrAka kalaSSSS dIpa anukrama 1 akAmanirbharayA, vasantapure nagare ibhyavadhUnA nAti, anyazca taruNatAM dRSTA bhaNati-sukhAtaM te pRSThati eSA nadI mAdhAraNakaroru ! / ete ca | nadIvRkSA mahaM ca pAdayoste patitaH // 1 // sA bhaNati-subhagA bhavantu nadyaziraM va jIvantu ye ndiivRkssaaH| mukhAtapRcchakebhyazca priyaM kartu yatiSyAmahe // 1 // tataH16 |sa tathA gRI vA dvAraM vA ajAnAnacintayati tasyAH dvitIyAni (tayA sahAgatAni) ceTarUpANi vRkSAna pralokayanti tiSThanti, tena tebhyaH puSpANi phalAni | ca dacA pRzAni-vaiSA, sAni bhaNanti-amuka muSA, tadAsa cintayati-kenopAyenaitayA samaM mama saMprayogo bhvet| tato'nena carikA dAnamAnasaMgRhItA, |kRtvA visRSTA tasyAH sakApAM, tayA garavA sA bhaNitA-yathA'mukasvAM pRcchati, tayA ruSTayA bhAjanAmyuhartayantyA maSIkSiplena hastena pRSThI AitA, paJjAjalayo / mAtA avadvAreNa ca niSkAzitA, sAgatA kathayati-nAmApi na JABERatinintamaniana Daroo muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~700~
Page #702
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka // 349 // prata sahati. teNa NAtaM jahA-kAlapakkhapaMcamIe, tAhe teNa puNaravi pesitA pavesajANaNAnimittaM, tAhe salajjAe AhaNiUNa sahati, teNa hAribhadrIasogavaNiyAe chiMDiyAe nicchUDhA, sA gatA sAhati-NAmapi Na sahati, teNa gAto paveso, teNAvadAreNa aigato, yavRttiH asogavaNiyAe suttANi, jAva sasureNa divA, teNa NAtaM, jadhA-Na mama puttotti, pacchA se pAdAto NeuraM gahitaM, cetitaM vibhAgaH1 |ca tIe, bhaNito ya NAe-NAsa lahuM, sahAyakiccaM karejjAsi, itarI gaMtUNa bhattAraM bhaNati-itthaM ghammo, jAmo asogavaNiyaM, gatANi, asogavaNiyAe pasuttANi, tAhe bhattAraM udyavettA bhaNati-tujhaM etaM kulANurUvaM ?, jaM mama pAdAto sasuro uraM gaNhati, so bhaNati-suvasu labhihisi pabhAte, thereNa siMha, so ruho bhaNati-vivarIto'si therA', so bhaNati-mae dicho aNNo zAhe vivAde sA bhaNati-ahaM appANaM sohemi, evaM karehi, hAtA, tAhe jakkhagharaM aigatA, jo kArI so laggati || doNhaM jaMghANa aMtareNa bolatao, akArI muJcati, sA padhAvitA, tAhe so viDo pisAyarUvaM kAUNa sAgataeNaM geNhati, - - sutrAMka - % dIpa % anukrama C // 349 // sahate, tena jJAtaM yathA-kRSNapakSapaJcamyA, tadA tena punarapi preSitA pravezajJAnArtha, sadA sakajayA bhAdamAzokavanikAyAdhiNDikayA niSkASitA, sA gatA kathayati-nAmApi na sahate, tena jJAtaH pravezaH, te nApabAreNAtigato'zokaca nikAyAM suplau, yAvat areNa raTau, tena jJAta-yathA na mama putra iti, pazcAttasyAH pAdAt napuraM gRhIte, cetitaM ca tayA, bhaNitazcAnayA-nazya laghu, sahAyakRtyaM kuryAH, isarA gayA mAra bhaNati-anadharmaH, yAco'zokavaniko, gatI, azo kaca nikAyAM prasuptau, tadA bharimutthApya bhaNati-yuSmAkametat kulAnurUpaM !, yanmama pAdAnazuro nUpuraM gRhNAti, sabhaNati-svapihi hapyase prabhAte, sthavireNa | zirSa, sa ruTo bhaNati-viparIto'si sthavira, sa bhaNati-mayA dRSTo'nyaH, tadA vivAde sA bhaNati-mahamAtmAnaM zodhaSAmi, evaM kuru, khAtA, tadA yakSagRhamatigatA, yo'parAdhI salagati yojayorantarA vyatikrAman , anaparAdho mucyate, sA prabhAvitA, sadA sa viTo'pi pizAcarUpaM kRtvA AliGganena gRhAti, te% Jaintain muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 701~
Page #703
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata tAhe tattha gaMtaNa jakkhaM bhaNati-jo mama pitidiNNao taM ca pisAyaM mottUNa jai aNNaM jANAmi to me tamaM jANAsitti. jakkho vilakkho ciMteti-pecchaha kerisANi maMteti !, ahaMpi vaMcito NAe, Nasthi satittaNaM dhuttIe, jAva ciMteti tAva NipphiDitA, tAhe so thero sabeNa logeNa hIlito, tassa tAe addhitIe niddA nahA, tAhe raNNo taM kaNNe gataM, rAyANaeNa aMteuravAlao kato, AbhisikaM ca hatdhirayaNaM raNNo vAsagharassa heTThA baddhaM acchati, devI ya hathirmaThe Asa-1 XIttiyA, NavaraM rati hasthiNA hattho pasArito,sA pAsAyAo oyAriyA, puNaravi pabhAe paDivilAtA, evaM baccati kAlo, aNNatA ciraM jAtaMti hatthimeMTheNa hatthisaMkalAe hatA, sA bhaNati-so puriso tAriso Na suvati, mA rUsaha, te thero pacchati, so ciMteti-jati etAovi eNrisio, kiMnu tAo bhadiyAutti sutto, pabhAte sadho logo uhito. so na uhito, rAyA bhaNati-suvau, sattame divase uhito, rAiNA pucchiteNa kahitaM-jahegA devI Na yANAmi kataratti, tAhe sUtrAka dIpa anukrama tadA tatra gatvA yakSa bhaNati-yo mama pitRda sa pa pizAcaM muktvA yadyanyaM jAmAmi tadA mojAnAsi iti, pakSo vilakSazcintayati-prekSadhvaM kIrazAni mantrayati / ahamapi vaJcito'nayA, nAsti satIsvaM dhUrtAyAH, yAvacintayati tAvanirgatA, tadA sa sthaviraH sarveNa lokena hIlitaH, tasya tayA:esthA nidA naSTA, tadA rAjJassat kareM gataM, rAzAmtaHpurapAlakaH kRtaH, bhAbhiSekaM ca hastiranaM rAjJo vAsagRhasvAdhastAdvarSa tiSThati, devIca istimeNDhe mAsakA, navaraM rAtrau hastinA hasaH prasAritA, sA prAsAdAt ayatAritA, punarapi prabhAte prativilagitA, evaM vrajati kAlaH, anyadA ciraM jAtamiti hastimeNTena hastiaDalayA hatA, sA bhaNati-sa puruSastAdRzo na svapiti, mA ruSaH, tat sthaviraH pazyati, sa cintayati-yacetA api IrazyaH kiMtu tA bhadrikA iti suptaH, prabhAte sarvo loka sthitaH, sa mosthitaH, rAjA bhaNati-svapita, saptame divase utthitaH, rAjJA pRSTena kathitaM-arthakA devI na jAnAmi katareti, tadAra * erisaM kareMti. Sirajandiarary om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~702 ~
Page #704
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) | yavattiH prata Avazyaka- rANA bheMDamao hatthI kArito, sabAo aMtepuriyAo bhaNiyAo-eyassa accaNiyaM karettA olaMDeha, sabAhiM hAribhadrI olaMDito, sA Necchati, bhaNati-ahaM bIhemi, tAhe rAiNA uppalaNAleNa AhatA, jAva umucchitA paDiyA // 35 // 4 vibhAga: 1 tato se uvagata-jadhesA kAritti, bhaNitA-'mattaM gayamAruhaMtIe bheMDamayassa gayassa bhayatie / iha mucchita uppalAhatA tattha na mucchita saMkalAhatA // 1 // puTThI se joiyA, jAva saMkalapahArA diThThA, tAhe rAiNA hasthimeMTho sA ya duyagANiRs vi tammi hathimmi vilaggAviUNa chaNNakaDae vilaitANi, bhaNito miTho-ettha appatatIo girippavAtaM dehi, hathissala dohivi pAsehiM veluggAhA ThavitA, jAva hathiNA ego pAdo AgAse kato, logo bhaNati-kiM tirio jANati !, etANi mAretavANi, tahAyi rAyA rosaM Na muyati, tato do pAdA AgAse tatiyavArae tinni pAdA AgAse ekeNa pAdeNa Thito, logeNa akaMdo kato-kiM etaM hatthirayaNaM viNAsehi ?, raNNo cittaM oAlitaM, bhaNito-tarasi NiyattejI, sutrAMka dIpa anukrama X // 350 // rAjJA bhiNDamayo hastI kAritaH, sarvA antaHpurikA bhaNitAH etasthAnikAM kRtvolayata, sarvAbhiruhitaH, sA neNThati, bhaNati-ahaM vimemi, tadA | rAjotpalanAlenAhatA, yAvammarSitA patitA, tatastenopagataM-yathaiSA'parAdhinIti, bhaNitA-mattaM gajamArohanti !, bhiNDamayAn gajAta vimyanti ! / iha muurssito.| tpalAhatA, saca na mUrSiyatA zahalAhavA // 1 // pRSThistasyA avalokitA, yAvat rAjAlApahArA dRSTAH, tadA rAjJA hastimeNTaH sApa dve api tasmin hastini bilagamya chinnakaTake vilagitAni, bhaNito meNDA-bhatrAtmatRtIyo giriprapAtaM dehi, hastino yorapi pArthayo kuntapAdAH sthApitAH, yAvaddhamilanA ekaH pAda / AkAmo kRtA, loko bhaNati-kiM tithaM jAnAti !, esI mArayitathyau, tathA'pi rAjA ropaM na muzati, satohI pAdAvAkAze tRtIyavAre nayaH pAdA bhAkAze ekena pAdena sthitaH, kokenAkandaH kRtaH-kimetat hastiranaM vinAzayata !, rAjJazcittaM drAvita, bhaNitaH yAnopi nivartayituM , Panminaryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 703~
Page #705
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 847 ], bhASyaM [150...] bhaNati jati abhayaM deha, diNNaM, teNa niyattito aMkuseNa jahA bhamitA thale Thito, tAhe uttArettA NibisatANi kayANi / egastha pacaMtagAme sunnaghare ThitANi, tattha ya gAmelayapAraddho coro taM sunnagharaM atigato, te bhAMti-veDhetuM acchAmo, mA koghi pavisau, gose ghecchAmo, so'vi coro luhaMto kihavi tIse dukko, tIse phAso vedito, sA dukkA bhaNati ko'si tumaM ?, so bhaNati coro'haM tIe bhaNiyaM tumaM mama patI hohi, jA etaM sAhAmo jahA esa corotti, tehiM kalaM pabhAe ma~Tho gahio, tAhe uviddho sUlAe bhiNNo, coreNa samaM sA vaJcati, jAvaMtarA nadI, sA teNa bhaNitA-jadhA ettha saratthaMbha accha, jA ahaM etANi vatthAbharaNANi uttAremi, so gato, uttiSNo padhAvito, sA bhaNati - "puNNA nadI dIsai kAgapejjA, sabaM piyAbhaMDaga tujjha hatthe / jadhA tumaM pAramatItukAmo, dhuvaM tumaM bhaMDa gahIukAmo // 1 // so bhaNati - cirasaMdhuto bAli ! asaMdhueNaM, melhe piyA tAva dhuo'dhuveNaM / jANemi tujjha ppayaissabhAvaM, aNNo Naro 1 bhaNati-yadyabhayaM datta, dattaM, tena nivarttito'Gkuzena yathA bhrAtvA sthale sthitaH, tadottArthaM nirviSayIkRtau / ekatra pratyantagrAme zUnyagRhe sthitau tatra mAyakaprArabdhazcaurasAt zUnyagRhamatigataH, te bhajanti-veSTayitvA tiSThAmaH, mA ko'pi pravikSat pratyUSe grahISyAmaH so'pi cauro gacchan ( luThan ) kathamapi tayA spRSTaH, tasyAH sparzo viditaH sA spRSTA bhaNati ko'si tvaM ? sa bhaNati cauro'haM tathA bhaNitaM vaM mama patibhava yAvadenaM kathayAvo yacaiva cIra iti, taiH kalye prabhAte meNDo gRhItaH, tadAvabaddhaH zUlAyAM mizraH caiaureNa samaM sA bajati yAvadantarA nadI, sA tena bhaNitA yathA'ya zarastamye tiSTha yAvadahametAni vastrAbharaNAnyuttArayAmi sa gataH uttIrNaH pradhAvita, sA bhaNati pUrNA nadI dayate kAkapeyA sarva priyAbhANDakaM taba haste yathA evaM pAramatigantukAmo bhANDaM prahItukAmaH // 1 // sa bhaNati cirasaMstuto bAle ! asaMstutena svajasi priyaM tAvat bhuvo'dhruvena / jAnAmi tava prakRtisvabhAvamamyo naraH * pecchAmo + uho. dhruvaM Education Intimo For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~704~
Page #706
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 847 ], bhASyaM [ 150...] adhyayana [ - ], Avazyaka- 8 ko tuha vissasejjA ? // 1 // " sA bhaNati kiM jAhi?, so bhaNati jahA te so mArAvito evaM mamaMpi kahaMci mArehisi / itarovi tattha viddho udagaM maggati, tatthego saTTo, so bhaNati-jati namokAraM karesi to demi, so udagassa aThThA gato, // 351 // jAva taMmi eMte caiva so NamokAraM kareMto caiva kAlagato, vANamaMtaro jAto, saGghovi ArakkhiyapurisehiM gahito, so devo ohiM payuMjati, pecchati sarIragaM sahuM ca baddhaM, tAhe so silaM viubittA moeti, taM ca pecchati sarathaMbhe NilukaM, tAhe se ghiNA uppaNNA, siyAlarUvaM viuvittA maMsapesIe gahiyAe udagatIreNa voleti, jAva NadIto maccho ucchaliUNa taDe paDato, tato so maMsapesi mottUNa macchassa padhAvito, so pANie paDito, maMsapesIvi | seNeNa gahitA, tAhe siyAlo jhAyati, tAe bhaNNati-maMsapesI paricaja macchaM pecchasi jaMbuA ! / cukko maMsaM ca macchaM ca kaluNaM jhAyasi koNhuA ! // 1 // teNa bhaNNati- 'pattapuDapaDicchaNNe ! jaNayassa ayasakArie / cukkA pattiM ca jAraM ca Educati 1] kasvayi vizvasyAt ? // 1 // sA bhaNati kiM yAsi ?, sa bhagati yathA svayA sa mAritaH evaM mAmapi kathaJcinmAraviSyasIti / itaro'pi tatra viddha udakaM mArgayati, tatraikaH AH, bhavati yadi namaskAraM karoSi tadA dadAmi sa udakArthaM gattaH, yAvacasminnAgacchati caiva sa namaskAraM kurvanneva kAlagataH, vyantaro jAtaH, zrAddho'pyArakSakapuruSairgRhItaH sa devo'vadhi prayunakti, pazyati zarIraM zrAddhaM ca yaddhaM tadA sa zilAM vikurtha mocayati tAM ca pazyati pAra stambe nikInAM tadA tatra ghRNotpannA zRgAlarUpaM vikuSyaM gRhItamAMsapezIka udakatIreNa pativrajati yAvadyA matsya ucchaya taTe patitaH, tattaH sa mAMsapezIM muktvA matsyAya prabhAvitaH sa pAnIye patitaH, mAMsapezyapi zyenena gRhItA, tadA zRgAko dhyAyati, tayA bhaNyate- mAMsapezI parityajya matsyaM prArthayase jambUka ! aSTo mAMsAca matsyAzca karuNaM dhyAyasi jambUka ! // 1 // tena bhaNyate patrapuTapraticchanne ! janakasya ayazaskArike ? | aSTA patyu jArAca For Fans Only hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~705~ // 351 //
Page #707
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) niryukti: [ 847 ], bhASyaM [ 150...] adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], kaluNaM jhAyasi baMdhakI ! // 2 // evaM bhaNiyA tA viliyA jAtA, tAhe so sayaM rUvaM daMseti, paNNavittA duttA - pavayAhi, tAhe so rAyA taiMjjito, teNa paDivaNNA, sakAreNa NikkhatA, devaloyaM gatA evamakAmanijjarAe meNTharasa 2 // bAlataveNavasaMtapuraM nagaraM, tattha siddhigharaM mArie ucchAditaM, iMdaNAgo nAma dArao, so chuTTo, chuhito gilANo pANitaM maggati, jAva savANi matANi pecchati, vAraMpi logeNa kaMTiyAhiM DhakiyaM, tAhe so suNaiyacchideNa NiggaMtUNa taMmi nagare kappareNa bhikkhaM hiMDati, logo se dei sadesabhUtapuvottikAuM, evaM so saMvai / ito ya ego satthavAhI rAyagihaM jAukAmo ghosaNaM ghosAveti, teNa sutaM, sattheNa samaM patthito, tattha teNa satthe kUro laddho, so jimito, Na jiSNo, bitiyadivase acchati, satthavAheNa diTTho, ciMteti-NUNaM esa uvavAsio, so ya adhattaliMgo, bitiyadivase hiMDatassa seTThiNA bahu giddhaM ca diNNaM, so teNa dube divasA ajiNNaeNa acchati, satthavAhI jANati- esa chaDhaNNakAlio, tassa saddhA jAtA, karuNaM dhyAyasi bali ? // 1 // evaM bhaNitA tadA upalIkA jAtA, tadA sa svakIyaM rUpaM darzayati, prajJApyokA pramaja, tadA sa rAjA varjitaH tena pratipakSA, sarakAreNa niSkrAntA, devalokaM gatA evamakAmanirjarayA meNThasya 2 / / yAhatapasA vasantapuraM nagaraM tatra zreSThigRdaM mAryotsAditam indranAgo nAma dArakaH, sa khuTitaH, bubhukSiyo mlAnaH pAnIyaM mArgayati yAvatsarvAn mRtAn pazyati dvAramapi lokena kaNTakairAcchAditaM tadA sa zUnyacchidreNa nirgatya gare kareNa bhikSAM hiNDate, lokastasmai dadAti svadeze bhUtapUrva itikRtvA, evaM sa saMvardhate / itacaikaH sArthavAho rAjagRhaM yAtukAmo ghoSaNAM ghoSayati tena zrutaM, sArthena samaM prasthitaH, tatra sArthe tena kUro labdhaH, sa jimitaH, na jIrNaH, dvitIyadivase tiSThati, sArthavAhena dRSTaH cintayati nUnameSa upoSitaH, sa cANyaliGgo, dvitIya divase hiNDamAnAya zreSThinA bahu khigdhaM ca da, sa tena dvau divasI ajIrNena tiSThati, sArthavAho jAnAti eva pAnakAlikaH, tasya zraddhA jAtA, * sarakAreNa dIkSAgrahaNAya. Fursten muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [ 40 ], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~706~
Page #708
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata 2-56056 sutrAMka Avazyaka- so tatiyadivase hiMDato satyavAheNa saddAvito, kIsa'si kalaM NAgato, tuhiko acchati, jANai, jadhA-chaha ka tellaya, hAribhadrI tAhe se diNNaM, teNavi aNNevi do divase acchAvito, logovi pariNato, aNNassa NimaMtetassaviNa geNhati, aNNe |8| yavRttiH // 352 // bhaNaMti-eso egapiMDio, teNa taM avApadaM laddhaM, vANieNa bhaNito-mA aNNassa khaNaM geNhejjAsi, jAva NagaraM gammati vibhAgaH1 tAva ahaM demi, gatA NagaraM, teNa se Niyaghare maDho kato, tAdhe sIsaM muMDAveti kAsAyANi ya cIvarANi geNhati, tAdhe vikkhAto jaNe jAto, tAdhe tassavi ghare Necchati, tAdhe jaddivasa se pAraNayaM taddivasa se logo ANei bhattaM, egassa paDicchati, tato logo Na yANati-kassa paDicchitaMti ?, tAdhe logeNa jANaNANimittaM bherI katA, jo deti so tADeti, tAhe logo pavisati, evaM vazcati kAlo / sAmI ya samosarito, tAhe sAdhU saMdisAvettA bhaNitA-muhuttaM acchaha, aNesaNA, taMmi jimite bhaNitA-oyaraha, gotamo ya bhaNito-mama vayaNeNaM bhaNejAsi-bho aNegapiMDiyA ! egapiMDito te sa tRtIya divase hiNDamAnaH sArthavAhena zabditaH, kimAsI: kalye nAgataH, tUSNIkastiSThati, jAnAti, yathA-paThaM kRtaM, tadA tI dattaM, tenApyanyAvapi dvau divasI sthApitaH, koko'pi pariNataH, anyasya nimantrayato'pi na gRhNAti, anye bhaNanti-epa ephapiNTikaH, tena tat ardhArapadaM labdhaM, | vaNijA bhaNitaH-mA'nyasya pAraNaM gRhNIyAH, pAvanagaraM gamyate sAyadaI dAsyAmi, gatA nagaraM, sena tasya nijagRhe maThaH kRtaH, tadA zIrSa muNDayati kApAyikANi |ca cIvarANi gRhNAti, tathA viNyAto jane jAptaH, tadA takhApi gRhe necchati, tadA yamin divase tassa pAraNaM tasmin divase tasya loka Anayati bhaktam, ekalya // 35 // | pratIcchati, nato loko na jAnAti-kasya pratISTamiti, tadA kokena jJApanAnimittaM merI kRtA, yo dadAti sa tADavati, tadA lokaH pravizati, evaM brajati | kAlaH / svAmI ca samavastaH, tadA sAdhavaH saMdizanto bhagitA:-muhUrta tiSThata, bhaneSaNA, tasin jimite bhaNitA:-bhavatarata, gautamana bhaNito-mama vaca . nena bhaNe:-bho bhanekapiknika ! ekapiNDikasayA ahApadaM pra. IGI dIpa 4 anukrama CAMEmirathi X angionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 707~
Page #709
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 847 ], bhASyaM [ 150...] dehumicchati, tAhe gotamasAmiNA bhaNito ruTTho, tumbhe aNegANi piMDasatANi AhAreha, ahaM egaM piMDaM bhuMjAmi, to ahaM ceva egapiMDio, muhuttantarassa uvasaMto ciMteti-Na ete mukhaM vadaMti, kiha hojA ?, laddhA sutI, homi aNegapiMDito, | jaddivasaM mama pAraNayaM tadivasa aNegANi piMDasatANi kIraMti, ete puNa akatamakAritaM bhuMjaMti, taM sacaM bhaNaMti, cintaMteNa jAtI saritA, patteyabuddho jAto, ajjhayaNaM bhAsati, iMdaNAgeNa arahatA vRttaM, siddho ya / evaM vAlataveNa sAmAiyaM laddhaM teNa 3 / dANeNa, jadhA-egAe vacchavAlIe putto, logeNa ussave pAyasaM ovakkhaDitaM, tatthAsannaghare dAragaruvANi pAsati pAyasaM jirmitANi, tAdhe so mAyaraM bhaNei-mamavi pAyasaM raMdhehi, tAhe Natthitti sA addhitIe paruNNA, tAo saejjhiyAo pucchaMti, NibbaMdhe kathitaM tAhiM aNukaMpAe aNNApavi aNNAeva ANItaM khIraM sAlI taMdulA ya, tAdhe therIe pAyaso raddho, tato tassa dArayassa vhAyarasa pAyasassa ghatamadhusaMjuttassa thAle bhareUNa javahitaM sAdhU ya 1 draSTumicchati, tadA gautamasvAminA bhaNito ruSTaH, yUyamanekAni piNDazatAnyAhArayata, ahamekaM piNDaM mujhe, tato'hamevaikapiNDakaH muhUrttAntareNopazAntacintayati naite sudhA vadanti kathaM bhavet ?, labdhA zrutiH, bhavAmyanekapiNDiko, yadivase mama pAraNaM tadivase'nekAni piNDazatAni kriyante, ete punarakRtamakAritaM bhuJjanti tatsatyaM bhaNanti, cintayatA jAtiH smRtA, pratyekabuddho jAtaH, adhyayanaM bhApate, indranAgena arhatA vRttA, siddha evaM bAlatapasA sAmAyikaM labdhaM tena / dAnena yathA-ekasyA karasapAlyAH putraH, lokenotsave pAyasamupaskRtaM tatrAsakSagRhe dArakarUpANi pazyati pAyasaM jimanti, tadA sa mAtaraM bhaNati mamApi pAyasaM paca tadA nAstIti sAtyA praruditA, tAH sakhyaH pRcchanti, nirvandhe kathitaM tAbhiranukampayA anyayA'pi anyayA'pi AnItaM kSIraM zAtayastaduLAca, tadA sthavirayA pAyasaM parka, tataH tasmai dArakAya khAtAya mRtamadhusaMyuktena pAyasena sthAlo nRtyopasthApitaH sAdhukha For Farina Pest Use Only dancebray org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~708~
Page #710
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka // 353 // prata mAsakhavaNapAraNate Agato, jAva therI aMto vAulA tAba teNa dhammo'vi me houtti tassa pAyasassa tibhAgo diNNo, puNo hAribhadrIciMtitaM-atithovaM, bitio tibhAgo diNNo, puNoviNeNa ciMtitaM-ettha jati aNNaM aMbakkhalagAdi chubhati to'vi Na- yavRttiH ssati, tAhe taio tibhAgo diNNo, tato tassa teNa dabasuddheNa dAyagasuddheNa gAhagasuddheNa tiviheNa tikaraNasuddheNa vibhAgaH1 bhAveNaM devAue Nivaddhe, tAdhe mAtA se jANati-jimio, puNaravi bharita, atIva raMkattaNeNa bharitaM poTTa, tAdhe rtti| visUiyAe mato devalogaM gato, tato cuto rAyagihe nagare padhANassa gheNAvahassa putto bhaddAe bhAriyAe jAto, logo ya gabhagate bhaNati-kayaputro jIvo jo ubavaNNo, tato se jAtassa NAmaM kataM katapuNNotti, vahito, kalAo gahiyAto,15 pariNIto, mAtAe dulaliyagoDIe chUDho, tehiM gaNiyAgharaM pavesito, bArasahiM varisehiM NiddhaNaM kulaM kataM, to'vi soNa| Niggacchati, mAtApitANi se matANi, bhajA ya se AbharaNagANi carimadivase peseti, gaNitAmAyAe NAta-NissAro sutrAMka dIpa anukrama mAsakSapaNapAraNAya AgataH, yAvarasthavirA'ntAkulA (myAgutA)tAvatena dharmo'pi mama bhavarivati tassa pAvasasa vibhAgo dattaH, punazcintixtam-atistokaM, dvitIyavibhAgo dattaH, punarapyanena cintitam-atra yadyanyadapyamlakhalAdi kSipyate tadapi nazyati, tadA tRtIyavibhAgo dattaH, tatastasmAttena dravyazuddhena dAyakazuddhena grAhakazuddhena trividhena trikaraNazuddhena bhAvena devAyurnibaddhaM, tadA mAtA tasya jAnAti-jimitaH, punarapi bhRtaH, atIca rahatayA bhRta4 mudaraM, tadA rAtrI visUcikayA mRto devalokaM gataH, tatabyuto rAjagRhe nagare pradhAnasya dhanAvahasa putro bhadrAyo bhAryAyAM jAtaH, kokana garbhagate bhaNati*kRtapuNyo jIvo yaH varapannaH, tatastasya jAtasya nAma kRtaM kRtapuNya iti, vRddhA, kalAH gRhItAH, pariNItA, mAtrA dulalitagoSThayAM ziptaH, tergaNikAgRhaM prave- zito, dvAdazabhirvanidhanaM kulaM kRtaM, tadA'pi sana nirgacchati, mAtApitarau tasa mRtau, bhAryA ca tasyAbharaNAni caramadivase preSate, gaNikAmAtrA jJAta-18 | nissAraH * dhaNasatyavAhassapra0 // 356 / / Handsorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 709~
Page #711
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata likato, tAghe tANi aNNaM ca sahassaM paDivisajjitaM, gaNiyAmAtAebhaNNai-nicchubhau eso, sA Necchati, tAhe coriya NINio gharaM sajijjati, uttiNNo bAhiM acchati, tAhe dAsIe bhaNNati-NicchUDho'vi acchasi?, tAhe niyayagharayaM saDiyapaDiyaM gato, tAhe se bhajjA saMbhameNaM uhitA, tAhe se sarca kathitaM, sogeNaM apphuNNo bhaNati-asthi kiMci? jA annahiM jAittA | vavaharAmi, tAhe jANi AbharaNagANi gaNitAmAtAe jaM ca sahassaM kappAsamollaM diNNaM tANi se daMsitANi, sattho ya taddivisaM kapi desaM gaMtukAmao, so taM bhaMDamollaM gahAya teNa satyeNa samaM padhAvito, bAhiM deuliyAe khaTTe pADiUNaM sutto| aNNassa ya vANiyayassa mAtAe sutaM, jadhA-tava putso mato vAhaNe bhinne, tIe tassa davaM diNNaM, mA kassai kadhijjasi, tIe ciMtitaM-mA davaM jAu rAulaM, pavisihiti me aputtAe, tAhe rattiM taM satthaM eti, jA kaMci aNAhaM pAsemi, tAheta pAsati, paDibodhittA pavesito, tAhe gharaM netUNa rovati-ciraNagatti pucA!, suNhANaM cauNhaM tANaM kaSeti-esa devaro bhe sUtrAka dIpa anukrama CAE kRtaH, tadA tAni ambaca sahasaM pratibimaI, gaNikAmAtrA bhanyate-niSkAzyatA eSaH, sA necchati, tadA cauryeNa ninISitaH, gRha sajyate, battIrNa stirAti bahiH, sadA dAsyA bhaNyate-niSkAzito'pi timi tadA nijagRhaM zaTitapatitaM gatA, sadA tasya bhAryA saMbhrameNosthitA, tadA tI sa kathitaM, zokena vyApto bhaNati-asi kijita ? yAvadanyatra yAtvA vyavaharAmi, sadA yAnyAbharaNAni gaNikAmAnA yacca sahavaM kAMsamUlyaM dattaM tAni tasmai darzitAni, sArthazca tasmin divase kamapi dezaM gantukAmaH, sa tat bhANDamUlyaM gRhItvA tena sArthena samaM pradhAcitaH, yahidevakulikAyAM khA pAtayitvA suptaH / anyasya pAca vaNijo mAtrA zrutaM, yathA-sava putro mRto vAhane mile, tayA tase jaba darta, mA kacit cIkadhaH, tathA cintitaM-mA adhyaM yAsIt rAjakulaM, pravekSyati RmamAputrAyAH, tadA rAtrI taM sArthameti, yad kadhidanAthaM pazyAmi, tadA taM pazyati, pratiyodhya pravezitaH, tadA gRhaM nIkhA roditi-ciranaSTaH putra! supAbhya tamabhyastAbhyaH kathayati-epa devA bhavantInAM IX JAMERatinimy muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 710~
Page #712
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka // 354 // vibhAga 1 prata ciraNahao, tAo tassa lAitAo, tatthavi vArasa varisANi acchati, taratha ekekAe cattAri paMca ceDarUvANi hAribhadrIjAtANi, therIe bhaNita-ettAhe Nicchubhatu, tAo Na taraMti dharituM, tAdhe tAhi saMbalamodagA katA, aMtoyavRtti rayaNANa bharitA, varaM se eyaM pAoggaM hoti, tAdhe viyarDa pAettA tAe ceva devauliyAe osIsae se saMpalaM ThavettA paDiyAgatA, so'vi sItalaeNa pavaNeNaM saMbuddho pabhAtaM ca, sovi sattho taddivasa mAgato, imAevi gavesao pesio, | tAhe uDavittA ghara NIto, bhanjA se saMbhameNa udvitA, saMvalaM gahitaM, paviTTho, abhaMgAdINi kareti, putto ya se tadA gambhiNIe jAto, so ekArasavariso jAo, lehasAlAo Agatoroyati-dehi me bhattaM, mA uvajjhAeNa hammihAmitti, tAe tAo saMbalathaiyAto moyago diNNo, Niggato khAyaMto, tattha rayaNaM pAsati, lehaceDaehiM diI, tehiM pUviyassa diNNaM, dive dive amha poliyAo dehitti, imovi jimite moyage bhiMdati, teNa divANi, bhaNati-suMkabhaeNa katANi, tehiM rayaNehiM taheva sUtrAMka dIpa anukrama T ciranaSTaH, tAstasmin lagnAH, tatrApi dvAdaza varSANi tiSThati, tatraikaikasyAzcatvAraH patra putrA jAtAH, sthavirayA bhaNitam-adhunA niSkAzaSanta, |tAna dhatuM zaknuvanti, tadA tAmiH zammalamodakAH kRtAH, anto nena bhUtAH, varaM takhaitat prAyogyaM bhavati, tadA vikaTaM pAyayitvA takhAmeva devakulikAyAmuccIrSake sakha zambalaM sthApayitvA pratyAgatA, so'pi zItalena pavanena saMbuddhaH prabhAtaM ca, so'pi sArthastasmin divase bhAgatA, anaSA'pi gaveSakA preSitaH, tadotthApya gRhaM nItaH, bhAryA takha saMbhrameNa usthitA, vAmbalaM gRhItaM, praviSTaH, abhyazAdIni karoti, putrazca tasya tadA garbhiNyA jAtaH, sa ekAdazavArSiko jAtaH, lekhazAkAvA mAgato roditi-dehi mA bhakkaM mopAdhyAyena pAnipam, tayA tasyAH zambalasthamikAto modako dattaH, nirgataH khAdan , tantra rasaM pazyati, lekhadArakairdaSTaM, tairApUpikAya datta, divase divasejmAkaM polikA dacA iti, avamapi jimite modakAn bhinatti, tena eSTAni, bhaNati-zuskabhayena kRtAni, tairanestayaiva 5 // 354 // JABERatinintamational IMotoa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~711~
Page #713
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata pavittharito / setaNao ya gaMdhahatthI NadIe taMtueNa gahito, rAyA AdaNNo, abhayo bhaNati-jai jalakato asthi to chaDeti, so rAule atibahuattaNeNa rataNANa cireNa lambhihitittikAUNa paDahao NipphiDito-jo jalakaMtaM deti / tassa rAyA rajaM addhaM dhUtaM ca deti, tAdhe puvieNa diNNo,NIto, udagaM pagAsitaM, taMtuo jANati-dhalaM NIto, mukko, paNaho, rAyA ciMteti-kato?, puviyassa pucchati-kato esa tujhaM ?, nibaMdhe siddha-krayapuNNagaputteNa diNNo, rAyA tuTTho, kassa aNNassa hohiti?, raNNA sadAviUNa katapuNNao dhUtAe vivAhito, visao se diNNo, bhoge bhuMjati, gaNitAvi A gatA bhaNati-eJcire kAlaM ahaM veNIbaMdheNa acchitA, sabavetAlIo tuma avAe gavesAvitAo, ettha dihotti, kata-| dipuNNao abhayaM bhaNati-ettha mama cattAri mahilAo, taM ca gharaM Na yANAmi, tAhe cetiyagharaM kataM, leppagajakkho kata puNNagasariso kato, tassa acaNiyA ghosAvitA, do ya bArANi katANi, egeNa paveso egeNa NippheDo, tattha abhao sUtrAka dIpa anukrama pravistRtaH / secanakaca gandhahastI nayAM tamtukena gRhItaH, rAjA khinaH, bhabhayo bhaNati-yadi jalakAnto bhavet tadA tyajeta, sa rAjakule'tibahutvena ravAnAM cireNa lapsyata itikRyA paraho dApita:-yo jalakAntaM dadAti tasmai rAjA rAjyamadhaM duhitaraM ca dadAti, tadA''pikena patto, nItaH, padakaM prakAzitaM, tannuko jAnAti-sthalaM nItaH, mukto, naSTaH, rAjA cintayati-kutaH', bhApUpikaM pRcchati-kuta puSa tabI, nirvadhe ziSTaM-kRtapuNyakaputreNa datsA, rAjA tuSTaH, kasyAnyasya bhaveta, rAjJA zabdayitvA kRtapuNyako duhitrA vivAhitaH, viSaSastau dattaH, bhogAn bhunakti, gaNikA'pyAgatA, bhaNati-iyaciraM kAlamaI beNIbandhena sthitA, sarvavaicAlikAstvadartha gaveSitAH, aba iSTa iti, kRtapuNyakobhayaM bhaNati-atra mama catano mahelAH, taca gRhaM na jAnAmi, tadA caityagRha kRtaM, hepyayakSaH kRtapuNyakasadazaH kRtaH, tasyAnikA ghoSitA, heca dvAre kRte, ekena praveza ekena nirgamaH, tatrAbhayaH JAMERIRAL A nmorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~712~
Page #714
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] AvazyakatA prata sutrAMka yaka- tapuNNao ya egastha bArabhAse AsaNavaragayA acchaMti, komudI ANattA, jadhA paDimapaveso azvaNiya kareha, Nayare |hAribhadrIghositaM-sabamahilAhiM ettavaM, logo'vi eti, tAo'vi AgatAo, ceDarUvANi tattha bappotti ucchaMge NivisaMti, nnaataao| yavRttiH teNa, therI aMbADitA, tAo'vi ANitAo, bhoge muMjati sattahivi shito| baddhamANasAmI ya samosarito, katapu-13 |vibhAgaH1 gaNao sAmi vaMdiUNa pucchati-appaNo saMpatti vipattiM ca, bhagavatA kathitaM-pAyasadANaM, saMvegeNa pavaito / evaM dANeNa sAmAiyaM labbhati 4 / idANi viNaeNaM, magadhAvisae gocaragAme puSphasAlo gAhAvatI, tassa bhaddA bhAriyA, putto se pupphasAlasuo, so mAtApitaraM pucchati-ko dhammo ?, tehiM bhaSNati-mAtApitaraM sussUsita-do ceva devatAI mAtA ya pitA ya jIvalogami / tatthavi piyA visiTTho jassa base baTTate mAtA // 1 // so tANa epa muhadhovaNAdivibhAsA, devatANi drava tANi sussUsati / aNNatA gAmabhoio Agato, tANi saMbhaMtANi pAhuNNaM kareMti, sociMteti-etANavi esa devataM, etaM / kRtapuNyakazyakatra dvArAbhyAse Asanavaragatau tiSThataH, kaumudI mAjJaptA, yathA pratimApravezo'canAM kuruta, magare ghoSitaM-sarvamahilAbhirAgamtavyaM, | loko'pyAyAti, tA api AgatAH, ceTarUpANi tatra yappa iti utsale nivizante, jJAtAstena, sthavirA nirbhasitA, tA api AnItAH, bhogAn bhunakti saptabhirapi sahitaH / vardhamAnasvAmI ca samavasRtaH, kRtapuNyakaH svAminaM vandiyA pRcchati-AtmanaH sampatti vipati ca, bhagavatA kavita-pAyasadAnaM, saMvegena pravajitaH / evaM dAnena sAmAyika labhyate / idAnIM vinayena , magadhAviSaye gUrvaranAme puSpazAlo gAthApatiH, bhadrA tasya bhAryA, putrastasya puSpapAsutaH, samAta-IC // 355 // rapitaraM pRcchati-po dharmaH, tAbhyAM bhaNyate-mAtarapitarau zuSitamyau, eSa daivate mAtA ca pitA ca jIvakoke / tatrApi pitA viziSTo yasa vaze varttate | mAtA // 1||s tayoH prage mukhadhApanAdivibhASA, devate iva tau zurUSate / anyA grAmabhojika mAgataH, tI saMbhrAntau prAghUye kurutaH, sa cintayati-etayorapi etadevatam, etaM CCCCC dIpa anukrama T JABERatinintamational Manmintarmom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~713~
Page #715
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata pUemi to dhammo hohiti, tassa sussUsaM pakato / aNNatA tassa bhoio, tassavi aNNo, tassavi aNNo, jApa seNiya |rAyANaM olaggiumAraddho, sAmI samosaDho, seNio iDDIe gaMtuNa vaMdati, tAhe so sAmi bhaNati-ahaM tumbhe olaggAmi?, sAmiNA bhaNita--ahaM rayaharaNapaDiggahamattAe olaggijAmi, tANaM suNaNAe saMbuddho, evaM viNaeNa sAmAiya labbhati5 / idAnI vibhaMgeNa labbhati, jadhA-asthi magadhAjaNavae sivo rAyA, tassa dhaNadhannahiraNNAi paidiyahaM vahuti, ciMtA jAyA-atthi dhammaphalaMti, to mahaM hiraNNAdi vahRti, tA puNNaM karemittikaliUNa bhoyaNaM kAritaM, dANaM ca NeNa |diNNaM, tato puttaM rajje ThaveUNa sakatataMbamayabhikkhAbhAyaNakaDucchugovagaraNo disApokkhiyatAvasANa majjhe tAvaso jAto, chahamAto parisaDiyapaMDupattANi ANiUNa AhAreti, evaM se ciTThamANassa kAleNa vibhaMgaNANaM samuppanna saMkhejadIvasamuddavisayaM, tato NagaramAgaMtUNa jadhovaladdhe bhAve paNNaveti / aNNatA sAdhavo diDA, tesiM kiriyAkalAvaM vibhaMgANusAreNa sUtrAka dIpa anukrama pUjayAmi tato dharmo bhaviSyati, tasya zuzrUSAM prakRtaH / anyadA tassa bhojikA, tasyApyamyaH, tasyApyanyaH yAvacchreNika rAjAnamavalagitumArabdhaH, svAmI samavastaH, zreNika sA gatvA vandate, tadA sa svAmina bhaNati-ahaM svAmavalagAmi, svAminA bhaNitam-maI rajoharaNapratigrahamAtrayA'valagye, teSAM zravaNena saMbuddhaH / evaM vinayena sAmAyika labhyate / idAnI vibhaGgena labhyate, yathA'sti magadhAjanapade zivo rAjA, tasya dhanadhAnya hiraNyAdi pratidivasaM vardhate, cintA jAtA-bhasti dharmaphalamiti, tato mama hiraNyAdi vardhate, tat puNyaM karomIti kalAyitvA bhojanaM kAritaM, dAnaM cAnena dasa, tataH putra rAjya sthApayiSyA kha tatAmramayabhikSAbhAjanakahunchukopakaraNo dikyokSitatApasAno madhye tApaso jAtaH, SaSTamAt parizaTitapANDupatrANi AnIya AhArayati, evaM tasya | mAtiSThataH kAlena vibhamajJAnaM samutpanna saMkhyeyadvIpasamudrabiSayaM, tato nagaramAgatva yathopalabdhAna bhAvAn prajJApayati / bhanyadA sAdhako dRSTAH, teSAM kriyAka lApaM vibhaGgAnusAreNa CINEaurane .. Manatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 714 ~
Page #716
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka // 56 // prata loemANassa visuddhapariNAmassa apuvakaraNaM jAtaM, tato kevalI saMvuttotti 6 / saMyogaviogao'vi lambhati, javA do hAribhadrImathurAo-dAhiNA uttarA ya, tastha uttarAo vANiyao dakkhiNaM gato, tattha ego vANiyao tappaDimo, teNa se | | yavRttiH 14 vibhAgaH1 pAhuNNaM kataM, tAhe te NiraMtaraM mittA jAtA, amhaM thiratarA pItI hohititti jati amha putto dhUtA ya jAyati to saMyoga karessAmo. tAhe dakkhiNeNa uttarassa dhUtA baritA, diNNANi bAlANi, etvaMtare dakSiNamathurAvANiyao mato, putto se tami ThANe Thito, aNNatA so hAti, cAhisaM cattAri sovaNNiyA kalasA ThavitA, tANa bAhiM ropiyA, tANaM vAhi / taMbiyA, tANa bAhiM maTTiyA, aNNA ya pahANavidhI rahatA, tato tassa puvAe disAe sovaNNio kalaso gaho, evaM cau-12 disaMpi, evaM save NahA, udvitassa pahANapIdapi gaI, tassa addhitI jAtA, NADaijjAo vAritAo, jAva gharaM pavicho tAghe svavitA bhoyaNavihI, tAdhe sovaNiyarUppamatANi raiyANi bhAyaNANi, tAdhe ekekaM bhAyaNaM NAsiumAraddhaM, tAhe so sUtrAka dIpa anukrama // 356 // lokamAnasya vizuddhapariNAmasyApUrSapharaNaM jAtaM, tataH kevalI saMvRtta iti / saMyogaviyogato'pi ubhyate, pathA re madhure dakSiNottarAca, tatrottarasyA vaNik dakSiNAM gataH, tatra eko vaNik tarapatimaH, tena tasya prAghUNya kRtaM, tadA to nirantaraM mitre jAtI, bhAvayoH sthiratarA prItibhaviSyatIti yathAvayoH / putro duhitA cA jAyate tadA saMyogaM kariSyAvaH, tadA dAkSiNAtyanauttarasya duhitA vRtA, dattA bAlikA / mantrAntare dakSiNamathurAbaNika mRtaH, putrastasya tasmin sthAne sthitaH, anyadA samAti, caturdizaM caravAraH sauvarNikAH kalazAH sthApitAH, tebhyo bahiH raupyakAH tebhyo bahistAnAstebhyo bahiH mAtrtikAH, anyazca snAnavidhI racitaH, tatastasya pUrvasyA dizaH sauvarNaH kalazo naSTaH, evaM caturdigbhyo'pi, evaM sarve naSTAH, sthitasya mAnapIThamapi naSTaM, tasyAttirjAtA, | nATakIyA bAritAH, yAbadAI pravidhasadopasthito bhojanavidhiH, tadA sauvarNarUpyamayAni racitAni bhAjanAni, tadA ekaikaM bhAjanaM maMSTamArabdha, tadAsa Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~715~
Page #717
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata pecchati NAsaMti, Avi se mUlapattI sAvi NAsiumADhattA, tAhe teNa gahitA, jattiyaM gahiye tattiya ThitaM, sesa sAnaI, tAghe gato sirigharaM joeti, so'vi rittao, jaMpi NihANapauttaM taMpi NaI, jaMpi AbharaNaM taMpi Nasthi, jaMpi buhipauttaM tevi bhaNaMti-tuma Na yANAmo, jo'vi dAsIvaggo so'viNaho, tAdheciMteti-aho ahaM adhaNNo, tAdhe ciMteti/ payAmi, paJcaito / thovaM paDhittA hiMDati teNa khaMDeNa hatthagayeNa kouhalleNaM, jai pecchijjAmi, viharaMto uttaramadhuraM gto|| tAjivi rayaNANi samarakulaM gatANi, te ya kalasA, tAhe so majjati, uttara mAthuro vANio uvagirjato jAva te AgayA | kalasA, tAhe so tehiM ceva pamajito, tAhe bhoyaNavelAe taM bhoyaNabhaMDaM uvavitaM, jahAparivADIya Thita, tato so'vi sAdhUtaM gharaMpaviho, tattha tassa satthavAhassa dhUyA paDhamajobaNe vaTTamANI vIyaNayaM gahAya acchati, tAhe so sAdhUtaM bhoyaNabhaMDa pecchati, (09000) satyavAheNa bhikkhA NINAvitA, gahitevi acchati, tAhe pucchai-ki bhagavaM! evaM ceDiM paloeha, sUtrAka dIpa anukrama prekSate nazyanti, yApi ca sasya mULapAtrI sA'pi naMSTumArabdhA, tadA tena gRhItA, yAvadgRhItaM tAparisthataM, zeSa naI, tadA gataH zrIgRhaM pazyati, so'pi riktaH, padapi nidhAnaprayuktaM tadapi naSTa, bayAbharaNaM tadapi nAsti, badapi vRddhiprayuktaM te'pi bhaganti-yo na jAnImaH, yo'pi dAsIvargaH Gso'pi naSTaH, tadA cintayati-baho mahamadhanyaH, tadA cintayati-pravajAmi, prabajitaH / stokaM paThitvA hiNhate tena khaDena hastagatena kautUhalena, yadi prekSeya, viharan uttaramathurAM gataH, / tAnyapi svAni zvazurakulaM gatAni, te ca kalazAH, tadA sa majati uttaramAthurapaNigupagIyamAnaH yAvatra bhAgatAH kaLamAH, tadA sa | nareva pramahaktaH, tadA bhojanakAyAM tadeva bhojanabhANDamupasthitaM yathAparipATi ca sthitaM, tataH so'pi sAdhusnagaI praviSTaH, tatra takha sArthavAhasya duhitA prathamayo| bane vartamAnA vyajanaM gRhItyA tiSThati, sadA sa sAdhumma bhojanabhANDaM prekSate, sAryavAhena bhikSA mAnAyitA, gRhItAyAmapi tiSThati, tadA pRcchati-ki bhagavan ! etAM ceTI pralokayati ? Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~716~
Page #718
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka // 357 // prata tAhe so bhaNati-Na mama ceDIe payoyaNaM, eyaM bhoyaNabhaMDa paloemi, tato pucchati-kato etassa tuma Agamo !, sohAribhadrIbhaNati-ajjayapajjayAgataM, teNa bhaNita-sambhAvaM sAha, teNa bhaNiyaM-mama pahAyaMtassa evaM ceva pahANavihI uvahitA, evaM sabANi'vi jemaNabhoyaNavihI sirigharANi'vi bharitANi, NikkhittANi divANi, adipuvA ya dhAriyA ANettA deMti, sAhU bhaNati-evaM mama AsI, kiha ?, tAhe kaheti-hANAdi, jai Na pattiyasi tato jeNa taM bhoyaNavattIkhaMDaM Dhoita, caDatti laggaM, piuNo ya NAma sAhati, tAhe NAtaM jahA esa so jAmAtuo, tAhe uTheUNa avayAsittA paruNNo bhaNatieyaM sarva tadavatthaM acchati, esA te puvadiSNA ceDI paDicchasutti, so bhaNati-puriso vA purva kAmabhoge vippajati, kAmabhogA vA purSa purisaM viSpahayaMti, tAhe so'vi saMvegamAvaNNo marmapi emeva viSpayahissaMtitti paSaito / tatdhegeNa vippayogeNa laddhaM, egeNa saMyogeNa sAmAiyaM laddhaMti / idANiM vasaNeNa, do bhAugA sagaDeNa vaJcaMti, cakuleNDA ya sutrAMka 21-1-2745% dIpa anukrama tadA sa bhagati-namama cenyA prayojanaM, etat bhojanabhANDaM pralokayAmi, tataH pRcchati-kuta putakha tavAgamaH, sa bhaNati-AryakAryakAgataM (pitRpitAmahAgataM), tena bhanita-sahAcaM kathaya, tena bhaNitaM-mama sAyamAnIvameva mAnavidhirupariSatA, evaM so'pi jemanabhojanavidhiH, zrIgRhANyapi bhRtAni, nisrAtAni iSTAni, aSTapUrvAdha dhArakA AnIya dadati, sAdhurbhaNati-patanmamAsIda, katham / tadA kathayati-nAnAdi, yadi na pratyeSi (badA na pratyagAt ) tadA'nena sanojanapAtrIkhaNDaM DokitaM, jhaTiti kana, pituna nAma kathayati, tadA jJAtaM yathA eSa sa jAmAtA, tadosthAyAvakAzya prarudito bhaNati| etat sarva tadavaspaM tiSThati, eSA khayA pUrva dattA ceTI pratIccheti, sa bhaNati-puruSo vA pUrva kAmabhogAn viprajahAti, kAmabhogA vA pUrva puruSaM viprajAti, tadA so'pi saMvegamApano mAmapyevameva viprahAkhantIzi prAjitaH / tatraikena viprayogena labdhamekena saMyogena sAmAyika samdhamiti / idAnIM vyasanena, hii| bhrAtarau zakaTena bajataH, cakraulaNDikA (dvimukhaH sarpaH) ca. // 357 // Alhanginrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~717~
Page #719
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) % % 2 prata saMgaDavaTTAe lolati, mahalleNa bhaNiyaM-uSattehi bhaMDiM, itareNa vAhiyA bhaMDI, sA sannI suNeti, chiNNA cakkeNa, matA isthiyAra jAyA hatthiNApure Nagare, so mahallataro purva marittA tIse poTTe AyAo putto jAo, iTTho, itaro'vi tIse ceva poTTe AyAo, jaM so ubavaNNo taM sA ciMteti-sila va hAvijAmi, gabbhapADaNehiM vi Na paDati, tao so jAo dAsIe hatthe | diNNo, chaDehi, so sechiNA diDo Nijjato, teNa ghettUNa aNNAe dAsIe diNNo, so tastha saMvahai / tattha mahallagassa NAma | rAyalalio iyarassa gaMgadatto, so mahalo jaM kiMci lahai tato tassavi deti, mAUe puNa aNiho, jahiM pecchai thiN| kaTThAdIhiM pahaNai / aNNayA iMdamaho jAo, tao piyareNa appasAgAriyaM ANIo, AsaMdagassa heThA kao, jemAvijai, ohADio, tAhe kahavi diho, tAhe hatthe ghettaNa kaDio, caMdaNiyAe pakkhito, tAhe so ruvAi, piuNA hANio, etthaMtare sAhU bhikkhassa atiyao, siTiNA pucchio-bhagavaM! mAue putto aNiDo bhavada ?, hatA bhavai, kiha puNa!, sUtrAka 4%--5 dIpa anukrama SSCR zakaTavartanyo luThati, mahatA bhaNita-jaya gantrIm, itareNa vAhitA gantrI, sA saMjhinI zRNoti, jilA paNa, matA khI jAtA hastinAgapure nagare, sa mahAn pUrva mUtvA sasthA udare AyAtaH putro jAtaH, iSTaH, itaro'pi tasyA evodare AvAtaH, badAsa pAsAdA sA cintayati-zikAbhiva hApayAmi, garbhapAtanairapi na patati, tataH sa jAto dAsyA haste dattaH, yaja, sa bheSThinA sTonIyamAnaH, tena gRhItvA'nyasai dAsai dazaH, sa tatra saMvardhate / tatra mahato nAma rAjalalita itarasya gaGgAdacA, sa mahAna yatkivihabhate tatastamAyapi dadAti, mAtuH punaraniSTaH, yatra prekSate tatra kASTAdibhiH pradanti / anyadA indamaho jAtaH, sataH pitrA'pasAgArikamAnItaH, pakSyaskhAdhatAtkRtaH, jemyate, niSkAzitaH (pracchannaH) tadA kathamapi dRSTaH, sadA hase gRhItvA karSitaH, candanikAyAM (voMgRhe) prakSiptaH, tadA sa roditi, pitrA sapita:-matrAntare sAdhubhikSAvai atigataH, zreSThinA pRSTaH-bhagavan ! mAtuH putro'niSTo bhavati!, om (evameva) bhavati, kathaM punaH', * uvaveja pra. JanEain andiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~718~
Page #720
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] aavshyk||358|| Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 847 ], bhASyaM [150...] tAhe bhaNati 'yaM dRSTrA vardhate krodhaH, snehazca parihIyate / sa vijJeyo manuSyeNa, eSa me pUrvavairikaH // 1 // yaM dRSTvA vardhate snehaH, krodhazca parihIyate / sa vijJeyo manuSyeNa, epa me pUrvabAndhavaH // 2 // tAhe so bhaNai bhagavaM ? pavAveha evaM?, bADhaMti visajjio pabaio / tesiM AyariyANa samAse bhAyAvi se nehANurAgeNa pavaio, te sAhU jAyA iriyAsamiyA, aNissitaM tavaM kareMti, tAhe so tattha NidANaM karei-jai asthi imassa tavaNiyama saMjamasta phalaM to AgamessANaM jaNamaNaNayaNANaMdo bhavAmi, ghoraM tavaM karettA devaloyaM gao / tato cuo vasudevaputto vAsudevo jAo, iyaro'vi baladevo, evaM teNa vasaNeNa sAmAiyaM laddhaM 7 / utsave, egaMmi paccaMtiyagAme AbhIrANi, tANi sAhUNaM pAse dhammaM surNeti, tAhe devaloe varNeti, evaM tesiM asthi dhamme subuddhI / aNNadA kayAi iMdamahe vA aNNaMmi vA utsave gayANi nagariM, jArisA bAravai, tattha loyaM pAsanti maMDitapasAhiyaM sugaMdhaM vicittaNevatthaM, tANi taM daNa bhaNati -esa so devaloo jo sAhUhiM vaNNio, 1 tadA bhaNati tadA sa bhagati-bhagavan ! pragrAjayainI, bADhamiti, visRSTaH prbjitH| teSAmAcAryANAM sakAze bhrAtA'pi tasya snehAnurAgeNa prabrajitaH, to sAbhU jAtI IyasamitI anizritaM tapaH kurutaH, tadA sa tatra nidAnaM karoti-dayasti asya taponiyamasaMyamasya phalaM tadAyatyAM janamanonayanAnando bhaveyaM, ghoraM tapaH kRtvA devalokaM gataH / tatazyuto vasudevaputro vAsudevo jAtaH itaro'pi mahadevaH evaM tena vyasanena sAmAyika dhm| utsave, ekasmin pratya tagrAme AbhIrAH, te sAdhUnAM pArthe dharma guNvanti tadA devalokAn varNayanti evaM teSAmasti dharme subuddhiH anyadA kadAcit indramade vA'nyasminvolsa ve gatA nagarI, bAdazA dvArikA, tatra lokaM pazyanti maNDitaprasAdhitaM sugandhaM vicintranepathyaM te taM dRDDA bhaNanti-epa sa devaloko yaH sAdhubhirvarNitaH For Farina Peny hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~719~ // 358 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH bayo
Page #721
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], (40) bhASyaM [150...] prata ettAhe jai vaccAmo suMdara karemo, amhevi devaloe uvavajAmo, tAhe tANi gaMtUNa sAhUNa sAhati-jo tumbhehiM amha kahio devaloo so paJcakkho amhehiM diho,sAhU bhaNaMti-Na tAriso devaloo, aNNAriso, ato aNaMtaguNo, tao tANi anbha-12 dAhiyajAtavimyANi pavaiyANi / evaM ussaveNa sAmAiyalaMbho / ihitti, dasaNNapure Nagare dasaNNamaho rAyA, tassa pNc| devIsayANi oroho, evaM so rUveNa jovaNeNa baleNa ya vAhaNeNa ya paDibaddho erisa Nasthitti aNNassa ciMtei, sAmI samosario dasaNNakUDe pacate / tAhe so ciMtei-tahA kalaM vaMdAmi jahA Na keNai aNNeNa vaMdiyapudho, taM ca abhatthiya sako NAUNa ciMtei-varAo appANayaM Na yANati, tao rAyA mahayA samudaeNa Niggao vaMdiu~ sabiDie, sakko ya deva-paTU rAyA erAvaNaM vilaggo, tassa aTTha muhe viubai, muhe 2 aThTha aThThadaMte biubei, daMte 2 aTTha ahapakasaraNi o viubeDa, ekekAe pukaraNIe aTTa 2 paume viuvei, paume 2 aThTha aTTha patte viubei, patte 2 aTTha 2 battIsabaddhANi divANi NADagANi viubai, sUtrAka dIpa anukrama adhunA (atra) yadi AyAkhAmaH sundaramakariSyAmaH, vayamapi devaloke utpattyAmahe, tadA te gatvA sAdhUna kathayanti-yo yudhamAmiramAn kadhito devalokaH sa pratyakSo'smAbhiISTaH, sAdhavo bhaNanti-na tAdRzo devalokaH, anyAdRzaH, ato'nantaguNaH, tataste'syadhikajAtavismayAH pravajitAH / evamutsavena sAmAyikalAbhaH / Rddhiriti, dazArNapure nagare dazANabhadro rAjA, tasya paJca devIzatAni bhavarodhaH, evaM sa rUpeNa yauvanena balena ca vAhanena ca pratibaddhaH IzaM nAstyanyasyeti cintayati, svAmI samavasto dazAkaTe parvate / sadA sa cintayati-tathA kalye vanditAhe yathA na kenacidanyena vanditapUrvaH, tathAbhyarthitaM ko | jJAtvA cintayati-varAka mAdhmAnaM na jAnAti, tato rAjA mahatA samudayena nirgato bandituM sarvA, pAnazca devarAja airAvaNaM vilanaH, tasyASTau mukhAni| vikRti, mukhe 2 bhaSTASTa dantAn vikurvati, dante 2 aSTa aSTa puSkariNIvikurvati, ekaikasyAM puSkariNyAmaSTASTa panAni vikuti, pame 2 aSTASTa patrAmi | viharSati, patre 2 aSTASTa dvAtriMzadvaddhAni divyAni nATakAni vikRti, ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~720~
Page #722
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) prata Avazyaka- evaM so saviThThIe uvagijamANo Agao, tao erAvaNaM vilaggo ceva tikkhutto AdAhiNaM payAhiNaM sAmi karei, tAhe tAha hAribhadrIso hatthI aggapAdehiM bhUmIe Thio, tAhe tassa hathissa dasaSNakUDe pacate devatAppasAeNa aggapAyANi uhitANi, tao se yavRttiH ||25||iinnaam kataM gayaggapAdagotti, tAhe so dasaNNabhaddo ciMtei-erisA kao amhANaM ihitti , aho kaelamo'NeNa dhammo,vibhAgAta ahamavi karemi, tAhe so saba chaDDeUNa pvio|evN iDDIe sAmAiyaM lahai 10 / iyANiM asakkAreNaM, ego dhijjAio tahAsvANaM therANaM aMtie dhamma socA samahilio pavaio, uggaM 2 pavarja kareMti, Navaramavaroppara pItI Na osarai, mahilA maNAgaM ghijAiNitti gadhamubahati, mariUNa devaloyaM gayANi, jahAugaM bhuttaM / ato ya ilAvadbhaNe Nagare ilAdevayA, taM egA satyavAhI puttakAmA olaggati, so caviUNa putto se jAo, NAmaM ca se kayaM ilAputto tti, iyarIvi gavadoseNaM tao cuyA lekhagakule uppaNNA, do'vi jovaNaM pattANi, aNNayA teNa sA lekhagaceDI divA, puSabhavarAgeNa ajjhovavaNNo, ABC- sutrAMka - dIpa anukrama evaM sa sarvadhyopagIyamAna AgataH, tata airAvaNe vikrama eva nikRSva bhAdakSiNapradakSiNaM svAminaM karoti, tadA sa hastI agrapAdaiH bhUmau sthitaH, sadA tasya hastino dazArNakUre parvate devatAprasAdena aprapAdA utthitAH, vatastasya kRtaM nAma gajAprapAdaka iti, tadA sa dANabhacintayati-IzA kuto'smAkamRddhiriti bhaho to'nena dharmaH, ahamapi karomi, tadA sa sarva tyaktvA prabajitaH / evamamA sAmAyika labhyate / idAnImasarakAreNa-eko dhigjAtIyakSathArUpANAM sthaviraNAmantike dhamai zrutvA samahilA pravajitaH, jAmunA pravajyAM kurutaH, navaraM parasparaM prIti pasarati, mahelA dhirajAtIyeti manAka gaI. mudAti, mRrakhA devalokaM gatau, yathAyuSka bhuktam / itavelAvardhane nagare ilAdevatA, tAmekA sArthavAhI putrakAmA'valagati, sa yuvA putrastasya jAtaH, nAma ! ca tasya kRtamilAputra iti, itarApi garvadoSeNa tatabyutA sahakale utpannA, dvAvapi yauvanaM prAptI, anyadA tena sA lacakapeTI dRSTA, pUrvabhavarAgeNAbhyupapAH,* // 359 // JanEaa nd S amiDrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~721~
Page #723
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Education "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 847 ], bhASyaM [ 150...] sAmaggijaMtIviNa lagbhai jattieNa tulai tattieNa suvaNNeNa tANi bhaNaMti- esA amha akkhayaNihI, jai sippaM sikkha si amhehiya samaM hiMDasi to te demo, so tehiM samaM hiMDio sikkhio ya, tAhe vivAhaNimittaM raNNo pecchayaNaM karehitti bhaNito, veNNAtaDaM gayANi, tastha rAyA pecchati saMtepuro, ilAputto ya kheDAu karei, rAyAe diTThI dAriyAe, rAyA Na dei, rAyANae adente aNNe'vi Na deti, sAhukArarAvaM vadRti, bhaNio-lekha ! paDaNaM kareha, taM ca kira vaMsasihare ahaM kaI katelayaM, tattha khIlayAo, so pAuAu AhiMdhara mUle vidhiyAo, tao'sikheDagahatthagao AgAsaM uppaittA te khIlagA pAu| ANAliyAhi pavesetavA satta aggimAiddhe satta pacchimAiDe kAUNa, jai phiDara tao paDio sayahA khaMDijjai, teNa kathaM, rAyA dAriyaM paloei, choeNa kalakalo kao, Na ya dei rAyA rAyANa pecchai, rAyA ciMtei-jai marai to ahaM evaM dAriyaM pariNemi, bhaNai-Na diI, puNo karehi, puNo'vi kathaM, tattha'ci Na dihaM tatiyaMpi vArAkayaM tatthavi Na diDaM, sA mArgyamANApi na labhyate yAvatA tosyate tAvatA suvarNana, te bhaganti evAsmAkamakSayanidhiH, yadi zilpaM zikSase asAbhitra samaM hiNDase tadA tubhyaM dadmaH sa taiH samaM dinditaH zikSitazca tadA vivAhanimittaM rAjJaH prekSaNakaM kurviti bhaNito, benAtaTaM gatAH, tatra rAjA prekSate sAntaHpuraH, ilAputrazca krIDAH karoti, rAmro dRSTirdArikAyAM rAjA na dadAti, rAjyadadati anye'pi na dadati sAdhukAraravo varttate, bhaNito- laka! patanaM kuru tatra ca vaMzazikharetikA kRtaM tatra kIlikAH, sa pAduke paridadhAti mUlavile, tayo'sikheTakahastagata AkAzamutpatya tAH kIlikAH pAdukAnalikAsu pravezavitavyAH saptAgrAvidAH sapta paJcAdAvidAH kRtvA, yadi svayati tataH pavitaH zatathA samyate, tena kRtaM rAjA dArikAM pralokayati, lokena kalakalaH kRtaH, rAjA na ca dadAti rAjA na prekSate, rAjA cintayati-yadi mriyate tadA'hametAM dArikAM pariNayAmi bhaNati na dRSTaM punaH kuru, punarapi kRtaM tatrApi na dRSTaM tRtIyavAramapi kRtaM tatrApi na, pATha AbaMdhati pra0 For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~722~ by org
Page #724
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [847], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka- // 360 // prata -*-5-25% cautthiyAe vArAe bhaNio-puNo karehi, raMgo viratto, tAhe so ilAputto vaMsagge Thio ciMtei-dhiratthu bhogANaM, esa hAribhadrIrAyA ettiyAhi Na titto, etAe raMgovajIviyAe laggijaM maggai, etAe kAraNA mamaM mAreumicchai, so ya tattha Thiyota : egattha seThighare sAhuNo paDilAbhijamANe pAsati sabAlaMkArAhiM isthiyAhiM, sAhUya virattatteNa paloyamANe pecchati, tAhe vibhAgA1 bhaNai-'aho dhanyA niHspRhA viSayeSu ahaM seDisuo etthaMpi esaavattho, tattheva virAgaM gayassa kevalaNANaM uppaNaM / / tAe'vi ceDIe virAgo vibhAsA, aggamahisIe'vi, raNNo'vi puNarAbattI jAyA virAgo vibhAsA, evaM te cattAri'vi kevalI jAyA, siddhA ya / evaM asakkAreNa sAmAiyaM labbhai, 11 ahavA titthagarANaM devAsure sakkAre karemANe daDUNa jahA mariyassa // ahavA imehiM kAraNehiM laMbho anbhuTThANe viNae parakame sAhusevaNAe ya / saMmaIsaNalaMbho virayAviraIi viraIe // 848 // sutrAMka F dIpa anukrama AC-0-06-2 caturdhabAre bhaNitaH-punaH kuru, rako viraktaH, tadA sa ilAputro vaMzAgne sthitazcintayati-dhigastu bhogAn , eSa rAjA etAvatIbhirna tRptaH, etayA ropajIvikayA lagitumabhilaSyati, etasyAH kAraNAt mA mArayitumicchati, sa ca tatrasthita ekatra zreSTigRhe sAdhUna pratilambhyamAnAn pUrayati sarvAlakArAbhiH, bIbhiH, sAdhUMza viraktAce pralokayan prekSate, tadA bhaNati-ahaM zreSTisutaH bhatrApi etadavasthA, tatraiva vairAgyaM gatasya kevalajJAnamutpannam / tathA api celyA vairAgyaM vibhASA, mamamahiNyA bhapi, rAjJo'pi punarAvRttiAMtA vairAgyaM vibhASA, parvate pavAro'pi kevalimo jAtAH siddhAzca / evamasarakAreNa sAmAyika labhyate / athavA tIrthakarANAM devAsurAn satkArAn kurvato dRSTvA yathA marIce athavA ebhiH kAraNailAbhA. | // 36 // CAMEai . andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | sAmAyika-lAbhasya anya kAraNAni prastuyate ~723~
Page #725
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 848 ], bhASyaM [ 150...] vyAkhyA - abhyutthAne sati samyagdarzanalAbho bhavatIti kriyA, vinIto'yamiti sAdhukathanAt, tathA 'vinaye' aJjalipragrahAdAviti, 'parAkrame' kapAyajaye sati, sAdhusevanAyAM ca satyAM kathaJcit tatkriyopalabdhyAdeH samyagdarzanalAbho bhavatItyadhyAhAraH, viratAviratezca viratezceti gAthArthaH / / 848 // kathamiti dvAraM gataM / taditthaM labdhaM sat kiyacciraM bhavati kAlaM ?, jaghanyata utkRSTatazceti pratipAdayannAha - | sammattassa suyassa ya chAvaDI sAgarovamAI tthiii| sesANa pucakoDI desUNA hoi ukkosA / / 849 / / vyAkhyA - samyaktvasya zrutasya ca SaTSaSTiH sAgaropamANi sthitiH, kathaM? 'vijayAisa do vAre gayassa tiSNachue va chAvaDI / pArajammapuSakoDI muhuttamukosao ahiyaM // 1 // ' 'zeSayoH' dezaviratisarvaviratisAmAyikayoH pUrvakoTI dezonA bhavati, 'ukkosa tti utkRSTasthitikAlaH, jaghanyatastvAdyatrayasyAntarmuhUrtaM sarvaviratisAmAyikasya samayaH, cAritrapariNAmA|rambhasamayAnantaramevA''yuSkakSayasambhavAt, dezaviratipratipattipariNAmastvAntamahUrtika eva, niyamitaprANAtipAtAdinivRtirUpatvAta, upayogApekSayA tu sarveSAmantarmuhurttaH sarvajIvAnAM tu sarvANi sarvadaiveti gAthArthaH // 849 // dvAram // adhunA kaitti dvAraM vyAkhyAyate -katIti kiyantaH vartamAnasamaye samyaktvAdisAmAyikAnAM pratipattAraH prAkpratipannAH pratipatitA veti, atra pratipadyamAnakebhyaH prAkpratipannapratipatitasambhavAttAneva pratipAdayannAha sammattasavirayA paliyassa asaMkhabhAgamettA u / sedIasaMkhabhAgo sue sahassaggaso viraI / / 850 // vyAkhyA -- samyaktvadezaviratAH prANinaH kSetrapalitasyAsaveyabhAgamAtrA eva, iyaM bhAvanA - kSetrapalitAsaGkhyeyabhAge Fursten janibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~724~
Page #726
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [850], (40) bhASyaM [150...] Avazyaka ra vibhAga:1 yavRttiH // 361 // prata sutrAMka yAvantaH pradezAstAvanta evaM utkRSTataH samyaktvadezaviratisAmAyikayorekadA pratipattAro bhavanti, kintu dezaviratisAmA- yikapratipattRbhyaH samyaktvapratipattAro'soyaguNA iti, jaghanyatastveko dvau veti / 'seDhIasaMkhabhAgo suetti iha saMvartitacaturasrIkRtalokaikapradezanivRttA saptarajvAtmikA zreNiH parigRhyate, tadasayeyabhAga iti, tasyAH khalvasaveyabhAge yAvantaH pradezAstAvanta eva ekadotkRSTataH sAmAnyazrute-akSarAtmake samyagamithyAtvAnugate vicArya pratipattAro bhavantIti hRdayaM, jaghanyatastveko dvau veti / 'sahassaggaso biraI' sahasrAyazo viratimadhikRtya utkRSTataH pratipattAro jJeyA ityadhyAhAraH, jaghanyatastveko dvau veti gAthArthaH // 850 // prAkpratipannAnidAnI pratipAdayannAhasammattadesavirayA paDivannA saMpaI asaMkhenA / saMkhejA ya caritte tIsuvi paDiyA aNaMtaguNA / / 851 / / vyAkhyA-samyaktvadeza viratAH pratipannAH 'sAmprataM' vartamAnasamaye'soyA utkRSTato jaghanyatazca, kintu jaghanyapadAdutkRSTapade vizeSAdhikAH, ete ca pratipadyamAnakebhyo'soyaguNA iti / atraivAntare sAmAnyazrutApekSayA prApatipannAn pratipAdayatA 'suyapaDivaNNA saMpai payarassa asaMkhabhAgamettA u' idameSyagAthAzakalaM vyAkhyeya, dvitIya tUttaratra, tatrAkSarAtmakAbiziSTazrutapratipannAH sAmprataM pratarasya saptarajjvAtmakasyAsoyabhAgamAtrAH, asaGkhyeyAsu zreNiSu yAvantaH pradezAstAvanta ityarthaH, soyAzca cAritre prAkpratipannA iti, 'tribhyo'pi' caraNadezacaraNasamyaktvebhyaH patitAH 'aNaMtaguNa'tti prApya pratipatitA anantaguNAH pratipadyamAnakapAkyatipannebhyaH, tatra caraNapratipatitA anantAH, dIpa anukrama // 36 // JABERatinintamational N angionary army muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~725~
Page #727
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [852], bhASyaM [150...] (40) prata sUtrAka tadasoyaguNAstu dezaviratipratipatitAH, tadasaGkhyeyaguNAzca samyaktvapratipatitA iti / atrAntare sAmAnyazrutapratipatitAnadhikRtyaiSyagAthApazcArddha byAkhyeyaM sesA saMsAratthA suyaparivaDiyA hu te so||852|| samyaktvapratipatitebhyaste'nantaguNA iti gAthArthaH // 852 // dvAram // adhunA'ntaradvArAvayavArtha ucyate-sakRdavAptamapagataM punaH samyaktvAdi kiyatA kAlenAvApyate ?, kiyadantaraM bhavatIti, tatrAkSarAtmakAviziSTazrutasyAntaraM jaghanyamantamuhUrtam , utkRSTa svAha__kAlamaNataM ca sue addhApariyaDao u desuunno| AsAyaNabahulANaM ukkosaM aMtaraM hoI // 853 // vyAkhyA-eka jIvaM prati kAlo'nanta eva, cazabdasyAvadhAraNArthatvAdanusvArasya cAlAkSaNikatvAt , 'zrute' sAmAnyato'kSarAtmake 'ukkosaM aMtaraM hoItti yogaH / tathA samyaktvAdisAmAyikeSu tu jaghanyamantarmuhUrtakAla eva, utkRSTaM tvAhaupArddhapudgalaparAvarta eva dezonaH, kim ?-utkRSTamantaraM bhavatIti yogaH, keSAm ?-AzAtanAvahulAnAm , uktaMca-"titthagarapavayaNasuyaM AyariyaM gaNaharaM mahiDDIyaM / AsAinto bahuso arNatasaMsArio hoi ||1||"tti gaathaarthH|| 853 // dvAraM // sAmpratamavirahitadvArArthamAha-atha kiyantaM kAlamaviraheNaiko vyAdayo vA sAmAyika pratipadyanta ityAhasammasuyaagArINaM AvaliyaasaMkhabhAgamettA u / asamayA caritte savvesu jahanna do samayA // 854 // vyAkhyA-'samyaktvazrutAgAriNAM' samyaktvazrutadezaviratisAmAyikAnAmityarthaH, nairantaryeNa pratipattikAlaH Ava[likAasoyabhAgamAtrAH samayA iti, tathA'STau samayAH cAritre nirantaraM pratipattikAla iti, 'sarveSu' samyaktvAdiSu + apArdheti pra0 / tIrthakaraM pravacanaM zrutamAcArya gaNadharaM mahardhikam / AzAtayan bahuzo'namtasAMsAriko bhavati // 3 // dIpa anukrama CARSA ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~726~
Page #728
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [854], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka // 36 // prata sutrAMka 'jaghanya avirahapratipattikAlo dvau samayAviti gAthArthaH // 854 // tatrAsmAdevAvirahadvArAd virahakAlA pratipakSa iti hAribhadI gamyamAnasvAdanuddiSTo'pi dvAragAthAyAM pradarzyate yavRttiH suyasamma sattayaM khalu virayAviraIya hoi pArasagaM / viraIe pannarasagaM virahiyakAlo ahorattA // 855 // 4 vibhAgaH1 vyAkhyA-zrutasamyaktvayorutkRSTaH pratipattivirahakAla: 'saptakaM khalu' ityahorAtrasaptaka, tataH paramavazyaM kacit kazcit / pratipadyata iti, jaghanyastvekasamaya iti, 'viratAviratezca bhavati dvAdazaka' dezaviraterutkRSTaH pratipattivirahakAlo'horA dvAdazakaM bhavati, jaghanyatastu trayaH samayA iti, 'virateH paJcadazakaM virahitakAlaH ahorAtrANi' sarvaviraterutkRSTaH pratipattivirahakAlo'horAtrapaJcadazakaM, jaghanyatastu samayatrayameveti gAthArthaH // 855 // sAmprataM bhavadvAramucyate-kiyato |bhavAneko jIvaH sAmAyikacatuSTayaM pratipadyata iti nidarzayannAhasammattadesaviraI paliyassa asNkhbhaagmettaao| aTTa bhavA u caritte aNaMtakAlaM ca suyasamae / 856 // vyAkhyA-samyaktvadezaviratimantaH matubUlopAt samyaktvadezaviratAsteSAM tatsAmAyikadvayaM pratipattimaGgIkRtya bhavAnAM prakrAntatvAt kSetrapalyopamasyAsamaveyabhAgamAtre yAvantaH pradezAstAvanta utkRSTataH pratipattibhavAH, japanyatastvekaH, aSTau bhavAH 'cAritre' cAritre vicArye, utkRSTatastvAdAnabhavAH khalvaSTI, tataH sidhyatIti, jaghanyatastveka eva, aNaMtakAlaM ca suyasamapatti 'anantakAlaH' anantabhavarUpastamanantakAlameva pratipattA bhavatyutkRSTataH sAmAnyazrutasAmAyike, jaghanyastvekabhavameva, marudevIveti gAthArthaH // 856 // dvAram // sAmpratamAkarSadvAramadhikRtyAha dIpa anukrama T // 36 // aajaneiorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~727~
Page #729
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [857], bhASyaM [150...] (40) 2584 prata sUtrAka CASACAREKC tiNha sahassapuhattaM sayappuhuttaM ca hoi viraIe / egabhave AgarisA evatiyA hoti nAyabvA // 857 // vyAkhyA-AkarSaNam AkarSaH-prathamatayA muktasya vA grahaNamityarthaH, tatra trayANAM-samyaktvazrutadezaviratisAmAyikAnAM sahasrapRthaktvaM, pRthaktvamiti dviprabhRtirA navabhyaH, zatapRthaktvaM ca bhavati viraterekabhave AkarSA etAvanto bhavanti | jJAtavyA utkRSTataH, jaghanyatastveka eveti gAthArthaH // 857 // tiNha sahassamasaMkhA sahasapuhuttaM ca hoi viraIe / NANabhave AgarisA evaiyA hoti NAyabvA // 858 // vyAkhyA-trayANAM samyaktvazrutadezaviratisAmAyikAnAM sahasrANyasAdheyAni, sahasrapRthaktvaM ca bhavati virate, etAvanto nAnAbhaveSvAkarSAH / anye paThanti-'doNha saharasamasaMkhA' tatrApi zrutasAmAyikaM samyaktvasAmAyikAnAntarIyakatvAdanuktamapi pratyetavyam , anantAzca sAmAnyazrute jJAtavyA ityakSarArthaH / iyaM bhAvanA-trayANAM hyekabhave sahasrapRthaktvamAkarSANAmukta, bhavAzca pasyopamAsayeyabhAgasamayatulyAH, tatazca sahasrapRthaktvaM bhavati taiguNitaM sahasrANyasaveyAnIti, sahasrapRthaktvaM cetthaM bhavati-virateH khalvekabhave zatapRthaktvamAkarSANAmukta, bhavAzcASTau, tatazca zatapRthaktvamaSTabhirguNitaM sahasrapRthaktvaM bhavatItyavayavArthaH // 858 // dvAraM // sparzanAdvAramadhunA, tatreya gAthAsammattacaraNasahiyA savyaM loga phuse NiravasesaM / satta ya coisabhAge paMca ya suyadesaviraIe / / 859 // vyAkhyA-'samyaktvacaraNasahitAH samyaktvacaraNayuktAH prANina utkRSTataH sarva lokaM spRzanti, kiM bahiAdhyA ?, dIpa anukrama morayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 728~
Page #730
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [859], bhASyaM [150...] (40) Avazyaka hAribhadrIyavRttiH vibhAga:1 // 36 // prata sutrAMka netyAha-niravazeSam' asaGkhyAtapradezamapi, ete ca kevalisamudghAtAvasthAyAmiti, jaghanyatastvasaGkhyeyabhAgamiti / tathA- | 'satta ya cohasabhAge paMca ya suyadesaviraIe'tti zrutasAmAyikasahitAH sapta caturdazabhAgAn spRzanti, anuttarasureSvili- kAgatyA samutpadyamAnAH, cazabdAt paJca tamaHprabhAyAM dezaviratyA sahitAH paJca caturdazabhAgAn spRzantIti, acyute utpa|dyamAnAH, cazabdAt myAdIMzcAnyatreti, adhastu te na gacchantyeva ghaNTAlAlAnyAyenApi taM pariNAmamaparityajyeti gAthArthaH // 859 // evaM kSetrasparzanoktA, sAmprataM bhAvasparzanocyate-kiM zrutAdisAmAyika ? kiyadbhirjIvaiH spRSTamityAha savvajIvahiM suyaM sammacarittAI sabasiddhehiM / bhAgehi asaMkhejehiM phAsiyA desaviraIo // 860 // vyAkhyA--sarvajIvaiH sAMvyavahArikarAzyantargataiH sAmAnyazrutaM spRSTaM, samyaktvacAritre sarvasiddhaiH spRSTe, tadanubhavamanta| reNa siddhatvAnupapatte, bhAgairasaGkSaveyaiH siddhabhAgaiH spRSTA dezaviratistu, idamatra hRdayaM-sarvasiddhAnAM buddhyA'saGkhyeyabhAgIkRtAnAmasayeyabhAgairbhAgonardezapiratiH spRSTA, asaGkhyeyabhAgena tu na spRSTA, yathA-marudevAsvAminyeti gAthArthaH // 860 // dvAram // idAnIM niruktidvAraM, caturvidhasyApi sAmAyikasya nirvacanaM, kriyAkArakabhedaparyAyaiH zabdArthakathanaM niruktiH, tatra samyaktvasAmAyikaniruktimabhidhitsurAhasammadihi amoho sohI sambhAva desaNaM bohI / avivajao sudidvitti evamAI niruttAI // 861 // vyAkhyA-samyak iti prazaMsArthaH, darzana-dRSTiH, samyag-aviparItA dRSTiH-samyagdRSTiH, arthAnAmiti gamyate, * pratimadezavyAhayetyarthaH, dIpa anukrama // 363 // Vertainmintary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 729~
Page #731
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [861], (40) bhASyaM [150...] prata sUtrAka mohanaM mohaH-vitathagrahaH na mohaH amoha:-apitadhagrahA, zodhanaM-zuddhiH mithyAtvamalApagamAt samyaktvaM zuddhiA, sat|jinAbhihitaM pravacanaM tasya bhAvaH sadbhAvaH tasya darzanam-upalambhaH sadbhAvadarzanamiti, bodhanaM bodhirityauNAdika it, |paramArthasambodha ityarthaH, atasmiMstadadhyavasAyo viparyayaH na viparyayaH aviparyayaH, tattvAdhyavasAya ityarthaH, suzabdaH prazaM|sAyAM, zobhanA dRSTiH sudRSTiriti, evamAdIni samyagdarzanasya nirutAnIti gAthArthaH // 861 // zrutasAmAyika-IN niruktipradarzanAyA''haakkhara sannI saMmaM sAdiyaM khalu sapajavasiyaM ca / gamiyaM aMgapaviDhaM sattavi ee sapaDivakkhA // 862 // | vyAkhyA-dayaM ca gAthA pIThe vyAkhyAtatvAnna vitriyate // dezaviratisAmAyikaniruktimAha virayAviraI saMvuDamasaMkhuDe bAlapaDie ceva / desekasaviraI aNudhammo agAraMdhammo ya // 863 // | vyAkhyA-viramaNaM virata, bhAve niSThApratyayaH, na viratiH-aviratiH, virataM cAviratizca yasyAM nivRttau sA viratAviratiH, saMvRtAsaMvRtAH sAvadyayogA yasmin sAmAyike tat tathA, saMvRtAsaMvRtAH-sthagitAsthagitAH parityakAparityaktA ityarthaH, evaM vAlapaNDitam, ubhayavyavahArAnugatatvAd, dezaikadezaviratiH prANAtipAtaviratAvapi pRthivIkAyAdyavirati-14 | gRhyate, aNudharmo bRhatsAdhudharmApekSayA dezaviratiriti, agAradharmazceti na gacchantItyagAH-vRkSAstaiH kRtamagAraM-gRhaM tadyogAdagAra:-gRhasthaH taddharmazceti gAthArthaH // 863 // sarvaviratisAmAyikaniruktimupadarzayannAhasAmAiyaM samaiyaM sammAvAo samAsa saMkhe vo / aNavajaM ca pariNA paJcakkhANe ya te aTTha // 864 // dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sAmAyika zabdasya paryAyA: kathAnakaM sahitena kathayate ~ 730~
Page #732
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [864], bhASyaM [150...] (40) prata kara sutrAMka Avazyaka- vyAkhyA-'sAmAyikam' iti rAgadveSAntarAlavI samaH madhyastha ucyate, 'aya gatA' viti ayanam ayaH-mana- haaribhdrii||36|| samityarthaH, samasya ayaH samAyaH sa eva vinayAdipAThAt svArthikaThakpratyayopAdAnAt sAmAyikam , ekAntopazAntigamana- yavRttiA mityarthaH, samayika samiti samyakzabdArtha upasargaH, samyagayaH samayaH-samyag dayApUrvakaM jIveSu gamanamityarthaH, samayo'- vibhAgaH1 syAstIti, 'ata ini unA (pA05-2-115) viti Than samayika, samyagvAdaH rAgAdivirahaH samyak tena tatpradhAnaM havA vadanaM samyagvAdaH, rAgAdiviraheNa yathAvad vadanamityarthaH, samAsaH 'asu kSepaNa' iti asanam Asa:-kSepa ityarthaH, saMzabdaH prazaMsArthaH zobhanamasanaM samAsaH, apavarge gamanamAtmanaH karmaNo vA jIvAt pidatrayapratipattivRtyA kSepaH samAsaH, 31'saMkSepaH' saMkSepaNaM saMkSepaH stokAkSaraM sAmAyika mahArtha ca dvAdazAGgapiNDArthatvAt , anavadyaM ceti avayaM pApamucyate nAsminnavadyamastItyanavayaM sAmAyikamiti, pariH-samantAjjJAnaM pApaparityAgena parijJA sAmAyikamiti, pariharaNIyaM vastu vastu prati AkhyAnaM pratyAkhyAnaM ca, ta ete sAmAyikaparyAyA aSTAviti gAthArthaH // 864 // eteSAmaSTAnAmapyarthAnAmanuSThAvan yathAsaGkhavenASTAveva dRSTAntabhUtAn mahAtmanaH pratipAdayannAhadamadaMte meyaje kAlayapucchA cilAya atteya / dhammarudda ilI tethali sAmAie aDDadAharaNA // 865 // | vyAkhyA--damadantaH metAryaH kAlakapRcchA cilAtaH AtreyaH dharmaruciH ilA tetaliH, sAmAyike'STAvudAharaNAnIti || // 364 // gAthAsamudAyArthaH // 865 // avayavArthastu kathAnakebhyo'vaseya iti, tatra yathoddezaM nirdeza iti sAmAyikamarthato damada *iN gatau iti pra. + AyaH pra0 upazamavivekasavararUpaM. dIpa anukrama CDa JAMEaix Hanmitrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 731~
Page #733
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [865], (40) bhASyaM [150...] prata sUtrAka 25-452 ntAnagAreNa kRtamiti taccaritAnuvarNanamupadezArthamadyakAlamanuSyANAM saMvegajananArtha kathyate hathisIsae Nagare rAyA damadaMto| nAma, io ya gayapure Nagare paMca paMDavA, tesiM tassa ya vairaM, tehiM tassa damadamaMtassa jarAsaMdhamUlaM rAyagihaM gayassa so| visayo lUDito dahro ya, aNNadA damadaMto Agao, teNa hasthiNApuraM rohitaM, te bhaeNa Na Niti, tao damadaMteNa te| bhaNiyA-siyAlA ceva suNNagavisae jahicchiyaM Ahi~Deha, jAva ahaM jarAsaMdhasagAsa gao tAva mama visayaM luDeha, idANiM NipphiDaha, te Na Niti tAhe savisayaM go| aNNayA NiviNakAmabhogo pabaio, tao egallavihAraM paDivaNNo viharaMto hathiNApuraM gao, tassa bAhiM paDimaM Thio, juhihileNa aNujattANiggaeNa vaidio, pacchA sesehivi cauhi paMDavehiM baMdio, tAhe dujodhaNo Agao, tassa maNussehiM kahiyaM jahA-esa so damadato, teNa so mAtuliMgeNa Ahao, pacchA saMghAvAreNa eteNa patthara 2 khivaMteNa patthararAsIkao, judhihilo niyatto pucchai-pattha sAha Asi hastizIrSe nagare rAjA damadanto nAma, itazca gajapure nagare paja pANDavAH, teSAM tasya ca vairaM, taistasya damadantasya jarAsamdhamUlaM rAjagRhaM gatasya sa vighayo luNDito dagdhazna, anyadA damadanta AgataH, tena hastinAgapuraM rudaM, te bhayena na niyAnti, tato damadamtena te bhaNitAH-zRgAlA iva zUnyaviSaye yathecchamAhiNDavaM, yAcaduhaM jarAsandhasakAzaM gatastAvanmama viSayaM lupaTayata, idAnIM nirgavachata, te na nirgacchanti tadA svaviSayaM gataH / bhanyadA nirviSNakAmabhogaH prabajitaH, tata ekAkivihAra pratipano biharan hastinAgapuraM gataH, tasmAt bahiH pratimayA sthitaH / yudhiSThireNAnuyAtrAnirgatena vanditaH, pazcAt dopairapi caturbhiH pANDavairvanditaH, tadA duryodhana bhAgataH, tasva manuSyaiH kathitaM-vathA eSa sa damadantaH, tena sa bIjapUreNAhataH, pazcAtskandhAvAreNApacchatA prastaraM 2.kSipatA prastararAzIkRtaH, yudhiSThiro nivRttaH pRcchati-sAdhuranAsIt. * damadamaMto pra0+ AhiMDiyA pra. ACCESRACASSACRORE dIpa anukrama k% X MIDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 732 ~
Page #734
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM - /gAthA-], niyukti: [865], bhASyaM [151] (40) Avazyaka- hAribhadrI yavRttiH vibhAgaH1 // 365 // prata sutrAMka kahiM so, loeNa kahiyaM-jahA eso patthararAsI dujohaNeNa kao, tAhe so aMbADio, te ya avaNiyA pattharA, telleNa abhaMgio khAmio ya / tassa kira bhagavao damadaMtassa dujohaNe paMDavesu ya samo bhAvo Asi, evaM kAtavaM // amume- vArtha pratipAdayannAha bhASyakAra:nikkhaMto hatthisIsA damadaMto kAmabhogamavahAya / Navi rajjada rattesuM duDhesu Na dosamAvaja // 151 // (bhA0) vyAkhyA-niSkrAnto hastizIrSAt nagarAddamadanto rAjA kAmabhogAnapahAya, kAmaH-icchA bhogA:-zabdAdyanubhavAH kAmaprativaddhA vA bhogAH kAmabhogA iti, sa ca nApi rajyate rakteSu na prItiM karoti, aprIteSu dviSTeSu na dveSamApadyate, vartamAna nirdezaprayojanaM prAgvaditi gAthArthaH / / tathAhi-munayaH khalvevambhUtA eva bhavanti, tathA cAha|vaMdijamANA na samukkasaMti,hIlijamANA na samujjalaMti / daMteNa citteNa caraMti dhIrA, muNI samugdhAiyarAgadosA | vyAkhyA-vandyamAnAH 'na samukkasaMti' na samutkarSa yAnti, tathA hIlyamAnA 'na samujvalanti' na kopAgniM prakaTayanti, kiM tarhi?-'dAntena' upazAntena cittena caranti dhIrAH munayaH samudghAtitarAgadveSA iti gAthArthaH // 866 // tathA to samaNo jaha sumaNo bhAveNa ya jaiNa hoha pAvamaNo / sayaNe ya jaNe ya samo samo ya maannaavmaannesuN| | vyAkhyA-tataH 'samaNo'tti prAkRtazailyA yadi sumanAH, zobhanaM dharmadhyAnAdipravRttaM mano'syeti sumanAH samaNotti 10 saH', lokena kadhita-vathaiSa prastararAziyA~dhanena kRtaH, tadA sa nirbhasitaH, te cApanItAH prastarAH, taile nAmyajitaH kSamitA / tasya kila bhg| to damadantasya duryodhane pANDaveSu ca samabhAva AsIt , evaM kartavyaM / dIpa anukrama + // 365 // III JAMERIEstinitionational P andinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~733~
Page #735
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [867], bhASyaM [151...] (40) 25% % prata sUtrAka bhaNyate, kimityambhUta eva !, netyAha-'bhAvena ca' AtmapariNAmalakSaNena yadi na bhavati pApamanAH-avasthitamanA apItyarthaH athavA bhAvena ca yadi na bhavati pApamanAH, nidAnapravRttapApamanorahita iti bhAvanA, tathA svajane ca mAtrA4/dike jane cAnyasmin samaH-tulyaH, samazca mAnApamAnayoriti gAthArthaH // 867 // lAsthi ya si koi veso piova savvesu ceva jIvesu / eeNa hoha samaNo eso apaNovi pajAo / / 868 // M vyAkhyA-nAsti ca 'se' tasya kazcid dveSyaH priyo vA sarveSveva jIveSu, etena bhavati samaNaH, sam aNati-gaccha tIti samaNaH, epo'nyo'pi paryAya iti gAthArthaH // dvAram // idAnIM samayika, tatra kathAnakamsAete Nagare caMDavaDaMsao rAyA, tassa duve pattIo-sudaMsaNA piyadasaNA ya, tattha sudaMsaNAe duve puttA-sAgaracaMdo muNicaMdo ya piyardasaNAevi do puttA-guNacaMdo bAlacaMdo ya, sAgaracaMdo juvarAyA, muNicaMdassa ujjeNI diNNA kumArabhuttIe / io ya caMDavaDaMsao rAyA mAhamAse paDima Thio vAsaghare jAva dIvago jalaitti, tassa sejjAvAlI ciMtei-15 dukkhaM sAmI aMdhatamase acchihiti, tAe bitie jAme vijjhAyaMte dIvage telaM chUDhaM, so tAva jalio jAva addharatto, tAhe| sAkete nagare candrAvatasako rANA, taya hai panyo- sudarzanA priyadarzanA ca, tatra sudarzanAyA dvau putrI-pAgaracandro municandana, priyadarzanAyA api dvau putrI-guNacandro bAlacandrazca, sAgaracandro yuvarAjaH, municandrAyojayinI kumArabhuktvAM dattA / itana candrAvataMsako rAjA mAghamAse pratimayA sthito vAsagRhe yAvadIpo baDatIti, takha zayyApAlikA cintayati-duHkhaM svAmI andhatamase svAsthati, tathA dvitIye yAme vidhyAyati dIpe tailaM kSiptaM, sa tAvatyasvahito yAvadardharAtraM, tadA anavakhita pra. 252C dIpa anukrama C% JAMERatinintamational nhatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 734 ~
Page #736
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [868], (40) bhASyaM [151...] Avazyaka ||366 // prata sutrAMka puNovi telaM chUTa tAva jalio jAva pacchimapaharo, tatthavi chUDhaM, tato rAyA sukumAro vihAyaMtIe rayaNIe gheyaNAbhibhUohAribhadrI. kAlagao, pacchA sAgaracaMdo rAyA jAo / aNNayA so mAisavattiM bhaNai-geha rajaM puttANa te bhavautti, ahaM paJcayAmi, | yavRttiH sANecchai eeNa rajaM AyattaMti, tao sA atijANanijANesu rAyalacchIe dipaMtaM pAsiUNa ciMtei-mae puttANa raja CICIvibhAgaH1 |dijaMtaM Na icchiya, tevi evaM sobhantA, iyANIvi NaM mAremi, chiddANi maggai, so ya chUhAlU, seNa sUtassa saMdesao [diNNo, etto cava puSaNhiyaM paDAvajAsi, jai virAmi, sUeNa sIhakesarao modao ceDIe hattheNa visajio, piyadasaNAe diho, bhaNai-pecchAmi NaM ti, tIe appito, purva NAe visamavikhayA hatthA kayA, tehiM so viseNa makkhio, pacchA bhaNai-aho surabhI moyagotti paDiappio, ceDIe tAe gaMtUNa raNNo samappio, te ya dovi kumArA rAyasagAse acchaMti, teNa ciMtiyaM-kiha ahaM etehiM chuhAiehiM khAisa?, teNa duhA kAUNa tesiM doNhavi so diNNo, te khAiumAraddhA, punarapi tailaM kSiptaM tAvacalito yAvatpazcimapraharaH, tadApi zisaM, tato rAjA sukumAlo bibhAtAyAM rajanyA vedanAbhibhUtaH kAlagataH, pazcAtsAgaracandro rAjA jAtaH / ambadA sa mAtRsapanI bhaNati-gRhANa rAjyaM putrayo bhavarivati, ahaM pravajAmi, sA necchati etena rAjyamAyattamiti, tataH sA atiyAna| niryANayoH rAjalakSmyA dIpyamAnaM dRSTvA cintayati-mayA putrayo rAjyaM dIyamAnaM neSTa, tAvapyevamazobhipyataH, idAnImAyenaM mAsyAmi dviANi mArgayati, sa| |ca zudhAtaH, tena sUdAya saMdezo ittaH, annava pauvAhikaM prasthApayeyaMdU bhakSayAmi, sUdena siMhakezariko modaka zeLyA hastena visRSTaH, priyadarzanayA dRSTaH, bhaNati-- prekSe tamiti, tayArpitaH, pUrvamanayA vipanna kSitI isI kRtI, tAbhyAM sa viSeNa prakSitaH, pazcAt bhaNati-aho surabhirmodaka iti pratyarpitaH, cevyA tayA | gatvA rAje samarpitaH, tI ca dvAvapi kumArI rAjasakAdo tiSThataH, tena cintitaM-kathamahametayoH kSudhAtayoH khAiyAmi', tena dvidhA kRtvA tAMbhyAM dvAbhyAm sa dattaH tau khAditumAramdhI, dIpa anukrama // 66 // JHNEDIO M andinraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 735~
Page #737
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 868 ], bhASyaM [ 151...] jaba visavegA AgaMtuM pabattA, rAiNA saMbhaMteNa vejjA sAvitA, suvaNNaM pAiyA, sajjA jAyA, pacchA dAsI sadAviyA, pucchiyA bhaNai-Na keNavi diDo, NavaraM eyANaM mAyAe parAmujhe, sA saddAviyA bhaNiyA-pAve ! tadA gecchasi rajjaM dijaMtaM, iyANimimi NAhaM te akayaparaloyasaMbalo saMsAre chUDhohoMtoti tesi rajjaM dAUNa pavaio / aNNayA saMghADao sAhUNa ujjeNIo Agao, so pucchio-tattha NiruvasaggaM ?, te bhAMti - NavaraM rAyaputto purohiyaputto ya bAhinti pAkhaMDatthe sAhUNo ya, so gao amariseNaM tattha, vissAmio sAhUhiM, te ya saMbhoiyA sAhU, bhikkhAvelAe bhaNio -ANijau, bhaNai asalAbhio ahaM, NavaraM ThavaNakulANi sAhaha, tehiM se cehao diNNo, so taM purohiyadharaM daMsittA paDigao, imovi tattheva par3aDo baDubaDDeNaM saddeNaM dhammalAbhei, aMtauriAo niggayAo hAhAkAraM kareMtIo, so baDabaDaNaM | saddeNaM bhaNai kiM eyaM sAvietti, te NiggayA bAhiM bAraM baMdheti, pacchA bhAMti-bhagavaM! paNaJcasu, so paDiggahaM ThaveUNa paNazcio, 1 yAvat viSayegA AgantuM pravRttAH, rAjJA saMbhrAntena vaidyAH zabditAH, suvarNa pAyitau, sajjau jAtau pazcAdAsI zabditA, pRSTA bhaNati na kenApi dRSTaH navarametayormAtrA para sRSTaH, sA zabditA bhaNitA pApe ! tadA naiSIdrAjyaM dIyamAnam idAnImanenAhaM tvayA'kRtaparalokazambalaH saMsAre kSipto'bhaviSyaditi tayo rAjyaM datvA pramajitaH / anyadA saMghATakaH sAdhvorujavinIta AgataH sa pRSTalana nirupasarga, tau bhagataH navaraM rAjaputraH purohitaputra bAte pASaNDa7 svAn sAdhuMdha, sa gato'marpaNa tantra, sAdhubhirvizramitaH, teca sAMbhogikAH sAdhavo bhikSAvelAyAM bhaNitaH AnIyatAM ?, bhaNati Atmalabdhiko'haM navaraM sthApamAkulAni kathayata, taistI buhako vRttaH sa tatpurohita gRhaM darzayitvA pratigataH, ayamapi tatraiva praviSTo vRhatA bRhatA zabdena dharmalAbhayati, antaHpuryo nirgatA hAhAkAraM kurvatyaH sa vRhatA vRhatA zabdena bhagati kimetat zrAvike? iti, tI nirgatI bahirdvAraM bItaH pazcAt bhagataH- bhagavan! pranasaMya sa pratigrahaM sthApayitvA pranarttitaH, For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~736~
Page #738
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 868 ], bhASyaM [ 151...] Avazyaka 'te' Na yANaMti bAeDaM, bhaNati jujjhAmo, dovi ekasarA te AgayA, mammehiM AyA, jahA jaMtANi tahA khalakhalAviA + hAribhadrItao NisihaM haNiUNa bArANi ugdhADittA gao, ujjANe acchati, rAiNo kahiyaM, teNa maggAvio, sAhU bhAMti - pAhUyavRttiH // 367 // Nao Agao, Na yANAmo, gavesaMtehiM ujjANe diDo, rAyA gao khAmio ya, Necchai motuM, jai paJcayaMti to muyAmi, 4 vibhAgaH 1 tAhe pucchiyA, paDisurya, egattha gahAya cAliyA jahA sahANe ThiyA saMdhiNo, loyaM kAUna padyAviyA, rAyaputto samma kareti mama pittiyattotti, purohiyasuyo dugaMchai amhe eeNa kavaDeNa paJcAviyA, dovi mariUNa devalogaM gayA, saMgAraM kareMti-jo paDhamaM cayai teNa so saMboheyavo, purohiyasuo caiUNa tIe duguMchAe rAyagihe meIe poTTe AMgao, tIse siTTiNI vayaMsiyA, sA kiha jAyA!, sA maMsaM vikkiNai, tAe bhaNNai mA aNNattha hiMDAhi, ahaM sarva kiNAmi, divase 2 ANei, evaM tAsiM pII ghaNA jAyA, tesiM ceva gharassa samosIiyANi ThiyANi, sA ya seDiNI niMdU, tAhe meIe rahassiyaM Ja Educat 1 tau na jAnIto vAdayituM bhaNataH - yudhyAbahe, dvAvapi tau sahavAgatau, marmAhatI, yathA yantrANi tathA asthirasandhikau kRtI, tato nisRSTaM itvA dvArANi udghA gataH, udyAne tiSThati, rAze kathitaM tena mArgitaH sAdhavo bhaganti prAcUrNaka AgataH, na jAnImaH, gaveSayadbhisthAne dRSTaH, rAjA gataH kSAmitatha, necchati mokuM yadi pravrajatastadA mukhAmi tadA pRSTau pratizrutam ekatra gRhItvA cAlitI yathA svasthAne saMdhayaH sthitAH, locaM kRtvA prabhAjitI, rAjaputraH samyakU karoti-mama paitRka ( pitRvyaH ) iti, purohitasuto jugupsate- bhAvAmetena kapaTena prabrAjitau dvAvapi mRtvA devalokaM gatau saGketaM kurutaH yaH prathamaM dhyavate tena sa saMbodhyaH purohitasutayA tayA jugupsayA rAjagRhe mAtaGgacA udare AgataH, tasyAH zreSThinI vayasthA, sA kathaM jAtA ?, sA mAMsaM vikrINAti tathA bhaNyatemAnyatra hiNDiSTAH ahaM sarve kINiSyAmi divase 2 Anayati evaM tayoH prItirdhanA jAtA, teSAmeva gRhasya samavasRtAni sthitAni sA ca zreSThinIninduH tadA mAtaGgayA rAhasikameva saMgaraM pra0 + AyAto pra0 prAtivezmikAni tApatyaprasUH For Pune P // 367 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~737~ bra og
Page #739
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) niryukti: [ 868 ], bhASyaM [ 151... ] adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], caitra tIse puto diNNo, seTThiNIe dhUyA maiyA jAyA, sA meIe gahiyA, pacchA sA seTTiNI taM dAragaM meIe pAeDa pADeti, tubbhapabhAveNa jIvautti, teNa se nAmaM kayaM meyajjotti, saMvaDio, kalAo gAhio, saMbohio deveNa, Na saMbujjhai, tAhe ahaM ibbhakaNNagANaM egadivaseNa pANI geNhAvio, sibiyAe nagariM hiMDaI, devovi meyaM aNupaviTTho roiumAraddho, jai mamavi dhUyA jIvaMtiyA tIsevi ajja vivAho kao hoMto, bhattaM ca metANa kayaM hotaM, tAhe tAe meIe jahAvattaM siddhaM, tao ruTTho devANubhAveNa ya tAo sibiyAo pADio tumaM asarisIo pariNesitti khaDDAe chUDho, tAhe | devo bhAi-kiha ?, so bhaNai - avaNNo, bhAi - etto moehi kiMcikAlaM, acchAmi vArasa varisANi, to bhaNai-kiM karemi ?, bhaNairaNNo dhUyaM davAvehi, to savAo akiriyAo ohADiyAo bhavissaMti, tAhe se chagalao diNNo, so rayaNANi vosirai, teNa rayaNANa thAlaM bhariyaM, teNa piyA bhaNio raNNo dhUyaM varehi, rayaNANa thAlaM bharetA gao, kiM 1 tasyai putro dattaH, zreSThinyA duhitA sRtA jAtA sA mAtaGgayA gRhItA, pavArasA zreSThinI dArakaM taM mAtaGgayAH pAdayoH pAtayati, tava prabhAveNa jIvasthiti, tena tasya nAma kRtaM metArtha ( mAtaGgayAtmaja) iti, saMvRddhaH, kalA grAhitaH, saMbodhito devena, na saMyudhyate, tadA'STAnAminya kampAnAmekadivasena pANIgrahitaH zivikayA nagaryAM hiNDate, devo'pi mAtaGgamanupraviSTo roditumArabdhaH, yadi mamApi duhitA'jIviSyat takhA api vivAhaH adya kRto'bhaviSyat, bhakaM ca metAnAM kRtamabhaviSyattadA tathA melyA yathAvRttaM ziSTaM, tato ruSTo devAnubhAvena ca tasyAH zivikArataH pAtitaH khamasadRzaH pariNayasi iti gatayAM zikSaH, tadA devo bhaNati kathaM ?, sa bhaNati avarNaH, bhaNati ito mocaya kaJcitkAlaM tiSThAmi dvAdaza varSANi tato bhagati kiM karomi ?, bhaNati rAjJo duhitaraM dApaya, tat sarvA akriyA apaspheTitA bhaviSyanti tadA tasmai Dagalako dantaH, sa ratnAni vyutsRjati, tena rakhAnAM sthAlo bhRtaH tena pitA bhaNitaH rAjJo duhitaraM vRzuva ravaiH svAlaM bhUtvA gataH, kiM For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~738~
Page #740
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [868], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka // 268 // prata sutrAMka maggasi, dhUyaM, NicchUDho, evaM thAlaM divase 2 geNhai, Na ya dei, abhao bhaNai-kao rayaNANi ?, so bhaNai-chagalaohAribhadrIhagai, amhavi dijau, ANIo, maDagagaMdhANi vosirai, abhao bhaNai-devANubhAvo, kiM puNa!, parikkhijau, kiha , yavRttiH bhaNai-rAyA dukkhaM cenbhArapabataM sAmi baMdao jAti, rahamagaM karehi, so kao, ajavi dIsai, bhaNio-pAgAraM so-18vibhAgaH 1 vaNaM karehi, kao, puNovi bhaNio-jai samudaM ANesi tattha hAo suddho hohisi to te dAhAmo, ANIo, velAe hAvio, vivAho ko siviyAe hiMDateNa, tAovi se aNNAo ANiyAo, evaM bhoge bhujati bArasa varisANi, pacchA bohito, mahilAhivi bArasa varisANi maggiyANi, diNNANi ya, caudhIsAe vAsehiM savANivi pabaiyANi, NavapuvI jAo, ekallavihArapaDima paDivaNNo, tattheva rAyagihe hiMDai, suvaSNakAragihamAgao, so ya seNiyassa sovaNNiyANaM | javANamaTThasataM karei, ceiyaccaNiyAe parivADie seNio kArei tisaMjhaM, tassa gihaM sAhU aigao, tassa egAe vAyAe mArgapati !, duhitara, tiraskRtaH, evaM sthAnaM divase 2 gRhNAti, na ca yadAsi, abhayo bhaNati-kutto ratnAni !, sa bhaNati-galo hadati, bhasmabhyamapi dadAtu, AnItaH, mRtakagandhAni myusmRjAti, abhayo bhaNati-devAnubhASaH, kiM punaH parIkSyate, kathaM, bhaNati-rAjA duHkhaM vaibhAraparyaMta svAmivandako yAti, rathamArga kuru, sa kRtaH, adyApi dRzyate, bhaNitaH-prAkAraM sauvarNa kuru, kRtaH, punarapi bhaNitaH yadi samudramAnayasi sana khAtaH zuddho bhaviSyasi tadA te dAsyAmaH, AnItaH, belAyAM vApito, vivAhaH kRtaH zibikayA hiNDamAnena, tA api tathAnyA AnItAH, evaM bhogAn bhunaki bAdaza varSANi, pshcaadodhitH,4||368|| mahelAbhirapi dvAdaza varSANi mAgitAni dattAni ca, caturvidhAtyA vaH sarve'pi pramajitAH, navapUrvI jAtaH, ekAkivihArapratirmA pratipakSaH, tatraiva rAmagRhe hiTate, suvarNakAragRhamAgataH, sa ca zreNikasa sIvarNikAnAM yavAnAma zAtaM karoti, caisvArtha nikAya paripAyA zreNikA kArapati trisamdhyaM, tasya gRhaM saadhurH| tigataH, tasmaikayA vAcA dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~739~
Page #741
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [868], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka bhikkhA Na NINiyA, so ya agao, te ya javA koMcaeNa khAiyA, so Agao Na pecchai, raNNo ya cetiyaJcaNiyavelA dukkai, aja ahikhaMDANi kIrAmitti, sAdhu saMkai, pucchai, tuNhiko acchai, tAhe sIsAveDheNa vaMdhati, bhaNio ya-sAha jaNa gahiyA, tahA AveDhio jahA acchINi bhUmIe paDiyANi, koMcao ya dAruM phoDeteNa siliMkAra Ahao galae, 18 || teNa vantA, logo bhaNai-pAva ! ee te javA, sovi bhagavaM kAlagao siddho ya, logo Agao, divo mettajjo, raNo| kahiya. yayANi ANattANi, dAraM ThaittA pavaiyANi bhaNaMti-sAvaga! dhammeNa vaDDAhi, mukANi, bhaNai-jaha uSpavayaha to bhe kavillIe kaDDemi, evaM samaiyaM apae ya pare ya kAya // tathA ca kathAnakAbaiMkadezapratipAdanAyAha jo koMcagAvarAhe pANiyA koMcagaM tu NAikkhe / jIviyamaNapehaMta meyajarisiM NamaMsAmi // 869 // vyAkhyA-yaH kraucakAparAdhe sati prANidayayA 'krozcakaM tu' koJcakameva nAcaSTe, apitu svaprANatyAgaM vyavasitaH, tama-1 nukampayA jIvitamanapekSamANaM metAryaRSi namasya iti gAthArthaH // 869 // |NippheDiyANi doNNivi sIsAveDheNa jassa acchINi / Na ya saMjamAu calio meyajo maMdaragiriva // 870 // bhikSA mAnItA, sa cAsiMgataH, te ca yavAH kIcena khAditAH, sa Agaso na prekSate, rAjazva caityAcainikAvelA dauphate, adyAsthikhaNTAni kiye iti, sAdhu zakate, pRcchati, tUSNIkamtimati, tadA ziramAveSTanena badhAti, bhaNitazca-kathaya yena gRhItAH, tathApito yathA'kSiNI bhUmI patite, kauJca dAru pATa| yatA zalAkayA'hato gale, tena vAntAH, loko bhaNati-pApa ! ete te yavAH, so'pi bhagavAn kAlagataH siddhana, loka bhAgataH, dRSTo metArthaH, rAjJaH kathitaM vadhyA bAptAH, dvAra sthagitvA pramajitA bhaNanti-zrAvaka! dharmeNa vardhava, muktAH, bhaNati-yadi utpravrajata tadA bhavataH kaTAhe vaSiSyAmi / evaM samayikamAtmani paramizca karttavyam / bipra. * keNa pra0+ tAhe pra. dIpa anukrama T ABERDINAana Handiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~740~
Page #742
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [870], bhASyaM [151...] aavshyk||369|| prata sutrAMka vyAkhyA-'niSkAsite' bhUmau pAtite dve api zirovandhanena yasyAkSiNI, evamapi kadathyemAno'nukampayA 'naca' naiva saMya- hAribhaTImAJcalito yastai metAryaRSi namasya iti gaathaabhipraayH||870|| dvAram // idAnIM samyagvAdastatra kathAnakam-turuviNIe Naya- yavRttiH rIejiyasattU rAyA, tattha bhaddA dhijjAiNI, putto se datto, mAmago se ajakAlago tassa dattassa soapvio|so datto jUya- vibhAgAra pasaMgI majjapasaMgI ya, ullagiumAraddho, pahANo daMDojAo, kulaputtae bhiMdittArAyA dhADio, soyarAyA jAo, jaNNA NeNa8 subaha jhaa| aNNatA taM mAmagaM pecchada,aha bhaNai-tuTThodhamma suNemitti, jaNNANa kiM phalaM ?, sobhaNai-kiM dharma pugchasi?,dhammada |kahei, puNovi pucchai,NaragANaM paMdhaM pucchasi , adhammaphalaM sAhai, puNovi pucchai, asubhANaM kammANaM udayaM pucchasi ?, taM pi parikahei, puNovi pucchai, tAhe bhaNai-NirayA phalaM jaNNassa, kuddho bhaNai-ko paJcao?, jahA tumaM sattame divase suNayakuMbhIe paJcihisi, ko paccao?, jahA tujjha sattame divase saNNA muhaM aigacchihiti, ruTTho bhaNai-tujjha ko maJcU !, bhaNai-ahaM suiraM kAlaM pavaja kAuM devalogaM gacchAmi, ruho bhaNai-ruMbhaha, te daMDA niviNNA, tehiM so ceva rAyA AvAhio-1 turumiNyAM nagayAM jitazayU rAjA, tatra bhadrA dhigjAtIyA, putrastasyA dattaH, mAtulo'thAryakAlakastasya dattasya, sa ca pravazitaH / sa ca datto yUtaprasaGgI madyaprasaGgI ca, avalagitumArabdhaH, pradhAno daNDiko jAtaH, kulaputrAn bhedayitvA rAjA miSkAzitaH, sa ca rAjA jAtaH, yajJA anena subahaba iSTAH / anyadA // 369 // mAtulaM prekSate, atha bhaNati-tuSTo dharma RNomIti, yajJAnAM kiM phalam ?, sa bhaNati-ki dharma pRcchasi , dharma kathayati, punarapi pRcchati, narakANAM panthAnaM pRcchasi!, adharmaphalaM kathayati, punarapi pRcchati, azubhAnAM karmaNAmudarya pRSThasi, tamapi parikathayati, punarapi pRcchati, tadA bhati-bharakAH phalaM yajJasya, kuddho bhaNati-kaH pratyayaH, yathA svaM sasamadivase zvakumbhyAM pakSyase, kA pratyayaH?, yathA taba saptame divase saMzA mukhamatigamiSyati, ruSTo bhaNati-taba kathaM mAyuH, bhaNati-ahaM suciraM kAlaM pravadhyAM kRtvA devalokaM gamiSyAmi, ruSTo bhaNati-runcha, te daNDikA nirviSaNAH, taiH sa caiva rAjA''hUtaH-*kayA ma. dIpa anukrama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~741~
Page #743
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [870], bhASyaM [151...] (40) -10 Tra prata sUtrAka ehi jAva evaM te baMdhittA appemo, so ya pacchanno acchai, tassa divasA vissariyA, sattame divase rAyapathaM sohaayei| maNussehi ya rakkhAi / ego ya devakuligo pupphakaraMDagahatthaMgao pase pavisai, sannADo" bosaritA pupphehi ohADei, rAyAvi sattame divase AsacaDagareNaM NIti, jAmi taM samaNayaM mAremi, jAti, volato jAva aNNeNaM AsakisoreNaM saha pupphehi pakkhiviyA khureNaM muhaM saNNA aigaA, teNa NAtaM jahA mArejjAmi, tAhe daMDANa aNApucchAe NiyattiumAraddho |te jANaMti daMDA-nUrNa rahassaM bhiNNaM, jAva gharaM Na pavesai tAva geNhAmo, gahio, iyaro ya rAyA ANIo, tAhe teNa sAkaMbhIe suNae chubhisA bAraM baddha, hehA aggI jAlio, te suNayA tAvijantA taM khaMDAkhaMDehi chiMdati / evaM smmaavaao| 6kAyabo, jahA kAlagajeNaM // tathA cAmumevArthamabhidhitsurAha datteNa pucchio jo japaNaphalaM kAlao turumiNIe / samayAe AhieNaM saMmaM vujhyaM bhadaMteNaM // 871 // vyAkhyA-'dattena' dhirajAtinRpatinA pRSTo yo yajJaphalaM kAlako munisturumiNyAM nagaryA tena 'samatayA''hitena' ehi yAvadenaM tubhyaM bar3A'rpayAmaH, sa ca pracchanAstiSThati, takha divasA vismRtAH, saptame divase rAjapathaM zodhayati, manuSyaizca rakSayati / ekaca devaku-| likAhasAgatapuSpakaraNDakA pratyUSasi pravizati, saMjJAkulo vyutsamya puSpairAcchAdayati, rAjA'pi saptame divase navasamUhena nirgacchati, yAmi taM zramaNaka mAra| yAmi, vAti, vyatinajan vAvadanyenAzvakizoreNa saha puSpairurikSaptA khureNa mukhaM saMjJA'tigatA, tena jJAtaM yathA mAyeM, tadA daNDikAnanAcchaya nivartitumArudhaH, te jAnanti daNDikA:-nUna rahasyaM bhinna, vAvaguhaM na pravizati tAvahImaH, gRhItaH, itarazca rAjA AnItaH, tadA tena kumbhyAM gunaH sisvA dvAra badam, adhastAdamircAlitaH, te vAnastApyamAnAstaM saNDamAzchindanti / evaM sampagbAdaH karttavyaH, kyA kAlakAryeNa * hatyo pra0 // poDopra. dIpa anukrama CAMERALDIL ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~742~
Page #744
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 370 // Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryukti: [ 871 ], bhASyaM [ 151... ] madhyasthatayA gRhItena, ihalokabhayamanapekSya 'samaM vuiyaM bhayaMteNaM' ti samyaguditaM bhadantena, mA bhUd madvacanAdadhikaraNapravRtiriti gAthArthaH // 871 // dvAraM // samAsadvAramidAnIM tatra kathAnakam - khiipaDie Nagare ego dhijjAio paMDiyamANI sAsaNaM khiMsai, so vAe paiNNAe uggAhiUNa parAiNittA paJcAvio, pacchA devayA coraiyassa uvagayaM, durguchaM na muMbai, saNNAtayA se uvasaMtA, agArI haM Na chaDui, kammaNaM diNNaM, kiha me vase hojjA ?, mao devaloe ubavaNNo / sAvi taNNivepaNa pavaiyA, aNAloiyA ceva kAlaM kAUNa devaloe uvavaNNA / tao caUNa rAyagihe Nayare dhaNo nAma satthavAho, tassa cilAiyA nAma ceDI, tIse putto uvavaNNo NAmaM se kayaM cilAyagoti / iyarIvi tasseva dhaNassa paMcaNhaM puttANamuvari dAriyA jAyA, suMsumA se NAmaM kathaM, so ya se bAlaggAho diNNo, agAlio karei, tAhe NicchUDho sIhaguhaM corapaliM gao, tattha aggaSpahArI nIsaMso ya, coraseNAvaI mao, so ya seNAvaI jAo, aNNayA dhore bhaNai 1 kSitipratiSThite nagare eko dhigjAtIyaH paNDitammanyaH zAsanaM nindati sa vAde pratijJayA uddhAdya parAjitya pranAjitaH pazcAddevatAcoditasyopagataM jugupsAM na muddhati, sajAtIyAstasyopazAntAH, agArI khehaM na tyajati, kArmaNaM dakSaM kathaM me vaze bhavet ?, suto devaloka utpannaH / sA'pi tannirvedena pramajitA, anAlocikaiva (cyaiva ) kAlaM kRtvA devaloka utpnnaa| tatazyutvA rAjagRhe nagare dhano nAma sArthavAhaH, ar fcalAtA nAma dAsI, tasyAH putra utpanna, nAma tasya kRtaM ciLAtaka iti / itarA'pi rAcaiva dhanasya paJcAnAM putrANAmupari dArikA jAtA, suMsumA tasyA nAma taM sa ca tasbai bAlagrAho dasaH, aceSTA: karoti, tadA niSkAzitaH siMhaguhAM caurapIM gataH, tatrAmamahArI nistRpANa, caurasenApatitaH, sa ca senApatirjAtaH, ampadA caurAn bhagati * mohi yassa pra0 + samiddhe vikriyAH For Fasten hAribhadrIyavRttiH vibhAgaH 1 ~743~ // 370 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ibrary.org
Page #745
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [871], bhASyaM [151...] (40) prata rAyagihe dhaNo NAma satyavAho, tassa ghUyA susumA dAriyA, tahiM vaccAmo, dhaNaM tumha suMsumA majjha, osovANiM dAu~ aigao, NAma sAhitA dhaNo saha puttehiM Adharisito, te'vi taM gharaM pavisittA dhaNaM ceDiM ca gahAya pahAviyA, dhaNeNa NayaraguttiyA saddAviyA, mama dhUyaM Niyatteha, dabaM tumbha, corA bhaggA, logo dharNa gahAya Niyatto, iyaro saha puttehiM cilAyagassa maggo laggo, cilAovi dAriyaM gahAya Nassai, jAhe cilAaoNa tarai susumaM vahiu~, imevi dukA, tAhe susumAe sIsaM gahAya patthio, iyare dhADiyA NiyattA, chuhAe ya pariyAviti, tAhe dhaNo putte bhaNai-mamaM mArittA khAha, tAhe vacaha Nayara, te necchaMti, jeTho bhaNai-mamaM khAyaha, evaM jAva Daharao, tAhe piyA se bhaNai-mA aNNamaNNaM mAremo, eyaM / cilAyaeNa vavaroviyaM susumaM khAmo, evaM AhAritA puttimaMsaM / evaM sAhUNavi AhAro puttimaMsovamo kAraNio, teNa |AhAreNa NayaraM gayA, puNaravi bhogANamAbhAgI jAyA, evaM sAhUvi NivANasuhassa AbhAgI bhavati / sovi cilAyao sUtrAka dIpa anukrama T rAjagRhe dhano nAma sArthavAhaH, tassa duhitA saMmumA dArikA, tatra bajAmaH, dhanaM puSmAkaM muMmumA mama, avasvApinI davA'tigataH, nAma saadhaa| yasvA dhanaH saha purAdharSitaH, te'pi sadgRhaM pravizya dhanaM peTI ca gRhItvA pradhAvitAH, dhanena nagaraguptikAH zabditAH, mama duhitara nivayata, dravyaM yuSmArka, caurA bhannAH, loko dhanaM gRhItvA nivRttaH, itaraH saha putraikliAsasya pRSThato lanazilAto'pi dArikAM gRhItvA nazyati, yadA cilAto na zajhoti suMsumA bodum, ime'pi AsanIbhUtAH, tadA suMsumAvAH zIrSa gRhItvA prasthitaH, itare dhATikA nivRttAH, kSudhA ca paritApyante tadA dhanaH putrAn bhaNati-mAM mArayitvA khAdata, tadA bajata nagaraM, te neSyanti, jyeSTho bhaNati-mAM khAdata, evaM bAvalaghuH, tadA pitA teSAM bhaNati-mA bhanyo'nya mArayAva (mImarAma), enA cilAtena | myaparopitAM suMsumA khAdAmaH, ecamAhArya putrImAMsam / evaM sAdhUnAmapyAhAraH putrImAMsopamaH kAraNikaH, tenAhAreNa nagaraM gatAH, punarapi bhogAnAmAbhAgino jAtAH, evaM sAdhayo'pi mircANasukhAmAmAbhAgino bhavanti / so'pi cikAtaH andiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 744 ~
Page #746
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [-] Avazyaka // 371 // Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [- /gAthA - ], niryuktiH [ 871], bhASyaM [151...] sIseNa gahieNaM disAmUDho jAo, jAva evaM sAhuM pAsa AyAviMtaM, taM bhaNai-samAseNa dhammaM kahehi, mA evaM caiva tumbhavi sIsa pADemi, teNa bhaNiyaM-uvasamaviveyasaMvaraM, so eyANi payANi gahAya egate ciMtimAraddho-uvasamo kAyabo kohAINaM, ahaM ca kuddhao, vivego dhaNasayaNassa kAyaco, taM sIsaM asiM ca pADei, saMvaro iMdiyasaMvaro noiMdiyasaMvaro ya, evaM 1 vibhAgaH 1 jhAyai jAva lohiyagaMdheNa kIDigAo khAiDamAraddhAo, so tAhiM jahA cAliNI tahA kao, jAva pAyacchirAhiM jAva sIsakaroDI tAva gayAo, tahavi Na jhANAo caliotti // tathA cAmumevArthaM pratipipAdayiSurAha-- jo tihi paehi sammaM samabhigao saMjamaM samArUDho / uvasamaviveyasaMvaracilAyaputtaM NamaMsAmi // 872 // vyAkhyA -- yastribhiH padaiH samyaktvaM 'samabhigataH' prAptaH, tathA saMyamaM samArUDhaH kAni padAni ? upazamavivekasaMvarAH upazamaH - krodhAdinigrahaH, vivekaH - svajanasuvarNAdityAgaH, saMvara- indriyanoindriyaguptiriti, tamitthambhUtamupazamavivekasaMvaracilAtaputraM namasye, upazamAdiguNAnanyatvAccilAtaputra evopazamavivekasaMvara iti, sa cAsau cilAtaputrazceti samAnAdhikaraNa iti gAthArthaH // 872 // 1 zIrSe gRhIte (gRhItazIrSaH ) dimUDho jAtaH, yAvadekaM sAdhuM pazyati AtApayantaM saM bhaNati samAsena dharme kathaya, maivameva tavApi zIrSa pIpalaM, tena bhaNitam-upazamavivekasaMvaraM sa etAni padAni gRhItvA ekAnte cintitumArabdhaH-upazamaH karttavyaH krodhAdInAm, ahaM ca kuddhaH, viveko dhanasvajanasya kartavyaH tat zIrSamasi ca pAtayati, saMvara indriyasaMvaro noindriyasaMvara, evaM dhyAyati yAvadudhiragandhena kITikAH khAditumArabdhAH, sa tAbhirvathA cAlanI tathA kRtaH yAvat pAzirAto yAvat zIrSakaroTikA tAvadvatAH, tathApi na dhyAnAvakhita iti / For Paint Use Only hAribhadrIyavRttiH ~ 745 ~ // 371 // jacibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH
Page #747
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [872], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka ahisariyA pAehiM soNiyagaMdheNa jassa kiiddiio| khAyaMti uttamaMgaM taM dukkarakArayaM vaMde // 873 // vyAkhyA-abhistAH padyAM zoNitagandhena yasya kITikA avicalitAdhyavasAyasya bhakSayantyuttamAGga, padyAM zirAvidhagatA ityarthaH, taM duSkarakArakaM vande iti gAthArthaH // 873 // pIro cilAyaputto mRyaiMgaliyAhiM cAliNivva ko| so tahavi khajjamANo paDivaNNo uttama ahaM // 874 // | vyAkhyA-dhIraH sattvasampannazcilAtIputraH 'mUtiMgaliyAhiM' kITikAbhirbhakSyamANazcAlanIva kRto yA, tathApi khAdyamAnaH pratipanna uttamamartha, zubhapariNAmAparityAgAditi hRdayam / aDDAijehiM rAidiehiM pattaM cilAipuseNaM / deviMdAmarabhavaNaM accharagaNasaMkulaM rammaM // 875 // vyAkhyA-arddhatRtIya rAtrindivaiH prAptaM cilAtIputreNa devendrasyeva amarabhavanaM devendrAmarabhavanam , apsarogaNasaGkulaM ramyamiti gAthArthaH // 875 // dvAraM // saMkSepadvAramadhunA sayasAhassA gaMdhA sahassa paMca ya divaDDamegaM ca / ThaviyA egasiloe saMkheco esa NAyabco / / 876 // vyAkhyA-cattAri risI gaMthe satasAhasse kAuMjiyasattaM rAyANamuvatthiyA, amha satthANi suNehi tumaM paMcamo logapAlo, teNa bhaNiyaM-kettiya, te bhaNaMti-sayasAhassiyAo saMdhiyAo cattAri, bhaNai-mama rajaM sIyai, evaM addhaddhaM osaraMtaM cavAra krapayo granthAn pAtasAhastrAn kRtvA jitazatrurAjAnamupasthitAH, asmAkaM zAstrANi zUNa svaM panamo lokapAlaH, tena bhaNitam-kiyat !, VI bhaNanti-pAtasAhasikA saMhitAbatasaH, bhaNati-mama rAjyaM sIdati, evamardhAdhamapasarat gAthAhadayam.pra. dIpa anukrama T JaintaintiN muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 746~
Page #748
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [876], (40) bhASyaM [151...] 372 / / prata jAvekeko silogo Thio, taMpi na suNai, tAhe cauhivi NiyamatapadarisaNasahito silogo kao, sa cAyam-'jINe hAribhadrI bhojanamAtreyaH, kapilaH prANinAM dayA / bRhaspatiravizvAsaH paJcAlaH strISu mArdavam // 1 // Atreya evamAha-jIrNe bhoja-81 yavRttiH vibhAgaH1 janamAsevanIyamArogyArthineti, evaM pratyekaM yojanA kAryA, evaM sAmAyikamapi caturdazapUrvArthasaMkSepo vartata iti // dvAram // adhunA'navadyadvAraM, tatrA''khyAnakam-vasaMtapure nagare jiyasattU rAyA dhAriNI devI tesiM putto dhammaruI, so ya rAyA thero tAva so pavaiukAmo dhammaruissa raja dAumicchai, so mAuM pucchai-kIsa tAo rajja paricayai ?, sA bhaNai-saMsAra, baddhaNaM, so bhaNai-mamavi na karja, saha piyareNa tAvaso jAo, tattha amAvasA hohititti gaMDao ugghosei-Asame kallaM | amAvasA hohiti to puSphaphalANa saMgahaM kareha, kalaM Na vaTTai chiMdiuM, dhammaruI ciMtei-jai sabakAlaM Na chijeja to suMdaraM hojA / aNNayA sAhU amAvAsAe tAvasAsamassa adUreNa voleMti, te dhammaruI picchiUNa bhaNai-bhagavaM ! kiM sUtrAka nAACACARE dIpa anukrama // 72 // yAvadekaikaH zlokaH sthitaH, tamapi na zRNoti, tadA caturbhirapi nijamatapradarzanasahitaH zlokaH kutaH / 2 vasantapure nagare jitazacU rAjA, dhAraNI devI, tayoH putro dharmaruciA, sa ca rAjA sthavirastAvatsa prabajitukAmo dharmazcaye rAjyaM dAtumicchati, sa mAtaraM pRcchati-kutastAto rAjya parityajati ?, sA bhaNatisaMsAravardhana, sa bhaNati-mamApi na kArya, saha pitrA tApaso jAtaH, tabAmAvasyA bhaviSyatIti maruka udUghoSayati-Azrame kalyemAvAsyA bhaviSyati tataH puSpaphalAnA saMgrahaM kuruSa, kalye vasate , dharmacizcintayati--yadi sarvakAlaM na chiyeta tadA sundaraM bhavet / anyadA sAdhavomAvAsyAyAM tApasAzrama| syAreNa vyatipAsti, tAn dharmarUciH prekSya maNati-bhagavantaH ! kiM AMERIMond muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~747~
Page #749
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [876], bhASyaM [151...] (40) SANSAHARSACA prata tujhaM aNNAuTTI Natthi? to aDaviM jAha, te bhaNati-amhaM jAvajjIvAe aNAuTTI, so saMbhaMto ciMteumAraddho, sAhavi gayA, jAI saMbhariyA, patteyabuddho jAo // amumevArthamabhidhitsurAhasoUNa aNAuhi aNabhIo vajiUNa aNagaM tu / aNavajaya uvagao dhammaruI NAma aNagAro / / 877 // | vyAkhyA-'zrutvA' AkarNya, AkuTTanam AkuddizchedanaM hiMsetyarthaH, na AkuTTiH-anAkuTTistAM sarvakAlikImAkarNya, 'aNabhItaH' 'aNa raNa' iti daNDakadhAtuH, aNati-gacchati tAsu tAsu jIvo yoniSvanenetyaNa-pApaM taddhItaH, varjayitvA'NaM tu-parityajya sAvadyayogam 'aNavajayaM uvagao'tti varjanIyaH varmaH aNasya vardhyaH aNavaya'stabhAvastAmaNavarNyatAmupagataH sAdhuH saMvRtta ityarthaH, dharmaruci mAnagAra iti gAthArthaH // 877 // dvAraM // sAmprataM parijJAdvArAvayavArthaH pratipAdyata iti, tatra kathAnakaM prAguktam , idAnIM gAthocyate parijANiUNa jIve ajIve jANaNApariNAe / sAvajajogakaraNaM parijANai so ilaaputto|| 878 // vyAkhyA-parijJAya jIvAnajIvAMzca 'jANaNApariNNAe' tti jJaparijJayA 'sAvadyayogakaraNaM' sAvadyayogakriyAM parijANaI' tti pratyAkhyAnaparijJayA sa ilAputra iti gAthArthaH // 878 // dvAraM // pratyAkhyAnadvAraM, tatra kathAnakam-tetailipuraNayare kaNagaraho rAyA, paumAvaI devI, rAyA bhogalolo jAte 2 putte viyaMgei, tetalisuo amacco, kalAo sUtrAka dIpa anukrama T yuSmAkamanAkuhimarmAsti ?, sato'TavIM yAtha, te bhaNanti-asmAkaM yAvajjIvamanAkuTTI, sa saMbhrAntacintayitumArabdhaH, sAdhayo'pi gatAH, jAti / dastA , pratyekayuddho jAtaH / 2 tetalIpure nagare kanakaratho rAjA, padmAvatI devI, rAnA bhogakolupaH jAtAna jAtAn putrAna nyAyati, tetalIsuto'mAtyaH, kaLAdaH R EEGA ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~748~
Page #750
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [878], bhASyaM [151...] (40) hAribhadrI prata Avazyaka- siyAraseTThI, tassa dhUyA poTilA AgAsatalage diDA, maggiyA, laddhA ya, amacco ya egate paumAdhaIya bhaNNai-egaM kahavi kumAraM sArakkhaha to tava ya mama ya bhikkhAbhAyaNaM bhavissaitti, mama uyare putto, evaM rahassagayaM sAravemo, saMpattI ya / yavRttiH // 373 // poTTilA devI ya samaM ceva pasUyA, poTTilAe dAriyA devIe diNNA, kumAro poTTilAe, so saMvai, kalAo ya geNhai / la vibhAga:1 aNNayA poTTilA aNihA jAyA, NAmamaviNa geNDai, aNNayA padhaiyAo pucchaha-asthi kiMci jANaha, jeNaM ahaM piyA hojA, tAo bhaNaMti-Na baTTai eyaM kahe, dhammo kahio, saMvegamAvaNNA, Apucchai-pavayAmi, bhaNai-jai saMbohesi. tAe paDissuyaM, sAmaNNaM kAuM devalogaM gayA / so rAyA mao, tAhe paurassa dasei kumAra, rahassaM ca bhiMdai, tAhe soDa bhisitto, kumAraM mAyA bhaNai-tetalisuyassa suhu baDejAhi, tassa pahAveNa saMsi rAyA jAo, tassa NAmaM kaNagajhao, hatAhe sabaDhANesu amacco Thavio, devo taM bohei,Na saMbujjhai, tAhe rAyANagaM vipariNAmei, jao jao ThAi tao tao sutrAMka CRORDERCORN dIpa anukrama // 37 // puSyakAraH zreSThI, tasya duhitA pohilAkAzatale raSTA, mArgitA, labdhAca, amAtyazcaikAnte padmAvatyA maNyate-eka kathamapi kumAraM saMrakSaya tadA tava mama va bhikSAbhAjanaM bhaviSyatIti, mamodare punaH, enaM rahasyagataM sArayAmaH, samApanyA, pohilA devI ca samameva prasUte, pohilAyA dArikA devyai dattA, kumAraH pohilAye, sa saMvardhate, kalAna gRhAti / bhanyadA pohilA'niSTA jAtA, nAmApi na gRhAti, bhanyadA prabajitAH pRcchati-asti kizivAnIga benAI priyA bhaveyaM, tA bhaNanti-na vartate etaskavayituM, dharmaH kathitaH, saMvegamApanA, bAcchatti-pravrajAmi, bhaNati-yadi saMbodhayasi, tayA pratizrutaM, bAmaNyaM kRtvA | devalokaM gatA / sa rAjA mataH, tadA paurebhyo darzayati kumAra, rahasyaM ca bhinatti, tadA so'bhiSiktaH, kumAraM mAtA bhaNati-tetalIsute suSTa vayAH , tasya prabhAveNa svamasi rAjA AtA, tasya nAma kanakadhvajaH, tadA sarvasthAneSvamAtyaH sthApitaH, devarsa bodhayati, na saMyudhyate, tadA rAjAnaM vipariNamayati, yato patastiSThati, tatastato rAjA AREainmahale +Handicrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 749~
Page #751
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [878], bhASyaM [151...] (40) *-- prata rAyA paraMmuho ThAi, bhIo gharamAgao, so'vi pariyaNo NADhAi, suhutaraM bhIo, tAhe tAlapuDaM visaM khAi, Na marai, takako asI khaMdhe Nisio, Na chiMdai, ubaMdhai, rajju chidai, pAhANaM galae baMdhittA asthAhaM pANiyaM paviDo, tatthavi thAho jAo, tAhe taNakUDe aggi kAuM paviho, tatthavi Na Dajjhai, tAhe NayarAo NipphiDai jAva piDao hatthI dhADei, purao pavAtakhaDDA, duhao acakkhuphAse maJjhe sarANi pataMti, tattha Thio, tAhe bhaNai-hA poTTile sAvige 2 jai |NisthArejA, Auso poTTile ! kao vayAmo?, te AlAvage bhaNai jahA tetaliNAte, tAhe sA bhaNai-bhIyassa khalu bho pachajjA, AlAvagA, taM daTTaNa saMbuddho bhaNai-rAyANaM uvasAmehi, mA bhaNihiti-ruho pAio, tAhe sAhariyaM jAva sama-16 tato maggijai, raNNo kahiyaM-saha mAyAe Niggao, khAmettA pavesio, nikkhamaNasiviyAe NINio, pabaio, teNa dadaM AvaigahieNAvi paJcakkhANe samayA kayA / atra gAthA sUtrAka *SAXASA dIpa anukrama parAmukhastiSThati, bhIto gRhamAgataH, so'pi parijano nAdriyate, suSutaraM bhItaH, tadA tAlapuTaM viSaM khAdati, na mriyate, ko'sliH skandhe bAhitaH na chinatti, vanAti, rajjU chinatti, pASANAn gale baTTA'stAce pAcIye praviSTaH, tatrApi sAdho jAtaH, tadA tRNakUre'gniM kRtvA praviSTaH, tatrApi na dadyate, tadA nagarAnirgacchati, yAvatpRSThato hastI dhATayati, purataH prapAtagartA, ubhayato'cakSuH spoM madhye zarAH patanti, tatra sthitaH, tadA bhagati-hA pohile mAbike ! 2 yadi nistArayiSyasi, bhAyupmati ! pohale kuto brajAmaH 1, tAnAlApakAn bhagati yathA tetalijJAte, var3A sA bhaNati-bhItasya khalu bhoH pramajyA, AlApakAH, taM dRSTvA saMyuddho bhaNati-rAjAnamupazamaya, mA bIbhaNata-ruSTaH pravajitaH, tadA saMhRtaM yAvAsamantato mAya'te, rAjJaH kathitaM, saha mAtrA nirgataH, kSamavitvA pravezitaH, niSkamaNazivikayA nirgataH, prabajitaH, tena ravamApagRhItenApi pratyAkhyAne samatA kRtA / JABERatinintamational Nangionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 750~
Page #752
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [879], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribha sUtrasvarUpa vi01 drIyA prata // 7 // sutrAMka paJcakkhe dahaNaM jIvAjIve ya puNNapAvaM ca / pacakkhAyA jogA sAvajjA tetalimueNaM / / 879 // vyAkhyA-pratyakSAniva dRSTvA devasaMdarzanena, kAn !-jIvAjIvAn puNyapApaM ca pratyAkhyAtA yogAH sAvadhAstetalisute- |neti gAthArthaH // 879 / / gataM niruktidvAraM, samAptA copodUdhAtaniyuktiriti / | atha sUtrasparzikaniyuktyavasaraH, sA ca prAptAvasarA'pi nocyate, yasmAdasati sUtre kasyAsAviti, tatazca sUtrAnugame vakSyAmaH / Aha-yadyevaM kimiti tasyAH khalvihopanyAsaH, ucyate, niyuktimAtrasAmAnyAt, evaM sUtrAnugamo'pyavasaraprApta eva, tatra ca sUtramuccAraNIya, tacca kimbhUtaM , tatra lakSaNagAthA apparagaMthamahatthaM battIsAdosavirahiyaM ca / lakkhaNajuttaM suttaM aDahi ya guNehi uvaveyaM // 880 // byAkhyA-alpagrandhaM ca mahArthaM ceti vigrahaH, 'utpAdavyayadhrauvyayuktaM sadi' tyAdivat, adhikRtasAmAyikasUtravadvA, dvAtriMzadoSavirahitaM yacca, ka ete dvAtriMzaddopAH!, ucyantealiyamuvaghAyajeNayaM nirasthayamavayaM chela duhilaM / nissAramadhiryamUNaM purNarutaM vAhayamajuttaM // 881 // kamabhiSNavaNabhiSaNaM vittibhinnaM ca liMga bhinnaM c|annbhihiympymev ya sabhIvahINa vahiyaM ca // 48 kAlajaticchavidosA samayaviruddhaM ca vayaNamittaM ca / atthAvatIdoso ya hoi asamAMsadoso y||883|| urvamArUbaMgadosA'nidesai padadhasaMghidoso ya / ee u suttadosA battIsaM hoMti NAyavvA // 884 // vyAkhyA-tatra 'anRtam' abhUtodbhAvanaM bhUtanihavazca, abhUtodbhAvana-pradhAnaM kAraNamityAdi, bhUtanihavA-nAstyAtme dIpa anukrama // 37 // CREASCCCC JANEai E mitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra sUtrasparzika-niryukti: prastuyate, sAmAyikasya 32 doSAnAm kathanaM ~ 751~
Page #753
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [884], (40) bhASyaM [151...] prata sUtrAka tyAdi 1, 'upaghAtajanaka' sattvopaghAtajanakaM, yathA vedavihitA hiMsA dharmAyetyAdi 2, varNakramanirdezavat nirarthakamArAdesA|| divat , Ara At es ityete AdezAH, eteSu varNAnAM kramanidarzanamAtra vidyate, na punarabhidheyatayA kazcidarthaH pratIyate, ityevaMbhUtaM nirarthakamabhidhIyate, DityAdivadvA 3, paurvAparyAyogAdapratisambandhArthamapArthakaM, tathA daza dADimAni paDapUpAH kuNDamajAjina palalapiNDaH tvara kITike ! dizamudIcI, sparzanakasya pitA pratisIna ityAdi 4, vacanavighAto'rthavikalpopapattyA chalaM vAkchalAdi, yathA navakambalo devadatta ityAdi 5, drohasvabhAvaM duhilaM, yathA-'yasya buddhirna lipyeta, hatvA sarpamidaM jagat / AkAzamiva paGkena, nAsau pApena yujyate // 1 // kaluSaM vA duhilaM, yena puNyapApayoH samatA's|pAdyate, yathA-'etAvAneva loko'yaM, yAvAnindriyagocaraH' ityAdi , 'niHsAraM' pariphalgu vedavacanavat 7, varNAdibhidarabhyadhikam-adhikaMda, taireva hInam-Unam 9, athavA hetUdAharaNAdhikamadhika, yathA'nityaH zabdoH kRtakatvaprayatnA-] nantarIyakatvAbhyAM ghaTapaTavadityAdi, etAbhyAmeva hInam-UnaM yathA-anityaH zabdo ghaTavat anityaH zabdaH kRtakatvAdityAdi 8-9, zabdArthayoH punarvacanaM punaruktam anyatrAnuvAdAt , arthAdApannasya svazabdena punarvacanaM, tatra zabdapunaruktam-indra | indra iti, arthapunaruktam-indraH zakra iti, arthAdApannasya svazabdena punarvacanaM, yathA-pIno devadatto divA na bhule dhala-18 vAn paTvindriyazca, arthAdApannaM rAtrau bhuta iti, tatra yo brUyAt-divA na bhuGkte rAtrI bhuta iti sa punarutamAha 10,16 'vyAhata' yatra pUrveNa para vihanyate, yathA-'karma cAsti phalaM cAsti, kartA nAsti ca karmaNA' mityAdi 11, 'ayuktam / anupapattikSama, yathA-'teSAM kaTataTabhraSTaigajAnAM madabindubhiH / prAvartata nadI ghorA, hastyazvarathavAhinI // 1 // ityAdi | dIpa anukrama __ JAMERatin hindiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~752~
Page #754
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [-/gAthA-], niyukti: [884], bhASyaM [151...] (40) sUtrasvarUpaM vi01 Avazyaka- hAribha drIyA // 375|| prata sutrAMka 12, 'kramabhinnaM' yatra yathAsaGkhyamanudezo na kriyate, yathA 'sparzanarasanaghrANacakSuHzrotrANAmarthAH sparzarasagandhavarNazabdA' iti vaktavye sparzarUpazabdagandharasA iti brUyAt ityAdi 13, 'vacanabhinnaM' vacanavyatyayaH, yathA vRkSAvetau puSpitAH ityAdi 14, vibhaktibhinnaM vibhaktivyatyayaH, yatheSa vRkSa iti vaktavye eSa vRkSamityAha 15, liGgAbhinnaM liGgavyatyayaH, yatheyaM strIti vaktavye'yaM strItyAha 16, 'anabhihitam' anupadiSTaM svasiddhAnte, yathA saptamaH padArtho dazamaM dravyaM vA vaizepikasya, pradhAnapuruSAbhyAmabhyadhika sAkSyasya, catuHsatyAtirikta zAkyasyetyAdi 17, apadaM padyavidhI padye vidhAtavye'nyacchando'bhidhAnaM, yathA''ryApade vaitAlIyapadAbhidhAnaM 18, 'svabhAvahIna' yadvastunaH svabhAvato'nyathAvacanaM, yathA zIto'gnirmUrtimadAkAzamityAdi 19, 'vyavahitam' antarhitaM, yatra prakRtamutsRjyAprakRtaM vyAsato'bhidhAya punaH prakRtamabhidhIyate, yathA hetukathanamadhikRtya suptiGantapadalakSaNaprapazcamarthazAstraM vA'bhidhAya punarhetuvacanamityAdi 20, kAladoSaH atItAdikAlavyatyayaH, yathA rAmo vanaM prAvizaditi vaktavye vizatItyAha 21, yatidoSaH-asthAnavicchedaH tadakaraNaM vA, |22, 'chavi:' alaGkAravizeSastena zUnyamiti 23, 'samayaviruddhaM ca' svasiddhAntaviruddhaM yathA sAsyAsat kAraNe kArya sada vaizeSikasyetyAdi 24, vacanamA nirhetukaM yatheSTabhUdeze lokamadhyAbhidhAnavat 25, 'ardhApattidoSa' yatrArthAdaniSTApattiH, yathA 'brAhmaNo na hantavya' iti, arthAdabrAhmaNaghAtApattiH 26, 'asamAsadoSaH samAsabyatyayaH, yatra vA samAsavidhau satyasamAsavacanaM, yathA rAjapuruSo'yamityatra tatpuruSa samAse karttavye vizeSaNasamAsakaraNaM bahuvrIhisamAsakaraNaM yadivA asamAsakaraNaM rAjJaH puruSo'yamityAdi 27, 'upamAdoSaH' hInAdhikopamAnAbhidhAnaM, yathA meruH sarpapopamaH, sarSapo dIpa anukrama // 375 // -Ranatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~753~
Page #755
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [- /gAthA-], niyukti: [884], (40) bhASyaM [151...] prata sUtrAka -CCESS merusamo binduH samudropabha ityAdi 28, rUpakadoSaH svarUpAvayavavyatyayaH, yathA parvatarUpAvayavAnAM parvatenAnabhidhAnaM, samudrAva-8 nayavAnAM cAbhidhAnamityAdi 29, 'anirdezadoSaH' yatroddezyapadAnAmekavAkyabhAvo na kriyate, yatheha devadattaH sthA lyAmodanaM pacatIti vaktavye pacatizabdAnabhidhAnaM 30, 'padArthadoSaH' yatra vastuparyAyavAcinaH padasyArthAntaraparikalpanAss-12 zrIyate, yatheha dravyaparyAyavAcinAM sattAdInAM dravyAdarthAntaraparikalpanamulUkasya 31, 'sandhidoSaH' vizliSTasaMhitatvaM vya-18 tyayo veti 32 / ebhirvimuktaM dvAtriMzaddoSarahitaM lakSaNayuktaM sUtraM taditi vAkyazeSaH, dvAtriMzaddoSarahitaM yacca' iti vacanAttacchandanirdezo gamyate // aSTAbhizca guNairupetaM yat talakSaNayuktamiti vartate, te ceme guNAH nihosa" sAraMvantaM ca heu samalaMkiyaM / urvaNIyaM soyAraM ca miya" mahurameva y||885 // vyAkhyA-nirdoSa' doSamuktaM 'sAravat' bahuparyAya, gozabdavatsAmAyikavadvA, anvayavyatirekalakSaNA hetavastAktam , 'ala kRtam' upamAdibhirupetam, 'upanItam' upanayopasaMhRtaM, 'sopacAram' agrAmyAbhidhAnaM, 'mitaM' varNAdiniyatapa-1 rimANaM, 'madhura' zravaNamanoharam / athavA'nye sUtraguNAH appakkharamasaMdira sauravaM vissaomuhaM / atyobhamaNarvajaM ca muttaM savaNNubhAsiyaM // 886 // byAkhyA-'alpAkSaraM' mitAkSaraM, sAmAyikAbhidhAnavat , 'asaMdigdha' saindhavazabdavallavaNaghoTakAdyanekArthasaMzayakAri / na bhavati, 'sAravat' bahuparyAya, 'vizvatomukham' anekamukhaM pratisUtramanuyogacatuSTayAbhidhAnAt , pratimukhamanekArthAbhidhAyakaM vA sAravat, 'astobhaka vaihihakArAdipadacchidrapUraNastobhakazUnyaM, stobhakAH-nipAtAH, 'anavadyam' agA, na dIpa anukrama T VIN indinrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 754~
Page #756
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [886], bhASyaM [151...] (40) sUtrasvarUpa Avazyaka-1 hiMsAbhidhAyaka-'paTU zatAni niyujyante, pazUnAM madhyame'hani / azvamedhasya vacanAnyUnAni pazubhitribhiH // 1 // ityA-1 hAribha- divacanavat , evaMbhUtaM sUtraM sarvajJabhASitamiti / tatazca sUtrAnugamAt sUtre'nugate'navadyamiti nizcite padakachedAnantaraM drIyA sUtrapadanikSepalakSaNaH sUtrAlApakanyAsaH, tataH sUtrasparzaniyuktizcaramAnuyogadvAravihitA nayAzca bhavanti, samakaM caitdnug||376|| cchatIti, Aha ca bhASyakAra:-"suttaM suttANugamo suttAlAvagakaoya nikkhevo / suttapphAsiyanijattI NayA ya samagaM tu | vaccaMti // 1 // " sUtrAnugamAdInAM cAyaM viSayA-sapadacchedaM sUtramabhidhAya avasitaprayojano bhavati sUtrAnugamaH, sUtrAlApakanyAso'pi nAmAdinikSepamAtramevAbhidhAya, sUtrasparzaniyuktistu padArthavigrahavicArapratyavasthAnAdhabhidhAyeti, tacca prAyo nagamAdinayamataviSayamiti vastutastadantarbhAvina eva nayA iti, na caitat svamanISikayocyate, yata Aha bhASyakAra:| "hoi kayattho vottuM sapayaccheyaM surya suyANugamo / suttAlAvayanAso nAmAiNNAsaviNiogaM // 1 // suttaphAsiyanijuttiviniogo sesao payatthAI / pAyaM so ciya negamaNayAimayagoyaro hoi // 2 // " Aha-yadyevamutkamato nikSepadvAre kimiti sUtrAlApakanyAso'bhihita?, ucyate, nikSepasAmAnyAlAghavArthamityalaM prasaGgena / evaM vineyajanAnugrahAyAnugamAdInAM prasaGgato viSayavibhAgaH pradarzitaH, adhunA prakRtaM prastumaH, tatra sUtraM sUtrAnugame satyuccAraNIyaM, tacca paJcanamaskArapUrvaka tasyAzeSazrutaskandhAntargatatvAt, ato'sAveva sUtrAdau vyAkhyeyaH, sarvasUtrAditvAt , sarvasammatasUtrAdivat , sUtrAditvaM cAsya sUtrAdau vyAkhyAyamAnatvAt , niyuktikRtopanyastatvAd, anye tu vyAcakSate maGgalatvAdevAyaM sUtrAdau vyAkhyAyata iti, tathAhi-trividhaM maGgalam-Adau madhye'vasAne ca, tatrA''dimaGgalArtha nandI anukrama [1] // 376 // binataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mU. (1) namo arihaMtANaM, namo siddhANaM, namo AyariyANaM, namo uvajjhAyANaM, namo loe savvasAhaNaM eso paMca namukkAro, savva pAvappaNAsaNo, maMgalANaM ca savvesi, paDhamaM havai maMgalaM ...mUlasUtra - (1) "namaskAra sUtra" hamane pUjyapAda AcArya sAgarAnaMdasUrIzvarajI saMpAdita "AgamamaMjuSA" pRSTha-1205 ke AdhAra se yahAM likhA hai| ~ 755~
Page #757
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], (40) niyukti: [886], bhASyaM [151...] prata sUtrAka vyAkhyAtA, madhyamaGgalArtha tu tIrthakarAdiguNAbhidhAyakaH 'tirthakareM' ityAdi gAthAsamUhaH, namaskArastvavasAnamaGgalArtha iti, etaccAyukta, zAstrasyAparisamAptatvAdavasAnatvAnupapatteH, na cA''dimaGgalatvamapyasya yujyate, tasya kRtatvAt , kRtakaraNe cAnavasthAprasaGgAt , alaM pA parabuddhimAndyapradazenena, naiSa satAM nyAyaH, sarvathA guruvacanAd yathA'vadhArita tattvArthameva pratipAdayAmaH / sUtrAdizca namaskAraH, atastameva prAg vyAkhyAya sUtraM vyAkhyAsyAmaH, sa cotpattyAdhanuyogadvArAnusArato vyAkhyeyaH, tatra namaskAraniyuktiprastAvinImimAmAha gAthAM niyuktikAraH utpattI (1) nikkhevo (2) payaM (3) payattho (4) parUvaNA (5) vatthu (6) / akheca (7) pasiddhi (8) kamo (9)paoyaNaphalaM nmokaaro|| 887 // vyAkhyA-utpAdanam utpattiH, prasUtiH unmAda ityarthaH, so'sya namaskArasya nayAnusAratazcintyaH, tathA nikSepaNa nikSepo gyAsa ityarthaH, sa cAsya kAryaH, padyate'neneti padaM tacca nAbhikAdi, taccAsya vAcyaM, tathA 'padArthaH' padasyArthaH4 padArthaH, sa ca vAcyA, tasya ca nirdezaH sadAdyanuyogadvAraviSayatvAta, prakarSeNa rUpaNA-prarUpaNA kAryeti, vasantyasmin guNA iti vastu tadaha vAcyam, AkSepaNam AkSepaH AzaGketyarthaH, sA ca kAryA, prasiddhiH tatparihArarUpA vAcyeti, kramaH ahaMdAdirabhidheyaH, 'prayojanaM tadviSayameva, athavA yena prayuktaH pravartate tatprayojanam-apavargAkhyaM, tathA 'phala' tacca kiyA-18 |'nantarabhAvi svargAdikam, anye tu vyatyayena prayojanaphalayorarthapratipAdayanti, namaskAraH(9500 granthAgraM ) khalvebhidvArazcintya iti gAthAsamudAyArthaH // 887 // 'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyamAnityotpattidvAranirUpaNAyA''ha niyuktikAra: dIpa anukrama [1] I AMERatina NMEnaryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra namaskAra niyukti: prastuyate ~756~
Page #758
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha // 377 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryukti: [888], utpannA'Nuppanno ittha nayA''inigamassa'Nuppanno / sesANaM uppanno jai kasto ?, tivihasAmittA // 888 // byAkhyA--utpannazcAMsAvanutpannazca sa iti samAnAdhikaraNaH ktena naJviziSTenAnaJ ( pA- 2 - 1 - 6 ) kRtAkRtAdiva - yAdutpannAnutpannaH syAdvAdina eva evaMprakAraH samAso yujyate, nAnyasyaikAntavAdinaH, ekatraikadA parasparaviruddhadharmAnabhyupagamAt, Aha-- syAdvAdino'pi kathamekatraikadA parasparaviruddhadharmAdhyAsa iti, ucyate, 'ettha Naya'tti atra nayAH pravartante, te ca naigamAdayaH sapta, naigamo'pi dvibhedaH - sarvasaGgrAhI dezasaGgrAhI ca, tatrAdinaigamasya sAmAnyamAtrAvalambitvAt tasya | cotpAdavyayarahitatvAnnamaskArasyApi tadantargatatvAdanutpannaH, 'sesANaM uppaNNo 'ti zeSAH - vizeSagrAhiNasteSAM zeSANAM vizepagrAhitvAt tasya cotpAdavyayavattvAt utpAdavyayazUnyasya vAndhyeyAdivadavastutvAt namaskArasya ca vastutvAdutpanna iti, Aha- zeSAH saGgrahAdayaH, saGgrahasya ca vizeSagrAhitvaM nAstIti, ucyate, tasyAdinaigama evAntarbhAvAnna doSa iti, ata: zeSANAmutpannaH, 'jai katto'tti yadyutpannaH kutaH iti, Aha- 'tiviha- sAmittA' trividhaM ca tat svAmitvaM ceti samAsaH, tasmAtrividhasvAmitvAt-trividhasvAmibhAvAt trividhakAraNAdityarthaH / Aha-evamapyekatraikadA parasparaviruddhadharmAdhyAsadoSastadavastha eva, na, azeSavastuna eva tattvataH sAmAnyavizeSAtmakatvAt, sAmAnyadharmaiH sattvAdibhiranutpAdAd vizeSadharmaiH saMsthAnAnupUrvyAdibhirutpAdAd, vijRmbhitaM cAtra bhASyakRtA tattu nocyate granthavistarabhayAd, gamanikAmAtramevaitaditi gAthArthaH 888 yaduktaM- 'trividhasvAmitvAditi, tat trividhasvAmitvamupadarzayannAha samuTThANa 1 vAghaNA 2 laDio 3 paDhame nayattie tivihaM / ujjusuya paDhamavajraM sesanayA laddhimicchati // 889 // Education intimation adhyayana [ - ], Forsy bhASyaM [151...] ~757~ namaskAra0 vi0 1 // 377 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ibrary.org
Page #759
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [889], bhASyaM [151...] (40) 4 PD9 prata sUtrAka vyAkhyA-samutthAnato vAcanAto labdhitazca namaskAraH samutpadyata iti vAkyazeSaH, samyak saGga prazastaM votthAna samutthAnaM tannimittaM namaskArasya, kasya samutthAnam, anyasyAzrutatvAttadAdhArabhUtatvAt pratyAsannatvAd dehasyaiva gRhyate iti, yuktaM ca dehasamutthAnaM namaskArakAraNaM, tadbhAvabhAvitvAnyathA'nupapatteriti, ataH samutthAnataH 1, vAcana vAcanA-parataH | zravaNam adhigama upadeza ityanarthAntaraM, sA ca namaskArakAraNaM, tadbhAvabhAvitvAdeveti, ato vAcanAtaH 2, labdhiH -tadAvaraNakarmakSayopazamalakSaNA, sA ca kAraNaM, tadbhAvabhAvitvAdeva, ato labdhitazca 3, padAntaprayuktazcazabdo nayApekSayA trayANAmapi prAdhAnyakhyApanArthaH / ata evAha-paDhame Nayattie tiviha'ti prathame nayatrika'zuddhanegamasAhavyavahArAkhye vicAyeM samutthAnAdi trividhaM namaskArakAraNamiti, Aha-prathame nayatrike'zuddhanagamasanahI kathaM trividhaM kAraNamicchataH, tayoH sAmAnyamAtrAvalambitvAda, ucyate, 'Adinegamassa'Nuppanna' ityatreva prathamAnayatrikAt tayorutkalitatvAnna doSaH, 'ujjusuyapaDhamavajaMti' RjusUtraH prathamavarja-samutthAnAkhyakAraNazUnyaM kAraNadvayamevecchati, samutthAnasya vyabhicAritvAt, tadbhAve'pi vAcanAlabdhizUnyasyAsambhavAta, 'sesa nayA laddhimicchati'tti zeSanayAH-zabdAdayo labdhimeva ekA kAraNamicchanti, vAcanAyA api vyabhicAritvAt, tathAhi-satyAmapi vAcanAyo labdhirahitasya gurukarmaNo'bhavyasya vA naivotpadyate namaskAraH, tasyAM satyAmevotpadyate, tato'sAdhAraNatvAtsava kAraNamiti gAthArthaH // 889 ||dvaarm 1 // idAnIM nikSepaH, sa ca caturdhA-nAmanamaskAraH sthApanAnamaskAraH dravyanamaskAraH bhAvanamaskArazca, nAmasthApane sugame, jJabhavyaza|rIrAtiriktadravyanamaskArAbhidhitsayA''ha dIpa anukrama JABERatinintamational Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: dravyanamaskArasya vyAkhyAnaM ~ 758~
Page #760
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [890], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka Avazyaka- nihAi davvabhAvovauttujaM kuja saMmadihI u|(muuldaar 2)nevAiaM payaM (mU03) davabhAvasaMkoaNapayattho 890 nArakamara0 hAribha- vyAkhyA-nivAdivyanamaskAraH, namaskAranamaskAravatoravyatirekAt, AdizabdAt dravyArthoM vA yo mantradevatA-1 vi01 drIyA dyArAdhanAdAviti, estha dabanamokkAre udAharaNaM-vasaMtapure Nayare jiyasattU rAyA, dhAriNIsahio oloyaNaM karei, damaga-4 1378 // pAsaNaM, aNukaMpAe naisarisA rAyANotti bhaNai devI, raNNA ANAvio, kayAlaMkAro diNNavatyo tehiM uvaNIo, soya kacchrae gahiellao, bhAsura olaggAvijai, kAlaMtareNa rAyANae se rajaM diNNaM, pecchai daMDabhaDabhoie devyaayynnpuuyaao| karemANe, so ciMtei - ahaM kassa karemi?, raNNo AyayaNaM karemi, teNa deulaM kayaM, tattha raNNo devIe ya paDimA kayA, paDimApavese ANIyANi pucchaMti, sAhai, tuTTho rAyA sakArei, so tirsajhaM accei, paDiyaraNaM, tujheNa rAiNA se sabaDhANagANi diNNANi, annayA rAyA daMDayattAe gao taM sarvateurahANesu ThaveUNaM, tattha ya aMteuriyAo niroha asahamANio taM ceva uvacaraMti, so necchai, tAhe tAo bhattagaM necchaMti, pacchA saNiyaM paviThTho, viTTAlio ya, rAyA Agao, siDhe vinnaasio| annadravyanamaskAre udAharaNam-vasantapure nagare jitazatrU rAjA, dhAraNIsahito'valokana karoti, damakadarzanam , anukampayA nadIsadRzA rAjAna iti bhaNati devI, rAjJA''nItaH, kRtAlaGkAro dattavastrastaH upanItaH, sa cakacchA gRhItaH, bhAsvaramavalagyate, kAlAntareNa rAjJA tasmai rAjyaM dattaM, daNDabhaTabhojikAn / // 378 // | devatAyatanapUjAH kurvataH prekSate, sa cintayati-aI kasya karomi !, rAjJa ASatanaM karomi, tena devakulaM kRtaM, tantra rAjJo dekhyAca pratimA kRtA, pratimApraveze AnIte pRcchataH, kathayati, tuSTo rAjA satkArayati, sa trisandhyamarcavati, praticaraNaM, tuSTena rAjJA tasmai sarvasthAnAni dattAni, anyadA rAjA daNDayAtrAya gataH taM sarveSvantaHpurasthAneSu sthApayitvA, tatra cAntaHpuryaH nirodhamasahamAnAstamevopacaranti, sa necchati, tadA tA bhaktaM necchanti, pazcAt zanaiH praviSTaH, vinaSThazca, rAjA AgataH, ziSTe vinAzitaH / * nedaM pra0 dIpa OM45454 anukrama [1] Tangibraryam muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 759~
Page #761
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [890], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka 606 rAyasthANIo titthayaro, aMteuratthANIyA chakkAyA, ahavANa chakkAyA kiMtu saMkAdao padA, mA seNiyAdINavi davanamokAro bhavissai, damagatthANiyA sAhU, kacchUlasthANIya micchattaM, bhAsuratthANIyaM sammattaM, DaMDo vinivAo saMsAre, esa dabanamokAro / bhAvovauttu jaM kuja sammaddiDI u' noAgamato bhAvanamaskAraH 'yat kuryAt yat karoti zabdakiyAdi samyagdRSTireveti, atra ca nAmAdinikSepANAM yo nayo yaM nikSepamicchati tadetadvizeSAvazyakAdAzaGkAparihArasahitaM vijJeyam, iha tuandhavistarabhayAdalpamativineyajanAnugrahArthaM ca noktamiti // dvaarN||pddvaarmdhunaa-pdyte'neneti padaM, taca paJcadhA-nAmika naipAtikam aupasargikam AkhyAtikaM mizraM ceti, tatrAzva iti nAmikaM, khalviti naipAtikaM, parItyaupasargika, dhAvatItyAkhyAtikaM, saMyata iti mizra, evaM nAmikAdipaJcaprakArapadasambhave satyAha-'nevAiyaM parya' ti nipatatyarhadAdipadAdiparyantepviti nipAtaH, nipAtAdAgataM tena vA nirvRttaM sa eva vA svArthikapratyayavidhAnAt naipAtikamiti, tatra || nama' iti naipAtikaM pdN||dvaarm // padArthadvAramadhunA-tatra gAthAvayavaH 'dababhAvasaMkoyaNapayatyo tinama ityetat pUjArthaNama prahatve' dhAtuH 'uNAdayo bahula' (pA03-3-1) mityasun, namo'rhadbhayaH, sa ca dravyabhAvasaGkocanalakSaNa iti, tatra dravyasaMkocana karaziraHpAdAdisaGkocA, bhAvasaGkocanaM vizuddhasya manaso niyogaH, dravyabhAvasaGkocanapradhAnaH padAthoM dravyabhAva|| saGkocanapadArtha, zAkapArthivAderAkRtigaNatvAt pradhAnapadalopaH, atraca bhaGgacatuSTayaM-dravyasaGkoco na bhAvasakoca ityekA, yathA pAlakasya, bhAvasaGkoco na dravyasaGkoca ityanuttaradevAnAM dvitIyaH, dravyabhAvayoH saGkoca iti zAmbasya tRtIyaH, na rAjasthAnIyastIrthakara, anta:purasthAnIyAH paTU kAyAH, athavA na SaT kAyAH kiMtu zAdIni padAni, mA zreNikAdInAmapi gyanamaskAro bhuud|| damakakhAnIyAH sAdhavA, kAlU sthAnIyaM mithyAtvaM, bhAsvarasthAnIyaM samyaktvaM, daNDo vinipAtaH saMsAre, eSa dravyanamaskArA' yajanAnu0pra0 dIpa anukrama [1] JABERatinintamational Oniorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 760~
Page #762
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [890], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka dravyasaGkoco na bhAvasaGkoca iti zUnyaH / iha ca bhAvasaGkocaH pradhAno dravyasaGkoco'pi tacchuddhinimitta iti gAthArthaH | hAribha-ST 1 890 // dvAraM // prarUpaNAdvArapratipAdanAyA''ha vi01 drIyA duvihA parUvaNA chappayA ya 1 navahA ya 2 chappayA innmo| // 379 // kiM 1 kassa 2 keNa ca 3 kahiM 4 kiciraM 5 kaiviho va 6 bhave // 891 // vyAkhyA-'dvividhA' dviprakArA prakRSTA-adhAnA pragatA vA rUpaNA-varNanA prarUpaNeti, dvaividhyaM darzayati-paTpadA ca navadhA ca-navaprakArA navapadA cetyarthaH, cazabdAt paJcapadA ca, tatra 'chappayA iNamo' SaTpadeyaM SaTpadA idAnI vA, kiM] kasya ! kena vAkavA? kiyaciraM! katividho vA bhavennamaskAra iti gAthAsamudAyArthaH // 891 // tatrA''dyadvArAvayavArthAbhidhitsayA''hakiM? jIvo tappariNao (dA01) pubdhapaDivannaou jiivaannN| jIvassa va jIvANa va paDuca paDivajamANaM tu||892|| vyAkhyA-kiMzabdaH kSepapraznanapuMsakavyAkaraNeSu, tatreha prazne, ayaM ca prAkRte'liGgaH sarvanAmanapuMsakanirdezaH sarvaliGgaiH 4|| saha yathAyogamabhisambadhyate, kiM sAmAyika ? ko namaskAraH, tatra naigamAdyazuddhanayamatamadhikRtyAjIvAdivyudAsenAha-IN |jIvo nAjIvaH, sa ca saGgrahanayApekSayA mA bhUdaviziSTaH skandhaH, yathA''hustanmatAvalambinaH-puruSa evedaM sarva yadbhUtaM / // 379 // pAyaca bhAvyam, utAmRtatvasyezAno yadannenAtirohatI'tyAdi, tathA tannayavizeSApekSayaiva mA bhUdavizepo grAma ityato no-16 skandho nogrAma iti vAkyazeSaH, sarvAstikAyamayaH skandhaH, taddezo jIvaH, sa caikadezatvAt skandho na bhavati, anekaska RSSC% dIpa anukrama CAGAR [1] Trainrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 761~
Page #763
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [892], bhASyaM [151...] (40) dhApatteH, askandho'pi na bhavati, skandhAbhAvaprasaGgAda, anabhilApyo'pi na bhavati, vastuvizeSatvAta, tasmAnoskandhaH, skandhaikadeza ityarthaH, skandhadezavizeSArthadyotako nozabdaH, evaM nogrAmo'pi bhAvanIyaH, navaraM grAmaH-caturdazabhUtagrAmasamu-13 dAyaH, yathoktam-"egidiya suhumiyarA sanniyarapaNiMdiyA sabiticaU / pajjattApajattA bhedeNaM codasaggAmA // 1 // " alaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH-sAmAnyenAzuddhanayAnAM jIvastajjJAnalabdhiyukto yogyo vA namaskAraH, zabdAdizuddhanayamataM tvadhidAkratyAha-tapariNao' jIva iti vartate, sa hi namaskArapariNAmapariNata eva namaskAro nApariNata ityrthH| ekatvAnekatva-15 cintAyAM tu naigamasya saGgrahavyavahArAntargatatvAt saGgrahAdibhireva vicAraH, tatra saGgrahasya namaskArajAtimAtrApekSatvAdeko namaskAraH, vyavahArasya vyavahAraparatvAd bahavo namaskArAH, RjusUtrAdInAM vartamAnamAtragrAhitvAd bahava evopayuktAzceti samAsArthaH, vyAsArthoM vizeSAvazyakAdavaseyaH, kimitidvAraM gataM / sAmprataM kasya ? iti dvAram, iha ca prAkpratipannaprati-I padyamAnakAGgIkaraNato'bhISTamartha nirUpayannAha-'puvapaDivannao u jIvANa' ityAdi, prakRtacintAyAmiha pUrvapratipanna eva yadA'dhikriyate tadA vyavahAranayamatamAzritya jIvAnAM jIvasvAmika ityarthaH, pratipadyamAnaM tu pratItya jIvasya jIvAnAM (vA) ityakSaragamanikA, bhAvArthastu nayaizcintyate-yasmAnnamaskAryanamaskadvayAdhInaM namaskArakaraNaM, tatra naigamavyavahAramataM namaskAryasya namaskAraH, na kartuH, yadyapi namaskArakriyAniSpAdakaH kartA tathA'pi nAsau tasya, svayamanupayujyamAnatvAt, yatibhikSAvata, tathAhi-na dAturbhikSA niSpAdakasya, api tu bhikSobhikSeti pratItam, atra ca sambandhavizeSApekSAvazaprApitA ekendriyAH sUkSmetarAH saMjJItarAH paJcendriyAH sdvitricnusskaaH| paryAzAparyAptabhedena caturdaza mAmAH // 1 // * kSavivakSAvA. pra. anukrama [1] jandiararyan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~762~
Page #764
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [892], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka Avazyaka- aSTau bhaGgA bhavanti, tadyathA-jIvasya 1 ajIvasya 2 jIvAnAM 3 ajIvAnAM 4 jIvasya cAjIvasya ca 5 jIvasya cAjI-1 namaskAra. hAribha- vAnAM ca 6 jIvAnAmajIvasya ca 7 jIvAnAmajIvAnAM ca 8, atrodAharaNAni-"jIvassa so jiNassa va ajIvassa u jidrIyA gidapaDimAe / jIvANa jatINaM piva ajjIvANaM tu paDimANaM ||1||jiivssaajiivss ya jaiNo vivassa cegao samayaM / jIvahassAjIvANa ya jaiNo paDimANa cegasthaM // 2 // jIvANamajIvassa ya jaINa vivassa cegao samayaM / jIvANamajIvANa ya jaINa paDimANa cegatthaM // 3 // " sahamataM tu namaHsAmAnyamAnaM tatsvAmimAtrasya ca vastuno jIvo nama iti ca tulyAdhikaraNam, abhedaparamArthatvAt tasya, kazcittu zuddhataraH pUjyajIvapUjakajIvasambandhAjIvasyaiva namaskAra ityekaM bhajhaM pratipadyate, RjusUtramataM tu namaskArasya jJAnakriyAzabdarUpatvAt teSAM ca karturanarthAntaratvAt kartRsvAmika eva, zabdAdimatamapIdameva, kevalamupayuktakartRsvAmiko'sI, tasya jJAnamAtratvAt jJAnamAtratA cAsyopayogAdeva phalaprApteH, zabdakriyAvyabhicArAta, ekatvAnekatvavicArastu naigamAdinayApekSayA pUrvavadAyojanIya iti gaathaarthH|| 892 / / kasyeti gataM, kena?|| ityadhunA nirUpyate-kena sAdhanena sAdhyate namaskAraH, tatreya gAthAnANAvaraNijassa ya dasaNamohassataha khaovasame / (dA03)jIvamajIve aTThasa bhaMgeu hoi sabbattha / / 89 8 0 // jIvasya sa jinasyaiva ajIvasya tu jinendrapratimAyAH / jIvAnAM yattInAmapi ajIvAnAM tu pratimAnAm // 1 // jIvasthAjIvasya ca yatevimyasya cakataH samakam / jIvasAjIvAnAM ca yateH pratimAno caikatra ||1||jiivaanaamjiivkh ca yatInA dimAkha caikataH samakam / jIvAnAmajIvAnAM ca yatInAM pratimAnAM caikA // 3 // CSCCCCRes dIpa anukrama [1] wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 763~
Page #765
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [893], bhASyaM [151...] (40) vyAkhyA jJAnAvaraNIyasya' iti sAmAnyazabde'pi matizrutajJAnAvaraNIyaM gRhyate, matizrutajJAnAntargatasyAt tasya, tathA samyagardazanasAhacaryAjjJAnasya darzanamohanIyasya ca kSayopazamena sAdhyate, prAkRtazailyA tRtIyAnirdezo draSTavyaH, tasya cAvaraNasya vividhAni spardhakAni bhavanti-sarvopaghAtIni dezopaghAtIni ca, tatra sarveSu sarvaghAtiSUdghAtiteSu dezopaghA-1 tinAM ca pratisamayaM vizuyapekSaM bhAgairanantaiH kSayamupagacchabhirvimucyamAnaH krameNa prathamamakSaraM labhate, evamekaikavarNaprAptyA samastanamaskAramiti, kSayopazamasvarUpaM pUrvavad / gataM keneti dvAraM, kasminnityadhunA, tatra kasminniti saptamyadhikaraNe, a|dhikaraNaM cAdhAraH, sa ca caturbhedaH, tadyathA-vyApakaH taiaupazleSika: sAmIpyako vaiSayikazca, tatra vyApakaH tileSu tailam, aupazleSikA-kaTe Aste, sAmIpya kaH-gaGgAyAM ghoSaH, vaiSayikaH-rUpe cakSuH, tatrAdyo'bhyantaraH, zeSA bAhyAH, tatra naigamavyavahArau bAhyamicchataH, tanmatAnuvAdi ca sAkSAdidaM gAthAzakalaM-'jIvamajIvetyAdi jIvamajIva iti prAkRtalyA'nusvA rasyAbhUtasyaivAgamaH, tattvatastu jIve ajIve ityAdyaSTasu bhaGgeSu bhavati sarvatreti bhAvanA, namaskAro hi jIvaguNatvAjIvaH, sa 4 ca yadA gajendrAdau tadA jIve, yadA kaTAdau tadA'jIve, yadobhayA''tmake tadAjIvAjIvayoH, evamekavacanabahuvacanabhedA-12 daSTau bhaGgAH prAguktA eva yojyaa| Aha-pUjyasya namaskAra iti naigamavyavahArau, sa eva ca kimityAdhAro na bhavati ? yena pRthagiSyate, ucyate, nAvazyaM svena svAtmanyeva bhavitavyam, anyatrApi bhAvAt , yathA devadattasya dhAnya kSetra iti, tuzabdAcchepanayAkSepaH kRtaH, saMkSepato dazyate-tatra saJcaho'bhedaparamArthatvAt kazcidvastumAtre abhIcchati, kazcittaddhamatvAjIva iti, RjusUtrastu jIvaguNatvAjjIva eva manyate, Aha-RjusUtro'nyAdhAramapIcchatyeva, 'AkAze vasatI ti vacanAdU, ucyate, anukrama [1] CAMEaurat SLAndionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 764~
Page #766
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [893], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka dravyavivakSAyAmevaM na guNavivakSAyAmiti, zabdAdayastUpayukta jJAnarUpe jIva evecchanti nAnyatra, navA zabdakriyArUpamiti hAribha vi01 da gAthArthaH // 893 // kasminniti dvAramuktaM, sAmprataM kiyacciramasau bhavatIti nirUpyate, tatreyaM gAthAdrIyA uvaoga paDucaMtomuhutta laddhIi hoi u jahanno / ukkosaTii chAvahi sAgarA (dA05)'rihAi pNcviho||894|| // 38 // vyAkhyA-upayogaM pratItya antarmuhUrta sthitiriti sambadhyate jaghanyataH utkRSTatazca, 'laddhIe hoi u jahanno' labdhezca kSayopazamasya ca bhavati tu jaghanyA sthitirantarmuhUrta eva, utkRSTasthitilabdheH SaTSaSTisAgaropamANi, samyaktvakAla ityarthaH, eka jIvaM pratItyaiSA, nAnAjIvAna punaradhikRtyopayogApekSayA jaghanyenotkRSTatazca sa eva, landhitazca srvkaalmitidvaarm|| katividho vA ? ityasya praznasya nirvacanArthoM gAthAvayavaH-'arihAi paMcaviho'tti arhasiddhAcAryopAdhyAyasAdhupadAdisa|nnipAtAt paJcavidhArthasambandhAt ahaMdAdipaJcavidha ityanena cArthAntareNa vastusthityA namaHpadasyAbhisambandhamAheti gAthArthaH / dii| 894 // dvAram // gatA SaTpadaprarUpaNeti, sAmprataM navapadAyA avasaraH, tatreyaM gAthA saMtapayaparUvaNayA 1davvapamANaMca 2 khitta3 phusaNA ya4 kAlo a5aMtaraM bhAgabhAva 8 appApahuMceva 9 | vyAkhyA-sat iti sadbhUtaM vidyamAnArthamityarthaH, sacca tatpadaM ca satpadaM tasya prarUpaNA satpadanarUpaNA, kAryeti vAkya // 38 // zeSaH, yatazca namaskAro jIvadravyAdabhinna ityato dravyapramANaM ca vaktavyaM, kiyanti namaskAravanti jIvadravyANi ?, tathA kSetram' iti kiyati kSetre namaskAraH, evaM sparzanA ca kAlazca antaraM ca vaktavyaM, tathA bhAga iti namaskAravantaH zeSa-16) 6 anukrama [1] Aanasarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 765~
Page #767
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [895], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka jIvAnAM katithe bhAge vartanta iti, 'bhAve' tti kasmin bhAve ? 'appAbahuM ceva' tti alpabahutvaM ca vaktavyaM, prAkpratipa-13 napratipadyamAnakApekSayeti samAsArthaH // 895 // vyAsArthastu pratidvAraM vakSyate, tatrAdyadvArAbhidhitsayA''hasaMtapayaM pahivanne paDivajjate a maggaNaMgaisuM / iMdia 2 kAe 3 vee 4 joe a5 kasAya 6 lesAsu 7 // 893 // sammatta 8 nANa 9 desaNa 10 saMjaya 11 uvaogaoa 12 AhAre 13 // bhAsaga 14 paritta 15 pajjatta 16 suhame 17 sannI a18 bhava 19 carame 20 // 897 // | vyAkhyA-idaM gAthAdvayaM pIThikAyAM vyAkhyAtatvAnna vitriyate / dvAram / anuktadvAratrayAvayavArthapratipAdanAyAha paliAsaMkhijahame paDivanno huna (dA02) khittlogss|sttsu caudasabhAgesu huja (dA03)phusaNAvi emeva | vyAkhyA-'paliyAsaMkhejjaime paDivanno hoja' ti iyaM bhAvanA-sUkSmakSetrapalyopamasyAsaGkhyeyatame bhAge yAvantaH pradezA etAvanto namaskArapratipannA iti||dvaarm // khittalogassa sattasu codasabhAgesu hoja' tti gatArtha, navaramadholoke 8 paJcasviti ||dvaarm // 'phusaNAvi emeva tti navaraM paryantavartino'pi pradezAn spRzatIti bhedenAbhidhAnamiti gaathaarthH||898 dvAraM // kAladvArAvayavArthavyAcikhyAsayA''haegaM paDucca hiDA taheca nANAjiANa sabbaddhA (dAraM 5) / aMtara paDucca eNaM jahannamatomuhuttaM tu // 899 // vyAkhyA-eka jIvaM pratItyAdhastAt SaTUpadaprarUpaNAyAM yathA kAla uktastathaiva jJAtavyaH, nAnAjIvAnapyadhikRtya tathaiva, dIpa anukrama [1] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 766~
Page #768
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [899], bhASyaM [151...] (40) 2- 4-54- 2 Avazyaka- yata Aha-taheva nANAjIvANa sabaddhA bhANiyabA' kAkA niiyte||dvaarm // aMtara paDucca egaM jahannamantomuhuttaM tu kaNThyaM, namaskAra hAribha- navaraM pratItyazabdasya vyavahito yogaH, eka pratItyaivamiti gAthArthaH // 899 // se vi01 drIyA ukoseNaM ceyaM addhApariaDao u desuunno|nnaannaajiivennsthi u (dvAraMda)bhAve ya bhave khaovasame (dvaarN8)||10|| // 382 // | vyAkhyA-ukoseNaM ceyaM, tameva darzayati-'addhApariyaTTao u desUNo NANAjIve Nathi u' nAnAjIvAna pratItya nAstyantaraM, sadA'vyavacchinnatvAt tasya // dvaarN| 'bhAve ya bhave khaovasameM tti, prAcuryamaGgIkRtyaitaduktam , anyathA kSAyikaupazamikayorapyeke vadanti, kSAyike yathA-zreNikAdInAm , aupazamike zreNyantargatAnAmiti, yathAsaGkhyaM ca bhAgadvArAvayavArthAnabhidhAnamadoSAyaiva, vicitratvAt sUtragateriti gAthArthaH // 890 // dvAraM / bhAgadvAraM vyAcikhyAsurAha jIvANa'NatabhAgo paDivaNNo sesagA arNataguNA (dvaarN)| vatthu tarihaMtAi paJca bhave tesimo heU // 10 // vyAkhyA-jIvANaNantabhAgo paDivaNNe sesagA apaDivanagA aNaMtaguNatti // dvAram / / alpabahutvadvAraM yathA pIThikAyAM kA matijJAnAdhikAra iti / sAmprataM cazabdAkSiptaM paJcavidhaprarUpaNAmanabhidhAya pazcArthena vastudvAranirUpaNAyedamAha-'vastu' iti vastu dravyaM dalikaM yogyamahamityanAntaraM, vastu namaskArAho ahaMdAdayaH paJcaiva bhavanti, teSAM vastutvena nmskaaraa-||382|| hai tve'yaM hetuH-vakSyamANalakSaNa iti gAthArthaH // 901 // adhunA cazabdasUcitAM paJcavidhAM prarUpaNAM pratipAdayabAha ArovaNA ya bhayaMNA pucchA taha dAyaNA ya nijavaNA / namukAra'namukAre noAijueM va navahA vA // 902 // vyAkhyA-AropaNA ca bhajanA pRcchA tathA 'dAyanA' darzanA dApanA vA, niryApanA, tatra kiM jIva eva namaskAra! 62 anukrama [1] amitrayon muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~767~
Page #769
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [902], bhASyaM [151...] (40) k9 prata sUtrAka AhosvinnamaskAra eva jIvaH ? ityevaM parasparAvadhAraNam AropaNA, tathA jIva eva namaskAra ityuttarapadAvadhAraNam 1, ajIvAdyavacchidya jIva eva namaskAro'vadhAyate, jIvastvanavadhAritaH, namaskAro vA syAdanamaskArovA, epA ekapadavyabhicArAzajanA 2, kiMviziSTo jIvo namaskAraH? kiMviziSTastvanamaskAra iti pRcchA 3, anna prativyAkaraNa daapnaa| namaskArapariNataH jIvo namaskAro nApariNata iti 4, niryApanA tveSa eva namaskAraparyAyapariNato jIvo namaskAraH, namaskAro'pi jIvapariNAma eva nAjIvapariNAma iti, etaduktaM bhavati-dApanA praznArdhavyAkhyAnaM niryApanA tu tasyaiva nigamanamiti, athaveyamanyA caturvidhA prarUpaNeti, yata Aha-'namokAra'namokAre NoAdijue va NavadhA vA tatra prakaAtyakAranokArobhayaniSedhasamAzrayAcAturvidhyaM, prakRtiH-svabhAvaH zuddhatA yathA namaskAra iti, sa eva najA sambandhAdakA-IN rayuktaH anamaskAraH, sa eva nozabdopapade nonamaskAraH, ubhayaniSedhAttu noanamaskAra iti, tatra namaskArastatpariNato jIvaH, anamaskArastvapariNato labdhizUnyaH anyo cA, 'noAijue vatti noAdiyukto vA namaskAraH anamaskArazca, anena bhaGgakaddhayAkSepo veditavyaH, nozabdenA''diyukto yasya namaskArasyetarasya cetyakSaragamanikA, tatra nonamaskAro vivakSayA namaskAradezaH anamaskAro vA, dezasarvaniSedhaparatvAnnozabdasya, noanamaskAro'pi anamaskAradezo vA namaskAro vA, dezasarvaniSedhatvAdeva, eSA caturvidhA, naigamAdinayAbhyupagamastvasyAH pUrvoktAnusAreNa pradarzanIyA, 'navadhA ve' ti| prAguktA pazcavidhA iyaM caturvidhA ca saGkalitA satI navavidhA prarUpaNA prakArAntarato draSTavyeti gAthArthaH // 902 // prarUpaNAdvAraM gatam, idAnIM niHzeSamiti, sAmprataM 'vatthu ta'rahatAI paMca bhave tesimo heu' tti gAthAzakalopanyastamavasa dIpa anukrama 444 antaintml ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~768~
Page #770
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha drIyA // 383 // Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryukti: [902], adhyayana [ - ], rAyAtaM ca vastudvAraM vistarato vyAkhyAyata iti, tatrAnantaroktaM gAthAzakalaM vyAkhyAtameva, navaraM tatra yaduktaM 'teSAM vastu namaskAra0 tve'yaM hetu' riti, sa khalvidAnIM heturucyate, tatreyaM gAthA * vi0 1 magge 1 aviSpaNAso 2 AyAre 3 viNayayA 4 sahAyattaM 5 | paMcavihanamukAraM karemi eehiM hekahiM // 903 // bhASyaM [ 151...] vyAkhyA - mArgaH avipraNAzaH AcAraH vinayatA sahAyatvam arhadAdInAM namaskArAItve ete hetavaH, yadAha-paJcavidhanamaskAraM karomi ebhirhetubhiriti gAthAsamAsArthaH // iyamatra bhAvanA- arhatAM namaskArArhatve mArgaH samyagdarzanAdilakSaNo hetuH yasmAdasau taiH pradarzitastasmAcca muktiH, tatazca pAramparyeNa muktihetutvAt pUjyAsta iti / siddhAnAM tu namaskA rAhatve'vipraNAzaH, zAzvatatvaM hetuH tathAhi tadavipraNAzamavagamya prANinaH saMsAravaimukhyena mokSAya ghaTante / AcAryANAM tu namaskArAItve AcAra eva hetu:, tathAhi tAnAcAravata AcArAkhyApakAMzca prApya prANina AcAraparijJAnAnuSThAnAya bhavanti / upAdhyAyAnAM tu namaskArArhatve vinayo hetuH, yatastAn svayaM vinItAn prApya karmavinayanasamarthavinayavanto (pra) bhavanti dehina iti / sAdhUnAM tu namaskArAddatve sahAyatvaM hetuH, yataste siddhivadhUsaGgamaikaniSThAnAM tadavAtikriyAsAhAyyamanutiSThantIti gAthArthaH // 903 // evaM tAvatsamAsenAIdAdInAM namaskArArhatyadvAreNa mArgapraNayanAdayo guNA uktAH sAmprataM prapaJcenArhatAM guNAnupadarzayannAha - aDavIra desiasaM 1 taheba nijAmayA samuddami 2 / chakkAyarakkhaNDA mahagovA teNa bucaMti 3 // 904 // For Fans Only ~769~ ||383 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH cibrary.org
Page #771
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [904], bhASyaM [151...] (40) - - - prata --- sUtrAka - vyAkhyA-aTavyA dezakatvaM kRtamarhadbhiH, tathaiva niryAmakAH samudre, bhagavanta eva paTkAyarakSaNArtha yataH prayatnaM cakruH mahAgopAstenocyanta iti gAthAsamAsArthaH // 904 // avayavArtha tu pratidvAraM vakSyati, tatra dvArAvayavArtho'bhidhIyate aDaviM sapaJcavAyaM volittA desiovaeseNaM / pAvaMti jahihapuraM bhavADavipI tahA jIvA // 905 // pAvaMti nivvuipuraM jiNovaiTeNa ceva maggeNaM / aDavIha desiattaM evaM neaMjiNiMdANaM // 906 // vyAkhyA-'aTavI' pratItA 'sapratyapAyAm' iti vyAdhAdipratyapAyabahulA 'voletta' ti ullaGganya 'dezikopadezena' nipuH| NamArgajJopadezena prApnuvanti 'yathA 'iSTapuram' iSTapattanaM, bhavATavImapyullaGghayeti vartate, tathA jIvAH kiM prApnuvanti ?-'niva-| tipuraM' siddhipuraM jinopadiSTenaiva mArgeNa, nAnyopadiSTena, tatazcATavyAM dezikatvamevaM 'jJeyaM jJAtavyaM, keSAM ?-jinendrANAmiti gaathaadysmaasaarthH||95-96 // vyAsArthastu kathAnakAdavaseyaH, taccedam-etthaM aDavI duvihA-dabADavI bhAvADavI ya, tastha davADavIe tAva udAharaNaM-vasaMtapuraM NayaraM, dhaNo satyavAho, so puraMtara gaMtukAmo ghosaNaM kArei jahA NaMdiphalaNAe, tao tattha bahave taDigakappaDigAdayo saMpiMDiyA, so tasi miliyANaM paMdhaguNe kahei-ego paMtho ujuo ego ko, jo so ko teNa maNAgaM suhasuheNa gammai, bahuNA ya kAleNa icchiyapuraM pAvijai, avasANe sovi ujurga ceva oyarai, jo| - - dIpa - anukrama - [1] -- na atrATaMbI dvividhA-vanyATavI bhAvATavI ca, tatra daNyATamyAM tAbadAharaNam-basantapuraM nagara, dhanaH sArthavAhaH, sa purAntaraM gantukAmo ghoSaNA kArayati-yathA nandIphalajJAte, tatastatra vayaskhaTikakApaTikAdayaH saMpiNDitAH, sa tebhyo militebhyaH SadhiguNAn kathayati-ekaH panthAH kAjareko patraH, yaH sabakrakhena manAe suSaMsukhena gamyate, bahunA ca kAlena IpsisapuraM prApyate, avasAne so'pi makhamevAvatarati, yaH Ajanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~770~
Page #772
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [906], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata // 38 // puNa ujjugo teNa lahuM gammai, kiccheNa ya, kahaM 1, so aIva visamo saNho ya, tattha otAre ce duve mahAghorA vagdha- namaskAra [siMhA parivasaMti, te tao pAe ceva laggati, amuyaMtANa ya pahaM na pahavaMti, avasANaM ca jAva aNuvadRti, rukkhA ya ettha|| vi0 1 ege maNoharA, tesiM puNa chAyAsu na vIsamiyavaM, mAraNappiyA khu sA chAyA, parisaDiyapaMDupattANaM puNa aho muhuttagaM vIsamiya, maNohararUvadhAriNo mahuravayaNeNaM ettha maggaMtaraThiyA bahave purisA hakAreMti, tesiM vayaNaM na soyavaM, ssthigaa| khaNapi Na mottavA, egAgiNo niyamA bhayaM, duraMto ya ghoro davaggI appamattehiM ullaveyabo, aNolhavijato ya niyameNa | Dahai, puNo ya dugguccapacao svauttehiM ceva laMgheyavo, alaMghaNe niyamA marijati, puNo mahatI aguvilagabarA vaMsaku| DaMgI sigghaM laMghiyabA, tami ThiyANaM bahU dosA, tao ya lahugo khaDDo, tassa samIve maNoraho NAma baMbhaNo Nicca | saNNihio acchai, so bhaNai-maNAga pUrehi eyaMti, tassa na soyacaM, so Na pUreyabo, so khu pUrijamANo mahallataro sUtrAka ******XXXXXX dIpa anukrama punaHmatena laghu gamyate, kRcchreNa ca, kathaM ?, so'tIva viSamaH lavaNava, tazrAvatAra eva dvau mahAborau vyApasiMhI pariksataH, to tataH pAdayoreva | lagataH, amujatoza panthAnaM na prabhavanti, avasAnaM ca yAvadanupattete, vRkSAvatrike manoharAH, teSAM punazchAyAsu na vinamitavyaM, mAraNamiyava sA chAyA, parizaTitapAdupatrANAmadho muhUrta nimitavyaM, manohararUpadhAriNazca bahavo madhuravacanenAnna mArgAntarasthitAH puruSA AkArayanti, teSAM vacanaM na zrotavyaM, sArSikAH kSaNamapi na moktavyAH, ekAkino niyamAnayaM, duranto ghoraca davAgirapramattairvidhyApayitavyaH, avidhyApitazca niyamena dahati, punazca durgoccaparvata upayuktareva || laGkaSitamyaH, anullaGkane ca niyamAt mriyate, punamahatI bhatigupilagaharA baMzakuDaGgI zI lakavitavyA, takhAM sthitAnAM bahavo doSAH, tatazca laghugataH, tasya samIpe manoratho nAma mAhANo nityaM sannihitastiSThati, sa bhaNati-manAk pUrayainamiti, tasya na zrotavyaM, sa na pUracitamyaH sa hi pUryamANo mahacaro // 384 // MiDrayom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~771~
Page #773
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [906], bhASyaM [151...] (40) bhavada paMthAo ya bhajijai, phalANi ya ettha divANi paMcappayArANi NettAisuhaMkarANi kiMpAgANaM na pekkhiyavANi Na| bhottavANi, bAvIsaM ca NaM ettha ghorA mahAkarAlA pisAyA khaNaM khaNamabhiddavati te'Si Na Na gaNeyabA, bhattapANaM ca tattha vibhAgao virasaM dulabha catti, appayANayaM ca Na kAyacaM, aNavarayaM ca gaMtavaM, rattIe vi doNi jAmA suviyacaM, sesadugeya gaMtavameva, evaM ca gacchaMtehiM devANuppiyA! khippameva aDavI laMpijjai, laMghittA ya tamegaMtadogaccavajjiyaM pasatthaM sivapuraM pAvijai, tattha ya puNo Na hoti kei kilesatti / tao tattha kei veNa samaM payaTTA je ujjugeNa padhAviyA, aNNe puNa iyareNa, tao so pasatthe divase uccalio, purao vaccaMto maggaM AhaNai, silAisu ya paMthassa dosaguNapisuNagANi akkharANi lihai, pattiyaM gayamettiyaM sesaMti vibhAsA, evaM je tassa niddese bar3hiyA te teNa sama acireNa taM puraM pattA, je'vi lihiyANusAreNa saMmaM gacchati te'vi pAvaMti, je na vaTTiyA na vA vaTuMti chAyAdiSu paDiseviNo te na pattA na bhavati panthAnaca bhajyante, phalAni cAna divyAni panaprakArANi netrAdisukhakarANi kipAkAnAM na prekSayitamyAni na bhoktavyAni, dvAviMzatizcAtra ghorA mahAkarAlAH pizAcAH kSaNaM kSaNamamivanti te'pi na gaNayitacyAH, bhaktapAnaM ca tatra vibhAgato virasaM durlabha ceti, aprayANaM ca na kartavyam , anavarataM ca gantavyaM, rAtrAvapi dvau bAmau svaptavyaM zeSahike ca gantavyameva, evaM gacchadireva devAnupriyAH ! zipramevATavI chApate, iyitvA ca tadekAntadaurgakhavarjitaM prazaktaM zivapura prApyate, tatra ca punarna bhavanti keciskezA iti / tatastatra kecittena samaM pravRttA the junA prabhAvitA, manye punaritareNa, tataH sa prazaso divase uccalitaH, purato vajan mAga Ahanti (samIkaroti), zilAdisu ca payo guNadoSapizunAmyakSarANi likhati, etAvadatamatAvacchepamiti vibhASA, evaM ye tasya nirdeze vRttAste tena samamacireNa tApuraM prAptAH, ye'pi vikhitAnusAreNa sampagacchanti te'pi prApnuvanti, ye na vRttA na vA vartante chAyAdiSu pratise vinamna mAtA na anukrama [1] JABERatinintamational Maminayam muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~772 ~
Page #774
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [906], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA namaskAra0 vi01 --- // 385 // OM yAvi pArvati / evaM davADavIdesigaNAyaM, iyANi bhAvADavIdesigaNAe joijjai-satthavAhatthANIyA arahaMtA, ugghosaNAthA- NIyA dhammakahA taDigAithANIyA jIvA, aDavItthANIo saMsAro, ujjugo sAhumaggo, vaMko ya sAvagamaggo, pappapura sthANIo mokkho, bagdhasiMghatuhA rAgaddosA, maNohararukkhacchAyAthANIyA ithigAisaMsattavasahIo, parisaDiyAitthA NIAo aNavajjavasahIo, mangataDatthahakAraNapurisathANagA pAsatthAI akallANamittA, sasthigAthANIyA sAhU, davaggAithANiyA kohAdao kasAyA, phalathANIyA visayA, pisAyathANIyA bAvIsa parIsahA bhattapANANi esaNijjANi, apayANagathANIo nicujamo, jAmaduge sajjhAo, purapattANaM ca NaM mokkhasuhaMti / etthaya taM pura gaMtukAmo jaNo uvaesadANA iNA uvagArI satyavAhotti namasati, evaM mokkhatthIhivi bhagavaM paNamiyabo // tathA cAhajaha tamiha satyavAhaM namai jaNotaM puraM tu gaMtumaNo / paramuvagArittaNao nivigvatthaM ca bhattIe // 907 // ariho u namukArassa bhAvao khINarAgamayamoho / mukkhatthINapi jiNo taheva jamhA aorihA // 10 // 1cApi prApnuvanti / evaM damyATabIdezikajJAtam, idAnIM bhAvADhavIdezikajJAte yojyate sArthavAhasthAnIyA arhantaH, undhoSaNAsthAnIyA dharmakathA' taTikAvisthAnIvA jIvAH, aTavIsthAnIyaH saMsAraH, kajaH sAdhumArgaH, vakra zrAvakamArgaH, prApyapurasthAnIyo mokSaH cyAmasiMhatulyau rAgadveSI, mano haravRkSacchAyAsthAnIyAH syAdisaMsaktavasatayaH, parizaTitAdisthAnIyA manadyavasatayaH, mArgataTasthAdAyakapuruSasthAnIyAH pArthasthAdayo'kalyANamitrANi, sArmikasthAnIyAH sAdhavaH, davAjhyAdisthAnIvAH krodhAdayaH kapAyAH, phalasthAnIyA viSayAH, pizAcasthAnIyA viMzatiH parISahAH, bhaktapAnAnyeSaNIyAni, abhayANasthAnIyo niyodhamA, yAmahike svAdhyAyaH, puraprAptAnAM ca mokSasukhamiti / atra ca tatpuraM gantukAbhI jana upadezadAnAdinopakArI sArthavAha iti namaspati, evaM mokSArthibhirapi bhagavAn praNantabhyaH / anukrama R // 385 // JABERatinintamational randiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | arahaMta-vyAkhyA evaM tasya namaskAraH ~ 773~
Page #775
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [908], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka gAthAdvayaM nigadasiddhaM, navaraM madazabdena dveSo'bhidhIyate iti // saMsArAaDavIe micchattannANamohiapahAe / jehiM kaya desiattaM te arihaMte paNivayAmi // 909 // vyAkhyA saMsArATavyAM, kiMviziSTAyAM ?-'mithyAtvAjJAnamohitapathAyAM tatra mithyAtvAjJAnAbhyAM mohitaH panthA yasyAmiti vigrahaH, tasyAM, yaiH kRtaM dezikatvaM tAnarhataH 'praNaumi' abhyarthayAmIti gAdhArthaH // 909 // dRSTvA jJAtvA ca samyak pandhAnamAsevya ca kRtaM nAnyathA, tathA cA''hasammaIsaNadicho nANeNa ya suGa tehiM ubaladdho / caraNakaraNeNa pahao nibvANapaho jiNiMdehiM // 910 // | vyAkhyA-'samagdarzanena' aviparItadarzanena dRSTaH, jJAnena ca 'suSTu yathA'vasthitaH tairarhadbhiAtaH, caraNaM ca karaNaM |cetyekavadrAvastena 'prahataH' AsevitaH 'nirvANapadhA' mokSamArgo jinendraiH / tatra vratAdi caraNaM, piNDavizuyAdi ca karaNaM, yathoktam-'vaya samaNadhamma saMjama veyaviccaM ca bhguttiio| NoNAditiyaM tave ko niggahAI caraNameyaM // 1 // piMDavi sohI samiI bhAvaNa paDimA ya iMdiyaniroho / paDilehaNaguttIo abhiggahA ceva karaNaM tu // 2 // " iti gAthArthaH S| // 910 // na kevalaM prahata eva, kintu te khalvanena pathA nivRtipurameva prAptA iti, Aha ca-. siddhivasahimuvagayA nivvANasuhaM ca te aNuppattA / sAsayamabbAvAhaM pattA ayarAmaraM ThANaM // 911 // vyAkhyA-'siddhivasati' mokSAlayam 'upagatAH' sAmIpyena-karmavigamalakSaNena prAtA iti, anenaikendriyavyavaccheda 'abhyarthayAmi pra. dIpa anukrama [1] JAMERatanitamtarnama ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~774~
Page #776
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [911], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka-vAmA mAya mAha, keSAJcit sukhaduHkharahitA eva te tatra tiSThantIti darzanam , ata Aha-nirvANasukhaM ca te'nuprAptA' niratizaya-pUnamaska hAribha- sukhaM prAptA ityarthaH, te ca keSAzciddarzanaparibhavAdinehA''gacchantIti darzanaM, tannivRttyarthamAha-'zAzvataM nityam 'avyA- vi01 drIyA bAdha' vyAbAdhArahitaM prAptAH 'ajarAmaraM sthAnaM jarAmaraNarahitaM sthAnamiti gAthArthaH // 911 // dvAraM 1 // sAmprataM dvitIya dvaarvyaacikhyaasyaa''h||38|| pAvaMti jahA pAraM saMmaM nijAmayA samuhassa / bhavajalahissa jiNiMdA taheva jamhA ao arihA // 912 // vyAkhyA-'prApayanti' nayanti 'yathA' yena prakAreNa 'pArai paryantaM 'samyak' zobhanena vidhinA 'niryAmakA pratItAH, kasya? samudrasya, 'bhavajaladhe' bhavasamudrasya jinendrAstathaiva, pAraM prApayantIti vartate, yasmAdevamataste'rhAH, namaskAra-1|| syeti gamyate, ayaM saMkSepArthaH // 912 // bhAvattho puNa ettha nijAmayA duvihA, taMjahA-davanijAmayA bhAvanijAmayA ya, dabanijAmae udAharaNaM taheva ghosaNagaM vibhAsA / ettha aTThavAyA vaNNeyabA, taMjahA pAIrNa vAe paDINaM vAe oINaM| vAe dAhiNaM vAe, jo uttarapurathimeNa so sattAsuo, dAhiNapuveNaM tuMgAro, avaradAhiNeNaM bIAo, avaruttareNa gajabho, evete aha vAyA, annevi disAsu aTTa ceva, tattha uttarapuveNaM donni, taMjahA-uttarasattAsuo purathimasattAsuo ya // 38 // bhAvArthaH punaratra niryAmakA dvividhAH, tadyathA-vyanirdhAmakA bhAvaniyAmakAca, vyaniyaryAmake udAharaNaM tathaiva ghoSaNaM vibhASA / annASTau cAtA varNa vitavyAH, tabadhA-prAcInavAtaH pratIcInavAtaH udIcInabAto dAkSiNAtyavAtaH, ya unnarapaurastyaH sa satvAsukaH dakSiNapUrvasyAM tujhAraH, aparadakSiNasyA bIjApaH hai aparosarasyAM garjabhaH, evamete'STavAtAH, anye'pi vizvaSTaitra, tatrottarapUrvasyoM dvau, tadyathA-uttarasAcAsukA pUrvasadhAsukaba, * vibhAvo. vijAo anukrama [1] Manmorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~775~
Page #777
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [912], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka GROCERON444 iyarIe vi donivi purathimatuMgAro dAhiNatuMgAro ya, dAhiNavIyAvo avaravIyAvo ya, avaragajabho uttaragajabho ya, ee |solasa vAyA / tattha jahA jalihiMmi kAliyAvAyarahie gajahANukUlavAe niuNanijAmagasahiyA nicchiDapotA jahiDiyaM| paTTaNaM pAveti, evaM camicchattakAliyAvAyavirahie smmttgjbhpvaae| egasamaeNa pattA siddhivasahipaTTaNaM poyA // 913 // vyAkhyA-mithyAtvameva kAlikAvAtaH tena virahite bhavAmbhodhau tathA samyaktvagarjabhapravAte, kAlikAvAto hyasAdhyaH garjabhastvanukUla, ekasamayena prAptAH siddhivasatipattanaM 'potA.' jIvabohitthAH, tanniryAmakopakArAditi bhAvanA // tatazca yathA sAMyAtrikasArthaH prasiddhaM niryAmakaM ciragatamapi yAtra siddhyarthaM pUjayati, evaM granthakAro'pi siddhipattanaM prati prasthito'bhISTayAtrAsiddhaye niryAmakaralebhyastIrthakRyaH stavacikIrSayedamAha nijAmagarayaNANaM amUDhanANamaikaNNadhArANaM / vaMdAmi viNayapaNao tiviheNa tidaMDavirayANaM / / 914 // & vyAkhyA-'niryAmakaratnebhyaH' ahavayaH 'amUDhajJAnA' yathAvasthita jJAnA mananaM matiH-saMvideva saiva karNadhAro yeSAM te tathAvidhAstebhyo vandAmi vinayapraNataskhividhena tridaNDaviratebhya iti gAthArtha / / 914 // dvAraM 2 // sAmprataM tRtIyadvAracyAcikhyAsayA''hapAlaMti jahA gAvo govA ahisAvayAiduggehiM / paurataNapANiANi avaNANi pAvaMti taha ceva // 915 // itarasyAmapi dvAveva-pUrvatAro dakSiNatukArazra, dakSiNabIjApo'parabIjApazca, aparagarjabha uttaragarjabhazna, ete poDaza vAtAH / tatra yathA jaladhau kAlikAvAtarahite garjabhAnukUlavAte nipuNaniryAmakasahitA niviThadapotA yadhepsitaM pattanaM prApnuvanti / dIpa anukrama [1] . muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~776~
Page #778
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [916], bhASyaM [151...] (40) namaskAra vi. bIyA 4-34CATI prata sutrAMka Avazyaka jIvanikAyA gAvo jaM te pAlaMti te mahAgovA / maraNAibhayA u jiNA nibvANavaNaM ca pArvati // 916 // hAribha to uvagArittaNao namo'rihA bhaviajIvalogassa / savvasseha jiNiMdA loguttamabhAvao taha ya // 917 // vyAkhyA-gAthAtrayaM nigadasiddhameva // dvAram 3 // evaM tAvaduktena prakAreNa namo'rhatvahetave guNAH pratipAditAH, sAmprataM // 387 // 18 prakArAntareNa namo'hatvahetuguNAbhidhitsayA''ha rAgaddosakasAe, iMdiANi a paMcavi / parIsahe uvassagge, nAmayaMtA namo'rihA // 918 // vyAkhyA-rAgadveSakaSAyendriyANi ca paJcApi parIpahAnupasargAnnAmayanto namo'hIM iti / tatra 'raja rAge' rajyate anena asmin vA raJjanaM vA rAgaH, sa ca nAmAdizcaturvidhaH, tatra nAmasthApane sugame, dravyarAgo dvedhA-Agamato noAgamatazca, | Agamato rAgapadArthajJastatrAnupayuktA, noAgamato jJazarIrabhavyazarIratadvyatiriktabhedastrividhaH, vyatirikto'pi karmadravya rAgo nokarmadravyarAgaca, karmadravyarAgazcaturvidhaH-gavedanIyapudgalA yogyAH 1 badhyamAnakA 2 baddhAH udIraNAvalikA|prAptAzca 4, bandhapariNAmAbhimukhA yogyAH, bandhapariNAmaprAptA badhyamAnakAH, nivRttabandhapariNAmAH satkarmatayA sthitA |jIvenA''tmasAtkRtA baddhAH, udIraNAkaraNenA''kRSyodoraNAvalikAmAnItAzcaramA iti, nokarmadravyarAgastu karmarAgaikadezastadanyo vA, tadanyo dvividhaH-prAyogiko vaizrasikazca, prAyogiko kusumbharAgAdiH, vaizrasikaH sandhyAbharAgAdiH, bhAvarAgo'pyAgametarabhedAd dvidhaiva, Agamato rAgapadArthajJa upayuktaH, noAgamato rAgavedanIyakarmodayaprabhavaH pariNAmavizeSaH, sa ca bedhA-prazasto'prazastazca, aprazastastrividhaH-dRSTirAgo viSayarAgaH neharAgazca, tatra trayANAM triSaSTyAdhikAnAM dIpa anukrama -CONGR // 387 // ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~777~
Page #779
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) 464 prata sUtrAka pAvAdukazatAnAmAtmIyAtmIyadarzanAnurAgo dRSTirAgaH, yathoktam-"asiyasayaM kiriyANaM akiriyavAINamAha culsiiii| annANiya sattahI veNaiyANaM ca battIsA // 1 // jiNavayaNabAhiramaI mUDhA nniydsnnaannuraaenn| savaNNukahiyamete mokkhapahaM na u pavajaMti // 2 // " viSayarAgastu zabdAdiviSayagocaraH, sneharAgastu viSayAdinimittavikalo'vinIteSvapyapatyAdiSu yo bhavati, tatreha rAge udAharaNam-khitipatihiyaM NayaraM, tattha do bhAugA-arahannao arahamitto ya, mahaMtassa bhAriyA khuDDulae rattA, so necchai, bahuso uvasaggei,bhaNiyA ya aNeNa-kiM na pecchasi bhAugaMti?, bhattAromArio, sApacchA bhaNaiiyANi pi na icchasi !, so teNa niveeNa pavaio, sAhU jAo, sAvi ahavasaTTA mayA suNiyA jAyA, sAhuNo ya taM gAmaM gayA, suNiyAe diho, laggA maigga maggiM, uvasaggotti naho rattIe / tatthavi mayA makkaDI jAyA aDavIe, te'vi kammadhammasaMjogeNa tIse aDavIe majheNaM vaccaMti, tIe diho, laggA kaMThe, tatthavi kileseNa palAo, tatthavi mayA jakkhiNI jAyA, ohiNA pecchai, chiddANi maggai, so'vi appamatto, sA chidaM na lahai, sAya savAdareNaM tassa chidaM maggei, azItaM zataM kriyAvAdinAmakriyAvAdinAmAhuzcaturazItim / ajJAnikAnA saptapaSTiM bainayikAnAM ca dvAtriMzata // 1 // jinavacanabAhyamatayo mUDhA nijadarzanAnurAgeNa / sarvazakathitamete mokSapayaM naiva prapadyante ||2||kssitiprtissttitN nagaraM, tatra hI bhrAtarI-bharahanako'haMnminana, mahato bhAyo kSulake raktA, sa necchati, bahu upasargayati, bhaNitA cAnena-kiM na pazyasi bhrAtaramiti, bharcA mAritaH, sA pazcAnAti-idAnImapi mecchasi ?, sa tena nidena prabajitaH, sAdhujarjAtaH, sA'pi ArzavapAtI mRtA zunI jAtA, sAdhavana taM grAmaM gatAH, zunyA dRSTaH, lamA pRthataH pRSThataH, upasarga iti naho rAtrau / tatrApi musA markaTI jAtA aTayA, te'pi karmadharmasaMyogena tasyA bhaTavyA madhyena vrajanti, tayA dRSTaH, lajhA kaNThe, tatrApi kledona palAyitaH tatrApi mutA yakSiNI jAtA'vadhinA kSate, chidrANi mArgavati, so'pyapramattaH, sA chidraM na labhate, sA ca sAdareNa tasya chidaM mArgavati, * tadaivA''galya sAzzeSa muhurbha,rivAkarot. dIpa anukrama [1] -564 da NERAL Swatanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | sneharAga viSayaka dRSTAMta: ~778~
Page #780
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [3] AvazyakahAribha drIyA // 388 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [1/ gAthA-], niryuktiH [18], evaM ca jAi kAlo, teNa kira je samavayA samaNA te taM bhaNati - hasiUNa taruNasamaNA bhaNati dhanno'si arahamitta ! tumaM / jaMsi pio suNiyANaM vayaMsa ! girimakkaDINaM ca // 1 // aNNayA so sAhU viyarayaM uttara, tattha ya pAyavikkhaMbhaM pANiyaM, teNa pAdo pasArio gaibheeNa, tattha ya tAe chiddaM lahiUNa Uruo chinno, micchAmi dukkarDati - paDio mAhaM AukAe paDio hojjatti, sammadiDiyAe sA dhADiyA, taheva sappAso lAio rUDho ya devayappahAveNaM, anne bhaNati-so bhikkhassa gao annagAme, tattha tAe vANamaMtarIe tassa rUvaM chAetA tassa rUveNaM paMthe talAe pahAi, annehiM diDo, siddhaM gurUNaM, Avassae Aloei, gurUhiM bhaNiyaM saMvaM Aloehi ajjo !, so uvautto muhaNaMtagamAi, bhaNaina saMbharAmi khamAsamaNA !, tehiM paDibhiNNo bhaNai natthitti, AyariyA aNuvaDiyassa na diMti pAyacchittaM, so ciMtei kiM kaha vatti ? sA uvasaMtA sAhai eyaM mae kayaM sA sAviyA jAyA, savaM prikhei| esa tiviho appasattho, tassa appasatthassa imA Education Intamational 1 evaM ca yAti kAlaH tena ( saha ) kila ye samavayasaH zramaNAste taM bhaNanti - hasitvA taruNazramaNA bhaNanti dhanyo'si bhaInmitra ! svam / yadasi priyaH zunyA vayasya ! girimanyA // 1 // anyadA sa sAdhuvitarakamuttarati tatra ca pAdaviSkambhaM pAnIyaM tena pAdaH prasArito yatibhedena tatra ca tathA chidraM labdhvora DisaM, miSyA me duSkRtamiti patito mA'hamapkAye patito bhUyamiti, sampadasyA sA ghATitA, tathaiva sapradezo gito sTanna devatAprabhAveNa ambe bhaNanti-samikSA gato'bhyaprAne, tantra tathA myantayAM tasya rUpaM chAdayitvA tasya rUpeNa pathi taDAke khAti, amberaMSTA, ziSTaM gurumthaH, Avazyake bhAlocayati, gurubhirbhaNitaM sarvamAkhocaya jAye ! sa upayukto mukhAnantakAdi (keSu) bhagati na saMsmarAmi kSamAzramaNAH / taiH pratibhino bhaNati nAstIti AcAryA anupasthitAya na dadate prAyazcittaM sa cintayati kiM kathaM veti, sopazAntA kathayati sammayA kRtaM sA zrAvikA jJAtA, sarva parikathayati / eSa trividhaH aprazastaH, tasyAprazastasyaiSA saMmaM pra0 jAva parikramaNaM devasiyaM tAba Abhoeti pra AyaM (151...] For Fast Use Only ~ 779 ~ namaskAra - vi0 1 // 388 // Janray org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #781
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) 64GRAM prata sUtrAka NiruttagAhA-rajati asubhakalimalakuNimANiDhesu pANiNo jeNaM / rAgotti teNa bhaNNai jaM rajjai tattha raagrtho||1|| eSo'prazastaH, prazastastvahaMdAdiviSayaH, yathoktaM-"arahatesu ya rAgo rAgo sAhasu baMbhayArIsu / esa pasattho rAgo ajja sarAgANa sAhUNaM // 1 // " evaMvidhaM rAgaM nAmayantaH-apanayantaH, kriyAkAlaniSThAkAlayorabhedAdapanIta eva gRhyate, AhaprazastanAmanamayukta, na, tasyApi bandhAtmakatvAt , Aha-'esa pasatthoM' ityAdi kathaM, sarAgasaMyatAnAM kUpakhananodAharaNAt prAzastyamityalaM prasaGgena / idAnIM doSo dveSo vA, 'duSa vaikRtye' duSyate'nena asminnasmAddUSaNaM vA doSaH, 'dviSa aprItau' vA dviSyate'nenetyAdinA dveSaH, asAvapi nAmAdizcaturvidho nyakSeNa rAgavadavaseyaH, tathA'pi digamAtrato nirdizyate-noAgamato dravyaddheSaH jJazarIretaravyatiriktaH karmadravyadveSo nokarmadravyadveSazca, karmadravyadveSaH yogyAdibhedAzcatuvidhA eva pudgalAH, nokarmadravyadoSo duSTatraNAdiH, bhAvadvepastu dveSakarmavipAkaH, sa ca prazastetarabhedaH, prazasto'jJAnAdigocaraH, tathA hyajJAnamaviratimityAdi dveSTi, aprazastastu samyaktvAdigocaraH, tatrAprazaste udAharaNa-gaMdI nAma nAvio gaMgAe loga uttArei, tattha ya dhammarUI NAma aNagAro tIe nAvAe uttiNNo, jaNo moThaM dAUNa gao, sAhU ruddho, phiDiyA bhikkhAvelA, tahAvi na visajjei, vAluyAe upahAe tisAio ya amucaMto ruTTho, so ya diTThIvisaladdhio, nirutagAthA-'rajyanti azubhakalimalakuNimAmiSTeSu prANino yena / rAga iti tena bhaNyate yadyati tatra rAgasthaH // 1 // 2 Ahesu ca rAgo rAgaH sAdhuSu brahmacAriSu / eSa prAsto rAgo'tha sarAgANAM sAdhUnAm // 1 // 3 nando nAma mAviko gaGgAyAM lokAnucArayati, nava ca dharmaruci ma bhanagArastayA nAvotIrNaH, jano mUlyaM dAvA gataH, sAdhU rudaH, sphiTitA bhikSAvelA, tathA'pi na visarjayati, vAlukAyAmuSNAryA tRSArditabAmudhyamAno ruSTA, sa ca dRSTiviSalabdhimAn, dIpa anukrama [1] ajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | dveSa-viSayaka dRSTAMta: ~780~
Page #782
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA vi01 // 389 // teNa Daho mao egAe sabhAe gharakoilao jAo, sAhUvi viharato taM gAma gao, bhattapANaM gahAya bhocakAmo samaM namaskAra aigao, teNa diDo, so pekkhaMtao ceva tassa Asuratto, bhottumAraddhassa kayavaraM pADei, annaM pAsaM gao, tatthaSi, evaM kahiMci na lambhai, so taM paloei, ko re esa? nAviganaMdamaMgulo?, daho, samuI jao gaMgA pavisai tattha varise 2 aNNaNeNaM maggeNaM vahai, cirANagaM jaM taM mayagaMgA bhaNNai, tattha haMso jAo, so'vi mAhamAse sattheNa pahAIe jAi, teNa diho, pANiyassa pakkhe bhariUNa siMcai, tatthavi udavio pacchA sIho jAo aMjaNagapavae, so'vi satyeNa ta vIIvayai, sIho uDio, sattho bhinno, so imaM na muyai, tatthavi dahro, mao ya vANArasIe baDuo jAo, tatthavi | bhikkhaM hiMDataM annehiM DibharUvehi samaM haNai, chubhai dhUlI, ruDheNa daho, tattheva rAyA jAo, jAI saMbharai, sabAo aI-14 yajAIo sarai asubhAo, jai saMpayaM mArei to bahugAo phIDo homitti tassa jANaNANimittaM samassaM samAlaMbei, jo evaM anukrama tena dagdho mRta ekAM samAyAM gRhakokilo jAtaH, sAdhurapi viharan taM grAmaM gataH, bhaktapAnaM gRhItvA bhokukAmaH sabhAmatigataH, tena dRSTaH, sa pazyameva tau kuvaH, mokkumArabdhe kacabaraM pAtayati, anya pArtha gataH, tatrApi, evaM kutrApi na labhate, sa taM pralokayatiko re epaH nAviko nandomAlA ?, dagdhaH, samudaM yatogamA pravizati tatra varSe gha'nyAnyena mArgeNa yahati, cirantano yaH sa mRtagaGgeti bhaNyate, saba iMso jAtA, so'pi mAghamAse sArthena prabhAne (padhAtIto), yAti, tena dRSTaH, pAnIyena pakSI bhRtvA siJcati, tannApyaSAvitaH pazcAt siMho jAto'Jjanakaparvate, so'pi sArthena taMvyatibrajati, siMha utthitaH, sArthoM bhinnaH, sa enaM na muJcati, tatrApi dagdho mRtazca vArANasyAM baTuko jAtaH, tatrApi mikSAM hiNDamAnamanvaidimbharUpaiH samaM hanti, kSipati bhUli, ruSTena dagdhaH, tatraiva rAjA jAtaH, jAti sarati, savA atItajAtIrazubhAH sarati, yadi samprati mArveya tadA bahoH sphiTito'bhaviSyam iti tasya jJAnanimittaM samasyA samAlambayati, ya enAM // 389 // [1] JABERatinintamational manorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 781~
Page #783
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka pUrai tassa rajassa addhaM demi, tassa imo attho-gaMgAe nAvio naMdo, sahAe ghrkoilo| haMso mayaMgatIrAe, siiho| aMjaNapathae // 1 // vANArasIe baDuo, rAyA tattheva AgaoM evaM govagAvi padati, so viharato tattha samosaDho, ArAme Thio, ArAmio paDhai, teNa pucchio sAhai, teNa bhaNiyaM-ahaM pUremi 'eesiMghAyao jo u so ityeva samAgao' so ghettUrNa raNNo aggao paDhAi, rAyA surNatao mucchio, so hammai-so bhaNai hammamANo karSa kArya ahaM na yANAmi / logassa kalikalaMDo eso samaNeNa me dino||1||raayaa Asattho vArei, keNaMti pucchati, sAhai-samaNeNaM, rAyA tattha maNusse | visajjei, jai aNujANaha vaMdao emi, Agao saho jAo, sAhUvi AloiyapaDikato siddho // evaM vidhaM dveSa nAmayanta | ityAdi rAgavadAyojya, iha rAgadveSau krodhAdyapekSayA nayaiH paryAlocyete-jaigamasya saGgrahavyavahArAntargatatvAt saGgrahAdibhirakhe vicAraH, tatra saGghahasyAmItijAtisAmAnyAt krodhamAnau dveSaH, mAyAlobhau tu prItijAtisAmAnyAd rAgaH, vyavahArasya tu kodhamAnamAyA dveSaH, mAyAyA api paropaghAtArtha pravRttidvAreNAprItijAtAvantarbhAvAt , lobhastu rAgaH, RjusU-8 pUrayati tasmai rAjyassA dadAmi, tasvaipo'rthaH-bAyA~ nAdhiko namdaH sabhAyAM gRhakokilaH / haMso mRtagAtIre siMho'janaparyate // 1 // vArANasyA baTuko rAjA tatraivAgataH' evaM gopA api paThanti, sa biharana tantra samavastaH, ArAme sthitaH, ArAmikaH paThati, tena pRSTaH kathayati, tena bhaNitam-ahaM pUrayAmi, eteSAM dhAtako yastu so'traiva samAgataH sa gRhItvA rAjJo'mataH paThati, rAjA zRNvan mUrchitaH, sa hanyate, kha bhaNati hanyamAnaH kAnyaM kartuMmahaM na jAne / lokasya katikAraka eSa zramaNena mahyaM dattaH ||1||raajaa Azvasto vArayati, keneti pRcchati, kathayati-zramaNena, rAjA tatra manuSyAn visRjati-yadi anujJAnIta vanditumAyAmi, AgataH zrAddho jAtaH, sAdhuraNyAlocitapratikrAntaH siddhaH / dIpa anukrama [1] Hiandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~782~
Page #784
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [3] Avazyaka hAribha drIyA // 39.0 // Jus Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [918], bhASyaM [ 151...] trasya tvaprItirUpatvAt krodha eva paraguNadveSaH, mAnAdayastu bhAjyAH, kathaM 1, yadA mAnaH svAhaGkAre prayujyate tadA''tmani / namaskAra 0 bahumAnaprItiyogAd rAgaH, yadA tu sa eva paraguNadveSe prayujyate tadA'prItirUpatvAd dveSaH, evaM mAyAlobhAvapyAtmani 1 vi0 1 hU mUrcchArpaNAd rAgaH, tAveva paropaghAtanimittayogAdaprItirUpatvAd dveSaH, zabdAdInAM tu lobha eva mAnamAye svaguNopakA* ramUrcchAtmakatvAt prItyantargatatvAllobhasvarUpavadatastritayamapi rAgaH, svaguNopakArAMzarahitAstu mAnAdyaMzAH krodhazca paro|paghAtAtmakatvAt dveSa ityalaM prasaGgena, vizeSabhAvanA vizeSAvazya kAdava seyeti // dvAram // atha kaSAyadvAraM, zabdArthaH prAgvat, teSAmaSTadhA nikSepaH, nAmasthApanAdravyasamutpattipratyayAdezarasabhAvalakSaNaH, Aha ca- "NAmaM ThavaNA davie utpattI paJcae ya Apase / rasabhAvakasAyANaM NaehiM chahiM maggaNA tesiM // 1 // " tatra nAmasthApane kSuNNe, dravyakapAyo vyatiriktaH karmadravyakapAyo nokarmadravyakaSAyazca karmadravyakaSAyo yogyAdibhedAH kaSAyapudgalAH, nokarmadravyakaSAyastu sarjakaSAyAdiH, utpattikapAyo yasmAd dravyAdervAhyAt kaSAyaprabhavastadeva kaSAyanimittatvAd utpattikaSAya iti uktaM ca- "kiM' eso kaThayaraM jaM mUDho khANugaMmi apphiDio / khANussa tassa rUsai Na appaNo duppaogassa // 1 // ' pratyaya| kaSAyaH khalyAntarakAraNavizeSaH tatpudgalalakSaNaH, AdezakaSAyaH kaitavakRtabhRkuTibhajurAkAraH, tasya hi kaSAyamantareNApi tathAdezadarzanAt, rasakaSAyo harItakyAdInAM rasaH, bhAvakaSAyo dvividhaH - Agamatastadupayukto noAgamatastadudaya eva nAmasthApanAiye apatau pratyaya Adeze da rasabhAvaka pAyANAM nayaiH SarmArgaNA teSAm // 1 // 2 kimetasmAtkaSTataraM yanmUDhaH sthANAvAsphAlitaH / sthANave tasai rumpati nAtmano duSprayogAya // 1 // For Parts Only // 390 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH kaSAya, tasya aSTvadha-nikSepAH ~783~ bray o
Page #785
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata saca krodhAdibhedAccaturvidhA, krodho'pi nAmAdibhedAccaturvidhaH kaSAyaprarUpaNAyAM bhAvita eva, tathApi vyatirikko dravyakrodhaH prAkRtazabdasAmAnyApekSatvAt carmakArakotthaH rajakanIlikotthazca krodha iti gRhyate, bhAvakrodhastu krodhodaya eva, saca caturbhedaH, yathoka bhASyakRtA-"jalareNubhUmipabayarAIsariso caubiho koho" prabhedaphalamuttaratra vakSyAmaH / tatthe kohe udAharaNaM-vasaMtapure Nayare ucchannavaMso ego dArago desataraM saMkamamANo satyeNa ugjhio tAvasapalliM gao, tassa nAma aggiotti, tAvaseNa saMvaDio, jammo nAmaM so tAvaso, jamassa puttotti jamadaggio jAo, so ghora tabaccaraNaM karei, vikkhAo jaao| io ya do devA vesANaro saho dhanaMtarI tAvasabhatto, te doSi paropparaM pannaveMti, bhaNaMti ya-| sAhutAvase parikkhAmo, Aha saho-jo ahaM sabaaMtigao tumbha ya sabappahANo te parikkhAmo / io ya mihilAe NayarIe taruNadhammo paumaraho rAyA, so caMpaM vaccai vasupujasAmissa pAmUlaM pabayAmitti, tehiM so parikkhijai bhatteNaM pANeNa ya, paMthe ya visame so sukumAlao dukkhAvijjai, aNulome ya se ubasagge kariMti, so dhaNiyatarAgaM thiro jAo,x sUtrAka 299%AR-kalA dIpa anukrama [1] jalareNubhUmiparvatarAjIsadRzazcaturvidhaH kodhaH / 2 tantra krodhe udAharaNam-vasantapure nagare utsamavaza eko dArako dezAntaraM saMkrAman sAnonitastApasapar3IM gataH, tasya nAmAgnika iti, tApasena saMvardhitaH, yamo nAma sa tApasaH, yamasya putra hati jAmadamyo jAtaH, sa ghora tapazcaraNaM karoti, vikhyAto jaatH| itazca dvau devI-vaizvAnaraH zrAddho dhanvantarI (ca) tApasabhaktaH, tau dvAvapi parasparaM prajJApayataH, bhaNatazca-sAdhutApasI parIkSAvahe, mAha zrAva:-yo'smAkaM sarvAntiko yuSmAkaM sarvapradhAnastI parIkSAvahe / itaca mithilAyAM nagayauM taruNadharmA pArayo rAjA, sa campAM majati vAsupUjyasvAminaH pAdamUle pramajAmIti, tAbhyAM sa parIkSyate bhakkena pAnena ca, pathi ca viSame sa sukumAro duHkhyate, anulomAMzca tasyopasargAn kurutA, sa bAra sthiro jAtaH, Sanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | krodhakaSAya saMbaMdhe parasurAmasya kathAnaka ~ 784~
Page #786
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) * hAribha Avazyaka- naso tehiM na khobhio, ane bhaNaMti-"sAvao bhattapaJcakkhAio, te siddhaputtarUveNaM gayA, aisae sAhiti, bhaNaMti ya-18 18|mA imaM karehi jahA ciraM jIviyadhaM, so bhaNai-bahuo me dhammo hohIti, na sako khobhe / gayA jamadaggissa mUlaM, sau-1 dIyA taNarUvANi kayANi, kucce se gharao kao, sauNao bhaNai-bhadde ! jAmi himavaMta, sA na dei mA Na ehisitti, so savahe ||39shaa karei-godhAyakAi jahA emitti, sA bhaNai-na eehiM pattiyAmitti, jai eyassa risissa dukkiyaM piyasitti to te visajemi, so ruDo, teNa dovi dohiMvi hatthehiM gahiyANi, pucchiyANi bhaNati-maharisi! aNavaccositti, so bhaNai-saccayaM, khobhio, evaM so sAvago jAo devo / imo'vi tAo AyAvaNAu ottinno migakoDagaM NayaraM jAi, tattha jiyasanU rAyA, so uhio-kiM demi?, dhUyaM dehitti, tassa dhUyAsayaM, jA tuma icchai sA tujjhatti, kanaMteuraM gao, tAhi daNa nicchaDhaM, na lajisitti bhaNio, tAo sujIkayAo, tatthegA reNueNaM ramai tassa dhUyA, tIe NaM phalaM paNAmiya, -*- anukrama 64646 * sa tAbhyAM na kSobhitaH, bhanye bhaNanti-zrAvako bhaktapratyAkhyAyakA, to siddhaputrarUpeNa gatI, atizayAn kathayataH, bhaNatana-mA imaM kArSIH yathA | ciraM jIvitamyaM, sa bhaNati-bahumeM dharmo bhaviSyati, na zakyaH (kaH)kSobhayituM / gatI jamada mUlaM, zakunarUpe kRte, kUceM tasya gRhaM kRtaM, zakunako bhaNatibhane / pAmi himavantaM, sAna dadAti mA na gA iti, sa zapathAn karoti-godhAtakAdIn yathaiSyAmIti, sA bhaNati-maitaH pratyemi iti, papetasya rUpe?kRtaM pibasIti tadA tvAM visajAmi, sa ruSTaH, tena dvAvapi dvAbhyAmapi hastAbhyAM gRhItI, pRSTau bhaNataH-maha! manapaso'sIti, sa bhaNati-satyaM, kSobhitaH, evaM sa zrAvako jAso devaH / ayamapi taskhA AtApanAyA avatI! mRgakoSThakaM nagaraM yAti, tatra jitazabU rAjA, sa sthitaH-kiM dadAmi !, duhitaraM dehIti, tasva duhitazata, yA svAmicchati sA taveti, kanthAntApuraM gataH, tAbhidRSTvA niSTayataM, na jasIti bhaNisaH, tAH kumjIkRtAH, tatraikA reNI ramate tasya duhitA, tasyai 4 anena phalaM dattam , * nedaM vAkyaM pratyantare // 39 // ' Air JAMERatose Wwwsaneiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~785~
Page #787
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) RKS prata icchisittiya bhaNiyA, tIe hattho pasArio, nijatIe ucaTThiyAo khujjAo, sAliyarUvae dehi, tAo akhujjAo kayAo, kannakujaM nayaraM saMvuttaM, iyarIviNIyA AsamaM,sagomAhiso pariyaNo dinno, saMvahiyA,joSaNapattA jAhe jAyA tAhe vIvAhadhammo jAo, aNNayA udumi jamadaggiNA bhaNiyA-ahaM te carugaM sAhemi jeNaM te putto baMbhaNassa pahANo hohiti, tIe bhaNiyaevaM kajaratti, majjha ya bhagiNI hasthiNApure aNaMtavIriyassa bhajjA, tIse'vi sAhehi khattiyacarugaMti. teNa sAhio. sA ciMtei-ahaM tAva aDavimigI jAyA, mA mama puttovi evaM nAsautti tIe khattiyacarU jimio, iyarIe iyaro pesio, doNDavi pattA jAyA, tAvasIe rAmo, iyarIe kattavIrio, so rAmo tattha saMvahai / annayA ego vijjAharo tattha samosaDo. tattha eso paDilaggo, teNa so paDicario, teNa se parasuvijA diNNA, saravaNe sAhiyA, aNNe bhaNati-jamadaggissa paraMparAgayatti parasuvijjA sA rAmo pADhiotti / sA reNugA bhagiNIgharaM gayatti teNa raNNA sama saMpalaggA, teNa / sUtrAka dIpa anukrama [1] icchasIti ca bhaNitA, tayA hasaH prasAritaH, nIyamAnAyAmupasthitAH kumnAH, SAlInAM rUpaM devi, tA bakubjAH kRtAH, kanyakubja nagaraM saMjUrI, itarApi nItAAnamaM, sagomAhiSaH parijano dattaH, saMvarSitA, yauvanaprAptA padA jAtA, tadA bIvAidho jAtaH, anyadA katI dhAmadamyena bhaNitA-maI tava carka sAdhayAmi yena taba putro prANAnAM pradhAno bhavatIti, tayA bhagitam-evaM kriyatAmiti, mama ca bhaginI hastinAgapure'namtavIryasya bhAryA, tasyA api sAdhaya kSatriyacarU miti, tena sAcitaH, sA cintayati-maI tAvaddhvImagI jAtA, mA mama putro'pi evaM nInezat iti tathA kSatriyacarjimitaH, itarasyAyapi itaraH preSitaH, dvayorapi putrI jAto, tApasyA samaH, itarakhAH kArtavIryaH, sa rAmasatra saMvardhate / ampadA eko vidyAdharasanna samavastaH, tannaipa pratilamaH, tena sa praticaritaH, tena samai pazuvidyA dattA, pAravaNe sAdhittA, manye bhaNanti-bAmadamyasya paramparAgateti pazuvidhA to rAmaH pAThita iti / sA reNukA bhaginIgRhaM gateti tena rAjJA samaM saMpralamA, tena JABERatinintamational landjanmorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 786~
Page #788
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha zrIyA // 192 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [918], se puto jAo, saputtA jamadaggiNA ANiyA, ruTTho, sA rAmeNa saputtiyA mAriyA, soya kira tattheva isusatthaM sikkhio, tIse bhagiNIe surya, raNNo kahiyaM, so Agao AsamaM viNAsittA gAvIe ghettaNaM pahAvio, rAmassa kahiyaM, teNa pahAviUNa parasuNA mArio, kattavIrio va rAyA jAo, tassa devI taaraa| annayA se piumaraNaM kahiyaM, teNa AgaeNaM jamadaggI mArio, rAmasta kahiyaM, teNAgaeNaM jalateNaM parasuNA kattavIrio mArio, sayaM caiva rajjaM paDivannaM / io ya sA tArA devI teNa saMbhrameNa palAyaMtI tAvasAsamaM gayA, paDio se muddeNaM gabbho, nAmaM kathaM subhUmo, rAmassa parasU jahi 2 khattiyaM pecchai tahiM tahiM jalai, annayA tAvasAsamarasa pAseNaM bIIvayai, parasU pajjalio, tAvasA bhaNati -amhecciya khattiyA, teNa rAmeNa sattavArA nikkhattA puhavI kayA, haNUNaM thA bhariyaM, evaM kira rAmeNaM koheNaM khattiyA kahiyA // evaMvidhaM krodhaM nAmayanta ityAdi pUrvavat / mAno'pi nAmAdizcaturvidha eva, karmadravyamAnastathaiva nokarmadravyamAnastu stabdhadravyalakSaNaH, bhAvamAnastu tadvipAkaH, sa ca caturdhA, yathA''ha - 'tiNasa layAkaDaDiyasaletthaMbhovamo Education intimation 3 tasyAH putro jAtaH saputrA jAmada-benAnItA, ruSTaH, sA rAmeNa saputrA mAritA, sa ca kila tatraivezAnaM zikSitaH, tasyA bhaginyA taM rAjJe kathitaM sa bhagata AzramaM vinAzya gA gRhItvA pradhAvitaH rAmAya kathitaM tena pradhAnya pazca mAritaH kArttavIryaca rAjA jAtaH, tasya devI tArA / amyadA tasya pitRmaraNaM kathitaM tenAgatena jamadajhimoritaH, rAmAya kathitaM tenAgatena jvalanyA patra kArtavIyoM mAritaH svayameva rAjyaM pratipannam / itazva sA tArAdevI tena saMbhrameNa palAyamAnA tApasAzramaM gatA, patitaca tasyAH svamukhena garbhaH, nAma kRtaM subhUmaH, rAmasya parchaH yatra 2 kSatriyaM pazyati tatra tatra jvakhati ambadA tApasAzramasya pArzvena vyavimajati, parzajvaMkhitA, tApasA bhaNanti vayameva kSatriyAH, tena rAmeNa sapta dvArA niHkSatriyA pRthvI kRtA, hanubhiH syAeM sutaM evaM kila rAmeNa krodhena kSatriyA hatAH / 2 vinizakatA kASThAsthizailastambhopamo mAnaH / bhASyaM [ 151...] For any ~787~ namaskAra * vi0 1 // 392 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #789
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) AGAR prata mANo'tti, atrodAharaNa-so subhUmo tattha saMvaDai vijAharapariggahio, annayA parikhijjai visAIhiM, io ya rAmo namittaM pucchai-kao mama viNAsotti?, bhaNiyaM-jo eyaMmi sIhAsaNe nivesihiti eyAu dADhAo pAyasIbhUyAo khAhiti to bhayaM, to teNaM avAriyaM bhattaM karya, tattha sIhAsaNaM dhure ThaviyaM, dADhAo se aggao kayAo / itto ya mehaNAo [vijjAharo so paumasirighUyAe nemittiyaM pucchai-kassesA dAyabA', so subhomaM sAhai, tappabhiio mehanAo subhomaM ola ggai, evaM vaccai kaalo| io ya subhUmo mAyaraM pucchai-kiM ettigo logo? annovi atthi', tIe sarva kahiyaM, to mA jANIhi mA mArijihisitti, so taM soUNamabhimANeNa hathiNAraM gaota sabha, sIhAsaNe niviho, devayA raDiUNa nahA.12 tAo dADhAo paramaNaM jAyAo, to taM mAhaNA paihayA, teNaM vijAhareNaM tesimuvari pADiti, so vIsastho bhuMjai, rAmassa parikahiyaM, sannaddho tatthAgao parasuM muyai, vijjhAo, imo ya taM ceva thAlaM gahAya uDio, cakkarayaNaM jAya, teNI sUtrAka dIpa anukrama [1] sa subhUmastana saMvardhate vidyAdharaparigRhItaH, anyadA parIkSyate viSAdibhiH, itazca rAmo naimittikaM pRcchati-kuto mama binAza iti, maNita-ya etamisihAsane nivekSyati etA dahAH pAyasIbhUtAH khAdiSyati tato bhayaM, tatastenAvAritaM bhaktaM kRtaM, tatra siMhAsanaM dhuri sthApita, daMSTrAca tasyAprataH kRtAH / itazca meghanAdo vidyAdharaH sa padmazrIduhitunaimittikaM pRcchati-kama eSA dAtavyA?, sa subhUmaM kathayati, tavyabhUti meghanAdaH subhUmamavalagati, evaM vrajati kaalH| itaca subhUmo mAtaraM pRcchati-kimiyAn lokaH? anyo'pyasti ?, tayA sarva kathitaM, tato mA gA mA mAriSi iti, sa bat zrutvAbhimAnena hasinAgapuraM gatastAM (a) sabhAM, siMhAsane niviSTaH, devatA raTitvA naSTA, tA daMSTrAH paramAnaM jAtAH, tatastaM brAhmaNA intumArabdhAstena vidyAdhareNa teSAmupari pAyante (prahArAH), sa vizvasto bhukke, rAmAya parikathitaM, samabastatrAgataH pazuM muJcati, vidhyAtaH, ayaM ca tameva sthAlaM gRhItvotthitaH, cakaravaM jAtaM, teca * pahAyA pra. taminary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | mAnakaSAya saMbaMdhe subhUmacakravartI ~788~
Page #790
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) namaskAra. vi01 prata Avazyaka-sIsaM chipaNaM rAmassa, pacchA teNa subhomeNa mANeNaM ekavIsaM vArA nibaMbhaNA puhavI kayA, gambhAvi phAliyA // evaMvidha hAribha damAnaM nAmayanta ityAdi pUrvavat / mAyA caturvidhA, karmadravyamAyA yogyAdibhedAH pudgalA iti, nokarmadravyamAyA nidhAnAdrIyA diprayuktAni dravyANi, bhAvamAyA tatkarmavipAkalakSaNA, tasyAzcaite bhedA:- mAyAvalehigomuttimiMdasiMgaghaNasimUlasamA // 393 // mAyAe udAharaNaM paMDarajA-jahA tIe bhattapaJcakkhAiyAe pUyANimittaM tinni vAre logo AvAhio, taM AyariehiM nAyamAyAe vAhana AloAviyA, tatiyaM ca NAloviyA, bhaNai-esa pubambhAseNAgacchai, sA ya mAyAsalladoseNa kimbisagA jAyA, erisI duraMtA mAyeti // ahavA savaMgasuMdaritti, basaMtapuraM NayaraM, jiyasattU rAyA, dhaNavaIdhaNAvahA bhAyaro seTThI, dhaNasirI ya se bhagiNI, sA ya bAlaraMDA paralogarayA ya, pacchA mAsakappAgayadhammaghosAyariyasagAse paDibuddhA, bhAyarovi sineheNaM taheva, sA pabaimicchA, te taM saMsAraneheNaM na deMti, sA ya dhammavayaM khakhaM kharca karei,bhAujjAyAo se kurukurAyaMti, tIe sUtrAka SEX dIpa anukrama zIrSa chinnaM rAmastha, pazcAttena subhUmena mAnenakaviMzati vArAna nivAMjhaNA pRthvI kRtA, gauM api pATitAH / 2 mAyA abalekhagomUtrikAmeSazAya-14 nabaMzImUlasamA / mAyAyAmuvAharagaM paNDAryA (pANDurAyA)-pathA tayA pratyAkhyAtabhakayA pUjAnimittaM zrIna bArAn loka AhUtaH, tad AcAhatam , AlocitA, tRtIyaM ca nAkodhitA, bhaNani-eSa pUrvAbhyAsenAgacchati, sA ca mAyAzalyadoSeNa kisvipikI jAvA, iMzI turantA mAyeti / athavA sarvAsundarIti, | vasantapuraM nagara, jitazatrU rAjA dhanapatirdhanAvaho prAtarau zreSThinI, dhanazrIzca tayobhaMginI, sA ca vAlaraNDA paralokaravA ca, patrAta mAsakasyAgatadharmavoSAcAryasakAze pratibuddhA, bhrAtarAvapi behena (tasyAH mehena) tathaiva, sA pravajitumicchati, tau tA saMsAranehena na dadAte, sA ca dharmavyayaM pracura pracura karoti, bhAtRjAye kimIsaH, tathA muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mAyAkaSAya saMbaMdhe pAMDu AryA tathA sarvAMgasundarI-kathA ~ 789~
Page #791
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka vicitiya-pecchAmi tAva bhAugANacita, kimeyAhiMti?, pacchA niyaDIe AloiUNa sovaNayapavesakAle vIsatthaM vIsatthaM baI dhammagayaM jaMpiUNa tao naDakhiDDeNaM jahA se bhattA suNei tahegA bhAujjAyA bhaNiyA-kiM bahuNA ! sADiyaM rakkhejjAsi, teNa ciMtiya-nRNamesA duccAriNiti, yAriyaM ca bhagavayA asaIposaNaMti, taorNa parihavemitti pallaMke uvavisaMtI vAriyA, mA cite-hA kimeyaMti, pacchA teNa bhaNiya-parAo me NIhi, sA ciMtei-ki mae dukkaDaM kayaMti, na kiMci pAsai, to tattheva bhamigayAe kiccheNa NIyArayaNI, pabhAe ulluggaMgI niggayA, dhaNasirIe bhaNiyA-kIsa ulagaMgitti, sAruyaMtI bhaNaha-nayANAmo avarAha, gehAo ya ghADiyA, tIe bhaNiya-vIsasthA acchaha, ahaM te bhalissAmi, bhAyA bhaNio-kimeyamevaMti, seNa bhaNiya-alaM me duTThasIlAe, tIe bhaNiyaM-kahaM jANAsi', teNa bhaNiyaM-tujjha ceva sagAsAo, suyA se dhammadesaNA nivAraNaM ca, tIe bhaNiya-aho te paMDiyattaNaM viyArakkhamattaM ca dhamme ya pariNAmo, mae sAmaneNa bahudosameyaM vicintitaM pazyAmi sAvajJAnobhita, kimatAbhyAmiti, pazvAcikRtyA''locya zayanapravezakAle vizvasta vizvasta baI dharmagata japitvA tato nATakIdavA yathA takhA bharnA guNoti tathaikA bhAtu yA maNitA-kiMbahunA ! zATikAM rakSeH, tena cintitaM-nUnameSA dubhAriNIti, nivAritaM ca bhagavatA asatIpo. vaNamiti, sata eno pariSThApayAmIti patyo pavikSantI bAritA, sA cintayati-dA kimetaditi, pakSAcena bhaNitaM-gRhAmme nirgaccha, sA cintayati- imyaa| duSkRtaM kRtamiti, na kiJcitpazyati, tattasanava bhUmigatayA kaNa nItA rajanI, prabhAte mhAnAGgI nirgatA, dhanapriyA bhaNitA-kacaM mlAnAGgIti, sA rudantI bhaNati-na jAnAmyaparAdham , gRhAca nirdhATitA, tathA bhaNita-vizvastA tiSTha, ahaM tyAM milayiSyAmi, mAtA bhanita:-kimetadevamiti, sena bhaNitam-ala meM| duSTazIlayA, tathA bhaNita-kathaM jAnAsi , tena bhaNitaM-taveva sakAzAda, zrutA takhA dharmadezanA nivAraNaM ca, tathA bhaNitam-aho taba pAdivaM vicArakSamatvaM | ca dharme ca pariNAmaH, mayA sAmAnyena bahudoSametad dIpa anukrama *SEXS* [1] JABEnatum janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 790~
Page #792
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata // 394|| bhagavayA bhaNiyaM tIse ucaiI vAriyA ya, kimatAvataiva duccAraNI hoi, tao so lajio, micchAdukkaDaM se davA- namaskAra. [vio, ciMtiyaM ca NAe-esa tAva me kasiNadhavalapaDivajago, bIovi evaM ceva viNNAsio, navaraM sA bhaNiyA-ki vi01 bahuNA, hatthaM rakkhijasitti, sesavibhAsA tahava, jAva eso'vi me kasiNadhavalapaDivajjagotti ettha puNa imAe niyaDie abhakkhANadosao tivaM kammamuvanivaddhaM, pacchA eyassa apaDikkamiya bhAvao pabaiyA, bhAyaro'vi se saha jAyAhiM pavaiyA, ahAuyaM pAlaittA savANi suralogaM gayANi, tatthavi ahAuyaM pAlayittA bhAyaro se paDhama cuyA sAgee Nayare asogadattassa inbhassa samuhadattasAyaradattAbhihANA puttA jAyA, iyarIvi caviUNa gayapure Nayare saMkhassa ibhasAvagassa dhUyA AyAyA, aIvasuMdaritti savaMgasuMdarI se nAma karya, iyarIo vibhAujjAyAo caviUrNa kosalAure gaMdaNAbhihANassa inbhassa si-15 rimaikaMtimaiNAmAo dhUyAo AyAo, jovaNaM pattANi, savaMgasuMdarI kahavi sAgeyAo gayapuramAgaraNa asogadattasiDiNA sutrAMka dIpa anukrama // 394 // bhagavatA bhaNitaM tasyai upadiSTa cAritA ca, kimetAvataiva dubAriNI bhavati, tataH sa kajitaH, mithyAmeduSkRtaM takhai dApita, cintitaM cAnayA-epa tAvanme kRSNadhavalapratipasA, dvitIyo'pi evameva jijJAsitaH (parIkSitaH), navaraM sA bhaNitA-kiM bahunA !, hastaM rakSeriti, zeSavibhASA tathaiva, yAvadepo'pi me kRSNadhavalapratipatteti, ana punaranayA mAyayA'bhyAkhyAnadoSatastI karmopanivada, pazcAdetamAdapratikrampa bhAvataH pravajitA, bhAtarAvapi tasyAH saha AyAbhyAM (manajitAyAM) mana jitI, vadhAyuSka pAlayitvA sarve suralokaM gatAH, tantrApi yathAyuSkaM pAlayitvA bhrAtarau tasyAH prathama cyutau sAkete nagare'zokadattasthebhyastha samudattasAgarabattAbhidhAnI putrI jAtI, itarApi yuvA gajapure nagare zasabhyazcAvakarasa dahiyA pAyAtA, atIva sundarIti sarvAGgasundarI tasyA nAma kRtam, itare api prAtRjAye yuvA kozalapure nandanAbhidhAnanyasya zrImatikAntimatinAgyo duhitarI jAte, pauSa prAptAH, sAmasundarI kyamapi sAketAgajapuramAgatenAzokavacatreSTinA CAS P a nmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 791~
Page #793
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) diDA, kassesA kannagatti, saMkhassa sidvirasa sabahumANaM samuddadattassa maggiyA laddhA vivAho ya kao, kAlaMtaraNa so visajjAvago Ayao, uvayAro se kao, vAsagharaM sajjiyaM / etthaMtaraMmi ya savaMgasuMdarIe uiyaM taM niyaDinibaMdhaNaM paDhamakamma, tao bhattAreNa se vAsagharaThieNa voleMtI devigI purisacchAyA divA, tao'NeNa ciMtiyaM-duhrasIlA me mahilA, kovi avaloeu gaotti, pacchA sA''gayA, Na teNa bollAviyA, to aduhaTTayAe dharaNIe ceva rayaNI gamiyA, pahAe se bhattAro aNApucchiya sayaNavaggaM egassa dhijjAiyassa kahetA gao sAgeyaM Nayara, pariNIyA ya'NeNa kosalAure NaMdaNassa dhUyA sirimaitti, bhAuNA ya se tIse bhaiNI kaMtimaI, suyaM ca Nehi, tao gADhamaddhiI jAyA, visesao tIse, pacchA tANaM gamAgamasaMvavahAro vocchinno, sA dhammaparA jAyA , pacchA pavaiyA, kAleNa viharaMtI pabattiNIe samaM sAkeyaM gayA, puvabhAujjAyAo uvasaMtAo bhattArA ya tAsiM na suh| etvaMtaraMmi ya se udiyaM niyaDinibaMdhaNaM vitiyakammai, pAraNage| anukrama [1] dRSTA, kasyaiSA kanyaketi, zasasa zreSThinaH sabahumAnaM samudradattAya mAgitA labdhA vIvAhana kRtaH, kAlAntareNa sa netumAgataH, apacArastasya kRtaH, vAsagRhaM sajitam / atrAntare ca sarvAGgasundayo uditaM tat mAyA nivandhanaM prathamakarma, tato bhatrI tasyA vAsagRhasthitena vajramtI daivikI puruSacchAyA dRSTA, tato'nena cintitaM-duSTazIlA mama mahilA, ko'pyavalokya gata iti, pazcAsA'yatA, na tenAlApitA, tata pAduHkhasthitayA (khArtayA) dharaNyAmeva rajanI gamitA, prabhAte tasyA bhatA'nApRcchaya skhajanavargamekaM vigjAtIyaM kathayitvA gataH sAketa nagara, pariNItA cAnena kozalapure nandanasya duhitA zrImatiriti, bhrAtrA ca tasya tathA bhaginI kAntimatiH, zrutaM caibhiH, tato gADhamatirjAtA, vizeSatastasyAH, pazcAtayogamAgamasaMdhyavahAro nyuTimA, sA dharmaparA jAtA, paJcAmanajitA, kAlena viharantI pravartinyA samaM sAketaM gatA, pUrvanAtuSi upazAnte bhArIca tayone suSu / matrAntare ca tasyA uditaM nikRtiniyandhanaM / dvitIyaM karma, pAraNake JABERDER wwsainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 792 ~
Page #794
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) 9% Avazyaka dibhikkhanu paviThThA, sirimaI ya vAsagharaM gayA hAraM poyati, tIe abhuTThiyA, sA hAraM mottUNa bhikkhatthamaDiyA, ettha- namaskAra hAribha- micittakammoiNNaNaM mayUreNaM so hAro gillio, tIe ciMtiyaM-accharIyamiNa, pacchA sADagaddheNa ThaDyaM. bhikkhA vi. drIyA paDiggAhiyA niggayA ya, iyarIe joiyaM-jAva nasthi hArotti, tIe ciMtiyaM-kimeyaM baDakhehUM, pariyaNo pupichao, so bhaNai-na koi ettha ajaM motUNa paviTTho anno, tIe aMbADio, pacchA phuTU / iyarIevi pavattiNIe sircha, tIe bhaNiyaM // 395|| 1-vicitto kammapariNAmo, pacchA uggataratavarayA jAyA, tesiM cANatyabhIyANaM taM gehUM Na uggAhai, sirimaI kaMtimaio bhatArehiM hasijati, Na ya vipariNamaMti, tIevi umgatavarayAe kammasesaM karya, etthaMtaraMmi sirimaI bhattArasahagayA vAsa-ID hare ciDa, jAva moreNa cittAo oyariUNa niggilio hAro, tANi saMvegamAvaNNANi, aho se bhagavaIe mahatthatA jaM: na simidaMti khAmeuM payaTTANi, etthaMtaraMmi se kevalamuppaNNaMti, devehi ya mahimA kayA, tehiM pucchiyaM, tIe'vi sAhio -1% * -1 anukrama [1] bhikSA praviSTA, zrImatizca vAsagRhagatA hAraM protati, tathA'bhyusthitA, sA hAraM muktvA bhikSArthamutthitA, atrAntare citrakarmottIrNena mayUreNa sa hAro gilitaH, tayA cintitam-bhAvayamidaM, pazcAt zATakAna sthagita, bhikSA pratigRhItA nirgatA ca, itarayA dRSTa-yAvannAsti hAra iti, tathA cintita-kimeSA bahatI zrIdA, parijanaH pRSTaH, sa bhaNati-na ko'pi mannAryA muktvA praviSTo'nyaH, tayA nirbhasitaH, pazcAt sphiTitam / itasyA'pi prabarsinyAH ziSTa, tayAra bhaNita-vicitraH karmapariNAmaH, pazcAt unatarataporatA jAtA, taizvAnarthabhItaiH tadhaM nAvagADate, zrImatikAntimayau bhartRmyAM isyete, na ca vipariNamataH, sathAupyugrataporatayA karmazeSa kRtam , atrAntare zrImatirbhA saha gatA vAsagRhe tiSThati, yAvanmayUreNa citrAvatIrya nirgilito hAraH, tau saMvegamApanau, aho tassA bhagavatyA gAmbhIyaM yatra ziSTamimiti kSamayituM pravRttau, annAntare tasyAH kevalajJAnamutpannamiti, devaidha mahimA kRtaH, taiH pRSTaM, tayA'pi kathitaH // 395 // JABERatinintamational andibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 793~
Page #795
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata parabhavavataMto, tANi pavaiyANi, erisI duhAvahA mAyatti / ahaMvA sUyao-egassa khaMtassa putto khuDao suhasIlao jAva| 31 W Da-aviratiyatti, khateNa dhADio loyassa pesaNaM kareMto hiMDiUNa aTTavasaTTo mao, mAyAdoseNa rukkhakohare suuto| jAo. soya akkhANagANi dhammakahAo jANai jAtisaraNeNaM, paDhai, vaNacaraeNa gahio. kuMTito pAo acchi ca kANiya, vidhIe uDDio, Na koi icchai, so sAvagassa AvaNe ThavittA mulassa gao, teNa appao jANAvio, kIo, |paMjarage chaDho, sayaNo micchadiThio, tesiM dharma kahei, tassa putto mahesaradhUyaM daNaM ummatto, taM divasaM dharma Na suNeti Na vA paJcakkhAyaMti, pucchiyANi sAhati, vIsasthANi acchaha, so dArao saddAvio, bhaNio va sasarakkhANaM DhakkAhi, AIkiriya ahi, mamaM ca pacchato iTTagaM ukkhaNiUNaM NihaNAhi, tahA kayaM, so aviratao pAyapaDito vinavei-dhUyAe varaM dehi, sUyao bhaNai mahesarassa-jiNadAsassa dehi, dinA, sA gabaM vahai-devadinnatti, annayA teNa hasiyaM, nibaMdhe 2 sUtrAka dIpa anukrama parabhavavRttAntaH, tau pravajitI, IzI duHkhAvahA bhAyeti / bhayavA zukaH-ekasya vRddhasya putraH kSulakaH sukhazIlo yAvaraNazi-aviratiketi, vRddhana nirdhATitaH lokasya meSaNaM kurvan hiNDayitvA AttavazAtoM mRto, mAyAdoSeNa vRkSakoTare zuko jAtaH, sa cAkhyAnakAni dharmakathAzca jAnAti jAtismaraNena, paThati, vanacareNa gRhItaH, kuSTitaH pAdaH akSi va kANitaM, bIbhyAmavatAritaH, na ko'pIcchati, sa zrAvakasyApaNe sthApayityA mUlyAya gataH, tenAtmA jJApitaH, kItaH, paJjare kSiptaH, svajano mibhyASTiH, tebhyo dharma kathayati, tasya putro mAhezvarasya duhitara raTvonmatasadivase dharma na zuNyanti na vA pratyAkhyAsti, pRSTAH kathayanti, vizvastAstiSTata, sa dArakaH zabdita:-maNitatra-sarajaskAnAM pArzva vraja, TikarikA (kapAlaM) aya, mAM ca pazcAt iSTakamutsAya nijahi, tathA kRtaM, so'virataH pAdapatito vijJapayati-duhiturvaraM dehi, zuko bhaNati mahezvarAya-jinadacAya dehi, dattA, sA garva vahati-devadati, anyadA lena | | hasitaM, nibandhe+nedamudAharaNaM pratyaH M anainrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 794 ~
Page #796
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka Avazyaka-mA kahiyaM, amarisaM vahai, saMkhaDIe vakhittANi harai, bhaNati-tumaMsi paMDitautti picchaM uppADiyaM, so ciMtei-kAlaM harAmi, namaskAra hAribha- bhaNai-NAhaM paMDitao sA pahAviI paMDitiyA,-egA pahAviNI kUraM chattaM jiMtI dhorehiM gahiyA, ahaMpi erise maggAmi | vi01. drIyA rattiM eha rUbae laettA jAihAmo, te AgayA, vAtakoNaeNa NakANi chiNNANi, anne bhaNaMti-khattamuhe khureNa chinnANi, // 396 // bitiyadivase gahiyA, sIsa koTTei bhaNati ya-keNa tunbhetti?, tehiM samaM pahAviyA, egami gAme bhattaM ANemiti kalAlakule vikkiyA, te rUvae ghettUNaM palAyA, rAttiM rukkhaM vilaggA, tevi palAyA ulaggati, mahisIo hariUNaM tattheva AvAsiyA maMsaM khAyaMti, eko maMsaM ghettUNa rukkhaM vilaggo disAo paloei, teNa dihA, rUpae dAie, so dukko, jinbhAe gazAhio. paDateNa Asaitti bhaNite Asaitti kAUNaM NaDA, sA gharaM gayA, sAhAviI paMDitiyA NAhaM pNddito|taahe puNovi* aNNaM lomaM ukkhaNai, puNaravi dAriyApiuNA dArideNa dhaNayao chalAvio rUvagA dinnatti kUDasakkhIhiM davAvio, kathitam , amarSa vahati, saMsakhyA vyAkSipteSu harati, bhaNati-tvamasi paNDita iti picchamutpATitaM, sa cintayati-kAlaM irAmi, bhnnti-naaii| paNDitaH, sA nApitI paNDitA-ekA nApito kUraM kSetraM nayantI cauraiyU~hItA, ahamapIdRzAn mAyAmi rAtrAvAyAta rUpvakAn lAtvA yAsyAmaH, te AgatAH, kSurapreNa mAsikA pichalAH, anye bhaNanti-kSatramukhe kSurapreNa chinnAni, dvitIya divase gRhItA, zIrSa kuTTayati bhaNati ca-kena yUSmAkamitiI, taiH samaM pradhAvitA, // 396 // ekasmin mAme bhaktamAnavAmIti kalAlakule vikrItA, te rUpyakAn gRhItvA palAyitAH, rAmro vRkSaM vilanA, te'pi palAyitA abalaganti, mahIpIIsvA tatraivAvAsitA mAMsaM khAdanti, eko mAMsaM gRhItvA vRkSaM vilamo dizaH pralokayazi, tena dRSTA, rUpyakAn darzayati, sa bhAgataH, jilayA gRhItaH, patatA Ala iti bhaNite Aste iti kRtvA maSTAH, sA gRhaM gatA, sA nApitI paNDitA nAI paNDitaH / tadA punarapi anya picchamukhanati, punarapi dArikA pitrA dArimeNa / dhanadalitaH rUpyakA dattA iti, kUTasAkSibhidApitaH, CROSS dIpa anukrama [1] Patanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 795~
Page #797
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [918], bhASyaM [ 151...] dAriyA maggiyA, kube chUDhA, suraMgaM khaNAviyA, piyA kappAsaM kattAvio, saputtayA NijAhi, so gao disaM, imAvi gaNiyaveseNaM putramAgayA, tilakkhAgiyA koligiMNI coranimittaM caMdaputtaM saddAissAmitti asaMtapaNaM pattiyAvito rAyA vANiyadAriyAe, evamAINi paMca savANi ratIgayANi, piMcchittA muko, seNeNaM gahio, duNhaM seNANaM bhaMDatANaM paDio, asogavaNiyAe peseliyAe putteNa diDo, bhaNio ya-saMgovAhi, ahaM te karja kAhAmi, saMgovio, aNNassa rajje dija| mANe bhiMDamae mayUre vilaggeNaM ratti rAyA bhaNio, pesilliyApucassa rajjaM diNNaM, teNa sattadivase maggiyaM, dovi kulA padyAviyA, bhattaM paJcakkhAyaM, sahassAre uvavaNNo // evaMvidhAM mAyAM nAmayanta ityAdi pUrvavat, lobhazcaturvidhaH - karmadravyalobho yogyAdibhedAH pudgalA iti, nokarmadravyalobhastvAkaramuktizcikaNiketyarthaH, bhAvalobhastu tatkarmavipAkaH, tadbhedAcaite- 'loho haliddakhaMjaNakaddamakimirAyasAmANoM sarveSAM krodhAdInAM yathAyogaM sthitiphalAni paikkhacaumAsavaccharajA| vajjIvANugAmiNo kamaso / devanaratiriyanAragagaisAhaNaheyavo neyA // 1 // lobhe luddhanaMdodAharaNaM - pADaliputte luddhaNaMdo adhyayana [ - ], 1 dArikA mArgitA ( yAcitA ), kUpe zikSA, suraGgA khAnitA, pitA kasaM karttitaH, saputrA niyahi sa gato dizi iyamapi gaNikAveSeNa pUrvamA gatA, tilakhAdikA kolikI cauranimittaM candraputraM zabdaviSyAmIti asatA pratyayito rAjA vaNigdArikayA, evamAdIni paJca zatAni rAtrigatAni nipicchIkRtya muktaH, zvenena gRhItaH dvayoH zyenayoH kalahayatoH patito'zokavanikAyAM, preyikAputreNa dRSTaH, bhaNita-saMgopaya, ahaM tava kArya kariSyAmi, saMgopitaH, anyasmai rAjye dIyamAne bhiNmaye mayUre vilagjhena rAtrau rAjA bhaktiH, preyikAyAH putrAya rAjyaM dataM tena saptamadivase mArgitaM dve api kule pramAjite, bhaktaM pratyAkhyAtaM sahasrAre utpannAH / 2 lomo haridrAstraanakardama kRmirAgasamAnaH / 3 pakSacaturmAsasaMvatsarayAvajIvAnugAminaH kramazaH / devanaratiryaGganArakagatisAdhanahetavo zeyAH // 1 // lubdhanandodAharaNam-pATaliputre lubdhanando * kolitriNI pra0 For Past Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH lobhakaSAya saMbaMdhe lubdhanandasya kathA ~796~
Page #798
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) namaskAra. vi01 prata sutrAMka bhAvazyaka-gAvANiyao, jipAdatto sAvao, jiyasattU rAyA, so talAgaM khaNAvei, phAlA ya divA kammakarehi, (paM0 10000) surA- hAribha- mollaMti do gahAya vIhIe sAvagassa uvaNIyA, teNa te NecchiyA, gaMdassa upanIyA, gahiyA, bhaNiyA ya-aNNevi ANe- drIyA jaha, ahaM ceva geNDissAmi, divase 2 giNhai phAle / aNNayA abbhahie sayaNijjAmaMtaNae balAmoDIeNIo, puttA X ||397maannmaa bhaNiyA-phAle geNhaha, so ya gao, te ya AgayA, tehiM phAlA Na gahiyA, achuchA ya gayA pUviyasAlaM, tehiM UNagaM / hA mollaMti egate eDiyA, kiMha paDiyaM, rAyapurisehiM gahiyA, jahAvattaM ranno kahiyaM / so naMdo Agao bhaNai-hiyA Na vatti, tehi bhaNNai-kiM amhevi gaheNa gahiyA !, teNa ailolayAe ettiyassa lAbhassa phiTTo'haMti pAdANa doseNa ekAe kusIe doSi pAyA bhaggA, sayaNo vilavai / tao rAyapurisehiM sAvao NaMdoya ghettUNa rAulaM nIyA, pucchiyA, sAvao bhaNai-majha icchAparimANAtiritaM, aviya-kUDamANati, teNa na gahiyA, sAvao pUeUNa visajio, naMdo sUlAe yaNika, jinadattaH zrAvakaH, jitama rAjA, sa taDAga khAnayati, kuzyazca dRSTAH karmanaH, surAmUlyamiti de gRhItvA vIcyAM zrAvakAyopanIte, tena te neTe, nandAyopanIte, gRhIte, bhaNitAzva-anyA api Anayeta bhaimeva prahISyAmi, divase divase kuzyau gRddhAti / banyadA abhyadhike khajanAmantraNe balAdAkAreNa nItaH, putrA bhaNitAH-kuzyau gRhIyAta, saca gataH, te cAgatAH,taiH kujhyau na gRhIte, AkuSTAzca gatAH ApUpikacAlA, tairUnaM mUlyamityekAnte kSise, hai ki patitaM, rAjapurupaihItAH, yathAvRttaM rAjJe kayitaM / sa nanda mAgato bhaNati-gRhIte na veti, tairbhagyate-kiM vayamapi graheNa gRhItA, tenAtilaulyatayA etAvato chAbhAt aSTo'miti pAdayoSeNaikayA kuzyA dvAvapi pAdau bhanau, svajano vilapati / tato rAjapuruSaiH zrAvako nandana gRhItvA rAjakucha hai nItI, pRSTI, zrAkako bhagati-mamecchAparimANAtirikam , apiSa-kUTamAnamiti, tena na gRhIte, pAvakaH pUjayitvA visRSTaH, nandaH zUlAyAM bIhIe nIyA + kIDo phiTTo viDo. dIpa anukrama // 397 // MER H andionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 797~
Page #799
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka kAmino, sakaloya ucchAio, sAvago sirighario tthviyo|eriso duraMto lobho|| evaMvidhaM lobha nAmayanta ityAdi pUrvavat / / 4 athendriyadvAramucyate, tatrendriyamiti kaH zabdArthaH', 'idi paramaizvarye' indanAdindraH, sarvopalabdhibhogaparamaizvaryasambandhA jIvaH, tasya liGgaM tena dRSTaM sRSTaM cetyAdi, 'indriyamindraliGgam' ityAdinA sUtreNa nipAtanAt siddha, tacca dvidhA-dravyendriyaM bhAvendriyaM ca, tatra nirvRttyupakaraNe dravyendriya, labdhyupayogI bhAvendriyamiti, amUni ca sparzanAdibhedena paJca bhavanti ato bahuvacanam , uktaM ca-"sparzanarasanaghrANacakSuHzrotrANIndriyANi"(tattvA0 a02 sU020) etAni ca nAmitAni alaM duHkhAyeti, atrodAharaNAni / tatthaM soIdie udAharaNaM-vasaMtapure Nayare pupphasAlo nAma gaMdhavio, so aisussaro [vikhvo ya, teNa jaNo hayahiyao kao, taMmi Nayare satthavAho disAyattaM gaelao, bhaddA ya se bhAriyA, tIe keNavi kAraNeNa dAsIo payaTThiyAo, tAo suNaMtIo acchaMti, kAlaM na yANati, cireNa AgayAo aMbADiyAo bhaNaMtimA bhaTTiNI! rUseha, jaM aja amhAhiM surya taM pasUNavi lobhaNija, kimaMga puNa sakaNNANaM ?, kahaMti !, tAhiM se kahiyaM, sA hiyaeNa ciMtei-kahamahaM pecchijjAmi ? / annayA tattha NayaradevayAe jattA jAyA, sarva ca NayaraM garya, sAvi gayA, mitraH, sakulazrotsAvitaH, bhAvakA zrIgRhikaH sthApitaH / etAdRzo duranto lomaH / 2 namra zrotrendriye udAharaNa-vasantapure nagare puSpazAlo nAma gAndharvikaH so'tIva sukharo virUpana, tena jano hatahadayaH kRtaH, tasijagare sArthavAho digyAnAM gato'bhUt, bhadrA ca tasya bhAryA, tayA kamacidapi kAraNAya dAsyaH pravarcitAH, tAH zRNvantyasiSThanti, kAlaM na jAnanti, cireNAgatA upAlabdhA bhaNanti-mA svAmini ! ruSaH, yadayAsmAbhiH zrutaM tatpazUnAmapi lobhanIyaM, kimaGga punaH sakAMnA 1, kathamiti !, tAbhistasyai kathitaM sA hRdayena cintayati-kathamahaM prekSayiSye / anpadA tana nagaradevatAvA yAtrA jAtA, sarvaca nagaraM gataM, sA'pi gatA,* jiNadatto. dIpa anukrama [1] JABERatinintamational Manmitraryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 798~
Page #800
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha zrIyA / / 398 / / Jus Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [918], bhASyaM [ 151...] adhyayana [ - ], logovi paNamiUNaM paDiei pahAyadesakAlo ya vahaha, sovi gAiUNa parissaMto parisare sutto, sA ya satthavAhI dAsIe samaM AgayA, paNivaittA deulaM payAhiNaM karei, ceDIhiM dAio esa sotti, sA saMbhaMtA, tao gayA, pecchai virUvaM daMturaM bhaNai-diDaM se rUveNaM caiva geyaM, tIe nicchUDhaM, cetiyaM ca'NeNa, kusIlaehiM se kahiyaM, tassa amariso jAo, to se gharamUle paccUsakAlasamae gAiDamAro paDatthavaiyAnivaddhaM, jaha Apucchara jahA tattha ciMtei jahA lehe visajjai jahA Agao gharaM pavisai, sA ciMtei sabhUyaM vahai tAe anbhudvemitti AgAsatalagAo appA mukko, sA mayA, evaM soiMdiyaM dukkhAya bhavai // cakhidie udAharaNaM - mahurAe NayarIe jiyasattU rAyA, dhAriNI devI, sA payaIe dhammasaddhA, tattha bhaMDIravarNa ceiyaM, tarasa jattA, rAyA saha devIe NayarajaNo ya mahAvibhUIe niggao, tatthegeNamiSbhaputtreNa jANasaMThiyAe devIe javaNiyaMtaraviNiggao sAlattago saneuro aIva suMdarI diTTho calaNotti, ciMtiyaM ca'NeNaM-jIe eriso calaNo sA rUveNa 1 loko'pi praNamya pratyeti prabhAtadezakAla varttate, so'pi nigIya paribhrAntaH parisare suptaH sA ca sArthavAhI dAvA samamAgatA praNaya devaku pradakSiNAM karoti, peTIbhidarzitaH epa sa iti sA saMbhrAntA, tato gatA, prekSate virUpaM danturaM bhaNati dRSTaM tasya rUpeNeva geyaM tathA niyutaM cetitaM cAnena tasmai kuzIlavaiH (vidUSakaH) kathitaM tasyAmaya jAtaH, tatastatyA gRhasUle pratyUSakAlasamaye gAtumArabdhaH proSitapatikAnivaddhaM yathA ApRcchati yathA tatra cintayati yathA lekhAn visRjati yathA'gato gRhaM pravizati sA cintayati-samIpe (bhUmI) varttate tadyutiSThAmIti AkAzataLAdAtmA muktaH, sA mRtA, evaM zrotrendriyaM duHkhAya bhavati cacArendriye udAharaNaM mathurAyAM nagaya jitazatrU rAjA, dhAriNI devI, sA prakRtyA dharmazradA, tatra bhaNDIravarNa caityaM tasya yAtrA, rAjA saha deNyA nagarajanaa mahAvibhUtyA nirgataH tatraikenebhyaputreNa yAnasaMsthitAyA devyA yavanikAntaravinirgataH sAlakakaH sanpuro'tIvasundarI dharaNa iti, cintitaM cAnena yasthA IzacaraNaH sA rUpeNa For Fasten namaskAra * vi0 1 ~ 799~ // 398 // incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #801
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata tiyasasuMdarINaSi ambhahiyA, ajjhovavanno, pacchA gavidyA kA esatti, NAyA, taggharapaJcAsanne vIhI gahiyA, tIse dAdAsaceDINaM duguNaM dei mahAmaNussattaNaM ca dAei, tAo hayahiyayAo kayAo, devIevi sAhaMti, saMvavahAro laggo, devIevi gaMdhAI tao ceva giNhaMti / aNNayA teNa bhaNiyaM-ko eyAo mahAmolA gaMdhAipuDiyAo ucchoDei ?, ceDIe siha-amhANaM sAmiNitti, teNa egAe puDiyAe bhujapatte leho lihiUNa chUDho, jahA-kAle prasuptasya janArdanasya, meghAndhakArAsu ca zarvarISu / mithyA na bhASAmi vizAlanetre!, te pratyayA ye prathamAkSareSu // 1 // pacchA uggAhiUNaM visajiyA, devIe umpADiyA, vAcio leho, ciMtiyaM ca'NAe-dhiratthu bhogANaM, paDileho lihio, yathA-'neha loke sukhaM kizcicchAditasyAMhasA bhRzam / mitaM ca jIvitaM nRNAM, tena dharme matiM kuru // 1 // pAdaprathamAkSarapratibaddho bhAvArthaH pUrvazlokavadavaseyaH, tao baMdhiUNa puDiyA Na suMdaragaMdhatti visajiyA ceDI, tIe paDiappiyA puDiyA, bhaNiyaM ca'NAe|devI ANavei-Na suMdarA gaMdhatti, tudveNa choDiA, diTTho leho, avagae lehatthe visanno pocAI phAleUNa niggao, ciMtiya sUtrAka OMCCCCCCC dIpa anukrama [1] tridazasundarIbhyo'SabhyadhikA, adhyupapazaH, pazcAdveSitA-kaipeti !, jJAtA tadprayAsane vIthI gRhItA, tasyA dAsaceTIbhyo viguNaM dadAti mahAmanuvyasvaM ca darzavate, tA hutahRdayAH kRtAH, devyAyapi kathayanti, saMvyavaddAro namaH, devyA api gandhAdisata evaM gRhanti / anyadA tena bhaNitaMka etA mahAmUkyA gamdhAdipuTikA ucchoTayati', cejyA ziSTam-bhasmAkaM svAminIti, tenaikakhAM puTikAyAM mUrjapane lekho kikhitvA kSiptaH, yaSA-pavAduhAsa visRSTA, devyopATitA, vAcito lekha:, cintitaM pAnayA-dhigaratu bhogAn, pratilekho lisitA-tato bar3hA puTikA na sundarapanveti bimA ceTI, tayA pratya|pitA puTikA, bhASitaM cAnayA-yeNyAjJApayati sundarA gandhA iti, tuSTena choTitA, dRSTo lekho'vagate lekhA viSaNNaH povAni sADhayitvA nirgataH, cintitaM | JABERatinintamational randiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~800~
Page #802
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) / namaskAra vi01 Avazyaka- hAribhadrIyA // 39 // prata 6 caNeNaM-jAva esA na pAviyA tAva kahamacchAmitti paribhamaMto ya annaM rajaM gao, siddhaputtANa dukko, tattha nII vakkhA- NijAi, tatthavi ayaM silogo-'na zakyaM tvaramANena, prAptumarthAn sudurlabhAn / bhAryAM ca rUpasampannAM, zatrUNAM ca parAjayam // 1 // ettha udAharaNaM-vasaMtapure Nayare jiNadatto NAma satthavAhaputto, so ya samaNasaTTo, io ya caMpAe paramamAhesaro ghaNo NAma satthavAho, tassa ya duve accheragANi-causamuddasArabhUyA muttAvalI dhUyA ya kannA hArappabhatti, jiNadateNa suyANi, bahuppagAraM maggio Na dei, tao'NeNa caTTaveso kao, egAgI sayaM ceva capaM gao, aMciyaM ca vaTTai, tatthego ajjhAvago, tassa uvaDio paDhAmitti, sobhaNati-bhattaM me natthi, jai navaraM kahiMpI labhasitti, dhaNo ya bhoyaNaM sasarakkhANaM dei, tassa uvaDio, bhattaM me dehi jA vijaM gehAmi, jaM kiMci demitti paDisuyaM, dhUyA saMdivA-jaM kiMci se dijAhitti, | teNa ciMtiyaM-sohaNaM saMvattaM, ballUreNa dAmio virAlotti, so ta phalAigehiM uvacarai, sA Na geNhai uvayAraM, so ya| sUtrAka SC4G dIpa anukrama [1] acAnena-yAvadeSAna prAptA tAvaka tihAmIti parinAmyazcAnyat rAjyaM gataH, siddhaputrAnAzritaH, tatra nItiyAkhyAyate, tatrApyayaM lokaH / atro*dAharaNa-vasantapure nagare jinadatto nAma sArthavAhaputraH, sa ca zramaNabhAvaH, itazca campAyaryA paramamAhemmo dhano nAma sArthavAhaH, tasya ca dve Azcarya-catu: samudrasArabhUtA mukkAvaLI duhitA ca kanyA hAramabheti, jinadattena zrute, subahuprakAra mArmito na dadAti, tato'nena vizveSaH kRtaH, ekAkI svayameva campA gataH, aJcitaM ca vartate, tasaiko'dhyApakastamupasthitaH paThAmIti, sa bhapAti-bhaka me nAsti, yadi para kApi labhasa iti, dhanazca bhojanaM sarajaskebhyaH dadAti, tamupasthitaH, maktaM me dehi yAvadiyA gRhNAmi, yatkiJcidAmIti pratizrutaM, duhitA saMvidhA-yakkizcida vA iti, tena cintitaM-zobhanaM saMvRtaM, durvareNa (bAreNa ) vAmito bivAla iti, satA phalAdikairUpacarati, sA na rAgAti upacAra, sa pAsvarito // 39 // Donatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~801~
Page #803
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka aturio NIiMgAhI thake thake sama uvacarai, sasaraklA ya taM kharaMTei, teNa sA kAleNAvajjiyA ajhovavannA bhaNai-18 (palAya'mha, teNa bhaNiyaM-ajuttameyaM, kiMtu tuma ummattigA hohi, kejAvi akosejAhi, tahA kayaM, vejjehiM paDisiddhA, piyA se adviti gao, caTTeNa bhaNiya-paraMparAgayA me asthi vijA, dukaro ya se uvayAro, teNa bhaNiyaM-ahaM karemi. cadveNa bhaNiyaM-pauMjAmo, kiMtu baMbhayArIhiM karja, teNa bhaNiyaM-atthi bhagavaMto sasarakkhA te ANemI, caTTeNa bhaNiyaMjai kahavi ababhayAriNo hoti to karja na simjhai, te ya pariyAviti, teNa bhaNiya-je suMdarA te ANemi, katihiM hai| kaja, cauhi, ANIyA sahavehiNo ya disAvAlA, kayaM maMDalaM, disApAlA bhaNiyA-jao sivAsaho taM maNAgaM viMdhe-2 jaha, sa sarakkhA ya bhaNiyA huMphuTattikae sivAkhyaM karejaha, dikkarigA bhaNiyA-tuma taha ceva acchejaha, tahA kaya, viddhA sasarakkhANa, pauNA ceDI, viparINao ghaNNo, caTTeNa vutta-bhaNiyaM mae-jai kahavi abhayAriNo hoti kajaM na nItimAhI avasare'vasare sampagupacarati, sarajaskAna taM nirasayati, tena sA kAlenAvarjitA adhyupapanA bhaNati-palAmyate'smAbhiH, tena bhaNitambhayuktametat, kintu svamunmattA bhava, vaidyAnapi AkozeH, tathA kRtaM, vaiyaiH pratiSiddhA, pitA tathA ati gataH, vipreNa bhaNitaM-paramparAgatA'sti meM vidyA, duSkarazca tathA upacAraH, tena bhaNitam-naI karomi, vipreNa bhaNitaM-prayuJjamaH, kintu brahmacAribhiH kArya, sena bhaNitam-santi bhagavantaH sarajaskAstAnAnayAmi, cahena bhANita-yadi kathAzcidapi abacAriNo bhaviSyanti tadA kArya na setsyati, te ca paryApadyante, tena bhaNitaM-ye sundarAstAn bAnayAmi, katimiH kArya, caturbhiH, zrAnItAH zabdavedhinazca dikpAlAH, kRtaM maNDalaM, dikpAlA bhaNitA:-yataH zivAzabda AyAti taM zIghraM vidhyeta, sarajaskAzca bhaNitAH-phuDitikRte zivArataM kuryAta, duhitA bhaNitA-navaM tathaiva tiSTeH, tathA kRtaM, viddhAH sarajaskAH, praguNIbhUtA putrI, vipariNato dhanyaH, paDhenokta-bhaNitaM mayA yadi kathamadhyanahmacAriNo bhaveyuH kArya ca dIpa anukrama 3945 [1] anatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~802~
Page #804
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) vi01 prata Avazyaka-sinjhaItyAdi, dhaNeNa bhaNiyaM-ko uyAo?, caheNa bhaNiyaM-erisA baMbhayAriNo havaMti, guttIo kahei, dagasokarAisunamaskAra hArabha- gavesio natthi, sAhUNa duko- tehiM siThThAo 'vasahikahaNisirjidiyakuDatarapubakIliyapaNIe / aimAyAhAravibhUsaNA ya nava baMbhaguttIo // 1 // eyAsu baDhamANo suddhamaNo jo ya baMbhayArI so| jamhA u baMbhaceraM maNoNiroho jiNAbhihiyaM / // 40 // // 2 // ' uvagae bhaNiyA-baMbhayArIhiM me kajaM, sAhU bhaNai-na kappai niggaMdhANameyaM, caTTassa kahiyaM-laddhA baMbhayArI Na puNa icchaMti, teNa bhaNiyaM-erisA ceva paricattalogavAvArA muNao bhavaMti, kiMtu pUjiehiMvi tehiM kajjasiddhI hoi, taMnAmANi |likkhaMti, na tANi khuddavaMtarI akkamai, pUiyA, maMDalaM karya, sAhuNAmANi lihiyANi, disAvAlA ThaviyA, na kUviyaM sivAe, pauNA ceDI, dhaNo sAhaNamalliyaMto saho jAo, dhammovagAritti ceDI muttAphalamAlA ya tasseva dinnA, evaM aturaMteNa sA teNaM pAviyatti silogattho / so evaM suNiUNa pariNAmei-ahaMpi sadesaM gaMtumaturaMto tattheva kiMci uvAyaM ciMtissAmitti sutrAMka 40 dIpa anukrama [1] / // 400 / sespati, dhanena bhaNika upAyaH !, vipreNa bhaNitaM-iMdazo brahmacAriNaH syuH, guptIH kathayati, parimAjapheSu gaveSiso nAsti, sAdhUnAM pArthe AgataH, paH ziSTA:-vasatiH kathA niSondriyANi kukhyAntaraM pUrvakIditaM praNItam / atimAtrAhAro vibhUSaNaM ca nava brahmacaryaguptayaH // 1 // etAsu vartamAnaH zudamanA pazca brahmacArI saH / yasamAca brahmacarya manonirodho jinAbhihitam // 2 // upagate bhaNitA:-brahmacAribhirma kArya, sAdhaco bhavanti- kalpate nimaMnyAnAmetat, caTTAya kathitaM, labdhA brahmacAriNo na punaricchanti, tena bhaNita-IrazA eva parityaktalokavyApArA munayo bhavanti, kiM tu pUjitairapi taiH kAryasiddhirbhavati, tamA4 mAni likhyante, na tAni zudraSyantarya Akramaste, pUjitAH, maNDalaM kRtaM, sAdhunAmAni likhitAni, vikRpAlA sthApitAH, na kUjitaM zivayA, praguNA (jAtA) laduhitA, dhanaH sAdhUnAmayan zrAdo jAtaH, dharmopakArIti ceTI muktAphalamAlA ca tasmAyeva vasA, evamasvaramANena sA tena prAdeti lokArthaH / sa etat 4 zrutvA pariNamayati-ahamapi svadezaM gatvAvaramANastatraiva kazidupAyaM cintayiSyAmIti SAREaintune Tandiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~803~
Page #805
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) gao sadesa, tattha ya vijAsiddhA pANA daDarakkhA, teNa te olaggiyA, bhaNati-kiM te amhehiM kajaM ?, siddha-devi ghaDeha, 4 tehiM citiya-ucchobhaM demo jeNa rAyA paricayai, tehiM mArI viuviyA, logo mariumAraddho, rannA pANA samAiTTA-labheha mAri, tehiM bhaNiyaM-gavesAmo vijjAe, devIvAsaghare mANusA hatthapAyA viuviyA, muhaM ca se ruhiralittaM kayaM, raNNo niveiyaM-vatthavA ceva mArI, niyaghare gavesAhi, raNNA gavidyA diDA ya, pANA samAiTA-savihIe vivAdeha to khAI maMDale majjharataMmi appasAgArie vAvAeyabA, tahatti paDisue NIyA sagiha rattiM maMDalaM, so ya tattha puvAloiyakavaDo gao, sakhaliyAraM mAreumAraddhA, teNa bhaNiyaM-ki eyAe kayaMti, te bhaNaMti-mArI esatti mArijai, teNa bhaNiyaM-kahameyAe AgiIe mArI havaitti', keNati avasaddo te diNNo, mA mAreha, muyaha eyaM, te necchaMti, gADhataraM laggo, ahaM bhe koDimollaM alaMkAraM demi muyaha evaM, mA mArehiti, balAmoDIe alaMkAro uvaNIo, tIe ciMtiya-nikAraNavacchalloti tami anukrama [1] yataH svadeza, tanaca vidyAsidAcapaDAlA daNDArakSAH, tena te'valagitAH, bhAnti-kitavAsAbhiH kAryam , ziSTaM, devIM mIlayata, tenimtitamAlaM do yena rAjA parityajati, mArirSikarSitA, loko marjumArabdhaH, rAjJA cAgdAlAH samAviSTA:-samadhyaM mArI, terbhaNitAveSayAmo vidhayA, devIvAsagRhe mAnuSyA hasapAdA vikRrvitAH, mukhaM ca tasyA rudhiraliptaM kRtaM, rAjJaH nivedita-vAstavyaiva mArI, nijagRhe gaveSaya, rAjJA gavepitA dRSTA ca, cANDAlAH samAdiSTA:svavidhinA vyApAdayata tadA'vazyaM maNDale madhyarAtreyapasAgArike vyApAdayitayyA, tatheti prativate nItA svagRhaM rAtrI maNDala, saca tatra pUryAkocitakapaTo | gataH, sopacAraM mArayitumArabdhA, sena bhaNita-kimetayA kRtamiti, te bhaNanti-mAryeSeti mAryate, tena bhaNita-kathametayA''kRtyA mAribhavatIti, kenacidapazabdo datta yuSmAkaM, mA mAravata, muJcatainA, te necchanti, gADhataraM lamaH, ahaM yuSmabhyaM koTimUlyamalakAraM dadAmi muztainA, mA mArayateti balAt alaGkAra | upanItaH, tathA cintitaM-niSkAraNavatsala iti tasmin rajaniorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~804 ~
Page #806
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) / namaskAra vi01 drIyA prata sUtrAka AvazyakatApaDibaMdho jAo, pANehi bhaNiyaM-jai te nibaMdho eyapi na mAremo, kiMtu nivisayAe gaMtavaM, paDisue mukkA, so taM gahA- hAribha PAya palAo, to pANappao vacchalagotti daDhayaraM paDibaddhA AlAvAIhiMghaDiyA, desaMtaraMmi bhoge bhuMjaMtA acchaMti / aNNayA so pecchaNage gaMtuM payaTTo, sA neheNa gaMtuM na dei, teNa hasiya, tIe pucchio-kimeyaMti?, nibaMdhe siddha, niviNNA, tahAsavANaM // 40 // ajANaM aMtie dharma socA paSaiyA, iyarovi aTTaduhaTTo mariUNa tadivasaM ceva narage uvavaNNo / evaM dukkhAya ca vikhadiyaMti // pANidie udAharaNaM-kumAro gaMdhappio, so ya aNavarayaMNAvAkaDaeNa khellai, mAisavattIe tassa maMjUsAe visaM chohaNa NaIe pavAhiyaM, teNa ramaMteNa dihA, uttAriyA, ugghADiUNa paloiDa pavatto, paDimaMjUsAIehiM gaMdhehiM samuhai gako diho, so'NeNa ugghADiUNa jiMghio mao ya / evaM dukkhAya ghANidiyanti // jibhidie udAharaNaM-sodAso rAyA maMsappio, AmASAo, sUyassa maMsaM bIrAleNa gahiya, soyariesu maggiya, na laddhaM, DiMbharuvaM mAriya, susaMhiyaM pratibanyo jAtaH, cANDAbhaNitaM- yadi te nirbandha enAM naiva mArayAmaH, kiMtu nirviSayatayA (dezAbahiH ) gantavyaM, pratizrute mukA, sa tAM gRhItyA palAyitaH, tataH prANaprado vatsala iti ivataraM prativaddhAlApAdimirmIlitA, dezAntare mogAn bhujAnI tiSThataH / sampadA saprekSaNake gantuM pravRttaH, sA kheDena gantuM na dadAti, tena hasitaM, tayA pRSThaH-kimetaditi, nirbandhe ziSTa, nirviSNA, tayArUpANAmAryANAmantike dharma zrutvA pravajitA, itaro'pyAtaduHkhAtoM mRtvA ta divasaM (tadoSAdeva) narake utpanaH / evaM duHkhAya pArindriyamiti / nANendriye pradAharaNaM-kumAro gandhapriyaH, sa cAnavarataM nAvAkaTakena krIDati, | mAtRsapakyA tassa majUSAyAM viSaM kSitvA nayA~ pravAhitaM, tena ramamANena raTA, uttAritA, uSAvya pralokapitu pravRttaH, pratimaJjUSAdigargandhaiH samudro iSTaH, so'nenodUdhAbya prAto masana / evaM duHsAya prANendriyamiti / jiDendriye udAharaNa-sodAso rAjA mAMsamiyA, amASAtaH, zukakha mAMsa mAriNa gRhItaM, zaukarikeSu mArgitaM, na samdhaM, DimmarUpaM mAritaM, musaMhitaM dIpa anukrama [1] | // 40 // Sanmiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~805~
Page #807
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata pucchA, kahiyaM, purisA se dinA-mArehapti, navareNa nAo bhiccehi ya rakkhasotti mahu~ pAettA aDavIe pavesito, caccare DIThio gayaM gahAya diNe 2 mANussaM mArei, kei bhaNaMti-virahe jaNaM mAreti, teNaMteNaM sattho jAi, teNa sutteNa na jANio, IP 18 sADhU ya AvassayaM karentA phiDiyA, te daNaM olaggai, taveNa na sakkei aliiDa, ciMtA, dhammakahaNaM, pavajA / anne bhaNati-so bhaNai vacate-ThAha, sADhU bhaNai-amhe ThiyA tuma ceva ThAhi, ciMtei, saMbuddho, sAisayA AyariyA, te ohi-18 nANI, kettiyANamevaM hohi / evaM dukkhAya jibhidiyaMti // phAsiMdie udAharaNa-vasaMtapure Nayare jiyasattU rAyA, sukumAliyA se bhajjA, tIse aIva sukumAlo phAso, rAyA rajaM na ciMtei, so evaM nizcameva paDibhujamANo acchai, evaM kAlo vaccai, bhiccehiM sAmaMto'himaMteUNa tIe saha nicchUDho, putto se rajje uvio, te aDavIe baccati, sA tisAiyA, jalaM maggiya, acchINi se baddhANi mA bIhehitti, chirAruhiraM pajiyA, ruhire mUliyA chUDhA jeNa Na thijai, chuhAiyA sUtrAka ******UPICASSO dIpa anukrama [1] pRSThati, kaSitaM, puruSAlamai dasA-mArayateti, nAgareNa jJAto mRtyaiva rAkSasa iti martha pAyaviyA bhaTamyA pravezitaH, cAvare khito gajaM gRhItvA dine 2 manuSyaM mAravati, kecitaNanti-virahe janaM mArayati, tena mArgeNa sArthoM yAti, tena sukSena na jJAtaH, sAdhavazvAvazyakaM kurvantaH sphiTitAH, tena dRSTvA'valAyante, tapasA na zakroti AzrayituM, cintayati, dharmakayanaM, pravajyA / anye bhaNanti-sa bhaNati bajata:-tihata, sAdhayo bhaNanti-vayaM sthitA svameva tiSTha, cintayati, saMbuddhaH, sAtizayA bhAcAryAH, te avadhijJAnimaH, kiyatAmevaM bhaviSyati / evaM duHkhAya jihandriyamiti / sparzanendriya udAharaNaM-vasantapure nagare jitazatrU rAjA, sukamAlikA tasya bhAryA, tasyA atIva sukumAla: spaH, rAjA rAjyaM na cintayati, sa etAM nityameva pratibhujAnaH tiSThati, evaM kAlo bajAti, bhUkhaiA sAmanto'pi manayitvA tayA saha niSkAzitaH, putrasava rAjya sthApitaH, tAvaDayAM bajataH, sA tRSArditA, jakaM mArgitam, bhakSiNI tasyA babe| |mA bhaipIriti, zirArudhiraM pAyitA, rudhire mUlikA kSiptA, yena na ssyAyati, kSudhAditA Morayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~806~
Page #808
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribha drIyA // 402 // prata urUmaMsaM dinnaM, urUga saMrohiNIe rohiyaM, jaNavayaM pattANi, AbharaNagANi sAraviyANi, egattha vANiyataM karei, paMgU ya namaskAra se vIhIe sohago, ghaDio, sA bhaNai-na sakkaNomi egAgiNI gihe ciDi vidijiyaM labhAhi, ciMtiyaM ca'NeNa-nira- vi01 vAo paMgU sohaNo, tao'NeNa so neDDuvAlago niutto, teNa ya gIyachaliyakahAihiM AvajjiyA, pacchA tasseva laggA bhattArassa chiddANi maggai, jAhe na labhai tAhe ujANiyAgao suvIsattho bahuM majaM pAettA gaMgAe pakkhitto, sAvita davaM khAiUNa khaMdheNa taM vahai, gAyati ya ghare 2, pucchiyA bhaNai-ammApiIhiM eriso dinno kiM karemi?, so'vi raayaa| egattha Nayare ucchalio, rukkhachAyAe sutto, Na parAvattati chAyA, rAyA tattha mayao aputto, assoya ahivAsio tattha gao, jayajayasaddeNa paDibohio, rAyA jAo, tANivi tattha gayANi, raNNo kahiye, ANAviyANi, pucchiyA, sAhaiammApIIhi dino, rAyA bhaNai-'bAhubhyAM zoNitaM pItamurumAMsaM ca bhakSitam / gaGgAyAM vAhito bhattA, sAdhu sAdhu sutrAMka dIpa anukrama hai 402 // jarumAMsa dattaM, karu saMrohiNyA rohitaM, janapada prAptI, bhAbharaNAni saMgoSitAni, ekatra vaNikvaM karoti, pakSazca tasyA vIyAH zodhakaH, mIlitaH, sA bhaNati-na zaknomi ekAkinI gRhe svAtuM dvitIyaM sambhaya, cintitaM cAnena-nirapAyaH paTTaH zomanaH, tato'nena sa gRhapAlako niyuktaH, tena ca gIta litakathAdibhirAvarjitA, pazcAtenaiva lagnA, bhartumichadANi mArgayati, yadA na labhate tadodyAnikAgataH suvidhasto bahu marga pAyapiracA gajhAyo prakSiptaH, sA'pi tadravyaM khAdayitvA skandhena taM bahati, gAyatazca gRhe gRhe, pRSThA bhaNati-mAtApitRbhyAmITazo dattaH, kiM karomiI, so'pi rAjA ekatra nagare nirgataH, vRkSacchAvAyAM suptaH, na parAvartate kAyA, rAjA ca tatra mRto'putraH, azvazvAdhivAsitastanna gataH, javajayapAldena pratiyodhitaH, rAjA jAtaH, tAvapi tatra gatI, rAze kacitam, AnAyitI, pRSTA, kathayati-mAtApitRbhyAM vRttaH, rAjA bhaNati Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~807~
Page #809
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) pativrate? // 1 // ' nivisayANi ANattANi / evaM dAhaMpi visesao sUmAliyAe dukkhAya phArsidiyaM // kiJca-'zabdasaGge yato doSo, mRgAdInAM zarIrahA / sukhArthI satataM vidvAn , zabde kimiti saGgavAn ? // 1 // pataGgAnAM kSayaM dRSTvA, sadyo rUpaprasaGgataH / svasthacittasya rUpeSu, kiM vyarthaH saGgasambhavaH // 2 // uragAna gandhadoSeNa, paratantrAn samIkSaca kaH / gandhAsakto bhavetkAyakhabhAvaM vA na cintayet // 3 // rasAsvAdaprasaGgena, matsyAdyutsAdanaM yataH / tato duHkhAdijanane, rase kA saGgamApnuyAt // 4 // sparzAbhiSaktacittAnAM, hastyAdInAM samantataH / asvAtantryaM samIkSyApi, kA syAtsparzanasaMvazaH? // 5 // ityevaMvidhAnIndriyANi saMsAravarddhanAni viSayalAlasAni durjayAni durantAni nAmayanta ityAdi pUrvavat // adhunA parISahadvArAvasaraH, tatra 'mArgAcyavananirjarArtha pariSoDhavyAH parIpahA' iti nirvacanaM, tatra mArgAcyavanArtha darzanaparISahaH prajJAparISahazca, zeSAstu nirjarArthamiti, ete ca dvAviMzatiH parisaGgyAtA eya, tadyathAkSutpipAsAzItoSNadaMzamazakanAgyAratistrIcaryAniSadyAzayyA''kozavadhayAcanAlAbharogatRNasparzamalasatkArapuraskAraprajJA jJAnadarzanAni vistarato'vagantavyAH, asya bhAvArthaH-'kSudhAtaH zaktimAna sAdhureSaNAM nAtilaityet / yAtrAmAtrodyato vidvAnadIno'viplavazcaret // 1 // pipAsitaH pathistho'pi, tattvavid dainyavarjitaH / zItodakaM nAbhilaSenmRgayet kalpitodakam // 2 // zItAbhighAte'pi yatistvagvastratrANavarjitaH / vAso'kalpyaM na gRhNIyAdagniM nojjvAlayedapi // 3 // x uSNatapto na ta nindecchAyAmapi na saMsmaret / snAnagAtrAbhiSekAdi, vyajanaM cApi varjayet ||4||ndsstto dezamazakaikhAsa niviSayAvAjatau / evaM dvayorapi vizeSataH sukumAchikAyAH duHkhAtha sparzanendriyam / anukrama [1] 9 % andiDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sadRSTAMta eka-eka indriyaviSayAt jivitavyasya hAne: kathanaM 'pariSaha' zabdasya vyAkhyA evaM 22 bhedA: varNanaM ~808~
Page #810
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) namaskAra0 vi01 prata sUtrAka Avazyaka- dveSa munivrajet / na vArayedupekSeta, sarvAhArapriyatvavit // 5 // vAso'zubhaM na vA me'sti, necchet tatsAdhvasAdhu vA hAribha- lAbhAlAbhavicitratvaM, jAnanAmyena viplutaH // 6 // gacchaMstiSThanniSaNNo vA, nAratipravaNo bhavet / dharmArAmarato nitya, drIyA svasthacetA bhvenmuniH||7|| saGgapaGkasudurbAdhAH, striyo mokSapathArgalAH / cintitA dharmanAzAya, yato'tastA na cintayet // 40 // ||8||graamaadyniytsthaayii, sadA vA'niyatAlayaH / vividhAbhigrahayuktazcaryAmeko'pyadhizrayet // 9 // zmazAnAdiniSadyAsu, khyAdikaNTakavarjite / upasargAnaniSTeSTAneko'bhIraspRhaH kSamet // 10 // zubhAzubhAsu zayyAsu, sukhaduHkhe samusthite / saheta saGgaM neyAcca, zvastyAjyeti ca bhAvayet // 11 // nAkruSTo munirAkrozet , sAmyA jJAnAdyavarjakaH / apekSetopakAritvaM, na tu dveSa kadAcana // 12 // hataH sahetaiva muniH, pratihanyAnna sAmyavit / jIvAnAzAt kSamAyogAd, guNApteH krodhadoSataH // 13 // paradattopajIvitvAd, yatInAM nAstyayAcitam / yato'to yAcanAduHkhaM, kSAmyennecchedagAritAm // 14 // parakIyaM parArthaM ca, labhyetAnnAdi naiva vA / labdhe na mAdyennindedvA, svaparAnnApyalAbhataH // 15 // nodvijed rogasamprApto, na cAbhIpsecikitsitam / vipaheta tathA'dInaH, zrAmaNyamanupAlayet // 16 // abhUtAlpANucelatve, kAdA[cirakaM tRNAdiSu / tatsaMsparzodbhavaM duHkhaM, sahenneccheca tAn mRdUn // 17 // malapaGkarajodigdho, grISmoSNakledanAdapi / nodvivijet snAnamicchedvA, sahetodvartayena vA // 18 // utthAnaM pUjanaM dAnaM, spRhayennAtmapUjakaH / mUrchito na bhavellabdhe, dIno' satkArito na ca // 19 // ajAnana vastu jijJAsuna muhyet karmadopavit / jJAninAM jJAnamudvIkSya, tathaivetyanyathA na tu // 20 // viratastapasopetazchadmastho'haM tathA'pi ca / dharmAdi sAkSAnnaivekSe, naivaM syAt kramakAlavit // 21 // jinAstadukaM dIpa anukrama | // 40 // Bhandiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~809~
Page #811
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka jIvo vA, dharmAdhauM bhavAntaram / parokSatvAt mRSA naivaM, cintayet mahato grahAt // 22 // zArIramAnasAneva, svaparapreri1 tAnmuniH / parISahAn sahetAbhIH, kAyavAGmanasA sadA // 23 // jJAnAvaraNavedyotthA, mohanIyAntarAyajAH / karmasUdaya& bhUteSu, sambhavanti parISahAH // 24 // kSutpipAsA ca zItoSNe, tathA dNshmshaadyH| caryA zayyA vadho rogaH, tRNasparza malAvapi // 25 // vedyAdamI alAbhAkhyastvantarAyasamudbhavaH / prajJA'jJAne tu vijJeyau, jJAnAvaraNasambhavau // 26 // caturdazaite ga vijJeyAH, sambhavena parIpahAH / sasUkSmasamparAyasya, cchadmasthArAgiNo'pi ca // 27 // kSut pipAsA ca zItoSNe, daMzahaizcaryA vadho malaH / zayyA rogatRNasparzI, jine vedyasya sambhavAd // 28 // ' iti / eSa saMkSepArthaH // avayavArthastu parISahA dhyayanato'vaseya iti / esthavi davabhAvavibhAsA, davaparIsahA ihaloyaNimittaM jo sahai paravaso vA baMdhaNAisu, tattha 8| udAharaNaM jahA cakke sAmAie iMdapure iMdadattassa putto, bhAvaparIsahA je saMsAravoccheyaNimittaM aNAulo sahai teri ceva uvaNao pasattho / adhunopasargadvArAbasaraH, tatropa-sAmIpyena sarjanamupasargaH, upasRjyate'neneti vA upasargaH kara NasAdhanaH, upasRjyate'sAviti vopasargaH karmasAdhanaH, sa ca pratyayabhedAccaturvidhaH-divyamAnuSataryagyonyAtmasaMvedanAbhedAt, tattha divA cauvihA-hAsA padosA vImaMsA puDhovemAyA, hAse khuDDagA aNNaM gAma bhikkhAyariyAe gayA, vANamaMtari bhannApi havyabhAvavibhASA-vyaparISahA ihalokanimittaM yaH sahate paravazo cA bandhanAdibhiH, sodAharaNaM yathA cake sAmAyike igdapure indradatasya putraH, bhAvaparISadA pAn saMsArayukchedanimittamanAkulaH sahate, teSveva upanataH prazastaH / 2 tatra divyAzcaturvidhAH-hAsthAt pradveSAt vimarzAt pRthagvimAtrayA, hAkhe zulakAH anya prAmaM bhikSAcaryAya gatAH, pyantarI dIpa anukrama [1] JAMEainturnmalama anatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | upasarga-dvArasya varNanaM ~810~
Page #812
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribhadrIyA // 404 // Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [918], bhASyaM [ 151...] ubAIti - jai phavAmo to viyaDiDaM DeragakaNhavaNNaeNa avaNiyaM dehAmo, laddhaM, sA maggara, annamannassa kahaNaM, maggiUNa dinnaM, eyaM te taMti, tAhe sayaM caiva taM pakkhAiyA, kaMdappiyA devayA tesiM rUvaM AvarettA ramai, viyAle maggiyA, na diTThA, devayAe AyariyANa kahiyaM / paose saMgamao / vImaMsAe egastha deuliyAe sAhU vAsAvAsaM vasettA gayA, tesiM ca ego puSiM pesio, tao caiva varisArataM kare Agao, tAe deuliyAe AvAsio, devayA ciMtei kiM daDhadhammo navatti saGghIruveNa uvasaggei, so necchai, tuDA baMdara / puDhovemAyA hAseNa kare padoseNa karejja, evaM saMjogA / mANussA caubihAhAsA paosA vImaMsA kusIlapaDisevaNayA, hAse gaNiyAdhUyA, khuDDugaM bhikkhassa gayaM uvasaggei, hayA, raNNo kahiyaM, khuDDago saddAvio, sirigharaditaM kaheI / paose gayasukumAlo somabhUiNA vavarovio, ahavA ego dhijjAio egAe aviraiyAe saddhiM akicaM sevamANo sAhuNA diTTho, paosamAvaNNo sAhuM mAremitti pahAvio, sAhuM pucchai-kiM tume 1 supabAcante yadi pyAmahe tadA vikaTayya laghukRSNavarNenArcanaM dAsyAmaH, labdhaM, sA mArgayati, anyo'nyassai kathanaM, mArgavitvA dattam etatte taditi, tadA svayameva taM pravAditA, kAndarpikA devatA teSAM rUpamAvRtya ramate, vikAle mArgitAH, na dRSTAH devatapA''cAryAya kathitaM / pradveSe saMgamakaH / vimarze ekatra devakulikAyAM sAdhavo varSAMrAtrasucitvA gatAH teSAM caikaH pUrva preSitaH, tatraiva varSAMrAtraM kartumAgataH tavAM devakulikAyAmAvAsitaH devatA cintayati kiM dharmA naveti dhIrUpeNopasarvayati, sa necchati, tuSTA bandate / pRthagvimAtrA hAsyena kRtvA pradveSeNa kuryAt evaM saMyogAH / mAnuSyAzcaturvidhAH-hAsyAt pradveSAt vimazat kuzIlapratiSevanayA, hAskhe gaNikAduhitA, huDakaM bhikSAyai gatamupasargayati, itA, rAzaH kathitaM zulakaH zabditaH, zragRhaSTAntaM kathayati / madveSe gajasukumAlaH somabhUtinA vyaparopitaH, athavA eko cijAtIya ekavA'viratikathA sArthamakAyeM sevamAnaH sAdhunA dRSTa, pradveSamApanaH sAdhu mArayAmIti pradhAvitaH sAdhuM pRcchati kiM svayA'dya For Fans at Use Only namaskAra0 vi0 1 ~811~ // 404 // www.lincibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #813
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) NE prata 4) ajja diDatiI, sAhU bhaNai-baha suNei kannehiM silogo / vImasAe caMdagutto rAyA cANakeNa bhaNio-pArattiyapi kiMpi| di| karejAsi, susIso ya phira so Asi, aMteure dhammakahaNaM, uvasaggijati, aNNatisthiyA ya viNaDA, NicchUDhA ya, sAha sadAviyA bhaNaMti-jai rAyA acchA to kahemo, aigao rAyA osario, aMteuriyA uvasaggeti, hayAo, sirighara4 dihataM kahei / kusIlapaDisevaNAe IsAlU ya bhajjAo cattAri rAyasaMNArya, teNa ghosAviyaM-sattavaiparikkhittaM gharaM na hai lahai koi pavesaM, sAhU ayANato viyAle vasahinimittaM aiyao, so ya pavesiyallao, tattha paDhame jAme paDhamA A gayA bhaNai-paDiccha, sAhU kaccha baMdhiUNa AsaNaM ca kummabaMdha kAUNa ahomuho Thio cIraveDheNaM, na sakio, kisittA gayA, pucchati-keriso ?, sA bhaNai-eriso nasthi aNNo maNUso, evaM cattArivi jAme jAme kisiUNa gayAo, pacchA egao miliyAo sAhaMti, upasaMtAo saDDIo jAyAo / tericchA caDhavihA-bhayA paosA AhAraheDa avazcalayaNa sUtrAka dIpa anukrama [1] S dRSTamiti ?, sAdhubhaNati-bahu RNoti karNAbhyAM zokaH / vimAna candragupto rAjA cANakyena bhaNitaH pAranikamapi kicit kuru, suziSyazca kila sa AsIt, antaHpurAya dharmakathanam , upasaryante'nyatIrghikAzca vinaSTAH, nirvAsitAzna, sAdhavaH zabditA bhaNanti-yadi rAjA tiSThati tadA kathayAmaH, atigato rAjA'pastaH, antaHpurikA upasargamti,hatAH, zrIgRhadRSTAnta kthynti| kuzIlapratiSevanAyAmIyAlaya bhAryAzcatasro rAjakuTumba, tena ghoSita-saptavRtiparikSita | | gRhaM na labhate ko'pi praya, sAdhurajAnAmo nikAle yasatinimittamatigataH, sa ca pravezitaH, tatra prathame yAme prathamA'gatA bhaNati-pratIccha, sAdhuH kaccha binA AsanaM ca karmabandha kRtvAgdhomukhaH sthitazvIraveSTanena, na zakitaH, kliziyA gatA, pRcchanti-kIrazaH, sA bhaNati-zo nAstyamyo manuSyaH, evaM citamro'pi vAme yAme klipitvA gatAH, pazcAnmIlitAH ekA kathayanti, upazAntAH zrAkhyo jaataaH| tairavAcaturvidhAH-bhayAt praveSAt AhArahetoH apatyAlaya Moray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~812~
Page #814
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) namaskAra. vi01 Avazyaka-13 sArakSaNayA, bhaeNa suNagAI DasejA, paose caMDakosio makkaDAdI vA, AhArahe sIhAi, avaccaleNasArakkhaNahe hAribha- kAkimAi / AtmanA kriyanta iti AtmasaMvedanIyA, jahA uddese cetie pAhuDiyAe, te caubihA-ghaTTaNayA pavaDaNayA thaMbhadrIyA gayA lesaNayA, ghaTTaNayA acchimi rayo paviDo camadiuM dukkhiumAraddhaM ahvA sayaM ceva acchimi galae vA kiMci sAlugAi // 405 // uhiyaM ghaTTai, pavaDaNayA Na ya payatteNaM caMkamai, tattha dukkhAvijai, thaMbhaNayA nAma tAva baiThTho acchio jAva sutto thaddho jAo, ahavA haNuyAtamAI, lesaNayA pAyaM AuMTittA acchio jAva tattha va tattha vAeNa laio, ahavA nahU~ sikkhAmitti aiNAmiyaM kiMci aMga tattheva laggaM, ahavA AyasaMveyaNiyA vAiyA pittiyA saMbhiyA sainivAiyA ee dabovasaggA, bhAvao uvauttassa ee ceva, uktaM ca-"divA mANusagA ceva, tericchA ya viyAhiyA / AyasaMveyaNIyA ya, uvasaggA caubihA // 1 // hAsappaosavImaMsA, puDhovemAya diviyA / mANussA hAsamAIyA, kusIlapaDisevaNA // 2 // anukrama [1] saMrakSaNAya, bhayena vAdirdazet , pradveSe caNDakauziko markaTAdiyAM, mAhArahetoH siMhAdiH, apatyalayanasaMrakSaNahetoH kAphyAdiH / yathoddeze caitye prAma|tikAyAM, te caturvidhA:-pahanatA prapatanatA sammanatA leSaNatA, ghanatA aviNa rajaH praviSTha mardivA duHkhayitumArabdha athavA svayameva akSiNa gale vA kiJciAsAlukAdi usthitaM ghayati, patanatA na ca pravalena cakramyate, tatra duHNyate, sambhanatA nAma tAvadupaviSTaH sthito yAvatsuptaH stabdho jAtaH, athavA hacuyantrAdi, leSagatA pAdamAkRSya sthito yAvattatra vA tantra vAtena lagnaH, athavA nRtyaM zikSa iti atinAmitaM kijivanaM tatraiva lAm, adhayA''ramasaMvedanIyA bAtikAH paittikAH zleSmikAH sAnipAtikA ete imyopasargAH, bhAvata upayuktasyaita eva, divyA mAnuSyakAkSetra tairanAzca nyAkhyAtAH / AtmasaMvedanIyAnopasargAcaturvidhAH // 1 // hAsyapradepavimarzapazvimAtrA divyAH / mAnupyA hAsvAdayaH kuzIkapratipevanA // 2 // // 405 // AMERIENDRA Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~813~
Page #815
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [918], bhASyaM [151...] (40) - - - prata sUtrAka tericchiMgA bhayA dosA, AhAradvA taheva ya / avaccaleNasaMrakSaNahAe te viyAhiyA // 3 // ghaTTaNA pavaDaNA| ceva, thaMbhaNA lesaNA thaa| AyasaMveyaNIyA u, uvasaggA caupihA // 4 // " ityAdyalaM prasaGgena, etanAmayanto namo'ho iti vyAkhyAtamaya gAthArthaH // sAmprataM prAkRtazailyA'nekadhA'rhacchandaniruktasambhavaM nidarzayannAha iMdiyavisapakasAe parIsahe veyaNA uvassagge / ee ariNo haMtA arihaMtA teNa vucaMti // 919 // vyAkhyA-indriyAdayaH pUrvavat, vedanA trividhA-zArIrI mAnasI ubhayarUpA ca, 'ee ariNo hatA' ityatra prAkRta| zailyA chAndasatvAt 'supA supI'tyAdilakSaNataH eteSAmarINAM hantAraH yato'rihantAraH 'tenocyante' tenAbhidhIyante, arI NAM hantAro'rihantAra iti niruktiH syAt, etadanantaragAthAyAmeta evoktAH punaramISAmevehopanyAso'yukta iti ?, atrosacyate, anantaragAthAyAM namaskArArhatve hetutvenoktAH, iha punarabhidhAnaniruktipratipAdanArthamupanyAsa iti gaadhaarthH|| sAmprataM prakArAntarato'raya AkhyAyante, te cASTau jJAnAvaraNAdisaMjJAH sarvasattvAnAmeveti, Aha ca., aTThavihaMpiya kammaM aribhUaM hoi sabbajIvANaM / taM kammamariM haMtA arihaMtA teNa vucati // 920 // vyAkhyA-'aSTavidhamapi' aSTaprakAramapi, apizabdAduttaraprakRtyapekSayA'nekaprakAramapi, cazabdo bhinnakramaH, sa cAva 1 tairavA bhayApAdAhArAbAya tathaiva ca / apatyalayanasaMrakSaNArthAya te vyAkhyAtAH // 3 // ghaTanA prapatanaiva sambhanaM kSepaNaM tathA / bharamasaMvedanIvAstu upsrgaanurvidhaaH||4|| dIpa anukrama [1] JABERatinintamatana Mandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'arihaMta'/'arahaMta' zabdasya vividha-vyAkhyA: evaM namaskArasya phalam ~814 ~
Page #816
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [3] AvazyakahAribha drIyA // 406 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [920], adhyayana [ - ], dhAraNe, jJAnAvaraNAdi, tatazvASTavidhaM karmaiva 'aribhUtaM' zatrubhUtaM bhavati 'sarvajIvAnAM' sarvasattvAnAmanavabodhAdiduHkhahetutvAditi bhAvaH, pazcArddha pUrvavat, evaMvidhA arihantAra iti gAthArthaH // 920 // athavA arihaMti vaMdanamaMsaNAI arihaMti pUasakAraM / siDigamaNaM ca arihA arahaMtA teNa vuccati // 929 // vyAkhyA- 'aI pUjAyAm' arhantIti pacAdyacU' kartari arhAH, kimarhanti ?-vandananamaskaraNe, tatra vandanaM zirasA namaskaraNaM vAcA, tathA'rhanti pUjAsatkAraM tatra vastramAlyAdijanyA pUjA, abhyutthAnAdisambhramaH satkAraH, tathA 'siddhigamanaM cArhanti' siddhayanti niSThitArthA bhavantyasyAM prANina iti siddhi:- lokAntakSetralakSaNA, vRkSyati ca- 'IMha bodiM caittA NaM tattha gaMtRRNa sijjhaI' tadgamanaM ca pratyarhA iti, 'arahaMtA teNa buccaMti' prAkRtazailyA arhAstenodhyante, athavA arhantItyarhanta iti gAthArthaH // 921 // tathA - devAsuramaNue arihA pUA suruttamA jmhaa| ariNo haMtA rayaM haMtA arihaMtA teNa buccati // 922 // vyAkhyA -- devAsuramanujebhyaH pUjAmarhanti prApnuvanti tadyogyatvAt, surottamatvAditi yuktiH, itthamanekadhA'nvarthamabhidhAya punaH sAmAnyavizeSAbhyAmupasaMharannAha - 'ariNo haMtA' ityAdi pUrvavadeva, arINAM hantAraH yataH arihantArastenocyante, tathA rajaso hantAraH yato rajohantArastenocyante iti, rajo badhyamAnakaM karma bhaNyata iti gAthArthaH | idAnImamoghatAkhyApanArthamapAntarAlikaM namaskAraphalamupadarzayati- 922 // arahaMtanamukAro jIvaM moeha bhavasahassAo / bhASeNa kIramANo hoi puNo bohilA bhAe // 923 // vyAkhyA - arhatAM namaskAraH aheja maskAra, ihA hecchabdena buddhisthArhadAkAravatI sthApanA gRhyate, namaskArastu namaHzabda eva, * iha tanuM svavasvA tatra gatvA sidhyati For Parts Only bhASyaM [ 151...] ~ 815~ namaskAra0 vi0 1 // 406 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH by org
Page #817
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [923], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka 'jIvam AtmAnaM 'mocayati' apanayati, kutaH:-bhavasahasrebhyaH, 'bhAvena' upayogena kriyamANaH, iha ca sahasrazabdo yadyapi daza zatasaGgyAyAM vartate tathA'pyatrArthAdanantasaGkhyAyAmavagantavyaH, anantabhavamocanAnmokSaM prApayatItyuktaM bhavati, Aha-na sarvahai syaiva bhAvato'pi namaskArakaraNe tadbhava eva mokSaH, tatkadhamucyate-jIvaM mocayatItyAdi, ucyate, yadyapi tadbhava eva hai| mokSAya na bhavati tathA'pi bhAvanAvizeSAdbhavati punaH 'bodhilAbhAya' bodhilAbhArtha, bodhilAbhazcAcirAdavikalo mokSa heturityato na doSa iti gAthArthaH // 923 // tathA cAha arihaMtanamukAro dhannANa bhavakkhayaM kuNatANaM / hiayaM aNummuaMto visuttiyAvArao hoi // 924 // vyAkhyA-arhannamaskAra iti pUrvavat, dhanyAnAM bhavakSayaM kurvatAm , tatra dhanyAH-jJAnadarzanacAritradhanAH sAdhvAdayaH, teSAM bhavakSayaM kurvatAmiti, atra tadbhavajIvitaM bhavaH tasya kSayo bhavakSayastaM kurvatAm-AcaratA, kim ?-'hRdaya' cetaH anunmuJcan' aparityajan , hRdayAdanapagacchannityarthaH, visrotasikAvArako bhavati, ihApadhyAnaM visrotasikocyate, tadvArako bhavati, dharmadhyAnaikAlambanatAM karotIti gAthArthaH // 924 // arahatanamukAro evaM khalu vaNio mahatthutti / jo maraNami uvagge abhikkhaNa kIrae bahuso // 925 // dI vyAkhyA-arhannamaskAra evaM khalu varNito 'mahArtha' iti mahAnarthoM yasya sa mahArthaH, alpAkSaro'pi dvAdazAGgArthasaGghAhitvAnmahArtha iti, kathaM punaretadevamityAha-yo namaskAro 'maraNe' prANatyAgalakSaNe upAne-samIpabhUte 'abhikSaNam' anavarataM kriyate 'bahuzaH' anekazaH, tatazca pradhAnApadi samanusmaraNakaraNena grahaNAt mahArthaH, pradhAnazcAyamiti / Aha ca dIpa anukrama [1] Exam Alanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~816~
Page #818
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [925], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA namaskAra // 407 // RSS RSSSSSSSEX bhASyakAra:-"jalaNAibhae sesaM mottuM'ppegairayaNaM mahAmola / juhi vA'ibhaegheppai amohasasthaM jaha taheha // 1 // motnapi / vArasaMga sa eva maraNami kIrae jamhA / arahaMtanamokAro tamhA so bArasaMgatho // 2 // sabaMpi bArasaMga pariNAmavisuddhi-II vi01 heumettAyaM / takAraNabhAvAo kiha na tadattho nmokaaro||3||nn hu taMmi desakAle sako bArasaviho suyakkhaMgho / [sayo aNuciMte ghetaMpi samatthacitteNaM // 4 // tappaNaINaM tamhA aNusariyayo suheNa citteNaM / eseva namokAro kayanutaM mannamANeNaM // 5 // " iti gaathaarthH|| 925 // upasaMharannAha___arihaMtanamukkAro, sabvapAcappaNAsaNo / maMgalANaM ca savvesiM, paDhamaM havai maMgalaM / / 926 // vyAkhyA-kiMbahunA?, ihAhanamaskAraH, kim -sarvapApapraNAzanaH, tatra pAMzayatIti nipAtanAt pApaM. pibati vA hita-18 miti pApam , auNAdikaH paH pratyayaH, sarvam-aSTaprakAramapi karma-pApaM jAtisAmAnyApekSayA, uktaM ca 'pApaM kamaiva tattvata' ThA ityAdi, tatpraNAzayatIti sarvapApapraNAzanaH, maGgalAnAM ca sarveSAM nAmAdilakSaNAnAM 'prathama' iti pradhAna pradhAnArthakAritvAta, athavA paJcAmUni bhAvamaGgalAnyahaMdAdIni, teSAM prathamam-AdyamityarthaH, 'bhavati maGgAla miti saMpadyate maGgalamiti gAthArthaH khalanAvibhaye muktvA apyeka rasaM mahAmUlyam / yudhi vA'tibhaye gRhyate'moghazastraM yathA tatheha // 1 // muktvA'pi dvAdazAkaM sa eva maraNe kriyate | // 407 // yasmAt / aInamaskArastasmAtsa dvAdazanArthaH // 2 // sarvamapi dvAdazA pariNAmavizuddhimAnahetukam / tatkAraNabhAvAt kathaM na tadartho namaskAraH // 3 // naiva tasmin dezakAle zabhyo dvAdazAvidhaH zrutaskandhaH / sarvo'nucintayituM bAdamapi samarthacittena // 4 // tatpraNatInAM (sanAvAta) tasAvanusanavyaH zubhena | cittena / eSa eSa namaskAraH kRtajJatvaM manyamAnena // 5 // (gAyeyaM gAthAcaturukAjinasaMbandhA tatra) * pAraNa muhite + matthaM munite. anukrama [1] JABERatinintamational Ancionaryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~817~
Page #819
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [927], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka MI // 926 // uktastAvadahanamaskAraH, sAmprataM siddhanamaskAra ucyate, tatra siddha iti kaH zabdArthaH / , ucyate-'vidha sNraaddhau| rAdha sAdha saMsiddhau' 'pidhU zAstre mAGgalye 'ti, sidhyati sma siddhaH, yo yena guNena niSpannaH-pariniSThito na punaH sAdhanIyaH siddhauMdanavat sa siddha ityarthaH, sa ca siddhaH zabdasAmAnyAkSepataH, arthatastAvaccaturdazavidhA, tatra nAmasthApanAdavyasiddhAn vyudasya zeSanikSepapratipAdanAyAha kamme 1 sippe a 2 vijAya 3, maMte 4 joge a5 Agame 6 / atya 7 jattA 8 abhippAe 9, tave 10 kammakkhae 11 iya // 927 // vyAkhyA-karmaNi siddhaH karmasiddhaH-karmaNi niSThAM gata ityarthaH, evaM zilpasiddhAra vidyAsiddhaH 3 mantrasiddhaH 4 yogasiddhaH 5 AgamasiddhaH 6 arthasiddhaH 7 yAtrAsiddhaH 8 abhiprAyasiddhaH 9 tapaHsiddhaH 10 karmakSayasiddha 11 zceti gAthAsamAsArthaH // 927 // avayavArtha tu pratidvArameva vakSyati, tatra nAmasthApanAsiddhau sukhAvaseyau, dravyasiddho niSpanna odanaH |siddha ityucyate, sAmprataM karmasiddhAdivyAcikhyAsayA karmAdisvarUpameva pratipAdayannAha kammaM jamaNAyariovaesayaM sippmnnhaabhihiaN| kisivANijAIyaM ghaDalohArAibheaM ca // 928 // vyAkhyA-iha karma yadanAcAryopadezajaM sAtizayamananyasAdhAraNaM gRhyate, 'zilpam' anyathA'bhihitamiti, ko'rthaH - iha yadAcAryopadezajaM granthanibandhAdvopajAyate sAtizaya karmApi tacchilpamucyate, tatra bhAravahana kRSivANijyAdi karma ghaTakAralohakArAdibhedaM ca zilpamiti gAthArthaH // 928 // sAmprataM karmasiddhaM sodAharaNamabhidhitsurAha dIpa anukrama 40-50 [1] ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'siddha' zabdasya artha, sadRSTAMta teSAm bhedA: evaM siddhAnAM namaskArasya phalam ~818~
Page #820
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha drIyA Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [929], Jus Educat adhyayana [ - ], ||408 || jo savvakammakusalo jo vA jattha supariniTThio hoi / sajjhagirisiddhaoviva sa kammasiddhatti vinneo 929 vyAkhyA- 'yaH' kazcit sarvakarmakuzalo yo vA 'yatra' karmaNi supariniSThito bhavatyekasminnapi satyagirisiDaka iva sa karmasiddha iti vijJeyaH karmasiddho jJAtavya iti gAthAkSarArthaH // 929 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-kokaNagade se egaMmi dugge sajjharasa bhaMDaM uruMbhei vilaetti ya, tANaM ca visame gurubhAravAhitti kAUNa raNNA samANattaM, eesiM maevi paMtho dAyavo na puNa e4 ehiM kassai / ibha ego siMghavao purANo so paDibhajjato ciMtei tahiM jAmi jahiM kamme Na esa jIvo bhajjai suhaM na viMdai, so tosaM milio, so gaMtukAmo bhAi, kuMdurukka paDibohiyalao siddhao bhaNai - siddhiyaM dehi mamaM, jahA siddhayaM siddhayA gayA saujhayaM, so ya tesiM mahattarao sacavaDuM bhAraM vahai, teNa sAhUNaM maggo dino, te ruTThA rAule kaheMti, te bhaNati ahaM rAyAvi maggaM dei bhAreNa dukkhA vijaMtANaM tA tumaM samaNassa rittassa sthikassa maggaM desi ? raNNA bhaNiyaM duhu te kayaM mama ANA laMghiyatti, teNa bha NiyaM deva! tume gurubhAravAhittikAUNameyamANantaM ?, raNNA AmaMti paDissuyaM, teNa bhaNiyaM-jai evaM to so gurutarabhAravAhI, bhASyaM [ 151...] 1 koGkaNakadeze ekasmin durge samAjANDamavatArayati Arohayati ca teSAM ca viSame gurubhAravAhina itikRSNA rAjJA samAjJapte, etebhyo mayA'pi panthA dAtavyo na punaretaiH kasmaicit / itabaikaH saindhavIyaH purANaH sa pratibhanazcintayati tatra yAmi yatra karmaNi naiSa jIvo bhajyate sukhaM na vindati sa tairmilitaH, sa gantukAmo bhaNati, kuTastamatibodhitaH siddho bhaNati siddhiM dehi mAM yathA siddhaM siddhA gatAH sArka, sa ca teSAM mahattaraH sarvabahuM bhAraM vahati, tena sAghumyo mArgoM itaH, te ruSTA rAjakule kathayanti, 'bhaNanti asmAkaM rAjA'pi mArga dadAti bhAreNa duHkhayamAnAnAM tavaM zramaNAya rikAya vibhrAntAya mArga dadAsi 1, rAjJA bhaNitaM duSTuvayA kRtaM samAyA kati tena bhamitaM deva tvayA gurubhAravAhIti kRsvetadAzasaM 1, rAjJA nomiti pratizrutaM tena bhaNitaM - yadyevaM tadA sa gurutarabhAravAhI, For Fans Only ~819~ namaskAra0 vi0 1 // 408 // www.incibrary.or muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #821
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [929], bhASyaM [151...] (40) prata 5-%2564 kaha !-jaM so avIsamaMto aTThArasasahassasIlaMganimbhara bhAra vahai, jo maevi voDhuM Na pAriotti, dhammakahA ya'NeNa kayA, ho mahArAya !-'vujhaMti nAma bhArA te puNa vujhaMti vIsamaMtehiM / sIlabharo voDhayo jAvajjIva avissaamo||1|| rAyA paDibuddho, so ya saMvegaM gao, abbhuDiotti, esa kammasiddhotti // sAmprataM zilpasiddhaM sodAharaNamevAbhidhAtukAma Ahajo savvasippakusalo jo vA jattha suparinihio hoi / kokAsavaIviva sAisao sippasiddho so||930|| vyAkhyA-yaH kazcidanirdiSTasvarUpaH sarvazilpeSu kuzalaH sarvazilpakuzalaH, yo yatra vA supariniSThito bhavatyekasminapi kokAzavarddhakiyat sAtizayaH zilpasiddho'sau gAthAkSarArthaH // 930 / / bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-sopI-18|| rae rahakArassa dAsIe baMbhaNeNa dAsaceDo jAo, so ya mUyabhAveNa acchai mA NajIhAmitti, rahakAro appaNo putte sikkhAvei, te maMdabuddhI na laeti, dAseNa sarva gahiyaM, rahakAro mao, rAyAe dAsassa sarva dinnaM jaM tassa gharae saarN| io ya ujeNIe rAyA sAvago, tassa catvAri sAvagA-ego mahANasio so raMdhei, jai ruccai jimiyamettaM jIrai 499 sUtrAka dIpa anukrama kartha -yasso'vinAmyan aSTAdazasahasrazIlAnirbhara bhAraM vahati yo mayApi voI na pAritaH (zaktaH) hati, dharmakathA cAnena kRtA-bho mahArAjan !udante nAma bhArAH te punasyante vizrAmyadbhiH / zIlabharo codavyo yaavjiivmvishraamH||1||raajaa pratibuddhaH sa ca saMvegaM gato'bhyusthita iti, puSa karmasiddha iti / 2 sopArake rathakArasya dAsyAM brAhmaNena dAsaceTo jAtaH, sa ca mUkabhAvena tiSThati mA jJAyiSi iti, rathakAra bhAtmanaH putrAn zikSayati, te mandabuddhayo na gRhanti, dAsena savai gRhItaM, sthakAro mRtaH, rAjJA dAsAya sarva dacaM yattasya gRhasa sAram / itabojAvimyAM rAjA zrAvakaH, tasya catvAraH zrAvakA:-eko mahAnasikaH sa pacati, yadi rocate jimitamAtreNa jIvati, JAMERatinintamational MAanaintary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: siddhAnAm vyAkhyA madhye 'kokAsavardhakI'-kathA ~820~
Page #822
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [930], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- ahavA jAmeNaM vihiM tihiM cauhiM paMcahi, jai ruccaina ceva jIrai, vidio abhaMgei, so telassa kulavara sarIre pavesei, tN| hAribha- ceva NINei, tatio sejaM raei, jai ruccai paDhame jAme vibujjhai ahavA vitie tatie cautthe, ahayA suvai ceva, cau-- vi01 drIyA stho sirighario, tAriso sirigharao ko jahA aigao na kiMci pecchai, ee guNA tesiM, so yarAyA aputto nivi NNakAmabhogo pabajovAyaM ciMteto acchA / io ya pADaliputte Nayare jiyasattu rAyA, soya tassa NayariM rohei, etvNtrNmi| // 409 // hAya tassa raNNo puvakayakammapariNaivaseNa gADhaM sUlamuppaNaM, tao'NeNa bhattaM paJcakkhAyaM, devaloyaM gao, NAgaragehi ya se NayarI dizA, sAvayA saddAviyA pucchai-kikammayA, bhaMDArieNa pavesio, kiMcivi na pecchai, aNNeNa dAreNa darisirya, sejAvAleNa erisA sejjA kayA jeNa muhutte muhutte uThei, sUeNa erisa bhattaM karya jeNaM velaM velaM jemei, abhaMgaeNa| ekkao pAyAo tellaM Na NINiyaM, jo mama sariso so nINeu, cattArivi pabaiyA, so teNa telleNa DajhaMto kAlao : anukrama [1] ' athavA yAmena hAya vibhizcaturbhiH paJcamiH, yadi rocate naiva jIyaMti, dvitIyo'bhyaGgavati, sa tailasa kudava ra zarIre pravezayati tadeva niSkAzayati, tRtIyaH zazyAM racayati, yadi rocate prathame bAme vibudhyate athavA dvitIye tRtIye caturthe, athavA svapityeva, caturthaH zrIgRhikastAdarza zrIgRhaM kRtaM yathA'vigatoma vivipazyati, ete guNAsteSAM, saca rAjA'putro nirviNakAmabhogaH pravajyopAyaM cintayan tiSThati / isa pATalIputre nagare jitazatru rAjA, saca tasya nagarauM ruNadi, anAntare ca tasya rAjJaH pUrvakarmapariNativazena gAI zUlamutparya, tato'nena bhakaM pratyAkhyAtaM, devalokaM gataH, nAgaraina tama nagarI damA, bAvakAH zabditAH pRcchayante-kiMkarmakAH 1, bhANDAgArikeNa pravezitaH, kiJcidapi na pazyati, anyena dvArA darzitaM, zabyApALakenezI vAmyA kRtA yena muhU muhU vattiSThati, sUdeneTarza makaM kRtaM yena bAra vAra jemati, ambAkenaikasmAt padastailaM na niSkAzita, yo mama sadazaH sa niSkAzayatuM, catvAro'pi prbjitaaH| sa tena tailena iyamAnaH kRSNo // 409 // OM mantionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~821~
Page #823
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [930], bhASyaM [151...] (40) - - prata jAo, kAgavanno nAma jAyaM / io ya sopArae dunbhikkhaM jAyaM, so kokAso ujeNiM gao, rAyANaM kiha jANAvemitti kavotehiM gaMdhasAli avaharai, koDAgAriehiM kahiyaM, maggieNa diho ANIo, raNNA NAo, vittI dinnA, teNAgAsagAmI khIliyApaoganimmAo garuDo kao, so ya rAyA teNa kokAseNa devIe ya samma teNa garuDeNa Nahamagge hiMDai, joNa Namai taM bhaNai-ahaM AgAseNa AgaMtUNa mAremi, te sabe ANAviyA, taM devi sesiyAo devIo pucchaMtijAe khIliyAe niyattai jaMtaM, egAe vaccaMtassa issAe NiyattaNakhIliyA gahiyA, tao NiyattaNavelAe NArya, Na Niya ttai, tao uddAmaM gacchaMtassa kaliMge asilayAe paMkhA bhaggA, paMkhAvigalotti paDio, tao tassaMghAyaNANimittaM uvagakaraNahA kokAso NayaraM gao, tattha rahakAro rahaM nimmavei, egaM caka nimmaviyaM egassa sabaM ghaDiyallayaM kiMci 2 navi, tA so| tANi uvagaraNANi maggai, teNa bhaNiyaM-jAva gharAo ANemi, rAulAo na lagbhanti nikAleDa, so go, imeNa taM - 4%2500-5%40-4560 sUtrAka makara dIpa anukrama [1] jAtaH, kAkavarNoM nAma jAnam / itantra sopArake durbhikSaM jAtaM, sa kokAza ujjayinI gataH, rAjAnaM kathaM jJApayAmIti kapotargandhazAlInapaharati / koSThAgArikaiH kathitaM, mArgayadiSTa AnItA, rAjJA jJAto, dRcirdacA, tenAkAzagAmI kIlikAprayoganirmito garuDaH kRtaH, sa ca rAjA tena kokAzena decyA ca samaM tena garudena nabhomArge hiNDate, yo na namati taM bhaNati-ahamAkAzenAgatya mArayiSyAmi, te sarve AjJApitAH, to devIM zeSA devyaH pRcchanti-payA kIkhikayA nivatyaMte yantram , ekayA majata ImeyA nivartanakIlikA gRhItA, tato nivartanavelAyAM jJAtaM, na nivarttate, tata uddAmaM gacchataH kaliGge'silatathA pakSI bhanau, pakSavikala iti patitaH, tatastarasaMghAtanAnimittamupakaraNAthai kokAzo nagaraM gataH, tana rathakAro rathaM nirmibhIte, ekaM cakraM nirmitaM, ekassA sarva, ghaTitaM kijikijilaiva, tataH sa tAni upakaraNAni mArgavati, tena bhaNitam-yAvad gRhAd bhAnayAmi, rAjakulAt na labhyante niSkAzayituM, sa gataH, anena 4 Mandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~822~
Page #824
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha dIyA // 410 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA-], niryukti: [930], bhASyaM [ 151...] saMghAiyaM uddhaM kathaM jAi, apphiDiyaM niyattaM pacchaomuhaM jAi, ThiyaMpi na paDai, iyarassa'JcayaM jAi, apphiDiyaM paDai, so Agao pecchai nimmAyaM, akkheveNa gaMbhrUNa raNNo kahei, jahA kokAso Agaotti, jassa valeNaM kAgavaNNeNa sabai rAyANo vasamANIyA, to gahio, teNa hammaMteNa akkhAyaM, gahio saha devIpa, bhattaM bAriyaM, nAgaraehiM ajasabhI ehiM kAgapiMDI pavatiyA, kokAso bhaNio-mama sayaputtassa sattabhUmiyaM pAsAyaM karehi, mama ya majhe, to sabe rAyANae ANavessAmi, teNa nimmio, kAgavaNNaputtassa lehaM pesiyaM, ehi jAya ahaM ee mAremi, to tumaM mAyApittaM mamaM ca moehisitti divaso dino, pAsAaM saputtao rAyA vilaio, khIliyA AyA, saMpuDo jAo, mao ya saputtao, kAgava NNaputtreNa taM savaM NayaraM gahiyaM, mAyApittaM kokAso ya moyAviyANi / esevaMviho sippasiddhoti / / sAmprataM vidyAdisiddhaM pratipAdayannAdau tAvat svarUpameva pratipAdayati- 1 tatsaMghaTitam UrdhvaM kRtaM yAti AsphoTitaM nivRttaM pazcAnmukhaM yAti sthitamapi (sthApitamapi ) na patati itarasyAtyayaM yAti bhAsphoTitaM patati, sa nAgataH pazyati nirmitam, akSepeNa gatvA rAjJe kathayati, yathA-kokAza Agata iti, yasya baDhena kAkavarNena sarve rAjAno vazamAnItAH, tato gRhI. taH tena hanyamAnenAkhyAtaM gRhItaH saha devyA, bhaktaM vAritaM, nAgarairavazobhItaiH kAkapiNDikA pravartitA, kokAzo bhaNitaH mama zatasya putrANAM saptabhaumaM prAsAdaM kuru mama ca madhye, tataH sarvAn rAjakuThe AnAyayiSyAmi tena nirmitaH, kAkavarNaputrAya lekhaH preSitaH, ehi yAvadahametAn mArayAmi, tatasvaM mAtApitaraM mAM va mocayeriti divaso dattaH, prAsAdaM saputro rAjA bilanaH, kIlikA''hatA, saMpuTo jAtaH, mRta saputraH, kAkavaputreNa tad sabai nagaraM gRhItaM mAtApitarI kokAza mocitAH / eSa evaMvidhaH zilpasiddha iti / Education intemational For Fasten namaskAra 0 vi0 1 ~823~ | // 410 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #825
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [931], bhASyaM [151...] (40) 006 2 prata sUtrAka itthI vijA'bhihiyA puriso maMtutti tavvisesoyaM / vijjA sasAhaNA vA sAhaNarahio a maMtutti // 931 // / vyAkhyA strI vidyA'bhihitA puruSo mantra iti tadvizeSo'yaM, tantra vidR lAbhe 'vida sattAyAM' vA, asya vidyeti bhavati, 'mantri guptabhASaNe' asya mantra iti bhavati, etaduktaM bhavati-yatra manne devatA strIsA vidyA, ambAkuSmANDyAdi, kA yatra tu devatA puruSaH sa mantraH, yathA vidyArAjA, hariNegameSirityAdi, vidyA sasAdhanA vA sAdhanarahitazca mantra iti | sAvarAdimantravaditi gAthArthaH // 931 // sAmprataM vidyAsiddhaM sanidarzanamupadarzayannAhavijANa cakkavaTTI vijAsiddho sa jassa vegAvi / sijhija mahAvijA vijAsiddhajakhauDubba // 932 // vyAkhyA-'vidyAnAM' sarvAsAmadhipatiH-cakravartI 'vidyAsiddha' iti vidyAsu siddho vidyAsiddha iti, yasya vaikA'pi siddhayet 'mahAvidyA' mahApuruSadattAdirUpA sa vidyAsiddhaH, sAtizayatvAt , ka iva ?-AryakhapuTavaditi gaathaakssraaH| // 932 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-vijAsiddhA ajakhauDA AyariyA, tesiM ca cAlo bhAiNijo, teNa tersi pAsao vijjA kannAhADiyA. vijAsiddhassa ya NamokAreNAvi kira vijAo havaMti, so vijAcakavaTTI ta bhAiNeja bharukacche sAhusagAse ThaviUNa guDasatthaM NayaraM gao, tattha kira parivAyao sAhahiM vAe parAjio addhitIe kAlagao 005* dIpa anukrama [1] vidyAsiddhA AryakhapuTA AcAryAH, teSAM ca bAlo bhAgineyaH, tena teSAM pAzcAt vidyA karNAhatA, vidyAsiddhasya ca namaskAreNApi kila vidyA bhavanti, dasa vidyAcakravartI taM bhAgineyaM bhRgurucche sAdhusakAze sthApayitvA guDazastraM nagaraM gataH, tatra kila parivAjakaH sAdhubhivAde parAjito'stvAH kAlagataH / JanEaiaa une ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~824 ~
Page #826
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha drIyA // 411 // Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [932], adhyayana [ - ], taMmiM guDasatthe Nayare bahukarao vANamaMtarI jAo, teNa tattha sAhUNo sabai pAraddhA, taNimittaM ajjakhaDaDA tattha gayA, teNa gaMtUNa tassa kaNNesu uvAhaNAo olaiyAo, devakulio Agao pecchai, gao, jaNaM ghettRNa Agao, jao jao ugghADijjati tao tao ahidvANaM, raNNo kahiyaM, teNavi diDaM, kaTThalaTThIhiM pahao, so aMteure saMkAmei, muko, pahiyao, vaDukarao annANi ya vANamaMtarANi pacchao upphiDaMtANi bhamaMti, logo pAyapaDio vinnavei-muyAhitti, tassa devakule mahAvissaMdA doni mahaimahAliyAo pAhANamaIo doNIo, tAo so vANamaMtarANi ya khaDakhaDAviMtANi pacchao hiMDaMti, jaNeNa vinnavio, so vANamaMtarANi ya mukkANi, tAo doNIovi Arao ANittA chaDDiyANi, jo mama sariso ANehititti mukkAo / so ya se bhAiNijo AhAragehIe bharuyakacche taccaNio jAo, tassa vijApahAveNa pattANi AgAseNaM uvAsagANaM gharesu bhariyANi paMti, logo bahuo tammuho jAo, saMgheNa ajjakhauDANa pesiyaM, AgaA, akkhAyaM bhASyaM [ 151...] 2 tasmin guDazastre nagare hatkaro vyantaro jAtaH tena tatra sAdhavaH sarve prArabdhAH (upasargavituM ), tanimittamAkhapuTAstatra gatAH tena garabA karNayorupAnAvavalagitI, devakulika AgataH pazyati, gataH, janaM gRhItvA''gataH yato yata baghAvyate tatastato'dhiSThAnaM rAze kathitaM tenApi dRSTaM, kASThayaSTibhiH prahRtaH so'ntaHpure saMkramayati, muktaH, pRSThato bRhatkaro'nye ca vyantarAH pRSThata utsphiTanto bhrAmyanti, chokaH pAdapatito vijJapayati-muzceti, tasya devakule mahAvipande dve droNyau atimahatyA pASANamathyau, te sa vyantarAkha khAkAraM kurvantaH pazcAt hiNDante, janena vijJaptaH, sa vyantarA muktAH, te droNyo ai ava AnIya khate, yo mama sadRza AneSyatIti mukte / sa ca tasya bhAgineya AhAragRLyA bhRgukacche tacanIko jAtaH, tasya vidyAprabhAveNa pAtrANi AkAzenopAsakAnAM gRheSu zrutAnyAyAnti, loko bahustanmukho jAtaH saMghenArthakhapuTebhyaH preSitam AgatAH, AkhyAtam. For Only ~ 825~ namaskAra0 vi0 1 // 411 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #827
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [932], bhASyaM [151...] (40) * prata * sUtrAka parisI akiriyA udvitatti, tersi kapparANaM gato mattao so teNa vattheNa ucchAiyao jAi, ToppariyA gayA, sabapavare AsaNe ThiyA, annattha kayAi ei, bhariyA 2 AgayA, AyariehiM aMtarA AgAse pahANo Thavio, savANi bhiNNANi, so cellao bhIo naho, AyariyA tattha AgayA, tazcaNiyA bhaNati-ehi buddhassa pAe paDihitti, AyariyA bhaNaMti-ehi puttA! suddhodaNasuyA vaMda mama, buddho niggao, pAesu paDio, tattha thUbho dAre, so'vi bhaNio-ehi pAehiM paDAhitti |paDio, uDehitti bhaNio addhoNao Thio, evaM ceva acchahitti bhaNio hio pAsallio, niyaMThaNAmio nAmeNa so jAo / esa evaMviho vijjAsiddhotti // sAmprataM mantrasiddhaM sanidarzanameyopadarzayatisAhINasamyamaMto bahumaMto vA pahANamaMto vA / neo samaMtasiddho khaMbhAgarisuvva sAisao // 933 // vyAkhyA svAdhInasarvamantro bahumantrI vA mantreSu siddho mantrasiddhaH, pradhAnamantro veti pradhAnaikamantro veti jJeyaH, sa mantrasiddhaH, ka iva-stambhAkarSavat sAtizaya iti gAthAkSarArthaH // 933 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam * * dIpa anukrama [1] etArazI akiyosthiteti, teSAM karANAmaprato mAtrakaH sa tena vazeNAcchAdito yAti, TopparikA gatA, sarvapravare Asane rikhatA, anyatra kadAcidAyAti, bhUtAnirabhAgatAni, bhAcAryairantarA''kAze pASANaH sthApitaH, sarvANi bhivAni, sa kSulakaH (ziSyaH) bhIto naSTaH, AcAryAstatrAgatAH, taccanIkA bhaNanti-AyAta purastha pAdayoH patateti, AcAryA bhaNantibhAvAhi putra! zuddhodanasuta! candakha mAM, buddho nirgataH, pAdayoH patitaH, tatra stUpo dvAre, so'pi bhaNitA-edi pAdayoH pateti patitaH, attiSThati bhaNitaH arghAvanataH sthitaH, evameva tiheti bhaNitaH sthitaH pArthAvanato, nirmanyanAmita iti nAnA sa jAtaH / eSa evaMvidho vidyAsiddha iti / JanEaind ainatorary.om mani dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~826~
Page #828
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [933], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- namaskAra drIyA // 41 // prata sUtrAka emi Nayare ukkisarIrA raNNA visayalolueNa saMyaI gahiyA, saMghasamavAe egeNa maMtasiddheNa rAvaMgaNe khaMbhA anchati | te abhimaMtiyA, AgAseNaM uppAiyA khaDakhaDiMti, pAsAyakhaMbhAvi caliyA, bhIeNa mukkA, saMgho khaamio| esevaMviho | maMtasiddhotti bhaNNai / sAmpataM sadRSTAntaM yogasiddhaM pratipipAdayiSurAhasavveci vvajogA paramacchegyaphalA'havego'pi / jasseha huja siddho sajogasiddho jahA samio // 934 // / vyAkhyA sarve'pi' kAtsyena dravyayogAH 'paramAzcaryaphalA paramAdbhutakAryAH, athavaiko'pi yasyeha bhavet siddhaH sa yogasiddhaH, yogeSu yoge vA siddho yogasiddha iti, sAtizaya eva, (yathA) samitA iti gAthAkSarArthaH // 934 // bhAvArthaH kathAnakagamyaH,taccedam-AbhIravisae kaNhA(NNA)e bennAe yaNaIe aMtare tAbasA parivasaMti, tatthego pAdugAleveNaM pANiye cakkamaMto bhamai eti jAi ya, logo AuTTo, saDA hIlijaMti, ajasamiyA vairasAmissa mAulagA viharaMtA AgayA, saDDA uvaDiyA akiriyatti. AyariyA necchaMti, bhaNati-ajjo! kinna ThAha !, esa jogeNa keNavi makkhei, tehiM ahAparya | laddhaM, ANIo, amhe'vi dANaM demutti, aha so sAvago bhaNai-bhagavaM! pAyA dhovaMtu, amhevi aNuggahiyA homo ekamin nagare uskRSTazarIrA rAzA viSayalolupena saMyatI gRhItA, saMghasamavAye ekena siddhamantreNa rAjAGgaNe sambhAstiSThanti te'bhimantritAH AkAzainItyATitAH baTarakAraM kurvanti, prAsAdasambhA api calitAH, bhItena muktA saMghaH kSAmitaH / eSa evaMvidho manyasikha iti bhaNyate / 2 bhAbhIraviSaye kRSNA(kanyA)yA bennAthAca nacorantarA tApasAH parivasanti, tatraikaH pAdukALepena pAnIye cakrambamANo bhrAmyati mAyAti pAti ca, koka bhAvarjitaH, zrAddhA dIyante, bhAryasamitA vanakhAmino mAtulA viharata bhAgatAH, bAbA upasthitA bhakriyeti, bhAcAryA necchanti, bhayanti--ArthAH ! kina pratIkSadhvam / eSa yogena | kenApi prakSapati, tairarthapada khabdham, AnItaH, vayamapi dAnaM dama iti, atha sa zrAvako bhamati-bhagavan ! pAdau prakSAlayatA, vayamapyanugRhItA bhavAmaH, dIpa anukrama // 412 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~827~
Page #829
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [934], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka | anicchaMtassa pAyA pAugAo ya dhoyAo, gao pANie nimbuDo, ukiTThI kayA, evaM DaMbhaehiM logo khajaitti, AyariyA niggayA, jogaM pakkhittA gaI bhaNiyA-he viyanne ! taTA dehi ehi puttA! parimaM kUlaM jAmi, dovi taDA miliyA, gayA, te tAvasA pabaiyA baMbhaddIvagavasthacA baMbhadIvagA jAyA / esa evaMviho jogasiddhotti // adhunA''gamArthasiddhau pratipAdayatiAgamasiddho savaMgapArao goamuca guNarAsI / pauratyo atyaparo va mammaNo atyasihati // 935 // ___ vyAkhyA-AgamasiddhaH 'sarvAGgapAragaH' dvAdazAGgaviditabhAvaH, ayaM ca mahAtizayavAniti, yata uktaM-'saMkhAie u bhave sAii jaMcA parou pugchijjA / na ya Na aNAisesI viyANaI esa chaumastho ||1||'ityaadi, ayaM ca gautama iva guNarAziriti / atra ca bhUyAMsi sAtizayaceSTitAnyudAharaNAnIti, tathA 'pracurArthaH prabhUtArthaH arthaparovA, tanniSTha ityarthaH, arthasiddha iti tadatizayayogAdeva, mammaNavaditi gAthAkSarArthaH // 935 // bhAvArthastu kathAnakAdavaseyaH, taccedam-tatthAgamasiddho kira sayaMbhuramaNe'vi macchagAIyA / jaM ciTThati sa bhagavaM uvautto jANaI tayaMpi // 1 // atyasiddho puNa rAyagihe anicchataH pAdau pAduke ca dhaute, gataH pAnIye nibUddhitaH, uskRSTiH (nindA) kRtA, evaM dambhaiH lokaH khAdyata iti, AcAryA nirgatAH, yoga prakSiSya nadI bhaNitA-he dene ! taTamarpaya ehi putri pUrva kulaM yAmi, vAvapi taTau milito, gatAH, te tApasAH manajitAH brahmadIpavAstavyA bramadvIpakA jAtAH / eSa evaMvidho yogasiddha iti / 2 saMkhyAtItAMstu bhavAnkathayati yahA parastu pRcchet / naivAna tizayI vijAnAti eSa umasthaH // 1 // tatrAgamasidaH kila svayambhUramaNe'pi matsyAthAH / yatheSTayanti sa bhagavAnupayukto jAnAti takadApi // 1 // arthasiddhaH punA rAjagR de. * kalakala: + dehItyanta na pra. dIpa ACCASEX anukrama [1] JanEain ainiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'arthasiddha'sya prarupaNArthe mammaNazreSThina: kathA ~828~
Page #830
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [935], bhASyaM [151...] (40) hAribha Avazyaka daNayare mammaNotti, teNa mahayA kileseNa aibahugaM daviNajAyaM meliyaM, so ta Na khAyai Na pivai, pAsAuvari ca'NeNa|| namaskAra dIyA aNegakoDinimmAyaganbhasAro kaMcaNamao divarayaNapajjatto varavairasiMgo mahaMto ego baladdo kArAvio, vIo ya A-INT vi01 18Dhatto, so'vi bahunimmAo, patthaMtaraMmi vAsAratte tassa nimmAvaNanimittaM so kacchoTTagabiijjo NaIpUrAo kddviruuddhgo| // 413 // kahANi ya uttArei / io ya rAyA devIe saha oloyaNagao acchai, so tahAviho aIva karuNAlaMbaNabhUo devIe diho, |tao tIe sAmarisa bhaNiyaM-saccaM subai evaM mehanaisamA havaMti rAyANo / bhariyAI bhareMti daDhaM rittaM jatteNa vajei // 1 // |raNNA bhaNiyaM-kiha vA ), tIe bhaNiyaM-jaM esa damago kilissai, raNNA saddAvio bhaNio ya-kiM kilissasi ?, teNa bhaNiyaM-baladdasaMghADago me Na pUrijai, raNNA bhaNiyaM-balaisayaM geha, teNa bhaNiyaM-Na me tehiM kajaM, tasseva bitijaM pUreha,IX keriso sotti gharaM neUNa darisio, raNNA bhaNiyaM-sababhaMDAreNavina pUrijai imo, tA ettigassa vibhavassa alaM te tihAetti nagare mammaNa iti, tena mahatA kezenAtibaTukaM yajAta milita, sa tanna khAdati na ,pibati, prAsAdasyopari cAnenAnekakoTInirmitagarmasAraH kAmana-IN mayo divyarakSaparyApto paravAzako mahAn eko baLIpadaH kAritA, dvitIyaca AramdhaH, so'pi bahunirmAtaH, anAso varSArAne tasya nirmANanimirta sa kacchor3aka- dvitIyo nadIpUrAta kASThavirUvaH kAThAmyebocArayati / hataca rAjA deNyA sahAvalokanagatastiSThati, sa tathAvidho'tIca karuNAlambanabhUto devyA dRSTaH, tatastayA sAmarSa bhaNitaM satyaM bhUyate etat-meghanadIsamA bhavanti rAjAnaH / bhUtAni bharanti ra rikta balena varjayanti ||1||raashaa bhaNitaM-kathaM vA, tathA bhaNitaM-15 // 413 // yadeSa damakaH kizyate, rAjJA zabdito bhaNitazca-kilizyase?, tena bhaNitaM-balIvadasaMghATako me na pUrvate, rAjJA mANita-balIvazAtaM gRhANa, tena bhaNitana meM taiH kArya, tasyaiva dvitIyaM pUraya, kITazaH sa iti gRhaM nItvA dArzitaH, rAjJA bhaNitaM-sarvabhANDAgAreNApi na pUryate ayaM, tAvadetAvato vibhavasya (sthAna), alaM tava tRSNayeti. anukrama [1] andinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~829~
Page #831
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [935], adhyayana [ - ], terNa bhaNiyaM jAveso na pUrio tAva me na suhaM, Araddho ya uvAo pesiyANi disAsu bhaMDANi ADhattAo kisIo ADhatANi gayaturayasaMDaposaNANi, raNNA bhaNiyaM-jai evaM tA kiM thevassa kae kilissasi 1, teNa bhaNiyaM kilesasahaM me sarIraM vAvAraMtaraM ceyANi natthi mahagghANi ya vAsArace dArugANitti nivahiyavA ya paiNNatti ao karemitti, raNNA bhaNiyaM pujaMtu te maNorahA, tumaM ceva bitijjagaM pUriDaM samattho na puNa ahaMti nimgao, teNa kAleNa pUrio / esa evaMviho atthasiddhoti // sAmprataM yAtrAdisiddhapratipAdanAyA''cha-- Education intimation jo nicasiddhajatto laddhavaro jo va tuMDiyAivva / so kira janttAsiDo'bhipyAo buddhipajAo // 936 // vyAkhyA -- yo nityasiddhayAtrA, kimuktaM bhavati !-sthalajalacAripatheSu sadaivAvisaMvAditayAtra iti, labdhavaro yo vA tuNDikAdivat sa kila yAtrAsiddha iti / uttaradvArAnusambandhanAyA'ha-abhiprAyaH buddhiparyAya iti gAthAkSarArthaH // 9364 bhAvArtharatvAkhyA nagocaraH, taccedam-paDhamaM tAva jo kira bArasa vArAo samudaM oggAhittA kayakajjo Agaccha so jattAsiddho, taM anne'vi jantagA jattAsiddhinimittaM pecchati / egaMmi ya gAme tuMDigo vANiyago, tassa bhASyaM [ 151...] 9 tena bhaNitaM yAvadeSa na pUrvate tAvanna me sukhaM, bhArabdhazropAyaH preSitAni dikSu bhANDAni ArabdhAH kRpayaH bharaNyAni gajagaNDapoSaNAni rAjJA bhaNitaM yadyevaM taki lokasya kRte krizyasi tena bhaNitaM klezakSamaM me zarIraM vyApArAntaraM cedAnIM nAsti mahAvANi ca varSAMrAtre dArUNIti nihitavyA'pi ca pratijJetyataH karomi, rAjJA bhaNitaM pUrvantAM te manorathAH, svameva dvitIyakaH pUrayituM samarthaH na punarahamiti nirgataH tena kAlena pUritaH / eSa evaMvidho'rthasiddha iti / 2 prathamaM area: fee dvAdaza vArAH samudramavagAhya kRtakArya Agacchati sa yAtrAsihaH, vamanye'pi yAntaH yAtrAsiddhinimittaM pazyanti / ekasmina prAme tuNDiko vaNik tastra For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~830~
Page #832
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha dvIyA 2414 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [936], adhyayana [ - ], seyasahasvArAo vahaNaM phuddhaM, tahAbi na bhajjai, bhaNai ya-jale nahaM jale ceva lababhai sayaNAiehiMpi dijamANaM necchara, puNo puNo taM taM bhaMDaM gahAya gaccha, niccharaNa se devayA pasannA, khaddhaM khaddhaM dabaM dinaM, bhaNio ya-annaMpi kiM te karemi ?, teNa bhaNiyaM jo mama nAmeNa samudaM ogAhai so aviyanno eu, tahatti paDisurya, evesa jattAsiddho / ane bhaNati-kira nijAmagassa vAsulao samudde paDio, so tassa kae samudaM uciumAdatto, tao aniviNNassa devayAe varo dinnoti // kRtaM prasaGgena, sAmpratamabhiprAyasiddhaM pratipAdayannAha -- Education intimation | viulA vimalA suhamA jassa maI jo caubvihAe vA / buddhIe saMpanno sa buddhisiddho imA sAya // 937 // vyAkhyA- 'vipula' vistAravatI ekapadenAnekapadAnusAriNI 'vimalA' saMzayaviparyayAnadhyavasAya malarahitA 'sUkSmA' atyantaduHkhAvabodha sUkSmavyavahitArthaparicchedasamarthA 'yasya matiH' iti yasyaivaMbhUtA buddhiH sa buddhisiddha iti yazcaturvidhayA vA autpattikyAdibhedabhinnayA buddhyA sampannaH sa buddhisiddho vartate, iyaM ca sA caturvidhA buddhiriti gAthArthaH // 937 // utpattiA 1 veNaiA 2, kaMmiyA 3 pAriNAmiA 4 / buddhI caubvihA vuttA, paMcamA novala bhae // 938 // bhASyaM [ 151...] zatasahasravArAH pravahaNaM bhanaM, tathA'pi na viramati, bhagati ca jale nahaM jale caiva labhyate, svajanAdibhirapi dIyamAnaM necchati, punaH punastadbhANDa gRhItvA gacchati nikhayena tasya devatA prasannA, pracuraM pracuraM dravyaM dattaM bhaNitazca-anyadapi kiM tava karomi 1, tena bhaNitaM yo mama nAmnA samudamavagAhate so'vipanna AyAtu tatheti pratizrutaM evameSa yAtrAsiddhaH / anye bhaNanti kila niyamakasya vAsulaH samudre patitaH, sa tasya kRte samudraM rikkIkartumArabdhaH, tato'nirviNNAya devatayA varo datta iti / For Fans Only ~ 831~ namaskAra0 vi0 1 // 414 // wwwg muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH autpAtikI Adi caturvidhAH buddhi:, teSAm vyAkhyA evaM bhedAH
Page #833
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [938], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-utpattireva prayojanaM yasyAH sA autpattikI, Aha-kSayopazamaH prayojanamasyAH, satyaM, kintu sa khalvantaraGgatvAt sarvabuddhisAdhAraNa iti na vivakSyate, na cAnyacchAstrakarmAbhyAsAdikamapekSata iti 1, vinayaH-guruzuzrUSA sa kAraNamasyAstatpradhAnA vA vainayikI 2, anAcAryakaM karma sAcAryakaM zilpa,kAdAcitkaM vA karma zilpaM nityavyApAraH, 'karmajA18 iti karmaNo jAtA karmajA 3, pariH-samantAnamanaM pariNAmaH-sudIrghakAlapUrvAparAvalokanAdijanya Atmadharma ityarthaH sa kAraNamasyAstatpradhAnA vA pAriNAmikI 4, budhyate'nayeti-buddhiH-matirityarthaH, sA ca caturvidhoktA tIrthakaragaNadharaiH, kimiti !, yasmAt paJcamI nopalabhyate kevalinA'pyasattvAditi gAthArthaH // autpattikyA lakSaNaM pratipAdayannAhapuvamadivamassuamaveia takkhaNavisuddhagahiatthA / abvAyaphalajogiNi buddhI uppattiA naam|| 939 // ___ vyAkhyA-'pUrvam' iti buddhyutpAdAt prAk svayamadRSTo'nyatazcAzrutaH 'aveditaH' manasA'pyanAlocitaH tasminneva kSaNe vizuddhaH-yadhAvasthitaH gRhIta:-avadhAritaH athe:-abhipretapadArthoM yayA sA tathA, ihakAntikamihaparalokAviruddhaM phalAnta-| rAbAdhitaM vA'vyAhatamucyate, phalaM-prayojanam , avyAhataM ca tatphalaM ca avyAhataphalaM yogo'syA astIti yoginI avyAhataphalena yoginI avyAhataphalayoginI, anye paThanti-avyAhataphalayogA,avyAhataphalena yogo yasyAH sA'vyAhataphalayogA| buddhiH autpattikI nAmeti gaadhaarthH|| sAmprataM vineyajanAnugrahAyAsyA eva svarUpapratipAdanAthemudAharaNAni pratipAdayannAha bharahasila 1paNia 2 rukkhe 3 khaDaga 4 paDa 5 saraDa 6 kAga 7 uccAre 81 gaya 9ghayaNa 10 gola 11 khaMbhe 12, khuDga 13 maggisthi 14 pada 15 putte 16 // 940 // paNaH+ mudrikA. dIpa anukrama [1] JABERame. a ntarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | autpAtikIbuddhiH viSayaka vividha-dRSTAMtA: ~832~
Page #834
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [941], bhASyaM [151...] (40) 2 Avazyaka hAribhadrIyA namaskAra vi01 // 415 // bharahasila 1 miMda 2 kukuDa 3 tila 4 cAlua5 hatthi 6 agaDa 7 vaNasaMDe 8 / pAyasa 9 aiA 10 patte 11 khADahilA 12 paMcapiaro a13 // 941 // mahusitya 17 muddi 18 aMka 19 a nANae 20 mikkhu 21 ceDaganihANe 22 / sikkhA ya 23 asthasatthe 24 icchA ya mahaM 25 sayasahasse 26 // 942 // vyAkhyA-AsAmarthaH kathAnakebhya evAvaseyaH, tAni cAmuni-ujjeNIeNayarIe Asanno gAmoNaDANaM, tatthegarasa NaDassa| bhajjA mayA, tassa ya putto Daharao, teNa annA ANIyA, sA tassa dAragassa na vaTTai, teNa dAraeNa bhaNiyaM-mama lahUM na vaTTasi, tahA te karemi jahA me pAesu paDisitti, teNa rattiM piyA sahasA bhaNio-esa goho esa gohotti, teNa nAyaMmama mahilA viNahatti siDhilo rAgo jAo, sA bhaNai-mA puttA! evaM karehi, so bhaNai-mama lahana vaTTasi, bhaNaIbaTTIhAmi, tA laDaM karemi, sA vahiumAraddhA, annayA chAhIe ceva esa goho esa gohotti bhaNittA kahiMti puTTo ya chAhiM daMsei, tao se piyA lajio, so'vi evaMvihotti tIse ghaNarAgo jAo, so'vi visabhIo piyAe samaM jemei|annyaa jayinyA nagaryA Asano grAmo naTAmA, tatraikasa naTastha bhAyoM satA, tasya ca putro laghuH, tenAnyA''nItA, sA tasmin dArake na (su) vartate, tena dArakeNa bhaNita-mayi laSTA na pase, tathA tava kariSyAmi yathA me pAdayoH patiSyasIti, tena rAtrI pitA sahasA bhagitA-eSo'dhama eSo'dhamaH (godhaH), tena jJAtaM-mama mahilA vinaSTeti zlayo rAgo jAtaH, sA bhaNati-mA putra! evaM kArSI:, sa bhaNati-mayi sundarA navartase, bhaNati-varavaM, tadA kaSTaM karomi, sA vartitumAragdhA, bhanyadA chAyAyAmevaiSa godha eSa godha iti bhaNitvA keti pRSTA chAyAM darzayati, tatastasya pitA lajitaH, so'pi evaMvidha iti takhAM dhanarAgo jAtaH, so'pi viSabhItaH pitrA samaM jemati / anyadA anukrama [1] aantaini ne ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~833~
Page #835
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Jus Educatio Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [942], adhyayana [ - ], piyereNa samaM ujjerNi gao, diTThA NayarI, niggayA piyAputtA, piyA se puNo'vi aigao Thaviyagassa kassai, soci sippAnaIe puliNe ujjeNINayarIM Alihai, teNa NayarI sacaccarA lihiyA, tao rAyA ei, rAyA vArio, bhaNai mA rAulagharassa majjheNaM jAhi, teNa koDahaleNa pucchio- "sacaccarA kahiyA, kahiM vasasi ?, gAmetti, piyA se aago| rAiNo ya egUNagANi paMcamaMtisayANi, ekaM maggai, jo ya savappahANo hojatti, tassa parikkhaNanimittaM taM gAmaM bhaNAvei, jahA- turbha gAmasta bahiyA mahalI silA tIe maMDavaM kareha, te addaNNA, so dArao rohao chuhAio, piyA se acchai gAmeNa samaM, osUre Agao royai- amhe chuhAiyA acchAmo, so bhaNai suhio'si, kiha ?, kahiyaM, bhaNar3a-vIsatthA acchaha, | heDao khaNaha khaMbhe ya deha dhovaM thovaM bhUmI kayA, tao uvalevaNakaovayAre maMDave kae raNNo niveiyaM, keNa kathaM ?, rohaeNa | bhrhdaarennN| esA eyarasa upattiyA buddhii| evaM savesu joejjA / tao tesiM raNNA meDhao pesio, bhaNiyA ya-esa pakkheNa bhASyaM [ 151...] 1 pitrA samamujjayinIM gataH dRSTA nagarI, nirgatI pitAputrI, pitA tasya punarapi atigato vismRtAya kasmaicit so'pi ziprAnadyAH puline unavina nagarImA likhati, tena nagarI sa cArA (sAntaHpurA) AlikhitA, tata rAjA''yAtaH rAjA nivAritaH, bhaNati mA rAjakulagRhasya madhyena yAsIH tena kautUhalena pRSTaH-sa cArA kathitA ke vasasi ?, grAma iti, pitA tasyAgataH / rAzIkonAni paJcamantrizatAni eka mArgayati, yakSa sarvapradhAno bhavediti, tastra parIkSanimitaM taM grAmaM bhANayati yathA yuSmAkaM grAmasa bahiSTAt mahatI zilA tasyA maNDapaM kuruta, te'STatimupagatAH, sa dArako rohakaH kSudhitaH pitA tasya tiSThati grAmeNa samaM, utsUrye Agato roditi vayaM kSudhitAsiSThAmaH sa bhagati sukhito'si kathaM ? kathitaM bhaNati vizvastAsiSThata, adhastAt sanata sambho | datta stokaM stokaM bhUmiH kRtA, tataH kRtopalepanopacAre maNDape kRte rAjJe niveditaM kena kRtaM ?, rohakeNa bharatadArakena / etasyotpattikI buddhiH / evaM sarveSu yojayet / tatasteSAM rAjJA meSaH preSitaH, bhaNitAzca-epa pakSeNe kimeyaM tara ADihiye? kiMvA rADalaM ?, teNa NagarI (pratya0 adhika ) For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~834~
Page #836
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) 10 prata -56 sUtrAka 56 Avazyaka ettio ceva paJcappiNeyavo Na dubalayaro nAvi baligayarotti, tehiM bharaho pucchio-teNa virUveNa samaM baMdhAvionamaskAra0 javasaM dinnaM taM carantassa Na hAyai balaM virUvaM ca pecchaMtassa bhaeNa Na vaDai / evaM kukaDao adAeNa samaM jujjhaavio| vi01 drIyA 4 tilasamaM telaM dAyabaMti tilA adAeNa maviyA / bAlugAvarahao-paDicchaMda deha / hathimi junnahatthI gAme chuDho, hatthI appAuo marihititti appio mauttiNa nivejhyavaM, divasadevasiyA ya se pauttI dAyavatti, adANevi niggaho, so mao, // 416 // te addaNNA, bharahasuyavayaNeNa niveiyaM jahA-so aja hatthI Na udvei na NisIyai Na AhArei Na NIhArei Na Usasai Na nIsasai 18 evamAI, raNNA bhaNiyaM-kiM mao, tunbhe bhaNahatti / agaDe AraNNao AgaMtu Na tIrai nAgaraM deha / vaNasaMDe purva pAsaM gao hai gAmo / paramannaM karIsaoNhAe palAluNhAe yatti / tao raNNA evaM parikkhiUNa pacchA samAiI, jahA teNeva dAraeNAgaMtavaM, |taM puNa Na suktapakkhe Na kaNhapakkhe Na rAI na divase Na chAyAe Na uNheNaM Na chatteNaM Na AgAseNaM Na pAehiM Na jANeNaM Na 1. yanmAna evaM pratyarpaNIyo na durbalataro nApi baliSTha iti, tairbhArataH pRSTaH-tena virUpeNa (vRkeNa ) samaM dandhito yabasaM dattaM, taM carato na hIyate 4 balaM vRkaM ca pazyato bhayena na vardhate / evaM kurkuTa Adarzana samaM yodhitaH / tikasama tailaM dAtanyamiti tilA Adarzana mApitAH / bAlukAdavarakaH-pratizchanda dasa / hastini-jIrNahastI grAme kSiptaH, hastI apAyuriti mariSyatItyarpitaH mRta iti na niveditavyaM, divasadevasikI ca tasya pravRttidAtamyeti, madAne'pi nigrahaH, samRtaH, te apratimupagatAH, bharatasutavacanena niveditaM yathA-so'ya hastI nottiSThate na niSIdati nAhArayati na mIhArayati nocchavasiti na niHzvasiti evamAdi, rAjJA bhaNita- kiMmataH, yUrya bhaNateti / avaTa Arapayako nAgantuM zaknoti nAgaraM datta / vanakhapaTe pUrvasmin pAgato grAmaH / paramAnaM karIpoSmaNA | paLAlomaNA ceti / tato rAjJA evaM parIkSya pazcAtsamAviSTaM yathA-tenaiva dArakeNAgantavyaM, tatpunarna prazpakSe na kRSNapakSe na rAtrI na divA na lAyacA noSaNena | na chatreNa nAkAzena na pAdAmyAM na yAnena na dIpa CSC4OCEACREOGRes anukrama kasa // 41 // wwsaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~835~
Page #837
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) SEAR 'paMtheNaM Na uppaheNaM Na NhAeNaM Na maliNeNaMti, tao tassa niveiyaM, pacchA aMgohaliM kAUNa cakamajjhabhUmIe eDagArUDho cAlaNInimiuttimaMgo, aNNe bhaNati-sagaDalaTTaNIpaesabaddhao chAiyapaDageNaM saMjhAsamayaMmi amAvAsAe sandhIe Agao nariMdapAsaM, raNNA pUio, Asanno ya so Thio, paDhamajAmavibuddheNa ya raNNA saddAvio, bhaNio ya-sutto ? jaggasi ?, bhaNai-sAmi! jaggAmi, kiM ciMtesi, bhaNai-asotthapattANaM kiM daMDo mahalo uyAhu se sihatti ? raNNA ciMtiyaM-sAhu, evaM pacchA pucchio bhaNai-dovi samANi, evaM bIyajAme chagaliyAo leMDiyAo vAeNa, tatie khADahillAe jattiyA |paMDarArehA tattiyA kAlagA jattiyaM pucchaM taddahamittaM sarIraM, cautthe jAme saddAvio vAyaM na dei, teNa kaMbiyAe chikko, uDio, rAyA bhaNai-jaggasi suyasi ?, bhaNai-jaggAmi, kiM karesi!, ciMtemi, ki?, kaihiM si jAo, kaihiM ?, paMcahi, keNa keNa?, raNNA vesamaNeNaM caMDAleNaM rayaeNaM vicchueNaM, mAyAe nibaMdheNa pucchie kahiyaM, so pucchio bhaNai-yathA nyAyena anukrama [1] pathA norapathena na mAtena na malineneti, tatastasmai niveditaM, pazcAdaharUkSaNaM (dezanAnaM) kRtvA cakramabhyabhUmAveDakArUDhacAkhanI nirmitottamAH , anye bhaNanti-zAkaTahanI (kaTa) pradezabaddhaH chAditaH paTena saMdhyAsamaye'mAvAsyAyAH samyAyAmAgato narendrapA, rAjJA pUjitaH, bhAsanazca sa sthitaH, prathamayAma vibuddhena ca rAjJA zabditaH, bhaNitaca-sulo jAgarSi ?, bhaNati-svAmin ! jAgarmi, kiMcintayasi ?, bhapAti-azvatthapatrANAM kiM dapaDo mahAn uta tasva zikheti, rAjJA cintitaM-sAdhu, evaM pazcAspRSTo bhaNati-he api same, evaM dvitIyayAmechAgalikA linDikA vAtena, tRtIye khADhahillAyA yAvatyaH pANDurArekhAH tAvatyaH kRSNA yAvanmAnaM pucchaM tAvanmAnaM zarIraM, caturthe yAme zabdito cAcaM na dadAti, tena kambikayA hataH, isthito, rAjA bhaNati-jAgarSi svapiSi!, bhaNatijAgarmi, kiM karoSi!, cintayAmi, kiM ?, katibhijAto'si ?, katibhiH!, paJcabhiH, kena kena ?, rAjJA vaizramaNena cANDAlena rajakena vRzcikena, mAtrA nibandhena pRSTayA kathitaM, sa pRSTo bhaNati-pathA nyAyena JABERatantinational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~836~
Page #838
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) AvazyakahAribhadrIyA vi01 D // 41 // rAjyaM pAlayasi to gajjasi jahA rAyaputtotti, vesamaNo dANeNaM, roseNaM caMDAlo, sabassaharaNeNaM rayao, jaM ca vIsattha- namaskAra0 suttapi kaviyAe uTvesi teNa vicchuotti, tuTho rAyA, sadhesi uvari Thavio, bhogA ya se diNNA / eyassa uppattiyA buddhitti // paNiyae dohiM paNiyagaM barddha, ego bhaNai-jo eyAo lomasiyAo khAi tassa tumaM kiM karesi', iyaro bhaNai|jo NayaradAreNa moyago Na NIti taM demi, teNa cakkhiya cakkhiya savAo mukAo, jio maggai, iyaro svagaM dei, so | necchai, donni ya jAva saeNa'vi Na tUsai, teNa jUyArA olaggiyA, dinA buddhI, egaM puSiyAvaNe moyagaM gahAya iMdakhIle Thavehi, pacchA bhaNejAsi-niggaccha bho moyagA! Nigaccha, so Na Nigacchihiti, tahA kayaM paDijio so / esA juDUkarANamuppattiyA buddhI / rukkhe phalANi makkaDA na deMti, pAhANehiM hayA ambayA dinnA, esAvi lelugadhettayANamuSpattiyatti // khuDDage paseNaI rAyA suo se seNio rAyalakkhaNasaMpuSNo, tassa kiMciviNa dei mA mArijihitti, addhitIe rAjyaM pAlayasi tato jJAyase yathA rAjaputra iti, vaizramaNo dAnena, roSeNa cANDAlaH, sarvasvaharaNena rajakaH, yacca vizvasta suptamapi kambikathA (agraNa) prarathApayasi tena vRzcika iti, tuTo rAjA, sarveSAmupari sthApitaH, bhogAzca tasmai dattAH / eSotpattikI buddhiriti / paNo-dAbhyAM paNo badaH, eko bhaNati ya etA-IN vibhaTikAH khAdati tasmaivaM kiM karopi?, itaro bhaNati-yo nagaradvAreNa modako na nirgacchati taM dadAmi, tena vaSvA dahA sarvA mukkAH, jito mArgayati, itaro rUpyakaM dadAti, sa mecchati, payAvacchatenApi na tuSyati, tena ghRtakAsa avalagitAH, dattA buddhiH, eka kAndavikApaNAmodakaM gRhItvA indakIle sthA-IN 417 // paya, pazcAd bhaNe:-nirgaccha bho modaka ! nirmAccha, sana nirgamiSyati, tathA kRtaM, pratijitaH saH / eSA ghRtakarANAmautpattikI buddhiH // vRkSe phalAni markaTA na vadati, pASANahaMtA AnA dacAH, pupApi le ekakSepakAyAmautpattikIti / mudArane-prasenajit rAjA mutastasya zreNiko rAjalakSaNasaMpUrNaH, tasai na kizcidapi dadAti mA mImarata (mAryaMta ) iti, atyA anukrama [1] JABERatinintamational www.jandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~837~
Page #839
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [942], adhyayana [ - ], niggao cennAyaDamAgao kaivayasahAo, khINavibhavasedvissa vIhIe uvaviTTho, tassa ya tappuNNapaccaryaM taddivasaM vAsadeyabhaMDANaM vikkao jAo khaddhaM khaddhaM vidvattaM, anne bhaNati seTTiNA rayaNAyaro sumiNaMmi gharamAgao nivakaNNaM pariNatago diTTho, tao'NeNa ciMtiyaM eIe pasAeNa mahaI vibhUI bhavissati, pacchA so vIhIe ubaviDo, teNa tamaNaNNasarisAe AgaIe dahUNa ciMtiyaM eso so rayaNAyaro bhavissai, tappahAveNa yANeNa milakkhuhatthAo aNagghejjA rayaNA pattA, pacchA pucchiokassa tubbhe pAhuNagA ?, teNa bhaNiyaM tujjhaMti, gharaM NIo, kAleNa dhUyA se diNNA, bhoge bhuMjai, kAleNa ya naMdAe sumiNami dhavalagayapAsaNaM, AvaNNasattA jAyA, pacchA raNNA se uTTavAmA visajjiyA, sigdhaM ehitti, Apucchara, amhe rAyagihe paMDarakuDDugA pasiddhA govAlA, jai kajjaM ehitti, gao, tIe dohalao devalogacuyaganbhANubhAveNa varahatthikhaMdhagayA abhayaM suNejjAmitti, seThThI dabaM gahAya raNNo uvaDio, rAyANaeNa gahiyaM, ugdhosAviyaM ca, jAo, abhayao NAmaM karya, pucchai bhASyaM [ 151...] 1 nirgataH hAtamAgataH katipayasahAyaH kSINavibhavazreSThino vIthyAmupaviSTaH takha ca tatpuNyapratyayaM tadivase varSadeyabhANDAnAM vikrayo jAtaH pracuraM pracurama jitaM, anye bhaNanti zreSThinA rajAkaraH khame gRhamAgato nijakanyAM pariNayan dRSTaH, tato'nena cintitam etasyAH prasAdena mahatI vibhUtirbhaviSyati pazcAt sa vIdhyAmupaviSTaH tena tamananyasadRzayA''kRtyA dRSTvA cintitaM epa sa ratnAkaro bhaviSyati, tatprabhAveNa cAnena mahAt anayaNi ratnAni prAptAni pazcAradRSTaH kasya yUrya prAcUrNakAH?, tena bhaNitaM yuSmAkamiti, gRhaM nItaH kAlena duhitA tase dattA, bhogAn bhunakti, kAlena ca nandayA svapne dhavalagajadarzanaM, ApannasaccA jAtA, pazcAt rAmrA tastai rASTrI preSitA, zIghramehIti, ApRcchati, vayaM rAjagRhe pANDurakuDyAH prasiddhA gopAlAH, yadi kAryamAgaccheriti gataH, tasyA dohado devalokayutagarbhAnubhAvena varahastiskandhagatA abhayaM zRNomIti zreSThI vyaM gRhItvA rAjJa upasthitaH rAjJA gRhItaM, udghoSitaM ca jAtaH zrabhayo nAma kRtaM pRcchati For Parts Only ~838~ andibray org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #840
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribha drIyA // 41 // prata sutrAMka mama piyA kahiMti ?, kahiyaM tIe, tattha vaccAmotti sattheNa sama (10500) vacaMti, rAyagihassa bahiyA ThiyANi, gavesao namaskAra gao, rAyA matI maggai, kUve khuDDa (khaMDa) gaM pADiyaM, jo gehai hattheNa taDe saMto tassa rAyA vittiM dei, abhaeNa diI, vi01 chANeNa AhayaM, suke pANiyaM mukaM, taDe saMtaeNa gahiyaM, rAyAe samIvaM gao, pucchio-ko tumaM?, bhaNai-tujya putto, kiha va kiMvA ?, sarva parikahiyaM, tuTTo ucchaMge kao, mAyA pavesijaMtI maMDeI, vAriyA, amaco jAo, esA etassa uppa-15 ttiyA buddhI / / paDe-do jaNA pahAyaMti, egassa daDho egassa junno, junnaitto daDhe gahAya paTio, iyaro maggei, Na dei,rAule vavahAro, mahilAo kattAviyAo, 'dinno jassa so, aNNe bhaNaMti-sIsANi olihiyANi, egassa unnAmao egassa sotio| kAraNiyANamuSpattiyA buddhI // saraDo-sannaM vosiraMtasta saraDANabhaMDatANa ego tassa ahihANassa heTThA bilaM paviThTho 4 puMcheNa ya chiko, gharaM gao, addhiIe dubalo jAo, vijjo pucchio, jai sayaM deha, ghaDae saraDo chUDho lakkhAe mama pitA keti, kathitaM tayA, tatra prajAma iti sArthena samaM brajanti, rAjagRhasya bahiH sthitA ni, gaveSako gataH, rAjA mantriNaM mArgayati, pe mudrikA pAtitA, yo gRhNAti hastena taTe san tasmai rAjA vRttiM dadAti, abhayena dRSTaM, chagaNena (gomayena) AhataM, gupake pAnIyaM muktaM, naTe satA gRhItaM rAjJaH samIpaM gataH, pRSTaH-karavaM!, bhapati-saba putraH, kathaM vA kiMvA , sabai parikayitaM, tuSTa utsaGge kRtaH, mAtA pravizantI maNDayati, vAritA, amAlyo jAtaH, eSaitasvIrapAtikI buddhiH // paTA-dI janI sAtaH, ekasa haDa ekasya jIrNaH, jIrNavAn idaM gRhItvA prasthitaH, itaro mArgayati, na dadAti, rAjakule // 418 // vyavahAraH, mahilAbhyAM karttanaM kAritaM, datto yasya yaH, anye bhaNasti-zIrSe avalikhite, ekasyo maya ekasa sautrikaH / kAraNikANAmaurapatikI uddhiH / saraTaH-saMjJA byutsRjataH saraTayoH kalahAyamAnayoH ekastasvAdhiSThAnasyAdhaslAt cilaM praviSTaH, pucchena ca spRSTaH, gRhaM gataH, amatyA durbalo jAtaH, vaidyaH pRSTaH, padi zataM dadAsi, ghaTe saradaH kSiptaH lAkSayA yuttANusArega jo jassa pado so tassa digNo (pra. adhi)| jaspa iNNAmo paDo tassa sIsA upaNAtantU viNigayA jassa sottio tassa sucatantU (pra. adhika) dIpa * anukrama [1] CROR-00* JanEaa-MIRom Maitra muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~839~
Page #841
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [3] Jus Educate Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [942], adhyayana [ - ], viliMpittA, vireyaNaM dinaM, vosiriyaM, laTTho huo, vejassa u pattiyA buddhI // bitio saraDo - bhikkhuNA khuDDago pucchioesa kiM sIsaM cAlei, so bhaNai kiM bhikkhU bhikkhuNI vA 1, khuDDugassa uppattiyA buddhI // kAge taccaNNieNa cehao pucchio-arahaMtA saMddaNNU ?, bADhaM, kettiyA ihaM kAkA 1, 'sahi kAkasahassAI jAI bennAyaDe parivasaMti / jai UNagA pavasiyA ambhahiyA pAhuNA AyA // 1 // ' khuDDagassa uppattiyA buddhI // bitio-vANiyao nihiMmi diTThe mahilaM parikkhai rahassaM dharei na vatti, so bhaNai-paMDurao mama kAko ahidvANaM paviTTho, tAe sahajjiyANa kahiyaM, jAva rAyAe surya, pucchio, kahiyaM, rannA se mukkaM maMtI ya niuto, eyarasa uppattiyA buddhI // tatio-viTThe vikkharai kAo, bhAgavao khuDDagaM puccha kiM kAgo vikkharai ?, so bhaNai-esa ciMteti kiM ettha viNDU asthi natthitti ?, khuDDagassa uppattiyA buddhI // uccAre - dhijAiyassa bhajjA taruNI gAmaMtaraM nijamANI dhutteNa samaM saMpalaggA, gAme vavahAro, vibhattANi bhASyaM [ 151...] vilaya, virecanaM dadhyutlo jAtaH vedasya autpattikI buddhiH // dvitIyaH saraH- bhikSukaH pRSTaH eSa kiM zIpaM cAlayati ?, sa bhaNatikiM bhikSu bhikSukI vA ?, kasyotpattikI buddhiH // kAkaH- taJcanIkena taruH pRSTaH- ArhatAH sarvajJAH 1, bAI, kiSanta dra kAkA: ?, 'paSTiH kAkasahasA ye cennAtaTe parivasanti yadi nyUmAH proSitA abhyadhikAH prAcUrNakA AAyAtAH // 1 // kasyotpattikI buddhiH / dvitIyo vaNikU nidhI TaSTe mahilAM parIkSaterahasyaM vibhartti naveti, sa bhaNati zvetaH mama kAko'dhiSThAne praviSTaH, tathA sakhInAM kathitaM yAvadrAjJA zrutaM pRSTaH kathitaM rAjJA tasmai arpitaH mantrI ca niyuktaH, etasyotpattikI buddhiH // tRtIyaH viSTAM vikirati kAkaH, bhAgavataH zulake pRcchati kiM kAko vikirati ?, sa bhagati eSa cintayati-kimatra viSNurati nAstIti, zukasyotpattikI buddhiH // ucAraH cigjAtIyakha bhAryA taruNI grAmAntaraM nIyamAnA pUrvena samaM saMtA grAme vyavahAraH, vibhaktI For Parts Only ~840~ www.janbrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #842
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribha vi01 drIyA prata // 41 // sutrAMka 460 pucchiyANi AhAraM, vireyaNaM diNaM, tilamoyagA, iyaro dhADio, kAraNiyANa uppattiyA buddhI // gae-vasaMtapure rAyA-4 namaskAra miti maggai, pAyao laMbio-jo hatthiM mahaimahAlaya tolei tassa ya sayasahassaM demi, so egeNaM NAvAe choDhuM asthagghe / jale dhario jeNa chiddeNa tIse NAvAe pANiyaM tattha rehA kahiyA, uttArio hatthI, kaThThapAhANAiNA bhariyA NAvA jAva rekhA, uttAreuM toliyANi, pUjio mantI kao, eyassa upattiyA buddhii| aNNe bhaNaMti-gAvimaggo silAeNaDDo, peDhe(pohopaDieNa |NINio, eyassa uppattiyA buddhI // ghayaNo-bhaMDo sagharahassio, rAyA devIe guNe laei nirAmayatti, so bhaNai-na bhava itti, kiha ?, jayA pupphANi kesarANi vA Dhoei, taM tahatti viNNAsiyaM, NAe hasiyaM, nibbaMdhe kahiya, nivisao ANatto, |uvAhaNANaM bhAreNaM uvaDhio, uDDAhabhIyAe ruddho, dhayaNassa uppattiyA buddhI / golago nakaM paviho, salAgAe tAvettA jaumao kahio, kaha'tassa uppattiyA buddhI // khaMbhe-rAyA maMtiM gavasai,pAyaolaMpio, khaMbhotaDAgamaze, jotaDe saMtao bNdhd| pRSTI AhAra, virecanaM datta, tilamodakAH, itaro nirdhATitaH, kAraNikAnAmautpattikI buddhiH // gajaH-vasantapure rAjA mantri mArgayatti, ghoSaNA kAritA-yo hastinaM mahAtimahAlayaM tolayati tasmai ca zatasahasra dadAmi, sa ekena nAvi kSiruvA astAye jale to yasmin bhAge tasthA nAvaH pAnIyaM tatra rekhA kRSTA, uttArito hastI, kAThapASANAdinA bhUtA nIryAvokhA, ucArya tocitAni, pUjito mantrI kRtaH, etaspotpattikI buddhiH / anye bhaNanti-gomArgaH zilayA naSTaH, pIThe patitena nItaH, etasyotpattikI buddhiH // bhUtAnaH-sarvarAhasiko bhANDo, rAjA devyA guNAn kAti-nirAmayeti, sa bhavyatina bhavatIti kadhI, padA|4|| // 419 // puSpANi kezarANi vA Dhokayati, tattayeti jijJAsitaM, zAte isitaM, nirmadhe kathitaM, nirviSaya AjJaptaH, upAnahA~ bhAreNopasthitaH, anAbhItathA ruvA, ghRtA-1 spotpattikI buddhiH // golakA mAsiko praviSTaH, zalAkayA tApayitvA janumayaH kaSitaH, karSata autpattikI buddhiH // sambhArAjA mantriNa gaveSayati, ghoSaNA kAritA, stambhastaTAkamadhye, yastaTe san vAti dIpa anukrama [1] %E5%259- 2 Manmiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~841~
Page #843
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [942], adhyayana [ - ], Education intimational tassa sayasaharasaM dijjai, taDe khIlagaM baMdhiUNa pariveDheNa baddho jio, maMtI kao, eyassa uppattiyA buddhI // khuDDueparivAiyA bhaNai-jo jaM karei taM mae kAyarva kusalakammaM, khaDgo bhikkhadviyao suNei, paDahao vArio, gao rAulaM, diTTho, sA bhaNai-kao gilAmi ?, teNa sAgArithaM dAiyaM, jiyA, kAiyAe ya paDhamaM lihiyaM, sA na tarai, jiyA, khuDagassa uppattiyA buddhI // maggitthI ego bhajaM gahAya pavahaNeNa gAmaMtaraM vaJcara, sA sarIraciMtAe unnA, tIse rUveNa vANamaMtarI vilaggA, iyarI pacchA AgayA raDai, babahAro, hattho dUraM pasArio, NAyaM vaMtaritti, kAraNiyANamuppattiyatti // magge-mUladevo kaMDario ya paMthe vacaMti, io ego puriso samahilo diTTho, kaMDario tIse rUSeNa mucchio, mUladeveNa bhaNiyaM ahaM te ghaDemi, tao mUladevo taM egaMmi vaNaniraMje ThaviUNa paMthe acchai, jAva so puriso samahilo Agao, mUladeveNa bhaNio-ettha mama mahilA pasavai, eyaM mahilaM visajjehi, teNa visajjiyA, sA teNa samaM acchikaNa AgayA 1 tasmai zatasahasraM dIyate, tade kIlakaM baGgA pariveSTena baddho jitaH mantrI kRtaH, etasyotpattikI buddhiH // jhulakaH-parivrAjikA bhagatiyo yat karoti tanmayA karttavyaM kuzalakarma, kSuddhako bhikSArthikaH zRNoti, paTahako vAritaH, gato rAjakulaM, dRSTaH, sA bhaNati kuto gilAmi ?, tena sAgArika (mehanaM ) darzitaM, jitA, kAyikyA ca padmaM likhitaM sA na zaknoti, jitA, kSullakasvItpattikI buddhiH / mArgakhIeko bhAryAM gRhItvA pravahaNena ( vAnena ) grAmAntaraM brajati, sA zarIra cintA uttIrNa tasyA rUpeNa vyantarI vilanA, itarA paJcAdAgatA roditi vyavahAraH hasto dUraM prasAritaH jJAtaM vyantarIti, kAraNikAnAmautpatikIti // mArga:- mUladevaH kaNDarIkazca pathi vrajataH, ina ekaH puruSaH samahilo dRSTaH kaNDarIkaH takhA rUpeNa mUrjito, mUladevena bhaNitaM ahaM tava ghaTayAmi tato mUladevataM ekasmin vananikuje sthApayitvA tiSThati yAvatsa puruSaH samaddila AgataH, mUladevena bhaNitaH atra mama mahilA prasUte etAM mahilAM visRja tena visRSTA, sA tena samaM sthitvA''gatA bhASyaM [ 151...] For Fans at Use Only ~842~ Janibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #844
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribha- drIyA MS // 420 // AgaMtUNa ya tatto paDayaM ghettUNa mUladevassa dhuttI bhaNai hasaMtI-piyaM khuNe dArao jAo, doNhavi uppattiyA // paitti namaskAra doNhaM bhAugANa egA bhajjA, loge koDaM doNhavi samA, rAyAe surya, paraM vimhayaM gao, amaJco bhaNai-kao evaM hoti, vi01 avassaM viseso asthi, teNa tIse mahilAe leho dinno jahA-eehiM dohivi gAma gaMtavaM, ego puveNa avaro aghareNa, taddivasaM ceva AgaMtarSa, tAe mahilAe ego puSeNa pesio, ego avareNa jo vesso, tassa puSeNa etassavi jaMtassavi niDAle sUro, evaM NAya, asaddahaMtesu puNo'vi paDaviUNa samarga purisA se pesiyA, te bhaNaMti-te darda apaDugA, eso maMdasaMghayaNotti bhaNiyaM, taM ceva pavaNNA, pacchA savagayaM, maMtissa uppattiyA buddhI / putte-ego vaNiyago dohi bhajAhi samAsa aNNaraja gao, tattha mao, tassa egAe bhajAe putto, so visesa Na jANai, egA bhaNai-mama puco, biiyA bhaNaimama, vavahAro na chijai, amaJco bhaNai-davaM viriviUNa dAragaM dobhAge kareha karakayeNa, mAyA bhaNai-etIse putto mA Agatya ca tataH paTaM gRhItvA mUladevasya pUrtA bhaNati hasantI-priyaM no dArako jAtaH, yorapyotpattikI / patiriti-dvayobhAMboreko bhAryA, loke sphuTa bayorapi samA, rAzA zrutaM, para vismayaM gataH, amAtyo bhaNati-kuta evaM bhavati, avazyaM vizeSo'sti, tena tasyai mahilAye lekho daso yathA-etAbhyAM dvAbhyAmapi grAmaM gantavyaM, ekaH pUrveNAparaH pazcimena, tadivasa evAgantavyaM, tayA mahilayakaH pUrveNa preSito'paropareNa yo roSyaH, takha pUrveNa mAgacchato'pi gacchato'pi H // 420 // lalATe sUryaH, evaM jJAtaM, azradadhatsu punarapi prasthApya samakaM (yugapat ) puruSo tasyai preSitI, tau bhaNata:-tau hadamapaTukI, eSa mandasaMhanana iti bhaNitaMdI (bhaNitvA) tameva apamA, pazrAdupagataM, mantriga autpattikI buddhiH // putraH-eko vaNig dAbhyAM bhAryAbhyAM samamandharAjyaM gataH, tatra mataH, tasyai kasyA bhArthAyAH | putraH, sa vizeSa na jAnAti, ekA bhaNati-mama putraH, dvitIyA bhaNati-mama, vyavahArona chiyate, amAtyo bhaNati-dravyaM vibhajya dAraka dvI bhAgI kuruta kakacena, mAtA bhapati-patasyAH putro mA anukrama [1] Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~843~
Page #845
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) prata mArijau, diNNo tIse ceva, maMtissa uppattiyA buddhI // mahusitthe-sitthagakaro, kolagiNI umbhAmiyA, tIe ya jAlIe nihuvaNahiyAe uvariM bhAmaraM paDuppAiyaM, pacchA bhattAro kiNato vArio-mA kiNihisi, ahaM te bhAmara daMsemi, gayANi jAliM, na dIsai, tao taMtuvAyaputtIe teNeva vihiNA ThAiUNa darisiyaM, NAyA ya'NeNa jahA-unbhAmiyatti, kahamannahe| yamevaM bhavaitti, tassa uppattiyA buddhI // muddiyA-purohio nikkhevae ghettUNa annesiM dei, annayA damaeNa ThaviyaM, |paDiAgayassa Na dei, pisAo jAo, amaco vihIe jAi, bhaNai-dehi bho purohiyA! te mama sahassaMti, tassa kivA jAyA, raNNo kahiya, rAiNA purohio bhaNio-dehi, bhaNai-na demI, na geNhAmi, raNNA damago sabaM sapaJcayaM divasamuhuttaThavaNapAsaparivattimAi pucchimao, annayA jUyaM ramai rAyAe samaM, NAmamuddAgahaNaM, rAyAe alakkhaM gahAya maNussassa hatthe diNNA, amugaMmi kAle sAhasso naulago damageNa Thavio taM dehi, imaM abhinnANa, dino ANio. annesiM| sUtrAka dIpa SC anukrama - [1] mArayata, dattaratasyA eva, matriNa autpattikI buddhiH / madhusikyam-sikthakaraH, kolikI uhAmikA, tayA ca jAlyo nidhuvanasthitayopari nAma jAtaM, pazcAjarcA kINan vAritaH-mA krINAhIti, ahaM te nAmaraM darzayAmi, gatau jAlyA, na dRzyate, tataH tantuvAyapudhyA tenaiva vidhinA sthitvA darzitaM, jJAtA cAnena payohAmiketi, kathamanyathA etadevaM bhavediti, tasmAtpattikI buddhiH / mudrikA-purohito nyAsAn gRhItvA'nyeSAM na dadAti, anyadA namakeNa sthApita, matyAgatAya na vadAti, vihvalo jAtaH, amAtyo cIthyAM yAti, bhaNati-dApaya bhoH ! purohitAttanmama sahasamiti, tasya kRpA jAtA, rAjJe kathitaM, rAjJA purohito bhaNitaH-dehi, bhaNati-na dadAmi, na gRzAmi, rAjJA damakaH sarva sapratyayaM divasamuhUrtasthApanApAcavAdi pRSTaH, anyadA yUtaM ramate rAjJA samaM, nAmamudrApradaNe, rAjJA'lakSaM gRhIvA manuSyasya haste yA amumin kAle sAhasro nakalako pramaNa sthApitasaM dehi hadamabhijJAna. datta mAnItaH, anyeSAM C tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 844~
Page #846
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA namaskA vi01 // 42 // % %% naulagANaM majhe kao, sadAvio, paJcabhinnAo, purohiyassa jimmA chinnA, raNNo uppattiyA buddhI / aMke-taheva egeNa nikkhitte laMcheUNa ussIvettA kUDarUvagANa bhario taheba sibiyaM, Agayassa allivio, sA muddA ugghADiyA, kUDarUvagA, vavahAro, pucchio-kittiya?, sahassaM, gaNeUNa gaMThI taDio, tao na tIrai sidhe, kAraNigANamuppattiyA buddhI NANae-taheva nikkhevao paNA chUDhA, Agayassa naulao diNNo, paNe pucchA, rAule vavahAro, kAlo ko Asi ?, amugo, ahuNottaNA paNA, so cirANao kAlo, iMDio, kAraNigANamuppattiyA // bhikkhumi-taheva nikkhevao, so na dei. jUtikarA olaggiyA, tehiM pucchipaNa ya sambhAvo kahio, te rattapaDaveseNa bhikkhusagAsa gayA suvaNNassakhoDIo gahAya, amhe vaccAmo ceiyavaMdagA, imaM acchau, soya purva bhaNio, eyaMmi aMtare AgaeNaM maggiya, tIe lolayAe diNNaM, anneviya bhikkhaMtagA etAe maMjUsAe kajihitti niggayA, jUikArANamuppattiyA buddhI // ceDagaNihANe-do mittA, tehiM nihANagaM nakulakAnAM madhye kRtaH, zabditaH, pratyabhijJAtaH, purohitasya jitA limA, rAjJa bhautpattikI buddhiH / bhA-tathaivaikena nikSipte lAkathitvotsIya kUTarUpakairbhUtaH tava sIvitA, bhAgatAyArpitaH, sA mudrodhATitA, kUTarUpyakAH, vyavahAraH, pRSTA-kiyat', sahavaM, gaNayitvA anthibaMdaH, tato na zakyate sIvituM, kAraNikANAmotpattikI buddhiH // mANake-tathaiva nikSepaH paNA (bammAH) kSiptAH, mAgatAya nakulako dattaH, paNaviSaye pRcchA, rAjakuLe vyavahAra kAlaH ka AsIt / amukA, adhunAvamAH paNAH, sa cirantanaH kAlaH, daNDitaH, kAraNikAnAmautpattikI buddhiH // bhikSau-tavaiva nikSepaH, sa na dadAti, dhUtakArA avakagitAH, taiH pRSTena ca sadbhAvaH kavitA, te raktapaTavepaNa bhikSusakAzaM gatAH suvarNakhorakAn gRhItvA, vayaM prajAmavandakAH, idaM tiSThata, saca pUrva bhaNitaH, patabhinavasare Agatena mArgitaM, tayA kolatayA darza, manye'pi ca mikSamANA putaNyA macAyAM kariSyantIti nirgatAH, yUsakArANAmItpattikI iddhiH|| ceTakanidhAne-re mitre, tAbhyo nidhAnaM anukrama % [1] % // 42 // Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~845~
Page #847
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka ka diI', kalle sunakkhatte NehAmo, egeNa hariUNa iMgAlA chUDhA, bIyadivase iMgAlA pecchai, so dhutto bhaNai-aho maMdapunnA amhe kiha tA iMgAlA jAyA ?, teNa NArya, hiyayaM Na darisei, tassa paDima karei, do makkaDe laei, tassa uvari bhattaM dei, te chuhAiyA taM paDimaM caDaMti / annayA bhoyaNaM sajiya dAragoM NIyA, saMgoviyA na dei, bhaNai-makaDA jAyA, Agao, tattha leppaNahANe ThAvio, makkaDagA mukkA, kilikiliMtA vilaggA, bhaNio-ee te tava puttA, so bhaNai-kahaM dAragA makkaDA bhavaMti !, so bhaNai-jahA dinArA iMgAlA jAyA tahA dAragAvi, evaM NAe diNNo bhAgo, eyassa uppattiyA buddhI // | sikkhAsatthe dhaNuveo, taMmi ego kulaputtago dhaNubeyakusalo, so ya kahipi hiMDato egattha Isarapattae sikkhAveta. do vidvattaM, tesipi timissayAveeNi-bahugaM darSa dinnaM, jaiyA jAhi taiyA mArijihititti, gehAo ya nIsaraNaM keNavi uvAeNa na deti, teNa NAyaM, saMcAriyaM sannAyagANaM jahA ahaM rattiM chANapiMDae NaIe chabhissAmi, te laejaha, teNa golgaa| dRSTaM, kalye sunakSatre netAsvahe, ekena hatvAkArAH zitAH, dvitIyadivase'GgArAn pazyati, sa dhUrto bhaNati-aho mandapuNyAvAvA kathaM tAvadamArAjAtAH, tena hAtaM, hRdayaM na darzayati, tasya pratimAM karoti, dvau makaTau chAti, tasyopari bhaktaM dadAti, tau kSudhAtauM tAM pratimA caTataH / anyadA bhojanaM sajavitvA dArako nItI, saMgopitau na dadAti, bhaNati-markaTI jAtI, mAgataH, tatra ThepyasthAne sthApitaH, markaTI muktI, kilakilAyamAnau vikalau, mANitaH etau tau te putrau, sa bhaNati-karya dArako markaTau bhavataH sa bhaNati-yathA dInArA aGgArA jAtAstathA dArakAvadhi, evaM jJAte datto bhAgaH, etasyaurapatikI buddhiH|| zikSAzAstra-dhanurvedaH, tassiokaH kulaputrako dhanurvedakuzalaH, sa ca kacidapi hiNDamAna ekatrezvaraputrAn zikSayati, dravyaM vapArjitaM, teSAmapi zasyAyate bahu bacyaM darta, yadA yAspati tadA mAraviSyAma iti, gRhAca niHsaraNaM kenApyupAyena na dadati, tena jJAtaM, saMdiSTaM saMjJAtakAnAM yathAI rAtrI chagaNa (gomaya) vidvAn nadyA kSepyAmi tAn AdadIcaM, tena mojakA * timissiyA ciMtati pra. dIpa anukrama [1] JanEai Handiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~846~
Page #848
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [942], bhASyaM [ 151...] Jus Educals adhyayana [ - ], Avazyaka hAribha deveNa samaM vAliyA, esA amhaM cihnitti tihipabaNIsu tehiM dAraehiM samaM NaIe chUhai, evaM nibAheUNa naho, eyassa upattiyA // atthasatthe ego putto do savattiNIo, babahAro na chijjai, devIe bhaNiyaM mama putto jAhiti, so eyarasa dvIyA 4 asogapAyavarasa heTThA Thio vabahAraM chiMdihiti, tAva dovi aviseseNa khAha pivatti, jIse Na puto sA ciMtei - ettio // 422 // tAva kATho laddho, pacchA na yANAmo kiM bhavissaiti paDissuyaM, devIe NAyaM Na esA puttamAyatti, devIe uppattiyA // icchAe- ego bhattAro mao, vahnippauttaM na uggamai, tIe patimitto bhaNio-uggamehi, so bhaNai-jai mama vibhAgaM dehi, tIe bhaNiyaM-jaM icchasi taM mama bhAgaM dejAsi, teNa uggameDaM tIse tucchayaM dei, sA necchai, vavahAro, ANAviyaM, do puMjA kayA, kayaraM tumaM icchasi ?, mahaMtaM rAsiM bhaNai, bhaNio-eyaM caiva dehitti, davAvio, kAraNiyANamuppattiyA // saya sahasse -- ego paribhao, tassa sayasahasso khoro, so bhaNai-jo mamaM apurva suNAvei tassa eyaM demi, tattha siddhaputteNa surya, 1 dravyeNa samaM vAhitAH, eSo'smAkaM vidhiriti tithiparvasu vaidarikaiH samaM nayAM kSipati evaM nirvAdha naSTaH etasyotpattikI buddhiH arthazAstre - ekaH putraH dve sapathI, vyavahAro na chiyate devyA bhaNitaM mama putro bhaviSyati sa etakhAzokapAdapasyAstAtsthito vyavahAraM utpati, tAvadve adhyavizeSeNa khAdataM pivatamiti yasyA na putraH sA cintayati etAvAn tAvat kAlodha, pAna jAne kiM bhaviSyatIti pratizrutaM devyA jJAtam caiSA putramAteti devyA autpattikI // icchAeko mata mRtaH, vRddhiprayuktaM nAgacchati tathA patimitraM bhaNitaM vadrAhaya sa bhaNati yadi madAM vibhAgaM dadAsi tathA bhaNitaM yadicchasi taM mAM bhAgaM dadyA:, tenohAca tI tucchaM dIyate sA necchati, vyavahAraH, bhAnAvitaM, dvau puna kRtau kataraM svamicchasi ? mahAntaM rAzi bhaNati bhaNitaH enameva dehIti, dApi 4 // 422 // taH kAraNikAnAmItpatikI // zatasahakhe ekaH paribhraSTaH, tasya zatasAhakhikaM khavarakaM sa bhaNati yo mahAmapUrva zrAvayati ta etat dadAmi tatra siddhaputreNa zrutaM, For Fasten namaskAra0 vi0 1 Library big muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~847~
Page #849
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [942], bhASyaM [151...] (40) / prata sUtrAka teNa bhaNNai-'tujha piyA majjha piuNo dhArei aNUNayaM sayasahassaM / jai suyapurva dijau aha Na surya khoragaM dehi // 1 // dAjio, siddhaputtassa uppattiyatti gAthAtrayArthaH / ukautpattikI, adhunA vainayikyA lakSaNaM pratipAdayanAha bharanittharaNasamatthA tivaggasuttatthagahiapeAlA / ubhao logaphalavaI viNayasamutthA havai buddhii|| 943 // | vyAkhyA-ihAtiguru kArya durnivahatvAdara iva bharaH, tannistaraNe samarthA bharanistaraNasamarthA, trayo vargAH trivargamiti lokarUDhedharmArthakAmAH, tadarjanaparopAyapratipAdananibandhanaM sUtraM tadanvAkhyAnaM tadarthaH peyAlaM-pramANa sAraH, trivargasUtrArthayohItaM pramANa sAro yayA sA tathAvidhA, athavA trivarga: trailokyam // Aha-nandyadhyayane'zrutanisRtA''bhinibodhikAdhikAre autpattikyAdibuddhicatuSTayopanyAsaH, trivargasUtrArthagRhItasAratve ca satya zrutaniHsRtatvamukta virudhyata iti,81 na hi zrutAbhyAsamantareNa trivargasUtrArthagRhItasAratvaM sambhavati, atrocyate, iha prAyovRttimaGgIkRtyA zrutanisRtatvamuktam / ataH svalpazrutanisRtabhAve'pyadoSa iti / 'ubhayalokaphalavatI' aihikAmuSkikaphalavatI 'vinayasamutthA' vinayodbhavA bhavati buddhiriti gAthArthaH // asyA eva vineyajanAnugrahArthamudAharaNaiH svarUpamupadarzayannAha nimitte 1 atthasatthe 2 alehe 3 gaNie a4 kUva 5 asse a6| gaddaha 7 lakkhaNa 8 gaMThI 9 agae 10 gaNiA ya rahio a11||944 // sIA sADI dIhaM ca taNaM avasavvayaM ca kuMcassa 12|nivvode a13 goNe ghoDagapaDaNaM ca rukkhaao14||945|| tena bhaNyate-'tava pitA mama piturdhAraNatyanUnaM zatasahasram / yadi zrutapUrva dadAsvadha na zrutapUrva khorakaM davAtu // 1 // jitaH, siddhaputrasyotpattikIti // dIpa anukrama JABERai ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | vainayikIbuddhiH viSayaka vividha-dRSTAMtA: ~848~
Page #850
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [945], bhASyaM [151...] (40) AvazyakahArimadrIyA // 423 // vyAkhyA-gAthAdvayArthaH kathAnakebhya evAvaseyaH, tAni cAmUni-tattha nimittetti, egassa siddhaputtassa do siisgaa| namaskAra nimittaM sikkhiyA, annayA taNakaTThassa baccati, tehiM hasthipAyA divA, ego bhaNai-hatthiNiyAe pAyA, kahaM !, kAieNa, vi01 sAya hasthiNI kANA, kahaM ?, egapAseNa taNAI khAiyAI, teNa kAieNeva NAyaM jahA itthI puriso ya vilaggANi, sA ya| gudhiNitti, kahaM 1, hatthANi thaMbhettA uDiyA, dArago se bhavissai, jeNa dakSiNo pAo garuo, rattapotsA, jeNa rattA dasiyA | rukkhe lggaa||nniitiire egAe vuDDIe putto pavisiyao, tassAgamaNaM pucchiyA, tIse ya ghaDao bhinno, tatthego bhaNai-1 'tajAeNa ya tajjAya' silogo maotti pariNAmei, vitio bhaNai-jAhi vuDhe! so ghare Agao, sA gayA, dicho puvAgao. juvalaga rUvage ya gahAya AgayA, sakArio, vitio Apucchai-sambhAvaM mama na kahesi, teNa pucchiyA, tehiM| jahAbhayaM parikahiye, ego bhaNai-vivattI maraNaM, ego bhUmIo uThio so bhUmIe ceva milio, evaM sovi dArao. anukrama [1] nimittamiti-ekasya siddhaputrakha dI ziSyI nimitta zikSitI, anyadA tRNakASThAya bajataH, sAbhyAM hastipAdAH dRSTA, eko bhaNati-hastinyAH pAdAH, kI, kAviyA, sA ca hastinI kANA, kathaM , ekapArthena tRNAni khAditAni, tena kAyiyaiva jJAtaM yathA zrI puruSakSa vilagI, sA ca gurviNIti, kartha !, hasau stambhayitvoriSatA, dArakastasthA bhaviSyati, bena dakSiNaH pAdo guruH, raktapotA, yena rakkA dayA vRkSe sanA / nadItIre ekasvA vRddhAyAH putraH proSitaH, tasyAgamanaM pRSTI, tasyAtra ghaTo bhitraH, sabaiko bhaNati-tajAtena ca tajAtaM (lokaH) mRta iti kathayati, dvitIyo bhaNati-yAhi vRddha ! sa gRhe AgataH, mAgatAH pUrvAgataH, yugmaM rupyakAba gRhItvA''gatA, satkAritA, dvitIya bhAgRcchati-sajAvaM madhaMna kathayasi, tena pUrI, tAbhyAM yathAbhUtaM parikaSirta, |eko bhaNati-jyApattimaraNaM, eko bhUmerusthitaH sa bhUmAveva militaH, evaM so'pi dArakaH, * kahei. // 42 // www.janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~849~
Page #851
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [945], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka bhaNiyaM ca-tajAeNa ya tajjAya'silogo, guruNA bhaNiyaM-ko mama doso, Na tumaM sammaM pariNAmesi, egassa beNagI baDI asthasatthe-kappao dahikuMDagaucchukalAvao ya, eyassa gheNagI / lehe jahA-aTThArasalivijANago, evaM gaNi-| evi / aNNe bhaNati-kumArA va hiM ramantA akkharANi sikkhAviyA gaNiyaM ca, esA'veyassa gheNaigI / kUve-khAyajAgaeNa bhaNiyaM jahA-eDre pANiyaMti, tehiM khayaM, taM volINaM, tassa kahiyaM, pAse AhaNahatti bhaNiyA, ghosagasaddeNaM jalamuddhAiyaM, eyassa veNaigI / Aso-AsavANiyagA bAravaI gayA, sabe kumArA thulle baDDe ya geNhaMti, vAsudeveNa dubalao lakkhaNajatto jo so gahio, kajanibAhI aNageAsAvahoya jAo, vAsudevassa vennigii|| gaddame-rAyA taruNappio, soodhAio, aDavIe tisAe pIDio khaMdhAro, theraM pucchai, ghosAviyaM, egeNa piibhatteNANIo, teNa kahiyaM-gaddabhANaM usiMghaNA, tassa sirApAsaNaM, anne bhaNati-usiMghaNAe ceva jalAsayagamaNaM, therassa veNagI // lkssnne-paarsvise| maNisaM ca-'tajAtena ca tajjAsaM' lokaH, guruNA bhaNitaM-ko mama dopaH 1, na tvaM samyaka pariNamayasi, ekasya vainayikI buddhiH // arthazAstre-kalpaka dadhimAjanamikSukalApakA, etasya vainavikI / lekhe yathAaSTAdazalipivijJAyakA, evaM gaNite'pi, anye bhaNanti-pAjakumArA batulai ramamANA akSarANi zikSitAH gaNitaM ca, eSA'pyetakha vainayikI / kUpe-sAtajJAyakena bhaSitaM-patheyAre pAnIyamiti, seH khAtaM, tamyatikAnta, tathA kathitaM, pArthe Asanateti bhaNitAH, ghoSakazabdena jalamuhAvitaM, etakha vainayikI / azvaH-azvavaNijo dvArikAM gatAH, sarve kumArAH sthUlAn vRhataba gRhanti, vAsudevena durbalo lakSaNayukto yaH sa gRhItaH, kAryanirvAhI anekAzvAvahazca jAtaH, vAsudevasya vainavikI // gaIbhA-rAjA taruNapriyaH so'vadhAvitaH, adamyAM tRSA pIDhitaH skandhAvAraH, sthaviraM pRcchati, ghoSitaM, ekena pitRbhakkenAnItaH, tena kathitaM-bhANAmunANaM, tasya zirAdarzanaM, anye bhaNanti-udghANenaiva jalAzayayamanaM, sthavirasya vaimayikI / lakSaNe-pArasaviSaye dIpa anukrama [1] DindiDram.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~850~
Page #852
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] AvazyakahAribha drIyA // 424 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [945], bhASyaM [ 151...] adhyayana [ - ], Asarakkhao, dhIyAetassa samaM saMsaggI, tIe bhaNio-vIsatthANaM ghoDANaM cammaM pahANANa bhareUNa rukkhAo muyAhi, tattha jo Na uttarasai taM laehi, paDahayaM ca vAehi, bujjhAvehiya khakkharaeNaM, so veyaNakAle bhaNai-mama do dehi, amugaM 2 ca, teNa bhaNio sabai geNhAhi, kiM te eehiM so necchai, bhajjAe kahiyaM dhIyA dijjau, bhajjA se necchai, so tIse bai, dArayaM kahe (re) i, lakkhaNajutteNa kuTuMbaM parivaiti // egassa mADalageNa dhIyA dinnA, kammaM na karei, bhajjAe codio diSe dive aDavIo rittahattho ei, chaDDe mAse laddhaM kaI kulao kao, sayasahasseNa seTThiNA laio, akkhayANimittaM, AsasAmissa veNaigI || gaMThimi pADaliputte muruMDo rAyA, pAlitA AyariyA, tattha jANaehiM imANi visajjiyANi-suttaM mohiyayaM laTTI samA samuggakotti, keNavi Na NAyANi, pAlittAyariyA saddAviyA, tumbhe jANaha bhagavaMti ?, bADhaM jANAmi, sutaM uNhodara chUDhaM mayaNaM virAyaM dihANi aggaggANi daMDao pANie chUDho, mUlaM guruyaM, samuggao jaDaNA gholio 1 avarakSakaH, duhitaikena samaM saMsRSTA tathA bhaNitaH vizvastAnAM ghoTakAnAM carma pASANairbhUtvA vRkSAramukha, tatra yo nocaspati taM khAyAH paTahaM ca cAdaya, bodhaya ca kharkharakeNa sa cetanakAle bhaNati-mama dvau dehi, amukamamukaM ca tena bhaNitaH sarvAn gRhANa, kiM te AbhyAM ?, sa necchati, bhAryAyai kathitaM duhitA dIyatAM bhAryA tasya necchati sa tathA saha kalahayati, dArakaM kathaya (ro) ti lakSaNayuktena kuTumbaM parivardhata iti / ekasya mAtulakena duhitA dattA, karma na karoti, bhAryayA codito divase divase'TavIto rikahasta AyAti SaSThe mAse ucdhaM kAeM kUlataH (kuDavaH kRtaH zatasahasreNa zreSThinA gRhItaH akSatatAnimittaM, azvasvAmino vainayikI // pranthI-pATalIputre guruNDo rAjA, pAdalipsA AcAryAH, tatra zAtRbhirimAni preSitAni sUtraM mohitakaM yaSTiH samaH samuGgaka iti, kenApi na jJAtAni, pAdalitAcAyoH zabditAH, yUyaM jAnIya bhagavanniti?, bADhaM jAnAmIti, sUtramuSNodake kSiptaM madanaM pitaM dRSTAnyaprAprANi, daNDaH pAnIye kSiptaH, mUrkha guru, samudrako janunA veSTita For Fans Only namaskAra0 vi0 1 ~ 851~ // 424 // janbar org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #853
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [945], bhASyaM [151...] (40) uNhodae kahio ugyADio ya, teNa viya ohiyaM sayalaga rAilleUNa rayaNANi chuDhANi, teNa sIvaNIe sIviUNa visajiya ambhidettA nippheDeha, Na sakkiyaM, pAdalittayassa vennigii| agae-paravalaM NayaraM roheu eitti rAyAe pANIyANi viNAseyavANitti visakaro pADio, puMjA kayA, vejjo javamettaM gahAya Agao, rAyA ruTho, vejo bhaNai-sayasahassavedhI, kahI, khINAU hatthI ANIo, puMchavAlo uppADio, teNaM ceva vAleNaM tattha visaM diNNaM, vivaNaM kariya taM carataM dIsai, esa sabovi visa, jovi evaM khAyai sovi visaM, eyaM sayasahassavedhI, atthi nivAraNAvihI?,bADhaM asthi, taheva agao dino, pasamito jAi, vejjassa vennigii| jaM kiM bahuNA?, asAreNa paDivakkhadarisaNeNa ya AyovAyakusalattadasaNatti // rahio gaNiyAyaeka ceva, pADaliputte do gaNiyAo-kosA uvakosA ya,kosAe samaM thUlabhaddasAmI acchaio Asi patraio, jaM varisAratto tattheva ko tao sAviyA jAyA, paJcakkhAi ababhassa aNNattha rAyaNiogeNa, rahieNa| uSNodake kSipta udghATitA, tenApi bhauSTika zakalaM rAlAliptaM (saMdhita) kRtvA rakhAni kSiplAni, tena sIvanyA sIvitvA vikRSTa abhiyA niSkAzayasa. nazakitaM, pAdaliptastra painyikii| agadA-paravalaM nagara rodumAyAtIti rAjJA pAnIyAni vinAzayitadhyAnIti vipakaraH pAtitaH, pumAH kRtAH, vaidyo yavamArga gRhItvA''gataH, rAjA ruSTaH, vaidyo maNati-zatasahasravedhi, kathI, kSINAyuIstI mAnItaH, pucchavAlaH savidhIkRtaH (spATitaH), tenaiva vAlena tantra viSa darta, vipatra kRtvA tavarat dazyate, eSa sarvo'pi viSaM, yo'pyenaM khAdati so'pi viSa, etat zatasahasavedhi, masti nivAraNAvidhiH !, bADhamasti, tavaivAgado dattaH, prazAmabana yAti, vaidyakha banavikI / yat kiMbahunA, asAreNa pratipakSadarzanena ca bhAyopAvakuSAladarzana miti // rayikA gaNikA paikameva, pATalIputre gaNikekozopakozA ca, kozayA samaM sthUlabhadrasvAmI sthita mAsIt pratrajitaH, pad varSArAprasava kRtaH tataH zrAvikA jAvA, pratyAzyAti abajhaNaH anyatra rAjaniyogAt, rathikena* doTTiyaM. anukrama [1] Manmintarmom muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~852~
Page #854
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] AvazyakahAribha* drIyA // 425 // Jus Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [945], bhASyaM [ 151...] adhyayana [ - ], ArAhio, sA diNNA, thUlabhadsAmiNo abhikkhaNaM 2 guNaggahaNaM karei, na tahA taM uvayara, so tIe appaNo vinnArNa darisekAmo asogavaNiyAe Nei, bhUmIgaeNa aMcapiMDI toDiyA, kaMDapoMkhe aNNoSNaM lAyaMteNa hatthanbhAsaM ANettA addhacaMdreNa chinnA gahiyA ya, tahAvi paNa tUsai, bhAi-kiM sikkhiyassa dukarI, sA bhaNai - piccha marmati siddhatthayarAsiMmi NacciyA sUINa aggayaMmi ya kaNiyAra kusumapoiyAsu ya, so AuTTo, sA bhaNaD-'na dukkaraM choDiya aMbapiMDI, Na dukkaraM sikkhiu naciyAe / taM dukkaraM taM ca mahANubhAvaM, jaM so muNI pamadavaNaMmi vuccho // 1 // ' tao tassa saMtigo vRttaMto 4 siTTo, pacchA javasaMto rahio, dopahavi veNaigI // sIyA sADI dIhaM ca taNaM koMcayassa avasavayaM eka ceva, rAyaputtA AyarieNa sikkhAviyA, dadhalobhI ya so rAyANao taM mAreDamicchara, te dAragA ciMteMti-eeNa amhaM vijjA diNNA, uvAeNa nitthAremo, jAhe so jemao ei tAhe NhANasADiyaM maggai, te sukkiyaM bhaNati aho sIyA sADI, bArasaMmuhaM taNaM 1 rAjA, khA dattA, sthUlabhadrasvAmino'bhIkSNamabhIkSNaM guNagrahaNaM karoti, na tathA tamupacarati, sa tasyai Atmano vijJAnaM darzayitukAmo'zokavanikAyAM nayati, bhUmigatenAnapiNDI ghoTitA, zarapuGkhAn anyo'nyaM chAtA hastAbhyAsamAnIyArdhacandreNa chinnA gRhItA ca, tathApi na tuSyati, bhaNati ki zikSitasya duSkaraM ?, sA bhaNati pazya mameti siddhArthakarAzau narttitA sUcInAmapre ca karNikArakusumaprotAnAM ca sa AvarjitaH sA bhagati na duSkaramAnapi NDinoTanaM na duSkaraM zikSitasya nartane ( zikSitAyAM nRtau ) / taduSkaraM taca mahAnubhArtha, yatsa muniH pramadAvane udhitaH // 1 // tatastarako vRttAntaH ziSTaH, 4 pazcAdupazAnto rathikaH, dvayorapi vainayikI // zItA zATI dIrgha ca tRNaM cakasyApasavyamekameva, rAjaputrA AcAryeNa zikSitAH, dravyalobhI ca sa rAjA taM mAravitumicchati, te dArakAntiyanti evenAsmAkaM vidyA dattA, upAyena nistArayAmaH, yadA sa jemimAyAti tadA khAnazArTI mArgayati te zuSka maNantiaho zItA zAdI, dvArasaMmukhaM tRNaM ||425 // For Funny namaskAra0 vi0 1 ~853~ Janibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #855
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [945], bhASyaM [151...] (40) 'deti, bhaNaMti-aho dIhaM taNaM, purva kuMcaeNa payAhiNIkajai, taddiyasaM apayAhiNIkao, parigayaM jahA viratANi, paMthora zAdIho sIyANaM mamaM kAuM maggai, naho, doNhavi veNaigI // nidhodae-vANiyagabhajA cirapautthe paimmi dAsIe sambhAvaM kahei-pAhuNayaM ANehitti bhaNiyA, tIe pAhuNao ANIo, AvassayaM ca se kAriya, rattiM pavesio, tisAio nivodayaM | dinnaM, mao, deuliyAe ujhio, pahAviyA pucchiyA, keNa kAriyaM ?, dAsIe, sA pahayA, kahiya, vANigiNI pucchiyA, sAhai sambhAvaM, paloiyaM, tayAviso ghoNasotti diho ya, NayaramayaharANaM veNaigI // goNe ghoDagapaDaMNa ca rukakhAo eka, ego akayapuSNo jaja karei taM taM se vivajjai, mittassa jAitaehiM bailehiM halaM vAhei, viyAle ANiyA. vADe chaDhA.|| Mso jemei, mitto soi, lajjAe Na dukko, teNavi diDA, te NipphiDiyA vADAo hariyA, gahio, dehitti rAulaM niji| paDipaMtheNaM ghoDaeNaM ei puriso, so teNa pADioAsaeNa, palAyaMto teNa bhaNio-AhaNahatti, mamme Ahao, mao, teNavi| 2 * anukrama [1] vadati, bhaNanti-aho dIrgha tRNaM, pUrva krodhena pradakSiNIkiyate, nadivasamapradakSiNIkRtaH, parigataM yathA viraktAni, panyA dIrghaH zItatrANaM (gmn)| mama kA mArgayati, naSTaH, dvayorapi vainayikI / nIbodake-vANigbhAryA cirapnoSite patyo dAsyai sanAvaM kathayati-prAghUrNakamAnayeti bhaNitA, tayA prAghUrNaka AnItaH, bhadraMpa tasya kAritaM, rAtrau pravezitaH, tRSito nImodaka darga, mRtaH, devakuLikAvAmugmitaH, nApitAH pRSTAH, kena kAritaM?, dAsyA, sA prahatA, kadhitaM, vaNigjAyA pRSTA, kathayati sadbhAva, prakokitaM, tvagviSaH sarpa iti dRSTA, nagaramahattarANAM vainyikii| gauH ghoTaka paMtanaM ghRkSAt caikameva, ekoakRtapuNyo yadyatkaroti tattrasya vipadyate, mitrasya yAcitAbhyAM banIvAbhyAM idaM vAhayati, vikAle AnItI, vATake tyako, sa jemati, mitraM svapiti, lajayA na samIpamAgataH, tegApi STI, tI niSkAzitI cATakAd hato, gRhItaH, dehIti rAjakulaM nIyate / pratipathena ghoTaphenaiti puruSaH, satena pAtitaH savebha, pakAyamAnaH sena bhaNita-bhAjahIti, marmaNyAhataH, mRtaH, tenApi * mitto so sajAe Navi diDo pra. Langtaram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~854~
Page #856
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [945], bhASyaM [151...] (40) / hAribhadrIyA prata // 426 // sutrAMka ACCROGRACT laio, viyAle NayarivAhiriyAe yutthA, tattha lomaMthiyA suttA, imevi tahiM ceva, so ciMtei-jAvajIvabaMdhaNo kIri-13 jassAmi, varaM me appA ubbaMdho, suttesu daMDikhaMDeNa tami vaDarukkhe appANaM ukkalaMbei, sA dubbalA, tuTTA, paDieNa lomaMdhi yamayaharao mArio, tehivi gahio, karaNaM NIo, tIhivi kahiye jahAvuttaM, so pucchio bhaNai-Ama, kumArAmaJco bhaNai-eso baladde de tumbha puNa akkhINi okkhamaMtu, eso AsaM deu, tumjha jIhA uppADijjai, eso heDA ThAu tumbha ego uvajjhAo ukkalaMbijau, NippaDibhotti kAuM maMtiNA muko, maMtissa veNaigitti gAthAdvayArthaH // ukkA vainayikI, sAmprataM karmajAyA buddhalakSaNaM pratipAdayannAha|uvaogadivasArA kammapasaMgaparigholaNavisAlA / sAhukAraphalavaI kammasamutthA havai buDI // 946 // byAkhyA-upayojanamupayogaH-vivakSite karmaNi manaso'bhinivezaH sAraH-tasyaiva karmaNaH paramArthaH upayogena dRSTaH sAro yayeti samAsaH abhinivezopalabdhakarmaparamArthetyarthaH, karmaNi prasaGgaH-abhyAsaH parigholana-vicAraH karmaprasaGgaparigholanAbhyAM |vizAlA karmaprasaGgaparigholanavizAlA abhyAsavicAravistIrNeti bhAvArthaH, sAdhukRtaM-muSTha kRtamiti vidvaddhaH prazaMsAda lagitaH (so'pi lAmaH), vikAle nagarIbAhirikAmAmuSitA, tanna malAH suptAH, ime'pi tatraiva, sacintayati-yAvajIcabandhanaH kArayiSye, varaM dI mamAmodaraH, suleSu daNDIkhagdena tamimvaTavRkSe AtmAnamavalambapati, sA durbalA, truTitA, patitena malamahattarako mAritaH, tairapi gRhItaH, karaNaM nItaH, vibhirapi kathitaM yathAvRttaM sa pRSTo bhaNati-om, kumArAmAtyo bhaNati-puSa balIvadA~ dadAti svaM punarakSiNI niSkAzaya, eSo'yaM dadAtu, tava nihotpAvyate, eSo'bhaslAsihata yuSmAkameka upAdhyAyo'valambayAna, niSpatibha itikRtvA matriNA mocitaH, mantriNo painvikii| dIpa anukrama // 426 // K andioraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~855~
Page #857
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [946], bhASyaM [151...] (40) sAdhukArastena phalavatIti samAsaH, sAdhukAreNa vA zeSamapi phalaM yasyAH sA tathA, 'karmasamutthA' karmodbhavA bhavati buddhiriti gAthArthaH // asyA api vineyavargAnukampayodAharaNaiH svarUpamupadarzayannAha heranie 1 karisae 2 kolia 3 Dove a 4 mutti 5 ghaya 6 pavae 7 / tunnAga 8 vahuI 9 pUie a1.ghaDa 11 cittakAre a12||947|| vyAkhyA-hereNNio abhikkhajoeNa aMdhakArevi rUvayaM jANai hatthAmoseNaM, karisao abhikkhajoeNa jANai phalaniSphatti, tattha udAharaNa-egeNa coreNa khattaM paumAkAraM khayaM, so jaNavAyaM nisAmei, karisao bhaNai-ki sikkhiyasta dukkaraM ?, coreNa suyaM, pucchio gaMtUNa, churiyaM aMcchiUNa mAremi, teNa paDayaM pattharettA vIhiyANa muTThI bharittA kiM paramuhA paDatu uraMmuhA pAselliyA (vA), taheba karya, tuho| kolio muhiNA gahAya taMtU jANai-ettiehiM vA kaMDaehiM bujjha-IN itti / Doe bahui jANai ettiyaM mAI / mottiyaM AiNNato AgAse ukkhivittA tahA Nikkhivai jahA kolavAle paDai anukrama [1] suvarNakAro'bhISaNayogenAmdhakAre'pi rUpyakaM jAnAti hastAmarzana, karSako'bhIkSNayogena jAnAti phalaniSpati, todAharaNa-ekena caureNa sAtraM padmAkAraM khAtaM, sa janavAdaM nizAmapati, karSako bhaNati-kiM zikSitasya duSkara, caureNa zrutaM, pRSTo gavA, kSurikAmAkRSya mArayAmi, tena paTaM prastIrya bIhINoM muSTiM mRtvA kiM parAGmukhAH patantu arvAhamukhAH pArzvagA (vA!), tathaiva kRtaM, tuSTaH / koliko muSTinA gRhItvA tantuna jAnAti-iyadbhirvA kaNDakairUyate iti / hove (kuNDikAyAM) vardhakirjAnAtIyanmAti / mauktikAni protayan AkAze urikSapya tathA nikSipati vathA kokavAle (davarake) patati / | apidiUNa ANato kolavADe Mandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | karmajAbuddhiH viSayaka vividha-dRSTAMtA: ~856~
Page #858
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha drIyA ||427|| Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryukti: [947], bhASyaM [ 151...] adhyayana [ - ], Education tamati ghaye ghayavikiNao sagaDe saMtao jai ruJcai kuMDiyAnAlae chubhai / pavayo AgAse ThiyAI ko (ka) raNANi karei / tuSNAo purvi thahANi pacchA jahA Na Najai sUie taiyaM geNhai jahA samappai jahA sAmisaMtarga taM dUsaM dhiyAreNa kAriyaM / vahuIamaveUNa devaularahANaM pamANaM jANai / ghaDakAro pamANeNa maTTiyaM geNhara, bhANassavi pamANaM amiNittA karei / pUviovi puNo palappamANamamabeUNa karei / cittakarovi amaveUNavi pamANajutaM karei, tatiyaM vA vannayaM karei jattieNaM samappai / sabesiM kammajatti gAthArthaH // uktA karmajA, sAmprataM pAriNAmikyA lakSaNaM pratipAdayannAha - aNumANaheuditasAhiyA vayavivAgapariNAmA / hianisseasaphalavaI buDI pariNAmiA nAma // 948 // vyAkhyA - anumAnahetudRSTAntaiH sAdhyamarthaM sAdhayatIti anumAnahetudRSTAntasAdhikA, iha liGgAt jJAnamanumAnaM svArthamityarthaH, tatpratipAdakaM vaco hetuH parArthamityarthaH, athavA jJApakamanumAnaM kArako hetuH dRSTamarthamantaM nayatIti dRSTAntaH / Aha-anumAnagrahaNAdeva dRSTAntasya gatatvAdalamupanyAsena, na, anumAnasya tattvata ekalakSaNatvAt, ukaM ca-"anyathA'nupapannatvaM yatra tatra trayeNa kim ? / nAnyathA'nupapannatvaM yatra tatra trayeNa kim 1 // 1 // ityAdi / sAdhyo 3 ghRte ghRta vikAsakaH zakaTe san yadi rocate kuNDikAnALake kSipati yuvaka AkAze sthitAni (taH) karaNAni karoti tantuvAyaH pUrvaM sthUlAn pAyathA na yate sUcyAM tAvaddhAti yathA ( yAvatA ) samApyate yathA svAmisatkaM taddRSyaM adhikAreNa ( tadyasandhikAreNa ) kAritaM vardhakaH amApayitvA devakulasthAnAM pramANaM jAnAti ghaTakAra pramANena mRttikAM gRhNAti bhAjanasyApi pramANamamApayitvA kroti| ApUpiko'pi punaH palapramANamamApayitvA karoti / citrakAro'pi amApayitvA'pi pramANayuktaM karoti tAvantaM vA varNakaM karoti yAvatA samApyate / sarveSAM karmajeti ghare pavao cUhANi sAmisaMgataM For P namaskAra0 vi0 1 ~857~ // 427| muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH by org
Page #859
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [948], bhASyaM [ 151...] pamAbhUtastu dRSTAntaH, uktaM ca- "yataH sAdhyasyopamAbhUtaH sa dRSTAnta iti kathyate" kAlakRto dehAvasthAvizeSo vaya ityucyate, tadvipAke pariNAmaH - puSTatA yasyAH sA tathAvidhA, hitam abhyudayastatkAraNaM vA, niHzreyasaM-mokSastannibandhanaM vA hitaniHzreyasAbhyAM phalavatI hitaniHzreyasaphalavatI buddhiH pAriNAmikI nAmeti gAthArthaH // asyA api ziSyagaNa| hitAyodAharaNaiH svarUpaM darzayannAha - abhae ? siTTi 2 kumAre 3 devI 4 udiodae havai rAyA 5 / sAhU a naMdiseNe 6 dhaNadante 6 sAvaga 8 amace 9 / / 949 / / aage 10 amacapute 11 cANake 12 caiva thUlabhadde a 13 | nAsika suMdarI naMde 14 bahare 15 pariNAmiA buddhI // 950 // calaNAya 16 AmaMDe 17 maNI a 18 sappe a 19 khaggi 20 thUbhi 21 de 22 / pariNAmiabuDIe evamAI udAharaNA // 959 // vyAkhyA - AsAmarthaH kathAnakebhya evAvaseyaH tAni cAmUni - abhayassa kahaM pariNAmiyA buddhI ?, jayA pajoo rAyagihaM orohati NayaraM, pacchA teNa puvaM nikkhittA khaMdhAvAranivesajANaeNaM, kahie Naho, esA ahavA jAhe 1 abhayasya kathaM pAriNAmikI buddhiH, yadA prayoto rAjagRhamavarudhyate nagaraM paJcAtena pUrva nikSiptAH (dInArAH ) skandhAvArajJAyakena kathite naSTaH, eSA athavA yadAyaH sAdhya orohatiya For Parts Only Jabra org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH pAriNAmikIbuddhiH viSayaka vividha dRSTAMtA: ~858~
Page #860
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka | gaNiyAe chaleNa NIo baddho jAva tosio cattAri varA, ciMtiyaM ca'NeNa-bhoyAvemi appagaM, varo maggio-aggI ai-| hAribha mitti, mukko bhaNai-ahaM chaleNa ANIo, ahaM taM divasao pajjoo hIraitti kadaMtaM nemi, gao ya rAyagiha, dAso ummadrIyA lao, vANiyadAriyAo, gahio, raDato hio, evamAiyAo bahuyAo abhayassa pariNAmiyAo buddhIo // sevitti, // 428 // 4 kaTho NAma seTThI egattha Nayare vasai, tassa bajjA nAma bhajjA, tassa neccailo devasaMmo NAma baMbhaNo, seTThI disAjattAe gao, bhajjA se teNa samaM saMpalaggA, tassa ya ghare tinni pakkhI-suo ya mayaNasalAgA kukuDago yatti, so tANi uvaNikvivittA gao, so'vi dhijjAio rattI aIi, mayaNasalAgA bhaNai-ko tAyassa na vIhei ?, suyao vArei-jo aMbi8 yAe daio amhaMpi tAyao hoi, sA mayaNA aNahiyAsIyA dhijjAiyaM parivasai, mAriyA tIe, suyao Na mAriolI | aNNayA sAhU bhikkhassa taM gihaM aiyayA, kukkuDayaM pecchiUNa ego sAhU disAloya kAUNa bhaNai-jo eyassa sIsaM anukrama [1] gaNikayA elena nIto baddho thAvattopitaH catvAro varA, cintitaM cAnena-mocayAmi AtmAnaM, parA mArgitA:-agnI pravizAmIti, mukto bhaNatiaI chalenAnIto'haM tvAM divase prathoto hiyate iti krandantaM neSyAmi, gatava rAjagRhaM, dAsa unmatto, vaNigdArikAH, gRhItaH, raTana hataH, evamAdikA bayoubhayaskha pAriNAmikyo buddhayaH / zreSThIti-kASTho mAma zreSThI ekatra nagare vasati, tasya batrA nAma bhAryA, takha naityiko devazarmA nAma prAhmaNA, zreSThI digyAbAyai gataH, bhAryA tasa tena sama saMpalamA, tasya ca gRhe prayaH pakSiNa:-zukaca madanazalAkA kukurakoti, sa tAn upanikSipya gataH, so'pi dhirajAtIyo rAtrAvAyAti, madanapAlAkA bhaNati-kastAtAna bibheti', zuko vArayati, youmbAyA davito'smAkamapi (sa) tAto bhavati, sA madanA'nadhyAsinI dhigjAtIyaM parivAsayati (Akozati), mAritA tayA, zuko na mAritaH / anyadA sAdhU bhikSArtha tadU gRhamatigatI, phuTakaM prepaikaH sAdhurdigAloka kRtvA bhaNati-ya etasya zIrSa 428 // tram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~859~
Page #861
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [951], adhyayana [ - ], khAi so rAyA hoiti, taM kihavi teNaM dhijAieNaM aMtarieNa surya, taM bhaNai-mArehi khAmi, sA bhaNai-annaM ANijai, mA puttabhaMDaM saMvaTTiyaM, nibaMdhe kae mArio jAva NhAuM gao, tAva tIse putto lehasAlAo Agao, taM ca siddhaM tammaMse, so rovai, sIsaM diNNaM, so Agao, bhANae chUTaM, sIsaM maggai, bhaNai ceDassa diNNaM, so ruDho, eyassa kajje bhae mArAvio, jai paraM eyassa sIsaM khAejA to rAyA hoja, kayaM NinbaMdhe vavasiyA, dAsIya suyaM, tao caiva dArayaM gahAya palAyA, aNNaM NayaraM gayANi, tattha aputto rAyA mao, AseNa parikkhio, so rAyA jaao| io ya kaTTo Agao, NiyayagharaM saDiyapaDiyaM pAsai, sA pucchiyA, Na kahei, suyaeNaM paMjaramukeNa kahiyaM vaMbhaNAisaMbandho so taheba, alaM saMsAravavahAreNaM, ahaM etIse karaNa kilesamaNuhavAmi esAvi evaMvihati pavaio, iyarANi taM caiva NayaraM gayANi jattha so dArao rAyA jAo, sAhUci viharaMto tattheva gao, tIe paJcabhinnAo, bhikkhAe samaM suvaNNaM divaNaM, kUviyaM, bhASyaM [ 151...] 1 khAdati sa rAjA bhavatIti tatkathamapi tena dhigjAtIyenAntaritena zrutaM tAM bhaNati mAraya khAdAmi sA bhaNati anya AnIyate, mA putrabhANDaM saMvarttayatu ninthe kRte mAritaH yAvat snAtuM gataH, tAvattasyAH putro lekhazAlAyA AgataH taca siddhaM tanmAMsaM sa roditi, zIrSa dattaM sa bhAgataH, bhAjane kSiptaM, zIrSa mArgayati, bhagati ceTakAya dattaM sa ruSTaH, etasyArthAya mayA mAritaH, yadi parametasya zIrSa khAdeyaM tadA rAjA bhaveyaM kRtaM ( manasi ) niyaMndhe vyavasitA ( ka ), dAsyAzrutaM tata eva dArakaM gRhItvA palAyitA, anyannagaraM gatau tatrAputro rAjA mRtaH, azvena parIkSitaH (pariSintaH ), sa rAjA jAtaH / itazca kASTha AgataH, nijakaM gRhaM zaTitapatitaM pazyati sA pRSTA, na kathayati, zukena paJjaramukena vyAhataH brAhmaNAdisaMbandhaH sa tathaivAla saMsAramyavahAreNa, ahamezasthAH kRte klezamanubhavAni eSA tvevaMvidheti prabrajitaH itarau api tadeva nagaraM gatau yatra sa dArako rAjA jAtaH, sAdhurapi viharan tatraiva gataH, tayA pratyabhijJAtaH, bhikSayA samaM svarNa dattaM, kUjitaM, For Prints at Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~860~
Page #862
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) R namaskAra. Avazyaka hAribhadrIyA vi01 AM // 429 // gahio, rAyAe mUla NIo, dhAbIe NAo, tANi nivisayANi ANattANi, piyA bhogehiM nimaMtio, necchai, rAyA saTTho kao, varisAratte puNNe vayaMtassa akiriyANimittaM dhijjAiehiM duvakkhariyAe uvaviA, paribhaTThiyArUvaM kayaM, sA guviNIyA aNuvayai,tIe gahio,mA pavayaNassa uDDAho houtti bhaNai-jai mae to joNIe NIu ahaNa mae tA poTTe bhiMdittA NIu, evaM bhaNie bhinnaM poha, mayA, vanno ya jAo, sehissa pAriNAmigI iyaM, jIe vA pavaiotti / / kumAro-khuDDagakumAro, so jahA jogasaMgahehi, tassavi pariNAmigI / devI-pupphabhadde Nayare puSphaseNo rAyA puSphavaI devI, tIse do puttabhaMDANi-puSphacUlo puSphacUlA ya, tANi aNurattANi bhoge bhuMjati, devI pavaiyA, devaloge devo uvavaNNo, so ciMteijai eyANi evaM maraMti to narayatiriesu uvavajjihiMti suviNae so tIse neraie darisei, sA bhIyA pucchai pAsaMDiNo, tena yANaMti, anniyaputtA tattha AyariyA, te saddAviyA, tAhe suttaM kahuMti, sA bhaNai-kiM tumhehivi suviNao dicho?, so gRhItaH, rAjJo mUlaM nItaH, dhAnyA zAtaH, tI niviSayAvAjJaptI, pitA bhogainimantritaH, necchati, rAjA zrAdaH kRtaH, varSArAne pUrNa prajato'kriyA(avarNa) nimittaM cijAtIpaiyakSarikA upasthApitA, paribhraSTAyA rUpaM kRtaM, sA gurviNI anuvrajati, tayA gRhItaH, mA pravacanasyoDAho bhUditi bhaNati-yadi mayA tadA yonyA niryAta bhaya na mathA tadodaraM nizvA nirgacchatu, evaM bhaNite bhiDamudaraM, mutA, varNana jAtaH, zreSThinaH pAriNAmikIyaM, yayA yA prabajita iti / kumAra:-samArA, sa yathA yogasaMgraheSu, tathApi pAriNAmikI / devI-puSabho nagare puSpaseno rAjA puSpavatI devI, tassA he putrabhANDe-puSpala: puSpacUlA ca, to anuraktau bhogAn bhubhAte, devI prabajitA, devaloke deva utpanara,sacintayati-yadi etAvevaM khiyeyAtAM sadA narakatipaMdhu utpayeyAtAmiti svame sa tasye nArakAn parzayati, sA bhItA pRSThati-pApagniH , te na jAnanti, arNikAputrAstatrAcAryAH, te zabditAH, tadA sUrya kathayanti, sA bhaNati-ki yuSmAbhirapi svapno dRSTaH, sa anukrama [1] // 429 // AMEail one Gaminayam muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~861~
Page #863
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) bhaNai-sutte amha parisaM diI, puNo'vi devaloe darisei, te'vi se anniyAputtehiM kahiyA, pavaiyA, devassa pAriNAmiyA buddhI // udiodae-purimayAle Nayare odiodao rAyA siritA devI, sAvagANi doNNivi, parivAiyA parAjiyA dAsIhiM muhamakkaDiyAhi velaviyA nichUDhA, paosamAvaNNA, vANArasIe dhammaruI rAyA, tattha gayA, phalayapaTTiyAe sirikatAe rUvaM lihiUNa dAei dhammaruissa raNNo, so ajjhovavanno, dUrya visajjei, paDihao avamANio nicchUDho, tAhe sababaleNAgao, NayaraM rohei, udiodao ciMtei-kiM evaDDeNa jaNakkhaeNa kaeNa?, uvavAsaM karei, vesamaNeNa deveNa saNayaraM saahrio| udiodayassa pAriNAmiyA buddhI // sAhU ya naMdiseNotti, seNiyaputto naMdiseNo, sIsso tassa ohANuppehI, tassa ciMtA(jAyA)-bhagavaM jai rAyagiha jAeja to devIo anne ya picchiUNa sAisae jai thiro hojatti, bhaTTArao ya gao,18|| seNIo uNa NIti saMtepuro, anne ya kumArA saaMteurA, NadiseNassa aMteura setaMbaravasaNaM paumiNimajjhe haMsIo vA bhaNati-sUtre'smAkamI dRSTa, punarapi devalokAn darzayati, te'pyarNikAputraiH tasyai kathitAH, pranajitA, devasya pAriNAmikI buddhiH // uditodayaHpusmitAle nagare uditodayo rAjA zrIkAntA devI, de bhapi zrAvako, parivAjikA parAjitA dAsIbhimukhamakaTikAbhiviMDambitA niSkAzitA, praveSamApanA, vArANasyAM dharmarucI rAjA, tatra gatA, phalapaTikAyAM zrIkAntAyA rUpa likhitvA darzayati dharmaruce rAjJaH, so'yupapannaH, dUtaM visarjayati, pratihatto'pamAnito | niSkAzitaH, tahA sarvabalenAgataH, nagara rodhayati, uditodayazcintayati-kitAvatA janAyeNa kRtena ?, upavAsaM karoti, vaizravaNena devena sanagaraH sNhRtH| | uditodayakha pAriNA mikI buddhiH // sAdhuzca nandipeNa iti, zreNikaputro nandipeNaH, ziSyattasvAvadhAvanotprekSI, tasya cintA (jAtA) bhagavAn yadi | rAjagRhaM yAyAt tahiM devIranyAMzca sAtizayAn prekSkSa yadi sthiro bhavediti, bhaddArakaca gataH, zreNikaH punarnirgacchati sAntaHpuraH, anye ca kumArAH sAmtaHpurAH, | nandiSeNakha antaHpuraM vetAmbarabasanaM paminImadhye hasya iva * setaM paravaraNaM anukrama [1] S ajanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~862~
Page #864
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) drIyA prata Avazyaka- mukAbharaNAo sabAsi chAyaM harati, so tAo dahaNa ciMtei-jai bhaTTAraeNa mama AyarieNa erisiyAo mukkAo kimaMga namaskAra0 hAribha puNa majjha maMdapunnassa asaMtANa paricaIya ? tabiyANai, NiveyamAvaNNo AloiyapaDikato thiro jAo / doNhavi pari- vi01 NAmigI buddhI / dhaNadatto susumAe piyA pariNAmei-jai eyaM na khAmo to aMtarA marAmotti, tassa pAriNAmigI buddhii|| // 430 // sAvao mucchio agjhovavaNNo sAviyAe vayaMsiyAe, tIse pariNAmo-mA marihitti aTTavasaTTo naraesu tiriesu vA (mA)uvavajihitti tIse AbharaNehiM viNIo, saMvego, kahaNaM ca, tIe pAriNAmiyA buddhI / / amaJco-varaghaNupiyA jaughare kae ciMtei-mA mArio hoi esa kumAro, kahiMpIrakkhijjai, suraMgAe nINio, palAo, eyassavi pAriNAmiyA buddhii| anne bhaNaMti-ego rAyA devI se aippiyA kAlagayA,soya muddho, so tIe viyogadukkhiona sarIraThiI karei, maMtIhiM bhiNio-deva! erisI saMsArahiitti kiM kIrai, so bhaNai-nAha devIe sarIrahiI akareMtIe karemi, maMtIhi pariciMtiyaM-da sUtrAka dIpa anukrama // 430 // muktAbharaNAH sarvAsA chAyAM harati, satA rahA cintayati-yadi bhaTTArakeNa mamAcAryeNedazyo muktAH kimA punarmama mandapuNyasya asatInAM prArthanayA (mandapuNyenAsatInAM parityakta) tadvijAnAti, nirvedamApanaH bhAlocitapratikrAntaH sthiro jAtaH / hUyorapi pAriNAmikI buddhiH|| dhanavattaH susumAyAH pitA | pariNamayati-yonAM na khAdema sadA'ntarA niyemahi iti, tasya pAriNAmikI buddhiH // zrAvako mUrNitaH aAyupapannaH zrAvikAyA vayasyAyo, tasyAH pariNAma:mA mRtetyAvazA? narakeSu niryakSu vA (mA) utpAdIti tathA bhAbharaNairvinItaH (abhilASaH), saMvegaH, kathanaM ca, tasyAH pAriNAmikI buddhiH| bhamAmaHvaradhanupitA janugRhe kRte cintayati-mA mArito bhaviSyati eSa kumAraH, kathamapi rakSyate, suraGgayA niSkAzitaH, palAyitaH, etasyApi pAriNAmikI buddhiH / anye | bhaganti-eko rAjA devI tasvAtipriyA kAlagatA, sa ca mugdhaH, sa tathA viyogena duHkhito na zArIrasthiti karoti, mantribhirbhaNitaH-deva! etAdRzI saMsArasthitiriti kiM kriyate', sa bhaNati-nAI deyo zarIrasthitimakurvatayAM karomi, mantribhiH paricintitaM-* pariSayai + tabiyANati K andiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~863~
Page #865
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) prata na anno uvAotti, pacchA bhaNiya-deva ! devI saragaM gayA taM tatthaliiyAe ceva se saba pesijau, laddhakayadevIDiIpauttIe pacchA karejasutti, rannA paDissuyaM, mAiThANeNa ego pesio, rayaNo AgaMtUNa sAhai-kayA sarIrahiI devIe, pacchA rAyA karei, evaM paidiNaM kareMtANa kAlo baccA, devIpesaNavavaeseNa bahuM kaDisuttagAi khajjai rAyA, egeNa ciMtiyaM ahaMpi khattiM karemi, pacchA rAyA diTTho, teNa bhaNio-kuto tuma?, bhaNai-deva? saggAo, raNNA bhaNiyaM-devI ditti,12 18 so bhaNai-tIe ceva pesio kaDisuttagAinimittaMti, davAviyaM se jahicchiyaM, kiMpi Na saMpaDai, raNNA bhaNiyaM-kayA gami-18 ssasi !, teNa bhaNiyaM-kalaM, raNNA bhaNiyaM-kallaM te saMpADesaM, maMtI AdivA-sigdha saMpADeha, tehiM ciMtiyaM-vinaI kaja, ko ettha uvAotti visaNNA, egeNa bhaNiyaM-dhIrA hoha ahaM bhalissAmi, teNa taM saMpADiUNa rAyA bhaNio-deva! esa kahaM jAhitti !, raNNA bhaNiyaM-anne kahaM jaMtagA?, teNa bhaNiyaM-amhe jaM pahavetA taM jalaNappaveseNaM, na aNNahA saggaM sUtrAka SEASE 2-6001 dIpa anukrama [1] nAnya upAya iti, pazcAdbhaNitaM-deva! devI svarga galA tattatra sthitAyAyeva tasyai sarva preSyatAM, labdhAyAM devIkRtasthitipravRttau pazvAskriyatAmiti, rAjJA pratizrutaM, mAtusthAnenaikaH preSitaH, rAjJe bhAgatya kathayati-kRtA zarIraspitirdenyA, pazcAt rAjA karoti, evaM pratidinaM kurvatAM kAlo brajati, devIpreSaNavyapa| dezena bahu kaTIsUtrAdi khAdyate rAjJaH, ekena cintitaM-ahamapi khAditiM karomi, pazcAdAjA raTaH, tena bhaNita:-kutastvaM , bhaNati-deva! svargAt , rAjJA |bhaNita-devI dRSTeti, sa bhaNati-tathaiva preSitaH kaTIsUtrAdinimittamiti, dApitaM tasmai yatheSTa, kimapi ma saMpadyate, rAjJA bhaNita-kadA gamiSyasi / , tena bhaNita kalye, rAjJA bhaNitaM-kazye te saMpAdayiSyAmi, mantriNa AdiSTAH-zInaM saMpAdayata, taizvintita-vinaSTa kArya, konopAya iti viSaNNAH, ekena bhaNitaM-dhIrA | bhavata ahaM melaviyAmi, tena tat saMpAca rAjA bhaNitaH-deva! eSa kathaM gamiSyatIti !, rAjJA bhaNi-anye kathaM yAtAH, tena bhaNita-parya yaM prAsthApayiSya jvalanapravezena, nAnyathA svarga andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~864~
Page #866
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [951], Educato adhyayana [ - ], Avazyaka -gamissai, raNNAM bhaNiyaM taheva peseha, tahA ADhattA, so visaNNo, aNNo va dhutto vAyAlo raNNo samakkha bahuM uvahasai hAribha* jahA- deviM bhaNijjasi-siNehavaMto te rAyA, puNovi jaM kajjaM taM saMdisejjAsi, aNNaM ca imaM ca imaM ca bahuvihaM bhaNejjAsi, dvIyA 4 teNa bhaNiyaM deva ! NAhamettigaM avigalaM bhaNiDaM jANAmi, eso ceva laTTho pesijjau, raNNA paDisuyaM, so taheva NijjiumADhato, iyaro mukko, avarassa mANusANi, se visaNNANi palavaMti-hA ! deva ! amhehiM kiM karejAmo?, teNa bhaNiyaMniyatuMDaM rakkhejaha, pacchA maMtIhiM kharaMDiya muko, maDagaM dahUM, maMtissa pAriNAmiyA // khamaetti, khamao cellaeNa samaM bhikkhaM hiMDaMi, teNa maMDukaliyA mAriyA, AloyaNavelAe NAloeDa, khuTTaeNaM bhaNiyaM-Aloehitti, ruTTho AhaNAmitti thaMbhe abbhaDio mao, egattha virAhiyasAmaNNANaM kule diTThIviso sappo jAo, jANaMti paropparaM, rattiM caraMti mA jIve mArehAmitti, phAsugaM AhAremitti / aNNayA raNNo putto ahiNA khaio mao ya, rAyA pausamAvaNNo, jo sappaM mArei // 431 // bhASyaM [ 151...] 1 gamiSyati, rAjA bhaNitaM tathaiva payata, tathA ArabdhavantaH (meSayituM ) sa viSaNNaH, anyazca dhUtoM vAcAlo rAjJaH samakSaM bahupahasati yathA - devIM bhaNeH kheivAn tvayi rAjA, punarapi yena kAryaM tat saMdizeH, anyaJca idaM cedaM ca bahuvidhaM bhaNe:, tena bhaNitaM deva ! nAhametAvadavikalaM bhaNituM jAne, eSa eva ruSTaH preSyatAM rAjJA pratizrutaM sa tathaiva netumArabdhaH, itaro muktaH, aparasya manuSyAH, te viSaNNAH pralapati- hA deva ! asmAbhiH kiM kAryaM ?, tena bhaNitaM - nijatuNDaM rakSata, pazcAnmanibhiH saMtajye ( nirbhartya ) yuktaH, sRtakaM dagdhaM, mantriNaH pAriNAmikI || kSapaka iti, kSapakaH zaikSaNa samaM bhikSAM hiNDate, tena maNDUkikA mAritA, AlocanAvelAyAM nAlocayati, dhuDakena bhaNitaM Alocayeti, ruSTa AhanmIti khambhe Ahato mRtaH, ekatra virAddhanAmadhyAnAM kule dRSTiviSa 4sapa jAtaH, jAnanti parasparaM, rAtrI caranti mA jIvAn mImarAmeti, prAsukamAhArayAma iti ampadA rAjJaH putro'hinA daSTaH sRtazca rAjA pradveSamApannaH, 4 yaH sarpa mArayati For Fans Only ~ 865~ namaskAra0 vi0 1 // 431 // Tanirrorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #867
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) prata tassa dINAraM dei, aNNayA Ahi~DieNaM tANaM rekkAo dihAo, taM bilaM osahIhiM dhamati, sIsANi NitANi chiMdai, so abhimuddo na NIi, mA mArehAmi kiMcitti jAissaraNataNeNa, taM niggaya niggaya chidai, teNa pacchA rAyAe uvahANIyANi, so rAyA NAgadevayAe bohijjai, varo diNNo-kumAro hohitti, so khamagasappo mao samANo tattha rANiyAe MNAgadatto patto jAo, ummukabAlabhAvo sAhuM daDe jAI saMbharittA pavaio / so ya chahAlago abhiggahaM geNhai-mae Na rUsiyati, dosINassa hiMDai, tassa ya Ayariyassa gacche cattAri khamagA-mAsio domAsio timAsio caumAsio, rattiM devayA AgayA, te sabe khamae aikkamittA khuDyaM baMdai, khamaeNa niggacchaMtI hatthe gahiyA, bhaNiyA ya&AkaDagapUyaNe / evaM tikAlabhoiyaM vaMdasi, ime mahAtavassI na vaMdasitti, sA bhaNai-bhAvakhamarga baMdAmi na dabakhamaetti, gayA, pabhAe dosINagassa gao, nimaMteti, egeNa gahAya pAe khelo chUDho, bhaNai-micchAmi dukkaDaM khelamallo tunbha sUtrAka dIpa anukrama [1] 1 sI dInAra vaSAti, bhampadA''hiNDakena teSAM rekhA dRSTAH, tadvilamoSadhIbhirdhamati, zIrSANi nirgacchanti chinati, so'bhimukho na niyAMti, mA mImaraM kiJcidapi jAtismaratvena, taM nirgataM nirgataM chinatti, tena pazcAbAi upanItAni, sa rAjA nAgadevatathA bodhyate, gharo dattaH-kumAro bhaviSyatIti, sa8 kSapakaso gataH san sanna rAzyA nAgadAH putro jAtaH, unmuktacAlabhAvaH sAdhu vA jAti saMsmRtya prabajitaH / sa ca kSudhAlurabhiprahaM gRhAti-mayA ma rupitavyamiti, paryuSitAya hiNDate, tarUpa cAcAryasya gacche catvAraH kSapakA:-mAsiko dvimAsikarikhamAsikaH caturmAsikaH, rAtrI devatA mAgatA, tAn sarvAna atikramya / kSullakaM vandate, ApakeNa nirgacchantI haste gRhItA, bhaNitA ca-kaTapUtane ! enaM trikAlabhojinaM vandase, imAn mahAtapasvino na bandasa iti, sA bhaNatibhAvakSapakaM vande na adhyakSapakAna iti, gatA, prabhAte paryuSitAya gataH, nimantrayati, ekena gRhItvA zleSma kSisaM, bhaNati-mithyA me duSkRtaM zleSmamahaka yuSmabhyaM tA JABERatane muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~866~
Page #868
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA 432 // NovaNIo, evaM sesehivi, jemeumAraddho, tehiM vArio, nivegamAvaNNo, paMcavi siddhA, vibhAsA, savesi pAri- namaskAra. NAmiyA buddhI // amaccaputto varadhaNU, tassa tesu tesu paoyaNesu pAriNAmiyA, jahA mAyA moyAviyA, so palAio, vi01 evamAi sabaM vibhAsiyavaM / aNNe bhaNati-ego maMtiputto kappaDiyarAyakumAreNa samaM hiMDai, aNNayA nimittio ghaDio, rattiM devakuMDisaMThiyANaM sivA raDai, kumAreNa nemittio pucchio-ki esA bhaNaitti, teNa bhaNiyaM-imaM bhaNai-imaMsi nadititthaMmi purANiyaM kalevara ciTThai, eyassa kaDIe sataM pAyaMkANa, kumAra! tuma giNhAhi, tujha pAryakA mama ya kaDe-13 varaMti, muddiyaM puNa na sakuNomitti, kumArassa kornu jAyaM, te vaMciya egAgI gao, taheva jAyaM, pAyaMke ghettUNa paJcAgao, puNo raDai, puNo pucchio, so bhaNai-capphaligAiyaM kahei, esA bhaNai-kumAra! tujjhavi pAyakasayaM jAya majjhavi kalevaraMti, kumAro tusiNIo jAo, amaccaputtaNa ciMtiya, pecchAmi se sattaM kiM kivaNataNeNa gahiyaM Au soMDIrayAe?,18 nApita, evaM zepairapi, jibhitumArabdhaH, sevAritaH, nirvedamApanaH, paJcApi siddhAH, vibhASA, sarveSAM pAriNAmikI buddhiH / / amAtya putro varadhanuH, tasya teSu teSu prayojaneSu pAriNAmikI, badhA mAtA mocitA, sa palAyitaH, evamAdi sarva vibhASitavyaM / anye bhaNanti-eko matriputraH kArpaTikarAjakumAareNa samaM hiNDate, anpadA naimittiko ghaTitaH (mIlitaH), rAtrI devakulikAsaMsthiteSu zivA sTati, kumAreNa naimittikaH pRSTaH-kimeSA bhaNatIti, tena bhaNitaidaM bhaNati-asminadItIrthe paurANika kalevaraM vidhati, etasya kabyAM zataM pAdAkAnA (mudrAvizeSANAM), kumAra ! vaM gRhANa, taba pAdAkA mama ca kalevaramitila // 432 // muditaM punarna zakromIti, kumArasya kautukaM jAtaM, tAn vaJcayitvA ekAkI gataH, tathaiva jAtaM, pAhAtAn gRhItvA pratyAgataH, punA raTati, punaH pRSTaH, sa bhaNaticapaphalikAdikaM (kautUhalika) kathayati, eSA bhaNati-kumAra! savApi pAdAnuzataM jAtaM mamApi kalecaramiti, kumArastUSNIko jAtaH, amAtya putreNa cintitaM, pazyAmyasya satvaM kiM kRpaNatvena gRhItamAtaH nauNDIryeNa!, anukrama [1] JABERatinintamational Hansorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~867~
Page #869
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Educato Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [1 / gAthA-], niryuktiH [951], jaii kivaNataNeNa kathaM na eyarasa rajjati niyattAmi, paJcase bhaNai vaccaha tumbhe, mama puNa sUlaM kajjai na sakuNAmi gaMtu, kumAreNa bhaNiyaM-na juttaM tumaM monUNa gaMtuM, kiM tu mA koi ettha me jANehitti teNa vaccAmo, pacchA kulaputtagagharaM NIo samappio, taM ca sarva pejjAmolaM dinnaM, maMtiputtassa javagayaM jahA- soMDIrayAetti, bhaNiyaM caDaNeNa-asthi me viseso ao gacchAmi, pacchA gao, kumAreNa rajjaM pattaM, bhogAvi se diNNA, eyarasa pAriNAmigI buddhI | cANako gohravisae caNayabhgAmo, tattha ya caNago mAhaNo, soya sAvao, tassa ghare sAhU ThiyA, putto se jAo saha dADhAhiM, sAhUNa pAesa pADio, kahiyaM ca-rAyA bhavissaitti, mA duggaI jAissaiti daMtA ghaDA, puNo'vi AyariyANaM kahiyaM, bhaNai-kiM kajjau ?, ettAhe biMbaMtario bhavissai, ummuktabAlabhAveNa codasa vijAdvANANi AgamiyANi, so ya sAvao saMtujhe, egAo bhaddamAhaNakulAo bhajjA se ANiyA / aNNayA kahivi koute mAigharaM bhajjA se gayA, kei bhAMti-bhAivivAhe gayA, bhASyaM [ 151...] 3 yadi kRpaNatvena kRtaM naitasya rAjyamiti nivarce, pratyUSasi bhaNati prajata yUyaM mama punaH zUlaM kriyate ( pIDayati ) na zaknomi gantuM kumAreNa bhaNitaM - na yuktaM tvamuktyArAntuM kintu mA ko'pyatra mAM zAsIt tena prabhAvaH, pazcAtkulaputrakagRhaM nItaH samarpitaH taca sarva peyA (poSaNa) mUlyaM dataM mantriputrasyopagataM yathA-zauNDIryeNeti bhaNitaM cAnena asti me vizeSaH ato gacchAmi, pazcAgataH, kumAreNa rAjyaM prAptaM, bhogA api tasmai dattAH, etasya pAriNAmikI buddhiH / cANakya:-gohaviSaye caNakagrAmaH, tatra ca caNako brAhmaNaH, sa ca zrAvakaH, tasya gRhe sAdhavaH sthitAH, putrastasya jAtaH saha vaMzabhiH sAdhUnAM pAdayoH pAtitaH, kathitaM ca rAjA bhaviSyatIti mA durgatiM yAsIditi dastA dRSTAH punarapyAcAryebhyaH kathitaM bhagati kiM kriyatAM, adhunA ( ataH ) bimbAmtarito (rAjA) OM bhaviSyati, jammuktabAlabhAvena caturdaza vidyAsthAnAmyAgabhitAni ( prAptAni ), sa ca Avaka: saMtuSTaH, ekassAda bhaTTabrAhmaNakulAt bhAryA tasyAnItA / anyadA * kasmiMzadapi kautuke mAtRgRhaM bhAyAM tasya gatA, kecinti bhrAtRvivAhe gatA, egahANe Forsy muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~868~ bray org
Page #870
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) % % Avazyaka- IItIse ya bhagiNIo aNNesiM khaddhAdANiyANaM diNNeliyAo, tAo alaMkiyavihUsiyAo AgayAo, sapo'pi pari- namaskAra hAribha yaNo tAhi sama saMlavaeti, sA egate acchai, addhiI jAyA, ghara AgayA, sasogA, nirdhadhe sihaM, teNa ciMtiya-naMdo pADa- vi01 drIyA lipatte dei tattha vacAmi, tao kattiyapuNNimAe puSaNNatthe AsaNe paDhame NisaNNo, taM ca tassa sAlIpatiyassa sayAra // 43 // ThavijAi, siddhaputto ya NaMdeNa samaM tattha Agao bhaNai-esa baMbhaNo NaMdavaMsassa chAyaM akkamiUNa Thio, bhaNio dAsIe-IN bhagavaM ! bitIe AsaNe NivesAhi, arathu, vitie AsaNe kuMDiyaM Thavei, evaM tatie daMDaye, cautthe gaNittiya, paMcame jaNNo-13 vaiyaM, dhihotti nicchUDho, pAo* ukkhitto, aNNayA ya bhaNai-kozena bhRtyaizca nibaddhamUlaM, putraizca mitraizca vivRddhazAkham / PutpAvya nandaM parivartayAmi, mahAmaM vAyuriyogravegaH // 1 // niggao maggai purisaM, surya caNeNa vitario raao| 4 hohAmitti, naMdassa moraposagA, tesiM gArma gao parivAyagaliMgaNaM, tesiM ca mahattaradhUyAe caMdapiyaNe dohalo, so % %A5-% 25AR anukrama [1] tayAtrA bhaginyo'nyeSAM pracurAdAnIyAMnA (dhanAyebhyaH ) bacAH, tA alaMkRtavibhUSitA AgatAH, sarvo'pi parijanastAbhiH samaM saMlapati, saikAnte tiSThati, atirjAtA, gRhamAgatA, sazokA, nirbandhe zirTa, tena cintitaM-nandaH pATalIputre dadAti tantra bajAmi, tataH (tatra) kArtikapUrNimAyA pUrvanyaste Asane prathame niSaNNaH, saca tasya zallIpateH (mandasya) sadA sthApyate, siddhaputrazca nagdena samaM tathAgato bhaNati-epa mAmaNaH nandavaMzasya chAyAmAkampa khitA, bhaNito | dAsyA-bhagavan ! dvitIya Asane upaviza, astu, dvitIye Asane kuNDikA sthApayati, evaM tRtIye daNDaka, caturthe mAlA, paJcame yajJopavItaM, eTa iti niSkA-8 zitaH, pAdaH (pratijJA ) urikSaptaH (manasi sthApitA), anyadA ca bhaNati-nirgato mArgayati puruSaM, zrutaM cAnena vimyAntarito rAjA bhaviSyAmIti | nandasya mayUrapopakAH, teSAM grAmaM gataH parimAjakayepeNa, teSAM ca mahattarasya duhituH candrapAne dohadaH, sa* pAo panamo JAMERR Bara kinarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~869~
Page #871
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka samudANito gao, pucchaMti, so bhaNai-jai imaM me dAragaM deha to NaM pAemi caMda, paDisuNeti, paDamaMDabe kae tadivasa puNimA, mAjhe chiI karya, majjhagae caMde sabarasAlUhiMdavehiM saMjoettA duddhassa thAlaM bhariyaM, saddAviyA pecchai pibaha ya, uvAra | pariso acchADera avaNIe jAo putto, caMdagutto se nAma kayaM, so'vi tAva saMvahai, cANako ya dhAubilANi maggaDa / / so ya dAragehi samaM ramai rAyaNIIe, vibhAsA, cANakko paDiei, pecchai, teNavi maggio--amhavi dijau, bhaNaigAvIo laehimA mArejA koI, bhaNai-vIrabhojA puhavI, NAtaM jahA viNNANapi se asthi, pucchio-kassatti !,TRI dAraehiM kahiyaM-parivAyagaputto eso, ahaM so parivAyago, jAmu jA te rAyANaM karemi, palAo, logo milio, pADa-12 liputaM rohiyaM / NaMdeNa bhaggo paricAyago, AsehiM piTTIo laggo, caMdagutto paumasare nibbuDo, imo upaspRzati, saNNAe bhaNai-bolINotti, anne bhaNanti-caMdaguttaM paramiNIsare chubhittA rayao jAo, pacchA egeNa jaccavalhIkakisoragaeNaAsavAreNa pucchio bhaNai-esa paumasare niviTTho, tao AsavAreNa diTTho, tao'NeNa ghoDago cANakassa alito; | bhikSayan gataH, pRcchanti, sa bhaNati-yadi isa dArakaM mI datta tadainAM pAyayAmi candra, prati mRNvanti, paTamaNDape kRte tadivase pUrNimA, madhye chidaM kRtaM' madhyagate candre sarvarasAIvyaiH saMyojya dugdhasya sthAlo bhUtaH, zabditA pazyati pibati ca, upari puruSa AcchAdayati, apanIte (dohade) jAtaH putraH, candraguptastasya nAma kRtaM, so'pi tAvatsaMvardhate, cANakyazca dhAtuvAdAn (svarNarasAdikAn) mArgapati / sa ca vArakaiH samaM ramate rAjanItyA, vibhASA, cANakyaH pratyeti, prekSate. tenApi mAgita:-madhamapi dehi. bhaNati hAhimA mAriSi kenacit, bhaNati-pIrabhogyA vasundharA, jJAtaM yathA vijJAnamapyasti tastha, pRSTA-1 | kasyeti!, dArakaiH kathitaM-parivAjakaputra eSaH, ahaMsa parivrAjakaH, yAvo yAvatvAM rAjAnaM karomi, palAyitaH, loko mIlitaH, pATalIputra ruvaM / nandena bhaJjitaH parivAjakaH, abhIH pRthto lamA, candraguptaH pAsarasi dUDitaH, ayamupaspRzati, saMzayA bhaNati-(azvavArAn) vyatikrAnta iti // amye bhaNanti-candragupta padminIsarasi kSitvA rajako jAtA, pAdekena jAtyavAhIkakizoragatenAzvavAreNa pRSTo bhaNati-epa pajhasarasi bRddhitaH, tato'zvavAreNa dRSTaH, tato'nena ghoTakacANakyAyApitaH, dIpa anukrama [1] Santaintamailo Panmiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~870~
Page #872
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha zrIyA // 434 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [951], adhyayana [ - ], khaggaM mukaM, jaba niguDiDaM jaloyaraNayAe kaMcugaM milara, tAbaDaNeNa khaggaM ghettUNa duhAkao, pacchA caMdaguttohakAriya caDAvio, puNo palAyA, pucchibho'NeNa caMdagutto-jaM velaM taMsi siddho taM velaM kiM tume ciMtiyaM ?, teNa bhaNiyaM-dhuvaM evameva sohaNaM bhavai, ajjo ceva jANaitti, tao'NeNa ciMtiyaM-jogo esa na vipariNamaiti / pacchA caMdagupto chuhAio, cANako taM vettA bhattassa aigao, bIhei ya-mA ettha najjejjA mI DoDassa bAhiM niggayassa poI phAliyaM, dahikUraM gahAya gao, jimio daaro| aNNayA aNNattha gAme ratiM samuyANei, therIe puttagabhaMDANaM vilevI vaTTiyA, ekkeNa majjhe hattho chUDho, do rovai, tAe bhaNNai-cANakkamaMgalayaM, pucchiyaM, bhaNai-pAsANi paDhamaM ghepyaMti, gaA himavaMtakUDaM, pabaio rAyA, teNa samaM mittayA jAyA, bhaNai- samaM sameNa vibhajAmo rajaM, upaveMtANaM ettha NayaraM na paDai, paviThTho tidaMDI, vatthUNi joei, iMdakumAriyAo diTThAo, tAsiM taNapaNa Na paDai, mAyAe NINAviyAo, paDiyaM NayaraM, pADaliputtaM En bhASyaM [ 151...] 1 kha : yAvat zeSaM vA jalAvataraNArthAya kaJcukaM ( adhaHparidhAnaM ) muJcati, tAvadanena gRhItvA dvidhAkRtaH, paJcAcandragupta AhUyArohitaH punaH palAyitI, pRSTo'nena candraguptaH yasyAM velAyAM svamasi ziSTastasyAM velAyAM kiM tvayA cintitaM ? tena bhaNitaM dhruvamevameva zobhanaM bhaviSyati, Arya eva jAnAtIti tato'nena cintitaM yogya epa na vipariNamata iti pazcAt candraguptaH kSudhArttaH, cANakyastaM sthApayitvA bhaktAyAtigataH, vimeti ca mAtra jJAviSmahi mahodarasya ( bhaTTasya ) bahirnirgatasyodaraM pATitaM dadhikUraM gRhItvA gataH, jemito dArakaH / amyadA anyatra grAme rAtrI bhikSayati, sthavirayA putrAdInAM racyA 4 pariveSitA, ekena madhye ikhaH kSiptaH, dugdho roditi, tathA bhaNyate- cANakyAkhyAnakaM (cANakyasara), pRSTaM bhaNati vAcaH prathamaM grAhyAH, gato himavatkUTaM, * pArvatiko rAjA, tena samaM maitrI jAtA, bhaNati sabai samena vibhajAyo rAjyaM, upAgacchato (luNTato) rekana nagaraM na patati praviSTakhidaNDI, vastuni pazyati, indrakumAya dRSTAH, tAsAM satkena (prabhAveNa ) na patati, mAyayA apanAyitAH patitaM nagaraM, pATalIputraM moDoissa // 434 // For Purina Pts Use Only tartarum arg muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH namaskAra0 vi0 1 ~871~
Page #873
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka rohiyaM', naMdo dhammavAraM maggai, egeNa raheNa jaM tarasi taM nINAhi, do bhajAo egA kaNNA davaM ca NINei, kaNNA caMdaguttaM paloei, bhaNiyA-jAhitti, tAhe vilaggaMtIe caMdaguttarahe Nava aragA bhaggA, tidaMDI bhaNai-mA vArehi, navapurisajugANi tujjha vaso hohitti, aiyao, dobhAgIkayaM rajaM / egA kaNNagA visabhAviyA, tattha pavayagassa icchA jAyA, sA tassa diSNA, aggipariyaMcaNe visaparigao mariumAraddho bhaNai-vayaMsa! marijai, caMdagutto raMbhAmitti ghavasio, cANakkeNa [bhiuDI kayA, Niyatto, dovi rajANi tassa jAyANi / naMdamaNusA coriyAe jIvaMti, coraggAhaM maggai, tidaMDI bAhiriyAe naladAmaM muiMgamAraNe daI Agao, raNNA saddAvio, ArakkhaM diNNaM, vIsasthA kayA, bhattadANeNa sakuDaMbA maariyaa| ANAe-vaMsIhiM aMbagA parikkhitA, vivarIe raho, palIvio sabo gAmo, tehiM gAmIllaehiM kappaDiyace bhattaM na dinnnnNtikaauN| kosanimittaM pAriNAmiyA buddhI-jUyaM ramai kUDapAsaehiM, sovaNaM thAlaM dINArANaM bhariyaM, jo jiNai tassa | eya, ahaM jINAmi ego dINAro dAyabo / aiciraMti annaM uvAyaM ciMtei, NAgarANa bhattaM dei majapANaM ca, mattesu svaM, nando dharmadvAraM mArgayati, ekena rathena yat zakroSi tavaya, dve bhAthai ekA kanyA dravyaM ca nayati, kanyA candraguptaM pralokayati, bhaNitAvAhIti, tadA vilagantyAM candraguptarathe navArakA bhagnAH, tridaNDI bhaNati-mA nivArI, nava purupayugAni tava vaMzo bhaviSyatIti, atigataH, dvibhAgIkRtaM rAjyaM / ekA kanyA viSabhAvitA, tatra parvatakasvecchA jAtA, sAtamai dacA, agnipradakSiNAyAM parigataviSo mamArabdho bhaNati-vayasya ! marAmi, candragupto ruNami iti vyavasitaH, cANakyena bhRkuTIkRtA, nivRttaH, dve bhapi rAjye takha jaate| nanvamanuSyAcIrikayA jIvanti, cauramAI mArgayati, tridaNDI zAkhApurenaladAma marakoTakamArakaM dRSTvA''gataH, rAjJA zabditaH, ArakSyaM darsa, vizvastAH kRtAH, matadAnena sakuTuMbA mAritAH / AjJAyAM-vaMzIbhirAdhAH parikSetavyAH, viparIte ruSTaH, pradIpito mAmaH samanaH, taimiyakaiH kArpaTikave bhaktaM na dattamitikRtvA / kozanimitraM pAriNAmikI budi-bUtaM ramate kUTa pAzakaH, sauvarNaH sthAlo dInAranRtaH, yo jayati tasvaiSaH, bhaI jayAmi eko dInAro dAtavyaH / bhaticiramiti anyamupAyaM cintayati, nAgarebhyo bhaktaM dadAti madyapAnaM ca, mateSu 95S dIpa anukrama [1] kala andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~872 ~
Page #874
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) RCACA namaskAra0 vi01 prata sUtrAka Avazyaka-vicio,bhaNai-do majhadhAurattA kaMcaNakuMDiyA tidaMDaM ca rAyAvi ya vasavattI etthavi tA me holaM vAehi' apaNo asaha- hAribha-1 |mANo bhaNati-gayapoyayassa mattassa uppaiyassa joaNasahassaM pae pae sayasahassaM patthavi tA me holaM vaarhi| anno bhaNaidrIyA tilaADhayassa vuttassa niSphaNNassa bahusaiyassa tile tile sayasahassaM tA me hAlaM vAehi aNNo bhaNai-navapAusaMmi // 435 // puNNAe giriNaIyAe sigghavegAe egAhamahiyametteNa navaNIeNa pAli baMdhAmi esthavi tA me holaM pAehi, anno |bhaNai-javANa navakisorANa taddivaseNa jAyamettANa kesehiM nahaM chAemi etthavi tA me holaM bAehi, anno bhaNai-do majjha asthi rayaNA sAli pasUI ya gaddabhiyA ya chinnA chinnAvi ruhaMti etthavi tA me holaM vAehi, anno bhaNaha-"sayasukkilaniccasuyaMdho bhaja aNuvaya natthi pavAso niriNo ya dupaMcasao etthavi tAme hola vAehiM, evaM NAUNa rayaNANi mangi-13 UNa koThArANi sAlINa bhariyANi, gaddabhiyAe pucchio chinnANi 2 puNo puNo jAyaMti, AsA egadivasa jAyA maggiyA| egadivasiyaM NavaNIyaM, esa pAriNAmiyA cANakkassa buddhI // thUlabhaddassa pAriNAmiyA-piimmi mArie gaMdeNa bhaNio praNartitaH, bhaNati-de mama dhAturate kAcanakuNDikA tridaNDaM ca rAjA'pica vazavI atrApi tanme jhallarI vAdaya, anyo'sahamAno bhaNati-gajapotasya matsyotpatitasya yojanasahasraM pade pade zatasahasaM atrApi tanme matarI vAdaya, anyo bhaNati-uptasya tilATakasya niSpamaskha bahuzatikasya tile lile zatasahanaM tanme jhaLa vAdaya, anyo bhaNati-navaprAvRSi pUrNAvA girinadyAH zIghravegAyA ekAhamathitamAtreNa navanItena pAlI banAmi atrApi tanme jhallarI vAdaya, anyo bhaNatijAtyAnAM nava kizorANAM tadivasajAtamAtrANAM ke sainamazkAdayAmi atrApi tanme jhallarI vAdaya, anyo bhaNati-he mamAsti zAlira-prasUtizca gardabhikA ca, chinA| chinnA api rohanti, avApi tanme jhAlarI vAdava, anyo bhaNati-sadAklo ni tyasugandho bhAryA anuvartinI mAsti pravAso niNazca dvipaJcazatikaH atrApi tanmama jhalarI vAdaya, evaM jJAtvA rakhAni mArgayitvA koSThAgArANi zAlImi tAni gardabhikayA pucchiko (dhAnyabhAjanavizeSaH) chinnA chinA punaH punarjAyante iti, azvA ekadivasajAtA mArgitAH, ekadivasaja navanItaM, eSA pAriNAmikI cANakyakha buddhiH| sthUlabhadrakha pArizAmikI-pitari mRte nandena bhaNitaH-*suya0pra0 dIpa anukrama 435 // andjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~873~
Page #875
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka || amaJco hohitti, asogavaNiyAe ciMtei-kerisA bhogA vAulANati pacaio / raNNA bhaNiyA-pecchaha mA kavaDeNa gaNiyAgharaM jAejA, nitassa suNagamaDeNa vAvaNNeNa NAsaM Na geNhai, purisehiM raNNo kahiyaM, virattabhogotti sirio Thavio, dhUlabhaddasAmissa pAriNAmiyA raNNo ya / NAsikaM NayaraM, NaMdo vANiyago, suMdarI se bhajjA, suMdarinaMdo se nAma kayaM, tassa bhAyA pavaiyao, so suNei-jahA so tIe ajjhovavanno, pAhuNao Agao, paDilAbhio, bhANaM teNaM gahiyaM, "iha | patthaviyautti ujjANaM nINio, logeNa ya bhAyaNahattho dicho, tao NaM uvahasaMti-pabaio suMdarInaMdo, tao so tahavi gao ujjANaM, sAhuNA se desaNA kayA, ukaDarAgotti na tIrai magge lAiuM, veudhiyaladdhimaM ca bhagavaM sAha, tao'NeNa ciMtiyaM| na aNNo uvAotti ahigayareNaM uvalobhemi, pacchA merU payaTTAvio, na icchai, aviogio, muhutteNa ANemi, paDisue payaTTo, makkaDajuyalaM viuviyaM, anne bhaNaMti-saccakaM ceva diI, sAhuNA bhaNio-suMdarIe vAnarIo ya kA laTThayarI?; amAtyo bhaveti, azokavanikAyAM cintayati-kIcyA bhogA vyAkSiptAnAmiti prabajitaH / rAzA bhaNitA: (puruSAH)-pazyata mA kapaTena gaNikA| gRI yAsIt, nirgacchan samasakena pApanena nAsikA na kUNayati, puruSe rAjJaH kathitaM, viraktabhoga iti zrIyakaH sthApitaH, sthUlabhAvavAminaH pAriNAmikI | rAjJazca // nAsikyaM nagara, nando vaNiga, sundarI tasya bhAryA, sundarInandastasya nAma kRtaM, tasa AtA pravajitaH, sa RNoti-yathA sa sasthAmadhyupapannaH, mAghUrNakaH (sAdhuH) bhAgataH, pratilambhisaH, bhAjanaM tena grAhitaM, ehi mana prasthApayetyukhAnaM nItaH, lokena ca bhAjanahasto raSTaH, tatastaM upahasanti-prabajitaH sundarInandaH, tataH sa tathApi gata vyAnaM, sAdhunA sama dezamA kRtA, utkaTarAga iti na zakyate mArge AnetuM, vaikriyasabdhikA bhagavAn sAdhuH, tato'nena cintita-nAnya upAya iti adhikatareNopalobhayAmi, pazcAt meruH pravartitaH, necchati, aviyogikaH, muhasenAnayAmi, pratizrute pravRttaH, makaMTayugalaM vikurvita, anye bhaNanti| satyameva rAI, sAdhunA bhaNita:-sundarIvAnoM kA kaSTatarA, appaNA samaM cAlio so jANa edha visajehiti bhivivegimo dIpa anukrama [1] R amipramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~874~
Page #876
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) namaskAra vi01 prata Avazyaka so bhaNai-bhagavaM! apaDatI sarisaba merUvamatti, pacchA vijAharamihuNaM diha, tattha pucchio bhaNai-tullA ceva, pacchA hAramA devamihuNagaM diha, tatthavi pucchio bhaNati-bhagavaM! eIe aggao vAnarI suMdaritti, sAhuNA bhaNiyaM-thoveNa dhammeNa drIyA esA pAvijaitti, tao se uvagarya, pacchA pvio| sAhussa pariNAmiyA buddhI // vairasAmissa pAriNAmiyA-mAyA // 43 // jaNANuvattiyA, mA saMgho avamannijihititti, puNo devehiM ujjeNIe veubiyaladdhI dinnA, pADaliputte mA paribhavihitti ubiyaM kayaM, puriyAe pabayaNaohAvaNA mA hohititti sarva kaheyayaM // calaNAhae-rAyA taruNehiM buggAhijai, jahA therA kumAramacA avaNijjaMtu, so tesiM parikkhaNaNimittaM bhaNai-jo rAyaM sIse pAeNa AhaNai tassa ko daMDo, taruNA bhaNati-tilaM tilaM chidiyavao, therA pucchiyA-ciMtemotti osariyA, ciMteMti-nUrNa devIe ko aNNo AhaNaitti AgayA bhaNati-sakAreyayo / raNNo tesiM ca pAriNAmiyA // AmaMDetti-AmalagaM, kittimaM egeNa NAyaM aikaDhiNaM sUtrAka GRkRRANGE dIpa anukrama [1] 1sa bhaNati-bhagavan ! aghaTamAnA sarpapa daba merUpameti, pazcAdvidyAdharamidhurma dRSTa, tatra pRSTo bhaNati-nulyaiva, pazcAdevamithunaM rASTra, tatrApi pRSTho bhaNati| bhagavan ! etasyA aprato bAnarI sundarIti, sAdhunA bhaNitaM-sokena dharmeNaiSA prApyata iti, satamtenopagataM, pazcAtmanajitaH / sAdhoH pAriNyAmikI buddhiH| bajasvAminaH pAriNAmikI-mAtA nAnuvartitA, mA so'dhamAnIti, punardevairujayinyAM vaikriyalabdhidattA, pATalIputra mA parAbhUditi vaikriyaM kRtaM, purikAyAM pravacanApabhAjanA mA bhUditi sarva kathayitavyaM // caraNAitau-rAjA taruyairyutAyate, yathA sthavirAH kumArAmAtyA apanIyantA, sa teSAM parIkSAnimitra bhagatiyo rAjAnaM zIrSe pAdena bhAnti tasya ko daNDaH, taruNA bhaNanti-tilazarachettacyaH; sthavirAH pRSTAH-cintayAma itpapastAH, cintayanti-nUnaM ko devyA anya bhAdanti ityAgatA bhaNanti-satkArayitavyaH / rAjJasteSAM ca pAriNAmi kI / Amlakamiti Amalaka, kRtrimamekena jJAtamatikaThinaM, // 43 // AMIndiDraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~875~
Page #877
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) akAle thiyo hoitti / tassavi pAriNAmiyA // maNitti-sappo pakSiNa aMDagANi khAi rukkhe vilaggittA, tattha giddheNa AlayaM vilaggiya mArio, maNI tattha paDio, hehA kuvo, tassa pANiyaM rattibhUyaM, NINiyaM kUvAo sAbhAviyaM hoi, dAraeNa therassa kahiyaM, teNa vilaggiUNa ghio| therasa pariNAmiyA // sappo-caMDakosio ciMtei-eriso mahappA iccAi vibhAsA, eyassa pAriNAmigI // khaggIti-sAvayaputto jovaNavalummattodhamma na giNhai, mariUNa khaggisu uvavaNNo, pihissa dohiMvi pAsehiM jahA pakkharA tahA caMmANi laMbaMti, aDavIe ca uppahe jaNaM mArei, sAhuNo ya teNeva paheNa ai-18 lakamaMti, vegeNa Agao, teeNa Na tarai aliuM, ciMtei, jAI saMbhariyA, paJcakkhANaM, devalogagamanaM / eyarasa paarinnaaVaamigii| thUme-pesAlAe NayarIe NAbhIe muNimubayasta dhUbho, tassa guNeNa kRNiyassa Na paDai, devayA AgAse kRNiyaM| bhaNai-'samaNo jai kUlavAlae mAgahiyaM gaNiya labhissati / lAyA ya asogacaMdae besAli nagariM gahessai // 1 // so| akAle'tvAmlaM bhavatIti / tasyApi pAriNAmikI // maNiriti-sarpaH pakSiNAmaNDAni khAdati vRkSa vilAya, santra gRdheNAlayaM vilaya mAritaH, maNistatra patitaH, adhastArakUpaH, tasya pAnIyaM ratIbhUtaM, niSkAzitaM kUSAt svAbhAvika bhavati, dvArakeNa sthavirAya kathitaM, tena vilamya gRhItaH / sthavirasa pAriNA| mikI // sarpaH-caNDakI zikazcintayati-Izo mahAtmA ityAdi nibhASA, etasya pAriNAmikI / khaDgI-zrAvakaputro bIvanamalonmatto dharma na gRhNAti, mRtvA | khaniSUtpannaH, pRhe'sya dvayorapi pArzvayoH yathA pakSI tathA carmaNI lambete, aTavyAM corapathe janaM mArayati, sAdhavazva tenaiva pathA vyatikramanti, vegenAgataH, | tejasA na zaknoti abhigo, cintayati, jAtiH smRtA, pratyAkhyAnaM, devalokagamanaM / etasya pAriNAmikI // stUpaH-vizAlAyAM nagarthI madhye munisuna| tasya stUpaH, takha guNena kUpikasya (zyame'pi)na patati, devatA''kAze kUNikaM bhagati-'zramaNo vadA kUlavAlako mAgadhikAM gaNikA lapsyate (gmissyti)| | rAjA ca azokacandraH (kauNikaH) vaizAlI nagarI grahIyati ||1||s anukrama [1] JanEaia n d HUMIDramom muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~876~
Page #878
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [951], bhASyaM [151...] (40) vi 1 prata sUtrAka - AvazyakatAmaggijjai / tassa kA uppattI?-egassa Ayariyassa celao aviNIo, taM Ayario aMbADei, so verai vahai / annayA hAribha AyariyA siddhasilaM teNa samaM vaMdagA vilaggA, uttaraMtANa vadhAe silA mukkA, dichA AyarieNa, pAyA osAriyA drIyA iharA mArio hoto, sAvo diNNo-durAtman ! itthIo viNassihisitti, micchAvAI eso bhavauttikAuM tAvasAsame acchai, naIe kUle AyAvei, paMthabhAse jo sattho ei tao AhAro hoi, NaIe kUle AyAvemANassa sA gaI annnn||437|| o pavUDhA, teNa kUlavArao nAma jAya, tattha acchato Agamio, gaNiyAo saddAviyAo, egA bhaNai-ahaM ANemi, kavaDasAviyA jAyA, satyeNa gayA, vaMdai uddANe hoiyammi ceiyAI vadAmi tumbhe ya suyA, AgayAmi, pAraNage modagA saMjoiyA dinA, aisAro jAo, paogeNa Thavio, uvattaNAIhiM saMbhinna citaM, ANio, bhaNio-raNo vayaNaM karehi, kahaM !, jahA vesAlI gheppai, thUbho nINAvio, gahiyA / gaNiyAkUlavAlagANaM doNhavi paarinnaamigii| iMdapAuyAo cANakeNa puSabhaNiyAo, esA pAriNAmiyA // ukto'bhiprAyasiddhaH, sAmprataM tapaHsiddhapratipipAdayiSayA's: mAryate / tasya kotpattiH -ekasyAcAryasya kSullakaH (ziSyaH) avinItaH, tamAcAryoM nirbhasayati, sa vairaM vahati / anyadA bhAcAryAH siddhayaulaM tena samaM vandituM vilamAH, bhavataratAM vadhAya zilA muktA, dRSTA''cAryeNa, pAdau prasAritI itarathA mRtA abhaniSyan , zApo dattaH-durAtman ! sIto vinayasIti,8 | mithyAvAdI eSa bhavavitikRtvA tApasAzrame tiSThati, nadyAH kUle AtApayati, panyAbhyAse yaH sArtha AyAti tata AhAro bhavati, nadyAH kUle AtApayataH sA 4Anadhanyato nyUDhA, tena kUlacArako nAma jAtaM, tatra tiSThan AgamitaH, gaNikAH zabditAH, ekA bhaNati-bhahamAnayAmi, kapaTazrAvikA jJAtA, sArthena gatA, panyate || | vidhavAyo jAtAyAM cetyAni vande yUrya ca zrutAH, AgatA'smi, pAraNake modakAH sAMyogikA dattAH, atisAro jAtaH, prayogeNa sthApitaH (nIrogIkRtaH), hartanAdibhiH saMbhinnaM citaM, AnItaH, bhaNitaH-rAjJo vacanaM kuru, kartha ?-yathA vaizAlI gRhyate, stUpo bikAzitaH (pAtitaH), gRhItA / gaNikAkUlavAlakayoIyorapi pAriNA mikI / indrapAdukAH (handakumAryaH) cANakyena pUrvabhaNitAH, eSA paarinnaamikii|| udANe dIpa anukrama [1] // 437 // andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~877~
Page #879
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [952], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka na kilammai jo tavasA so tavasiddho DhappahAriva / so kammakUkhayasiddho jo savvakkhINakammaMso // 952 / vyAkhyA-'na klAmati' na lamaM gacchati yaH satvastapasA-bAhyAbhyantareNa sa evaMbhUtastapaHsiddhaH, aglAnitvAd, dRDhaprahArivaditi gAthAkSarArthaH / / bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-ego dhijjAiyao duIto aviNayaM karei, so tAo thANAo nINio hiMDato corapalimalliNo, seNAvaiNA putto gahio, saMmi mayaMmi soceva seNAvaI jAo, nikivaM |pahaNaitti daDhappahArI se NAmaM kayaM / so annayA seNAe samaM egaM gArma hatuM gao, tattha ya ego dariddo, teNa puttabhaMDANa magaMtANaM duddhaM jAettA pAyaso siddho, so ya hAiDa gao, corA ya tattha paDiyA, egeNa so tassa pAyaso diho, chuhiyatti | gahAya pahAvio, tANi khuDDugarUvANi rovaMtANi piumUlaM gayANi, hio pAyasotti, so roseNaM mAremitti pahAvio, mahilA avayAseuM acchai, tahavi jAi jahiM so ceva coraseNAvaI gAmamajjhe acchai, teNa gaMtUNa mahAsaMgAmo kao.2 | seNAvaiNA ciMtiyaM-eeNa mama corA paribhavijanti, tao asiM gahAya niyaM chiNNo, mahilA se bhaNai-hA Nikiva ! _ eko dhigjAtIyo durdAnto'vinayaM karoti, sa tataH sthAnAt niSkAzito hinDamAna caurapahImAzritaH, senApatinA putro gRhItaH, tasmin mRte sa eva senApatijAtaH, niSkRpaM mahantIti dRDhaprahArI tasya nAma kRtaM / so'nyadA senayA samaM eka prAmaM hantuM gataH, tatra dhaiko daridraH, tena putrapautrebhyo mArgayaGgyaH dugdhaM yAciravA pAyasa sAdhitaM, sa ca nAtuM gataH, caurAzca tatra patitAH, ekena tasya tatpAyasaM dRSTa, kSudhAH iti tadgRhItvA pradhAvitaH, tAni kSuharUpANi rudanti / pitRmUlaM gatAni, hRtaM pAyasamiti, sa ropeNa mAravAmIti prabhAvitaH, mahilA nivArayituM tiSTati, tathApi yAti yatra sa eva caurasenApattiAmamadhye tiSThati, tena gatvA mahAsaMmAmaH kRtaH, senApatinA cintitaM-etena mama caurAH paribhUyante, tato'siM gRhItvA nirdayaM chinA, mahilA tasya bhagati-hA niSkRpa! SHARERAKAR dIpa anukrama [1] A mioran.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~878~
Page #880
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [952], bhASyaM [151...] (40) -- namaskAra Avazyaka- kimayaM kayaMti?, pacchA sAvi mAriyA, gambho'vi dobhAe kao phuraphurei, tassa kivA jAyA-ahammo kao, ceDarUvehAribha- hiMto dariddatti pauttI uvaladdhA, daDhayaraM niveyaM gao, ko uvAotti, sAhU divA, pucchiyA ya'NeNa-bhagavaM! ko ettha drIyA uvAo!, tehiM dhammo kahio, so ya se uvagao, pacchA cArittaM paDivajiya kammANa samugghAyaNaDhAe ghoraM khNtiabhi||438|| ggahaM gihiya tattheva viharai, tao hIlijai hammati ya, so samaM ahiyAsei, ghorAkAraM ca kAyakilesaM karei, asaNAi va alaMbhato samma ahiyAsei, jAva'NeNa kammaM nigyAiyaM, kevalaM se uppaNNaM, pacchA so siddhatti // uktastapaHsiddhA, sAmprataM karmakSayasiddhapratipAdanAya gAthAcaramadalamAha-'so kamma' ityAdi, sa karmakSayasiddhaH, yaH kiMviziSTa ityata Aha'sarvakSINakarmAzaH' sarve-niravazeSAH kSINAH kauzAH-karmabhedA yasya sa tathAvidha iti gAthArthaH // sAmprataM karmakSayasiddhameva prapaJcato nirutavidhinA pratipAdayannAha dIhakAlaraya jaMtu kammaM se siamahahA / sidhaMtaMti siddhassa siddhattamuvajAyai // 953 // vyAkhyA-dIrghaH santAnApekSayA'nAditvAt sthitibandhakAlo yasya taddIrghakAlaM, nisarganirmalajIvAnuraJjanAcca kamava 5:45 anukrama kimetAkRtamiti, pazcAttA'pi mAritA, gA~'pi vidhAkRtaH sphurati, tasya kRpA jAtA-adharmaH kRtaH, ceTarUpebhyo dariba iti pravRttirupalabdhA, rasa- 11 // 438 // taraM nivedaM gataH, ka upAya iti, sAdhavo dRSTAH, pRSTAzcAnena-bhagavan ! ko'tropAyaH!, tairdharmaH kathitaH, sa ca tasyopagataH, pazcAcAritraM pratipaya karmaNAM samuddhAtanArthAya dhoraM zAnyabhiprahaM gRhItvA tava viharati, tato hIyate hanyate ca, sa sambana adhyAsayati ghorAkAraM ca kAyakleza karoti, bhavAnAdi vA'labhamAnaH samyagavyAste, yAvanena karma nirdhAtitaM (nihataM), kevalaM tasyotpakSa, pazcAsa sikha iti / samlanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha karmakSayasiddhasya svarupam varNayati ~879~
Page #881
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [953], bhASyaM [151...] (40) SASSASSASALAR RESS bhaNyate tatazca dIrghakAlaM ca tadrajazceti dIrghakAlarajaH, yacchandaH sarvanAmatvAduddezavacanaH, yatkarmatthaMprakAra, tuzabdo bhavyakarmavizeSaNArthaH, yato nAbhavyakarma sarvathA dhmAyata iti, tatazca yadbhavyakarmeti zeSitam' iti zeSaM kRtaM zeSitaM-sthityAdibhiH prabhUtaM sat sthitisaGkhyAnubhAvApekSayaivAnAbhogasaddarzanajJAnacaraNAdhupAyataH zeSam-alpaM kRtamiti bhAvaH, prAk kiMbhUtaM saccheSitam ? ityAha-'aSTadhA sitam' aSTaprakAra jJAnAvaraNAdibhedena sitaM 'sita varNabandhanayo riti vacanAt sitaMbaddhamucyate / idAnIM niruktimupadarzayati-taccheSitaM sitaM karma dhmAtaM, 'dhmA zabdAgnisaMyogayo riti vacanAt dhyAnAnalena dagdhaM mahAgninA lohamalavadasyeti siddha iti, evaM karmadahanAnantaraM siddhasyaiva sataH kiM -siddhatvamupajAyate, nAsiddhasya, 18 'bhavyo'siddho na sidhyatIti vacanAd, upajAyata ityapi tadAtmanaH svAbhAvikameva sadanAdikarmAvRtaM tadAvaraNavigamenA''virbhavati tattvataH tathA'pi laukikavAcoyuktyA vyavahAradezanayopajAyata ityucyate, athavA siddhasya siddhatvaM bhAvarUpamupajAyate, na tu pradIpanirvANakalpamabhAvarUpamiti nayamatAntaravyavacchedArthametat , tathA cA''hureke-'dIpo yathA nirvRtimabhyupeto, naivAvaniM gacchati nAntarikSam / dirza na kAzcidvidizaM na kAcit , snehakSayAt kevalameti zAntim | // 1 // ityAdi, evaMvidhasiddhatvabhAve dIkSAdiprayAsavaiyAt niranvayakSaNabhaGgasya cAyujyamAnatvAt , pradIpadRSTAntasyApyasiddhatvAt , tathAhi-tatra ta eva pudgalA bhAsvaraM rUpaM parityajya tAmasaM rUpAntaramAsAdayantItyalaM vistareNa, athavA|'nyathA vyAkhyAyate 'dIrghakAlarayaM' iti rayA-vegaH ceSTA'nubhavaH phalamityanAntaraM, tatazca dIrghakAlo rayo'syeti 1 bhave-saMsAre bhavo bhavyaH abhavya ityarthaH anukrama [1] dainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~880~
Page #882
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [953], bhASyaM [151...] (40) prata sutrAMka Avazyaka-dIrghakAlarayaM, santAnopabhogyatvAditi bhAvanAM, yadavyakarma 'sesita' miti zleSitamiti saMzliSTaM lezyAnubhAvAt assttdhaa| namaskAra hAribha- sitamityAdi pUrvavat, athavA'nyathA vyAkhyAyate-dIrghakAlaraja iti, tatra raja iva rajaH sUkSmatayA snehbndhnyogytvaadvaa| vi01 drIyA raja ityucyate, yazavyakarmeti ca naivaM vyAkhyAyate, sAkSAtkamAbhidhAnena sarvanAmno nirarthakatvAt, prakaraNAdeva bhvysyaav||439|| gamyamAnatvAda, abhavyasya siddhatvAnupapatteH, tatazca jantukarma iti vyAkhyAyate, jantuH-jIvastasya karma jantukarma, anenAva-I karmavyavacchedamAha, tacca se' tasya jantoH 'asitam' asitamiti kRSNamazubhaM saMsArAnubandhitvAta, evaMvidhasyaiva ca kSayaH zreyAniti, na tu zubhasya svarUpasyeti bhAvanA, aSTadhA sitamiti pUrvavaditi gAthArthaH // prathamavyAkhyApakSamadhi-15 kRtya sambandhamAha-tatkarmazeSaM tasya samasthityasamasthiti vA syAt, na tAvat samasthiti viSamanibandhanatvAt , nApyasa-14 masthiti caramasamaye yugapat kSayAsambhavAditi, etadayuktam, ubhayathA'pyadoSAt, tathAhi-viSamanivandhanatve satyapi vicitrakSayasambhavAt kAlataH samasthititvAvirodha eva, caramapakSe'pi samudghAtagamanena samasthitikaraNabhAvAdadoSaH, na caitat svamanISikayaivocyate, yata Aha niyuktikAraHnAUNa veaNijja ahabahuaM AuaM ca thovAgaM / gaMtUNa samugdhAya khavaMti kammaM niravasesaM // 954 // vyAkhyA-'jJAtvA' kevalenAvagamya, kiM ?-vedanIya karma, kiMbhUtaM ?-'atibahu' shessbhvopgraahikrmaapekssyaa'tiprbhuutmi-IX439|| tyarthaH, tathA''yuSkaM ca karma 'stokam' alpaM, tadapekSayaiva jJAtveti vartate, atrAntare gatvA' prApya 'samudghAtam' iti samyagapunarbhAvenot-prAvalyena karmaNo hananaM ghAta:-pralayo yasmin prayatnavizeSe'sau samudghAta iti tam, 'kSapayanti' vinAza dIpa anukrama [1] wjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'samudghAtaH, tasya vyAkhyA evaM svarupam ityAdi ~881~
Page #883
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [954], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka sAyanti karma vedanIyAdi niravazeSam' iti niravazeSamiva niravazeSa prabhUtatamakSapaNAccheSasya cAntarmaharzamAtrakAlAvadhidrAvAta. kiciccheSatvAdasatkalpaneti bhAvanA, atrA''ha-'jJAtvA vedanIyamativahi'tyatra ko niyamaH ? yena tadeva baha # .11000) tathA''yuSkarmavAlpamiti, anocyate, vedanIyasya sarvakarmabhyo bandhakAlabahatvAt kevalino'pi tadvandha kasvAdAyuSkasya cAlpatvAt, uktaM ca-jAva NaM ayaM jIve eyai yai calai phaMdada tAva NaM avavihabaMdhae vA sattavihabaMdhae vA chavihabaMdhae vA egavihavaMdhae vA No NaM abaMdhae' AyuSkasya tvAntarmuhartika evaM bandhakAla iti uktaMca-"sirya tibhAge siya tibhAgatibhAge" ityAdyalaM prasaneneti gAthArthaH // 954 // idAnI samadadAtAdikharUpapratipAdanAyaivA''ha-- daMDa kavADe madhaMtare a sAharaNayA sarIratthe / bhAsAjoganirohe selesI sijhaNA ceva // 955 // vyAkhyA hasamudghAtaM prArabhamANaH prathamamevAvajIkaraNamabhyeti, AntamauhartikamudIraNAvalikAyAM karmapudgalaprakSepavyApArarUpamityarthaH, tataH samudghAtaM gacchati, tasya cAyaM kramaH-iha prathamasamaya eva svadehaviSkambhatulyaviSkambhamUrdhvamadhazcA''yatamubhayato'pi lokAntagAminaM jIvapradezasaGghAtaM daNDaM daNDasthAnIyaM kevalI jJAnAbhogataH karoti, dvitIyasamaye tu tameva daNDaM pUrvAparadigadvayaprasAraNAt pAzveto lokAntagAminaM kapATamiva kapATa karoti, tRtIyasamaye tadeva kapATa dakSiNottara| yAvadarya jIva ejate gvejate calati spandate tAvadaSTavidhabandhako cA saptavidhacandhako vA pavidhayandhako vA ekavidhavadhiko vA bhAbandhakaH / 2 syA|vibhAge svAghribhAganibhAge dIpa anukrama SESSAGAR Khandinraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~882~
Page #884
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [955], bhASyaM [151...] (40) AvazyakahAribhadrIyA vi01 prata // 44 // sUtrAka CCCCCCCESSTORY digdvayaprasAraNAnmandhasadRzaM manyAnaM karoti lokAntaprApiNameva, evaM ca lokasya prAyo bahu paripUritaM bhavati, manthAntarANyapUritAni bhavanti, anuzreNigamanAt, caturthe tu samaye tAnyapi mandhAntarANi saha lokaniSkuTaiH pUrayati, tatazca sakalo lokaH pUrito bhavatIti, tadanantarameva paJcame samaye yathokkakramAt pratiloma manthAntarANi saMharati-jIvapradezAna sakarmakAn saGkocayati, SaSThe samaye manthAnamupasaMharati dhanatarasaGkocAt , saptame samaye kapATamupasaMharati daNDAtmani saGkocAt, aSTamasamaye daNDamupasaMhRtya zarIrastha eva bhavati / amumavArthaM cetasi nidhAyoktaM daNDakapATa manthAntarANi saMharaNatA pratilomamiti gamyate, zarIrastha iti vacanAt , na caitat svamanISikAvyAkhyAnaM, yata uktam-prathame samaye daNDaM kapATamatha cottare tathA samaye / manthAnamatha tRtIye lokavyApI caturthe tu // 1 // saMharati paJcame tvantarANi manthAnamatha punaH SaSThe / saptamake tu kapATa saMharati tato'STame daNDam // 2 // " iti / tasyedAnI samudghAtagatasya yogavyApArazcintyate-yogAzcamanovAkAyAH, atraiSAM kaH kadA vyApriyate ?, tatra hi manovAgyogayoravyApAra eva, prayojanAbhAvAt , kAyayogasyaiva kevalasya vyApAraH, tatrApi prathamASTamasamayayoraudArikakAyaprAdhAnyAdaudArikayoga eva, dvitIyaSaSThasaptame samaye punaraudArike tasmAcca bahiH kArmaNe vIryaparispandAdaudArikakArmaNamizraH, tricaturthapaJcameSu tu bahirevaudArikAt bahutarapradezavyApArAdasahAyaH kArmaNayoga eva, tanmAtraceSTanAditi, anyatrApyuktam-"audArikaprayokA prthmaassttmsmyyorsaavissttH| mizraudArikayokA saptamaSaSThadvitIyeSu // 1 // kArmaNazarIrayogI caturthake pazcame tRtIye ca / samayatraye'pi tasmin bhava-18 tyanAhArako niyamAdU // 2 // " iti, kRtaM prasaGgena / bhASAyoganirodha iti, ko'rthaH 1-parityakasamudghAtaH kAraNavazAda | dIpa anukrama [1] // 440 // __ Swanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~883~
Page #885
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [955], bhASyaM [151...] (40) % prata sUtrAka yogatrayamapi vyApArayet , tadartha madhyavartinaM yogamAha-bhASeti, atrAntare'nuttarasurapRSTo manoyoga satyaM vA'satyAmRrSa vA prayukte, evamAmantraNAdau vAgyogamapi, netarau dvau bhedI dvayorapi, kAyayogamapyaudArikaM phalakapratyarpaNAdAviti, tatontarmuhUrtamAtreNaiva kAlena yoganirodhaM karoti, atra kecid vyAcakSate-jaghanyenaitAvatA kAlena utkRSTatastu panimAMsairiti, etaccAyuktaM, 'kSapayanti karma niravazeSa'miti vacanAt phalakAdInAM ca prajJApanAyAM pratyarpaNasyaivoktatvAt, evaM ca sati || grahaNamapi syAd, alaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH sa hi yoganirodhaM kurvan prathamameva yA'sau prathamameva zarIrapradezasambaddhA manaHparyAptinivRttiryayA pUrva manodravyagrahaNaM kRtvA bhAvamanaH prayuktavAn tatkarmasaMyogavighaTanAya mantrasAmarthena viSamiva sa bhagavAnanuttareNAcintyena nirAvaraNena karaNavIryeNa tavyApAra nirudhya ca 'pajattamittasannissa jattiyAI jahannajogissa / hoti maNodavAI tabAvAro ya jammatto // 1 // tadasaMkhaguNavihINaM samae 2 niruMbhamAyo so / maNaso sabanirohaM karejassaMkhejasamaehiM ||2||pjjttmettvediyjhnnvyjogpjjyaa je yA tadasaMkhaguNavihINe samae samae nirubhato // 3 // sabavaijogarohaM saMkhAIehiM kuNai samaehiM / tatto ya suhamapaNagassa paDhamasamayovavannassa // 4 // jo kira jogo tada-1 saMkhejaguNahINamekike / samae niraMbhamANo dehatibhAgaM ca muNcNto||5|| raMbhai sa kAyajogaM saMkhAIehi ceva samaehi / DI .paryAptamAtrasaMjhino yAvanti japanyayogasya / bhavanti manodragyANi tabalApArazca yAvanmAvaH // 1 // tasaMsthaguNavihInaM samaye samaye nirundhan sH| manasaH sarva nirodhaM kuryAdasaNyeyasamayaH // 2 // paryAptamAtradvIndriyasya jaghanyavacaHparyavA yAvantaH / tadasaNyeyaguNavihInAn samaye samaye nirundhan // 3 // MsarvavacoyogarodhaM saMrupAtItaH karoti samayaH / tatamA sUkSmapanakasa prathamasamayotpanakha // 4 // yaH kila japampo bogasadasakSyeyaguNahInameMkakasmin / samaye nirundhan dehavibhAgaM ca muvan // 5 // ruNaddhi sa kAyayorga saMkhyAtItaireva smyaiH| dIpa anukrama [1] N ATOR muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~884 ~
Page #886
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] AvazyakahAribhadvIyA // 441 // Educa Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryukti: [955], adhyayana [ - ], to kayajoganiroho selesI bhAvaNAMmei // 6 // tti' tataH zailezIM pratipadyate, tatra zilAbhinirvRttaH zilAnAM vAsyamityaNU zaila:- parvatasteSAmIzaH prabhuH zailezaH, sa ca meruH, tasyeveyaM sthiratAsAmyAdavastheti zailezI, athavA azailezaH 24 sannabhUtatadbhAvAcchai lezavadAcarati zailezIbhavatItyadhyAhAraH, athavA sarvasaMvaraH zIlaM tasyezaH zIlezaH tasyeyaM yoganirodhAvastheti zailezI, iyaM ca madhyamapratipacyA isvapaJcAkSarohiraNamAtraM kAlaM bhavati, sa ca kAyayoganirodhArambhAt prabhRti dhyAyati sUkSmakriyA'nivRttidhyAnaM, tataH sarvanirodhaM kRtvA zailezyavasthAyAM vyucchinnakriyamapratipAtIti, tato bhavopagrAhikarmajAlaM kSapayitvA RjuzreNipratipannaH aspRzadgatyA sidhyatIti, atra bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi gAthArthaH // 955 // anantaragAthopanyastasamudghAtamAtrApekSaH saMbandhaH / Aha-samudghAtagatAnAM viziSTakarmakSayo bhavatIti kA'tropapattiriti, ucyate, prayatnavizeSaH, kiM nidarzanam ? ityata Aha bhASyaM [ 151...] jaha ullA sADIA AsuM sukkada viralliA saMtI / taha kammalahua samae varccati jiNA samugdhAyaM // 956 // vyAkhyA--'yathA' ityudAharaNopanyAsArthaH, ArdrA zATikA, jaleneti gamyate, 'Azu' zIghraM 'zupyati' zoSamupayAti, 'virahitA' vistAritA satI bhavati, tathA te'pi prayatnavizeSAt karmodakamadhikRtya zudhyantIti zeSaH, yatazcaivamataH 'karmalaghutAsamaye brajanti jinAH samudghAta' miti tatra karmaNa - AyuSkasya laghutA karmalaghutA, laghorbhAvo laghutA stokatetyarthaH, | tasyAH samayaH - kAlaH karmalaghutAsamayaH, sa ca bhinnamuhUrtapramANastasmin, athavA karmabhirlaghutA karmalaghutA, jIvasyeti 1 tataH kRtayoganirodhaH zailezI bhAvanAmeti // 6 // For Parts Only ~885~ namaskAra0 vi0 1 // 441 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #887
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [956], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka dAhadayaM, sA ca samudaghAtAnantarabhAvinyeva bhUtopacAraM kRtvA'nAgataiva gRhyate, tasyAH samayastasmin , bhinnamuhUrta evetyarthaH, Mvajanti-cchanti jinA:-kevalinaH 'samudghAta' prAkprarUpitasvarUpamiti gAthArthaH // 956 // sAmprataM yaduktaM zailezI kA pratipadyate sidhyati 'ti, tatrAsAvekasamayena lokAnte sidhyatItyAgamaH, iha ca karmamuktasya tadezaniyamena gatinopapadyate / iti mA bhUdavyutpanna vibhrama ityatastannirAseneSTArthasiddhyarthamidamAhaMI lAua eraMDaphale aggI ghUme usU dhaNuvimukke / gaipubvapaogeNaM evaM siddhANavi gaIo // 957 // vyAkhyA-alAbu eraNDaphalam , agnidhUmI, iSudhenurvimuktaH, amISAM yathA tathA gamanakAle svabhAvatastannivandhanAbhAve'pi dezAdinivataiva gatiH pUrvaprayogeNa pravatete, evameva vyavahitatuzabdasyaivakArArthatvAt siddhAnAmapi gatirityakSarArthaH // 957 // adhunA bhAvArthaH prayogairnidazyate-tatra karmavimukto jIvaH sakRdU mevA''lokAdgacchati, asaGgatvena tathAvidhapariNAmatvAdaSTamRttikAlepalitAdhonimagnakramApanItamRttikAlepajalatalamaryAdordhvagAmitathAvidhAlAbuvat tathA chinnabandhanatvena tathAvidhapariNatestadvidhairaNDaphalavata tathA svAbhAvikapariNAmatvAdagnidhUmavat tathA pUrvaprayuktatakriyAtathAvidhasAmarthyAnumpayaleriteSuvad, iSuH-zara iti gAthArthaH // 957 // evaM pratipAdite satyAha-- kahiM paDihayA siddhA, kahiM siddhA paiDiyA / kahiM boMdi caittA NaM, kattha gaMtUNa sijjhaI 1 // 958 // vyAkhyA-kapratihatA'kva pratiskhalitA ityarthaH 'siddhA'mukkAH, tathA 'kka siddhAH pratiSThitAH'kva vyavasthitA ityarthaH, tathA 'ka bondi tyaktvA' ka tarnu parityajyetyarthaH, iha bondiH tanuH zarIramityanarthAntaraM, tathA va matvA 'sidhyanti' niSThitArthA dIpa 555553 anukrama [1] Sawwwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | siddha-jIvAnAm gati, sthiti, sthAna AdinAm varNanaM ~886~
Page #888
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [?] Avazyaka hAribha drIyA // 442 // Jus Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [ 1 / gAthA-], niryukti: [958], siddhazIlAyAH varNanaM bhavanti ityanusvAralopo'tra draSTavyaH, athavaikavacanato'pyevamupanyAsaH sUtrazailyA'viruddha eva yato'nyatrApi prayogaH'vatthagaMdhamalaMkAraM itthIo sayaNANi ya / acchaMdA jeNa bhuMjaMti Na se cAiti buccaI // 1 // ityAdi gAthArthaH // 958 // itthaM codakapakSamadhikRtyA''ha- bhASyaM [ 151...] aloe pahiyA siDA, loagge a paTTibha / ihaM boMdiM vahatA NaM, tattha maMtRRNa sijjhaI // 959 // vyAkhyA- 'aloke' kevalAkAzAstikAye 'pratihatAH' pratiskhalitAH siddhA iti, iha ca tatra dharmAstikAyAdyabhAvAt tadAnantaryavRttireva pratiskhalanaM, na tu sambandhividhAtaH, pradezAnAM niSpradezatvAditi sUkSmadhiyA bhAvanIyaM, tathA 'lokAgre ca' paJcAstikAyAtmaka lokamUrdhani ca pratiSThitAH, apunarAgatyA vyavasthitA ityarthaH, tathA 'iha' ardhatRtIyadvIpasamudrAntaH 'bondi' tanuM 'tyaktvA' parityajya sarvathA kim ? ' tatra' lokArthaM 'gatvA' aspRzadgatyA samayapradezAntaramaspRzannityarthaH, 'sidhyanti' niSThitArthA bhavanti siddhyati veti gAthArthaH // 959 // tatra 'lokAmre ca pratiSThitA' iti yaduktaM tadaGgIkRtyAssha-ka punarlokAnta ityatrAntaramAha IsIpa bhArAe sIAe joaNami logaMto / bArasahiM joaNehiM siddhI sabbahasiddhAo / / 960 // vyAkhyA - ISatprAgbhArA-siddhibhUmistasyAH 'sItAyA' iti dvitIyaM bhUmernAmadheyaM yojane lokAnta Urdhvamiti gamyate, adha 1] [lokAntA lokAyoH saMgatatvAt siddhAnAM ca lokAntAvasthAnaniyamAt alokapradezeSvaMzena gatvA nivarttanarUpaM skhalanaM pradezAnAM niSpradezatvAca saMgatam, ame tu dharmAdyabhAvAtra svAdeva gamanaM * saMbandhe vidhAtaH For Parts Only ~887~ namaskA 0 vi0 1 1442 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH www.lancibrary.org
Page #889
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [960], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka stiryak caitAvati kSetre tadasambhavAt , tathA cA''ha-dvAdazabhiryojanaiH siddhiH Urva bhavati, kutaH sarvArthasiddhAd / vimAnavarAt, anye tu 'siddhi' lokAntakSetralakSaNAmeva vyAcakSate, tattvaM tu kevalino vidantIti gAthArthaH // 960 // sAmpratamasyA eva svarUpavyAvarNanAyAhanimmaladagarayavaNNA tusAragokhIrahArasarivannA / uttANayachatsayasaMThiA ya bhaNiyA jiNavarehiM // 961 // __ vyAkhyA-nirmaladagarajovarNAH, tatra dagarajaH-ilakSNodakakaNikAH, tuSAragokSIrahAratulyavarNAH, tuSAraH-hima, gokSI-13 rAdayaH prakaTArthAH / saMsthAnamupadarzayannAha-uttAnacchatrasaMsthitA ca bhaNitA jinavarairiti, uttAnacchatravat saMsthiteti | gAdhArthaH // 961 // adhunA paridhipratipAdanenAsyA evopAyataH pramANamabhidhitsurAhaegA joaNakoDI bAyAlIsaM ca syshssaaii| tIsaM ceva sahassA do ceva sayA auNavannA // 962 / / vyAkhyA-nigadasiddhA, navaraM paJcacatvAriMzadyojanalakSapramANakSetrasyAlpamanyat paridhyAdhikyaM prajJApanAto'vaseyam, ihaudhata idamiti // 962 // idAnImasyA eva bAhulya pratipAdayannAha bahumajjhadesabhAge adveva ya joaNANi bAhallaM / caramaMtesu ataNuI aMgula'saMkhijaIbhAgaM // 963 // vyAkhyA-madhyadezabhAga eva bahumadhyadezabhAgastasminnaSTaiva yojanAni bAhulyam-uccaistvaM 'carimAnteSu' pazcimAnteSu tanvI, kiyatA tanutvena ? ityatrAha-aGgulAsayayabhArga yAvat tanvIti gAthArthaH // 963 // sA punaranena krameNetthaM / tanvIti darzayati dIpa anukrama Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~888~
Page #890
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [964], bhASyaM [151...] (40) namaskAra vi01 drIyA prata sutrAMka 564 Avazyaka- gaMtaNa joaNaM joaNaM tu parihAi aMgulapuhattaM / tIse'via paraMtA macchiapattAu taNuayarA // 964 // hAribha Paa vyAkhyA-gatvA yojanaM yojanaM tu vIpsA parihAyaItti parihIyate 'aGgulapRthaktvaM' pRthaktvaM pUrvavat, 'evam' anena prakAreNa hAnibhAve sati tasyA api ca paryantAH, kiM-makSikApatrAt tanutarA ghRtapUrNatathAvidhakaroTikAkAreti mAthArthaH // 9 // // 443|| sthApanA ceyaM / asthAzcopari yojanacaturvizatibhAge siddhA bhavantIti / / ata evA''ha IsIpanbhArAe sIAe joaNami jo koso| kosassa ya chanbhAe siddhANogAhaNA bhnniaa|| 965 // vyAkhyA-ISatprArabhArAyAH sItAyA iti pUrvavat, 'yojane' uparivartini yaH kroza uparivatyeva, krozasya ca tasya paDUbhAge' uparivartinyeva siddhAnAmavagAhanA bhaNitA, lokAgre ca pratiSThitA iti vacanAd, ayaM mAthArthaH // 965 // amumevArtha samarthayannAha tini sayA tittIsA dhaNuttibhAmo a koschmbhaao| paramogAho'yaM to te kosassa chabhAe // 966 // divyAkhyA-trINi zatAni dhanuSAM trayastriMzadadhikAni dhanustribhAgazca krozaSaDUbhAgo vartate 'yat' yasmAt paramAvagA ho'yaM siddhAnAmiti vartate, tataste kozasya SaDbhAga iti gAthArthaH // 966 // atha kathaM punastatra teSAmupapAto'va gAhanA vetyatrocyatedAuttANaucca pAsillaucca ahavA nisannao ceva / jo jaha karei kAlaM so taha uvavajae siho // 937 // vyAkhyA-uttAnako vA pRSThato vA ardhAvanatAdisthAnataH pArthasthito vA tiryasthito vA, athavA niSpanna(SaNNa)kazcaiva dIpa anukrama 40 // 44 // JABERainine S andiorary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~889~
Page #891
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Jus Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [967], bhASyaM [ 151...] adhyayana [ - ], iti prakaTArtha, kiMbahunA ?, yo 'yathA' yena prakAreNAvasthitaH san karoti kAlaM sa ' tathA ' tena prakAreNopapadyate siddha iti gAthArthaH // 967 // kimityetadevam 1 ityata AhaihabhavabhinnAgAro kammavasAo bhavaMtare hoi / na ya taM siddhassa jao taMmI to so tayAgAro // 968 // vyAkhyA - ihabhavabhinnAkAraH 'karmavazAt' karmavazena 'bhavAntare' svargAdau bhavati, tadAkArabhedasya karmanibandhanatvAt, na ca karma siddhasya, yataH 'tasmin' apavarge tato'sau siddhaH 'tadAkAra:' pUrvabhavAkAra iti gAthArthaH // 968 // tathA kiM cajaM ThANaM tu ihaM bhavaM cayaMtassa caramasamayaMmi / AsI a paesaghaNaM taM saMThANaM tahiM tassa // 969 // vyAkhyA - yat saMsthAnamatraiva 'bhavaM' saMsAraM manuSyabhavaM vA tyajataH satazcaramasamaye AsIt pradezaghanaM tadeva saMsthAnaM tatra tasya bhavati, tribhAgena randhrApUraNAditi gAthArthaH // 969 // tathA cA''ha |dIhaM vA hastaM vA jaM caramabhave havijja saMThANaM / tatto vibhAgahINA siddhANogAhaNA bhaNiA // 970 // vyAkhyA- 'dIrgha vA' paJcadhanuHzatapramANaM 'havaM vA' hastadvayapramANaM, vAzabdAt madhyamaM vA vicitraM yat 'caramabhave' pazcimabhave bhavet saMsthAnaM 'tataH' tasmAt saMsthAnAt tribhAgahInA, kutaH ? - tribhAgena zuSirapUraNAt siddhAnAmavagAhanA, avagAhante'syAmavasthAyAmityavagAhanA - svAvasyaiveti bhAvaH, 'bhaNitA' uktA tIrthakaragaNadharairiti gAthArthaH // 970 // sAmpratamutkRSTAdibhedabhinnAmavagAhanAmabhidhitsurAha- tinni sayA tittIsA dhaNuttibhAgo a hoi boddhavvo / esA khalu siddhANaM ukkosogAhaNA bhaNiA // 979 // For Parent acibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~890~
Page #892
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [971], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka-cattAria rayaNIo rayaNitibhAgaNiA ya boddhavvA / esA khalu siddhANaM majjhimaogAhaNA bhnniaa||972|| namaskAra hAribha- egA ya hoi rayaNI aTTheva ya aMgulAi saahiiaa| esA khalu siddhANaM jahannaogAhaNA bhaNiA // 973 // vi01 drIyA vyAkhyA-etAstisro'pi nigadasiddhAH, navaramAkSepaparihArau bhASyakRtotI, tI cemI-'kiha marudevImANaM? nAbhIo // 44 // jeNa kiMcidUNA sA / to kira paMcasayaM ciya ahavA saMkoyao siddhaa||1|| sattUsiesu siddhI jahannao kihamihaM biha tthesu / sA kira titthakaresuM sesANaM sijmamANANaM // 2 // te puNa hoja bihatthA kummAputtAdao jahanne] / anne saMvaTTiyasattahatthasiddhassa hINatti // 3 // bAhullato ya suttami satta paMca ya jahannamukkosa / iharA hINanbhahiyaM hojaMguladhaNupu-18 huttehiM // 4 // accherayAi kiMcivi sAmannasue Na desiyaM sarva / hoja va aNibaddhaM ciya paMcasayAdesavayaNaM va // 5 // ityAdi kRtaM prasaGgena / sAmpratamuktAnuvAdenaiva saMsthAnalakSaNaM siddhAnAmabhidhAtukAma Aha ogAhaNAi siddhA bhavatibhAgeNa hu~ti parihINA / saMThANamaNitvaMtthaM jarAmaraNavippamukkANaM // 974 // anukrama [1] // 444 // kathaM marudevImAna ?, nAbhito bena kijidUnA saa| tataH kila paJcazatameva athavA saMkocataH siddhA // 1 // saplociTateSu siddhiH jaghanyataH kathamida divaseSu / sA kila tIrthakarANAM zeSANAM sidhyatAm // 2 // te punarbhaveyurvihastAH kUrmApunAdayo jaghanvena / anye saMvartitasaptahastasidasya hIneti // 3 // bAhulyatazca sUtre sapta paJca (bhatAni) ca jaghanyA uskRSTA (pa) itarayA hInamabhyadhika (kramazaH) bhavedakhaladhanuHSaktavaiH / / 4 // AnaryAdi (mAvaryatayA) kizcidapi sAmAndhabhute na dezitaM sarvam / bhavedvA'niyameva paJcazatAnAdevavacanavat // 5 // Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~891~
Page #893
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [974], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka vyAkhyA-nigadasiddhA, navaram 'anitthaMstham' itIdaMprakAramApannamitvam itthaM tiSThatIti itthasthaM na ityasya anisthasthamiti kenacit prakAreNa laukikenAsthitamityarthaH // 974 // Aha-oSata ete kiM dezabhedena sthitA ? uta neti !, netyAha-kuta iti ?, atrocyate, yasmAt jastha ya ego siddho tattha aNaMtA bhavakkhayavimukkA / annannasamogADhA puDDA sabve a logate // 975 // vyAkhyA-yatraiva deze cazabdasyaivakArArthatvAt ekaH 'siddhaH nirvRtaH, tatrAnantAH kiM ?,-'bhavakSayavimuktA' iti bhavakSayaNa vimukkAH bhavakSayavimuktAH, anena punaH khecchayA bhavAvataraNazaktimasiddhavyavacchedamAha, anyo'nyasamavagADhA, tathAvidhAcintyapariNAmavattvAt, dharmAstikAyAdivat , 'puDA sabe ya logate'tti spRSTAH-lagnAH sarve ca lokAnte, athavA spRSTaH sarvaizca lokAnta iti, lokAne ca pratiSThitA iti vacanAd, ayaM gAthArthaH // 975 // tathAphusai aNaMte siddhe sabbapaesehi niamaso siddho| te'vi asaMkhijaguNA desapaesehiM je puThA // 976 // vyAkhyA-spRzatyanantAn siddhAn sarvapradezaiH AtmasambandhibhiH 'niyamAt' niyamena siddha iti, tathA te'pyasa yaguNA vartante dezapradezaiyeM spRSTAH, tebhyaH sarvadezapradezaspRSTabhyaH, kartha:-sarvAtmapradezairanantAH spRSTAH, tathaikaikapradezenA-13 [pyanantA eva, sa cAsaGkhyeyapradezAtmakaH, tatazca mUlAnantakaM sakalajIvapradezAsoyAnansakairguNitaM yathoktameva bhavatIti gaathaa||976 // sthApanA ceyaM- sAmprataM siddhAneva lakSaNataH pratipAdayazAha dIpa anukrama [1] P anorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~892 ~
Page #894
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [977], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA namaskAra vi01 // 445|| asarIrA jIvaghaNA uvauttA dasaNe a nANe / sAgAramaNAgAraM lakkhaNameaM tu siddhANaM // 977 // / vyAkhyA-avidyamAnazarIrAH, audArikAdipaJcavidhazarIrarahitA ityarthaH, jIvAzceti ghanAzceti vigrahaH, ghanagrahaNaM zupirApUraNAd, upayuktAH, ka ?, 'darzane ca' kevaladarzane 'jJAne ca' kevala eveti, iha ca sAmAnyasiddhalakSaNametaditi jJApanArthaM sAmAnyAlambanadarzanAbhidhAnamAdAvaduSTamiti, tathA ca sAmAnyaviSayaM darzanaM vizeSaviSayaM jJAnamiti, tatazca sAkArAnAkAraM sAmAnyavizeSarUpamityarthaH, 'lakSaNaM' tadanyavyAvRttaM svarUpamityarthaH 'etad anantarota, tuzabdo vakSyamANanirupamasukhavizeSaNArthaH, 'siddhAnAM' niSThitArthAnAmiti gAthArthaH // 977 // sAmprataM kevalajJAnadarzanayorazeSaviSayatAmupadarzayati|kevalanANuvauttA jANaMtI savvabhAvaguNabhAve / pAsaMti savvao khalu kevala diDIhiNatAhi // 978 // vyAkhyA-kevalajJAnenopayuktAH kevalajJAnopayuktAH na tvantaHkaraNena, tadabhAvAditi,kiM ?, 'jAnanti' avagacchanti sarva|bhAvaguNabhAvAn' sarvapadArthaguNaparyAyAnityarthaH, prathamo bhAvazabdaH padArthavacanaH dvitIyaH paryAyavacana iti, guNaparyAyabhedastu sahavartino guNAH kramavartinaH paryAyA iti, tathA 'pazyanti sarvataH khalu' khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAt sarvata eva, kevaladRSTibhiranantAbhiH' kevaladarzanairanantairityarthaH, anantatvAta siddhAnAmiti, iha cA''dau jJAnagrahaNaM prathamatayA tadupayogasthAH siddhAntIti jJApanArthamiti gAthArthaH // 978 // Aha-kimete yugapajjAnanti pazyanti ca ? ityAhozvidayugapaditi, atrocyate, ayugapat , kathamavasIyate ?, yata Aha anukrama [1] // 44 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~893~
Page #895
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [979], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka nANaMmi dasaNami a itto egayarayaMmi uvauttA / savyassa kevalissA jugavaM do natthi uvaogA // 979 // | vyAkhyA-jJAne darzane ca etto'tti anayorekatarasminnupayuktAH, kimiti ?, yataH sarvasya kevalinaH sattvasya 'yugapat ekaPsmin kAle dvau na staH upayogI, tatsvAbhAvyAt, kSAyopazamikasaMvedane tathAdarzanAt , atra bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi gAthArthaH // 979 // sAmpataM nirupamasukhabhAjazca ta ityetadupadarzayannAhanavi atthi mANusANaM taM sukkhaM neva sabbadevANaM / sihANaM sukkhaM abbAbAhaM ucagayANaM // 980 // vyAkhyA naivAsti 'mAnuSANAM' cakravartyAdInAmapi tat saukhya, naiva 'sarvadevAnAm' anuttarasuraparyantAnAmapi, yat siddhAnAM saukhyam , 'anyAbAdhAmupagatAnA miti tatra vividhA AbAdhA vyAbAdhA na vyAbAdhA avyAvAdhA tAmupasAmIpyena gatAnAM prAptAnAmiti gAthArthaH // 980 // yathA nAsti tathA bhaGgayopadarzayati suragaNasuhaM samattaM sabbaddhApiMDiaM arNataguNaM / na ya pAvai muttisuhaM'NatAhivi vaggavaragarhi // 981 // vyAkhyA-'suragaNasukhaM' devasaGghAtasukhaM 'samasta' sampUrNam atItAnAgatavartamAnakAlodbhavamityarthaH, punazca 'sabaddhApiMDiaM' sarvakAlasamayaguNitaM, tathA'nantaguNamiti, tadevaMpramANaM kilAsadbhAvakalpanayaikaikAkAzapradeze sthApyate, ityevaM | sakalalokAlokAkAzAnantapradezapUraNenAnantaM bhavati, na ca prAmoti tathAprakarSagatamapi 'muktisukhaM' siddhisukham , ana|ntairapi vargavagaigitamiti gAthArthaH // 981 // tathA caitadabhihitArthAnuvAdyevA''ha granthakAra:siddhassa suho rAsI sabbaddhApiMDio jai havijjA / so'NaMtavaggabhaio savvAgAse na mAijA // 982 // dIpa anukrama [1] JAMERatnana Hindiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~894 ~
Page #896
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [982], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- vyAkhyA-siddhasya sambandhibhUtaH sukharAziH, sukhasAta ityarthaH, 'sarvAddhApiNDitaH' sarvakAlasamayaguNitaH yadi hAribha bhivedityanena kalpanAmAtratAmAha, saH 'anantavargabhaktaH anantavargApavargitaH san samIbhUta eveti bhAvArthaH, 'sarvAkAze drIyA lokAlokAkAze na mAyAt, ayamatra bhAvArtha:-iha kila viziSTAhAdarUpaM sukhaM gRhyate, tatazca yata Arabhya ziSTAnAM // 446 // sukhazabdapravRttiH tamAhAdamavadhIkRtyaikaikaguNavRddhitAratamyena tAvadasAvAhAdo vizeSyate yAvadanantaguNavRddhyA niratizaya guNaniSThAM gataH, tatazcAsAvatyantopamAtItaikAntautsukyavinivRttistimitatamakalpazcaramAhAda eva sadA siddhAnAmiti, tasmAcArataH prathamAJcordhvamapAntarAlavartino ye guNatAratamyenAhAdavizeSAste sarvAkAzapradezAdibhyo'pi bhUyAMsa ityataH kilokta-sabAgAse Na mAejjattItyAdi, anyathA niyatadezAvasthitiH teSAM kathamiti sUrayo'bhidadhatIti, tathA caitatsaMvAdyArSavede'pyuktam , ityalaM vyAsaGganeti gAthArthaH // 982 // sAmpratamasyaivaMbhAvasyApi sataH nirupamatAM pratipAdayannAhajaha nAma koi miccho nagaraguNe bahuvihe viANato / na caei parikaheuM uvamAi tahiM asaMtIe // 983 / / vyAkhyA-yathA nAma kazcit mleccha: 'nagaraguNAn sadgRhanivAsAdIn 'bahuvidhAn' anekaprakArAn vijAnannaraNyagataH sannanyamlecchebhyo na zaknoti parikathayituM, kuto nimittAt , ityata Aha-upamAyAM tatrAsatyAmiti gAdhAkSarArthaH // 983 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-ego mahAraNNavAsI miccho raNe cii, io ya ego rAyA AseNa| | avaharivaM taM aDaviM pavesio, teNa diho, sakAreUNa jaNavayaM NIo, raNNAvi so Nayara, pacchA uvayAritti gADhamuvacario 1eko mahAraNyabAsI mlecchoraNye tiSThati, itako rAjAzvenApatya tAmaTavIM pravezitaH, tena dRSTaH, sarakArya janapadaM nItaH, rAjJA'pi sa nagara, 8 // 446 // pazcAdupakArIti gAvamupacAritA, % 44ERECX anukrama 25 JABERatinintamational manorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~895~
Page #897
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [983], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka jahA rAyA tahA cihai dhavalagharAIbhogeNaM, vibhAsA,kAleNa raNaM sariumAraddho, raNNA visajio gao, raNNigA pucchaMtikerisaM NayaraMti !, so viANato'vi tatthovamA'bhAvA Na sakkaiNayaraguNe parikahiu~ / esa dihato, ayamatthovaNaotti ia siddhANaM sukkhaM aNovama natthi tassa ovmm| kiMci viseseNittosArikkhamiNaM suNaha vucchaM // 984 // vyAkhyA-'iya' evaM siddhAnAM saukhyamanupamaM vartate, kimityata Aha-yato nAsti tasyaupamyamiti, tathA'pi bAlajanapratipattaye kizcidvizeSeNa 'etto'tti ArSatvAdasya sAdRzyamidaM vakSyamANalakSaNaM zRNuta, vakSya iti gAthArthaH // jaha sabcakAmaguNiaM puriso bhottUNa bhoaNaM koi / tohAbuhAvimukko acchijja jahA amiatitto||985|| vyAkhyA-'yathA' ityudAharaNopanyAsArthaH 'sarvakAmaguNitaM' sakalasaundaryasaMskRtaM puruSo bhuktvA bhojanaM kazcit, bhujyata iti bhojana, takSudvimuktaH san AsIta yathA'mRtatRptaH, abAdhArahitatvAd iha ca rasanendriyamevAdhikRtyeSTaviSayaprAptyautsukyavinivRttyA sukhapradarzanaM sakalendriyArthAvApyA'zeSautsukyanivRttyupalakSaNArtham, anyathA vAdhAntarasambhavAt sukhAbhAva iti, uktaM ca-"veNuvINAmRdaGgAdinAdayuktena hAriNA / zlAghyasmarakathAbaddhagItena stimitaH sadA // 1 // kuTTimAdau vicitrANi, raSTA rUpANyanutsukaH / locanAnandadAyIni, lIlAvanti svakAni hi // 2 // ambarAgurukapUradhUpagandhAni- tsttH| paTavAsAdigandhAMzca, vyaktamAghrAya niHspRhH||3|| nAnArasasamAyuktaM, bhuktvA'namiha maatryaa| pItvodakaM ca 1 yathA rAjA tathA tiSThati dhavalagRhAdibhogena, vibhASA, kAlenAragyaM satmAradhaH, rAjJA visRSTo gataH, bhAraNyakAH pRcchanti-kIdarza nagaramiti', sa vijAnamapi tatropamA'bhAvAna zanoti nagaraguNAn parikavayituM / eSa STAntA, bhayamatropamaya iti / dIpa anukrama Plandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~896~
Page #898
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Educa Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA - ], niryuktiH [985], anil adhyayana [ - ], Avazyaka tRSvAtmA, khAdayan svAdimaM zubham // 4 // mRdutUlI samAkrAntadivyaparyaGkasaMsthitaH / sahasA'mbhodasaMzabdazruterbhayaghanaM hAribha- * bhRzam // 5 // iSTabhAryApariSvaktastadratAnte'thavA naraH / sarvendriyArthasamprAdhyA, sarvavAdhAnivRttiam // 6 // yadvedayati drIyA zaM hRdyaM, prazAntenAntarAtmanA / muktAtmanastato'nantaM sukhamA hurmanISiNaH // 7 // " iti gAthArthaH // 985 // ||447 // 4 ia savvakAlatittA aDalaM nivvANamuvagayA siddhA / sAsayamavyAbAhaM cirhati suhI suhaM pattA // 983 // vyAkhyA- 'ia' evaM sarvakAlatRptAH svasvabhAvAvasthitatvAt, atulaM nirvANamupagatAH siddhAH, sarvadA sakalautsukya vinivRtte, yatazcaivamataH 'zAzvataM ' sarvakAlabhAvi 'ayyAbAdhaM' vyAvAdhAparivarjitaM sukhaM prAptAH sukhinaH santastiSThantIti yogaH / sukhaM prAptA ityukte sukhina ityanarthakaM, na, duHkhAbhAvamAtramuktisukhanirAsena vAstavasukhapratipAdanArthatvAdasya, tathAhi-azeSadoSakSayataH zAzvatamavyAbAdhaM sukhaM prAptAH sukhinaH santastiSThanti na tu duHkhAbhAvamAtrAnvitA eveti gAthArthaH // 986 // sAmprataM vastutaH siddhaparyAyazabdAn pratipAdayannAha siddhatti a buddhatti a pAragayatti a paraMparagayatti / ummukakammakavayA ajarA amarA asaMgA ya // 987 // vyAkhyA- 'siddhA iti ca' kRtakRtyatvAt 'buddhA iti ca' kevalena vizvAvagamAt 'pAragatA iti ca' bhavArNavapAragamanAt 'paramparAgatA iti ca' puNyavIjasamyaktvajJAna caraNakramapratipattyupAyamuktatvAt paramparayA gatAH paramparAgatA ucyante, * parivyaka0 + pratipatyopAya 0 For Parts Only bhASyaM [ 151...] ~897~ namaskAra0 vi0 1 // 447 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #899
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [987], bhASyaM [151...] (40) unmuktakarmakavacAH sakalakarmaviyuktatvAt , tathA ajarA vayaso'bhAvAt , amarA AyuSo'bhAvAt , asaGgAzca sakalale | zAbhAvAditi gAthArthaH // 987 // sAmpratamupasaMharannAhanicchinnasavvadukkhA jAijarAmaraNabaMdhaNavimukkA / avvAbAhaM sukkhaM aNuhuMtI sAsarya siddhA // 988 // vyAkhyA-vastuto vyAkhyAtaiveti na pratanyate // siddhANa namokAro jIvaM0 // 989 / / siddhANa namukkAro dhnnaann0||990||siddhaann namukkAro evaM0 // 991 // siddhANa namukkAro sava. vii hoi maMgalaM // 992 // ___ gAthAsamUhaH sAmAnyato'rhannamaskAravadavaseyaH, vizeSatastu sugama eveti // uktaH siddhanamaskArAdhikAraH, sAmpratamAcAryanamaskAraH, tatrAcArya iti kaH zabdArthaH, ucyate,-'cara gatibhakSaNayoH' ityasya ( careH) AGi vA gurA (pA0 31-100 vArtike ) viti Nyati AcArya iti bhavati, Acaryate'sAvityAcAryaH, kAryArthibhiH sevyata ityarthaH, ayaM ca nAmAdibhedAccaturvidhaH, tathA cA''hanAmaMThavaNAdavie bhAvami cauvviho u aayrio| dabaMmi egabhaviAI loie sippasasthAI // 993 // vyAkhyA nAmAcAryaH sthApanAcAryaH dravyAcAryo bhAvAcArya iti, tatra nAmasthApanAcAyauM sugamau, dravyAcAryamAgamanoAgamAdibhedaM prAyaH sarvatra tulyavicAratvAdanAdRtya jJazarIrAdivyatirikta dravyAcAryamabhidhAtukAma Aha'dravya' iti dravyAcAryaH, 'ekabhavikAdiH' ekabhavikaH baddhAyuSkaH abhimukhanAmagotrazceti, athavA AdizabdAd anukrama [1] SANEairaula muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'AcArya' artha, caturvidha-bhedAH, svarupam, tasya namaskArasya phalam ~898~
Page #900
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [8] Avazyaka hAribha dvIyA In448nI Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) mUlaM [ 1 / gAthA-], niryuktiH [993], adhyayana [ - ], dravyabhUta AcArya dravyAcAryaH, bhUtazabda upamAvAcI, dravyanimittaM vA ya AcAravAnityAdi, bhAvAcAryaH - laukiko lokottarazca tatra laukikaH zilpazAstrAdiH, tatparijJAnAt tadabhedopacAreNaivamucyate, anyathA zilpAdigrAhako gRhyate, anye tvevaM bhedamakRtvoghata evainamapi dravyAcArya vyAcakSata iti gAthArthaH // 993 // adhunA lokottarAn bhAvAcAryAn pratipAdayannAha - Education intemational paMcavihaM AyAraM AyaramANA tahA pabhAsaMtA / AdhAraM daMsaMtA AyariyA teNa vuccati // 994 // vyAkhyA - 'paJcavidhaM' paJcaprakAraM jJAnadarzanacAritratapovIryabhedAt, 'AcAra' miti Ai maryAdAyAM caraNaM cAra:maryAdayA kAlaniyamAdilakSaNayA cAra AcAra iti uktaM ca- 'kAle viNae bahumANe' ityAdi, tamAcarantaH santaH anuchAnarUpeNa, tathA prabhASamANAH arthAd vyAkhyAnena, tathA''cAraM darzayantaH santaH pratyupekSaNAdikriyAdvAreNa, mumukSubhiH sevyante yena kAraNenAcAryAstenocyanta iti gAthArthaH // 994 // amumevArthe spaSTayannAha bhASyaM [ 151...] AyAro nANAI tassAyaraNA pabhAsaNAo vA / je te bhAvAyariyA bhAvAyArovauttA ya // 995 // vyAkhyA- 'AcAraH' pUrvavat jJAnAdipaJcaprakAraH, tasya AcArasyA''caraNAt prabhASaNAdvA, vAzabdAd darzanAdvA hetoyeM mumukSubhirguNairvA jJAnAdibhirAcaryante te bhAvAcAryA ucyante, etaJcA''caraNAdyanupayogato'pi sambhavati yataH ata Aha'bhAvAcAropayuktAzca' bhAvArthamAcAro bhAvAcAraH tadupayuktAzceti gAthArthaH // 995 // AyariyaNamokAro 4 ityAdigAthAprapazcaH sAmAnyenAInamaskAravadavaseyaH vizeSatastu sugama eveti // For PrintPesa ~899~ namaskAra * vi0 1 ||448|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH cibrary.org
Page #901
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [995], bhASyaM [151...] (40) ukta AcAryanamaskArAdhikAraH // sAmpratamupAdhyAyanamaskArAdhikAraH, tatropAdhyAya iti kaH zabdArtha; ?, ucyate-'iG adhyayane' ityasya 'iDazceti (pA0 3-3-21) paJ upAdhyAyaH, upetyAdhIyate'smAt sAdhavaH sUtramityupAdhyAyaH, saca || nAmAdibhedAccaturvidha iti, Aha caIM nAmaMThavaNAdavie bhAvami cauvviho uvjjhaao| ve loia sippAi niNhagA vA ime bhAve // 996 // | vyAkhyA-iyaM hi tattvata AcAryagAthAtulyayogakSemeveti na pratanyate, navaraM nihavA veti yaduktaM tatra te ghabhinive zadoSeNaikamapi padArthamanyathA prarUpayanto mithyAdRSTaya eva ityato dravyopAdhyAyA iti // | bArasaMgo jiNakkhAo sajjhAo kahio buhehiM / taM uvaisaMti jamhA uvajhAyA teNa vucaMti // 997 // vyAkhyA-dvAdazAGga AcArAdibhedAt 'jinAkhyAtaH' arhatpraNItaH svAdhyAyaH vAcanAnibandhanatvAt iha sUtrameva gRhyate, kathitaH 'budhaiH' gaNadharAdibhiH, ya iti gamyate, 'ta' svAdhyAyamupadizanti vAcanArUpeNa yasmAt kAraNAdupAdhyAyAstenocyante, upetyAdhIyate'smAdityanvarthopapatteriti gAthArthaH // 997 // sAmpratamAgamazailyA'kSarArthamadhikRtyopAdhyAyazabdArtha nirUpayannAhautti ucaogakaraNe jjhatti a jhANassa hoi nidese / eeNa hu~ti ujjhA eso anno'vi pajAo // 998 // / vyAkhyA-u ityetadakSaraM upayogakaraNe vartate, jjha iti cedaM dhyAnasya bhavati nirdeze, tatazca prAkRtazailyA etena kAra-| Nena bhavati ujjhA, upayogapurassaraM dhyAnakartAra ityarthaH, eSo'nyo'pi paryAya iti gAthArthaH // 998 // athavA * anukrama [1] wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'upAdhyAya- artha, vividha-vyAkhyA:, caturvidha-bhedA:, ityAdi ~900~
Page #902
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [999], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA // 449 // utti uvaogakaraNe vattibha pAvaparivajaNe hoi / jhatti a jhANassa kae utti a osakaNA kamme // 999 // namaskAra vi01 __vyAkhyA-nigadasiddhA, navaramupayogapUrvakaM pApaparivarjanato dhyAnArohaNena karmANyapanayantItyupAdhyAyA ityakSarArthaH, akSarArthAbhAve ca padAthAbhAvaprasaGgAtpadasya tatsamudAyarUpatvAdakSarArthaH pratipattavya ityalaM vistareNa ||999||'upjjhaaynmokaaroN' 4 ityAdigAdhApUgaH sAmAnyenAhannamaskAravadavaseyaH, vizeSastu sugama eveti // | ukta upAdhyAyanamaskArAdhikAraH // sAmprataM sAdhunamaskArAdhikAraH, tatra 'rAdha sAdha saMsiddhA' vityasya uNUpratyayAntasya | sAdhuriti bhavati, abhilaSitamartha sAdhayatIti sAdhuH, sa ca nAmAdibhedataH, tathA cA''hanAmaM 1 ThavaNAsAhU 2 dazvasAhU a 3 bhAvasAhU a 4 / vbaMmi loiAI bhAvaMmi a saMjao sAhU // 1000 // vyAkhyA-vastuto gatAthaiveti na viviyate / / dravyasAdhUna pratipAdayannAhaghaDapaDarahamAINi u sAhaMtA hu~ti dabbasAhutti / ahavAvi bvamUA te huMtI vvasAhutti // 1001 // vyAkhyA-nigadasiddhA, navaramathavA'pi 'dravyabhUtA' iti bhAvaparyAyazUnyAH / / bhAvasAdhUna pratipAdayannAhanivvANasAhae joe, jamhA sAhati sAhuNo / samA ya sabbabhUemu, tamhA te bhAvasAhuNo // 1002 // // 449 // vyAkhyA-nirvANasAdhakAn 'yogAn' samyagdarzanAdipradhAnavyApArAn yasmAt sAdhayanti sAdhavaH vihitAnuSThAnapara-14 tvAt , tathA samAzca sarvabhUteSviti yogaprAdhAnyakhyApanArthametat , tasmAtte bhAvasAdhava iti gAthArthaH // 1002 / / anukrama [1] JABERatinintamational Ansarayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'sAdhu'- artha, vividha-vyAkhyA:, caturvidha-bhedAH, ityAdi ~901~
Page #903
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1003], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka kiM picchasi sAhaNaM tavaM va niama va saMjamaguNaM vA / to vaMdasi sAhUNaM? eaM me pucchio sAha // 1003 // vyaakhyaa-nigdsiddhaa|| visayasuhaniattANaM visuddhacArittaniamajuttANaM / taccaguNasAhayANaM sadIyakicajayANa nmo||1004|| vyAkhyA-nigadasiddhaiva, asahAi sahAyattaM karaMti me saMjarma karitassa / eeNa kAraNeNaM namAmi'haM savvasAhaNaM // 1005 // vyAkhyA-paramArthasAdhanapravRttau satyAM jagatyasahAye sati mAkRtazailyA vA'sahAyasya sahAyatvaM kurvanti mama saMyama 4 kurvataH sataH, anena prakAreNa namAmyahaM sarvasAdhubhya iti gAthArthaH / / 1005 // 'sAhUNa namokAro4 ityAdigAthAvistaraH sAmAnyenAhannamaskAravadavaseyaH, vizeSastu sukhonneya iti kRtaM prasaGgena / uktaM vastudvAram , adhunA''kSepadvArAvayavArthapracikaTiSayedamAha nevi saMkhevo va vitthAru saMkhevo duvihu siddhasAhUNaM / vitthArao'Negaviho paMcaviho na jujjaI tamhA // 1006 // vyAkhyA-ihAsyA gAthAyA aMzakakramaniyamAcchandovicitau lakSaNamanena pAThena virudhyate 'na saMkhevo' ityAdinA, yata ihAdya evaM paJcamAno'zakaH ityato'papATho'yamiti, tatazcApizabda evAtra vidyamAnArthoM draSTavyaH, 'Navi saMkheko ityAdi, iha kila sUtraM saMkSepavistaradvayamatItya na vartate, tatra saMkSepavat sAmAyikasUtraM, vistaravaJcaturdaza pUrvANi, idaM 1 saya 2 sAhaNa 3 itaH prAk eso paMcamamukAro' ityAdizlokaH pustakAdazeSu, na ca vRtI vyAyayAtaH pUcito vA sH| dIpa anukrama [1] AREaintimintinuational dancinary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~902~
Page #904
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1006], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka- hAribha drIyA prata * // 450 // sutrAMka punarnamaskArasUtramubhayAtItaM, yato'tra na saMkSepo nApi vistara ityapizabdasya vyavahitaH sambandhA, 'saMkSepo dvividha' iti | namaskAra | yadyayaM saMkSepaH syAt tatastasmin sati dvividha iti-dvividha eva namaskAro bhavet , siddhasAdhubhyAmiti, kathaM !, parinirva- vi01 tArhadAdInAM siddhazabdena prahaNAt saMsAriNAM ca sAdhuzabdeneti, tathA ca nete saMsAriNaH sarve evaM sAdhukhamatilakSya vartanta iti, tadabhAve zeSaguNAbhAvAt , atastannamaskAra evetaranamaskArabhAvAt , adhAyaM vistaraH, ityetadapyacAru, yasmAd vistarato'nekavidhaH prAmoti, tathA caRpabhAjitasambhavAbhinandanasumatipadmaprabhasupArzvacandraprabhetyAdimahAvIravarddhamAnasvAmiparyantebhyazcaturvizatyarhadrayaH, tathA siddhebhyo'pi vistareNa-anantarasiddhebhyaH paramparasiddhebhyaH prathamasamayasiddhebhyaH dvitIyatRtIyasamayAdisaGkhyeyAsakyeyAnantasamayasiddhebhyaH, tathA tIrthaliGgacAritrapratyekabuddhAdivizeSaNaviziSTebhyaH tIrthakara|siddhebhyaH atIrthakarasiddhebhyaH tIrthasiddhebhyaH ityevamAdiranantazo vistaraH, yatazcaivamata Aha-pakSadvayamapyaGgIkRtya paJcavidhaH-paJcaprakAro na yujyate yasmAnnamaskAra iti gAthArthaH // 1006 ||gtmaakssepdvaarm , adhunA prasiddhidvArAvayavArtha ucyate-tatra yattAvaduktaM 'na saMkSepa' iti, tanna, saMkSepAtmakatvAt , nanu sa kAraNavazAt kRtArthAkRtArthAparigraheNa siddhasAdhumAtraka evoktaH, satyamukto'yuktastvasau, kAraNAntarasyApi bhAvAt , taccoktameva, athavA vakSyAmaH 'hetunimitta'mityA-18 dinA, sati ca vaividhye sakalaguNanamaskArAsambhavAdekapakSasya vyabhicAritvAt , tathA cA''ha arahatAI niamA sAhU sAhU a tesu bhaiabbA / tamhA paMcaviho khalu heunimittaM havA siddho||1007|| vyAkhyA-ihAIdAdayo niyamAt sAdhavaH, tadguNAnAmapi tatra bhAvAt , sAdhavastu 'teSu' arhadAdiSu 'bhaktavyAH vikalpa dIpa 5454 anukrama [1] // 45 // mamibraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~903~
Page #905
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1007], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka nIyAH, yataste na sarve'haMdAdayaH, kiM tarhi 1, kecidahanta eva ye kevalinaH, kecidAcAryAH samyak sUtrArthavidaH, kecidupAdhyAyAH sUtravida eva, kecidetavyatirikAH ziSyakAH sAdhava eva, nArhadAdaya iti, tatazcaikapadavyabhicArAnna tulyA bhidhAnatA, tannamaskaraNe ca netaranamaskAraphalamiti, prayogazca-sAdhumAtranamaskAro viziSTAhadAdiguNanamaskRtiphalaprApa-10 iNasamartho na bhavati, tatsAmAnyAbhidhAnanamaskAratvAt, manuSyamAtranamaskAravat jIvamAtranamaskAravadveti, tasmAt pazca vidha eva namaskAraH, khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAt, vistareNa ca vyaktyapekSayA kartumazakyatvAt, tathA-hetunimitta bhavati siddha' iti, tatra heturnamaskArArhatve ya uktaH 'magge avippaNAso'tti ityAdi tannimittaM copAdhibhedAdbhavati siddhaH pazcavidha iti gAthArthaH // 1007 // gataM prasiddhidvAram , adhunA kramadvArAvayavArthe pratipAdayannAhapuvvANupubbi na kamo neva ya pacchANupubvi esa bhave / siddhAIA paDhamA bIAe sAhuNo AI // 1008 // vyAkhyA-iha kramastAvad dvividhaH-pUrvAnupUrvI ca pazcAnupUrvI ceti, anAnupUrvI tu krama eva na bhavati, asamaJjasatvAt, tatrAyamaha~dAdikramaH pUrvAnupUrvI na bhavati, siddhAdyanabhidhAnAdU, ekAntakRtakRtyatvenAhannamaskAryatvena ca siddhAnAM pradhAnatvAt, pradhAnasya cAbhyarhitatvena pUrvAbhidhAnAditi bhAvArthaH, tathA naiva ca pazcAnupUryeSa kramo bhaveta, sAdhyAdyanabhidhAnAt, iha sarvapAzcAtyAH apradhAnatvAt sAdhavaH, tatazca tAnabhidhAya yadi paryante siddhAbhidhAnaM syAt syAt pazcAnupUvIti, tathA cAmumevArtha pratipAdayannAha-siddhAdyA prathamA-pUrvAnupUrvI, bhAvanA pratipAditaiva, 'dvitIyAyAM' pazcAnupUyA sAdhava AdI, yuktiH punarapyatrAbhihitaiveti gAthArthaH // 1008 // sAmprataM pUrvAnupUrvI tvameva pratipAdayannAha dIpa RAO anukrama [1] IDraryou muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~904 ~
Page #906
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1009], bhASyaM [151...] (40) Avazyaka hAribha drIyA // 45 // arahaMtuvaeseNaM siDA najaMti teNa arihAI / navi koI parisAe paNamittA paNamaI raNNo // 1009 // namaskAra vi01 vyAkhyA-iha 'ahaMdupadezena' Agamena siddhAH 'jJAyante' avagamyante pratyakSAdigocarAtikrAntAH santo yatastenAhedA-IPI dipUrvAnupUrvI krama iti gamyate, ata eva cAhatAmabhyarhitatvaM, kRtakRtyatvaM cAlpakAlavyavahitatvAt prAyaH samAnameva, tathA arhannamaskAryatvamapyasAdhanam , arhannamaskArapUrvakasiddhatvayogenArhatAmapi vastutaH siddhanamaskAryatvAt pradhAnatvAditi bhAvanA, Aha-yadyevamAcAryAdistahi kramaH prAptaH, arhatAmapi tadupadezena saMvitteriti, atrocyate, na, ihAisiddhayorevAya vastutastulyabalayorvicAraH zreyAn, paramanAyakabhUtatvAda, AcAryAsta tatparipatkalpA vartante, nApi kazcit pariSada 'praNamya' praNAmaM kRtvA tataH praNamati rAjJa ityato'codyametaditi gAthArthaH // 1009 // uktaM kramadvAram , adhunA prayojanaphalapradarzanAyedamAhaittha ya poaNamiNaM kammakhao maMgalAgamo ceva / ihaloapAraloia duviha phalaM tasya diTuMtA // 1.10 // ___ vyAkhyA-'atra ca' namaskArakaraNe prayojanamidaM-yaduta karaNakAla evAkSepaNa 'karmakSayaH' jJAnAvaraNIyAdikamopa|gamaH, anantapudgalApagamamantareNa bhAvato nakAramAtrasyApyaprApterityAdibhAvitaM, tathA maGgalAgamazcaiva yaHkaraNakAlabhAvIti, tathA kAlAntarabhAvi punaraihalaukikapAralaukikabhedabhinna 'dvividhaM phalaM' dvipakAraM phalaM, 'tatra dRSTAntAH' vakSyamANala-|| // 45 // kSaNA iti gAthArthaH // 1010 // iha loi atthakAmAraAruggaMabhiraI aniSphattIpA siddhI asaggasukulappaJcAyAI8a prloe||1012|| 9% anukrama [1] + AmEaintimX M onary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~905~
Page #907
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1011], bhASyaM [151...] (40) vyAkhyA-iha loke'rthakAmau bhavataH, tathA''rogyaM bhavati nIrujatvamityarthaH, ete cArthAdayaH zubhavipAkino'sya bhavanti, tathA cAha-abhiratizca bhavati, Abhimukhyena ratiH-abhiratiH iha loke'rthAdibhyo bhavati, paraloke ca tebhya evaM zubhAnubandhitvAnniSpattiH, puNyasyeti gamyate, athavA'bhiratezca niSpattirityekavAkyataiva, tathA 'siddhizca' muktizca, tathA svargaHsukulapratyAyAtizca paraloka ityAmuSmikaM phalaM // iha ca siddhizcetyAdikramaH pradhAnaphalApekSyupAyakhyApanazca (nArthaH), tathAhi-viralA evaikabhavena siddhimAsAdayanti, anAsAdayantazcAvirAdhakAH svargasukulotpattimantareNa nAvasthAntaramanubhavantIti gAthArthaH // 1011 // sAmprataM yathAkramamevAdInadhikRtyodAharaNAni pratipAdayannAha ihalogaMmi tidaMDI sAdivvaM 2 mAuliMgavaNa 3 meva / paraloi caMDapiMgala 4 iMDiajakakho 5 aditaa|1012|| FI vyAkhyA-akSaragamanikA sujJeyA, bhAvArthaH kathAnakebhyo'vaseyaH, tAni cAmUni namokAro asthAvaho, kahati?, udA-18/ haraNaM-jahA egassa sAvagassa putto dharma na laei, so'vi sAvao kAlagao, so vivahArAhao evaM ceva vihri| annayA torsa gharasamIve parivAyao AvAsio, so teNa sama mittiM karei, annayA bhaNai-ANehi niruvayaM aNAhama-| CDayaM jao te IsaraM karemi, teNa maggio laddho ubaddhao maNusso, so masANaM NIo, jaM ca tattha pAuggaM / so ya daaro| anukrama [1] namaskAro'rthAvahaH, kathamiti !, udAharaNam-yathaikasya zrAvakasya putro dharma nAzrayati, so'pi zrAvakaH kAlagataH, sa vyavahArAita evameva viharati / anyadA teSAM (zrAvakajanAnAM) gRhasamIpe parivAjaka AvAsitaH, sa tena samaM maitrI karoti, anyadA bhaNati-bhAnaSa nirupahataM anAthamRtaka yatasyAM Izvara karoti, tena mArgitaM labdha ubado manuSyaH, sa zmazAnaM nItaH, yatra tatra prAyogyaM / sa ca dAraka: * 0'vi bAhirAho (vysnophtH)| JanEaiatime muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~906~
Page #908
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1011], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka Avazyaka- piyariM namokAra sikkhAvio, bhaNio ya-jAhe bIhejasi tAhe evaM paDhijasi, vijA esA, so tassa mayagassa purao18 hAribha- Thavio, tassa ya mayagassa hatthe asI dinno, parivAyao vijaM pariyattei, uDiumAraddho veyAlo, so dArao bhIo hiyaelA vi01 drIyA namokkAraM pariyaTTei, so veyAlopaDio, puNo'vi javei, puNovi uDio, suDatarArga pariyaTTei, puNo'vi paDio,tidaMDI bhnni||452|| [kiMci jANasi!, bhaNai-natthi, puNo'vi javai, tatiyavArA, puNo'vi pucchio, puNo NavakAraM karei, tAhe vANamaMtaraNa rusieNa taM khamgaM gahAya so tidaMDI do khaMDIkao, suvannakoDI jAo, aMgovaMgANi ya se juttajuttANi kAuM savaratiMbUr3ha isaro jAo namokkAraphaleNaM, jai Na honto namokAro to veyAleNa mArijaMto, so suvannaM hoto|| kAmaniSphattI,-kaha ! egA sAvigA tIse bhattA micchAdihI annaM bharja ANe maggai, tIse taNaeNana lahaha se savattagaMti, ciMtei-kiha mAremi?, aNNayA kaNhasappo ghaDae chubhittA ANIo, saMgovio, jimio bhaNai-ANehi puSpANi amuge ghaDae ThaviyANi, sA pitrA zikSito namaskAra, bhaNitaba-yadA bibhIvAstadainaM paTheH, vidyaiSA, sa tasya mRtakasya purataH sthApitaH, tasya ca mRtakasya haste'sidattaH, parimAjako vidyA parivartayati, sthAtumArabdho vaitAlaH, sadArako bhItohadi namaskAra parAvartayati, sa vaitAlaH patitaH, punarapi japati, punarapyutthitaH, muTutaraM parivartayati. punarapi patitaH, tridaNDI bhaNati-kitrit jAnIye?, bhaNati-na, punarapi japati, tRtIyavAraM, punarapi pRSTaH, punarnamaskAraM karoti (parAvayati), tadA vyantareNa ruSTena saMkhaGgaM gRhItvA sa tridaNdI dviskhaNDIkRtaH, suvarNakoTikaH (suvarNapuruSaH) jAtaH, bhaGgopAGgAni ca tasya yuktayuktAni (pRthaka pRthaka) karavA sarvarAtrau nyUDa Izvaro | jAto namaskAraphalena, yadi nAbhaviSyanamaskArastadA vaivAlenAmAriSyat sa (ca) sauvarNo'bhaviSyat // kAmaniSpatiH, katham !, ekA bhAvikA tasyA bhartA | | miSyASTiranyAM bhAyauM AnetuM mArgayati, tasyAH sambandhena na kabhate tasyAH sApatnyAmiti, cintayati-kathaM mAsyAmi , anyadA kRSNaso ghaTe kSitvA'nItaH, // 452 // | saMgopittaH, jibhito bhaNati-bhAnava puSpANi amukamin ghaTe sthApitAni, sA* boDI + jAyA chirDa dIpa anukrama andiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~907~
Page #909
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1011], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka paviThThA, aMdhakAraMti namokAra karei, jaivi me koi khAejA tovi me maraMtIe namokAro Na nassahiti, hattho chUDho, sappo devayAe avahio, puSpamAlA kayA, sA gahiyA, dinA ya se, so saMbhato ciMtei-annANi, kahiyaM, gao pecchai ghaDagaM pupphagaMdhaM ca, Navi ittha koi sappo, AuTTo pAyapaDio sarva kahei khAmei ya, pacchA sA ceva gharasAmiNI jAyA, 18 evaM kAmAvaho // AroggAbhiraI-egaM NayaraM, NaIe taDe kharakammieNa sarIraciMtAe niggaeNaM NaIe vujhaMtaM mAuliMga diI, harAyAe uvaNIyaM, sUyassa hatthe dinnaM, jimiyassa uvaNIyaM, pamANaNaM airittaM vanneNa gaMdheNaM airitaM, tassa maNusassa tuTTho, bhogo diNNo, rAyA bhaNai-aNuNaIe maggaha, jAva laddhaM, patthayaNaM gahAya purisA gayA, diDo vaNasaMDo, jo geNhai phalANi so marai, raNNo kahiyaM, bhaNai-avassaM ANeyavANi, akkhapaDiyA vaccaMtu, evaM gayA ANenti, ego paviDo so bAhiM TUi ucchunbhai, anne ANati, so marai, evaM kAle vaccaMte sAvagassa parivADI jAyA, gao tattha, ciMtei-mA virAhiyasAmanno | praviSTA, andhakAramiti namaskAra karoti (guNayati), yadyapi mAM ko'pi khAdeva nApi mama niyamANAyA namaskAro na nakSyatIti, hastaH kSipta, sapoM devatayApahRtaH, puSpamAlA kRtA, sA gRhItA, dattA ca tama, sa saMbhrAntazcintayati-anyAni, kathitaM, gataH pazyati ghaTa puSpagandhaM ca, naivAtra ko'pi sarpaH, bhAvajiMtaH pAdapatitaH sarva kathayati kSamayati ca, pazcAtsaiva gRhasvAminI jAtA, evaM kAmAvahaH // ArogyAbhirati:-ekaM nagara, nadyAstIre kharakarmikeNa karIracintAyai | nirgatena nacAmudyamAnaM bIjapUrakaMTa, rAja apanItaM, sUdasya haste dasa, jimata upanItaM, pramANenAtirikaM varNena gandhenAtiriktaM tasai manuSyAya tuSTaH, bhoyo dattaH, | rAjA bhaNati-anunadi mArgayata pAvalamba (bhavati), padhvadanaM gRhItvA puruSA gatAH, dRSTo vanakhaNDaH, yo gRhAti phalAni sa mriyate, rAjJe kathitaM, bhaNatiavazyamAnetavyAni, akSapatitAH (akSapAtanikaSA)bajantu, evaM gatA Anayanti, ekaH praviSTaH sa bahinikSipati, manye bhArayanti, saniyate, evaM kAle jati vAcakaskha paripATI jAtA, gatastatra, cintayati-mA virAdhitazrAmaNyaH dIpa anukrama lanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~908~
Page #910
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [3] Avazyaka hAribha drIyA // 453 // Avazyaka'- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ - ], mUlaM [1/ gAthA-], niryuktiH [1011), Educationa | koDa hojjatti nisIhiyA namokAraM ca kareMto dukkai, vANamaMtarassa ciMtA, saMbuddho, baMdara, bhaNai ahaM tattheva sAharAmi, gao, raNNo kahiyaM, saMpUio, tassa osIse diNe diNe Thavei, evaM teNa abhiraI bhogA ya laddhA, jIvayAo ya, kiM annaM AroggaM ?, rAyAvi tuTTho // paraloe namokAraphalaM - vasaMtapure Nayare jiyasattU rAyA, tassa gaNiyA sAviyA, sA caMDapiMgaleNa coreNa samaM vasai / annayA kayAi teNa raNNo gharaM hayaM, hAro NINio, bhIehiM saMgovijjai / annayA ujjANiyAgamaNaM, sabAo vibhUsiyAo gaNiyAo vaJcaMti, tIe sabAo aisyAmitti so hAro Aviddho, jIse devIe so hAro tIse dAsIe so nAo, kahiyaM raNNo, sA keNa samaM vasai ?, kahie caMDapiMgalo gahio, sUle bhinno, tIe ciMtiyaM-mama doseNa mAri otti sA se namokAraM dei, bhaNai ya-nIyANaM karehi jahA eyassaraNNo puttI AyAmitti, kayaM, aggamahisIe udare uvavaNNo, dArao jAo, sA sAviyA kIlAvaNadhAvIyA jAyA / annayA ciMtei kAlo samo gambhassa va maraNassa ya, 3 kazcit bhUditi naiSedhika namaskAraM ca kurvan gacchati, vyantarasra cintA, saMbudaH, bandate, bhaNati mahaM tatraivAneSye, gataH rAjJaH kathitaM saMpUjitaH tasya acchI dine dine sthApayati, evaM tenAbhiratirbhogAkha labdhAH, jIvitavAMzdha, kimanyad ArogyaM ?, rAjApi tuSTaH // paraloke namaskAraphalaM vasantapure magare jitazatrU rAjA, tasya gaNikA zrAvikA sA caNDapilena caureNa samaM vasati / anyadA kadAcit tena rAjJo gRhaM itaM, hAra AnItaH bhItAbhyAM saMgopyate / anyadojAnikAgamanaM sarvA vibhUSitA gaNikA vrajanti, tathA sarvAbhyo'tizAyinI svAmiti ( sarvA atizaye iti ) sa hAra AdiH yasthA devyAH sa hArasvayA dAyA sa jJAtaH kathitaM rAjJe sA kena samaM vasati ? kathite caNDapiGgalo gRhItaH, jhUle bhinnaH, tayA cintitaM mama doSeNa mArita iti sA tamai namaskAraM dadAti, bhaNati ca nidAnaM kuru yathA etasya rAjJaH putra utpadya iti kRtaM, agramahiSyA udare utpannaH, dArako jAtaH, sA zrAvikA kIDhanadhAtrI jaataa| amyadA cintayati-kAlaH samo garbhasya ca maraNaskha ca, AyaM [151...]] For Funny ------ ~909~ namaskAra0 vi0 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 453 //
Page #911
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [-], mUlaM [1/gAthA-], niyukti: [1011], bhASyaM [151...] (40) prata sUtrAka hoje kayAi, ramAvetI bhaNai-mA rova caMDapiMgalatti, saMbuddho, rAyA mao, sorAyA jAo, sucireNa kAleNa dovi padhaiyANi, evaM sukulapaccAyAI tammUlAgaM ca siddhigamaNaM // ahavA bitiyaM udAharaNaM-mahurAe NayarIe jiNadatto sAvao, tattha huMDio coro, NayaraM musai, so kayAi gahio sUle bhinno, paDicaraha vitijjayAvi se najihiti, maNUsA paDicaraMti, so sAvao tassa nAidUreNa vIIvayai, so bhaNai-sAvaya ! tumaMsi aNukaMpao tisAio'haM, deha mama pANiyaM jA marAmi, sAvao bhaNai-ima namokAraM paDha jA te ANemi pANiyaM, jai vissArehisi to ANIyapi Na demi, so tAe lolayAe paDhai, sAvaovi pANiyaM gahAya Agao, ebelaM pAhAmotti namokkAraM ghosaMtasseva niggao jIvo, jakkho aayaao| sAvao tehiM mANussehiM gahio corabhattadAyagotti, raNNo niveiyaM, bhaNai-eyapi sUle bhiMdaha, AghAyaNaM nijai, jakkho ohiM pau~jai, pecchai sAvayaM, appaNo ya sarIrayaM, pavayaM uppADeUNa Nayarassa uvariM ThAUNa bhaNai-sAvayaM bhaTTArayaM na bhadekadAcita, ramayantI bhagati-mA rodIH caNDApiGgala iti, saMbuddho, rAjA mRtaH, sa rAjA jAtaH, sucireNa kAma dvAvapi pramajitI / evaM mukulapratyAyAtiH tanmUlaM ca sidvigamanaM // athavA dvitIyamudAharaNaM-mathurAyAM nagaryo jinadattaH zrAvakaH, tatra huNDikaauraH, nagaraM muSNAti, sa kadAcit gRhItaH zUle bhinA, praticarata sahAyA api takha jJAyata iti manuSyAH praticaranti, sa zrAvakastasya nAtidUreNa vyatibrajati, sa bhaNati-dhAvaka ! tvamasi anukampakaH tRSito'I dehi mahyaM pAnIyaM yanniye, zrAvako bhaNati-damaM namaskAraM paTha yAvattamyamAnayAmi pAnIyaM, yadi vismariSyasi tadAnItamapi na dAsyAmi, sa tayA lolupatayA | paThati zrAvako'pi pAnIyaM gRhItvA'gataH, adhunA pAsvAmIti namaskAra ghoSayata evaM nirgato jIvaH, yakSa ASAtaH / zrAvakasairmanuSyagRhItacaurabhaktadAyaka | iti, rAje niveditaM, bhaNati-enamapi zUle bhinta, AghAta nIyate, yakSo'vadhi prayukte, pazyati zrAvakamAtmanazca zArIraka, parvatamupAya nagarasyopari sthitvA bhaNati-zrAva bhahArakaM na -% dIpa anukrama [1] --- AMERIEN ama Randiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~910~
Page #912
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1013], bhASyaM [151...] // 454 // * Avazyaka-yAMNeha ?, khAmeha, mA bhe sabe cUrehAmi, devaNimmi~yassa puveNa se AyayaNaM kathaM, evaM phalaM labbhai namokAreNeti gAthArthaH // hAribha- 5 // 1012 // uktA namaskAraniryuktiH, sAmprataM sUtropanyAsArthaM pratyAsattiyogAd vastutaH sUtrasparzaniryuktigatAmeva gAthAmAha - drIyA * naMdiaNuogadAraM vihivadubugdhAiyaM ca nAUNaM / kAUNa paMcamaMgala AraMbho hoi suttassa // 1013 // vyAkhyA - nandizcAnuyogadvArANi cetyekavadbhAvAd nandianuyogadvAraM, 'vidhivad' yathAvad 'upodghAtaM ca' uddese ityA'dilakSaNaM 'jJAtvA' vijJAya, bhaNitveti vA pAThAntaraM tathA kRtvA 'paJcamaGgalAni' namaskAramityarthaH kim ?, Arambho bhavati * sUtrasya, iha ca punarnandyAdyupanyAsaH kila vidhiniyamakhyApanArthaH, nandyAdi jJAtvaiva bhaNitvaiva vA, nAnyatheti, upodghA tabhedopanyAso'pi sakalapravacanasAdhAraNatvena tasya pradhAnatvAt, pradhAnasya ca sAmAnyagrahaNe'pi bhedenAbhidhAnadarzanAd, yathA brAhmaNA AyAtA vaziSTo'dhyAyAta iti kRtaM casUryeti gAthArthaH // 1013 // sambandhAntarapratipAdanAyaivA''hakayapaMcanamukAro kareha sAmAiyaMti so'bhihio / sAmAiaMgameva ya jaM so sesaM tao vucchaM // 1014 // Educato vyAkhyA - kRtaH paJcanamaskAro yena sa tathAvidhaH ziSyaH sAmAyikaM karotItyAgamaH so'bhihitaH paJcanamaskAraH, sAmAyikAGgameva ca yadasau, sAmAyikAGgatA ca prAguktA, 'zeSa' sUtraM 'tataH' tasmAdvakSyata iti gAthArthaH // 1014 // taccedamkaremi bhaMte! sAmAiyaM, savvaM sAvajjaM jogaM pacakkhAmi jAvajjIvAe tivihaM tiviheNaM, maNeNaM vAyAe kAraNaM na kare. mina kAravemi karaMtaMpi annaM na samaNujANAmi, tassa bhante! paDikkamAmi niMdAmi garihAmi appANaM bosirAmi 13 jAnIyA~, kSAmayata, mA bhavataH sarvAzrayuraM devanirmitena ( tAt caityAt) pUrvasya tasyAyatanaM kRtaM / pUrva phalaM labhyate namaskAreNeti / * mayarassa For Parts Only *** muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atra adhyayanaM -1 - 'sAmAyikaM' Arabhyate ~911~ namaskAra0 vi0 1 *** // 454 //
Page #913
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Jus Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [1014...], bhASyaM [151 ...] iha ca sUtrAnugama eva (sUtra) ahInAkSarAdiguNopetamuccAraNIyaM tadyathA-ahInAkSaramana tyakSaramavyAviddhAkSaramaskhalitamamilitamavyatyAsmreDitaM pratipUrNa paripUrNaghoSaM kaNThoSThavipramuktaM vAcanopagatam, ityamUni prAgU vyAkhyAtatvAnna vyAkhyAyante, tatastasminnuJcarite sati keSAJcidbhagavatAM sAdhUnAM kecanArthAdhikArA adhigatA bhavanti kecana tvanadhigatAH, tatazcAnadhigatAdhigamanAya vyAkhyA pravartata iti, talakSaNaM cedaM 'saMhitA ca padaM caiva padArthaH padavigrahaH / cAlanA pratyavasthAnaM, vyAkhyA tantrasya SaDvidhA // 1 // iti, tatrAskhalitapadoccAraNaM saMhitA, athavA-paraH sannikarSaH saMhitA, yathA karemi | bhaMte! sAmAiyamityAdi jAva vosirAmitti / padaM ca paJcadhA, tadyathA-nAmikaM naipAtikam aupasargikam AkhyAtikaM mizra ceti, tatra azva iti nAmikaM khalviti naipAtikaM parItyaupasargikaM dhAvatItyAkhyAtikaM saMyata iti mizram, athavA subantaM tiGantaM ca 'suptiGntaM pada' ( pA0 1-4 -14 ) miti vacanAt tatra karomi bhayAnta / sAmAyikaM, sarva sAvadhaM yogaM pratyAkhyAmi yAvajjIvayA trividhaM trividhena manasA vAcA kAyena na karomi na kArayAmi kurvantamapyamyaM na samanujAne, tasya bhayAnta ! pratikramAmi nindAmi garhAmi AtmAnaM vyutsRjAmIti padAni / adhunA padArtha:- sa ca caturvidhaH, tadyathA - kAraka viSayaH samAsaviSayastaddhitaviSayo niruktiviSayazca tatra kArakaviSayaH pacatIti pAcakaH, samAsaviSaya:rAjJaH puruSo rAjapuruSa iti, taddhitaviSayaH - vasudevasyApatyaM vAsudevaH, niruktiviSayaH - bhramati carauti ca bhramaraH, atrApi, 'DukRJ karaNa' ityasya laTpratyayAntasya 'tanAdikRJbhya u ( pA0 3-1-79) riti ucce guNe raparatve ca kRte karomIti bhavati abhyupagamaJcAsyArthaH, evaM prakRtipratyayavibhAgaH sarvatra vaktavyaH, iha tu granthavistarabhayAnnokta iti, bhayaM pratItaM, tathA For Print Use Only www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atha 'karemi bhaMte' sUtrasya vizad vyAkhyA Arabhyate ~912~
Page #914
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1014...], bhASyaM [151...] (40) AvazyakahAribhadrIyA // 4550 prata sUtrAMka (1) vakSyAmazcopariSTAditi, anto-vinAzaH, bhayasyAnta ityayameva padavigrahaH, padapRthakkaraNa padavigraha iti, sAmAyikapadArthaH pUrvavat, sarvamityaparizeSavAcI zabdaH, avayaM-pApaM sahAvadyena sAvadyaH-sapApa ityarthaH, yujyata iti yogaH cyApArastaM, vi01 pratyAkhyAmIti, pratizabdaH pratiSedhe AGka Abhimukhye khyA prakathane, tatazca pratIpamabhimukhaM khyApanaM sAvadyayogasya kromi| pratyAkhyAmIti, athavA pratyAcakSa iti 'cakSiA vyaktAyAM vAci' asya pratyApUrvasyAyamarthaH pratiSedhasyAdareNAbhidhAnaM karomi pratyAcakSe, 'yAvajjIvaye tyatra yAvacchandaH parimANamaryAdAvadhAraNavacanaH, tatra parimANe yAvat mama jIvanaparimANaM tAvat pratyAkhyAmIti, maryAdAyAM yAvajjIvanamiti, maraNamaryAdAyA ArAnna maraNakAlamAtra eveti, avadhAraNe yAvajIvanameva tAvat pratyAkhyAmi, na tasmAt parata ityarthaH, jIvanaM jIvetyayaM kriyAzabdaH parigRhyate tayA, athavA pratyAkhyAnakriyA gRhyate, yAvajjIvo yasyAM sA yAvajjIvA tayA, 'trividha miti timro vidhA yasya sAvadyayogasya sa trividhaH, sa ca pratyAkhyeyatvena karma saMpadyate, karmaNi ca dvitIyA vibhaktiH, atastaM trividhaM yoga-manovAkkAyavyApAralakSaNaM, 'kAyavAGAnaH karmayogaH' (tatvA0 a06sU01) iti vacanAta, trividheneti karaNe tRtIyA, 'manasA vAcA kAyena' tatra |'mana jJAne' mananaM manyate vA'neneti asunapratyaye manaH, taccaturkI-nAmasthApanAdravyabhAvaH, dravyamanastadyogyapudgalamayaM, bhAvamano mantA jIva eva, 'vaca paribhASaNe vacanam ucyate vA'nayeti vAk, sA'pi caturvidhaiva nAmAdibhiH, tatra dravyavAkU zabdapariNAmayogyapudgalA jIvaparigRhItA bhAvavAkU punasta eva pudgalAH zabdapariNAmamApannAH, 'ciJ cayane' cayanaM 5 cIyate vA'neneti "nivAsacitizarIropasamAdhAneSvAdezca kaH" (pA03-3-41) iti kAyaH, jIvasya nivAsAt puga 56 dIpa anukrama JABERan Wrwajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~913~
Page #915
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1014...], bhASyaM [151...] (40) - prata sUtrAMka lAnAM citeH pudgalAnAmeva keSAzit zaraNAt teSAmevAvayavasamAdhAnAt kAya:-zarIraM, so'pi caturkI nAmAdibhiH, tatra dravyakAyo ye zarIratvayogyAH agRhItAstatsvAminA ca jIbena ye muktA yAvattaM pariNAma na muJcanti tAvad dravyakAyaH, bhAvakAyastu tatpariNAmapariNatA jIvabaddhA jIvasamprayuktAzca, anena trividhena karaNabhUtena, trividhaM pUrvAdhikRtaM sAvadha yoga na karomi na kArayAmi kurvantamapyanyaM na samanujAnAmi-nAnumanye'hamiti, tasyetyadhikRto yogaH saMbadhyate, bhayAnta iti pUrvavat , pratikramAmi-nivarte'hamityuktaM bhavati, nindAmIti jugupse ityarthaH, garhAmIti ca sa evArthaH, kintvAtmasAkSikI || nindA gurusAkSikI gaheMti, kiM jagupse ?-'AtmAnam atItasAvadhayogakAriNaM, 'vyutsRjAmIti vividhArthoM vizeSAthoM vA vizabdaH ucchando bhRzArthaH sRjAmi-tyajAmItyarthaH, vividhaM vizeSeNa vA bhRzaM tyajAmi vyutsRjAmi, evaM tAvatpadArthapadavigrahI yathAsambhavamuktau, adhunA cAlanApratyavasthAne vaktavye, tadatrAntare sUtrasparzaniyuktirucyate, svasthAnatvAt, Aha ca niyuktikAra:akkhaliasaMhiAI vakkhANacaukkae darisiaMmi / suttapphAsianijuttivittharatyo imo hoha // 1015 // vyAkhyA-'akkhaliAitti askhalitAdI sUtra uccarite, tathA saMhitAdau vyAkhyAnacatuSTaye darzite sati, kiM:sUtrasparzaniyuktivistarArthaH ayaM bhavatIti gAthArthaH // 1015 // karaNe 1 bhae a 2 aMte 3 sAmAia 4 savvae a5 bajne a6| joge 7 paJcakkhANe 8 jAvajjIvAi 9tiviheNaM 10 // 1016 // --54- dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~914~
Page #916
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1016], bhASyaM [152] (40) ni padAni, vi01 prata sUtrAMka (1) AvazyakatA vyAkhyA-karaNaM bhayaM ca antaH sAmAyika sarva ca varjaca yogaH pratyAkhyAnaM yAvajIvayA trividheneti padAni, sUtrasparza hAribha- padArtha tu bhASyagAthAbhinyakSeNa pratipAdayiSyatIti gAthAsamAsArthaH // 1016 // sAmprataM karaNanikSepaM pradarzayannAhadrIyA nAmaM 1 ThavaNA 2 davie 3 khitte 4 kAle 5 taheva bhAve a6| // 456 // eso khalu karaNassA nikkhevo chabviho hoi // 152 // (bhA0) vyAkhyA-akSaragataM padArthamAtramadhikRtya nigadasiddhA, sAmprataM dravyakaraNapratipAdanAyA''hajANagabhaviaharitaM sannA nosannao bhave karaNaM / sannA kaDakaraNAI nosannA vIsasapaoge // 153 // (bhA0) vyAkhyA-iha yathAsambhavaM dravyasya dravyeNa dravye vA karaNaM dravyakaraNaM, tacca noAgamato jJabhavyAtiriktaM saMjJA nosaMjJAto bhavet karaNaM, etaduktaM bhavati-jJazarIrabhavyazarIravyatirikta dravyakaraNaM dvidhA-saMjJAkaraNaM nosaMjJAkaraNaM ca, tatra saMjJAkaraNaM kaTakaraNAdi, AdizabdAt pelukaraNAdiparigrahaH, peluzabdena rutapUNikocyate, ayamatra bhAvArthaH-kaTanirvartakamayomayaM citrasaMdAsthAnaM pollakAdi tathA rutapUNikAnivartakaM zalAkAzalyakAGgaruhAdi saMjJAdravyakaraNamanvarthopapatteriti, Aha-idaM nAma-IX karaNameva paryAyamAtrataH saMjJAkaraNamiti na kazcidvizeSa iti, ucyate, iha nAmakaraNamabhidhAnamAtraM gRhyate, saMjJAkaraNaM tvanva-|| ||456 // thetaH saMjJAyAH karaNaM 2, dravyasya saMjJayA nirdizyamAnatvAt , tathA ca bhASyakAreNApyetadevAbhyadhAyi-"sannA NAmati maI15 **EASISAASAASAASA dIpa anukrama [2] saMjJA nAmeti mtiH| + niyukkigAthA ityapi * pAichakAdiH / Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: karaNa dvAra, kAraNasya SaD nikSepAH ~ 915~
Page #917
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [153] (40) prata sUtrAMka 6452-564*4%25-25% taNo NAmaM jamabhidhANaM // 1 // vA tadatdhavikale kIrai darSa tu davaNapariNAma | pelukkaraNAi na hitaM tayatthasuNNaM Na vA saddo // 2 // jai Na tadatthavihINaM to kiM dabakaraNaM / jao teNaM / davaM kIrai saNNAkaraNati ya karaNarUDhio // 3 // " 'nosaMjJeti nosaMjJAdravyakaraNaM, tacca dvidhA-prayogato vizrasAtazca, ata evAha-vIsasapaogetti gAthArthaH // tatra vizrasAkaraNaM dviprakAra-sAdhanAdibhedAt , ata evAha'andhakAraHcIsasakaraNamaNAI dhammAINa prpccyaajo(yjo)gaa|saaii ckkhupphaasiammbhaaimckkhumnnumaaii||154|| bhA0 | vyAkhyA-vizrasA svabhAvo bhaNyate tena karaNaM viznasAkaraNam , iha ca 'kRtyaluTo bahula' (pA0 3-3-113) miti vacanAt karaNAdiSu yathAprayogamanurUpArthaH karaNazabdo'vaseya iti, 'anAdi' AdirahitaM 'dharmAdInA'miti dharmAdharmAkA zAstikAyAnAmanyo'nyasamAdhAnaM karaNamiti gamyate, Aha-karaNazabdastAvadapUrvaprAdurbhAve vartate, tatazca karaNaM cAnAdi x|ceti viruddham, ucyate, nAvazyamapUrvaprAdurbhAva eva, kiM tarhi !, anyo'nyasamAdhAne'pIti na doSaH, athavA 'parapratyayayo-12 gAditi paravastupratyayabhAvAddharmAstikAyAdInAM tathA tathA yogyatAkaraNamiti, evamapyanAditvaM virudhyata iti cet, na, anantazaktipracitadravyaparyAyobhayarUpatve sati vastuno dravyAdezenAvirodhAdityatra baha vaktavyaM tattu nocyate, gamanikAmA-10 tratvAt prArambhasyeti, athavA parapratyayayogAt tattatparyAyabhavanaM sAyeva karaNaM, devadattAdisaMyogAddhamAdInAM viziSTa tano nAma yadabhidhAnam // 1 // yadvA tadartha vikale kriyate dravyaM tu dravaNapariNAmaH / pelukaraNAdi na hi tattadarthazUnyaM na vA zabdaH // 2 // yadi na tadarthavihInaM tadA divyakaraNaM / yatastena / dravyaM kriyate saMjJAkaraNamiti ca karaNarUDhaH // 3 // dIpa anukrama 6960-6 rajaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~916~
Page #918
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [154] (40) E5% sUtrasparzaka vi01 5 drIyA prata sUtrAMka -56- (1) 25 Avazyaka paryAya ityarthaH, evamarUpidravyANyadhikRtyoktaM sAdyamanAyaM ca vizrasAkaraNam , adhunA rUpidravyANyadhikRtya sAdyeva cAkSu- hAribha- tarabhedamAha-sAdi cakSuHsparza cAkSuSamityarthaH, abhrAdi, AdizabdAt zakracApAdiparigrahaH, 'acakSutti acAkSuSama- daNvAdi, AdizabdAt vaNukAdiparigrahaH, karaNatA ceha kRtiH karaNamitikRtvA, anyathA vA svayaM buddhayA yojanIyeti gAthArthaH // cAkSuSAcAkSuSabhedameva vizeSeNa prtipaadynnaah||457|| saMghAyametadubhayakaraNaM iMdAuhAi paJcakkhaM / duaaNumAINaM puNa chaumatthAINa'paccakkhaM // 155 // (bhA.) 6 vyAkhyA-saGghAtabhedatadubhayaiH karaNaM saMghAtabhedatadubhayakaraNam indrAyudhAdisthUlamanantapudgalAtmakaM pratyakSaM, cAkSuSamityarthaH, vyaNukAdInAm, AdizabdAttathAvidhAnantANukAntAnAM punaH karaNamiti vartate, kiM ?, chadmasthAdInAm ? AdizabdaH svagatAnekabhedapratipAdanArtha iti, apratyakSam-acAkSuSamiti gAthArthaH / uktaM vizrasAkaraNam, adhunA prayogakaraNaM pratipAdayannAhajIvamajIve pAogiaMca caramaM kusuMbharAgAI / jIvappaogakaraNaM mUle taha uttaraguNe a||156 // (bhA0) | vyAkhyA-yaha prAyogikaM dvadhA-jIvaprAyogikamajIvaprAyogikaMca, prayogena nirvRttaM prAyogikaM, caramam-ajIvaprayo|gakaraNaM kusumbharAgAdi, AdizabdAccheSavarNAdiparigrahaH // evaM tAvadalpavaktavyatvAdabhihitamoghato'jIvaprayogakaraNamiti, adhunA jIvaprayogakaraNamAha-jIvaprayogakaraNaM dviprakAra-'mUla' iti mUlaguNakaraNaM, tathA 'uttaraguNe tica' uttaraguNakaraNaM karaNatA 2 chamasvagatAnA -- dIpa anukrama X // 457 // Swlanmiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~917~
Page #919
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Jus Educatio "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [1016...], bhASyaM [156 ] ceti gAthAsamAsArthaH // vyAsArthaM tu granthakAra eva vakSyati, tatrAlpavaktavyatvAdevAjIvaprayogakaraNamAdAvevAbhidhitsurAhajaM jaM nijIvANaM kIrai jIvappaogao taM taM / vannAi ruvakammAha vAvi ajjIvakaraNaM tu // 157 // ( bhA0 ) vyAkhyA- yad yannirjIvAnAM padArthAnAM kriyate nirvartyate 'jIvaprayogato' jIvaprayogeNa tattadvarNAdi kusumbhAdeH rUpakarmAdi vA kuTTimAdA ajIvaviSayatvAttadajIvakaraNamiti gAthArthaH // jIvappaogakaraNaM duvihaM mUlappaogakaraNaM ca / uttarapaogakaraNaM paMca sarIrAI paDhamaMmi // 158 // ( bhA0 ) vyAkhyA -- jIvaprayogakaraNaM 'dvividhaM' dviprakAraM mUlaprayogakaraNamuttaraprayogakaraNaM ca cazabdasya vyavahita upanyAsaH, paJca zarIrANi 'prathamaM mUlaprayogakaraNamiti gAthArthaH // orAliyAiAI oheNiaraM paogao jamiha / niSphaNNA niSphala AillANaM ca taM tinhaM // 159 // (bhA0 ) vyAkhyA - audArikAdIni, AdizabdAdvaikriyAhArakataijasakArmaNazarIraparigrahaH, 'oghena' iti sAmAnyena, 'itarat' uttaraprayogakaraNaM gRhyate, tallakSaNaM cedaM 'prayogataH' prayogeNaiva yad 'iha loke niSpannAH, mUlaprayogeNa niSpadyata iti 'tad' uttarakaraNaM, AdyAnAM ca tat trayANAm, etaduktaM ( naM 11500 ) bhavati paJcAnAmaudArikAdizarIrANAmAdyaM saGghAtakaraNaM mUlaprayogakaraNamucyate, aGgopAGgAdikaraNaM tUttarakaraNamIdArikAdInAM trayANAM na tu taijasakArmaNayoH, tadasambhavAditi gAthArthaH // 159 // tatraiaudArikAdInAmaSTAGgAni mUlakaraNAni tAni cAmUni For Parts Use Only www.joncibrary.o muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~918~
Page #920
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1016...], bhASyaM [160] (40) sUtrasparza vi01 prata sUtrAMka (1) Avazyaka-4 'sIsa 1 muro 2 ara 3 piTThI 4 do bAra 6 UruA ya 8 ahNgaa| hAribha aMgulimAi uvaMgA aMgovaMgANi sesANi // 160 // (bhASyam ) drIyA vyAkhyA-nigadasiddhA, navaramaGgopAGgAni 'zeSANi' karapAdAdIni gRhyante // kishc||458|| kesAIuvarayaNaM urAla biubdhi uttaraM karaNaM / orAlie viseso kannAiviNahasaMThavaNaM // 11 // (bhA0) vyAkhyA-'kezAAparacana' kezAdinirmANasaMskArI, AdizabdAnnakhadantatadrAgAdiparigrahaH audArikavaikriyayoruttarakaraNaM, yathAsambhavaM ceha yojanA kAryeti, tathaudArike vizeSa uttarakaraNe iti, karNAdivinaSTasaMsthApana, nedaM vaikriyAdI, vinAzAbhAvAda, vinaSTasya ca sarvathA vinAzena saMsthApanAbhAvAditi gAthArthaH // itthaMbhUtamuttarakaraNamAhArake nAsti, gamanAgamanAdi tu bhavati, athavedamanyATaka trividhaM karaNaM, tadyathA-sAtakaraNa parizATakaraNaM sAtaparizATakaraNaM ca, tatrA''dyAnAM zarIrANAM taijasakArmaNarahitAnAM trividhamapyasti, dvayostu caramadvayameveti, Aha caAillANaM tiNhaM saMghAo sADaNaM tadubhayaM ca / teAkamme saMghAyasADaNaM sADaNaM vAvi // 162 // (bhA0) vyAkhyA-vastuto vyAkhyAtaiveti na vyAkhyAyate // sAmpratamaudArikamadhikRtya saGghAtAdikAlamAnamabhidhitsurAhasaMghAyamegasamayaM taheva parisADaNaM urAlaMmi / saMghAyaNaparisADaNa khuDDAgabhavaM tisamaUNaM // 163 // (bhA0) vyAkhyA-sahAtam' iti sarvasaGghAtakaraNamekasamayaM bhavati, ekAntAdAnasyaikasAmayikatvAt , ghRtapUpadRSTAnto'tra, yathA-ghRtapUrNapratakSAyAM tApikAyAM sampAnakaprakSepAt sa pUpaH prathamasamaya evaikAntena snehapudgalAnAM grahaNameva karoti, dIpa anukrama SONGS // 458 // andiorary om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~919~
Page #921
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [163] (40) - - prata sUtrAMka na tyAgam , abhAvAd, dvitIyAdiSu tu grahaNamokSI, tathAvidhasAmarthyayuktatvAt , pudgalAnAM ca saGghAtabhedadharmatvAt , evaM jIvo'pi tatprathamatayotpadyamAnaH sannAdyasamaye audArikazarIraprAyogyANAM dravyANAM grahaNameva karoti, na tu muJcati, abhAvAd, dvitIyAdiSu tu grahaNamokSI, yuktiH pUrvavat, ataH saGghAtamekasamayamiti sthitaM, tathaiva 'parizATana miti parizATanAkaraNamekasamayamiti vartate, sarvaparizATasyApyekasAmayikatvAdeveti, audArika' ityaudArikazarIre 'saMghAyaNaparisADaNa'tti saGghAtanaparizATanakaraNaM tu kSullakabhavagrahaNaM trisamayonaM, tat punarevaM bhAvanIyaM-jaghanyakAlasya pratipAdayitumabhipretatvAt vigraheNotpAdyate, tatazca dvau vigrahasamayAvekaH saGghAtasamaya iti, taiynaM, tathA coktam-'do viggahami samayA samayo saMghAyaNAeM tehUNaM / khuDAgabhavaggahaNaM sabajahanno ThiI kAlo // 1 // iha ca sarvajaghanyamAyuSkaM kSullakabha-18 hai vagrahaNaM prANApAnakAlasyaikasya saptadazabhAga iti, uktaM ca bhASyakAreNa-'khuDDAgabhavaggahaNA sattarasa havaMti ANa pAcUMmi'tti gaathaarthH|| dANyaM jahannamukkosayaM tu paliattiaM tu samaUNaM / viraho aMtarakAlo orAle tassimo hoi // 164 // (bhA0) ___ vyAkhyA-idaM jaghanya sAtAdikAlamAnam utkRSTaM tu saGghAtaparizATakaraNakAlamAnamaudArikamAzritya palyopamatritaya| meva samayonam , iyamatra bhAvanA-ihotkRSTa kAlasya pratipAdyatvAdayamavigrahasamApannaH iha bhavAt parabhavaM gacchannihabhavazarIrazAdaM kRtvA parabhavAyuSatripalyopamakAlasya prathamasamaye zarIrasahanataM karoti, tato dvitIyasamayAdArabhya saGghAtapari dvau vigrahe samayau samayaJca saMghAtanAyAH tairUnam / zukabhavaprahaNaM sarvajadhanyaH sthitikAlaH // 12 kSulakabhavagrahaNAli saptadaza bhavanti AnaprANe / dIpa anukrama ba JAMERatunintimational Manmiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~920~
Page #922
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [164] (40) AvazyakahAribha- drIyA // 459 // prata zATobhayakAla iti, tena saGghAtanAsamayena UnaM palyopamatrayamiti, uktaM ca-"ukoso samaUNo jo so saMghAtaNAsama- satrasparza yahINo / coyaga-kiha na dusamayavihUNo sADaNasamae'vaNIyaMmi // 1 // bhaNNai bhavacarimaMmivi samaye saMghAtasADaNAlA vi01 |ceva / parabhavapaDhame sADaNamao tadUNo Na kAlotti // 2 // co0-jai parapaDhame sADo Niviggahado ya taMmi sNghaato| NaNu sabasADasaMghAtaNAoM samae viruddhAo // 3 // A0-jamhA vigacchamANaM vigayaM uppajjamANamuppaNNaM / to parabhavAi-18 samae mokkhAdANANamaviroho // 4 // cuisamae Nehabhavo ihadehavimokkhao jahAtIe / jai parabhavovi Na tahiM to so ko hou sNsaarii||5||nnnnu jaha viggahakAle dehAbhAve'vi prbhvgghnnN| taha dehAbhAmivi hojehabhavo'vi ko doso // 6 // A0-jaMciya viggahakAlo dehAbhAvi to parabhavo so / cuisamae'vi Na deho na viggaho jai sa ko hoi8 pA" evamaudArike jaghanyetarabhedaH saGghAtaparizATakAla uktH| saGghAtaparizATayostyeka eva (samayaH), dvitIyasyAsambhavAda, sUtrAMka (1) dIpa anukrama -NCROSCARSCARA utkRSTaH samayono yaH sa saMghAtanAsamayahInaH / codakaH-kathaM na dvisamayavihInaH zATanasamayeanIte ? // 1 // bhaNyate bhavacarame'pi samayaM saMghAtazATane eva / parabhavaprathame zATanamatastadUno na kAla iti // 2 // codakA-yadi parabhavaprathame zATo nircigrahatazca tasmin saMghAtaH / nanu sarvazATasaMghAtane samaye | | viruve // 3 // AcAryaH-yasmAdvigacchat vigatamuspadyamAnamutpannam / tataH parabhavAdisamaye mokSAdAnayonaM virodhaH // 4 // cyutisamaye nehamava ihadeha-18 vimokSato yathA'tIte / yadi parabhavo'pi na tatra tadA sa ko bhavatu saMsArI ? // 5 // nanu yathA vigrahakAle dehAbhAve'pi parabhavaprahaNam / tathA dehAmAve'pi bhavediha mo'pi ko dossH| // 6 // 2 Aka-yasAdeva vigrahakAlo dehAbhAve'pi tataH (eSa) parabhavaH saH / cyutisamaye'pi na deho na vigraho | yadi sa ko bhavet // 7 // // 459 // JAIMERator andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~921 ~
Page #923
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [164] (40) 564%OMRY prata sUtrAMka adhunA sAtAdiviraho jaghanyetarabhedo'bhidhIyate, tathA cA''ha-virahaH kaH?, ucyate, antarakAlaH, audArike tasya / saGghAtAderayaM bhavatIti gAthArthaH // jAtisamayahINaM khuryu hoi bhavaM sabyabaMdhasADANaM / ukkosa pubbakoDI samao uahI atittIsaM // 16 // (bhA0) | vyAkhyA-trisamayahIna bhulaM bhavati, 'bhavam' iti bhavagrahaNaM, sarvabandhazATayorantarakAla iti, tatra bisamayahInaM sarvatabandhasya kSulaM tu sampUrNa sarvazATasyeti, utkRSTaH pUrvakoTisamayaH, tathA 'udadhIni ca (dhayazca) sAgaropamANi ca trayastriMzat sarvabandhasya, samayonastvayameva zATasyeti gAthAkSarArthaH // bhAvArthastu bhASyagAthAbhyo'vaseyastAzcemA:-"saMghAyaMtarakAlo jahannao khuDyaM tisamaUNaM / do viggami samayA taio saMghAyaNAsamao // 1 // tehaNaM khuDbhavaM dhariu parabhavamaviggaheNeva / gaMtUNa paDhamasamae saMghAyayaosa vinnnneo||2|| ukkosa tettIsaM smyaahiypuvkoddiahiaaii| so sAgarovamAI aviggaheNeha saMghAyaM // 3 // kAUNa puvakoDiM dhari surajeThamAuyaM ttto| bhottUNa ihaM taie samae saMghAyayaMtassa // 4 // idaM punaH sarvazATAntaraM jaghanyaM kSullakabhavamAnaM, katham ?, ihAnantarAtItabhavacaramasamaye kazcidaudArikazarIrI sarvazATa kRtvA vanaspatipvAgatya sarvajaghanya kSullakabhavagrahaNAyuSkamanupAlya paryante sarvazATa karoti, tatazca kSulakabhavagrahaNameva bhavati, saMghAtAntarakAlo jaghanyataH kSulakabhavagrahaNaM trisamayonam / dvau vigrahe samayau tRtIyaH saMghAtanAsamayaH // 1 // tairUnaM kSulakabhavaM gharavA parabhavamavigraheNaiva / gatyA prathamasamaye saMghAtayataH sa vijJeyaH // 2 // utkRSTaH ayaviMzat samayAdhikapUrvakoTavadhikAni / sa sAgaropamANi avigraheNeha saMghAtam // 3 // kRtvA pUrvakoTI ivA surajyeSThamAyuSkaM ttH| bhuktvA iha tRtIye samaye sNghaatytH||4|| dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~922~
Page #924
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [165] (40) Avazyaka- utkRSTaM tu trayastriMzat sAgaropamANe pUrvakoTyA'dhikAni, katham ?, iha kazcit saMyatamanuSya audArikasarvazArTa kRtvA- sUtrasparza hAribha- 1nuttarasureSu trayastriMzatsAgaropamANyativAhya punarmanuSyeSvaudArikasarvasaGghAtaM kRtvA pUrvakoTyante audArikasarvazATa karo-IX vi01 drIyA | tIti, uktaM ca bhASyakAreNa-"khuDDAgabhavaggaNaM jahannamukkosayaM ca tittiisN| taM sAgarovamAI saMpunnA puSakoDI u // 1 // guravastu byAcakSate-tadArambhasamayasya pUrvabhavazATenAvaruddhatvAt samayahInaM kSullakabhavagrahaNaM jaghanyaM zATAntaramiti, tathA |ca kilevamakSarANi nIyante-trisamayahIna kSullakamityetadapi nyAyyamevAsmAkaM pratibhAti, kintvatigambhIradhiyA bhASyakRtA saha virudhyata iti gAthArthaH // idAnIM saGghAtaparizATAntaramubhayarUpamaSyabhidhitsurAhaaMtaramegaM samayaM jahannamorAlagahaNasAussa / satisamayA ukkosaM tittIsaM sAgarA huMti // 166 // (bhA0) ___ vyAkhyA-'antaram' antarAlam , kaM samayaM 'jaghanya' sarvastokam audArikagrahaNazATayoriti, satrisamayAnyutkRSTaM trayastriMzat sAgaropamANi bhavantIti gAthAkSarArthaH // bhAvArthastu bhASyagAthAbhyAmavaseyaH, te ceme-"ubhayaMtaraM| jahaNaM samao niviggaheNa saMghAe / paramaM satisamayAI tittIsaM udahinAmAI // 1 // aNubhavi devAisu tettIsamihA-18 gayassa taiyaMmI / samae saMghAyatao neyAI samayakusalehiM // 2 // " uktaudArikamadhikRtya sarvasaGghAtAdivaktavyatA, sAmprataM kaa||460 vikriyamadhikRtyocyate, tatreyaM gAthA zulakabhavamahaNaM jaghanyamuskRSTaM ca vanizat / tat sAgaropamANi saMpUrNAni pUrvakoTIta // 2 tribhirUna sarvabandhasya samayonaM sarvazAToti bhAvArthaH / 3 ubhayAntara jaghanya samayo vidhipraheNa saMcAte / paramaM satrisamayAni trayastriMzat adadhinAmAni // 2 // anubhUpa devAdiSu prayadhizatamihAgatasya tRtIye / samaye saMghAtayata evaM sevAni samayakuzalaiH // 2 // * saMvAyayao duvihaM sADhattaraM yoccha (iti vi. bhA.) SACROCEROSSSSSS anukrama [2] JABERatunintamatana Sarwajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~923~
Page #925
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [167] (40) %95% 4 prata sUtrAMka 4 veubiasaMghAo jahannu samaou dusmukoso| sAr3o puNa samayaM ciaviuvvaNAe vinnididdo||167||(bhaa0) / asyA vyAkhyA-vaikriyasanAtaH kAlato 'jaghanyaH' sarvastokaH samaya eva, tuzabdasyaivakArArthatvenAvadhAraNArthatvAdU, ayaM caudArikazarIriNAM kriyalabdhimatAM vikurvaNArambhe devanArakANAM ca tatprathamatayA zarIragrahaNa iti, tathA 'dvisamaya' iti dvisamayamAna utkRSTaH vaikriyasaGghAta iti vartate kAlazceti gamyate, sa punaraudArikazarIriNo vaikriyalabdhimatastadvikurvANArambha eva vaikriyasaGghAtaM samayena kRtvA''yuSkakSayAt mRtasyAvigrahagatyA deveSUpapadyamAnasya vaikriyameva saGghAtayato'vaseya iti bhAvanA, zATaH punaH samayameva kAlataH 'vikurvaNAyAM' vaikriyazarIraviSayo vinirdiSTa iti gAthAkSarAGkaH / adhunA saGghAtaparizATakAlamAnamabhidhitsurAhasaMghAyaNaparisADo jahannao egasamaio hoi / ukkosaM tittIsaM sAyaraNAmAI samaUNA // 168 // ( bhA0) __vyAkhyA-iha vaikriyasyaiva saGghAtaparizATaH khalUbhayarUpaH kAlato jaghanya ekasAmayiko bhavati, utkRSTastrayastriMzat sAgaropamANi sAgaranAmAni samayonAnIti gAthAkSarArthaH // bhAvArthastvayam--ubhayaM jahaNNa samao so puNa dusamayaviu-IC biyamayassa / paramatarAI saMghAtasamayahINAI tettIsaM // 1 // idAnIM vaikriyamevAdhikRtya saGghAtAdhantaramabhidhitsurAha-17 savvaggahobhayANaM sADassa ya aMtaraM viuvissa / samao aMtamuhuttaM ukkosaM rukkhkaaliiaN||169||(bhaa0)15 bhavakhin jaghanyaH samayaH sa punardisamayakriyamRtasya / paramatarANi saMdhAsasamayadInAni prayastriMzat // 1 // dIpa anukrama 56456-4-94544- watanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~924~
Page #926
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [169] (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata // 46 // sUtrAMka (1) *3GRORROR vyAkhyA-iha 'sarvagrahobhayayoH' saGghAtasaMghAtaparizATayorityarthaH, zATasya ca 'antaraM' virahakAlaH 'vaikriyasya' vaikriyazarI sUtrasparza |rasambandhinaH samayaH saGghAtasyobhayasya ca, antarmuhUrta zATasya, idaM tAvajaghanya trayANAmapi kathaM jJAyata iti cet ? yatakaraNasva0 Aha-utkRSTaM 'vRkSakAlika' vRkSakAlenAnantena nivRttaM vRkSakAlikamiti gAthAkSarArthaH // bhAvArthastvayaM-'saMghAtaMtara samayo8 vi01 dusamayaviudhiyamayassa taiyaMmi / so divi saMghAtayato taie va mayassa taiyaMmi // 1 // avigraheNa saGghAtayataH dvitIya| saGghAtaparizATasya samaya evAntaramiti, 'ubhayassa ciraviuviyamayassa deve saviggaha gayassa / sADasaMtomuhattaM tiNhaSi | tarukAlamukkosaM // 1 // uktA kriyazarIramadhikRtya saGghAtAdivaktavyatA, sAmpratamAhArakamadhikRtyainAM pratipAdayannAhaAhAre saMghAo parisADo a samayaM samaM hoi / ubhayaM jahannamukkosayaM ca aMtomuhuttaM tu // 170 // (bhA0) vyAkhyA-'AhAra' ityAhArakazarIre saGghAtaH-prAthamiko grahaH parizATazca-paryante mokSazca, kAlataH 'samaya' kAlavizeSa 'sama' tulyaM bhavati, saGghAto'pi samayaM zATo'pi samayamityarthaH, 'ubhayaM' saGghAtaparizATobhayaM gRhyate, tajaghanyata utkRTatazcAntarmuhUrtameva bhavatIti vartate, antarmuhUrtamAtrakAlAvasthAyitvAdasyeti garbhArthaH, utkRSTAnu jaghanyo laghutaro veditavya | iti gAthArthaH // sAmpratamAhArakamevAdhikRtya saGghAtAdyantaramabhidhAtukAma AhabaMdhaNasADubhayANaM jahannamaMtomuttamaMtaraNaM / ukkoseNa avahUM puggalapariaDdesUNaM // 171 // (bhA0) | // 46 // 1 saMghAtAntaraM samayo dvisamayakriyamRtasya tRtIye / sa divi saMghAtayataH tRtIye yA mRtasya tRtIye // 1 // 2 ubhayasya ciravikurvitamRtasya deve saviprahaM gatasya / zATasthAntarmuhurta prayANAmapi tahakAlamuskRSTam // 1 // dIpa anukrama JAMEaintuk ara muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~925~
Page #927
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1016...], bhASyaM [171] (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-bandhana-sahagataH zATaH-zATa eva ubhayaM sanAtazATI amISA bandhanazATobhayAnAM 'jaghanyaM sarvastokam |'antarmuhartamantaraNam' antarmuhUrtavirahakAlaH, sakRtparityAgAnantaramantarmuhurtenaiva tadArambhAditi bhAvanA, utkarSataH | arddhapudgalaparAvartoM dezono'ntaramiti, samyagdRSTikAlasyotkRSTasyApyetAvatparimANatvAditi gAdhArthaH / uktA''hArakaza|rIramadhikRtya saGghAtAdivaktavyatA, idAnIM taijasakArmaNe adhikRtyA''ha|teAkammANaM puNa saMtANANAio na sNghaao| bhabvANa huja sADo selesIcaramasamayaMmi // 172 // (bhA0) Ro vyAkhyA-taijasakArmaNayoH punayoH zarIrayoH santAnAnAditaH kAraNAt , kiM ?, na saGghAtaH-na tatprathamatayA grahaNa, prAgeva siddhiprasaGgAt , bhavyAnAM bhavet zATaH kepAJcit , kadeti ?, ata Aha-zailezIcaramasamaye, sa caikasAmAyika eveti gAthArthaH // ubhayaM aNAinihaNaM saMtaM bhavvANa hunja kesiMci / aMtaramaNAibhAvA acaMtaviogao nesiM // 173 // (bhA0) HI vyAkhyA-ubhayam' iti saGghAtaparizATobhayaM pravAhamaGgIkRtya sAmAnyena 'anAdyanidhanam' anAdyaparyavasitamityarthaH, 'sAntaM' saparyavasAnamubhayaM bhavyAnAM bhaveta keSAJcita, na tu sarveSAmiti, antaramanAdibhAvAdatyantaviyogatazca nAnayoriti gAthArthaH // 173 // athavedamanyajIvaprayoganivRttaM caturvidha karaNamiti, Aha caahavAsaMghAo?sADaNaM caubhayaM3 tahobhayaniseho 4|pdd' 1 saMkharasagaDa 2 thUNA 4 jIvapaoge jahAsaMkhaM 1743 dIpa anukrama KAR sa REainm muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~926~
Page #928
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1016...], bhASyaM [174] (40) sUtrasparza karaNasva0 vi01 prata sUtrAMka Avazyaka- vyAkhyA-athavAzabdaH prakArAntarapradarzanArthaH, 'saGghAta' iti saGghAtakaraNaM, 'sAtanaM ca' zAtanakaraNaM ca 'ubhayaM' savAhAribha- | tazAtanakaraNaM 'tathobhayaniSedha' iti saGghAtaparizATazUnyam / amISAmevodAharaNAni darzayannAha-paTaH zaGkhaH zakaTaM sthUNA, drIyA 'jIvaprayoga' iti jIvaprayogakaraNe tatkAyavyApAramAzritya yathAsaGkhyametAnyudAharaNAni samavaseyAni, tthaahi-pttstntu462|| saGghAtAtmakatvAt saGghAtakaraNaM zaGkhastvekAntasATakaraNAdeva zATakaraNaM zakaTaM takSaNakIlikAdiyogAdubhayakaraNaM sthUNA punarUdhatiyakaraNayogAt saMghAtazATavirahAdubhayazUnyA iti gaathaarthH|| uktaM jIvaprayogakaraNam , Aha-jaMjaM nijjIvANaM kIrai |jIvappaogao taM te ityAdinA'syAjIvakaraNataiva yuktiyukteti, atrocyate, na, abhiprAyAparijJAnAd, ihAdAvevAthavA| zabdaprayogataHprakArAntaramAtrapradarzanArthametaduktaM, tatazcAtra vyutpattibhedamAtramAzrIyate, jIvaprayogAt karaNaM jIvaprayoga karaNamiti, jyAyAMzcAnyartha ityalaM prasaGgena / uktaM dravyakaraNaM, sAmprataM kSetrakaraNasyAvasaraH, tatreyaM niyuktigAthAhAkhittassa natthi karaNaM AgAsaM jaM akittimo bhaavo| vaMjaNapariAvannaM tahAvi puNa ucchukrnnaaii||1017 // | asyA vyAkhyA-iha 'kSetrasya' nabhasaH 'nAsti karaNaM' nirvRttikAraNAbhAvAnna vidyate karaNaM mukhyavRttyA 'AkAza' kSetraM kAyad' yasmAt 'akRtrimo bhAvaH' akRtakaH padArthaH, akRtakasya ca sato nityatvAt karaNAnupapattiriti bhAvaH / Aha-I yadyevaM kimiti niyuktikAreNa nikSepagAthAyAmupanyastamiti !, atrocyate, vyaJjanaparyAyApannaM tathApi punarikSukaraNAdyaratyeveti, iha vyaJjanazabdena kSetrAbhivyaJjakatvAt pudgalAH gRhyante, tatsambandhAt paryAyaH kathaJcit prAgavasthAparityAgenAvasthAntarApattirityarthaH, tamApannaM punastathA'pi yadA vivakSyate tadA paryAyo dravyAdananya iti paryAyadvAreNa kSetrakaraNa -9-2-56-455 (1) dIpa anukrama I 462 // 121 intaint a ma Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 927~
Page #929
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1017], bhASyaM [174...] (40) C+ C%EOC* prata sUtrAMka -* mastIti sabhAvArthA'kSaragamanikA // upacAramAtrAdvekSukaraNAdi, yatheSukSetrakaraNaM zAlikSetrakaraNam , athavA''dizabdAd / yatra prarUpyate kriyate veti gAthArthaH // 1017 // ukta kSetrakaraNam , idAnIM kAlakaraNasyAvasaraH, tatreyaM gAthAXkAlevi nasthi karaNaM tahAvi puNa baMjaNappamANeNaM / bavabAlavAikaraNehiMDaNegahA hoDa vvhaaro||1018|| asyA vyAkhyA-kalanaM kAlaH kalAsamUho vA kAlastasmin kAle'pi, na kevalaM kSetrasya, kiM ?, nAsti karaNaMna vidyate kRtiH, kutaH ?-tasya vartanAdirUpatvAd, vartanAdInAM ca svayameva bhAvAt , samayAdyapekSAyAM ca paropAdAnatvA diti bhAvanA, Aha-yadyevaM kimiti niyuktikRtopanyastamiti ?, atrocyate, tathA'pi punarvyaJjanapramANena bhavatIti zeSaH, dAiha vyaJjanazabdena vivakSayA vartanAdyabhivyaJjakatvAd dravyANi gRhyante, tatpramANena-tantrItyA tadvalena bhavatIti, tathAhi-1 vartanAdayastadvatAM kathazcidabhinnA eva, tatazca tadvatA karaNe teSAmapi karaNameveti bhAvanA, samayAdikAlApekSAyAmapi vyavahAranayAdasti kAlakaraNamiti, Aha ca-bakvAlavAdikaraNairanekadhA bhavati vyavahAra iti, atrAdizabdAt kaulavAdIni gRhyante, uktaM ca-'bavaM ca bAlavaM ceva, kolavaM thIviloyaNaM / garAi vaNiyaM ceva, vihI bhavai sattamA // 1 // eyANi satta karaNANi calANi baTuMti, avarANi sauNimAINi cattAri thirANi, uktaM ca-sauNi cauppaya gAgaM kiMchugdhaM ca karaNaM 4 thiraM cauhA / bahulacauddasirattI sauNI sesaM tiyaM kmso||1|| esa estha bhAvaNA-bahulacauddasirAIe sauNI havati, baba ca bAlavaM caiva kaulavaM strIvilocanam / garAdi vaNik caiva vidhirbhavati saptamI // 1 // etAni sapta karaNAni calAni vartante, aparANi zakunyAdIni catvAri sthirANi,-zakunizcatuSpadaM nAgaH kiMstumnaM ca karaNAni sthirANi catudhI / kRSNacaturdazIrAtrau zakuniH doSaM trikaM kramazaH // 1 // eSA'nna bhAvanA-kRSNacatudazIrAtrau zakunirbhavati dIpa anukrama SEatml Nangionary.com muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~928~
Page #930
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1018], bhASyaM [174...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA sUtrasparza. karaNasva0 vi01 ||46shaa prata sUtrAMka (1) 'sesaM tiyaM cauppayAI karaNaM amAvAsAe diyA rAo ya to paDivayadiyAya, tao suddhapaDivayaNisAdI bavAINi havaMti, eesiM ca parijANaNovAo-pakkhatihao duguNiyA durUvahINA ya sukkapakkhami / sattahie devasiyaM taM ciya rUvAdhiyaM ratiM // 1 // esettha bhAvaNA-ahigayadiNaMmi karaNajANaNatthaM pakkhatihio duguNiyatti-ahigayatihiM paDucca aigaa| |duguNA kajaMti, jahA suddhacautthIe duguNA aha havaMti 'durUvahINa'tti tao doNNi rUvANi pADiti, sesANi cha sattahiM bhAge devasiyaM karaNaM bhavai, ettha ya bhAgAbhAvA chacceva, tao bavAikameNa cAduppaharigakaraNabhogeNaM cautthIe divasao vaNiyaM havai, 'taM ciya rUvAhiyaM ratti'ti rattIe viThThI, kaNhapakkhe puNo do rUvA Na pADijaMti, evaM savattha bhAvaNA kAyavA, bhaNiyaM ca-'kiNhanisi taiya dasamI sattamI cAuddasIya aha vitttthii| sukkacautthekArasi nisi aTTami punnimA ya divA 8/ // 1 // suddhassa paDivayanisi paMcamidiNa ahamIe rattiM tu / divasassa bArasI punnimA ya rattiM barva hoi // 2 // zeSaM trayaM catuSpadAdikaraNaM amAvAsyAcA divA rAmau ca tataH pratipadivase ca, tataH zucapratipanizAdI bavAdIni bhavanti, eteSAM ca parijJAnopAyaH-pakSatithayo dviguNitA dvirUpahInAba zukrapakSe / saptahate devasikaM tadeva rUpAdhika rAtrau // 1 // eSAzca bhAvanA-adhikRtadine karaNajJAnAthai pakSatithayo dviguNitA hA iti adhikRtatidhi pratIla atigatA dviguNAH zivante, yathA zukacatuthyoM dviguNA aSTa bhavanti, dvirUpahInA iti tato de rUpe pAtyete, zeSANi pada sptbhirbhaage| devasikaM karaNaM bhavati, manasabhAgAbhAvAt padeva, tato bavAdikrameNa cAtumAharikakaraNabhogena catuyA divase vaNika bhavati, tadeva rUpAdhi rAtrA' viti| rAtrau viSTiH, kRSNapakSe puna rUpe na pAyete, evaM sarvatra bhAvanA kartavyA, bhaNitaM ca-kRSNe nizi tRtIyAyAM dazamyAM saptamyAM caturdazyAM ati viSTiH / zule catuyA ekAdazyAM nizi aSTamyAM pUrNimAyAM ca divA // 1 // zuklasya pratipanizi paJcamIdine aSTamyA rAtrI tu / dvAdazyA divase pUrNimAyAzca rAtrau barva bhavati // 2 // dIpa anukrama // 46 // dancinnaryam muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~929~
Page #931
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1018], bhASyaM [174...] (40) prata sUtrAMka bahulassa cautthIe divA ya taha sattamIi ratimi / ekkArasIya u divA bavakaraNaM hoi nAyacaM // 3 // ityalaM prasaGgeneti gAthArthaH // 1018 // uktaM kAlakaraNam , adhunA bhAvakaraNamabhidhIyate, tatra bhAvaH paryAya ucyate, tasya ca jIvAjIvopAdhibhedena dvibhedatvAt tatkaraNamapyoghato dvividhameveti, ata AhajIvamajIve bhAve ajIvakaraNaM tu tatva vnnaaii| jIvakaraNaM tu duvihaM suakaraNaM no asuakaraNaM // 1019 // vyAkhyA-ihAnusvArasyAlAkSaNikatvAjIvAjIvayoH sambandhi 'bhAva' iti bhAvaviSayaM karaNamavaseyamiti, alpavaktadhyatvAdajIvabhAvakaraNamevAdAvupadarzayati- ajIvakaraNaM tu' tuzabdasya vizeSaNArthatvAdajIvabhAvakaraNaM parigRhyate, 'tatra' tayormadhye varNAdi, iha paraprayogamantareNAnAdenAnAvarNAntaragamanaM tadajIvabhAvakaraNam, AdizabdAd gandhAdiparigrahaH, tatrA''ha-nanu ca dravyakaraNamapi vinasAviSayamitthaMprakAramevokaM, ko nvatra bhAvakaraNe vizeSa iti ?, ucyate, iha bhAvAdhikArAt paryAyaprAdhAnyamAzrIyate tatra tu dravyaprAdhAnyamiti vizeSaH, jIvakaraNaM tu punaH dvividha' dviprakAra-zrutakaraNaM nocatakaraNaM ca, zrutakaraNamiti zrutasya jIvabhAvatvAcchutabhAvakaraNaM, nozrutabhAvakaraNaM ca guNakaraNAdi, cazabdasya vyavahitaH sambandha iti gAthArthaH // 1019 // sAmprataM jIvabhAvakaraNenAdhikAra idi tadeva yathoddiSTaM tathaiva bhedataH pratipipAdayiSurAha| baddhamabaddhaM tu suaM baDaM tu duvAlasaMga nidiI / tazvivarIamavaddhaM nisIhamanisIha baddhaM tu // 1020 // kRSNasya caturthyA divase ca tathA saptamyA rAtrau / ekAdazyAstu divase yavakaraNaM bhavati jJAtavyam // 3 // dIpa anukrama JABERatin intimational ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~930~
Page #932
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Avazyaka hAribhadrIyA // 464 // Educato "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [ 1020 ], bhASyaM [ 174...] vyAkhyA-iha bajramabaddhaM tu zrutaM, tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi ? - laukikalokottarabhedamidamevamiti, tatra padyagadyabandhanAd baddhaM zAstropadezavat, ata evAha-baddhaM tu dvAdazAGgam-AcArAdi gaNipiTakaM nirdiSTaM, tuzabdasya vizepaNArthatvAlokottaramidaM, laukikaM tu bhAratAdi vijJeyamiti, tadviparItamabaddham laukika lokottara bhedamevAvaseyamiti, 'nisIhamanisIha baddhaM tu'tti iha baddhazrutaM niSIthamaniSIthaM ca, tuzabdaH pUrvavat, tatra rahasye pAThAd rahasyopadezAcca pracchannaM niSIthamucyate, prakAzapAThAt prakAzopadezatvAccAniSIdhamiti gAthArthaH // 1020 // sAmpratamaniSIthaniSIthayoreva svarUpapratipAdanAyAha bhUpariNayavigae saddakaraNaM taheva na nisIhaM / pacchannaM tu nisIhaM nisIhahnAmaM jaha'jjhaNaM // / 1021 // vyAkhyA - bhUtam - utpannam apariNataM nityaM vigataM vinaSTaM, tatazca bhUtApariNatavigatAni, etaduktaM bhavati- 'uppaNNe i vA vigae i vA dhuve i vA' ityAdi, zabdakaraNamityanenoktimAha, tathA coktam-'uttI tu saddakaraNe' ityAdi, tadevaM bhUtAdizabdakaraNaM 'na niSIya miti niSIyaM na bhavati, prakAzapAThAt prakAzopadezatvAcca pracchannaM tu niSIthaM rahasyapAThAd rahasyopadezAcca niSIthanAma yathA'dhyayanamiti gAthArthaH // 1021 // athavA niSIrtha guptArthamucyate, "jahA-aggANIe virie asthinatthiSpavAya puDhe ya pATho jatthego dIvAyaNo bhuMjai tattha dIvAyaNasayaM bhuMjai jattha dIvAyaNasayaM bhuMjai tastha 1 batistu zabdakaraNe 2 yathA'grAmaNIye vI astinAstipravAdapUrve ca pAThaH yatrako dvIpAyano bhukke tatra dvIpAyanazataM bhuGkte yatra dvIpAyanazataM bhukte tatraiko For Parts Only sUtrasparza0 karaNasva 0 vi0 1 ~ 931~ // 464 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ibrary org
Page #933
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ 1 ], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [ 1021], bhASyaM [ 174...] ego dIvAyaNo bhujai, evaM hammai vi jAva jattha dIvAyaNasayaM hammai tatthego dIvAyaNo hammai," tathA cAmumevArthamabhidhAtukAma Aha- aggeNIaMmi ya jahA dIvAyaNa jattha ega tattha sayaM / jattha sayaM tatthego hamma vA bhuMjae bAvi // 1022 / / vyAkhyA -sampradAyAbhAvAnna pratanyata iti // evaM baddhamabaddhaM AesANaM havaMti paMcasayA / jaha egA marudevI acaMtatthAvarA siddhA / / 1023 // vyAkhyA- 'evam' ityanantaroktaprakAraM 'barddha' lokottaraM, laukikaM tvatrAraNyakAdi draSTavyam, abaddhaM punarAdezAnAM bhavanti paJca zatAni kimbhUtAni ?, ata Aha-yathaikA-tasmin samaye'dvitIyA 'marudevI' RSabhajananI 'atyantasthAvarA' ityanAdivanaspatikAyAdudvRttya 'siddhA' niSThitArthA saJjAteti, upalakSaNametadanyeSAmapi svayambhUramaNajaladhimatsyapadmapatrANAM valayavyatirikta sakalasaMsthAnasambhavAdInAmiti, laukikamapya DikApratyaDikAdikaraNaM granthAnivaddhaM veditavyamiti gAthArthaH / / 1023 // atra vRddhasampradAyaH- Aruhae pavayaNe paMca AesasayANi jANi aNivaddhANi, tatthegaM marudevA javi aMge Na uvaMge pATho asthi jahA-acaMtaM thAvarA hoiUNa siddhati, biiyaM sayaMbhuramaNe samudde macchANaM paumapattANa va sabasaMThANANi 1 dvIpAyano bhuMke, evaM hanyate'pi yAvat yatra dvIpAyanazataM hanyate tatraiko dvIpAyano hanyate 2 AI pravacane paJcAdezazatAni yAnyanivadAni sannaikaM marudevA naivAGge nopAGge pATho'sti yathA-atyantaM svAvarA (i) bhUtyA (anAdivanaspaterAgatya ) siddheti dvitIyaM svayambhUramaNe samudre matsyAnAM padmapatrANAM sarvasaMsthAnAni For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH marudevI mAtara: kathAnakaM ~932~
Page #934
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1023], bhASyaM [174...] (40) IMI sUtrasparza dIyA karaNasva0 vi01 prata sUtrAMka Avazyaka 18 asthi valayasaMThANaM mottuM, taiyaM viNhussa sAtiregajoyaNasayasahassaviuvaNaM, cautthaM karaDaokuruDA 'dosaSTriyaruvajhAyA, hAribha kuNAlANayarIe niddhamaNamUle vasahI, varisAsu devayANukaMpaNaM, nAgarehi nicchuhaNaM, karaDeNarUsipaNa vuttaM-'parisa deva! kuNA lAe,' ukuruDeNa bhaNiyaM-'dasa divasANi paMca ya' puNaravi karaDeNa bhaNiyaM-'muhimettAhiM dhArAhiM' ukuruDeNa bhnniyN||465|| 'jahA ratviM tahA divaM' evaM vottUNamavakatA, kuNAlAevi paNNarasadivasaaNubaddhavarisaNeNaM sajANavayA (sA) jaleNa urphatA tao te taiyavarise sAee Nayare do'vi kAlaM kAUNa ahe sattamAe puDhavIe kAle Narage bAvIsasAgarovamahiIANeraiyA saMvuttA / kuNAlANayarIviNAsakAlAo terasame varise mahAvIrassa kevalaNANasamuppattI / evaM anibarddha, evamAi |paMcAesasayANi abaddhANi // evaM loiyaM abaddhakaraNaM battIsaM aDDiyAo battIsa paJcaDDiyAo solasa karaNANi, logappavAhe paMcaTThANANi taMjahA-AlIDhaM paccAlIDhaM vaisAhaM maMDala samapayaM, tatthAlIDhaM dAhiNaM pArya aggaohattaM kA? dIpa anukrama santi balayasaMsthAnaM muktvA, tRtIyaM viSNoH sAtirekayojanAtasahasraM vaikriya, catuthai kuTo kuTI doSAHtaropAdhyAyau kuNAlAyAM ngryo| | nidhamana (jalanirgamanamArga) mUle vasatiH (tayoH), varSAsu (varSAvAse) devatAnukampanaM, nAgarairniSkAzanaM, karaTena ruSTenokta-varSa deva! kuNAlAyAM,' utkuraTena mANitaM-'dazA divasAn paJcaca' punarapi karaTena bhaNitaM-muSTimAtrAbhirdhArAbhiH' utkuruTena bhaNitaM-'yathA rAnI tathA divA' evamuktvA'pakrAntI, kuNAlAyAmapi patradazadivasAnubaddhavarSaNena sajanapadA (kuNAlA) jalenApakAntA, tatastau tRtIya varSe sAkete nagare dAvapi kAlaM kRtvA'dhaH saptamyAM pRthivyAM kAle narake dvAviMzatisAgaropamasthitiko nairayiko saMvRttau / kuNAlAnagarIvinAzakAlAtrayodaze varSe mahAvIrasya kevalajJAnasamutpattiH / etadanivavaM, evamAdIni paJcAdezazatAni bhabaddhAni / evaM laukikamabaddhakaraNa dvAtriMdhAdaDikAH dvAtriMzatpratyADkiAH poDaza karaNAni, lokapravAhe paJca sthAnAni, tabadhA-bhAlII pratyAlIdaM vaizAstra maNDalaM samapAda, tatrAlIDhaM dakSiNaM pAdamapratIbhUtaM kRtvA * dosaDhiyahavA. // 465|| JAMEainmentatana R iorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~933~
Page #935
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1023], bhASyaM [174...] (40) prata sUtrAMka AGRICARROCRACK vAmapAyaM pacchaohattaM osArei, aMtaraM doNhavi pAyANaM paMcapAyA, evaM ceva vivarIyaM paJcAlIDhaM, vaisAhaM paNhIo abhitarAhuttIo samaseDhIe karei, aggimayalo bahirAhutto, maMDalaM dovi pAe dAhiNavAmahuttA osArettA UruNovi Au~TAvei jahA maMDalaM bhavai, aMtaraM cattAri payA, samapAyaM dovi pAe samaM niraMtaraM Thavei, eyANi paMcaTThANANi, logappavAe(he) sayaNakaraNaM chaThaM ThANaM, ityalaM vistareNa // uktaM zrutakaraNam , adhunA nozrutakaraNamabhidhitsurAhanosuakaraNaM duvihaM guNakaraNaM taha ya jhuMjaNAkaraNaM / guNakaraNaM puNa duvihaM tavakaraNe saMjame a tahA // 1024 // vyAkhyA-zrutakaraNaM na bhavatIti nozrutakaraNam, 'amAnonAH pratiSedhavAcakA' iti vacanAt , 'dvividhaM dviprakAra |'guNakaraNam' iti guNAnAM karaNaM guNakaraNaM, guNAnAM kRtirityarthaH, tathA' iti nirdeze 'ca' samuccaye vyavahitazcAsya yogaH, kathaM ?, 'yojanAkaraNaM ca manAprabhRtInAM vyApArakRtizcetyarthaH, guNakaraNaM punaH 'dvividhaM' dviprakAraM, kathaM !, 'tapakaraNam' iti tapasaH anazanAderbAhyAbhyantarabhedabhinnasya karaNaM tapaHkaraNaM, tapaHkRtiriti hRdaya, tathA 'saMjame ati saMyamaviSaya |ca paJcAzravaviramaNAdikaraNamiti bhAva ityayaM gAthArthaH // 1024 // idAnIM yojanAkaraNaM vyAcikhyAsurAhajhuMjaNakaraNaM tivihaMmaNa 1 vayarakAe azmaNasi saccAI / sahANi tesibheocauracauhArasattahA 3 ceva 1025 dIpa anukrama vAmapAda patrAnkRtyAphsArayati, antaraM dvayorapi pAdayoH paJca pAdAH, evameva viparItaM pratyAlIDhaM, vaizAkha pArNI abhyantare samazreNyA karoti, agratalau bAhyataH, maNDala dvAvapi pAdau dakSiNavAmataH apasArtha karU api Akujati yathA maNDalaM bhavati, antaraM catvAraH pAdAH, samapAda dvAvapi pAdau samaM nirantaraM sthApayati, etAni paJca sthAnAni, kokaNavAde (8) zabanakaraNaM paSTa khAnam / ACANCE allanioraryan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~934~
Page #936
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1025], bhASyaM [174...] (40) AvazyakahAribha-1 drIyA // 466 // *-564 vyAkhyA-yojanAkaraNa 'trividhaM triprakAraM 'maNavaikAe yatti manovAkAyaviSaya, tatra 'manasi satyAdi' manoviSaya sUtrasparza satyAdiyojanAkaraNaM tadyathA-satyamanoyojanAkaraNam , asatyamanoyojanAkaraNaM, satyamRSAmanoyojanAkaraNam , asatyA-14 karaNasva0 mRSAmanoyojanAkaraNamiti, 'svasthAne pratyekaM manovAkAyalakSaNe 'teSAM' yojanAkaraNAnAM 'bhedaH' vibhAgaH 'cau cauhA stthaa| vi01 cevatti ayamatra bhAvArtha:-manoyojanAkaraNaM caturbhedaM satyamanoyojanAkaraNAdi darzitameva, evaM vAmyojanAkaraNamapi caturbhedameva draSTavyaM, kAyayojanAkaraNaM tu saptabhedaM, tadyathA-audArikakAyayojanAkaraNam , evamaudArikamitram , evaM vakriyakAyaH evaM kriyamizram, evamAhArakakAyaH evamAhArakamizram , evaM kArmaNakAyayojanAkaraNamiti gAthArthaH / 1025 // itthaM tAvad vyAvarNitaM yathoddiSTaM karaNam , adhunA'tra yenAdhikAra iti taddarzanAyA''habhAvasuasaddakaraNe ahigAro ittha hoi kAyabyo / nomuakaraNe guNajhuMjaNe a jahasaMbhava hoi // 1026 // vyAkhyA-bhAvazrutazabdakaraNe 'adhikAra' avatAro bhavati kartavyaH zrutasAmAyikasya, na tu cAritrasAmAyikasya, tasya ante yathAsambhavAbhidhAnAd, iha cabhAvazzrutaM sAmAvikopayoga eva, zabdakaraNamapyatra tacchabdaviziSTaH zrutabhAva eva vivakSito na tu dravyazrutamiti, tatra vastuto'syAnavatArAt, tathA nozrutakaraNamadhikRtya 'guNajhuMjaNe yatti guNakaraNe I yojanAkaraNe ca yathAsambhavaM bhavati, adhikaraNamiti gamyate, tatra yathAsambhavamiti guNakaraNe cAritrasAmAyikasyAvatAraH, tapaHsaMyamaguNAtmakatvAcAritrasya, yojanAkaraNe ca manovAgyojanAyAM satyAsatyAmRSAddhaye dvayasyApi bhAvanIyaH, kAyayoja anukrama [2] JAMERIINEMind janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~935~
Page #937
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1026], bhASyaM [174...] (40) prata sUtrAMka -54-05 nAyAmapi dvayasyAdyasyaiveti gAthArthaH // 1026 // sAmprataM sAmAyikakaraNamevAvyutpannavineyavargavyutpAdanArtha saptabhiranuyogadvAraiH kRtAkRtAdibhiH nirUpayannAha kayAkayaM 1 keNa kayaM 2 kesu avvesu kIraI vAvi 3 / kAhe va kArao 4 nayao 5 karaNaM kaivihaM 6 (ca) kahaM 71 // 1027 // vyAkhyA-'kayAkarya'ti sAmAyikasya karaNamiti kriyAM zrutvA codaka AkSipati-etatsAmAyikamasyAH kriyAyAH prAk kiM kRtaM kriyate ? AhozvidakRtamiti, ubhayathA'pi doSaH, kRtapakSe bhAvAdeva karaNAnupapatteH, akRtapakSe'pi vAndhyeyAderiva karaNAnupapattireveti, atra nirvacanaM, kRtaM cAkRtaM ca kRtAkRta, nayamatabhedena bhAvanA kAryA, kena kRtamiti vaktavyaM, tathA keSu dravyeSviSTAdiSu kriyate !, kadA vA kArako'sya bhavatIti vaktavyaM, 'nayata' iti kenAlocanAdinA nayeneti, tathA karaNaM 'kaivihaM' katibhedaM 'kathaM' kena prakAreNa labhyata iti vaktavyamayaM gAthAsamAsAthaiH // 1027 // avayavArtha tu pratidvAra bhASyakAra eva vakSyati, tatrA''dyadvArAvayavArthAbhidhitsayA''hauppannANuppannaM kayAkayaM ittha jaha nmukkaare| dA01keNaMti atyaotaM jiNehiM suttNgnnhrehi||17||(daa02)bhaa0 vyAkhyA-ihotpannAnutpannaM kRtAkRtamabhidhIyate, sarvameva ca vastUtpannAnutpannaM kriyate, dravyaparyAyobhayarUpatvAdvastuna iti, atra naigamAdinayairbhAvanA kAryeti, ata evA''ha-atra yathA namaskAre nayabhAvanA kRtA tathaiva kartavyeti gamyate, SAGAR R dIpa anukrama [2] AMERAHIMALone Mandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sAmAyikakAraNasya sapta anuyogadvAraiH nirUpaNaM ~ 936~
Page #938
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] AvazyakahAribha dvIyA // 467 // "Avazyaka"- mUlasUtra- 1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [1027], bhASyaM [ 175] sA punarnamaskArAnusAreNaiva bhAvanIyeti dvAram / sA puNa bhAvaNA - iha kei uppannaM icchaMti, kei aNutpannaM icchaMti, te ya NegamAI satta mUlaNayA, tattha Negamo'Negaviho, tatthAiNegamassa aNuppannaM kIrai No uppaNNaM, * kamhA ?, jahA paMca atthikAyA NiccA evaM sAmAIyaMpi Na kayAi NAsi Na kayAi Na bhavadi Na kayAi Na bhavissai, bhuviM ca bhavai a bhavissai, dhuve Niie akkhae abae avaTThie Nicce Na esa bhAve keNai uppAiettikaTTu, jadAci bharaheravaehiM vAsehiM bocchijjai tayAvi mahAvidehe vAse adhocchitI tamhA aNuSpannaM / sesANaM NegamANaM chaNha ya saMgahAINa nayANaM utpannaM kIrai, jeNaM paNNarasasuvi kammabhUmIsa purisaM paDucca uppajai, jai utpannaM kahaM uppannaM 1, tiviheNa sAmitteNa uppattI bhavai, taMjahA-samuTThANeNaM vAyaNAe laddhIe, tattha ko Nao kaM uppattiM icchai ?, tattha je paDhamavajA NegamA saMgahavavahArA ya te tivihaMpi uppattiM icchaMti, samudrANeNaM jahA titthagarassa saeNaM uvahANeNaM, vAyaNAe vAyaNAyariyaNissAe jahA bhagavayA goyamasAmI vAio, laddhIe vA abhaviyassa 1 sA punabhavanA-ii kecidutpannamicchanti kecidanutpannamicchanti, te ca naigamAdayaH sapta mUlanayAH, tatra naigamo'nekavidhaH, tantrAdinaigamalyAnutpa kriyate notpannaM kasmAt yathA paJcAstikAyA nityA evaM sAmAyikamapi na kadAcinnAsIt na kadAcinna bhavati na kadAcita bhaviSyati, bhUtaM ca bhavati ca bhavidhyati, dhruvaM naitvikaM akSayamavyayaM avasthitaM nityaM naiSa bhAvaH kenacidutpAdita iti kRtvA, padApi bharatairavatteSu varSeSu vyucchiyate tadA'pi mahA videheSu varSeSu avyavacchittiH tasmAdanutpannaM doSANAM naigamAnAM paNNAM ca saMgrahAdInAM nayAnAmutpannaM kriyate, yataH paJcadazasvapi karmabhUmiSu purupaM pratItyotpadyate, yadyutpannaM kathamutpannaM?, trividhena svAmizvenotyattirbhavati, tadyathA samutthAnena vAcanayA labdhyA, tatra ko nayaH kAmutpattimicchati ?, tatra ve prathamavaja naigamAH saMgrahamyavahArau ca te trividhAmapyutpatimicchanti, sasutthAnena yathA tIrthaMkarasya svakenotthAnena, vAcanayA vAcanAcArya nizrayA yathA bhagavatA gautamasvAmI vAcitaH yA vA'bhavyasva Education intemational For Final Pen sUtrasparza0 karaNasva0 vi0 1 ~937~ // 467 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH crayo
Page #939
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1027...], bhASyaM [175] (40) prata sUtrAMka sthi, bhaviyassa puNa uvaesagamaMtareNAvi paDimAi daNaM sAmAiyAvaraNijANa kammANa khaovasameNaM sAmAiyaladdhI samuppajjA, jahA sayaMbhUramaNe samudde paDimAsaMThiyA ya macchA paumapattAvi paDimAsaMThidA sAhusaMThiyA ya, savANi kira tittha saMThANANi asthi mottUNa valayasaMThANaM, erisaMNasthi jIvasaMThANaMti, tANi saMThANANi daTTaNa kassai saMmattasuyacarittAcati rittasAmAiyAi uppajejjA / ujjusuo paDhamaM samuThThANeNaM necchai, kiM kAraNaM, bhagavaM ceva uhANaM, sa eva vAyaNAya rio goyamappabhiINaM, teNa duviha-vAyaNAsAmittaM laddhisAmittaM ca, jaM bhaNiyaM-bAyaNAyariyaNissAe sAmAiyaladdhI jassa upajai, tiNi saddaNayA laddhimicchaMti, jeNa uThANe ghAyaNAyarie ya vijamANevi abhaviyassa Na uppajai, labdherabhAvAt , evaM upyaNNaM aNuppaNNaM vA sAmAiyaM kajai, kayAkayaMti dAraM gataM, adhunA dvitIyadvAramadhikRtyA''ha-'kena' iti, kena kRtamityatra nirvacanam, 'arthataH' arthamaGgIkRtya 'tat sAmAyika GAS* dIpa anukrama nAsti, bhamyasya punarupadezakamantareNApi pratimAdi dRSTvA sAmAyikAvaraNIyAnAM karmaNAM kSayopazamena sAmAyikalabdhiH samutpadyate, yathA svayambhUramaNe samune pratimAsaMsthitAzca matsyAH padmapatrANyapi pratimAsaMsthitAni sAdhusaMsthitAni ca, sarvANi kila tatra saMsthAnAni santi muktvA valayasaMsthAna, iMTaza hai nAsti jIvasaMsthAnamiti, tAni saMsthAnAni dRSTvA kasyacitsamyaktvazrutacAritrAcAritrasAmAyikAdirUpayeta / jusUtraH pradhA samutthAnena (iti) necchati, kiM kAraNa ?, bhagavAnevotthAma, sa eva vAcanAcAryoM gautamaprabhRtInA, tena dvividhaM vAcanAsvAmitva labdhisvAmiva ca, yANita-yAcanAcAryanizrayA sAmAyikalabdhiya'syotpayate, trayaH zabdanayA labdhimicchanti, yena utthAne vAcanAcArya ca vidyamAne'pi abhavyasya motpadyate, evamutpanna anutpanna vA sAmAyika kriyate, kRtAkRtamiti dvAraM gataM / muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~938~
Page #940
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1027...], bhASyaM [ 175 ] Avazyaka hAribhadvIyA 'jinaiH' tIrthakaraiH, sUtraM tvaGgIkRtya gaNadharairiti, vyavahAramatametat, nizcayamataM tu vyaktyapekSayA yo yatsvAmI tattenaiveti, vyaktyapekSazceha tIrthakaragaNadharayorupanyAso veditavyaH, pradhAnavyaktitvAd, anyathA punaruktadoSaprasaGga iti, uktaM ca 5. bhASyakAreNa-'NaNu Niggame gayaM ciya keNa kayaMti tti kA puNo pucchA / bhaNNai sa vajjhakattA ihaMtaraMgo viseso'yaM // 1 // " bAhyakartA sAmAnyenAntaraGgastu vyaktyapekSayeti bhAvanA, ayaM gAthArthaH // sAmprataM keSu dravyeSu kriyata ityetad vivRNvannAha - taM kesu kIraI tattha negamo bhaNai ihadavvesu / sesANa samvadavvesu pajjavesuM na savrvvasuM // 176 // (dA0 3) (bhA0 ) ||468 // Jus Educate vyAkhyA--'tat' sAmAyikaM 'keSu' dravyeSu sthitasya sataH 'kriyate' nirvartyata iti dravyeSu praznaH, nayapravibhAgeneha nirvacanaM tatra 'gamo bhaNai' naigamanayo bhASate - 'iSTadravyeSu' iti manojJapariNAmakAraNatvAnmanojJeSveva zayanAzanAdidravyeSviti, tathAhi-maiNuSNaM bhoyaNaM bhoccA, maNuNNaM sayaNAsaNaM / maNuNNaMsi agAraMsi, maNuNNaM jhAyae muNI // 1 // ityAgamaH, 'zeSANAM' saGgrahAdInAM sarvadravyeSu zeSanayA hi pariNAmavizeSAt kasyacit kiJcinmanojJamiti vyabhicArAt, sarvadravyeSu sthitasya kriyate yatra manojJaH pariNAma iti manyante, paryAyeSu na sarveSvavasthAnAbhAvAt, tathAhi yo yatra nipadyAdau sthitaH na sa tatra tatsarva paryAyeSu, ekabhAga eva sthitatvAt itthaM caitadaGgIkartavyam, anyathA punaruktadoSaprasaGgaH, tathA cokaM 3 nanu nirgame gatameva kena kRtamitIti kA punaH pRcchA / bhaNyate sa bAikarttA dahAntarako vizeSo'yam // 1 // 2 manohaM bhojanaM muktvA manoraM zayanAsanam manojJeAre manojJaM dhyAyati muniH // 1 // For Parts Only sUtrasparza0 karaNasva0 vi0 1 ~939~ www // 468 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #941
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1027...], bhASyaM [176] (40) prata sUtrAMka CALCOCKCARDC bhASyakAreNa-"NaNu bhaNiyamuvagdhAe kesutti ihaM kao puNo pucchA ? / kesutti tattha visao iha kesu Thiyassa tallAho // 1 // to kiha sabaddabAvatthANaM ? NaNu jaaimettvynnaao| dhammAisabadabAhAro sayo jaNo'vassaM // 2 // " athavopodghAte sarvadravyANi viSayaH sAmAyikasya, iha tAnyeva sarvavyANi sAmAyikasya hetuH, zraddheyajJeyakriyAnivandhanatvAt , athavA-18 nyathA punaruktaparihAraH-kRtAkRtAdigAthAyAM kRtamakRtaM vA sAmAyika kArya karma, kartu rIpsitatamatvAt, kena kRtamiti katuH praznaH, keSu dravyeSviti sAdhakatamakaraNapraznaH, prAkRte tRtIyAbahuvacanaM saptamIbahuvacanatulyaM tRtIyArthe vA saptamI kRtvA nirdezaH, na caitadapi svamanISikAvyAkhyAna, yato bhASyakAreNApyabhyadhAyi-"visaovi uvagghAe kesuttIhaM sa eva 4 heutti / saddheyaNeyakiriyANibaMdhaNaM jeNa sAmaiyaM // 1 // ' ahavA kayAkayAisu karja keNa va kayaM ca kattatti / kesutti karaNabhAvo tatiyatthe sattamI kaauN||2|| ityalaM prasaGgreneti gAthArthaH // 176 ||dvaarN // sAmprataM kadA kArako'sya bhavatItyetannayairnirUpayannAhakAhu ! udikhe negama uvahie saMgaho a vvhaaro| ujusuo akamaMte saddu samattami uvutto||177||(daa04/bhaa0) | vyAkhyA-kadA'sau sAmAyikasya kArako bhavatIti praznaH, iha nayanirvacanaM 'udihe Negama'tti uddiSTe sati naigamo manu bhaNitamupodavAte ke visIha kRtaH punaH pRcchA / keviti tatra viSaya haha keSu khitasya tAmaH // 1 // tadA kathaM sarvavyAvasthAnaM / nanu hAjAtimAtravacanAt / dharmAdisarvadanyAdhAra soM jano'vazyam // 2 // 2 viSayo'pyu (yo vo) podghAte kevitIda sa eva heturiti / ayajJeyakriyAnivandhanaM bena sAmAyikam // 1 // athavA kRtAkRtAdiSu kArya kena vA kRte ca kati / keSviti karaNabhAvaH tRtIyArthe saptamI kRtvA // 2 // dIpa anukrama Handiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~940~
Page #942
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Avazyaka hAribha drIyA // 469 // "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1027...], bhASyaM [177] 1 manyate iyamatra bhAvanA-sAmAnyagrAhiNo naigamanayasyoddiSTamAtra eva sAmAyike guruNA ziSyo'nadhIyAno'pi tatkriyA'nanuSThAyI san sAmAyikasya kartA vanagamanaprasthitaprasthakakartRvat yasmAduddezo'pi tasya kAraNaM sAmAyikasya, tasmiMzca kAraNe kAryopacAraH, 'uvaDie saMgaho ya vavahAro'ti saGghaho vyavahArazca manyate upasthitaH san kArako bhavatIti, iyamatra bhAvanA - ihoddezAnantaraM vAcanAprArthanAya yadA vandanaM dattvopasthito bhavati tadA pratyAsannatarakAraNatvAt sagrahavyavahArayoH kAraka iti, RjusUtra AkrAman kArako bhavatIti manyate, etaduktaM bhavati - uddezAnantaraM gurupAdamUle vanditvopasthitaH - sAmAyikaM paThitumArabdhaH kArakaH, vRddhAstu vyAcakSate na paThanneva, kintu samApteH kAraka iti sAmAyikatriyAM vA pratipadyamAnastadupayogarahito'pi kArakaH, yasmAt sAmAyikArthasya sAmAyikazabdakriye asAdhAraNa kAraNam, asAdhAraNakAraNena ca vyapadeza iti, 'saha samattaMmi uvauttotti zabdAdayo nayA manyante -samApte satyupayukta eva kArako bhavati, trayANAM ca zabdAdInAM nayAnAM zabda kriyAviyukto'pi sAmAyikopayuktaH kArakaH, manojJatathApariNAmarUpatvAt sAmAyikasyeti bhAvanA, ayaM gAthArthaH // 177 // kadA kAraka iti gataM, nayato-nayaprapaJcata ityarthaH, athavA kadA kAraka ityetAvad dvAraM gataM, nayata ityetatsu dvArAntarameva, atastadabhidhitsayA''ha AloaNA ya 1 viNae 2 khitta 3 disA'bhiggahe a 4 kAle 5 / rikkha 6 guNasaMpayA vi a 7 abhivAhAre a 8 aTThamae // / 178 // ( dA0 5 ) ( bhA0 ) vyAkhyA - ihA''bhimukhyena gurorAtmadoSaprakAzanam - AlocanAnayaH, tathA vinayazca padadhAvanAnurAgAdiH, tathA For Parts Only sUtrasparza0 karaNasva0 vi0 1 ~941~ // 469 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #943
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Ja Educal "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1027...], bhASyaM [ 178 ] 'kSetram' ikSukSetrAdi, tathA digabhigrahazca vakSyamANalakSaNaH, kAlazcAharAdiH, tathA rikSasampat-nakSatrasaMpat guNasaMpaJca guNAH- priyadharmAdayaH, abhivyAharaNam abhivyAhArazcASTamo naya iti gAthAsamAsArthaH // 178 // vyAsArthaM tu pratipadaM bhASyakAra evaM samyag nyakSeNa vakSyati, tathA cA''yadvAravyAcikhyAsayA''ha phabajAe juggaM tAvaI AloaNaM gihatthesuM / uvasaMpayAi sAhusu sutte atthe tadubhae a // 179 // (101) (bhA0) vyAkhyA--pratrajyAyAH- niSkramaNasya yat prANijAtaM strIpuruSanapuMsakabhedaM 'yogyam' anurUpaM tadanveSaNaM yaditi vAkyazeSaH, tAvatyevA''locanA'valokanA vA, keSu ? - 'gRhastheSu' gRhasthaviSaya iti etaduktaM bhavati-yogyaM hi sarvopAdhizuddhameva bhavati, tatazca tadanveSaNena sarvasyaiva vidheH kastvaM 1 ko vA te nirvedaH ? ityAdipraznAderAkSepa iti, tatazca prayuktAlocanasya yogyatA'vadhAraNAnantaraM sAmAyikaM dadyAt, na zeSANAM pratiSiddhadIkSANAmiti nayaH / evaM tAvad gRhasthasyA| kRtasAmAyikasya sAmAyikArthamAlocanocA, sAmprataM kRtasAmAyikasya yateH pratipAdayannAha - upasampadi sAdhuSu Alocaneti vartate, sUtre arthe tadubhaye ca, iyamaMtra bhAvanA - sAmAyikasUtrAdyarthaM yadA kazcidupasampadaM prayacchati yatistadA'sAvAlocanAM dadAti, atra vidhiH sAmAcAryAmukta eva, Aha- alpaM sAmAyikasUtraM, tatkathaM tadarthamapi yaterupasampat?, tadabhAve vA kathaM yatiH ? kathaM vA pratikramaNamantareNa zuddhiriti ?, atrocyate, mandaglAnAdivyAghAtAd vismRtasUtrasya 14 yateH sUtrArthamapyupasampadaviruddhaiva, eSyatkAlaM vA duSpamAntamA lo kyAnAgatAmarSakaM sUtramiti, tadabhAve'pi ca tadA cAritrapari For Funny www.laincibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~942~
Page #944
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Avazyaka - hAribha dvIyA // 470 // Educa "Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1027...], bhASyaM [179] NAmopetatvAdasau yatireva zuddhizcAsya yAvat sUtramadhItaM tAvat tenaiva pratikramaNaM kurvata ityalaM vistareNeti gAthArthaH // // 179 // dvAram // adhunaikagAthayaiva vinayAdidvAratrayaM vyAcikhyAsurAha- Aloie viNIassa die taM ( paDi 2) pasatthakhittaMmi / ( pa0 3 ) abhiga do disAo caraMtiaM vA jahAkamaso // 180 // ( pa0 4 ) ( bhA0) vyAkhyA-Alocite sati vinItasya, pAdadhAvanAnurAgAdivinayavata ityarthaH, uktaM ca bhASyakAreNa - 'aNuratto bhattigao amuI aNuyattao visesaNNU / ujjuttaga'paritaMto icchiyamatthaM lahai sAhU // 1 // ' dIyate 'tat' sAmAyikaM, tasyApi na yatra tatra kacit kiM tarhi ?, 'prazastakSetre' ikSukSetrAdAviti, atrApyuktaM- 'ucchuvaNe sAlivaNe paumasare kusumie ya vaNasaMDe / gaMbhIrasANuNAe payAhiNajale jiNaghare vA // 1 // deja Na u bhaggajhAmiyasusANasuNNAsu saiNNagehesu / chAraMgArakathArAmejjhAIdadhaduDe vA // 2 // ' tathA 'abhigRhya' aGgIkRtya dve 'dizA' pUrvA vottarAM vA dIyata iti vartate, tathA carantIM vA, tatra carantI nAma yasyAM dizi tIrthakarakevalimanaHparyAyajJAmyavadhijJAni caturdazapUrvadharAdayo yAvad yugapradhAnA iti viharanti, yathAkramaza iti guNApekSayA tAsu dikSu yathAkrameNa dIyata iti, uktaM ca- pudyAbhimuho uttaramuho va dejjA'havA paDicchinA / 1 anurakto bhaktigato'mocI anuvarttako vizeSajJaH / udyatako 'paritAnta iSTamarthaM labhate sAdhuH // 1 // 2 vane zAlIvane padmasarasi kusumite ca vanakhaNDe / gambhIrasAnunAde pradakSiNajale jinagRhe vA // 1 // dadyAt na tu bhadmadhyAmitazmazAnazUnyeSu saMjJAgadeSu kSArAGgArakacavarAmedhyAdivyaduSTe vA // 2 // 3 pUrvAbhimukha uttaramukho vA dadyAdathavA prtiicchet| SNAmaNuNNa0 pra. For Purina Pts Use Only sUtrasparza karaNasva0 vi0 1 ~943~ // 470 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #945
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1027...], bhASyaM [180] (40) prata sUtrAMka SECRESSAGARCAMER jAeM jiNAdao vA disAe~ jiNaceiyAI vA // 1 // iti gAthArthaH // 10 // dvAratrayaM gatam , adhunA kAlAdidvAratrayamekagAthayaivAbhidhitsurAha paDikuchadiNe vajia rikkhesu a migsiraaibhnniesuN| piyadhammAI guNasaMpayAsutaM hoi daayvvN||18||bhaa0) XI vyAkhyA-pratiSTAni-pratiSiddhAni dinAni-vAsarAH, pratiSTAni ca tAni dinAni ceti vigrahaH, tAni caturdadazyAdIni varjayitvA'pratikuSTeSveva paJcamyAdiSu dAtavyamiti yogaH, uktaM ca-"cAuddesiM paNNarasiM vajejjA amiM ca navamiM ca / chaDiM ca cautthiM vArasiM ca dohaMpi pakkhANaM // 1 // " eteSvapi dineSu prazasteSu muhUrteSu dIyate, nAprazasteSu, tathA 'RkSeSu' nakSatreSu ca mRgazirAdiSu, 'ukteSu' granthAntarAbhihiteSu, na tu pratiSiddheSu, ukkaM ca-"miyasiraaddApUso tiNNi ya pubAi mUlamassesA / hattho cittA ya tahA daha vuhikarAI NANassa // 1 // " tathA-saMjhAgayaM ravigayaM viDDaraM |saggahaM vilaMpiM ca / rAhuyaM gahabhinna ca vajae satta nakkhatte // 2 // tathA priyadharmAdiguNasampatsu satISu 'tat sAmAyika bhavati dAtavyamiti, uktaM ca-"piyudhammo daDhadhammo saMviggo'vajabhIru asaDho ya / khato daMto gutto thiravaya jiiMdio ujU ||1||"viniitsyaapyetaa guNasampado'nveSTavyA iti gaathaarthH||181||(p.5-6-7)saamprtN caramadvAravyAcikhyAsayA''ha yasyAM jinAdayo vA dizi jinacaityAni pA // 1 // 2 caturdazI paJcadazI varjayet aSTamI ca navamI ca / pahIM ca caturthI dvAdazIM ca yorapi pakSayoH / // // 3 mRgaziraH AdI puSpaM vikhazca pUrvA mUlamazleSA / isazcitrA ca tathA daza vRddhikarANi hAnakha // // saMdhyAgataM ravigataM viDvara sagrahaM vilambi c| rAhahataM grahabhinnaM ca varjayet sapta nakSatrANi // 1 // privadhA rakhadharmA saMvino'vadyabhImarAThazca / kSAnto dAnto guptaH sthirabavo jitendriya RH dIpa anukrama Matangibrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~944 ~
Page #946
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] AvazyakahAribha dvIyA // 471 // Jus Educat "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1027...], bhASyaM [182 ] abhivAhAro kAliasuaMmi suttatthatadubhaeNaM ti / dvvaguNapajjavehi a diThIvAyaMmi boddhavvo // 182 // (108) bhA0| vyAkhyA - 'abhivyAharaNam' AcAryaziSyayorvacanaprativacane abhivyAhAraH, sa ca 'kAlikazrute' AcArAdau 'suttatthatadubhaeNaM ti sUtrataH arthatastadubhayatazceti, iyamatra bhAvanA- ziSyeNecchAkAreNedamaGgAdyuddizata ityukte satIcchApura4 saramAcAryavacanam - ahamasya sAdhoridamaGgamadhyayanamuddezaM voddizAmi - vAcayAmItyarthaH, AptopadazapAramparya khyApanArthaM kSamAzramaNAnAM hastena, na svotprekSayA, sUtrato'rthatastadubhayato vA'smin kAlikazrute a(ta) thotkAlike, dRSTivAde kathamiti ?, taducyate- 'davaguNapajjavehi ya diDIvAyaMmi boddhavo' dravyaguNaparyAyaizca 'dRSTivAde' bhUtavAde boddhavyo'bhivyAhAra iti etaduktaM bhavati - ziSyavacanAnantaramAcAryavacanamuddizAmi sUtrato'rthatazca dravyaguNaparyAyaiH anantagama sahitairiti, evaM guruNA samAdiSTe'bhivyAhAre ziSyAbhivyAhAraH- bravIti ziSyaH- uddiSTamidaM mama, icchAmyanuzAsanaM kriyamANaM pUjyairiti, evamabhivyAhAradvAramaSTamaM nItivizeSairnayergatamiti gAthArthaH // 182 // vyAkhyAtA pratidvAragAthA, sAmpratamadhi kRtamUladvAragAthAyAmeva karaNaM katividhamiti vyAcikhyAsurAha uddesa1 samudde se zvAyaNa maNujANaNaM ca 4 aayrie| sIsammi uddisijjatamAi eaM tujaM kaihA // 183 // bhA0dA06 vyAkhyA - iha guruziSyayoH sAmAyikakriyAvyApAraNaM karaNaM, taccaturddhA 'uddesa samudde se 'ti uddezakaraNaM samuddezakaraNaM 'vAyaNamaNujANaNaM catti vAcanAkaraNamanujJAkaraNaM ca chandobhaGgabhayAdiha vAcanAkaraNamatropanyastam, anyathA'munA krameNa iha uddezo vAcanA samuddezo'nujJA ceti gurorvyApAraH, 'Ayarie'tti gurAvidaM karaNaM guruviSayamityarthaH, 'sIsammi For Parts Use Only sUtrasparza0 karaNasva0 vi0 1 ~945~ // 471 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH org
Page #947
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1028], bhASyaM [183] (40) prata sUtrAMka uddisijaMtamAI' ziSye-ziSyaviSayam uddizyamAnAdi-uddizyamAnakaraNaM vAcyamAnakaraNaM samuddizyamAnakaraNam anujJAyamAnakaraNaM ca, 'eyaM tujaM kaiha'tti etadeva caturvidhaM tad yaduktaM katividhamiti gAthArthaH // 183 // Aha-pUrvamane| kavidhaM nAmAdikaraNamabhihitameva, iha punaH kimiti praznaH', ucyate, tat pUrvagRhItasya karaNamanekavidhamuktam , iha punara| smin guruziSyadAnagrahaNakAle caturvidhaM karaNamiti, pUrva vA karaNamavizeSeNokam , iha guruziSyakriyAvizeSAd vizeSi tamiti na punaruktam , athavA'yameva karaNasyAvasaraH, pUrvatrAnekAntadyotanArtha vinyAsaH kRta iti vicitrA sUtrasya kRti|rityalaM vistareNa, dvAraM 6 / kathamiti dvAramidAnI, tatreya gAthAkaha sAmAialaMbho? tssbvvighaaidesvaaghaaii| desavighAIphaDDagaaNaMtavuDDIvisuddhassa // 1028 // evaM kakAralaMbho sesANavi evameva kmlNbho(daa0)| eaMtu bhAvakaraNaM karaNe a bhae ajaM bhnniaN||1029|| | asyA vyAkhyA-'kathaM' kena prakAreNa sAmAyikalAbha iti praznaH, asyottaraM-tasya-sAmAyikasya sarvavidhAtIni dezavighAtIni ca sparddhakAni bhavanti, iha sAmAyikAvaraNaM-jJAnAvaraNaM darzanAvaraNaM [mithyAtva] mohanIyaM ca, amISAM dvividhAni sparddhakAni-dezaghAtIni sarvaghAtIni ca, tatra sarvaghAtiSu sarveSUdghAtiteSu satsu dezaghAtisparddhakAnAmapyananteSUdUghAtiteSvanantaguNavRddhyA pratisamayaM vizusvamAnaH zubhazubhatarapariNAmo bhAvataH kakAraM labhate, tadanantaguNavRddhyaiva prati|samayaM vizuddhamAnaH san rephamityevaM zeSANyapi, ata evA''ha-dezaghAtispardhakAnantavRddhyA vizuddhasya stH|| kiM?'eva'mityAdi,-pUrvArddha gatArtham , Aha-upakramadvAre'bhihitametat-kSayopazamAt jAyate, punazcopodghAte'bhihitametat dIpa anukrama s ataniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 946~
Page #948
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ 1 ], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryukti: [ 1029], bhASyaM [183...] Avazyaka hAribha dIyA kathaM labhyata iti tatroktam, iha kimartha prazna iti punaruktatA, ucyate, trayamadhyetadapunaruktaM, kutaH ?, yasmAdupakrame kSayopazamAt sAmAyikaM labhyata ityuktam, upodghAte sa eva kSayopazamastatkAraNabhUtaH kathaM labhyata iti praznaH iha punarvizepita taraH praznaH - keSAM punaH karmaNAM sa kSayopazama iti pratyAsannatarakAraNaprazna ityalaM prasaGgena / dvAramevopasaMharannAha - etadeva- anantaroditaM sAmAyika karaNaM yattadbhAvakaraNaM 'karaNeya'tti upanyasta dvAraparAmarzaH / 'bhae ya'tti bhayamapi 'yad bhaNitaM ' OM yaduktamiti gAdhAdvayArthaH // 1028-29 // mUladvAragAthAyAM karaNamityetad dvAraM vyAkhyAtam, etadvyAkhyAnAcca sUtre'pi karomItyayamavayava iti, adhunA dvitIyAvayavavyAcikhyAsayA''ha // 472 / / hoi bhayaMto bhayaaMtago a rayaNA bhayassa chanbheA / savvaMmi vannie'NukameNa aMtevi chanbheA // 184 // (bhA0) vyAkhyA - bhavati bhadanta ityatra 'bhadi kalyANe sukhe ca' arthadvaye dhAtuH 'javizibhyAM zatrU' (u. pA. 413 ) auNAdikapratyayo dRSTaH, taM dRSTvA prakRtiruhyate, bhadi kalyANa iti anunAsikalopazceti, tasyauNAdikavidhAnAt, tatazca bhadanta iti bhavati, bhadantaH- kalyANaH sukhazcetyarthaH, prAkRtazailyA vA bhavati bhavAnta iti, atra bhavasya - saMsArasyAntastenA''cAryeNa kriyata iti bhavAntakaratvAd bhavAnta iti, tathA - bhayAntazcetyatra bhayaM - trAsaH tamAcArya prApya bhayasyAnto bhavatIti bhayAnto- guruH, bhayasya vA'ntako bhayAntaka iti, tasyA''mantraNaM, 'racanA' nAmAdivinyAsalakSaNA, bhayasya 'paDbhedAH' paTUprakArAH -nAmasthApanAdravyakSetrakAlabhAvabhedabhinnAH, tatra pazca prakArAH prasiddhAH paraM bhAvabhayaM saptadhA - ihalokabhayaM paralokabhayamAdAnabhayamakasmAdbhayamazlokabhayamAjIvikAbhayaM maraNabhayaM ceti, tatrApIhaloke bhayaM svabhavAd yat prApyate Forsy sUtrasparza0 karaNasva0 vi0 1 ~947~ // 472 // www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH
Page #949
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1029...], bhASyaM [184] (40) prata sUtrAMka paralokabhayaM parabhavAt , kizcanadravyajAtamAdAnaM tasya nAzaharaNAdibhyo bhayam AdAnabhayaM, yattu bAhyanimittamantareNAhetukaM bhayam akasmAd bhavati tadAkasmika, zloka zlAghAyAM' zlokanaM zlokaH zlAghA-prazaMsA tadUviparyayo'zlokastasmAd bhayamazlokabhayam , AjIvikAbhayaM-durjIvikAbhayaM, prANaparityAgabhayaM maraNabhayamiti, evaM sarvasmin varNite 'anukrameNa | uktalakSaNenAnte'pi SaDU bhedA iti, tatra 'ama gatyAdiSu' amanamantaH-avasAnamityarthaH, asminnapi SaDU bhedAH, tadyathA nAmAntaH sthApanAntaH dravyAntaH kSetrAntaH kAlAntaH bhAvAntazceti, nAmasthApane kSuNNe, dravyAnto ghaTAdyantaH, |kSetrAnta UrdhvalokAdikSetrAntaH, kAlAntaH samayAdyantaH, bhAvAntaH audyikaadibhaavaantH|| evaM savvaMmi'vi vannimi itthaM tu hoi ahigAro / sattabhayavippamukke tahA bhavaMte bhayaMte a||185|| (bhA0) vyAkhyA-'evam ukkena prakAreNa 'sarvasmin anekabhedabhinne bhayAdau varNite sati 'atra tu' prakRte bhavatyadhikAra:prakRtayojanA saptabhayavipramukto yastena, tathA bhavAnto yaH bhadantazceti, pazcAnupUrvyA grantha iti gAthAdvayArthaH // 185 // mUladvAragAthAyAM vyAkhyAtaM bhayAntadvAradvayaM, tadvyAkhyAnAcca bhadantabhavAntabhayAnta iti gurvAmantraNArthaH sUtrAvayava iti, uktaM ca -bhASyakAreNa 'Amatei karemI bhadaMta! sAmAiyaMti sIso'yaM / AhAmaMtaNavayaNaM guruNo kiMkAraNamiNaMti? // // bhaNNai-gurukulavAsovasaMgahatthaM jahA guNatthIha / NicaM gurukulabAsI haveja sIso jao'bhihiyaM // 2 // nANassa hoi bhAgI Amantrayati karomi bhadanta ! sAmAyikamiti ziSyo'yam / Aha AmantraNavacanaM guroH kiMkAraNamidamiti ! // 1 // bhaNyate-gurukulavAsopasaMpra| hArtha vathA guNArthIha / nityaM gurukulavAsI bhavet ziSyo yato'bhihitam // 2 // jJAnasya bhavati bhAgI dIpa anukrama JHNEainial ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~948~
Page #950
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1029...], bhASyaM [185] (40) Avazyaka hAribhadrIyA // 47 // |thirayarao daMsaNe caritte ya / dhannA AvakahAe gurukulayAsaM na muMcati // 3 // Avassayapi NicaM gurupAmUlaMmi desiyaMsUtrasparza hoi / vIsupi hi saMvasao kAraNao jayai sejAe // 4 // evaM ciya savAvassayAi ApucchiUNa kajAI / jANAviya- karaNasva0 mAmaMtaNavayaNAo jeNa sabesi // 5 // sAmAiyamAIyaM bhadaMtasaddo yajaM tayAIe / teNANuvattai tao karemi bhaMtetti sabesudha vi01 // 6 // kiccAkiccaM guruvo vidaMti viNayapaDivattiherDa ca / UsAsAi pamotuM tayaNApucchAya paDisiddhaM // 7 / / guruvirahamivi ThavaNAgurUvi sevodasaNatthaM ca / jiNavirahami'vi jiNabiMbasevaNAmaMtaNaM saphalaM // 8 // ranno va parokkhassavi jaha sevA maMtadevayAe vA / taha ceva parokkhassavi guruNo sevA viNayaherDa // 9 // " ityAdi, kRtaM vistareNa // sAmprataM sAmAyikadvAravyAcikhyAsayA''hasAmaM 1 samaM ca rasamma 3 haga 4 mavi sAmAiassa egtttthaa| nAmaMThavaNA davie bhAvaMmi a tesi nikkhevo||1030 mahurapariNAma sAmaM 1 samaM tulA 2 saMma khIrakhaMDajuI 3 / dore hArassa ciI iga 4 meAI tu davbaMmi // 1032 / / AACAR anukrama [2] sthirataro dabAne pArine c| dhanyA yAvatvartha gurukulavAsaM na muvanti // 3 // Avazyakamapi nityaM gurupAdamUle dezitaM bhavati / viSvapi hi saMvasataH kAraNato yatate zavyAyAm // 4 // evameva sarvAvazyakAni ApUgNaya kAryANi / jJApitamAmatraNavacanAt yena sarveSAm // 5 // sAmAyikamAdau bhadantazabdaza yattadApI / tenAnuvartate tataH karomi bhadanta iti sarveSu // // kRyAkRtyaM gurabo vidanti vinavapratipattihetave vA umAsAdi pramucya tadanApaLayA prati-I piddham // // guruvirahe'pi sthApanAgururapi sevopadarzanArdhaM ca / jinavirahe'pi jinabimbasevanAmantraNaM saphalam // 8||raajny iva parokSasthApi yathA sevA-6 mantradevatAyA vaa| tathaiva parokSasthApi guroH sevA vinayahetave // 5 // rUbadesovaI(vi.) Ans P AKOF JABERatinintamational Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'sAma' zabdasya ekArthakA: zabdA: ~949~
Page #951
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama "Avazyaka"- mUlasUtra adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1031], bhASyaM [185...] (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-iha sAmaM samaM ca samyak 'igamavi' dezIdai kApi pradezArthe vartate, sampUrNazabdAvayavamevAdhikRtyA''hasAmAyikasyakArthikAni / amISAM nikSepamupadarzayannAha-nAmasthApanAdravyeSu bhAve ca nAmAdiviSaya ityarthaH, / teSA' sAmaprabhRtInAM nikSepaH, kArya iti gamyate, sa cAya-nAmasAma sthApanAsAma dravyasAma bhAvasAma ca, evaM samasamyakpadayorapi draSTavyaH // tatra nAmasthApane kSuNNe eva, dravyasAmaprabhRtIMzca pratipAdayannAha* mahure'tyAdi, ihaughato madhurapariNAmaM dravyaM-zarkarAdi dravyasAma samaM 'tulA' iti bhUtArthAlocanAyAM samaM tulAdravyaM, samyakU kSIrakhaNDayuktiH kSIrakhaNDayojanaM dravyasamyagiti, tathA 'dore' iti sUtradavarake mauktikAnyevAdhikRtya bhAviparyAyApekSayA 'hArasya' muktAkalApasya cayanaM citiH-pravezanaM dravyekam, ata evAha-'eyAI tu davamitti etAnyudAharaNAni | dravyaviSayANIti gAthAdvayArthaH // 1031 // sAmprataM bhAvasAmAdi pratipAdayannAhaAovamAi paradukkhamakaraNaM 1 rAgadosamajjhatthaM nANAitiga 3 tassAi poaNaM 4 bhAvasAmAI // 1032 / / / vyAkhyA-AtmopamayA-AtmopamAnena paraduHkhAkaraNaM bhAvasAmeti gamyate, iha cAnusvAro'lAkSaNikaH, etaduktaM bhavati-11 AramanIva paraduHkhAkaraNapariNAmo bhAvasAma, tathA 'rAgadveSamAdhyasthyam anAsevanayA rAgadveSamadhyavartitvaM samaM, sarvatrA'stmanastulyarUpeNa vartanamityarthaH, tathA jJAnAditrayamekatra samyagiti gamyate, tathAhi-jJAnadarzanacAritrayojanaM samyageva, mokSa-18 prasAdhakatvAditi bhAvanA, tasya' iti sAmAdi sambadhyate, Atmaniprotanam Atmani pravezanam ikamucyate, ata evA''hA + dezIpade "paraduHkhAkaraNaM pa0 / ityata evAha-'bhAvasAmAI' bhAvasAmAdIni pratipattavyAmIti pra. dIpa anukrama wwjanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 950~
Page #952
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Avazyaka hAribha dvIyA 1474 // %% "Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [ 1 ], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryuktiH [1032], bhASyaM [185...] 'bhAvasAmAI' bhAvasAmAdAvetAnyudAharaNAnIti gAthArthaH // 1032 // sAmAyikazabdayojanA caivaM draSTavyA - ihA'tmanyeva sAna ikaM niruktanipAtanAt [ yad yalakSaNenAnupapannaM tat sarvaM nipAtanAt siddhamiti ] sAno nakArasyA''ya AdezaH, tatazca sAmAyikam evaM samazabdasyA''yAdezaH, samasya vA AyaH samAyaH sa eva sAmAyikamiti, evamanyatrApi bhAvanA kAryeti kRtaM prasaGgena / sAmprataM sAmAyikaparyAyazabdAn pratipAdayannAha | samayA sammata pasattha saMti suvihia suhaM aniMdaM ca / aduguMchiamagarihiaM aNavallamime'vi egaDA || 1033 vyAkhyA - nigadasiddhaiva / Aha-asya niruktAveva 'sAmAiyaM samaiya' mityAdinA paryAyazabdAH pratipAditA eva tat punaH kimarthamabhidhAnamiti, ucyate, tatra paryAyazabdamAtratA, iha tu vAkyAntareNArthanirUpaNamiti, evaM pratizabdamadhabhedato'nantA gamA anantAH paryAyA iti caikasya sUtrasyeti jJApitaM bhavati, athavA'sammohArthaM tatroktAvapya| bhidhAnamaduSTameva ityata evoktam- 'ime'vi egati ete'pi te'pItyadoSaH // sAmprataM kaNThataH svayameva cAlanAM pratipAdayannAha granthakAraH ko kAra o ?, karaMto kiM kamma ?, jaM tu kIraI teNa / kiM kArayakaraNANaya annamaNannaM ca akkhevo // 1034 // vyAkhyA - iha 'karomi bhadanta ! sAmAyikam' ityatra kartRkarmakaraNavyavasthA vaktavyA, yathA karomi rAjan ! ghaTamityukte kulAlaH kartA ghaTa eva karma daNDAdi karaNamiti, evamatra kaH kArakaH kulAlasaMsthAnIyaH ? ityata Aha-'karato' ti tat kurvannAtmaiva, atha kiM karma ghaTAdisaMsthAnIyam ? ityatrA''ha-yatu 'kriyate' nirvartyate 'tena' kartrA tacca tadguNarUpaM sAmA Education intemational For Parts Only karaNasva0 sUtrasparza0 vi0 1 ~951~ // 474 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH cibrary.org
Page #953
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1034], bhASyaM [185...] (40) prata sUtrAMka yikameva, tuzabdaH karaNapraznanirvacanasaGgrahArthaH, yathA karma nirdiSTameva kiM karaNamityuddezAdicaturvidhamiti nirvacanam , evaM vyavasthite satyAha-'kiM kAragakaraNANa yati kiM kArakakaraNayoH, cazabdAt karmaNazca parasparataH kulAlaghaTadaNDAdI-14 nAmivAmyatvam , Ahozvidananyatvameveti', ubhayathA'pi doSaH, katham ?, anyatve sAmAyikavato'pi tatphalasya mokSasyAbhAvaH, tadanyatvAd, mithyAdRSTeriva, ananyatve tu tasyotpattivinAzAbhyAmAtmano'pyutpattivinAzaprasaGga iti, aniSTaM caitat , tasyAnAdimattvAbhyupagamAdityAkSepazcAlaneti gAthArthaH // 1034 // vijambhitaM cAtra bhASyakAreNa-"annatte samabhAvA bhAvAo tappaoyaNAbhAvo / pAvai micchassa va se sammAmicchA'visesoya // 1 // aha va maI-bhinneNavi dhaNeNa sadha-18 liNotti hoi vveso| sadhaNoM ya dhaNAbhAgI jaha taha sAmAiyassAmI ||2||nn jao jIvaguNo sAmaiyaM teNa vipha-16 latA tassa / annattaNao juttA parasAmaiyassa vA'phalatA // 3 // jai bhinnaM tabbhAve'vi no tao tassabhAvarahiotti / / aNNANiJciya NicaM aMdho va samaM paIveNaM // 4 // egatte tannAse nAso jIvassa saMbhave bhavaNaM / kAragasaMkaradoso tadekayA-18 kappaNA vAvi // 5 // " ityAdi, itthaM cAlanAmabhidhAyAdhunA pratyavasthAnaM pratipAdayannAha dIpa anukrama anyatve samabhAvAbhAvAt tatprayojanAbhAvaH / prAmoti mithyAraSTeriva tasya samyaktvamithyAtvAviyoSazca // 1 // atha ca matiH-minenApi dhanena sadhana iti bhavati vyapadezaH / sadhanaca dhanAbhAgI yathA tathA sAmAyikasvAmI // 2 // tanna yato jIvaguNaH sAmAyikaM tena bikalatA tasya / anyatvAt yuktA parasA mAyikakha vA' (sovA) phaLatA // 3 // yadi bhivaM tanAve'pi na sa (sAmAyikayuktA) tatvabhAvarahita iti / ajJAnyeva nisya andho yathA samaM pradIpena IHI // ekarace tabAdo nAzo jIvasa saMbhave bhavanam / kArakasaMkaradopasadekatAkalpanA pApi // 5 // K aran muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~952 ~
Page #954
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1035], bhASyaM [185...] (40) prata sUtrAMka Avazyaka AyA hu kArao me sAmAiya kamma karaNamAyA ya / pariNAme sai AyA sAmAiyameva u pasiddhI // 1035 // sAmAyikahAribha nikSepani vyAkhyA-IhA''tmaiva kArako mama, tasya svAtantryeNa pravRtteH, tathA sAmAyika karma tadguNatvAt , karaNaM coddezAdila vi01 drIyA kSaNaM tatkriyatvAdAtmaiva, tathA'pi yathoktadoSANAmasambhava eva, kuta ityAha-yasmAt pariNAme satyAtmA sAmAyika, pari-17 // 475 // Namana-pariNAmaH kathaJcit pUrvarUpAparityAgenottararUpApattiriti, uktaM ca-"nArthAntaragamo yasmAt , sarvathaiva na cA'gamaH / pariNAmaH pramAsiddha, iSTazca khalu pnndditaiH||1||" ityAdi, tasmin pariNAme sati, ayamatra bhAvArthaH-pariNAme sati tasya nityAnityAdyanekarUpatvAd dravyaguNaparyAyANAmapi bhedAbhedasiddheH, anyathA sakalasaMvyavahArocchedaprasaGgAd, ekAntapakSeNAnyatvAnanyatyayoranabhyupagamAd, itthaM caikatvAnekatvapakSayoH kartRkarmakaraNabyavasthAsiddheH 'AtmA' jIvaH sAmAyikameva tu prasiddhiH, tathAhi-na tadekAntena anyat tidguNatvAnna cAnanya(ttadguNatvAdeveti, itthaM caitadaGgIkartavyam , anyathA guNagu|NinorekAntabhede viprakRSTaguNamAtropalabdhau pratiniyataguNiviSaya eva saMzayo na syAt , tadanyebhyo'pi tasya bhedAvizeSAt , dRzyate ca yadA kazciddharitatarutaruNazAkhAvisararandhrodarAntarataH kimapi zukla pazyati tadA kimiyaM patAkA kiMvA balAmatyevaM pratiniyataguNiviSaya iti, abhedapakSe tu saMzayAnutpattireva, guNagrahaNata eva tasyApi gRhItatvAdityalaM vistareNeti // 475 // gAthArthaH // 1035 // bhASyakAradUSaNAni tvamUni-"AyA hu kArao me sAmAiya kamma karaNamAA ya / tamhA AyA -* dIpa anukrama (2) Atmaiva kArako mai sAmAyika karma karaNamAsmaiva / tasmAdAmaipa * ihAtmanaiva / taNasvA. ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~953~
Page #955
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1035], bhASyaM [185...] (40) prata sUtrAMka OGRESSE sAmAiyaM ca pariNAmao eka // 1 // NANAisahAvaM sAmAiya jogamAikaraNaM ca / ubhayaM ca sa pariNAmo pariNAmANaNNayA jaM ca // 2 // teNAyA sAmaiyaM karaNaM ca casaddao abhiNNAI / NaNu bhaNiyamaNaNNatte taNNAse jIvaNAsotti // 3 // jai tappajjayanAso ko doso hou ? sbhaansthi| so uppaayvydhuvdhmmaannNtpjjaao||4|| sarva ciya paisamayaM uppajjai3 NAsae ya NicaM ca / evaM ceva ya suhadukkhabaMdhamokkhAisambhAvo // 5 // egaM ceva ya vatthu pariNAmavaseNa kAragaMtarayaM / pAvai teNAdoso vivakkhayA kAragaM jaM ca // 6 // kuMbho'vi sajjamANo kattA kamma sa eva karaNaM ca / NANAkAragabhAvaM lahai jahego vivakkhAe ||7||jh vA nANANaNNo nANI niyaovaogakAlaMmi / ego'vi tassabhAvo sAmAiyakArago ce // 8 // " sAmprataM pariNAmapakSe satyekatvAnekatvapakSayoravirodhena kartRkarmakaraNavyavasthAmupadarzayannAha egatte jaha muDhi karei atyaMtare ghaDAINi / vatyaMtarabhAve guNassa kiM keNa saMbaddhaM // 1036 // vyAkhyA-'ekatve' kartRkarmakaraNAbhede kartRkarmakaraNabhAvo dRSTaH, yathA muSTiM karoti, atra devadattaH kartA taddhasta eva sAmAyikaM ca pariNAmata aikyam // 1 // yammAjJAnAdikhabhAvaM sAmAyika yogAdi (kAMha) karaNaM ca / nabhayaM basa pariNAmaH prinnaamaannytaa| yacca // 2 // tenAramA sAmAyika karaNaM ca cazabdato'bhinnAni / nanu bhaNitamananyAve tamAze jIvanAza iti // 3 // yadi tapoyanAzaH (sAmAvikarUpapa.) ko doSo bhavatu ? sarvathA nAsti / bAsA (AtmA) utpAdanyayadhrauvyadharmA'mantaphyAyaH // 5 // sarvameva pratisamayamupayate nazyati ca nityaM / ca / evameva mukhaduHkhabandhamokSAdisajAvaH // 6 // ekameva ca vastu pariNAmavazena kArakAmtaratAm / pAmoti tenAdopaH--vivakSayA kArakANi yat // 6 // 5 kumbho'pi saSamAnaH kartA karma ca sa eva karaNaM ca / nAmAkArakabhAvaM labhate yaphako vivakSayA // 7 // yathA vA jJAnAnanyo jJAnI ninopayogakAle / eko. | 'pi tarasyabhAvaH sAmAyikakArakazcaivam // 8 // dIpa anukrama B oaroo muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~954~
Page #956
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1036], bhASyaM [185...] (40) prata sUtrAMka 155 Avazyaka- karma tasyaiva ca prayatlavizeSaH karaNamiti, tathA'rthAntare-kartRkarmakaraNAnAM bhede dRSTa eva tanAvaH, tathA cA''ha-ghaTA-18sAmAyikahAribha- dIni yathA karotIti vartate, tatrApi kulAlaH kartA ghaTaH karma daNDAdi karaNamiti / iha ca sAmAyika guNo vartate, sa ca nikSepani drIyA guNinaH kathazcideva bhinna iti / vipakSe bAdhAmupadarzayati-dravyAt sakAzAd, guNina ityarthaH, ekAntenaivArthAntarabhAve-bhede vi01 dasati, kasya-guNasya, kiM kena sambaddhamiti?,na kizcit kenacit sambaddhaM, jJAnAdInAmapi guNatvAtteSAmapi cA''tmAdiguNibhya // 476 // ekAntabhinnatvAt , saMvedanAbhAvataH sarvavyavasthAnupapatteriti bhAvanA, evamekAntenAnAntarabhAve'pi doSA abhyUhyA iti gAthArthaH // 1036 // kaNThatastAvadukte cAlanApratyavasthAne, ata eva cAtra punaruktadoSo'pi nAsti, anuvAdadvAreNa cAlanApratyavasthAnapravRtterityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH, tatra sarvasAvA yogamityAdyavaziSyate, tadiha sarvazabdanirUpaNAyA''ha[nAmaM 1 ThavaNA 2 davie 3 Aese 4 niravasesae 5 ceva / taha savadhattasabvaM ca 6 bhAvasavvaM ca stsmyN7|| | vyAkhyA-iha sarvamiti kaH zabdArthaH, ucyate, sa gatau' ityasya auNAdiko vapratyayaH sarvazabdo vA nipAtyate mriyate sa iti zriyate vA'neneti sarvaH, tadidaM ca nAmasarva sthApanAsarva dravyasarvam Adezasarva niravazeSasarva, tathA sarvadhattasarvaM ca bhAvasarvaM ca saptamamiti samAsArthaH // 1037 // vyAsArthaM tu bhASyakAraH svayameva vakSyati, tatra nAmasthApane kSuNNatvAdanAdRtya zeSabhedacyAcikhyAsayA punarAhadavie cauro bhaMgA savvaramasabve arava 1 dese a||aaes sabvagAmonIsese savvagaM duvih||185||(bhaa0) ||476 // vyAkhyA-'dravya' iti dravyasarve catvAro bhaGgA bhavanti, tAneva sUcayannAha-savamasave a daba dese yatti-ayamatra dIpa SCARECORG anukrama AMERICA Mandinrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'sarva' zabdasya nirUpaNaM ~ 955~
Page #957
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1037...], bhASyaM [185] - (40) 4 prata sUtrAMka bhAvArthaH-iha yadvivakSitaM dravyamaGgulyAdi tat kRtsnaM-paripUrNam anUnaM svairavayavaiH sarvamucyate, sakalamityarthaH, evaM tasyaiva | dravyasya kazcitsvAvayavo dezaH kRtsnatayA-svAvayavaparipUrNatayA yadA sakalo vivakSyate tadA dezo'pi sarvaH, evamubhayasmin dravye taddeze ca sarvatvaM, tayoreva yathAsvamaparipUrNatAyAmasarvatvaM, tatazcaturbhaGgI-dravyaM sarva dezo'pi sarvaH 1 dravyaM sarva | dezo'sarvaH 2 dezaH sarvaH dravyamasarva 3 dezo'sarvaH dravyamapyasarvam 4, atra yathAkramamudAharaNaM-sampUrNamaGgali dravyasarva 13 tadeva dezonaM dravyamasarva, tathA deza:-parva tatsampUrNa dezasarvam parvaikadezaH dezAsarvam , evaM dravyasarvam / athA''dezasarvamucyate-Adezanam Adeza upacAro vyavahAraH, sa ca bahutare pradhAne vA''dizyate deze'pi, yathA vivakSitaM ghRtamabhisamIkSya bahutare bhukte stoke ca zeSe upacAraH kriyate-sarvaM ghRtaM bhuktaM bhakaM vA, pradhAne'pyupacAraH, yathA grAmapradhAneSu puruSeSu 4 gateSu grAmo gata iti vyapadizyate, tatra pradhAnapakSamevAdhikRtyA''ha granthakAra:-'Aesa sabagAmo'tti Adezasarva savoM grAmo gata ityAyAta iti veti kriyAbhAvanoktaiva / evamAdezasarvamuktam, atha niravazeSasarvamabhidhIyate, tatrA''haI'nissese savarga duvihati niravazeSasarva 'dvividhaM dviprakAraM (granyApram0 12000) sarvoparizeSasarva taddezAparizeSasarva 8 ceti gAthArthaH // 185 / / atrodAharaNamAha, tatraaNimisiNo savvasurA savvAparisesasabvagaM e taddesAparisesaM sabve kAlA jahA asurA 2||186||(bhaa0) vyAkhyA-'animeSiNaH sarvasurAH' animiSanayanAH sarve devA ityarthaH, sarvoparizeSasarvametat, yasmAnna kazciddevAnAM madhye'nimiSatvaM vyabhicaratIti, tathA taddezAparizeSamiti-taddezapariSasarva sarve kAlA yathA asurA iti, iyamatra bhAvanA dIpa anukrama ROCAROGRMERS JABERatinintamational 5 MiDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | . atra mUla saMpAdakasya mudraNazuddhi-skhalanatvAt bhASya kramAMka -185 dvivArAn mudritaM dRzyate ~956~
Page #958
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1037...], bhASyaM [186] (40) Avazyaka- hAribha sAmAyikanikSepani vi01 drIyA prata sUtrAMka // 47 // (1) teSAmeva devAnAM deza eko nikAyaH asurAH, te casarvaevAsitavarNA iti gAthArthaH // 18 // sarvadhattasarvapratipAdanAyA''ha- sA havaha savvadhattA dupaDoArA jiA ya ajiA ya / bve sabvaghaDAI savvaddhattA puNo ksinn||187||(bhaa0 | vyAkhyA-sA bhavati 'sabadhattA' ityatra sarva-jIvAjIvAkhyaM vastu dhattaM-nihitamasyAM vivakSAyAmiti sarvadhattA, nanu 'dadhAtehI (pA07-4-42) ti hizabdAdezAddhitamiti bhavitavyaM kathaM dhattamiti !, ucyate, prAkRte dezIpadasyAviruddhatvAnna doSaH, athavA dhatta iti Disthavadavyutpanna eva yadRcchAzabdaH, athavA sarva dadhAtIti sarvadha-niravazeSavacanaM sarvadhamAttaM-AgRhItaM yasyAM vivakSAyAM sA sarvadhAttA, evamapi niSThAntasya pUrvanipAtaH, 'jAtikAlasukhAdibhyaH paravacana(pA06-2-170) miti paranipAta eva, athavA sarvadhena AttA sarvadhAttA tayA yat sarvaM tat sarvadhAttAsarvamiti, sA ca bhavati sarvadhAttA 'dupaDoyAra'tti dviprakArA-jIvAzcAjIvAzca, yasmAt yat kizcaneha loke'sti tat sarva jIvAzcAjIvAzca, na hyetadvyatiriktamanyadasti, atrA''ha-dravyasarvasya sarvadhattAsarvasya ca ko vizeSa iti?, ayamabhiprAyaH-dravyasarvamapi vivakSayA'zeSadravyaviSayameva, atrocyate, 'daye saghaghaDAI iha dravyasarve sarve ghaTAdayo gRhyante, AdizabdAdagulyAdiparigrahaH, sarvadhattA punaH kRtsnaM vastu vyApya vyavasthiteti vizeSa ityayaM gAthArthaH // 187 / / adhunA bhAvasarvamucyatebhAve savvodaioyalakkhaNao jaheva taha sesA / ittha u khaobasamie ahigAro'sesasabve ||188||(bhaa0) vyAkhyA-'bhAva' iti dvAraparAmarzaH, sarvo dviprakAro'pi zubhAzubhabhedena audayikA-udayalakSaNaH karmodayaniSpanna | ityarthaH yathaivAyamuktastathA zeSA api svalakSaNato vAcyA iti vAkyazeSaH, tatra mohanIyakarmopazamasvabhAvataH zubhaH sarva dIpa anukrama // 477 // AREastumaatana Saniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~957~
Page #959
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1038], bhASyaM [188] (40) prata sUtrAMka 4 (1) - evaupazamikaH, karmaNAM kSayAdeva zubhaH sarvaH kSAyikaH, zubhAzubhazca mizraH sarvaH kSAyopazamikaH, pariNatisvabhAvaH sarvaH zubhA-18 zubhazca pAriNAmikA evaM vyutpattyarthaprarUpaNAM kRtvA prakRtayojanAmupadarzayannAha-ettha u'ityAdi, atra tu 'kSAyopazamika' iti kSAyopazamikabhAvasarveNa adhikAraH, avatAra upayoga ityarthaH, 'azeSasarveNa ca' niravazeSasarveNa ceti gAthArthaH // 188 // vyAkhyAtaH sautraH sarvAvayavaH, sAmprataM sAvadyAvayavavyAcikhyAsayA''hakammamavajaM jaMgarihiaMti kohAiNo va cattAri / saha teNa jo u jogo pacakkhANaM ivai tassa // 1038 // | vyAkhyA-'karma' anuSThAnamavayaM bhaNyate, kimavizeSeNa ?, netyAha-'yad gahitam' iti yannindyamityarthaH, krodhAdayo havA catvAraH, avadyamiti vartate, sarvAvadyahetutvAt teSAM kAraNe kAryopacArAt, saha tena-avadhana 'yastu yoga ya evaM vyApAraH asau sAvadha ityucyate, 'pratyAkhyAna' niSedhalakSaNaM bhavati 'tasya' sAvadyayogasya, pAThAntaraM vA-'kammaM vajaM jaM garahiyati iha tu 'bRjI varjane' ityasya varjanIyaM vayaM tyajanIyamityarthaH, zeSaM pUrvavat, navaraM saha vajyena savarvyaH prAkRte sakArasya dIrghAdezAt sAvajamiti gaathaarthH||1038||adhunaa yogo'bhidhIyate, sa ca dvidhA-dravyayogo bhAvayogazca,tathA cA''ha dave maNavayakAe jogA davvA duhAu bhAvami / jogA sammattAI pasatya iaro u vivarIo // 1039 // __vyAkhyA-dravya' iti dvAraparAmarzaH, 'maNavaikAe jogA daveti manovAkAyayogyAni dravyANi dravyayogaH, etaduktaM bhavati-jIvenAgRhItAni gRhItAni vA svavyApArApravRttAni dravyayoga iti, dravyANAM vA harItakyAdInAM yogo dravyayogaH, 'duhA u bhAvamitti dvidhaiva dviprakAra eva, 'bhAva' iti bhAvaviSayaH 'jogo tti yogo'dhi dIpa anukrama JABERatinintamational Imandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'sAvadya' zabdasya vyAkhyAnaM kriyate ~958~
Page #960
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1039], bhASyaM [188...] (40) Avazyaka hAribha sAmAyikanikSepani0 vi01 drIyA prata sUtrAMka // 478 // kRtaH-prazasto'prazastazca, tatra 'sammattAI pasatya'tti samyaktvAdInAm, AdizabdAda jJAnacaraNaparigrahaH, prazastaH yujya- te'nena karaNabhUtenA''tmA'pavargeNetikRtvA, 'iyaro u vivarIotti itarastu mithyAtvAdiyogaH, 'viparIta' ityaprazasto vartate, yujyate'nenA''tmA'STavidhena karmeNetikRtvA'yaM gAthArthaH // 1039 / / sAvA yogamiti byAkhyAtau sUtrAvayavAviti, adhunA pratyAkhyAmItyavayavaprastAvAt pratyAkhyAnaM nirUpyate, iha pratyAkhyAmIti vA pratyAcakSe iti vA uttamapurupaikavacane dvidhA zabdau, tatrA''dyaH pratyAkhyAmIti, pratizabdaH pratiSedhe AG Abhimukhye khyA prakathane, pratIpaM Abhimukhyena khyApanaM sAvadyayogasya karomi pratyAkhyAmIti, athavA 'cakSiA vyaktAyAM vAci' pratiSedhasyA''dareNAbhidhAnaM karomi pratyAcakSe, pratiSedhasyAkhyAnaM pratyAkhyAnaM nivRttirityarthaH, idaM ca SaTprakAraM nAmasthApanAdravyakSetrAtIcchAbhAvabheda|bhinnamiti, 'tatra ca nAmasthApane kSuNNatvAdanAhatya dravyapratyAkhyAnAdi pratipAdayannAhadavvaMmi niNhagAI 3 nivvisayAI ahoi khittaMmi4AbhikkhAINamadANe aiccha 5 bhAve puNo duvihaM 6 // 1040 // vyAkhyA-dravyamiti dvAraparAmarzaH, 'nihagAItti nivAdipratyAkhyAnam , AdizabdAd dravyayordravyANAM dravyabhUtasya dravyahetorvA yat pratyAkhyAnaM tad dravyapratyAkhyAnamiti, 'nivisayAI ya hoi khittamitti nirviSayAdi ca bhavati | kSetra iti, tatra nirvipayasyA''diSTasya kSetrapratyAkhyAnam , AdizabdAnnagarAdipratiSiddhaparigrahaH, 'bhikSAdInAmadAne'ti[ga]| cche'ti bhikSaNaM-bhikSA prAbhRtikocyate, AdizabdAd vastrAdiparigrahaH, teSAmadAne satyatigaccheti vacanamatIccheti veti * tathA cAi-nAma DhavaNA davie khitamadicchA va bhAvabho taM ca / nAmAbhihANamuttaM ThavaNAgArakhaniklevo // 1 // iti gAyA kacit // diccheti vA | gatigacchapatyA dIpa anukrama (2) saa||478|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 959~
Page #961
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1040], bhASyaM [188...] (40) prata sUtrAMka pratyAkhyAna, 'bhAve puNo duvihati bhAva iti dvAraparAmarzaH, bhAvapratyAkhyAnaM punardvividhaM, tatra bhAvapratyAkhyAnamiti bhA-17 vasya-sAvadyayogasya pratyAkhyAnaM bhAvato vA-zubhAt pariNAmotpAdAd bhAvahetorvA-nirvANArtha vA bhAva eva vA-sAvadyayogaviratilakSaNaH pratyAkhyAnaM bhAvapratyAkhyAnamiti gAthArthaH // 1040 // sAmprataM dvaividhyamevopadarzayannAhasua Nosua sua duvihaM puSva 1mapuvvaM 2 tu hoi nAyabvaM / nosuapacakkhANaM mUle 1 taha uttaraguNe a2||1041|| | vyAkhyA-'suyaNosuyatti zrutapratyAkhyAnaM nozrutapratyAkhyAnaM ca, 'suyaM duvihaMti zrutapratyAkhyAnaM dvividhaM, dvaividhyameva darzayati-'puvamapuvaM tu hoi NAyayaMti pUrvazrutapratyAkhyAnamapUrvazrutapratyAkhyAnaM ca bhavati jJAtavyamiti, tatra pUrvazrutapratyAkhyAnaM pratyAkhyAnasaMjJitaM pUrvameva, apUrvazrutapratyAkhyAnaM tvAturapratyAkhyAnAdikamiti, tathA 'nosuyapaJcakkhANaMti nozrutapratyAkhyAnaM zrutapratyAkhyAnAdanyadityarthaH, 'mUle taha uttaraguNe yatti mUlaguNapratyAkhyAnamuttaraguNapratyAkhyAnaM ca, tatra mUlaguNapratyAkhyAnaM dezasarvabhedaM, dezataH zrAvakANAM sarvatastu saMyatAnAmiti, ihAdhikRtaM sarva, sAmAyikAnantaraM sarvazabdopAdAnAditi gaathaarthH||1041|| iha ca vRddhasampradAyaH 'paJcakkhANe udAharaNaM rAyadhUyAe-varisaM maMsaM na khAiya, pAraNae aNegANaM jIvANaM ghAo kao,sAhahiM saMbohiyA, pavaiyA, purva davapaJcakkhANaM pacchA bhAvapaccakkhANaM jAtamiti kRtaM prsjhen|prtyaakhyaamiiti vyAkhyAtaH sUtrAvayavaH, adhunA yAvajjIvatayeti vyAkhyAyate-iha cA''dau bhAvArthamevAbhidhitsurAha pratyAkhyAne udAharaNaM rAjaduhituH-varSa mAMsa na khAditaM, pAraNake'nekeSAM jIvAnAM dhAtaH kRtaH, sAdhubhiH saMbodhitA, pranajitA, pUrva dravyapratyAsayAnaM, pazcAhAvapratyAkhyAnaM jAtaM / dIpa anukrama RSS JABERatani OPandiarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~960~
Page #962
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1042], bhASyaM [188...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata // 479 // sUtrAMka 125* (1) jAvadvadhAraNami jIvaNamavi pANadhAraNe bhaNioM / ApANadhAraNAo pAvanivittI ihaM attho|| 1042 // sAmAyikavyAkhyA-yAvad ityayaM zabdo'vadhAraNe vartate, jIvanamapi prANadhAraNe bhaNitaM, 'jIva prANadhAraNa' iti vacanAt , nikSepani tatazcAprANadhAraNAt-pra.gadhAraNaM yAvat pApanivRttirityarthaH, paratastu na vidhirnApi pratiSedho, vidhAvAzaMsAdoSaprasaGgAt || vi01 pratiSedhe tu surAdipUtpannasya bhaGgaprasaGgAditi gAthArthaH // 1042 // iha ca jIvana jIva iti kriyAzabdo'yaM, najIvatIti jIva || AtmapadArthaH, jIvanaM tuprANadhAraNaM, jIvana jIvitaM cetyeko'rthaH, tatra jIvitaM dazadhA vartate, tadeva tAvadAdI nirUpayannAha nAmaM 1 ThavaNA 2 davie 3 ohe 4 bhava 5 tambhave a6 bhoge a7|| saMjama 8 jasa 9 kittIjIviaMca 10 taM bhaNNaI dasahA / / 1043 / / vyAkhyA-nAmajIvitaM sthApanAjIvitaM dravyajIvitam oghajIvitaM bhavajIvitaM tadbhavajIvitaM bhogajIvitaM ca tathA saMyamajIvitaM yazojIvitaM kIrtijIvitaM ca tadaNyate dazadheti gAdhAsamAsAthaiH // 1043 / / avayavAce tu bhASyakAra: svayameva vakSyati, tatra nAmasthApane kSuNNatvAdanAdRtya zeSabhedavyAcikhyAsayA''havve saccittAI 3 AuasaddavvayA bhave ohe 4 / nerajhyAINa bhave5 tabbhava tattheva uvavattI 6||189||(bhaa0) // 479 // | vyAkhyA-'dravya' iti dvAraparAmarzaH, dravyajIvitaM saJcittAdi, AdizabdAnmizrAcittaparigrahaH, iha ca kAraNe kAryo-IKI pacArAd yena dravyeNa sacittAcittaminabhedena putrahiraNyobhayarUpeNa yasya yathA jIvitamAyattaM tasya tathA tadnyajIvita dIpa anukrama [2] %20-25 wlanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~961~
Page #963
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1043], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka miti, "dvipadAdidravyasya cAnye, uktaM dravyajIvitaM, 'AuyasaddabayA bhave ohe'tti Ayuriti pradezakarma tadrvyasahacaritaM jIvasya prANadhAraNaM sadaiva saMsAre bhavedogha iti dvAraparAmarzaH oghajIvitaM, sAmAnyajIvitamityarthaH, idaM cAGgIkRtya / yadi paraM siddhA mRtAH, na punaranye kadAcana ityuktamoghajIvitaM, jerahayAINa bhave'tti nArakAdInAmiti, AdizabdAta tiryanarAmaraparigrahaH, bhava iti dvAraparAmarzaH, svabhave sthitirbhavajIvitamiti, ukkaM bhavajIvitaM, 'tambhava tattheva uvavattitti tasmin bhave jIvitam tadbhavajIvitaM, idaM caudArikazarIriNAmeva bhavati, yata Aha-tatraivopapattiH, tatraivopapAta ityarthaH, bhavazca tadAyuSkabandhasya prathamasamayAdArabhya yAvaccaramasamayAnubhavaH, sa caudArikazarIriNAM tiryAmanuSyANAM,tagayopapattimAgatAnAM tadbhavajIvitaM bhavati, nanu ca bhavajIvitamanantaraM caturkI varNita nArakAdigatisamApanAnAM yA'vasthA, tatra svAyuSkabandhakAlAt prabhRti sarvaiva bhavasthitiH yathAsvamavAdhAsahitA bhavajIvitam , iha tu tadbhavajIvite AvAdhonikA karmasthitiH, tadbhavodayAt prabhRti karmaniSakaH tadbhavajIvitamiti mahAna vizeSaH, tat kimarthamaudArikANAmeva?, ucyate !, teSAM hi garbhakAlavyavahitaM yoniniHsaraNaM janmocyate, tena ca garbhakAlena sahaiva tadbhavajIvitaM, vaikriyazarIriNAM tUpapAtAdeva kAlAntarAvyavahitaM janmeti jIvitaM svAbAdhAkAlasahitamitikRtvA tadbhavajIvitamaudArikANAmeva supratipAdamiti, teSAM cedaM svakAyasthityanusArato vijJeyamiti gAthArthaH / / 189 // uktaM tadbhavajIvitaM, 18|bhogami cakimAI 7 saMjamajIaMtu saMjayajaNassAjasa9kittI abhagavao10saMjamanarajIva ahigAro1044A ___ vyAkhyA-bhogamiti dvAraparAmarzaH, bhogajIvitaM ca cakravAdInAm , AdizabdArladevavAsudevAdiparigrahaH, uktaM ca pAradAdidvanyAvasthetyanye. dIpa anukrama JABERatinintamational rajaniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~962~
Page #964
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1044], bhASyaM [189...] (40) AvazyakahAribhadIyA vi01 prata sUtrAMka 4-04 (1) | bhogajIvitaM, 'saMjamajIyaM tu saMjayajaNassati saMyamajIvitaM tu 'saMyatajanasya' sAdhulokasya, uktaM saMyamajIvitaM, 'jasa- sAmAyika| kittI ya bhagavaotti yazojIvitaM bhagavato mahAvIrasya, kIrtijIvitamapi tasyaiva, ayaM cAnayoviMzeSaH-dAnapuNyaphalAnikSepanika kIrtiH, parAkramakRtaM yazaH' iti, anyetvidamekamevAbhidadhati, asaMyamajIvitaM cAviratigataM saMyamapratipakSato gRhantIti, 'saMjamanarajIva ahigAro'tti-saMyamanarajIvitenehAdhikAra iti gAthArthaH // 1044 // yAvajjIvatA ceha 'jIva prANadhAraNa' ityasyAvyayIbhAva samAse 'yAvadavadhAraNa' (pA02-1-8) ityanena nivRtte bhAvapratyaya utpAdite yAvajjIvaM bhAvaH | SaSThyA avyayAdApsupaH (pA02-4-82) iti supaluka, tasya 'bhAvastvatalA' (pA05-1-119) viti tali strIli-18 GgatA yAvajjIvatA tayA yAvajIvatayA, tatrAlAkSaNikavarNalopAt 'jAvajjIvAe' iti siddham , athavA pratyAkhyAnakriyA anyapadArtha iti tAmabhisamIkSya samAso bahuvrIhiH, yAvajjIvo yasyAM sA yAvajjIvA tayetyalaM prasaGgena, timro vidhA yasya yogasya sa trividhaH sAvadyayogaH, sa ca pratyAkhyeya iti karma saMpadyate, karmaNi cadvitIyA vibhaktiH, taM trividha yoga, trividhenaiva karaNena, karaNe tRtIyeti, manasA vAcA kAyena ceti, atra manAprabhRtInAM pUrva svarUpaM darzitameveti na pratanyate, navaraM bhAvArtha ucyate-tatra 'trividhaM trividhene tyatrAnantarasya karaNasya vivaraNasUtramevedaM, yaduta-manasA vAcA kAyeneti // 48 // tasya ca karaNasya karma pratyAkhyeyo yogastamapi sUtra eva vivRNoti-na karomi na kArayAmi kurvantamapyanyaM na samanujAnAmi-nAnumanye'hamiti / atrA''ha-kiM punaH kAraNamuddezakamamatilakSya vyatyAsena nirdezaH kRta iti?, atrocyate, yogasya karaNatantro(brato)padezanArtha, tathAhi-yogaH karaNavaza eva, karaNAnAM bhAve yogasyApi bhAvAdabhAve cAbhAvAditi, karaNAnA dIpa anukrama AmEaaRISM Alanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~963~
Page #965
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1044], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka 454544545 meva tathA kriyArUpeNa pariNaterityatra bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi, aparastvAha-na karomi na kAra-16 yAmi kurvantaM na samanujAnAmItyetAvatA granthena gate'nyamapItyatiricyate, tathA cAtiriktena sUtreNa nArthaH, ucyate, sAbhiprAyakamidam , anuktasyApyarthasya saGgrahArtha, yasmAt sambhAvane'pizabdo'yaM, so'yamapizabda: ubhayazabdamadhyastha etat / karoti-yathA kurvantaM nAnujAnAmi evaM kArayantamapyanujJApayantamapyanyaM nAnujAnAmi, tathA yathA vartamAnakAle kurvantamanyaM na samanujAnAmIti evamapizabdAdatItakAle kRtavantamapi kAritavantamapi tathA'nAgate'pi kAle kariSyantamapi kArayiSyantamapIti trikAlopasaGgraho veditavya iti, na kriyAkriyAvatobhada eva ato na kevalA kriyA sambhavatIti khyApanArthamanyagrahaNam, atrApi bahu vaktavyaM tattu nocyate mA bhUt mugdhamativineyasammoha iti, kizcittu sUtrasparzaniyuMktI vakSyAma iti / evaM tAvadidametAvat sUtrasya vyAkhyAtam // iha ca sarva sAvarya yorga pratyAkhyAmItyatra pratyAkhyAnaM gRhasthAna sAdhUMzcAdhikRtya bhedapariNAmato nirUpayannAhasIAlaM bhaMgasayaM tivihaM tiviheNa samiiguttIhiM / suttaphAsianijuttivittharatyo gao evaM // 1045 // | vyAkhyA-guravastu vyAcakSate-tadidametAvat sUtrasya vyAkhyAtaM, sAmprataM trividhaM trividhenetyetadeva kila vyAcaSTe, tatra trividhaM sAvadha yoga pratyAkhyeyaM kRtakAritAnumatibhedabhinnaM trividhena manasA vAcA kAyeneti karaNena pratyAkhyAti yataH atasta| dopadarzanAryavA''ha-siAlaM bhaMgasarya gAhA / / atrA''ha-yadyevamiha sarvasAvadhayogapratyAkhyAnAdhikArAt saptacatvAriMzada|dhikazataM pratyAkhyAnabhedAnAM gRhasthapratyAkhyAnabhedatvAdayuktametaditi, atrocyate, na, pratyAkhyAnasAmAnyato gRhasthapratyA dIpa anukrama [2] TEMibrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'pratyAkhyAna'sya nirUpaNaM ~964~
Page #966
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1045], bhASyaM [189...] (40) sUtrasparzi prata Avazyaka-ikhyAnabhedAbhidhAne'pyadoSatvAdityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH, tatra 'sIyAlaM bhaMgasarya'ti-etadbhAvyate, 'sIyAlaM bhaMgasaya hAribha- gihipaJcakkhANabheyaparimANaM / taM ca vihiNA imeNaM bhAveyavaM payatteNaM ||1||tinni tiyA tinni dugA tinnikikA ya hoti kani drIyA yogesuM / tidueka tidueka tidueka ceva karaNAI // 2 // paDhame labbhai ego sesesu paesu tiya tiya tiyaM ca / do navavi01 tiya do navagA tiguNiya sIyAlabhaMgasayaM // 3 // ' kA punaratra bhAvanA ?, ucyate-Na karei Na kAravei kareMtamapi aNNaM // 48 // Na samaNujANai maNeNaM vAyAe kAraNaM esa eko bheo 1 / co0-na kareIJcAitigaM gihiNo kaha hoi desaviraassa ? || A0-bhannai visayassa bahiM paDiseho aNumaIevi // 4 // keI bhaNaMti gihiNo tivihaMtiviheNa natthi saMvaraNaM / taM Najao Niddi pannattIe viseseje // 5 // to kaha nijuttIe'NumaiNisehotti ? so savisayaMmi / sAmaNNeNaM nasthi u tivihaM tivi-12 heNa ko doso ? // 6 // puttAIsaMtaiNimittamittamekkArasiM pavaNNassa / jaMpaMti kei gihiNo dikkhAbhimuhassa tivihNpi||7|| SA4 sUtrAMka %* dIpa anukrama STra ___ 1 saptacatvAriMzaM zataM bhaGgAnAM gRhimatyAkhyAnabhedaparimANam / tacca vidhinatena bhAvayitavyaM prayatnena // 1 // yasnikAsayo hikAya ekakAzca bhavanti yogeSu / bayo dvAyakatrayo dvAcekasayo dvAvekAva karaNAni // 2 // prathame lamyate ekA doSeSu padeSa vitrika trikaM cAdvI naSako trikadvI navako triguNite sapta-1 catvAriMza bhaGgazatam // 3 // na karoti na kArayati kurvantamapyanyaM na samanujAnAti manasA vAcayA kAyaneSa eko bhedaH / codakA-na karotItyAditrika gRhiNa kathaM bhavati dezaviratasyau / AcArya Aha-bhaNyate viSayAidiHpratiSedho'numaterapi // 4 // kecida bhaNanti gRhiNavividhaMnividhena nAsti saMvaraNam / tatra yato nirdiSTaM prajJaptau viziSya // 5 // tatkathaM niyuktako anumatiniSedhaH iti?, sa svaviSaye / sAmAnyena nAstyeva trividhaMtrividhana ko dossH|| 4 // putrAdisaMtatinimittamAgrezakAdazI apaJjasya / jalpanti kecidgRhiNo dIkSAbhimukhasya nividhamapi // 7 // // 48 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~965~
Page #967
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [1] dIpa anukrama [3] Education Ind Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [1], mUlaM [2] / [gAthA ], niryuktiH [1045] Aha kahaM puNa maNasA karaNaM kArAvaNaM annumiiy| jaha vayataNujogehiM karaNAI taha bhave maNasA // 8 // tadahINattA vaitaNukaraNAINaM ahava maNakaraNaM / sAvajjajogamaNaNaM pannattaM vIyarAgehiM // 9 // kAravaNaM puNa maNasA ciMtei ya kareu esa sAvajjaM / ciMteI ya kae puNa suDDu kathaM aNumaI hoi // 10 // esa eko bheo gao // iyANi vitio bheo-Na karei Na kAravei kareMtaMpi aNNaM paNa samaNujANai maNeNa vAyAe esa ekko 1, tahA maNerNa kAraNa ya bitio 2, tahA vAyAe kAraNa ya tatio 3, esa bitio mUlabheo gao // iyANiM taio-Na karei na kAravei kareMtaMpi aNNaM Na samaNujANai maNeNa eko 1 vAyAe vitio 2 kAeNa tatio 3 esa taio mUlabheo gao / iyANi uttho karei Na kAraveDa maNeNa vAyAe kAraNaM eko 1 Na karei kareMtaMpi NANujANai bitIo 2 Na kAravei kareMtaM NANujANai 3 taio esa cauttho mUlabheo, iyANiM paMcamoNa karei Na kAravei maNerNa vAyAe esa eko 1 Na karei kareMtaM bhASyaM [ 189...]] 1] Aha-kathaM punarmanasA karaNaM kAraNamanumatizca / yathA vAktanuyogAbhyAM karaNAdayastathA bhaveyumanasA // 8 // tadadhInatvAt vAktanukaraNAdInAmathavA manaHkaraNaM / sAvadhayogamananaM prajJa vItarAgaH // 9 // kAraNaM punarmanasA cintayati ca karotyeSa sAvayam / cintayati ca kRte punaH suSThu kRtamanu matirbhavati // 10 // eSa eko bhedo gataH / idAnIM dvitIyo bhedaH na karoti na kArayati kurvantamapyanyaM na samanujAnAti manasA vAcA puSa ekaH tathA manasA kAyena ca dvitIyaH 2 tathA vAcA kAyena ca tRtIyaH 3 eSa dvitIyo mUlabhedo gataH 2 idAnIM tRtIyaH na karoti na kArayati kurvantamapi anyaM na samanujAnAti manasaikaH 1 vAcA dvitIyaH 2 kAmena tRtIyaH 3 eSa tRtIyo mUlabhedo gataH 3 / idAnIM caturtho na karoti na kArayati manasA vAcA kAyenaikaH 1 na karoti kurvantamapi nAnujAnAti dvitIyo 2 na kArayati kurvantaM nAnujAnAti tRtIyaH 3 eSa caturthI mUlabhedaH 4 idAnIM paJcamaH na karoti na kArayatiH manasA vAcA epa eka na karoti kurvantaM For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 966~ org
Page #968
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1045], bhASyaM [189...] (40) sUtrasparzi kani vi01 prata sUtrAMka bhAvazyaka-4ANANujANai esa vitio2Na kAraveti NANujANai esa taio 3 ee tinni bhaMgAmaNeNa vAyAe laddhA, anne'vi tinni, maNeNaM hAribha- kAraNa ya emeva lanbhaMti 3, tahA'varevi vAyAe kAraNa ya lanbhaMti tinni tinni 3, evameva ee save Nava, evaM paJcamo'pyukto mUladrIyA bheda iti|iyaanniN chaho-Na karei Na kAraveimaNa esa eko, taha ya Na karei kareMtaM NANujANai maNeNaM esa bitio, Na kAravei kareMtaM NANujANai maNasaiva tRtIyaH, evaM vAyAekAeNavi tinni tiSNi bhaMgAlabhaMti, uktaHSaSTho'pi mUlabhedaH, adhunA saptamo-18 // 48 // bhidhIyate iti-Na kareimaNeNaM vAyAe kAraNa ya ekko, evaMNa kAraveimaNAdIhiM esa vitio, kareMtaMNANujANaitti taio, saptamo'pyukto mUlabheda iti / idAnImaSTamaH-Na karei maNeNaM vAyAe eko tahA maNeNa kAraNa ya esa bitio, tahA |vAyAe kAraNa ya esa taio, evaM Na kAravei erathavi tinni bhaMgA evameva lanbhaMti, karataM NANujANai etva vi tiNNi, X eSa ukko'ssttmH| idAnIM navamaH-na karei maNeNa ekko 1Na kAravei bitio 2 kareMtaM NANujANai esa taio, evaM vAyAe ARC dIpa anukrama nAnujAnAti eSa dvitIyaH 2 na kArayati nAnujAnAti eSa tRtIyaH 3 ete trayo, bhaGgA manasA vAcA labdhAH anye'pi yo, manasA kAyena caivameva | labhyante 3tathA'pare'pi vAcA kAyena ca labhyante trayaH 2, 3, evamete sarve nava, evaM paJcamo'pyukto mUlabhedaH 5 iti / idAnI pATho-na karoti na kArayati / manasA eSa ekaH, tathaiva na karoti kurvantaM nAnujAnAti manasA eSa dvitIyaH, na kArayati kurvantaM nAnujAnAti manasaiva tRtIyaH, evaM bAcA kAyenApi 8 trayastrayo bhaGgA labhyante 6 / na karoti manasA vAcA kAyena caikaH, evaM na kArayati manAdibhireSa dvitIyaH, kurvantaM nAnujAnAtIti tRtIyaH 7 / na karoti manasA vAcA ekaH tathA manasA kAyena ca eSa dvitIyaH tathA vAcA kAyena ca eSa tRtIyaH, evaM na kArayati bhatrApi trayo bhaGgA evameva labhyante, kurvantaM - mAnujAnAti avApiyA na karoti manasA eka na kAravati dvitIyaH kurvantaM nAnujAnAti eSa tRtIyaH, pUrva vAcA // 482 // Natorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~967~
Page #969
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1045], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka vitiya kAraNavi hoi titayameva, namo'pyuktaH idAnImAgataguNanaM kriyate-laddhaphalamANameaM bhaMgA u havaMti auNa-11 |paNNAsa / tIyANAgayasaMpaiguNiyaM kAleNa hoi imaM ||1||siiyaalN bhaMgasayaM kaha ? kAlatieNa hoi guNaNAo / tIyassa paDikkamaNaM paJcappannassa saMvaraNa ||2||pnyckkhaannN ca tahA hoi ya esassa eva gunnnnaao| kAlatieNaM bhaNiyaM jiNagaNaharavAyaehiM ca // 3 // evaM tAvad gRhasthapratyAkhyAnabhedAH pratipAditAH, sAmprataM sAdhupatyAkhyAnabhedAna sUcayannAha'tivihaM tiviheNaM ti ayamatra bhAvArtha:-trividhaM trividhenetyanena sarvasAvadyayogapratyAkhyAnAdarthataH saptaviMzatibhedAnAhate caivaM bhavanti-iha sAvadyayogaH prasiddha eva hiMsAdiH, taM svayaM sarva na karoti na kArayati kurvantamapyanyaM na samanujAnAti, ekaikaM karaNatrikena-manasA vAcA kAyeneti nava bhedAH, atItAnAgatavartamAnakAlatrayasambaddhAzca saptaviMzatiriti, idaM ca pratyAkhyAne bhedajAlaM 'samiiguttIhi~ti samitiguptiSu satISu bhavati, samitiguptibhirvA niSpadyate, tatreryAsami-18 timamukhAH pravIcArarUpAH samitayaH paJca guptayazca pravIcArApravIcArarUpA manogupyAdyAstisra iti, uktaM ca samio niyamA gutto gutto samiyattaNami bhaiyo / kusalavaimudIraMto jaM vaigutto'vi samio'vi // 1 // anye tu vyAcakSate dvitIyaM kAyenApi bhavati tritayameva 9 / labdhaphalamAnametat bhaGgAstu bhavantyekonapaJcAzat / atItAnAgatasampratiguNitaM kAlena bhavatIdam // 1 // saptacatvAriMzaM bhagazataM, kathaM 1 kAlanikeNa bhavati guNanAt / atItasya pratikramaNaM pratyutpannakha saMvaraNam // 2 // pratyAkhyAnaM ca tathA bhavati vaiSyasya evaM guNanAt / kAlavikena bhaNitaM ( saptacatvAriMzaM zataM ) jinagaNadharavAcaHzca // 3 // 2 samito niyamAnuso guptaH samitatve bhaktavyaH / kuzalaM baca udIrayan yahacogupto'pi samito'pi // 1 // dIpa anukrama andnainrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~968~
Page #970
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1045], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka Avazyaka-da| kilaitA aSTau pravacanamAtaraH sAmAyikasUtrasaGgrahaH, tatra 'karemi bhaMte ! sAmAiya'ti paMca samiIo gahiAo, 'saba sUtrasparzihAribha- sAvaja joga paJcakkhAmitti tiNNi guttIo gahiyAo, ettha samiIo pavattaNe niggahe ya guttIotti, eyAo ah| kanika drIyA | pavayaNamAyAo jAhiM sAmAiyaM coddasaya puDhANi mAyANi, mAugAotti mUlaM bhaNiyaMti hoi // ihaiva prAyaH sUtrasparzani-1 vi01 // 483 // yuktivaktavyatAyA uktatvAt madhyagrahaNe ca tulAdaNDanyAyenA''dyantayorapyAkSepAdidamAha 'suttaphAsiyaNijjuttivittharattho gao evaM'ti sUtrasparzaniyuktivistarArtho gataH, 'evam uktena prakAreNeti gAthArthaH // 1045 // sAmprataM sUtra evAtItAdikAlagrahaNaM trividhamuktamiti darzayannAha sAmAiaM karemI paJcakkhAmI paDikkamAmitti / paJcappannamaNAgayaaIakAlANa gahaNaM tu // 1046 // vyAkhyA-sAmAyikaM karomi tathA pratyAkhyAmi sAvadha yogamiti, tathA pratikramAmIti prAkRtasya, idaM hi yathAsatyameva pratyutpannAnAgatAtItakAlAnAM grahaNamiti, uktaM ca-aIyaM jiMdai paDuppannaM saMvarei aNAgayaM paJcakkhAiti gAthArthaH // 1046 // sAmprataM tasya bhadanta ! pratikramAmItyetad vyAkhyAyate-tatra 'tasye' tyadhikRto yogaH saMvadhyate, nanu ca pratikramAmItyasyAH kriyAyAH so'dhikRto yogaH karma, karmaNi ca dvitIyA vibhaktiratastamityabhidheye tasyetyabhidhIyate 1 karomi bhadanta ! sAmAyikamiti paJca samitayo gRhItAH, sarva sAvadhaM yogaM pratyAcakSa iti timro guptayo gRhItAH, atra samitayaH pravane nigrahe hai ca guptaya iti, etA aSTa pravacanamAsase yAbhiH (yAsu vA) sAmAyika caturdaza ca pUrvANi mAtAni, mAtara iti mUlaM iti bhaNitaM bhavati / 2 matItaM nindati pratyutpannaM saMvRNoti anAgataM pratyAkhyAti % dIpa anukrama [2] -42-% % 4 JanEaine andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~969~
Page #971
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1046], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka kimarthamiti !, Aha-prayojanArtha SaSThI vivakSAtaH prayuktA sambandhalakSaNA'vayavalakSaNA vA, yo'sau yogastrikAlaviSayastasyAtItaM sAvadyamaMzamavayavaM pratikramAmi na zeSaM vartamAnamanAgataM vA, kecit punaravibhAgajJAH aviziSTameva sAmAnya yoga sambandhayanti, tanna yujyate, aviziSTasya trikAlaviSayasya pratikramaNaprayojanAbhAvAt , granthagurutvApattezca, aviziTamapi saMvadhya punarvizeSe'vasthApanIyastacchabda iti grandhagurutA, yadetat pratikramaNametat prAyazcittamadhye paThitamataH prAyazcittamAsevite'tItaviSayamiti gatatvAdatItapratikramaNamiti na vaktavyam , iha punaruktatvaprasaGgAt , yasmAdasya pratikaKImAmItizabdasya karmaNA bhavitavyamavazyaM, tacca bhUtaM sAvadyayogaM muktvA nAnyat kameM bhavitumarhati, tasmAttasyetyavayavalakSa-15 praNayA SaSThyA sambandhaH // Aha-yadyevaM punaruktAdibhayAdabhidhIyate tata idamaparamAzaGkApadamiti darzayatitiviheNaMti na juttaM paDipayavihiNA samAhi jeNa / atthavigappaNayAe guNabhAvaNayattiko doso?||1047|| vyAkhyA-'trividhaM trividhene tyatra trividhenetyayuktamiti, ata Aha-'pratipadavidhinA samAhitaM yena' yasmAt pratipadamabhihitameva, manasA vAcA kAyene'ti, atrocyate, arthavikalpanayA guNabhAvanayeti vA ko doSaH, etaduktaM bhavati-18 | arthavikalpasaGgrahArtha na punaruktam , athavA guNabhAvanA punaH punarabhidhAnAbhavatIti na doSaH, athavA manasA vAcA kAyenetyabhihite pratipadaM na karomi na kArayAmi nAnujAnAmIti 'yathAsaGkhyamanudezaH samAnAnA miti yathAsaGkhyakamaniSTaM mA prApaditi trividhenaikaikamucyate, trividhamityatrApyayameva prAyaH parihAra iti gAthArthaH // 1047 // ityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH, 'tasya bhadanta ! pratikramAmI'tyatra bhadantaH pUrvavad aticAranivRttikriyAbhimukhazca tadvizuddhyarthamAmantrayata iti dIpa anukrama OM JABERatinintamational muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~970~
Page #972
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA-], niyukti: [1047], bhASyaM [189...] (40) sUtrasparzi 0 AvazyakahAribhadrIyA sa vi01 prata sUtrAMka A525A5%25-30 (1) atrA''ha-nanu pUrvamukta eva bhadantaH sa evAnuvartiSyate, evamadhu cAdI prayukta ityataH kiM punaranenetiI, anocyate, anuvartanAthameva ayaM punaranusmaraNAya prayuktaH, yataH paribhASA-anuvartante ca nAma vidhayo, na cAnuvartanAdeva bhavanti, kiM, tahi !, yatnAdbhavanti, 'sa cAyaM yatnaH punaruccAraNa'miti, athavA sAmAyikakriyApratyarpaNavacano'yaM bhadantazabdaH, anena caitat jJApitaM bhavati-sarvakriyAvasAne guroHpratyarpaNaM kAryamiti, uktaM ca bhASyakAraNa-'sAmAiyapaccappaNavayaNo vADayaM bhadaMtasahotti / sabakiriyAvasANe bhaNiyaM paJcappaNamaNeNaM // 1 // " iti kRtaM prasaGgena, pratikramAmItyatra pratikramaNaM mithyAduSkRtamabhidhIyate, tacca dvidhA-dravyato bhAvatazca, tathA cAha niyuktikAra: vvaMmi niNhagAI kulAlamicchaMti tatthudAharaNaM / bhAvaMmi taduvautto miAvaI tatthudAharaNaM // 1048 // | vyAkhyA-dravya iti dvAraparAmarzaH, dravyapratikramaNaM tadabhedopacArAt tadvadevocyate, ata evAha-nivAdi, AdizabdAdanupayuktAdiparigrahaH, kulAlamithyAduSkRtaM tatrodAharaNaM, taccedam-aigassa kuMbhakArarasa kuDIe sAhuNo ThiyA, tatthego cellao tassa kuMbhagArassa kolAlANi aMgulidhaNuhaeNaM pAhANaehiM vidhai, kuMbhagAreNa paDijaggiDaM divo, bhaNio ya-kIsa me kolAlANi kANesi ?, khuDDuo bhaNai-micchAmi dukkaDaMti, evaM so puNo'vi vidhiUNa micchAmidukkaDaMti, sAmAyikapratyarpaNavacano vA'yaM bhadantazabda iti / sarvakriyAvasAne bhaNitaM pratyarpaNamanena // 1 // 2 ekasya kumbhakArasya kumyAM (gRhe) sAdhavaH sthitAH, tatraikaH dhutakastasya kumbhakArastha bhAjanAni bhahunadhanuSA pASANaiH kANIkaroti, kumbhakAreNa pratijAgacaM dRSTaH, bhaNitaza-kathaM mama bhAjanAni kANayasi?, dhulako maNati-mithyA me duSkRtamiti, evaM sa punarapi kANayitvA mithyA me duSkRta miti (karoti), dIpa anukrama ||484aa 5 CAMERast aajaneiorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'mithyAduSkRtaM' padasya dravya tathA bhAva-bhedena prarupaNA ~971~
Page #973
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1048], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka picchA kuMbhagAreNa tarasa khuDagassa kannAmoDao dinno, so bhaNai-dukkhAvio'haM, kuMbhagAro bhaNai-micchAmi dukkaDa, nAevaM so puNo puNo kannAmoDiyaM dAUNa micchAdukkaDaMti karei, pacchA celao bhaNai-aho suMdaraM micchAmidukaMDati, |kuMbhagAro bhaNai-tujjhavi erisaM ceva micchA dukkaDaMti, pacchA Tio vidhiyavassa / 'jaM dukkaDaMti micchA taM ceva NisevaI puNo pAvaM / paccakkhamusAbAI mAyANiyaDippasaMgo ya // 1 // evaM davapaDikkamaNaM // bhAvapratikramaNaM pratipAdayati-bhAva iti dvAraparAmarza eva, 'tadupayukta eva' tasmin-adhikRte zubhavyApAre upayuktastadupayukto yat karoti, mRgaaptiH| | tatrodAharaNaM, taccedam-bhagavaM vaddhamANasAmI ko saMbIe samosario, tattha caMdasUrA bhagavaMtaM baMdagA savimANA oiNNA, tattha miyAvaI ajA udayaNamAyA divasottikA ciraM ThiyA, sesAo sAhaNIo tisthayaraM vaMdiUNa sanilayaM gayAo, caMdasUrAvi titthayaraM vaMdiUNa paDigayA, sigyameva viyAlIbhUyaM, miyAvaI saMbhaMtA, gayA ajjacaMdaNAsagAsa / / CONSTRA dIpa anukrama pazcAt kumbhakAreNa tasya kSuchakasya karNAmoTako dattaH, sa bhagati-duHkhito'I, kumbhakAro bhaNati-mithyA me duSkRtaM, evaM sa punaH punaH karNAmoTake | daravA mithyAduSkRtamiti karoti, pazcAkSulako bhaNati-maho sundaraM mithyAmeduSkRtamiti, kumbhakAro bhaNati-tathApi Izameva mithyAmeduSkRtamiti, pazcA-18 sthitaH kANanAt-1 yahaSkRtamiti mithyA (kRtvA) tadeva niSevate punaH pApam / pratyakSamaSAvAdI mAyAnikRtiprasAca // etadrvyapratikramaNa / 2 bhaga-1 vAn vardhamAnasvAmI kauzAmnyAM samavasataH, satra candrasUyau~ bhagavantaM vandira savimAnAvavatINI, taba mRgAvatI AryodayanamAtA divasa itikRyA ciraM sthitA, zeSAH sAdhvya sIdhakaraM candiyA svanilayaM gatAH, candrasUryAvapi tIrthakara bandiravA pratigato, zIghrameva vikAlIbhUtaM, sagAvatI saMbhrAntA, gatA AryacandanAsakAzaM / JABERatinintamational Antarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~972 ~
Page #974
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1048], bhASyaM [189...] (40) pAemu kani0 prata sUtrAMka Avazyaka latAo ya tAva paDikaMtAo, miyAvaI AloeuM pavattA, ajjacaMdaNAe bhaNNai-kIsa aje ! ciraM ThiyAsi !, na juttaM sUtrasparzihAribha- INInAma tuma uttamakulappasUyAe egAgiNIe ciraM acchiuMti, sA sambhAveNa micchAmidukaDaMti bhaNamANI ajacaMdaNAe paaem| drIyA |paDiyA, ajacaMdaNA ya tAe velAe saMthAraM gayA, tAhe niddA AgayA, pasuttA, miyAvaIevi tivasaMvegamAvaNNAe pAya-18 vi01 paDiyAe ceva kevalaNANaM samuppaNNaM / sappo ya teNateNamuvAgao, ajjacaMdaNAe ya saMthAragAo hattho olaMbio, miyAvaIe mA khajihititti so hattho saMdhAragaM caDAvio, sA viuddhA bhaNai-kimeyaMti?, ajjavi tuma acchasitti micchAmi dukkaDa, niddappamAeNaM Na uhAviyAsi, miyAvaI bhaNai-esa sappo mA bhe khAhiitti ato hattho caDAvio, sA bhagaikahiM so, sA dAei, ajacaMdaNA apecchamANI bhaNai-aje! kiM te aisao, sA bhaNa-Ama, to ki chAumasthio kevaliotti 1, bhaNai-kevalio, pacchA ajacaMdaNA pAesu paDiUNa bhaNai-micchAmi dukaDaMti, (1) dIpa anukrama (2) tAzca tAvatpratikAntAH, sagAvatyAlodhituM pravRttA, AryacandagayA bhaNyate-kathamAyeM ! ciraM sthitA'si ?, ma yukaM nAma taba uttamakulaprasUtAyA ekA4 kinyAH cira sthAnumiti, sA sadbhAvena mithyA me duSkRtamiti bhaNantI ryacandanAyAH pAdayoH patitA, AryacandanA ca tasyAM velAyAM saMsArake sthitA, tadA nidrA| sgatA, prasuptA, sRgAvatyA api tImasaMvegamApanAyAH pAdapatitAyA evaM kevalajJAnaM samutpanna / sarpazca tena mArgeNopAgataH, ArthacandanAyAzca hastaH saMstArakAdavalambitaH, mRgAvatyA mA khAdIditi sa hastaH saMstArake caTApitaH, sAvibuddhA bhagati-kimetaditi, adyApi tvaM tiSThasIti mithyAmeduSkRtaM, nidrApramAdena notthApitA'si, mRgAvatI bhagati-epa so mA bhavanta khAdIditi bhAvatko (ato)hastazcaTApitaH, sA bhaNati-ka sa!, sA darzayati, AryacandanA apazyantI bhaNati-AyeM kitavAtizayaH 1, sA bhagati-om , tarhi kiM chAnaSikaH kaivalika iti?, bhaNati-vilikA, pazcAvAryacandanA pAdayoH patitvA bhaNati-mithyA me duSkRta miti 485|| MEAN S niorary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~973~
Page #975
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1048], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka (1) | kevalI AsAiotti, iyaM bhAvapaDikkamaNaM / ettha gAhA-'jai ya paDikamiyavaM avassa kAUNa pAvayaM kammaM / taM ceva na| kAya to hoi pae paDikaMto // 1 // tti gAthArthaH // 1048 // iha ca pratikramAmIti bhUtAt sAvadhayogAgnivarte'hamityuktaM bhavati, tassAca nivRttiryattadanumateviramaNamiti, tathA nindAmIti gA~ti, ana nindAmIti jugupsetyarthaH garhAmIti ca tadevoktaM bhavati, evaM tarhi ko bheda ekArthatve ?, ucyate, sAmAnyArthAbhede'pISTavizeSArtho gahAzabdaH, yathA sAmAnye gamanAtheM gacchattIti gauH, sarpatIti sarpaH, tathA'pi gamanavizeSo'vagamyate, zabdArthAdeva, evamihApi nindAgahayoriti // taM cArthavizeSa darzayati sacarittapacchayAvo niMdA tIe caukkanikkhevo / dave cittayarasuA bhAvesu bahU udAharaNA // 1049 // vyAkhyA-sacaritrasya sattvasya pazcAttApo nindA, svapratyakSaM jugupsetyarthaH, uktaM ca-"AtmasAkSikI nindA""tIe caukkaniklevo'tti tasyAM tasyA vA nAmAdibhedacatuSko nikSepa iti, tatra nAmasthApane anAhatyA''ha-'dave cittakarasuyA bhAvesu bahu udAharaNa'tti dravya nindAyAM citrakarasutodAharaNaM, sA jahA raNNA pariNIyA appANaM kiMdiyAiyatti, bhAvanindAyAM subahUnyudAharaNAni yogasaGgraheSu vakSyante, lakSaNaM punaridaM-hA! duchu kayaM hA ! duhu kAriyaM duhu aNumayaM iti / aMto aMto Dajjhai pacchAtAveNa vevaMto ||1||tti gAthArthaH // 1049 // -- dIpa anukrama [2] %-- 4 kevalyAzAtita iti, idai bhAvapratikramaNa / anna gAthA-yadi ca pratikrAntavyamavazyaM kRtvA pApa karma / tadeva na kartavyaM tadA bhavati pade pratikAntaH |||1||iti 2 sA yathA rAjJA pariNItA''tmAnaM ninditavatIti |3haadu kRtaM hA duSTha kAritaM duSTa numata iti / antarantardazAte pazcAcApena caivAntaH (vesn)||1||iti / CAMERural Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: nindA tathA gardA zabdasya arthavizeSa kathayate ~974 ~
Page #976
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Avazyaka hAribha drIyA // 486 // garahAvi tahAjAI ameva navaraM parapyagAsaNayA / davvaMmi maruanArya bhAvesu bahU udAharaNA // 1050 / / vyAkhyA - gaDapi 'tathAjAtIyaive 'ti nindAjAtIyaiva, navarametAvAn vizeSaH - paraprakAzanayA garhA bhavati, yA guroH pratyakSaM jugupsA sA garhati, 'parasAkSikI garheti vacanAd, asAvapi caturvidhaiva tatra nAmasthApane anAdRtyaivAha-'dabaMmi maiM maruaNAyaM bhAvesu bahU udAharaNatti / tatra dravyagarhAyAM marukodAharaNaM taccedam - AnaMdapure maruo pahusAe samaM saMvAsaM kAUNa uvajjhAyarasa kahei jahA suviNae pahusAe samaM saMvAsaM gaomitti / bhAvagarhAe sAdhU udAharaNaM- 'gaMtUNa gurusagAse kAUNa va aMjaliM viNayamUlaM / jaha appaNo taha pare jANAvaNa esa garahA u // 1 // tti gAthArthaH || 1049 // tatra nindAmi garhAmItyatra garhA jugupsocyate, tatra kiM jugupse ?, 'AtmAnam' atItasAvadyayogakAriNamazlAghyam, athavA'trANam - atIta sAvadyayogatrANavirahitaM jugupse, sAmAyikenAdhunA trANamiti, athavA 'ata sAtatyagamane' atanamatItaMsAvadyayogaM satatabhavanapravRttaM nivartayAmIti, 'vyutsRjAmI'ti vividhArthI vizeSArtho vA vizabdaH ucchando bhRzArthaH sRjAmi tyajAmItyarthaH, vividhaM vizeSeNa vA bhRzaM tyajAmi vyutsRjAmi, atItasAvadyayogaM vyutsRjAmIti vA, avazabdo'dhaH zabdasyArthe vizeSeNAdhaH sRjAmItyarthaH nanvevaM sAvadyayogaparityAgAt karomi bhadanta ! sAmAyikamiti sAvadyayoganivRttirucyate, tasya vyavasRjAmi zabdaprayoge vaiparItyamApadyate, tanna, yasmAt mAMsAdiviramaNakriyAnantaraM vyavasRjAmIti prayukte tadvipakSatyAgo mAMsabhakSaNani vRttirabhidhIyate, evaM sAmAyikAnantaramapi prayukte vyavasRjAmizabde tadvipakSa Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1050 ], bhASyaM [189...] Anandapure maskaH khuSayA samaM saMvAsaM kRtyA upAdhyAyAya kathayati yathA svame supayA samaM saMvAsaM gato'strIti bhAvagayAM sAdhurudAharaNamgarabA gurusakAzaM kRtvA cAli vinayamUlam / yathA'amanastathA pareSAM jJApanameSA gardA tu // 1 // Education intimational For Parts Only 67-% ~975~ sUtrasparzikani0 vi0 1 // 486 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH cibrary.org
Page #977
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] Eucal Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1051], bhASyaM [189...] tyAgo'vagamyate, sa ca tadvipakSaH sugama evetyatra bahu vaktavyaM tattu nocyate, granthavistarabhayAdU, gamanikAmAtrapradhAnatvAt prArambhasya | sAmprataM vyutsargapratipAdanAyA''ha granthakAraH davisagge khalu pasannacaMdo have udAharaNaM / paDiAgayasaMvego bhAvaMmivi hoi so ceva // 1051 // vyAkhyA--iha dravyanyutsargaH - gaNopadhizarIrAnnapAnAdivyutsargaH, athavA dravyavyutsargaH ArtadhyAnAdidhyAyinaH kAyotsarga iti, ata evA''ha - dravyavyutsarge khalu prasannacandro bhavatyudAharaNaM, bhAvabhyutsargastvajJAnAdiparityAgaH, athavA dharmazukladhyAyinaH kAyotsarga eva, tathA cAssha- pratyAgatasaMvego 'bhAve'pi' bhAvavyutsarge'pi bhavati sa eva prasannacandra udAharaNamiti gAthAkSarArthaH // 1051 // bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam -- khiMipaiTTie Nayare pasannacaMdo rAyA, tattha bhagavaM mahAvIro samosaDho, tao rAyA dhammaM soUNa saMjAya saMvego pacaio, gIyattho jAo / aNNayA jiNakapaM paDivajjikA mo sattabhAvaNAe appANaM bhAvei, teNaM kAleNaM rAyagihe Nayare masANe paDimaM paDivanno, bhagavaM ca mahAvIro tattheva samosaDho, logo'vi baMdago NIi, duve ya vANiyagA khiipaiTThiyAo tattheva AyAyA, pasannacaMdaM pAsikaNa egeNa bhaNiyaM| esa amhANaM sAmI rAyalaccha paricaya tavasiriM paDivanno, aho se dhannayA, citieNa bhaNiyaM kuo eyassa ghaNNayA ?, 1 kSitipratiSThite nagare prasannacando rAjA, tatra bhagavAn mahAvIraH samavasUtaH, tato rAjA dharma zrutvA saMjAtasaMvegaH pramajitaH, gItArtho jAtaH / anyadA jinakarUpaM pratipazukAmaH sadhvabhAvanayA''tmAnaM bhAvayati, tasmin kAle rAjagRhe nagare zmazAne pratimAM pratipannaH, bhagavAMzca mahAvIrastatraiva samavataH loko'pi bandako nirgacchati, dvau ca vaNijau kSitimatiSThitAt tatraivAgatau prasannacantraM dRSTvA ekena bhaNitaM - eSo'smAkaM svAmI rAjyalakSmIM parityajya tapaH zriyaM pratipakSaH, aho asya dhanyatA dvitIyena bhaNitaM kuta etakha dhamyatA ?, For Farina Prsteny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'vyutsarga' padasya pratipAdanam ~976~ ip
Page #978
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1051], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka (1) Avazyaka- jo asaMjAyabalaM puttaM rajje ThaviUNa pavaio, so tabassI dAigehiM paribhavijai, NayaraM ca uttimakkhayaM pavaNaM tAba, eva-1 sUtrasparzihAribha- maNeNa bahuo logo dukkhe Thaviotti adayo eso, tassa taM soUNa kovo jAo, ciMtiyaM ca'NeNa-ko mama puttassa kanika drIyA vi01 avakare itti, nUNamamugo, tA kiM teNa!, eyAvatthagao NaM vAvAemi, mANasasaMgAmeNa roddajhANaM pavano, hasthiNA // 487 // hatthiM vivAeitti, vibhAsA / etyaMtare seNio bhagavaM vaMdao NIi, teNavi diDo vaMdio ya, aNeNa Isipi na ya nijjhAIhatao, seNieNa ciMtiyaM-sukkajjhANovagao esa bhagavaM, tA erisami jhANe kAlagayassa kA gai bhavaitti bhagavaMtaM pucchi saM, tao gao vaMdiUNa pucchio'NeNa bhagavaM-jaMmi jhANe Thiomae vaMdio pasannacaMdo taMmi mayassa kahiM upavAo bhavai?.IN bhagavayA bhaNiyaM-ahe sattamAe puDhavIe, tao seNieNa ciMtiyaM-hA! kimeyaMti?, puNo pucchissaM / etthaMtaraMmi apasannacaMdassa mANase saMgAme pahANanAyageNa sahAvaDiyassa asisatticakkakappaNippamuhAI khayaM gayAI paharaNAI, tao'NeNa sirattANeNaM| yo'saMjAtavalaM putraM rAdhye sthApayitvA prabajitA, sa tapasvI dAyAdaiH paribhUyate, nagaraM cottama kSayaM apanaM tAvat, evamanena bahuko loko duHse sthApita ityASTavya eSaH, tasya tat zrutvA kopo jAtA, cintitaM cAnena-ko mama putramapakarotIti , nUnamamukaH, tat kiM tena', etadavasthAgato (api) vyApAdayAmi, mAnasasaMgrAmeNa raudraM dhyAnaM prapannA, hastinA tinaM vyApAdayatIti vibhASA / annAntare zreNiko bhagavantaM vandituM nirgacchati, tenApi dRSTo bandi-18 tazra, aneneSadapi na ca nitiH , zreNikena cintita-zukladhyAnopagata eSa bhagavAn, hadIze dhyAne kAlagatasya kA gatirbhavatIti bhagavamtaM prakSyAmi, tato // 487 // gato banditvA pRTo'nena bhagavAn-yasmin dhyAne sthito mayA vanditaH prasannacandrastasminmutava kopapAto bhavati ?, bhagavatA bhaNitaM-adhaH saptamyAM pRthivyAM, | tataH zreNikena cintitaM-hA kimetaditi, punaH prakSyAmi / atrAntare ca prasanacandrakha mAnase saMgrAme pradhAnanAyakena sahApatitasvAsizakticakalpanIpramukhAni kSayaM gatAni praharaNAni, tato'nena zirakhANena dIpa anukrama JABERatinintamational Swanniorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~977~
Page #979
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1051], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka vivAemitti parAmusiyamuttimaMga, jAhe loyaM kayaMti, tao saMvegamAvaNNo mahayA visujjhamANapariNAmeNa attANaM niMdiu~| jApayatto, samAhiyaM caNeNa puNaravi sukaM jhANaM / etyaMtaraMmi seNieNavi puNo'vi bhagavaM pucchio-bhagavaM! jArise jhANe saMpai pasannacaMdo vaTTai tArise mayassa kahiM uvavAo?, bhagavayA bhaNiyaM-aNuttarasurasuti, tao seNieNa bhaNiyaM-putra dakimannahA parUviyaM uAha mayA annahA avagacchiyaMti, bhagavayA bhaNiyaM-na annahA parUpiyaM, seNieNa bhnniyN-kiN| vA kaI vatti ?, tao bhagavayA sabo vuttato sAhio / etthaMtaraMmi ya pasannacaMdasamIve divo devaduMduhisaNAho mahanto kalasAyalo uddhAo. tao seNieNa bhaNiyaM-bhagavaM! kimayaMti, bhagavayA bhaNiyaM-tasseva visujjhamANapariNAmassa kevalaNANaM| samuppaNNaM, tao se devA mahimaM kareMti / esa eva dayaviussaggabhAvaviussaggesu udAharaNaM // sAmprataM samAptau yathAbhUto|'sya kartA bhavati sAmAyikasya tathAbhUtaM saMkSepato'bhidhitsurAhasAvajajogavirao tivihaM tiviheNa vosiria pAvaM / sAmAiamAIe eso'Nugamo parisamatto // 1052 // | vyApAdayAmIti parAmaSTamuttamAGga, yadA locaH kRta iti, tataH saMvegamApanaH mahatA vizudhyamAnapariNAmenAtmAnaM nindituM pravRttaH, samAhita cAnena punarapi zukra dhyAnaM / annAntare aNimApi punarapi bhagavAn pRSTaH-bhagavan ! yAdRze dhyAne samprati prasanacayo vartate tAze mRtasya kopapAtaH / , bhagavatA bhaNitaM-anuttarasureviti, tataH zreNikena bhaNita-pUrva kimanyathA prarUpitamutAho mayA'nyathA'vagatamiti !, bhagavatA bhaNitaM-nAnyathA prarUpita, zreNikena bhaNita-kiM vA kathaM ceti / tato bhagavatA sarvo vRttAntaH kathitaH / atrAntare ca prasannacandrasamIpe divyo devadundubhisanAtho mahAn kalakala usthitaH, tataH zreNikena bhaNita-bhagavan ! kimetaditi, bhagavatA bhaNitaM-tasyaiva vizudhyamAnapariNAmasya kevalajJAnaM samutpanna, tatasaya devA mahimAnaM kurvanti / eSa eca davyabyutsargabhASavyutsargayorudAharaNaM / / 2- 64k SC dIpa anukrama JABERatinintamational wraniorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~978~
Page #980
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1051], bhASyaM [189...] (40) AvazyakahAribhadrIyA // 488 // prata sUtrAMka (1) vyAkhyA-sAvadyayogavirataH, kathamityAha-trividhaM trividhena vyutsRjya pApaM na tu sApekSa evetyarthaH, pAThAntaraM vA sAvadya-13 sUtraspAza yogavirataH san trividhaM trividhena vyutsRjati pApamedhyaM, 'sAmAyikAdau'sAmAyikArambhasamaye eSo'nugamaH parisamAptaH, athavA kanika sAmAyikAdau sUtra iti, AdizabdAt sarvamityAdyavayavaparigraha iti gaathaarthH||1052||ukto'nugmH, sampati nayAH, te ca naiga vi01 masahavyavahAraRjusUtrazabdasamabhirUDaivambhUtabhedabhinnAH khalvodhataH sapta bhavanti, svarUpaM caitepAmadhaH sAmAyikAdhyayane nyakSeNa pradarzitameveti neha pratanyate, iha punaH sthAnAzUnyArthamete jJAnakriyAnayadvayAntarbhAvadvAreNa samAsataH procyante, jJAnanayaH kriyAnayazca, tathA cA''havijAcaraNanaeK sesasamoAraNaM tu kAyabvaM / sAmAianilusI subhAsiatthA parisamatA // 1053 // byANyA-'vijAcaraNanaeK'ti vidyAcaraNanayayoH jJAnakriyAnayayorityarthaH, 'sesasamoyAraNa tu kAya'ti zeSanayasamavatAraH kartavyaH, tuzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi !-tau ca vaktanyau, sAmAyikaniyuktiH subhASitArthA parisamApteti prakaTArthamiti gAthArthaH // 1053 // sAmprataM svadvAra evaM zeSanayAntarbhAvenAdhikRtamahimAnau anantaropanyastagAthAgatatuzabdena cAvazyavaktavyatayA vihitau jJAnacaraNanayAtrucyete, tatra jJAnanayadarzanamidaM-jJAnameva pradhAnamaihikAmumikaphalaprAptikAraNaM, yuktiyuktatvAt , tathA cA''ha // 488 // nAyaMmi gihiabve agihiacami ceva atthaMmi / jaiavvameva ia jo uvaeso so nao nAma // 1054 // vyAkhyA-'nAyamitti jJAte samyakparicchinne 'gihiyavetti grahItavye upAdeye 'agihiyabamitti agrahItavye anu / dIpa anukrama [2] CRED SHREa t inal walanmitrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~979~
Page #981
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [1] dIpa anukrama [2] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niryukti: [ 1054], bhASyaM [189...] pAdeye heya ityarthaH zabdaH khallUbhayorgrahItavyA grahItavyayorjJAtatvAnukarSaNArthaH, upekSaNIyasamuccayArtho vA, evakArastvavadhAraNArthaH, tasya caivaM vyavahitaH prayogo draSTavyaH- jJAta eva grahItavye tathA'grahItavye tathopekSaNIye va jJAta eva nAjJAte 'atthamiti artha aihikAmuSmike, tatraihikaH grahItavyaH srakcandanAGganAdiH agrahItavyo viSazastrakaNTakAdirupekSaNIyastRNAdiH, AmuSmiko grahItavyaH samyagdarzanAdiH agrahItavyo mithyAtvAdiH upekSaNIyo vivakSayA'bhyudayAdiriti, tasminnarthe 'jaiaba meva'ti anukhAralopAd yatitavyam 'evam' anena krameNaihikAmuSmika phalaprAtyarthinA sattvena yatitavyameva, pravRttyAdilakSaNaH prayatnaH kArya ityarthaH itthaM caitadaGgIkartavyaM samyagajJAte pravartamAnasya phalavisaMvAdadarzanAt, tathA cAnyairapyuktam- "vijJaptiH phaladA puMsAM, na kriyA phaladA matA / mithyAjJAnAt pravRttasya phalAsaMvAdadarzanAt // 1 // " tathA''muSmika phalaprApyarthinA'pi jJAta eva yatitavyaM, tathA cAgamo'pyevameva vyavasthitaH, yata uktam- "paDhamaM NANaM tao dayA, evaM cihai sabasaMjae / annANI kiM kAhiti kiM vA NAhiti cheya pAvagaM ? // 1 // " itazcaitadevamaGgIkartavyaM yasmAttIrthakara gaNadharairagItArthAnAM kevalAnAM vihArakriyA'pi niSiddhA, tathA cAgamaH - "gIyaittho ya vihAro vitio gIyatthamIsao bhaNio / etto taiyavihAro NANuNNAo jiNavarehiM // 1 // " na yasmAdandhenAndhaH samAkRSyamANaH samyakpandhAnaM pratipadyata ityabhiprAyaH / evaM tAvat kSAyopazamikaM jJAnamadhikRtyoktaM, kSAyikamapyaGgIkRtya viziSTaphalasAdhakatvaM tasyaiva vijJeyaM, yasmAdarhato'pi bhavAmbhodhitaTasthasya dIkSAM pratipannasyotkRSTa tapazcaraNavato'pi na tAvadapavargaprAptiH saMjA 3 prathamaM jJAnaM tato dayA evaM tiSThati sarvasaMyataH ajJAnI kiM kariSyati ? kiMvA jJAsyati chekaM pApakaM (vA) 1 // 3 // 2 gItArthaca bihAro dvitIyo gItArthamizrako bhaNitaH / nAbhyAM tRtIyo vihAro nAnujJAto jinavaraiH // 1 // For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~980~ ibay.org
Page #982
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8] dIpa anukrama [2] AvazyakahAribhadrIyA // 489 // Jus Educate Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA - ], niryuktiH [1054], bhASyaM [189...] yate yAvajjIvAjIvAdyakhilavastuparicchedarUpaM kevalajJAnaM notpannamiti, tasmAjjJAnameva pradhAna maihikAmuSmikaphalaprApti kAraNamiti sthitam / 'iti jo uvaeso so nayo nAmaM'ti 'iti' evamuktena nyAyena yaH upadezo jJAnaprAdhAnyakhyApanaparaH sa nayo nAma jJAnanaya ityarthaH / ayaM ca caturvidhe samyaktvAdisAmAyike samyaktva sAmAyika zrutasAmAyikadvayamevecchati, jJAnAtmakatvAdasya, dezaviratisarvaviratisAmAyike tu tatkAryatvAt tadAyattatvAnnecchati, guNabhUte cecchatIti gAthArthaH // 1054 // ukto jJAnanayaH, adhunA kriyAnayAvasaraH, taddarzanaM cedaM - kriyaiva pradhAnamaihikAmuSmikaphalaprAdhikAraNaM, yuktiyuktatvAt, tathA cAyamapyuktalakSaNAmeva svapakSasiddhaye gAthAmAha - 'NAyaMmi givhiya ve' tyAdi, asyAH kriyAnayadarzanAnusAreNa vyAkhyAjJAte grahItavye'grahItavye caiva arthe aihikAmuSmika phalaprAptyarthinA yatitavyameva, na yasmAt pravRttyAdilakSaNaprayatnavyatirekeNa jJAnavato'pyabhilaSitArthAvAptirdRzyate, tathA cAnyairapyuktam- "kriyaiva phaladA puMsAM, na jJAnaM phaladaM matam / yataH strIbhakSyabhogajJo, na jJAnAt sukhito bhavet // 1 // " tathA''muSmikaphalaprAtyarthinA kriyaiva kartavyA, tathA ca munIndravacanamapyevameva vyavasthitaM yata uktam- "ceiyakulagaNasaMgha AyariANaM ca pacayaNa sue ya / sadhesuvi teNa kathaM tavasaMjamamujjamaMteNaM // 1 // itazcaitadevamaGgIkartavyaM yasmAt tIrthakaragaNadharaiH kriyAvikalAnAM jJAnamapi viphalamevoktaM, tathA cA''gamaH-- "subahupi suyamahIyaM kiM kAhi caraNavippamukkarasa ? / aMdhassa jaha palittA dIvasayasahassakoDIvi // 1 // " 1 caityakulagaNasaMdheSu AcAyeM pravacane zrute ca sarveSvapi tena kRtaM tapaHsaMyame udyacchatA // 1 // 2 suvapi zrutamadhItaM kiM kariSyati vipramuktacaraNasya hai| andhasya yathA pradIptA dIpazatasahakha koTyapi // 1 // For Parts Only nayavicAra. vi0 1 ~981~ // 489 // incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #983
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1054], bhASyaM [189...] (40) prata sUtrAMka dazikriyAvikalatvAt tasyetyabhiprAyaH, evaM tAvat kSAyopazamika cAritrama GgIkRtyoktaM, cAritraM kriyetyanarthAntaraM, kSAyikamapyaGgIkRtya prakRSTaphalasAdhakatvaM tasyA eva vijJeyaM, yasmAdahato'pi bhagavataH samutpannakevala jJAnasyApi na tAvanmuktyavAptiH saMjAyate yAvadakhilakarmendhanAnalabhUtA isvapaJcAkSarogiraNamAtrakAlAvasthAyinI sarvasaMvararUpA cAritrakriyA nAvA- 10 ti, tasmAt kriyaiva pradhAnA aihikAmuSmikaphalaprAptikAraNamiti sthitam, 'iti jo uvaeso so nao nAmati iti|4 evamuktena nyAyena ya upadezaH kriyAprAdhAnyakhyApanaparaH sa nayo nAma, kriyAnaya ityarthaH, ayaM ca samyaktvAdI catu-11 vidhe sAmAyike dezaviratisarvaviratisAmAyikadvayamevecchati kriyAtmakatvAdasya, samyaktvasAmAyikazrutasAmAyike tu tadarthamupAdIyamAnatvAdapradhAnatvAnecchati, guNabhUte cecchatIti gAthArthaH // 1054 // uktaH kriyAnayaH, itthaM jJAnakri-10 yAnayasvarUpaM jJAtvA'viditatadabhiprAyo vineyaH saMzayApannaH sannAha-kimatra tattvaM 1, pakSaddhaye'pi yuktisambhavAt, AcAryaH punarAha-sabvesipi gAhA, athavA jJAnakriyAnayamataM pratyekamabhidhAyAdhunA sthitapakSamupadarzayannAha savvesipi nayANaM bahuvivattavbayaM nisAmittA / taM savvanayavisuddhaM jaM caraNaguNaThio sAhU // 1055 // vyAkhyA-sarveSAmapi mUlanayAnAm , apizabdAt tadbhedAnAM ca 'nayAnAM' dravyAstikAdInAM 'bahuvidhavaktavyatA ra sAmAnyameva vizeSA eva ubhayameva vA'napekSamityAdirUpAm athavA nAmAdInAM nayAnAM kaH kaM sAdhumicchattItyAdirUpAM dIpa anukrama AAS wwjandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 982 ~
Page #984
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [1], mUlaM [2] / [gAthA- ], niyukti: [1055], bhASyaM [189...] (40) nayavicAra. bhAvazyaka-'nizamya' zrutvA tat 'sarvanayavizuddha' sarvanayasammataM vacanaM yaccaraNaguNasthitaH sAdhuH, yasmAt sarvanayA eva bhAvanikSepa- hAribha-18 micchantIti gAthArthaH // 1055 // ityAcAryaharibhadrakRtau ziSyahitAyAmAvazyakaTIkAyAM sAmAyikAdhyayanaM samAptam // drIyA sAmAyikasya vivRtiM kRtvA yadavAptamiha mayA kuzalam / tena khalu sarpaloko labhatAM sAmAyika paramam // 1 // // 49 // yasmAjagAda bhagavAn sAmAyikameva nirupamopAyam / zArIramAnasAnekaduHkhanAzasya mokSasya // 2 // granthAnam 12343 // AvassayapubaddhaM sammattaM // prata sUtrAMka SACARE dIpa anukrama iti yAkinImahattarAsUnubhavavirahazrImadharibhadrAcAryaviracitavRtyA kalitaM sabhASyaniyuktikamAvazyakapUrvArdha samAptam // ||saamaayikaadhyynmyH prathamo vibhAgaH smaaptH|| 4%25%-31 FLUO muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra adhyayanaM -1- 'sAmAyikaM' parisamApta ~ 983~
Page #985
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA- ], niyukti: [1055], bhASyaM [189...] (40) atha zvalupAtistavAkhyaM dvitIyamadhyayanam. prata sUtrAMka [...] dIpa anukrama 2..] sAmprataM sAmAyikAdhyayanAnantaraM caturviMzatistavAdhyayanamArabhyate, iha cAdhyayanoddezasUtrArambhe' sarveSveva kAraNAM'bhi-3 sambandhI vAcyAviti vRddhavAdaH, yatazcaivamataH kAraNamucyate, taccedam -jAtyAdiguNasampatsamanvitebhyo vinayebhyo guru-da rAvazyakazrutaskandhaM prayacchati sUtrato'rthatazca, sa ca adhyayanasamudAyarUpo vartate, yata uktam-'etto ekeka puNa, da ajjhayaNaM kittaissAmi' prathamAdhyayanaM ca sAmAyikamupadarzitam , idAnIM dvitIyAvayavatvAd dvitIyAvayavatvasya bAdhi-18 kAropanyAsena siddhiH AcAryavacanaprAmANyAd, uktaM ca-'sAvajjajogaviraI ukttiNe' tyAdi, ato dvitIyamupadaryate, yathA hi kila yugapadazakyopalambhapuruSasya didRkSoH krameNA jhAvayavAni dayante evamatrApi zrutaskandhapuruSasyeti kAraNam, da idameva coddezasUtreSvapi yojanIyam , idameva sarvAdhyayaneSvapi kAraNaM draSTavyaM, na puna dena vakSyAma ityalaM vistareNa / sambandha ucyate-asya cAyamabhisambandhaH-ihAnantarAdhyayane sAvadyayogaviratilakSaNaM sAmAyikamupadiSTam , iha tu tadupadeSTaNAmahaMtAmutkIrtanaM kartavyamiti pratipAdyate, yadvA sAmAyikAdhyayane tadAsevanAtkarmakSaya uktaH, yata uktaM niruktidvAre'sammaddihi amoho sohI sanbhAva daMsaNaM bohI / aviSajao sudihitti evamAI niruttaaii||1||ti, ihApi caturviMzatistave'haMdguNotkIrtanarUpAyA bhattestattvato'sAveva pratipAdyate, vakSyati ca-bhattI' jiNavarANaM khijatI pubarsaciyA ato'nantaramai keka punarampayana kIrtayiSyAmi / 2 upadayate ityanena saMbandhaH 2 sAvadhayogaviratirutkIrtanaM bhavAntarAvayavamatemasammAnita mohaH zodhiH sahAyo darzanaM bodhiH / aviparyayaH sudRSTiriti evamAdIni niruktAni 11 karmakSayaH, . bhakterjinavarANAM kSIyante pUrvasaMcitAni karmANi vAsa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: * atra adhyayanaM -2- 'caturviMzati:' Arabhyate ~984 ~
Page #986
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [2..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA - ], niryuktiH [ 1055 ], bhASyaM [189...] 2 caturvi Avazyaka kamma' tItyAdi, evamanena sambandhenA''yAtasya sato'sya caturviMzatistavAdhyayanasya catvAryanuyogadvArANi saprapacaM vaktahAribha-vyAni tatra nAmaniSpanne nikSepe caturviMzatistavAdhyayanamiti / iha caturviMzatistavAdhyayanazabdAH prarUpyAH, tathA cAhadvIyA 5 caDavI saityayassa uNikkhevo hoi NAmaNipphaNNo / caDavIsaissa chakko dhayassa u canviho hoi // 1056 // / 1 caturviMza zatistavA tinio" // 491 // vyAkhyA - caturviMzatistavasya tu nikSepo bhavati nAmaniSpannaH ka ityanyasyAzrutatvAdayameva yaduta - caturviMzatistava iti, tuzabdasya vizeSaNArthatvAdidamitthamavaseyaM tatrApi caturviMzateH SaTkaH stavasya caturvidho bhavati, tuzabdAdadhyayanasya ceti gAthAsamAsArthaH // 1056 || avayavArthaM tu bhASyakAra eva vakSyati, tatrA''dyAvayavamadhikRtya nikSepopadarzanAyAhanAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve a / caJcIsaissa eso nikkhevo chavbiho hoi // 190 // ( bhA0 ) vyAkhyA -tatra nAmacaturviMzatijavA dezcaturviMzatiriti nAma caturviMzatizabdo vA sthApanAcaturviMzati caturviMzatInAM kepAcitsthApaneti dravyacaturviMzati caturviMzatirdravyANi sacittAcittamizrabhedabhinnAni, sacittAni dvipadacatuSpa (dApa) dabhedabhi-jJAni, acittAni kArSApaNAdIni mizrANi dvipadAdInyeva kaTakAdyalaGkRtAni, kSetracaturviMzatirvivakSayA caturviMzatiH kSetrANi bharatAdIni kSetra pradezA vA caturviMzatipradezAvagADhaM vA dravyamiti, kAlacaturviMzatiH caturviMzatisamayAdaya iti etAvatkAlasthiti vA dravyamiti, bhAvacaturviMzatiH caturviMzatibhAvasaMyogAzcaturviMzatiguNakRSNaM vA dravyamiti, caturviMzatereSa nikSepaH 'SaDidho bhavati' padmakAro bhavati, iha ca sacittadvipadamanuSyacaturviMzatyA'dhikAra iti gAthArthaH // 190 // uktA caturviMzatiriti, sAmprataM stavaH pratipAdyate, tatra // 491 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'caturviMzati' zabdasya SaD nikSepAH ~985 ~
Page #987
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA- ], niyukti: [1056], bhASyaM [191] (40) prata sUtrAMka [...] nAmaM ThavaNA davie bhAve a dhayassa hoi nikkhevo / vvathao pupphAI saMtaguNukitsaNA bhAve ||19||(bhaa) | vyAkhyA-tatra 'nAme ti nAmastavaH 'sthApaneti sthApanAstavaH 'dravya' iti dravyaviSayoH dravyastavaH, 'bhAve ceti bhAvadi viSayazca bhAvastava ityarthaH, itthaM stavasya bhavati 'nikSepoM' nyAsaH, tatra kSuNNatvAnnAmasthApane anAhatya dravyastavabhAvastava-18 svarUpamevAha-'dravyastavaH puSpAdi'riti, AdizabdAd gandhadhupAdiparigrahaH, kAraNe kAryopacArAcaivamAha, anyathA dravyastavaH puSpAdibhiH samabhyarcana miti, tathA 'sadguNotkIrtanA bhAva' iti santazca te guNAzca sadguNAH, anenAsadguNotkIrtanA niSedhamAha, karaNe ca mRpAvAda iti, sadguNAnAmutkItanA ut-prAvalyena parayA bhaktyA kIrtanA-saMzabdanA yathA-"prakA-14 zazitaM yathaikena, tvayA samyag jagatrayam / samaprairapi no nAtha !, paratIrthAdhipaistathA // 1 // vidyotayati vA lokaM, yathaiko-IN spi nizAkaraH / samudgataH samagro'pi, kiM tathA tArakAgaNaH // 2 // " ityAdilakSaNo, 'bhAva' iti dvAraparAmarzo bhAvastava iti gaathaarthH|| 191 // iha cAlitapratiSThApito'rthaH samyagjJAnAyAlamiti, cAlanAM ca kadAcidvineyaH karoti kadAcitsvayameva gururiti, uktaM ca-kathai pucchai sIso kahiMca'puvA kaheMti AyariyA ityAdi, yatazcAtra vittaparityAgAdinA dravyastava eva jyAyAn bhaviSyatItyalpabuddhInAmAzaGkAsambhava ityatastavyudAsArtha tadanuvAdapurassaramAhadabvadhaobhAvadhao byathao bahuguNatti buddhi siaa| aniuNamaivayaNamiNaM chjjiivhiaNjinnaaviti||192|| vyAkhyA-dravyastayo bhAvastava ityatra dravyastavo 'bahuguNaH' prabhUtataraguNa 'iti' evaM buddhiH syAdU, evaM cet manyase cirapRcchati ziSyaH kuznacidapRSTAH kathayantyAcAryAH dIpa anukrama [2..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~986~
Page #988
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [2..] Avazyaka hAribhadrIyA // 492 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA - ], niryukti: [ 1056..], bhASyaM [192] ityarthaH tathAhi kilAsmin kriyamANe vittaparityAgAcchubha evAdhyavasAyastIrthasya connatikaraNaM dRSTvA ca taM kriyamANamanye'pi pratibuddhayanta iti svaparAnugrahaH, sarvamidaM sapratipakSamiti cetasi nidhAya 'dravyastavo bahuguNa' ityasyAsAratAkhyApanAyA''ha - 'anipuNamativacanamidamiti, anipuNamatervacanaM anipuNamativacanam, 'idamiti yad dravyastavo bahuguNa iti, kimityata Aha-'SaDjIvahitaM jinA bruvate' paNNAM pRthivIkAyAdInAM hitaM jinA:- tIrthakarA bruvate, pradhAnaM mokSasAdhanamiti gamyate / kiM ca SaDjIvahitamityata Aha chajIvakA saMjamudavyathae so virujjhaI kasiNo / to kasiNasaMjamaviU puSphAIaM na icchati // 193 // (bhA0) vyAkhyA- 'pajIvakAyasaMyama' iti SaNNAM jIvanikAyAnAM pRthivyAdilakSaNAnAM saMyamaH-saGghaTTanAdiparityAgaH SaDjIvakAyasaMyamaH asau hitaM yadi nAmaivaM tataH kimityata Aha-'dravyastave' puSpAdisamabhyarcanalakSaNe 'sa' paDjIvakAyasaMyamaH, kiM ? - 'virudhyate' na samyakU saMpadyate, 'kRtsnaH' sampUrNa iti, puSpAdisaMluJcanasaGghaTTanAdinA kRtsnasaMyamAnupapatteH, yatazcaivaM 'tataH' tasmAt 'kRtsnasaMyamavidvAMsa' iti kRtsnasaMyamapradhAnA vidvAMsastattvataH sAdhava ucyante, kRtsnasaMyamagrahaNamakRtsnasaMyamaviduSAM zrAvakANAM vyapohArthe, te kim ?, ata Aha-'puSpAdika' dravyastavaM 'necchanti' na bahu manyante, yaccokaM- 'dravyastave kriyamANe vittaparityAgAcchubha evAdhyavasAya' ityAdi, tadapi yatkiJcid, vyabhicArAt, kasyacidalpasattva| syAvivekino vA zubhAdhyavasAyAnupapatteH, dRzyate ca kIrtyAdyarthamapi sattvAnAM dravyastave pravRttiriti zubhAdhyavasAyabhAve'pi tasyaiva bhAvastavatvAditarasya ca tatkAraNatvenApradhAnatvameva, 'phalapradhAnArasamArambhA' iti nyAyAt bhAvastava eva 2 catuAvazatistavAstavanikSepaH ~987 ~ // 492 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #989
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA-], niyukti : [1056..], bhASyaM [193] (40) prata sUtrAMka [...] TIca sati tattvatastIrthasyonnatikaraNaM, bhAvastava eva tasya samyagamarAdibhirapi pUjyatvamena (vAttameva ca) dRSTvA kriyamANamanye spi sutarAM pratibudhyante ziSTA iti khaparAnugraho'pIhaiveti gAthArthaH // 193 // Aha-yayevaM kimayaM dravyastava ekAntata eva heyo vartate ? AhosvidupAdeyo'pi ?, ucyate, sAdhUnAM heya eva, zrAvakANAmupAdeyo'pi, tathA cAha bhASyakAra:akasiNapavattagANaM cirayAvirayANa esa khalu jutto| saMsArapayaNukaraNo byathae kUvadiDhato // 194 / / (bhA0) | vyAkhyA-akRtsnaM pravartayatIti saMyamamiti sAmarthyAdgamyate akRtsnapravartakAsteSAM, 'viratAviratAnAm' iti zrAvakA-IN NAm eSa khalu yuktaH eSa-dravyastavaH khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAt yukta ena, kimbhUto'yamityAha-saMsArapratanukaraNaH' saMsArakSayakAraka ityarthaH, dravyastavaH, Aha-yaH prakRtyaivAsundaraH sa kathaM zrAvakANAmapi yukta ityatra kUpadRSTAnta iti, jahA NavaNayarAisannivese kei pabhUyajalAbhAvao taNhAiparigayA tadapanodAI kUpaM khaNati, tesiM ca jaivi taNhAdiyA vahuMti maTTikAkaddamAIhi ya maliNijanti tahAvi tadumbhaveNaM ceva pANieNaM tesiM te taNhAiyA so ya malo puSao ya | phiTai, sesakAlaM ca te tadaNNe ya logA suhabhAgiNo havaMti / evaM dabathae jaivi asaMjamo tahAvi tao ceva sA pariNAmasuddhI havai jAe asaMjamovajjiya aNNaM ca NiravasesaM khaveiti / tamhA virayAviraehiM esa davatthao kAyayo, yathA navanagarAdisaniveze keciprabhUtaja lAbhAvAt tRSNAviparigatAstadapanodAtha kUpaM sananti, teSAM ca yadyapi tRSNAvikA vardhante mRtikAkardamAdibhitra malinIyante (pakhAdIni) tathApi tavajanana pAnIyena teSAM te tRSNAdikAH saca malaH pUrvakA sphiTati, koSakAlaM ca te tadanye calokA sukhabhAgino bhavanti / evaM vyasta the yadyapi asaMyamAthApi tata evaM sA pariNAmazuddhirbhavati yayA'saMyamopArjitaM bhavyaJca niravazeSa kSapayati / tasAdviratAviratarepa ivyastavaH kartavyaH, bhAvabhavavata evaM dIpa anukrama [2..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~988~
Page #990
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [2...] / [gAthA-], niyukti: [1056..], bhASyaM [194] (40) prata sUtrAMka [1..] Avazyaka-IYsabhANabaMdhI pabhUyataraNijarAphalo yatti kAUNamiti gAdhArthaH // 194 // uktaH stavaH, atrAntare adhyayanazabdArthoM nirU- 2caturvihAribha- paNIyaH, sa cAnuyogadAreSu myakSeNa nirUpita eveti neha pratanyate / ukto nAmaniSpanno nikSepaH, idAnIM sUtrAlApakani-1 zatistavAdrIyA | pannasya nikSepasyAvasarA, sa ca sUtre sati bhavati, sUtraM cAnugame, sa ca dvidhA-sUtrAnugamo niyuktyanugamazca, tatra niyu-1|| dhyastavA. ktyanugamakhividhA, tadyathA-nikSepaniyuktyanugama upodghAtaniryuktyanugamaH sUtrasparzikaniyuktyanugamazceti, tatra nikSepani dhikAra // 49 // yuktyanugamo'nugato vakSyati ca, upodghAtaniryuktyanugamastvAbhyAM dvAragAthAbhyAmavagantavyaH, tadyathA-'uddese nidese'ityaadi| 'kiM kaiviha' mityAdi / sUtrasparzikaniyuktyanugamastu sUtre sati bhavati, sUtraM ca sUtrAnugama iti sa cAvasaraprApta eva, yugapaJca sUtrAdayo brajanti, tathA cokam-"suttaM suttANugamo suttAlAvayakao ya Nikkhevo / suttaSphAsiyaNijutti gayA| ya samagaM tu vaJcati // 1 // " viSayavibhAgaH punaramISAmayaM veditavya:-"hoI kayattho vottuM sapayaccheyaM surya suyaannugmo| suttAlAvayaNAso NAmAiNNAsaviNiogaM // 1 // suttapphAsiyaNijjuttiNiogo sesao payatthAI / pAyaM socciya NegamaNayAimayagoyaro bhnnio||2||" atrA''kSepaparihArA nyakSeNa sAmAyikAdhyayane nirUpitA eva neha vitanyata ityalaM vistareNa, tAvad yAvatsUtrAnugame'skhalitAdiguNopetaM sUtramucAraNIyaM, tazcedaM sUtram 5-%EO dIpa anukrama [2..] zubhapariNAmAnuyamdhI prabhUtatara nirjarAphala khetikRnvA / 2 sUtra sUtrAnugamaH sUbAlApakakRtaba nikSepaH / sUtrasparzikaniyuki navAna yugapadeva brajanti | saa||49|| // 3 bhavati kRtArtha uktvA sapadaccheda sUtra sUtrAnugamaH / sUtrAlApakanyAso nAmAdinyAsaviniyogam // 1 // sUtrasparzikaniyuMktiniyogaH zeSaH padArthAvinA prAyaH sa eva naigamanayAdimatagocaro bhaNitaH // 2 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 989~
Page #991
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |||| dIpa anukrama [3] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA - 1], niryuktiH [ 1056..], bhASyaM [194...] logassujogare, dhammatitthayare jiNe / arihante kittaissaM, caDavIsaMpi kevalI // 1 // ( sUtram ) vyAkhyA asya, talakSaNaM cedaM 'saMhitA cetyAdi pUrvavat, tatrAskhalitapadoccAraNaM saMhitA, yadvA paraH saMnikarSa iti, sA ceyaM - 'logassujjoya gare' ityAdi pAThaH / adhunA padAni, lokasya udyotakarAn dharmatIrthakarAn jinAn arhataH kIrtayi pyAmi caturviMzatimapi kevalinaH / adhunA padArtha:-lokyata iti lokaH, lokyate-pramANena dRzyata iti bhAvaH, ayaM ceha | tAvatpazcAstikAyAtmako gRhyate, tasya lokasya kiM 1 - udyotakaraNazIlA udyotakarAstAna, kevalAlokena tatpUrvakapravacanadIpena vA sarvalokaprakAzakaraNazIlAnityarthaH, tathA durgatI prapatantamAtmAnaM dhArayatIti dharmaH uktaM ca- "durgatiprasRtAn jIvA" nityAdi, tathA tIryate'neneti tIrthaM dharma eva dharmapradhAnaM vA tIrthaM dharmatIrthaM tatkaraNazIlAH dharmatIrthakarAstAn, tathA rAgadveSakaSAyendriyaparISahopasargASTaprakArakarmajetRtvAjinAstAn, tathA azokAdyaSTamahAprAtihAryAdirUpAM pUjAmaIntItyarhantastAnarhataH, kIrtayiSyAmIti svanAmabhiH stopya ityarthaH, caturviMzatiriti saGkhyA, apizabdo bhAvatastadanyasamuccayArthaH, kevalajJAnameSAM vidyata iti kevalinastAn kevalina iti / uktaH padArthaH, padavigraho'pi yathAvasaraM yAni samAsabhAji padAni teSu darzita evaM sAmprataM cAlanAvasaraH, tatra tiSThatu tAvatsA, sUtrasparzikA niryuktirevocyate, svasthAnatvAd, uktaM ca- "akkha liyasaMhiyAI vakkhANacaDakae darisiyaMmi / suttapphAsiyaNijjuttivittharattho imo hoi // 1 // cAlanAmapi cAtraiva vakSyAmaH, tatra lokasyodyotakarAniti yaduktaM tatra lokanirUpaNAyA''ha-- 1] avalitasaMhitAdI vyAkhyAnacatuSke darzite / sUtrasparzika niyuktijistarArtho'yaM bhavati // 1 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita mUlasUtra 'logassa' sya ArambhaH, tasya prathama-gAthAyAH pada-vyAkhyA: AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~990~
Page #992
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |||| dIpa anukrama [3] AvazyakahAribha zrIyA // 494 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [ gAthA- 1], niryukti: [1057], bhASyaM [195] NAmaM 1 ThavaNA 2 davie 3 khite 4 kAle 5 bhave a 6 bhAve a 7 / pajjavaloge a 8 tahA aDaviho logaNikkhevo // 1057 // vyAkhyA - nAmalokaH sthApanAlokaH dravyalokaH kSetralokaH kAlalokaH bhavalo ko bhAvalokazca paryAyalokazca tathA, evamaSTavidho lokanikSepa iti gAthAsamAsArthaH // vyAsArthaM tu bhASyakAra eva vakSyati, tatra nAmasthApane anAdRtya dravyalokamabhidhitsurAhajIvamajIve svamarUvI sapaesamappae se a / jANAhi davvalogaM NiccamaNicaM ca jaM davvaM // 195 // ( bhA0 ) vyAkhyA - jIvAjIvAvityantrAnusvAro'lAkSaNikaH, tatra sukhaduHkhajJAnopayogalakSaNo jIvaH, viparItastvajIvaH, etau ca dvibhedau- rUpyarUpibhedAd, Aha ca- 'rUpyarUpiNAviti, tatrAnAdikarmasantAnaparigatA rUpiNaH- saMsAriNaH, arUpiNastu karmarahitAH siddhA iti, ajIvAstvarUpiNo dharmAdharmAkAzAstikAyAH rUpiNastu paramANvAdaya iti etau ca jIvAjIvAvoghataH sapradezApradezAvavagantavyoM, tathA cAha-'sapradezApradezAviti, tatra sAmAnyavizeSarUpatvAtparamANuvyatirekeNa sapra| dezApradezatvaM sakalAstikAyAnAmeva bhAvanIyaM, paramANavastvapradezA eva, anye tu vyAcakSate-jIvaH kila kAlAdezena niyamAt sapradezaH, labdhyAdezena tu sapradezo vA'pradezo veti, evaM dharmAstikAyAdiSvapi triSvastikAyeSu parAparanimittaM pakSadvayaM vAcyaM, pudgalAstikAyastu dravyAdyapekSayA cintyaH, yathA dravyataH paramANurapradezo dvyaNukAdayaH sapradezAH, kSetrata ekapradezAvagADho'pradezo yAdipradezAvagADhAH sapradezAH, evaM kAlato'pyekAneka samaya sthitirbhAvato'pyekAneka guNakRSNAdiriti kRtaM vistareNa, prakRtamucyate- idamevambhUtaM jIvAjIvanAtaM jAnIhi dravyalokaM, dravyameva loko dravyaloka itikRtvA, 2 caturvi zatistavAdhyalokanikSepaH ~991~ ||494 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'loka' zabdasya aSTavidha nikSepA:
Page #993
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1057...], bhASyaM [196] (40) prata sUtrAka // 9 // asyaiva zeSadharmopadarzanAyA''ha-nityAnityaM ca yadU dravyaM, cazabdAdabhilAdhyAnabhilApyAdisamuccaya iti gAthArthaH // 195 // sAmprataM jIvAjIvayornityAnityatAmevopadarzayannAha gaha 1 siddhA 2 bhaviAyA 3 abhavia 4-1 puggala 1 aNAgayaddhA ya 2 / tIaddha 3 titi kAyA 4-2 jIvA 1jIva 2 hiI cauhA // 196 / / (bhASyam ) | vyAkhyA-asyAH sAmAyikavad cyAkhyA kAryeti, bhagakAstu sAdisaparyavasAnAH sAyaparyavasAnAH anAdisaparyava-| sAnA anAthaparyavasAnAH, evamajIveSu jIvAjIvayoraSTau bhaGgAH / dvAram // adhunA kSetralokaH pratipAdyate, tatra4 AgAsassa paesA uhuM ca ahe atiriyaloe a|jaannaahi khittalogaM arNata jiNadesi sammaM ||197||(bhaa0) | vyAkhyA-AkAzasya pradezA-prakRSTA dezAH pradezAstAna 'UrvaM ca ityUrvaloke ca 'adhazca' ityadholoke ca tiryagloke ca, kiM ?-jAnIhi kSetralokaM, kSetrameva lokaH kSetraloka itikRtvA, lokyata iti ca loka iti, avAdiloka|vibhAgastu sujJeyaH, 'ananta' mityalokAkAzapradezApekSayA cAnantam, anusvAralopo'tra draSTavyaH, 'jinadezitam' iti | jinakathitaM 'samyak' zobhanena vidhineti gAthArthaH // 197 / / sAmprataM kAlalokapratipAdanAyAhasamayAvaliamuhasA divasamahorattapakkhamAsA yAsaMbaccharajugapaliA sAgaraosappipariaTTA ||198(bhaa0) | vyAkhyA-iha paramanikRSTaH kAlaH samayo'bhidhIyate asaGkhyeyasamayamAnA svAvalikA dvighaTiko muhUrtaH poDaza muhUrtA TidivasaH dvAtriMzadahorAtraM paJcadazAhorAtrANi pakSaH dvau pakSI mAsaHdvAdaza mAsAH saMvatsaramiti paJcasaMvatsaraM yugaM palyo dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~992 ~
Page #994
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM - [gAthA-1], niyukti: [1057...], bhASyaM [198] (40) AvazyakahAribha drIyA // 495 // prata sUtrAMka // 1 // pamamuddhArAdibhedaM yathA'nuyogadAreSu tathA'vaseyaM, sAgaropamaM tadvadeva, dazasAgaropamakoTAkoTiparimANotsarpiNI, evama-18 caturvivasapiNyapi draSTavyA, 'parAvartaH pudgalaparAvartaH, sacAnantotsarpiNyavasarpiNIpramANo dravyAdibhedaH, te'nantA atItakAlaH zatistavAananta evaiSyanniti gAthArthaH // 198 // uktaH kAlalokA, lokayojanA pUrvavad / adhunA bhAvalokamabhidhitsurAha- II dhyalokaraiadevamaNuA tirikkhajoNIgayA ya je sattA / taMmi bhave vahatA bhavaloga taM viaannaahi||199||(bhaa0) nikSepaH | vyAkhyA-nArakadevamanuSyAstathA tiryagyonigatAzca ye 'sattvAH' prANinaH 'tamitti tasmin bhave vartamAnA yadanubhAvamanubhavanti bhavalokaM taM vijAnIhi, loka yojanA pUrvavaditi gaathaarthH|| 199 // sAmprataM bhAvalokamupadarzayati odaie 1 ovasamie 2 khaie a 3 tahA khaovasamie a4|| pariNAmi 5 sannivAe a6 chaviho bhAvalogo u // 200 / / (bhASyam ) . vyAkhyA-udayena nivRtta audayikaH, karmaNa iti gamyate, tathopazamena nivRtta aupazamikaH, kSayeNa nirvRttaH kSAyikaH, evaM zeSeSvapi vAcyaM, tatazca kSAyikazca tathA kSAyopazamikazca pAriNAmikazca sAnnipAtikazca, evaM SaDvidho bhAvalokastu, tatra sAnnipAtika oghato'nekabhedo'vaseyaH, aviruddhastu paJcadazabheda iti,uktaMca-"odaiakhaovasame pariNAmekeko (ka)) gaicauke'vi / khayajogeNavi cauro tadabhAve uvsmennNpi||1|| usamaseDhI ekko kevaliNo'vi ya taheva siddhassa / aviruddhasannivAiyabheyA emeva paNNarasa // 2||"tti gAthArthaH // 20 // // 495 // bhISikaH kSAyopazAmikaH pAriNAmika ekaiko gaticatuSko'pi / kSayayogenApi catvAraH tadabhAve upapamenApi // 1 // aparAmazreNAceka: kevalino'pi ca tathaiva siddhasya / aviruvasAmipAtikamedA evameva paJcadaza // 2 // dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~993~
Page #995
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM - [gAthA-1], niyukti: [1057...], bhASyaM [201] (40) prata sUtrAka // 9 // tibbo rAgo adoso a, unnA jassa jNtunno| jANA hi bhAvaloaM, aNaMtajiNadesisamma // 201 // (bhA0) vyAkhyA-'tIna' utkaTaH rAgazca dveSazca, tatrAbhiSvaGgAlakSaNo rAgaH aprItilakSaNo dveSa iti, etAbudIau~ 'yasya jantoH yasya prANina ityarthaH, taM prANinaM tena bhAvena lokyatvAjAnIhi bhAvalokamanantajinadezitam-ekavAkyatayA'danantajinakathitaM 'samyag' iti kriyAvizeSaNam , ayaM gAthArthaH // 201 // dvAraM, sAmprataM paryAyaloka ucyate, tatrauSataH paryAyA dharmA ucyante, iha tu kila naigamanayadarzanaM mUDhanayadarzanaM vA'dhikRtya caturvidha paryAyalokamAhavvaguNa 1 khittapajjava 2 bhavANubhAve abhAvapariNAme 4aa jANa caubvihameaM, pajjavalogaM samAseNaM 202 (bhA0) vyAkhyA-dravyasya guNA:-rUpAdayaH, tathA kSetrasya paryAyA:-agurulaghavaH bharatAdibhedA eva cAnye, bhavasya ca nArakAderanubhAvaH-tIvratamaduzkhAdiH, yathoktam-"acchiNimilIyametaM Natthi suhaM dukkhameva aNuvaMdhaM / Narae raiANaM ahoNisaM paccamANANaM // 1 // asubhA uviyaNijjA saharasA svagaMdhaphAsA ya / Narae NeraiANaM dukkayakammovalittANaM // 2 // " ityAdi, evaM zeSAnubhAvo'pi vAcyaH, tathA bhAvasya jIvAjIvasambandhinaH pariNAmastena tena ajJAnAd jJAnaM nIlAlohitamityAdiprakAreNa bhavanamityarthaH, 'jAnIhi' avabudhyasva caturvidhamenamoghataH paryAyalokaM 'samAsena' saMkSepeNeti | gAthArthaH / / 202 // tatra yaduktaM dravyasya guNA ityAdi tadupadarzanena nigamayannAha akSinimIlanamAnaM nAsti sukhaM duHkhamevAnuvacam / narake nairayikANAmanizaM pacyamAnAnAm // 1 // zubhA ujanIyAH zabdarasA rUpagandhaspayatra / narake nairayikANAM duSkRtakopalimAnAm // 2 // dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~994 ~
Page #996
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |||| dIpa anukrama [3] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) __adhyayana [2], mUlaM [-] / [ gAthA- 1], niryuktiH [1057...], bhASyaM [203] AvazyakahAribhadrIyA // 496 // vannarasagaMdhasaMThANaphAsadvANagaivannabhee a / pariNAme a bahuvihe pajjavalogaM vibhaNAhi // 203 // ( bhA0 ) vyAkhyA -- varNarasagandhasaMsthAnasparzasthAnagativarNabhedAzca cazabdAd rasAdibhedaparigrahaH, ayamatra bhAvArtha:-varNAdayaH * sabhedA gRhyante, tatra varNaH kRSNAdibhedAt paJcadhA, raso'pi tiktAdibhedAtpakhadhA, gandhaH surabhirityAdibhedAd dvidhA, saMsthAnaM parimaNDalAdibhedAtpaJcadhaiva, sparzaH karkazAdibhedAdaSTa dhA, sthAnamavagAhanAlakSaNaM tadAzrayabhedAdanekadhA, gatiH sparzavagatirityAdibhedA dvidhA, cazabda uktArtha eva athavA kRSNAdivarNAdInAM svabhedApekSayA ekaguNakRSNAdyanekabhedopasaca-4 hArtha iti, anena kila dravyaguNA ityetadvyAkhyAtaM / pariNAmAMzca bahuvidhAnityanena tu caramadvAraM, zeSaM dvAradvayaM svayameva bhAvanIyaM tacca bhAviMtamevetyakSaragamanikA / bhAvArthasvayam - pariNAmAMzca bahuvidhAn jIvAjIvabhAvagocarAn kiM ?--paryAyalokaM vijAnIhi iti gAdhArthaH // 203 || akSarayojanA pUrvavaditi dvAraM, sAmprataM lokaparyAyazabdAnnirUpayannAha - Alukkai a palukai lukai saMlukaI a egaThThA / logo aTThaviho khalu teNeso buccaI logo / / 1058 / / vyAkhyA - Alokyata ityAlokaH, pralokyata iti pralokaH, lokyata iti lokaH, saMThokUyata iti ca saMlokaH, ete ekArthikAH zabdAH, lokaH aSTavidhaH khalvityatra Alokyata ityAdi yojanIyam, ata evA''ha tenaiSa ucyate loko yenAsslokyata ityAdi bhAvanIyaM, gAthArthaH // 1058 // vyAkhyAto lokaH, idAnImudyota ucyate, tatrAhaduviho khalu ujjoo nAyavvo davvabhAvasaMjutto / aggI joo caMdo sUro maNI vijU // 1059 // vyAkhyA- 'dvividhaH' dviprakAraH khalUdyotaH khaluzabdo mUlabhedApekSayA na tu vyaktyapekSayeti vizeSaNArthaH, udyotyate 2 caturthIzatistavAdhyaloka nikSepaH ~995~ // 496 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'udyota' padasya vyAkhyA
Page #997
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1059], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka prakAzyate'nenetyudyotaH, 'jJAtavyaH' vijJeyo, dravyabhAvasaMyukta iti-dravyodyoto bhAvodyotazcetyarthaH, tavAgnicyodyotaH ghaTAdyudyotane'pi tadatAyAH samyakpratipatteraibhAvAtsakalavastudharmAnudyotanAca, na hi dharmAstikAyAdayaH sadasannityAnityAdhanantadharmAtmakasya ca vastunaH sarva eva dharmA agninA udyotyanta ityatra bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi, tatazca sthitamidam-agnidravyodyotaH, tathA candraH sUryoM maNiviMdyuditi, tatra maNiH-candrakAntAdilakSaNa parigRhyata iti gAdhArthaH // 1059 // nANaM bhAvujjoo jaha bhaNiyaM savvabhAvadaMsIhiM / tassa ucaogakaraNe bhAvulo viANAhi // 1060 // vyAkhyA-jJAyate'nena yathAvasthitaM vastviti jJAnaM tajjJAnaM bhAvodyotaH, ghaTAdyudyotanena tadgatAyAH samyakpratipatte|vizvapratipattezca bhAvAt , tasya tadAtmakatvAdeveti bhAvanA, etAvatA cAvizeSeNaiva jJAnaM bhAvodyota iti prAptam , ata Aha-yathA bhaNitaM sarvabhAvadarzinistathA yajjJAnaM, samyagajJAnamityarthaH, pAThAntaraM vA 'yagaNitaM sarvabhAvadarzibhi'riti, tadapi nAvizeSeNodyotaH, kintu tasya-jJAnasyopayogakaraNe sati, kiM?, bhAvodyotaM vijAnIhi, nAnyadA, tadaiva tasya vastutaH jJAnatvasiddheriti gAthArthaH // 1060 // itthamudyotasvarUpamabhidhAya sAmprataM yenodyotena lokasyodyotakarA jinAstenaiva yuktAnupadarzayannAhalogassujjoagarA davujoeNa na hu jiNA huMti / bhAvujoagarA puNa hu~ti jiNavarA caubbIsaM // 1061 / / * miH saM jAnAti navA niyamena samyakpratipattimaSNA sarvaparyAvANamaprakAzAta sthUladampaparyAyaprakAzanAdara RAIGERA ||1|| dIpa anukrama A8 [3] OM4% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~996~
Page #998
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1061], bhASyaM [203...] (40) 2caturvi Avazyaka hAribhadrIyA prata nikSepaH // 497 // sUtrAka // 1 // AXISTIHARAA*** vyAkhyA-lokasyodyotakarA dravyodyotena naiva jinA bhavanti, tIrthakaranAmAnukarmodayato'tulasattvArthakaraNAt bhAvo- dyotakarAH punarbhavanti jinavarAzcaturviMzatiriti, atra punaHzabdo vizeSaNArthaH, AtmAnamevAdhikRtyodyotakarAstathA loka-1 prakAzakavacanapradIpApekSayA ca zeSabhabyavizeSAnadhikRtyaiveti, ata evoktaM bhavanti' na tu bhavantyeva, kAMcana prANino'dhi-4 kRtyodyotakaratvasyAsambhavAditi,caturviMzatigrahaNaM cAdhikRtAvasarpiNIgatatIrthakarasaGkhyApratipAdanArthamiti gaathaarthH||1061|| udyotAdhikAra eva dravyodyotabhAvodyotayorvizeSapratipAdanAyA''ha---- davvujoujjoo pagAsaI parimiyaMmi khittami / bhAvujoujoo logAloga pagAsei // 1062 // vyAkhyA-dravyodyotodyotaH dravyodyotaprakAza uktalakSaNa evetyarthaH, pudgalAtmakatvAttathAvidhapariNAmayuktatvAca | prakAzayati prabhAsate yA parimite kSetre, ana yadA prakAzayati tadA prakAzyaM vastvadhyAhiyate, yadA tu prabhAsate tadA sa eva dIpyata iti gRhyate, 'bhAvodyotodyoto lokAlokaM prakAzayati' prakaTArtham, ayaM gAthArthaH // 1062 // ukta udyotaH, sAmprataM karamavasaramAptamapi dharmatIrthakarAnityatra vakSyamANatvAdvihAyeha dharma pratipAdayannAhaduha vvabhAvadhammo dabve vvassa bvameva'havA / tittAisabhAvo vA gammAitthI kuliMgo vA // 1063 // 3 vyAkhyA-dharmo dvividhaH-dravyadharmo bhAvadharmazca, 'dave dadhassa dabameva'hava'tti dravya iti dvAraparAmarzaH, dranyasyeti, dravyasya dharmo dravyadharmaH, anupayuktasya mUlaguNottaraguNAnuSThAnamityarthaH, ihAnupayuko dravyamucyate, dravyameva vA dharmoM dravyadharmaH dharmAstikAyaH, 'tittAisahAvo vatti tikAdirvA dravyasvabhAvo dravyadharma iti, 'gammAitthI kuliMgo vatti gamyA dIpa anukrama [3] // 497 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'dharma' zabdasya pratipAdanam ~997~
Page #999
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1063], bhASyaM [203...] (40) OM prata sUtrAka ||1|| didharmaH 'strI'ti strIviSayaH, keSAJcinmAtuladuhitA gamyA keSAJcidagamyetyAdi, tathA 'kuliGgo vA' kutIrthikadharmo vA dravyadharma iti gAthArthaH // 1063 // duha hoi bhAvadhammo suacaraNe A suaMmi sjjhaao| caraNami samaNadhammo khaMtImAI bhave dasahA // 1064 // vyAkhyA-dvedhA bhavati bhAvadharmaH, 'suacaraNe ya'tti zrutaviSayazcaraNaviSayazca, etaduktaM bhavati-zrutadharmazcAritradharmazca, 'suaMmi sajjhAo'tti zruta iti dvAraparAmarzaH, svAdhyAyo-vAcanAdiH zrutadharma ityarthaH, 'caraNami samaNadhammo khaMtImAI bhave dasaha'tti tatra caraNa iti parAmarzaH, zramaNadharmo dazavidhaH kSAntyAdizcaraNadharma iti gAthArthaH // 1064 // pakko dharma, sAmprataM tIrthanirUpaNAyAha nAma ThavaNAtitthaM vyattitvaM ca bhAvatitthaM ca / ekakapi a itto'ogavihaM hoi NAyadhvaM // 1065 // vyAkhyA-nigadasiddhA // navaraM dravyatIrtha vyAcikhyAsuridamAhadAhovasamaM taNhAicheaNaM malapavAhaNaM ceva / tihi atyehi niuttaM tamhA taM vyao titthaM // 1066 // vyAkhyA-iha dravyatIrtha mAgadhavaradAmAdi parigRhyate, bAhyadAhAdereva tata upazamasadbhAvAt , tathA cAha-dAhopazamamiti tatra dAho-bAhyasantApastasyopazamo yasmin taddAhopazamanaM, 'taNhAichearNa ti tRSaH-pipAsAyAzchedana, jalasaGghAtena tadapanayanAt, 'malapravAhaNaM caive'tyatra malaH bAhya evAGgasamuttho'bhigRhyate tatpravAhaNaM, jalenaiva tatpravAhaNAt, tataH prakSAlanAditi bhAvaH, evaM tribhirathaiH karaNabhUtaitriSu vA'rtheSu 'niyuktaM' nizcayena yuktaM niyukta prathamavyutpattipakSe prarUpitaM dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'tIrtha' padasya nirupaNA ~998~
Page #1000
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1066], bhASyaM [203...] (40) prata nikSepaH sUtrAMka ||1|| Avazyaka-dvitIye tu niyojitaM, yasmAdevaM bAhyadAhAdiviSayameva tasmAttanmAgadhAdi dravyatastIrtha, mokSAsAdhakatvAditi gAthArthaHzcaturvihAribha- 4 // 1066 // bhAvatIrthamadhikRtyAha zatistavAdrIyA lAdhyatIrthakohaMmi u niggahie dAhassa pasamaNaM havai tatthaM / lohaMmi u niggahie tahAe cheaNaM hoI // 1067 // // 498 // vyAkhyA-iha bhAvatIrtha krodhAdinigrahasamartha pravacanameva gRhyate, tathA cAha-krodha eva nigRhIte 'dAhasya' dveSAnala jAtasyAntaH prazamanaM bhavati, tathya nirupacaritaM, nAnyathA, lobha eva nigRhIte sati, kiM-'taNhAe cheaNaM hoItti tRpaHabhiSvaGgalakSaNAyAH kiM ?-'chedanaM bhavati' vyapagamo bhavatIti gAthArthaH / / 1067 // avavihaM kammarayaM bahuehi bhavehiM saMci jamhA / tavasaMjameNa dhubbai tamhA taM bhAvao tisthaM // 1068 // dhyAkhyA-'aSTavidham' aSTaprakAra, kiMkarajaH' kamaiMva jIvAnuraJjanAjA karmaraja iti, bahubhirbhavaiH sazcitaM yasmA|ttapaHsaMyamena 'dhAvyate' zodhyate, tasmAttat-pravacana bhAvataH tIrtha, mokSasAdhanatvAditi gAthArthaH // 1068 // dasaNanANacarittesu niuttaM jiNavarehi sabvehiM / tisu atthesu niuttaM tamhA taM bhAvao titthaM // 1069 // vyAkhyA-darzanajJAnacAritreSu niyukta niyojitaM 'jinavaraiH' tIrthakRddhiH sarvaiH' RSabhAdibhiriti, yasmAcetyambhU- // 498 // teSu triSvartheSu niyuktaM tasmAttatpravacanaM bhAvataH tIrtha, mokSasAdhakatvAditi gAthArthaH // 1069 / / uktaM tIrtham, adhunA kara ucyate, tatreyaM gAdhA dIpa anukrama RSS20%ART [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~999~
Page #1001
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1070], bhASyaM [203...] (40) prata SSAGAR sUtrAka ||1|| NAmakaro 1 ThavaNakaro 2 dabvakaro 3 khitta 4 kAla 5'bhAvakaro / eso khalu karagassa uNikkhevo chaviho hoi // 1070 / / vyAkhyA-nigadasiddhA // navaraM dravyakaramabhidhitsurAhagomahisaTTipaNaM chagalINapi akarA muNeyabbA / tatso ataNapalAle bhusakaMgArapalale ya // 1071 // sivarejaghAe palivakara a camme / culagakare a bhaNie advArasamAkarupattI // 2072 // vyAkhyA-gokarastathAbhUtameva tadvAreNa vA rUpakANAmityevaM sarvatra bhAvanA kAryeti, navaraM zItAkaro-bhogaH kSetraparimANodbhava iti cAnye, utpattikarastu svakalpanAzilpanirmitaH zatarUpakAdiH, zeSa prakaTArthamiti gAthAdvayArthaH // 1071|1072 // ukko dravyakara iti, kSetrakarAdhabhidhitsurAha| khitami jaMmi khitte kAle jo jaMmi hoha kAlaMmi / duviho a hoi bhAve pasatthu taha appasatyo a||1073|| vyAkhyA-kSetra iti dvAraparAmarzaH, etaduktaM bhavati-kSetrakaro yo yasmin kSetre zulkAdi / kAla iti dvAraparAmarza eva, kAlakaro yo yasmin bhavati kAle kuTikAdAnAdiH, dvividhazca bhavati bhAve, dvaividhyameva darzayati-prazastastathA'prazastahAti gAthArthaH // 1073 // tatrAprazastaparityAgena prazastasadbhAvAdaprazastamevAdAvabhidhitsurAha kalahakaro Damarakaro asamAhikaro anivvuikaro a / eso u appasastho evamAI muNeyavvo // 1074 // dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'kara zabdasya SaD nikSepA:' ~ 1000 ~
Page #1002
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1074], bhASyaM [203...] (40) hAribha caturkizatistavAdhya. karanikSepaH prata sUtrAka // 1 // Avazyaka- II vyAkhyA-Aha-uktaprayojanasadbhAvAdupanyAso'pyevameva kimiti na kRta iti, anocyate, AsevanayA'yameva pratha- masthAne kArya iti jJApanArtha, tatra kalaho-bhaNDanaM, tatazcAprazastaH kopAdyaudayikabhAvaMtaH, tatkaraNazIlaH kalahakara iti, drIyA evaM DamarAdiSvapi bhAvanIyaM, navaraM vAcikaH kalahaH, kAyavAGmanobhistADanAdigahanaM Damara, samAdhAna-samAdhiH svAsthya na samAdhirasamAdhiH-asvAsthyanibandhanA sA sA kAyAdiceSTetyarthaH, anenaiva prakAreNAnivRtiriti, eSo'prazastaH, tuzabda-1 // 499 // sthAvadhAraNArthatvAdeSa eva jAtyapekSayA na tu vyaktyapekSayeti, ata evAha-evamAdivijJAtavyaH vyaktyapekSayA'prazastabhAvakara iti gAthArthaH // 1074 // sAmprataM prazastabhAvakaramabhidhAtukAma Ahaatthakaro ahiakaro kittikaro guNakaro jasakaro a| abhayakara nivvuikaro kulagara titthNkrtkro||1075 vyAkhyA-tantrauSata eva vidyAdirarthaH, ukta ca-vidyA'pUrva dhanArjanaM zubhamartha iti, tatazca prazastavicitrakarmakSayopazamAdibhAvataH, tatkaraNazIlo'rthakaraH, evaM hitAdiSvapi bhAvanIya, navaraM hitaM-pariNAmapathyaM kuzalAnubandhi yatkiJcit, kIrtiH-dAnapuNyaphalA, guNAH-jJAnAdayaH, yazaH-parAkramakRtaM gRhyate, tadutthasAdhuvAda ityarthaH, abhayAdaya prakaTArtho,4 navaramantaH karmaNaH parigRhyate, tatphalabhUtasya vA saMsArasyeti gAthArthaH // 1075 // uko bhAvakaraH, adhunA jinAdipratipAdanAyA''ha anAdibhavAbhyAsAdAsevanamaprazastasyaivAdau bhavati, prazastasya tu pazcAdeveti 2 yato'sAviti 3 vyakkisamudAyarUpatvAt jAtestasthAH prAzudezAta bhitra vyaktyapekSayeti 4 dIpa % anukrama % [3] -% 499 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1001 ~
Page #1003
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1076], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka ||1|| jiyakohamANamAyA jiyalohA teNa te jiNA hu~ti / ariNo haMtA rayaM haMtA arihaMtA teNa bucaMti // 1076 // vyAkhyA-jitakrodhamAnamAyA jitalobhA yena kAraNena tena te bhagavanta:, kiM:-jinA bhavanti, 'ariNo haMtA rayaM hite'tyAdigAthAdalaM yathA namaskAraniyuktI pratipAditaM tathaiva draSTavyamiti gAthArthaH // 1076 / / kIrtayiSyAmItyAdivyAcikhyAsayA sAmpratamidamAhakittemi kittaNije sadevamaNuAsurassa logassa / dasaNanANacaritte tavaviNao daMsio jehiM / / 1077 // vyAkhyA kIrtayiSyAmi nAmabhirguNaizca, kimbhUtAn ?-kIrtanIyAna, stavAAnityarthaH, kasyetyatrAha-sadevamanuSyAsuralokasya, trailokyasyeti bhAvaH, guNAnupadarzayati-'darzanajJAnacAritrANi' mokSahetUni (niti), tathA 'tapovinayaH' darzito yaiH, tatra tapa evaM karmavinayAd vinayaH, iti gAthArthaH // 1077 // cauvIsaMti ya saMkhA usabhAIA u bhaNNamANA u / avisahaggahaNA puNa ervymhaavidehesuN||1078|| vyAkhyA-caturviMzatiriti saJjayA, RSabhAdayaste vakSyamANA eva, apizabdagrahaNAtpunaH aivatamahAvideheSu ye taho'pi veditavya iti gAthArthaH // 1078 // kasiNaM kevalakappaM loga jANati taha ya pAsaMti / kebalacarittanANI tamhA te kevalI hati / / 1079 // 3 vyAkhyA-kRtsnaM sampUrNa 'kevala kalpa' kevalopamam, iha kalpazabda aupamye gRhyate, uktaM ca-"sAmarthe varNanAyAM ca, chedane karaNe tathA / aupamye cAdhivAse ca, kalpazabdaM vidurbudhAH // 1 // " 'loka' pazcAstikAyAtmakaM jAnanti vize-18 dIpa 5+ anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | arihaMta, kIrtayiSyAmi, caturvizati, api kevali Adi zabdAnAm vyAkhyA: ~ 1002~
Page #1004
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1079], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata // 50 // sutrAka // 1 // MSRCESS parUpatayA, tathaiva sampUrNameva, cazabdasyAvadhAraNArthatvAt pazyanti sAmAnyarUpatayA, iha ca jJAnadarzanayoH sampUrNalokaviSa kAvapaHcaturki yatve ca bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi, navaraM-"nirvizeSa vizeSANAM, graho darzanamucyate / viziSTagrahaNaM hai zatistavA. jJAnamevaM sarvatragaM dvayam // 1 // " ityanayA dizA svayamevAbhyUhyamiti, yatazcaivaM kevalacAritriNaH kevalajJAninazca tasmAtte kevalikevalino bhavanti, kevalameSAM vidyata iti kevalina itikRtvA / Aha-ihAkANDa evaM kevalacAritriNa iti kimartham vyAkhyA. ucyate, kevalacAritraprAptipUrvikaiva niyamataH kevalajJAnAvAptiriti nyAyapradarzanena nedamakANDamiti gAthArthaH // 1079 // vyAkhyAtA tAvallokasvetyAdirUpA prathamasUtragAtheti, atraiva cAlanApratyavasthAne vizeSato nirdizya(zye)te-tatra lokasyodyotakarAnityAyuktam, atrA''ha-azobhanamidaM lokasyeti, kutaH ?, lokasya caturdazarajvAtmakatvena parimitatvAt , kevalo-18 dyotasya cAparimitatvenaiva lokAlokavyApakatvAd, vakSyati ca-kevaliyaNANalaMbho logAloga pagAsei'tti, tatazcaudhata evodyotakarAna lokAlokayoti vAcyamiti, na, abhiprAyAparijJAnAt , iha lokazabdena paJcAstikAyA eva gRhyante, tatazcAkAzAstikAyabheda eSAloka iti na pRthaguktaH, na caitadanArSa, yata uktam-'paMcasthikAyamaio logo' ityAdi / aparastvAha-lokasyodyotakarAnityetAvadeva sAdhu, dharmatIrthakarAn iti na vaktavyaM, gatArthatvAt , tathAhi-ye lokasyoyotakarAste dharmatIrthakarA eveti, atrocyate, iha lokaikadeze'pi grAmaikadeze grAmavallokazabdapravRttermA bhUttadudyotakareSvavaghivibhaGgajJAniSvarkacandrAdiSu vA sampratyayaH, tathyavacchedArtha dharmatIrthakarAnityAha / Aha-yadyevaM dharmatIrthakarAnityetAvade-! kaivalyajJAnalAbho lokAlokaM prakAzayati 2 panAstikAvamayo loka dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1003~
Page #1005
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-1], niyukti: [1079], bhASyaM [203...] (40) - -2- prata 2- sUtrAka ||1|| vAstu lokasyodyotakarAniti na vAcyamiti, abocyate, iha loke'pi nadyAdiviSamasthAneSu mudhikayA(ye)dharmArthamavataraNa-| dAtIrthakaraNazIlAste'pi dharmatIrthakarA evocyante, tanmA bhUdatimugdhabuddhInAM teSu sampratyayaH, tadapanodAya loka syodyotakarAna-1 pyAheti / aparastvAha-jinAnityatiricyate, tathAhi-yathoktaprakArA jinA eva bhavantIti, atrocyate, mA bhUtkunayama tAnusAriparikalpiteSu yathoktaprakAreSu sampratyaya ityatastavyavacchedArthamAha-jinAniti, zrUyate ca kunayadarzanedUjJAnino dharmatIrthasya, kartAraH paramaM padam / gatvA''gacchanti bhUyo'pi, bhavaM tiirthnikaartH||1||' ityAdi, tannUna na te rAgAdijetAra iti, anyathA kuto nikArataH punariha bhavAkaraprabhavo , bIjAbhAvAt , tathA cAnyairapyuktam-"ajJAna pAMsupihitaM purAtanaM karmabIjamavinAzi / tRSNAjalAbhiSiktaM muJcati janmAGkaraM jantoH // 1 // " tathA-"dagdhe bIje | dviA yathA'tyantaM, prAdurbhavati nAGkaraH / karmabIje tathA dagdhe, na rohati bhavAdharaH // 1 // " iti / Aha-yayevaM jinAnityetA-13 devadevAstu lokasyodyotakarAnityAcatiricyate iti, atrocyate, iha pravacane sAmAnyato viziSTa zrutadharAdayo'pi jinA evocyante, tadyathA-zrutajinA avadhijinA manaHparyAyajJAnajinAH chadmasthavItarAgAca, tanmA bhUtteSu sampratyaya iti tadapa-12 nodArtha lokasyodyotakarAnityAdyapyaduSTameva / aparastvAha-arhata iti na vAcyaM, na hyanantaroditasvarUpA ahavyatirekeNApare bhavantIti, atrocyate, arhatAmeva vizeSyatvAnna doSa iti / Aha-yadyevaM hanta / tAIta evetyetAvadevAstu lokasyodyotakarAnityAdi punarapArthaka, na, tasya vizeSaNasAphalyasya ca pratipAditatvAt / aparastvAha-kevalina iti na vAcyaM, yathoktasvarUpANAmahatAM kevalitvAvyabhicArAt, sati ca vyabhicArasambhave vizeSaNopAdAnasAphalyAt, tathA ca-sambhave dIpa anukrama [3] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1004 ~
Page #1006
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-2], niyukti: [1079], bhASyaM [203...] (40) caturvizatistavA. vizeSaNa| sAphalyaM. prata sUtrAka *-ORM ||2|| Avazyaka-3 vyabhicAre ca vizeSaNamarthavadbhavati, yathA nIlotpalamiti, vyabhicArAbhAve tu tadupAdIyamAnamapi yathA kRSNo bhramaraH hAribha- zuklA valAkA ityAdi(vat) Rte prayAsAt kamartha puSNAtIti, tasmAtkevalina ityatiricyate, na, abhiprAyAparijJAnAd, iha drIyA kevalina eva yathoktasvarUpA arhanto nAnya iti niyamanArthatvena svarUpajJAnArthamevedaM vizeSaNamityanavayaM, na caikAntato| vyabhicArasambhava eva vizeSaNopAdAnasAphalyam , ubhayapadavyabhicAre ekapadavyabhicAre svarUpajJApane ca ziSToktiSu ttm||50|| yogadarzanAt , tatrobhayapadavyabhicAre yathA nIlotpalamiti, tathaikapadavyabhicAre yathA Apo dravyaM pRthivI dravyamiti, tathA svarUpajJApane yathA paramANurapradeza ityAdi, yatazcaivamataH kevalina iti na duSTam / Aha-yadyevaM kevalina ityetadeva sundaraM, zeSa tu lokasyodyotakarAnityAdikamanarthakamiti, atrocyate, iha zrutakevaliprabhRtayo'nye'pi vidyanta eva keva-| linaH, tasmAnmA bhUteSu sampratyaya iti tatpratikSepArthaM lokasyodyotakarAnityAdyapi vAcyamiti / evaM vyAdisaMyogApekSa yA'pi vicitranayamatAbhijJena svadhiyA vizeSaNasAphalyaM vAcyam, ityalaM vistareNa, gamanikAmAtrametaditi / tatra yaduktaM lakIrtayiSyAmIti' tatkIrtanaM kurvannAha usabhamajiaMca vaMde saMbhavamabhiNaMdaNaM va samaIca / paumappahaM supAsaM jiNaM ca caMdappara vaMde // 2 // suvihiN| ca pupphadaMtaM sIala sijjaMsa bAsupujaM ca / vimalamaNataM ca jiNaM dhamma saMtiM ca vaMdAmi // 3 // kuMdhuM araM ca malliM vaMde muNisuvvayaM namijiNaM ca / vaMdAmi riTTanemi pAsaM taha baddhamANaM ca // 4 // (sUtrANi) etAnisro'pi sUtragAthA iti, AsAM vyAkhyA-hAItAM nAmAni anvarthamadhikRtya sAmAnyalakSaNato vizeSalakSaNatazca dIpa anukrama [4] // 50 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mUlasUtrasya gAthA 2, 3 evaM vyAkhyA ~ 1005~
Page #1007
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1079], bhASyaM [203...] (40) prata CAMANACANCYCL sUtrAka vAcyAni, tatra sAmAnyalakSaNamidaM-'vRSa udvahane samagrasaMyamabhArodvahanAdU vRSabhaH, sarva eva ca bhagavanto yathoktasvarUpA ityato vizeSahetupratipAdanAyA''ha UrUsu usamalaMchaNa usameM sumiNami teNa usbhjinno| puMbaddhaM / jeNa bhagavao dosuvi UrUsu usabhA upparAhuttA jeNaM ca marudevAe bhagavaIe codasaNhaM mahAsumiNANaM paDhamo| | usabho sumiNe dihotti, teNa tassa usabhotti NAmaM kayaM, sesatitthagarANaM mAyaro paDhamaM gayaM tao vasaI evaM coddasa, usabhotti vA basahotti vA egaI / iyANiM ajio-tasya sAmAnyenAbhidhAnanibandhana parIpahopasargAdibhirna jito'jitaH, sarva eva bhagavanto yathoktasvarUpA ityato vizeSanibandhanAbhidhitsayA''ha akkhesu jeNa ajiA jaNaNI ajio jiNo tamhA // 1080 // vyAkhyA-pacchaddhaM / bhagavao ammApiyaro jUyaM ramaMti, paDhamo rAyA jiNiyAio, jAhe bhagavaMto AyAyA tAhe Na rAyA, devI jiNai, tatto akkhemu kumAraprAdhAnyAt devI ajieti ajio se NAmaM kayati gAthArthaH // 1080 // pUrva / yena bhagavato yorapyaruNISabhAvaparIbhUtI yena ca marudevayA bhagavasthA caturdavAna mahAsvapnAnAM prathamaM vRSabho rahA svama iti, tena tasya | vRSabha iti nAma kRtaM, zeSatIrthakarANAM mAtaraH prathamaM gajaM tato vRSabhaM evaM caturdaza, mapama iti vA vRSabha iti vaikArthoM / idAnImajita:-1 panArdhe / bhagavato mAtApitarI pUrva ramete, prathama rAjA jitavAn , yavA bhagavanta bhAyAtAstadA na rAjA, devI jayati, tato'zeSu kumAramAthAnyAt devI ajiteti ajitastakha nAma kRtmiti| ||4|| dIpa anukrama [6] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: RSabha Adi 24 tirthakarANAm nAmAnAM vyutpatti: ~1006~
Page #1008
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 4 // dIpa anukrama [&] AvazyakahAribha brIyA // 502 // kebh Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [ 2 ], mUlaM [-] / [gAthA-4 ], niryuktiH [ 1080 ], bhASyaM [203...] idAnIM sambhavo - tasyaghato'bhidhAnanibandhanaM saMbhavanti prakarSeNa bhavanti catustriMzadatizayaguNA asminniti sambhavaH, sarva eva bhagavanto yathoktasvarUpA ityato vizeSabIjAbhidhitsayA''haabhibhUA sAsatti saMbhavo teNa dubaI bhayavaM / bhagae jeNa amahiyA sarasaNiSkattI jAyA teNa saMbhavo // iyANiM abhinaMdaNo, tasya sAmAnyenAbhidhAnAnvarthaHabhinandyate devendrAdibhirityabhinandanaH sarva eva yathoktasvarUpA ityato vizeSa hetupratipAdanAyA''ha abhinaMdaI abhikkhaM sako abhinaMdaNo teNa / / 1081 // vyAkhyA--paMcchaddhaM // ganbhappabhiri abhikkhaNaM sakko abhinaMdiyAiotti, teNa se abhinaMdaNoti NAmaM kathaM, gAthArthaH // / 1081 // idAnIM sumatiH, tasya sAmAnyenAbhidhAnanibandhanaM zobhanA matirasyeti sumatiH, sarva eva ca sumatayo bhagavanta ityato vizeSanibandhanAbhidhAnAyAha- jaNaNI savvattha viNicchaesa sumahatti teNa sumaijiNo / gAha / jaNaNI gabhagae savattha viNicchapasu aIva mahasaMpaNNA jAyA, donhaM savatINaM mayapaiyANaM vabahAro chinno, 1] garbhagate venAbhyadhikA zasya niSpattirvAtA tena saMbhavaH / idAnImabhinandanaH 2 pArthaM // garbhAtprabhRtirabhIkSNaM zobhananditavAniti tena tasa abhinandana iti nAma kRtaM / 3 gAthArtha jananI garbhagate sarvatra vinamrayeSu atIva matisaMpakSA jAtA, dvayorapi tapatyoH sapatyohAra, 2 catui zatistavA. tIrthakRzAmArthaH ~1007~ ||502 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1009
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1081], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka tAo bhaNiAo-mama putto bhavissai so joSaNatyo eyassa'sogavarapAyavassa ahe vavahAraM tumbha chidihi, tAva egA-121 zyAo bhavaha, iyarI bhaNai-evaM bhavatu, puttamAyA Necchai, vavahAro chijautti bhaNai, NAUNa tIe diNNo, evamAIgabhaguNeNaMti sumaI // iyANi paumappaho-tasya sAmAnyato'bhidhAnakAraNam-iha niSpakatAmaGgIkRtya padmasyeva prabhA yasyAsI padmaprabhaH, sarva eva jinA yathoktasvarUpA ityato vizeSakAraNamAha paumasayaNami jaNaNIda Dohalo teNa paumAbho // 1082 // ___ vyAkhyA-pacchaddhaM // gambhagae devIe paumasayaNami Dohalo jAo, taM ca se devayAe sajjiya, paumavaNNo ya bhagavaM, teNa paumappahotti gAdhArthaH // 1082 // idAnI supAso, tasyaupato nAmAnvarthaH-zobhanAni pArthAnyasyeti supArzvaH, sarva eva ca arhanta evambhUtA ityato vizeSeNa nAmAnvarthamabhidhitsurAha gambhagae jaMjaNaNI jAya supAsA tao supaasjinno| vyAkhyA-gambhagae jaNaNIe titthagarANubhAveNa sobhaNA pAsA jAyatti, tA supaasotti| evaM sarvatra sAmAnyAbhidhAnaM ||4|| dIpa anukrama [6] te bhaNite-mama putro bhaviSyati sa yauvanastha etasyAzokavarapAdapasyAyo vyavahAraM yuvayoH tyati tAvadekatra bhavataM, itarA bhaNati-evaM bhavatu, putramAtA necchati, vyavahArapichayatAmiti bhaNati, jJAtvA tadai vacaH, evamAdigarbhaguNeneti sumatiH / idAnI paJcaprabhaH 2 pazvA / garbhagate devyAH padmazayane dohado jAtA, taba tasyai devatayA samitaM, padAparNa bhagavAn , tena padmaprabha iti / idAcI supArtha:-garbhayate janabhyAtIrthakarAnubhAvena zobhanau pAzvI mAtAviti, | tataH supAce iti| muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1008~
Page #1010
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1081], bhASyaM [203...] (40) % tIrthaka prata sutrAka % ||4|| Avazyaka- vizeSAbhidhAnaM cAdhikRtyArthAbhidhAnavistaro draSTavyaH,iha punaH sujJAnatvAt granthavistarabhayAcca nAbhidhIyata iti kRtaM vistareNa, 2caturvihAribha- iyANi caMdappaho-candrasyeva prabhA-jyotsnA saumyA'speti candraprabhaH, tattha sabe'vi titthagarA caMda iva somalesA, visesozatistavA. drIyA jaNaNIeN caMpiyaNami Dohalo teNa caMdAbho // 1083 // nAmAH 1503 // vyAkhyA-pacchaddhaM // devIe caMdapiyaNami Dohalo caMdasarisavaNNo ya bhagavaM teNa caMdappabhotti gAthArthaH // 1083 // idAnIM suvihitti, tatra zobhano vidhiraspeti suvidhiH, iha ca sarvatra kauzalya vidhirucyate, tastha save'pi erisA, viseso puNa samvavihIsu a kusalA gabhagae teNa hoi suvihijinno| vyAkhyA-gAhaddhaM // bhagavaMte gambhagae sabavihIsu ceva visesao kusalA jaNaNitti jeNa teNa suvihitti NAmaM karya iyANi sIyalo, tatra sakalasattvasantApakaraNavirahAdAbAdajanakatvAcca zItala iti, tattha save'vi arissa mittassa vA uvariM sIyalagharasamANA, viseso uNa piuNo dAhovasamo gambhagae sIyalo teNaM // 1084 // idAnI cannaprabhA, tatra sarve'pi tIrthakarAcandra ica saumyaThezyAH, vizeSa:-pazcArthe / deNyAcandrapAne dohadaH candrasarazavarNazca bhagavAn tena candraprabhaH / zvAnI munidhiriti, tatra sarve'pi IrazAH, vizeSaH punaH-mAthA / bhagavatti garbhagate sarvavidhiSveva vizeSataH kuzalA jananIti yena tena suvidhiriti nAmA // 50 // kRtaM / havAnI zItalA-tatra sarve'pi arINAM mitrANAM vopari zItalagRhasamAnAH, vizeSaH punA CROSSSSSSC % dIpa anukrama [6] *-45%8- muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1009~
Page #1011
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1084], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka ||4|| vyAkhyA-pacchaddhaM // piuNo pittadAho punbuppaNNo osahehiM Na pauNati, gabhagae bhagavaMte devIe parAmuTThassa pauNo, teNa sIyalotti gAthArthaH // 1084 // iyANi sejaMso, tatra zreyAn-samastabhuvanasyaiva hitakaraH, prAkRtazailyA chAndasatvAca zreyAMsa ityucyate, tattha sabe'vi telogassa seyA, viseso uNa maharihasijjAruharNami Dohalo teNa hoha sijso| vyAkhyA-gAharcha / tassa rano paraMparAgayA sejjA devatApariggahitA acijai, jo taM alliyai tassa devayA uvasagaM kareti, gambhatthe va devIe Dohalo uvaviDA akaMtA ya, ArasiuM devayA avakaMtA, titthagaranimittaM devayA parikkhiyA, devIe ganbhapahAveNa evaM seyaM Aya, teNa se NAmaM kayaM sejjaMsotti // iyANi vasupujo, tatra vasUnAM pUjyo vasupUjyaH, vasavo- devAH, tattha save'vi titthagarA iMdAINaM pujA, viseso uNa pUha vAsavo jaM abhikkhaNaM teNa vasupujjo // 1085 // vyAkhyA-pacchaddhaM // vAsavo devarAyA, tassa ganbhagayassa abhikkhaNaM abhikkhaNaM jaNaNIe pUrya kare i, teNa vAsupujjotti, pazcArtha // pituH pittadAdaH pUrvotpana bhauSadhaina praguNyate, garbhagate bhagavati devyA parAmRSTaH praguNaH, tena zItala iti / idAnIM zreyAMsaH, tatra sarve'pi prailokyasya zreyaskarAH, vizeSaH punaH gAyA / tasya rAjJaH paramparAgatA zayyA devatAparigRhItA'cyate, yastAmAnAmati takha devatopasarga karoti, garbhasya ca (bhagavati) dezyA dodava upaviSTA''kAntA ca, devatA''rasthApakAntA, tIrthakaranimittaM devatA parIkSitA, deNyA garbhamabhASeNaivaM zreyo jAtaM, tena tasya nAma kRtaM zreyAMsa iti / idAnIM bhAmupUjyaH, tatra sarve'pi tIrthakarA indrAdInAM pUSAH, vizeSaH punaH-pazcA) / vAsabo devarAjA, takha garbhagatasthAbhISaNamabhISaNaM| jananyAH pUjAM karoti tena vAsupUjya iti, dIpa anukrama 5453 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1010~
Page #1012
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |18|| dIpa anukrama [6] Avazyaka hAribhajIyA // 504 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [2] mUlaM [-] / [gAthA-4] niryuktiH [1085], ASyaM [203...] ahavA vasUNi rayaNANi vAsavo-vesamaNo so ganbhagae abhikkhaNaM abhikkhaNaM taM rAyakulaM rayaNehiM pUreitti vAsupUjjo // gAthArthaH // 1085 // iyANiM vimalo, tatra vigatamaTho vimalaH, vimalAni vA jJAnAdIni yasya, sAmaNNalakkhaNaM savesiMpi vimalANi NANadaMsaNANi sarIraM ca visesalakkhaNaM vimala buddhi jaNaNI ganbhagae teNa hoi vimalajiNo / vyAkhyA - pubaddhaM / ganbhagae mAtRe sarIraM buddhI ya atIva vimalA jAyA teNa vimaThotti // iyANiM aNato- tatrAnanta kamazajayAdanantaH, anantAni vA jJAnAdInyasyeti, tattha sabehiMpi anaMtA kammaMsA jiyA sabesiM ca aNatAni NANAINi, viseso puNa rayaNavicittamarNataM dAnaM sumiNe tao'NaMto // / 1086 // vyAkhyA--gAhApacchaddhaM // 'rayaNavicittaM' rayaNakhaciyaM 'anaMta' aimahappamANaM dAnaM sumiNe jaNaNIe diDaM, tao aNatoti gAthArthaH / 1086 // iyANiM dhammo, tatra durgatI prapatantaM sattvasaGghAtaM dhArayatIti dharmaH, tattha savevi evaMvihatti, viseso puNa 1 1 athavA vasUni ratnAni vAsavo vaizramaNaH sa garbhagate'bhIkSNamabhIkSNaM tat rAjakulaM rataiH pUrayatIti vAsupUjyaH / idAnIM vimalaH, sAmAnyalakSaNaM sarveSAmapi vimale jJAnadarzane zarIraM ca vizeSalakSaNaM-pUrvAdha garbhagate mAtuH zarIraM buddhitIya vimalA jAtA tena vimala iti / idAnImanantaH, tatra sarvairapi anantAH kamazA jitAH sarveSAM cAnantAni jJAnAdIni vizeSaH punaH-gAthApazcArthe // ratnavicitraM rattacitamanantam- aMtimahatpramANaM dAma svapne jananyA dRSTaM tato'nanta iti / idAnIM dharmaH, tatra sarve'pi evaMvidhA iti, vizeSaH punaH zatistavA. tIrthakRnAmArthaH ~1011~ // 504 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1013
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1087], bhASyaM [203...] (40) 135 prata sUtrAMka ||4|| 15% ganbhagae jaM jaNaNI jAya sudhammatti teNa dhammajiNo / vyAkhyA-gAhaddhaM // gambhagae bhagavaMte visesao se jaNaNI dANadayAiehiM ahigArehiM jAyA sudhammatti teNa dhamma-| |jiNo bhagavaM / iyANiM saMtI, tatra zAntiyogAttadAtmakatvAttatkartRtvAdvA zAntiriti, idaM sAmaNNaM, viseso puNa jAo asivovasamo gambhagae teNa saMtijiNo // 1087 // vyAkhyA-pacchaddhaM // mahaMta asivaM Asi, bhagavaMte gambhamAgae uvasaMtati gAthArthaH // 1087 // idAnI kuMthU, satra ku:-pRthvI tasyAM sthitavAniti kusthaH, sAmaNNaM savevi evaMvihA, viseso puNa dhUha rayaNavicittaM kuMthu sumiNami teNa kuMthujiNo / vyAkhyA-gAhaddhaM / maNahare abbhuNNae mahappaese thUha rayaNavicittaM sumiNe daI paDibuddhA teNa se kuMthutti NAma kyN| | idAnIM aro, tatra-'sarvottame mahAsattvakule ya upajAyate / tasyAbhivRddhaye vRddhairasAvara udAhRtaH // 1 // ' tastha sagha'vi sabvuttame kule viddhikarA eva jAyaMti, viseso puNa gAthArtha / garbhagate bhagavati vizeSatastasya jananI dAnadayAdikecadhikAreSu jAtA sudharmeti tena dharmajino bhagavAn / idAnIM zAntiA evaM sAmAnya | vizeSaH punaH-pannAdhaM // mahadazivamAsIt, bhagavati garbhamAgata apazAntamiti / idAnI kunthuH, sAmAnya sarve'pyevaMvidhAH, vizeSaH punaH / gAyAdha / manohare:bhyunate mahApradeze stUpaM ratnavicitraM svapne dRSTvA pratibubA tena tasya kunthuriti nAma kRtaM / idAnImaraH-tatra sarve'pi sarvocase le vRddhikarA eva: jAyante, vizeSaH punaH dIpa % anukrama [6] CASSESSACROS 695%25% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1012~
Page #1014
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1088], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA CASSASA 2caturvizatistavAdhya. nAmAnvarthaH jina prata // 505 // sUtrAMka ||4|| sumiNe araM maharihaM pAsai jaNaNI aro tamhA // 1088 // vyAkhyA-pacchaddhaM // ganbhagae mAyAe sumiNe sabarayaNamao aisuMdaro aippamANo ya jamhA arao divo tamhA arotti se NAmaM kayaMti gAthArthaH // 1088 // idAnIM mallitti, iha parIpahAdimallajayAtprAkRtazailyA chAndasatvAca maliH, tastha savehipi parIsahamalla rAgadosA ya Niyatti sAmaNNaM, viseso " varasurahimallasayaNami Dohalo teNa hoha mallijiNo vyAkhyA-gAharba)gambhagae mAUe sabougavarasurahikusumamallasayaNije dohalo jAo, so ya devayAe paDisaMbhANio dohalo, teNa se mallitti NAmaM kayaM / idAnIM muNisubayotti-tatra manyate jagatakhikAlAvasthAmiti muniH tathA zobhanAni |bratAnyasyeti sunataH munizcAsau suvratazceti munisuvrataH, sadhe sumuNiyasababhAvA suvayA yatti sAmaNNaM, viseso jAyA jaNaNI jaM subvayatti muNisuvvao tamhA // 1089 // vyAkhyA-(pacchada)gambhagaeNaM mAyA aIva suvayA jAyatti teNa muNisubaotti NAma, gaathaarthH||1089|| iyANI Namitti 4 // gabhaMgate mAtrA svapne sarAnamayo'timundaro'tipramANazca yasmAdarako iSTatamAdara iti takha nAma kRtamiti / mahiriti, tatra sarvarapi parISAhamalA rAgadopAna nihatA iti sAmAnya vizeSA-(gAthA) garbhagate mAtuH sarvatukavassurabhikusumamAyazayanIve dohado AtaH, saca devatayA pratisanmAnIto | dohadaH, tena tasya mahiriti nAma kRtaM / idAnI munisuvrata iti-sarve sumubhitasarvabhAvAH sunatAmeti sAmAnya, vishessaa-(pnycaa)| garmagate mAtA'tIva suvratA jAteti tena munisuvrata iti nAma / idAnI namiriti dIpa anukrama [6] Xxe 505|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1013~
Page #1015
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 4 // dIpa anukrama [6] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA -4], niryuktiH [1089], bhASyaM [203...] taMtra prAkRtazailyA chAndasatvAlakSaNAntarasambhavAca parISahopasargAdinamanAnna miriti / tathA cASTau vyAkaraNAnyaindrAdIni loke'pi sAmpratamabhidhAnamAtreNa pratItAnyeva, ataH katipayazabdaviSayalakSaNAbhidhAnatucche pANinimata eva nAgrahaH kArya iti vyAsAdiprayukta zabdAnAmapi tenAsiddheH na ca te tato'pi zabdazAstrAnabhijJA iti, kRtaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH - tattha sadhehiMdi parIsahovasaggA NAmiyA kasAya (yAya) tti sAmaNNaM, visesopaNayA pacaMtanivyA daMsiyamite jiNaMmi teNa namI / vyAkhyA - (gAhaddhaM) ullaliehiM paJcaMta patthivehiM Nayare rohijamANe aNNarAIhiM devIe kucchie NamI ubavaNNo, tAhe devIe ganbhasta puNNasattIcoiyAe aDDAlamAroDhuM saddhA samuppaNNA, ArUDhA ya diTThA parapasthivehiM, gabbhappabhAveNa ya paNayA sAmaMtapatthivA, teNa se Namitti NAmaM kayaM / idANIM NemI, tatra dharmacakrasya nemivannemiH, sabevi dhammacakassa NemIbhUyatti sAmaNNaM, viseso riharayaNaM ca nemiM upayamANaM tao nemI // / 1090 / / vyAkhyA - (paccha) gambhagae tassa mAyAe riDarayaNAmao mahaimahAlao gemI uppayamANo sumiNe diThThotti, teNa 1 rAtra sarvairapi parISadopasa nAmitAH kaSAyAca iti sAmAnyaM, vizeSa: (gAthArtha) - duhitaiH pratyantapArthivaMnaMgare rujyamAne'bhyarAjabhiH deNyAH kukSI namirutpannaH sadA devyA garbhasya puNyazakticoditAyA aTTAlakamAro zraddhA samutyannA, ArUDhA ca dRSTA parapArthivaiH, garbhaprabhAveNa ca praNatAH sAmantapArthivAH, tena sasya namiriti nAma kRtaM / idAnIM nemiH sarve'pi dharmacakasya nemIbhUtA iti sAmAnyaM vizeSa:- (pazcArtha ) garbhagate tatra mAtrA'riSTaslamaSo mahAtimahAlayo nemirUpatan vane dRSTa iti tena muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1014~
Page #1016
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-4], niyukti: [1090], bhASyaM [203...] (40) hAribha- drIyA prata sUtrAMka // 506 // se rihaNemitti NAma kayaM, gAthArthaH // 1090 // idANI pAsotti, tatra pUrvottayuktikalApAdeva pazyati sarvabhAvAniti 12 caturvipArvaH, pazyaka iti cAnye, tattha save'vi sadhabhAvANaM jANagA pAsagA yatti sAmaNNaM, viseso puNa zatistavAsappaM sapaNe jaNaNI te pAsaha tamasi teNa paasjinno| dhya.jinanA mAnvarthaH vyAkhyA-(gAharddha) gabhagae bhagavate telokabaMdhave sattasiraM NArga sayaNijje NivijaNe mAyA se suviNe ditti, tahA aMdhakAre sayaNijjagayAe gambhappabhAveNa ya etaM sappaM pAsiUNaM raNo sayaNije NiggayA bAhA caDAviyA bhaNio ya-esa sappo vaccai, raNNA bhaNiyaM-kahaM jANasi ?, bhaNai-pecchAmi, dIvaeNa paloio, diho ya sappo, raNNA ciMtA gambhassa eso aisayapahAvo jeNa erise timirAMdhayAre pAsai, teNa pAsotti NAmaM kayaM / idANI vakhamANo, tatrotpatterArabhya jJAnAdibhirddhata iti varddhamAnaH, tattha sadhevi NANAiguNehiM bahuitti, viseso vuNa bahui nAyakulaMti a teNa jiNo baddhamANutti // 1091 // ||4|| dIpa anukrama [6] sasmArine miriti nAma kRtaM / idAnI pArbha iti-tatra sarve'pi sarvabhArAnAM jJAyakA pakSyakAti sAmAnya, vizeSaH puna:-(gAthA)gabhaMgate bhagavatibhailokyavAndhave satazirasaM nAgaM zAyanIye sirvinane mAkhA raSTavatI tasya svama iti tathA'ndhakAre zayanIyagatabA garbhaprabhAveNa cAgacchantaM sapai TvA rAjJaHsavanIvAli gato babaTApito bhaNitaja-eSa so prajati, rAjJA bhaNita-kathaM jAnAsi !, bhaNati-pazyAmi, dIpena pralokitaH pA sarpaH, rAjacintAmArthasya eSoThI |tizavaprabhAcI veneze timirAndhakAre pazyati, veva pArtha iti nAma kRtaM / idAnI vardhamAnaH, tatra sarve'pi jJAnAviguNavanta iti vizeSaH punaH psa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1015~
Page #1017
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-5], niyukti: [1091], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka ||5|| vyAkhyA-gambhagaeNa bhagavayA NAyakulaM viseseNa dhaNeNa vaDDiyAiyaM teNa se NAma kathaM vaddhamANetti, gaathaarth||1091|| evametAvatA panthena timro'pi mUlasUtragAthA vyAkhyAtA iti // adhunA sUtragAthaivaevaM mae abhidhuA vihuyarayamalA pahINajaramaraNA / caucIsapi jiNavarA titthayarA me pasIyaMtu // 5 // / asyA vyAkhyA-'evam anantarokkena prakAreNa 'mae' ityAtmanirdezamAha, 'abhiSTutA' iti Abhimukhyena stutA abhiSTutA iti, svanAmabhiH kIrtitA ityarthaH, kiMviziSTAste ?-'vidhUtarajomalA' tatra rajazca malazca rajomalI vidhUtI-prakampitI anekArthatvAddhA apanItI rajomalI yaiste tathAvidhAH, tatra badhyamAnaM kameM rajo bhaNyate pUrvavaddhaM tu mala iti, athavA barddha rajaH nikAcitaM malaH, athaveryApathaM rajaH sAmparAyikaM mala iti, yata evaivambhUtA ata evaM prakSINajarAmaraNAH, kAraNAbhAvAdityarthaH, tatra jarA-bayohAnilakSaNA maraNaM tu-mANatyAgalakSaNaM, prakSINe jarAmaraNe yeSAM te tathAvidhAzcaturvizatirapi, apizabdAsadanye'pi, 'jinavarAH' zrutAdijinapradhAnAH, te ca sAmAnyakevalino'pi bhavanti ata Aha-tIrthakarA iti, etatsamAnaM pUrveNa, 'me' mama, kiM ?-'prasIdantu' prasAdaparA bhavantu, syAt-kSINaklezaravAnna pUjakAnAM prasAdadAste hi / taca|4|| na yasmAttena pUjyAH klezakSayAdeva // 1 // yo vastutaH prasIdati ropamavazyaM sa yAti nindAyAm / sarvatrAsamacittazca sarvahitadaH kathaM sa bhavet // 2 // tIrthakarAsviha yasmAdrAgadveSakSayAtrilokavidaH / svAtmaparatulyacittAzcAtaH sadbhiH sadA puujyaaH||3|| zItArditeSu ca yathA dveSa vahina yAti rAgaM vaa| nA''hayati vA tathA'pi ca tamAzritAH svessttmshnuvte||4|| garbhagatena bhagavatA zAkulaM vizeSeNa dhanena vardhitaM tena tassa nAma saMpardhamAna iti / dIpa anukrama [7] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mUlasUtrasya gAthA- 5 evaM tasyA vyAkhyA ~ 1016~
Page #1018
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM - [gAthA-6], niyukti: [1091], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA caturvizatistavAdhya. prata // 507 // sUtrAka ||6|| tadvattIrthakarAn ye tribhuvanabhAvaprabhAvakAn bhaktyA / samupAzcitA janAste bhavazItamapAsya yAnti zivam // 5 // " eta- duktaM bhavati-yadyapi te rAgAdirahitatvAnna prasIdanti tathApi tAnuddizyAcintyacintAmaNikalpAnantaHkaraNazuddhyA abhi- |STavakartRNAM tatpUrvikaivAbhilapitaphalAvAptirbhavatIti gAthArthaH / tthaa| kittiyacaMdiyamahiA jee logassa uttamA siddhaa| AruggayohilAbhaM samAhivaramuttamaM kiMtu // 6 // iyamapi sUtragAthaiva, asyA vyAkhyA-kIrtitAH-svanAmabhiH proktAH banditAH-trividhayogena samyakUstutAH mayetyAtmanirdeze, mahitA iti vA pAThAntaramidaM ca, mahitA:-puSpAdibhiH pUjitAH, ka eta ityata Aha-ya ete 'lokasya' prANilokasya mithyAtvAdikarmamalakalAbhAvenottamA:-pradhAnAH, UrdhvaM vA tamasa ityuttamasaH, 'utprAbalyordhvagamanocchedaneviti vacanAta, prAkRtazailyA punaruttamA ucyante, 'siddhA' iti sitaM mAtameSAmiti siddhAH-kRtakRtyA ityarthaH, arogasya bhAva Arogya-siddhatvaM tadarthaM bodhilAbha:-pretya jinadharmaprAptirvAdhilAbho'bhidhIyate taM, sa cAnidAno mokSAyaiva prazasyata iti, tadarthameva ca tAvatkiM , tata Aha-samAdhAna-samAdhiH, sa ca dravyabhAvabhedAvU dvividhaH, tatra dravyasamAdhiryadupayogasvAsthyaM bhavati yeSAM vA'virodha iti, bhAvasamAdhistu jJAnAdisamAdhAnameva, tadupayogAdeva paramasvAsthyayogAditi, yatazcAyamitthaM dvidhA'to dravyasamAdhivyavacchedArthamAha-vara-pradhAnaM bhAvasamAdhimityarthaH, asAvapi tAratamyabhedAdaneka- dhaiva ata Aha-uttama-sarvotkRSTaM dadatu-prayacchantu, Aha-kiM teSAM pradAnasAmarthyamasti ,na, kimarthamevamabhidhIyata iti? ucyate, bhaktyA, vakSyati ca-bhAsA asacamosA' ityAdi, navaraM tadbhaktyA svayameva tatprAptirupajAyata iti kRtaM vista dIpa anukrama RSSkGAR 507 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mUlasUtrasya gAthA-6 evaM tasyA vyAkhyA ~ 1017~
Page #1019
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-6], niyukti: [1092], bhASyaM [203...] (40) 50 prata sutrAMka raNeti gAthArthaH // 6 // vyAkhyAtaM lezata idaM sUtragAthAdvayam , adhunA sUtrasparzikayA pratanyate, tatrAbhiSTavakIrtanakArthikAni pratipAdayannAhathuidhuNaNadaNanamaMsaNANi egaDiANi eyANi / kittaNa pasaMsaNAvi aviNayapaNAme a egaTThA // 1092 // ___ vyAkhyA-stutiH stavanaM vandanaM namaskaraNam ekAdhikAnyetAni, tathA kIrtanaM prazaMsaiva vinayapraNAmau ca ekArthikAnIti gAthArthaH // 1092 // sAmprataM yaduktam 'uttamA' iti tayAcikhyAsuridamAhamicchattamohaNijjA nANAvaraNA carittamohAo / tivihatamA ummukkA tamhA te uttamA huMti // 1093 / / vyAkhyA-mithyAtvamohanIyAt tathA jJAnAvaraNAttathA cAritramohAd iti, atra mithyAtvamohanIyagrahaNena darzanasaptakaM gRhyate, tatrAnantAnubandhinazcatvAraH kaSAyAstathA mithyAtvAditrayaM ca, jJAnAvaraNaM matijJAnAdyAvaraNabhedAt paJcavidhaM, cAritramohanIyaM punarekaviMzatibhedaM, taccAnantAnuvandhirahitA dvAdaza kaSAyAstathA nava nokaSAyA iti, asmAdeva yatastribidhatamasaH, kim ?-unmuktAH-prAbalyena muktAH, pRthagbhUtA ityarthaH, tasmAtte bhagavantaH, kim ?, uttamA bhavanti, Urtha tamovRtteriti gaathaarthH||1093|| sAmprataM yaduktaM 'ArogyabodhilAbha'mityAdi, atra bhAvArthamaviparItamanavagacchannAhaAruggayohilAbhaM samAhivaramuttamaM ca me ditu / kiM nu huniANameaMti', vibhAsA ittha kAyabbA // 1094 // | vyAkhyA-ArogyAya bodhilAbhaH ArogyabodhilAbhastaM, bhAvArthaH prAgukta eva, tathA samAdhivaramuttamaM ca meM mama dadatviti yaduktam , atra kAkA pRcchati-'kiM nu huNiyANameti tatra kimiti paraprazne, nu iti vitarke, hu tatsamarthane, dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1018~
Page #1020
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-6], niyukti: [1094], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAka ||6|| Avazyaka- nidAnametaditi?, yaduktamArogyAdi dadatu, yadi nidAnamalamanena, sUtre pratiSiddhatvAt, na ced vyarthamevoccAraNamiti, 2 caturvihAribha- gururAha-vibhAsA ettha kAya'tti vividhA bhASA vibhASA-viSayavibhAgavyavasthApanena vyAkhyetyarthaH, atra kartavyA, iya- zatistadrIyA hai miha bhAvanA-nedaM nidAnaM, karmabandhahetutvAbhAvAt , tathAhi-mithyAdarzanAviratipramAdakapAyayogA bandhahetavaH, na ca bAdhya. // 508 // muktiprArthanAyAmamISAmanyatarasyApi sambhava iti, na ca vyarthameva taduccAraNamiti, tato'ntaHkaraNazuddheriti gAthArthaH K // 1094 // Aha-na nAmedamitthaM nidAnaM, tathApi tu duSTameva, katham , iha stutyA, ArogyAdipradAtAraH syurne vAATra yadyAdyaH pakSasteSAM rAgAdimatyaprasaGgaH, atha caramaH tata ArogyAdipradAnavikalA iti jAnAnasyApi prArthanAyAM mRpAbAdadoSaprasaGgaH iti, na, itthaM prArthanAyAM mRSAvAdAyogAt, tathA cAha|bhAsA asaccamosA navaraM bhattIi bhAsiA esA / na hu khINapijjadosA diti samAhiM ca yohiM ca // 1095 // | vyAkhyA-bhASA asatyAmuSeyaM vartate, sA cAmantraNyAdibhedAdanekavidhA, tathA coktam-"AmaMtaNi ANavaNI jAyaNi taha pucchaNI ya pannavaNI / paJcakkhANI bhAsA bhAsA icchANulomA ya // 1 // aNabhiggahiyA bhAsA bhAsA ya abhiggaiMmi | boddhabA / saMsayakaraNI bhAsA boyaDa aboyaDA ceva // 2 // " ityAdi, tatreha yAcanyA'dhikAra iti, yato yAJcAyAM vartate, yaduta-'AruggavohilAbhaM samAhivaramuttamaM dituti| Aha-rAgAdirahitatvAdArogyAdipradAnavikalAste, tatazca kimanayeti | // 508 // AmantraNI AjJApanI yAcanI tathA pracchanI ca prajJApanI / pratyAzyAnI bhASA bhASecchAnulomA ca // 1 // anabhigRhItA bhASA bhASA cAbhinade | bonyaa| saMthakaraNI bhASA vyAkRtAyAkUtava // 2 // dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1019~
Page #1021
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |||| dIpa anukrama [4] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [ gAthA-6 ], niryuktiH [1095], bhASyaM [203...] ucyate, satyametat, navaraM bhaktyA bhASitaiSA, anyathA naiva 'kSINapremadveSAH' kSINarAgadveSA ityarthaH, 'dadati' prayacchanti, kiM na prayacchanti ?, ata Aha-samAdhiM ca bodhiM ceti gAthArthaH // 1095 // kiMca jaM tehiM dAvaM taM dinaM jiNavarehiM samvehiM / daMsaNanANacarittassa esa tivihassa uvaeso // 1096 // vyAkhyA - yattairdAtavyaM taddattaM jinavaraiH 'sarvaiH' RSabhAdibhiH pUrvameva, kiM ca dAtavyaM ? - darzanajJAna cAritrasya sambandhibhUtaH ArogyAdiprasAdharka epa trividhasyopadezaH, iha ca darzanajJAnacAritrasyetyuktaM mA bhUdidamekameva kasyacitsampratyaya ityatastadvyudAsArthaM trividhasyetyAheti gAthArthaH // 1096 // Aha-yadi nAma dattaM tataH kiM sAmpratamabhilaSitArthaprasAdhanasAmarthyarahitAste ?, tatazca tadbhaktiH kopayujyate iti ?, atrocyate bhattIi jiNavarANaM vijaMtI putrvasaMciA kammA | AyarianamukAreNa vijjA maMtA ya sijyaMti // 1097 // vyAkhyA- 'bhaktyA' antaHkaraNapraNidhAnalakSaNayA 'jinavarANAM' tIrthakarANAM sambandhinyA hetubhUtayA, kiM ?, 'kSIyante' kSayaM pratipadyante 'pUrvasaJcitAni' anekabhavopAttAni 'karmANi jJAnAvaraNAdIni itthaMsvabhAvatvAdeva tatra pheriti, asmi - nevArthe dRSTAntamAha-tathAhi - AcAryanamaskAraNa vidyA mantrAzca siddhyanti tadbhaktimatastattvasya zubhapariNAmatvAttatsiddhipratibandhakakarmakSayAditi bhAvanIyaM, gAthArthaH // 1097 // atassAdhvI tadbhaktiH, vastuto'bhilaSitArthaprasAdhakatvAd, ArogyabodhilAbhAderapi tannirvartyatvAt tathA cA''ha * mokSamArgakAraNamiti jJAnaviSayaH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1020~
Page #1022
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-6], niyukti: [1098], bhASyaM [203...] (40) 2 caturvi AvazyakahAribhadrIyA // 50 // 52 vAdhya. prata sutrAMka ||6|| bhattIi jiNavarANaM paramAe khINapijjadosANaM / AruggabohilArbha samAhimaraNaM ca pArvati // 1098 // ___ vyAkhyA-bhaktyA jinavarANAM, kiMviziSTayA ?-'paramayA' pradhAnayA bhAvabhaktyetyarthaH, 'kSINapremadveSANAM' jinAnA, kim !, ArogyabodhilAbhaM samAdhimaraNaM ca prApnuvanti prANina iti, iyamatra bhAvanA-jinabhaktyA karmakSayastataH sakalakalyANAvAptiriti, atra samAdhimaraNaM ca prApnuvantItyetadArogyabodhilAbhasya hetutvena draSTavyaM, samAdhimaraNaprAptau niyamata eva tatprAptiriti gAthArthaH / / 1098 // sAmprataM bodhilAbhaprAptAvapi jinabhaktimAtrAdeva punavoMdhilAbho bhaviSyatyeva, | kimanena vartamAnakAladuSkareNAnuSThAnene tyevaMvAdinamanuSThAnapramAdinaM sattvamadhikRtyaupadezikamidaM gAthAdvayamAhaladdhilliaMca bohiM akarito'NAgayaM ca patto / dacchisi jaha taM vimbhala!imaM ca annaM ca cuphihisi // 1099 // laDilliaMca ghohiM akarito'NAgayaM ca patthaMto / annaMdAI yohiM lambhisi kayareNa mulleNa! // 1100 // vyAkhyA-laddheliyaM catti labdhAM ca-prAptAM ca vartamAnakAle, kAM!, 'bodhi' jinadharmaprAptim , 'akurvan' iti karmaparAdhInatayA sadanuSThAnena saphalAmakurvan 'anAgatAM ca' AyatyAmanyAM ca prArthayan , kim ?, drakSyasi yathA tvaM he vihvala!jaDaprakRte ! imAM cAnyAM bodhimadhikRtya, kiM, 'cukkihisi' dezIvacanataH cazyasi, na bhaviSyatItyarthaH / / tathA labdhAM ca bodhimakurvannanAgatAM ca prArthayan, annaMdAiMti nipAtaH asUyAyAm , anye tu vyAcakSate-anyAmidAnI bodhiM| lapsyasi, kiM , katareNa mUlyena ?, iyamatra bhAvanA-bodhilAbhe sati tapaHsaMyamAnuSThAnaparasya pretya vAsanAvazAttattatpravRttireva bodhilAbho'bhidhIyate, tadanuSThAnarahitasya punarvAsanA'bhAvAttatkathaM tatpravRttiriti bodhilAbhAnupapattiH, dIpa anukrama 509 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1021~
Page #1023
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka |||| dIpa anukrama [<] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-6], niryuktiH [1100 ], bhASyaM [ 203...] syAdetad evaM satyAdyasya bodhilAbhasyAsambhava evopanyastaH, vAsanA'bhAvAt na, anAdisaM sAre rAdhAvedhopamAnenAnAbhogata eva kathaJcitkarmakSayatastadavApterityetadAveditamevopodghAta ityalaM vistareNeti gAthAdvayArthaH // 1099-1100 // tasmAtsati bodhilAbhe tapassaMyamAnuSThAnapareNa bhavitavyaM, na yatkiJci caityAdyAlambanaM cetasyAdhAya pramAdinA bhavitavyamiti, tapassaMyamodyamavatazcaityAdiSu kRtyAvirAdhakatvAt, tathA cA''ha || cehayakulagaNasaMgha AyariANaM ca pavayaNa sue a / savvesRvi teNa kayaM tavasaMjamamujjamaMteNaM // 1101 // vyAkhyA-- caityakulagaNasaGgeSu tathA''cAryANAM ca tathA pravacanazrutayozca kiM ?, sarveSvapi tena kRtaM kRtyamiti gamyate, kena ?, tapaHsaMyamodyamatratA sAdhuneti, tatra caityAni - arhatpratimA lakSaNAni, kulaM- vidyAdharAdi, gaNaH - kulasamudAyaH saGghaH- samasta eva sAdhvAdisaGghAtaH, AcAryAH pratItAH cazabdA dupAdhyAyAdiparigrahaH, bhedAbhidhAnaM ca prAdhAnyakhyApanArtham evamanyatrApi draSTavyaM pravacanaM dvAdazAGgamapi sUtrArthatadubhayarUpaM zrutaM sUtrameva, cazabdaH svagatAnekabhedapradarzanArthaH, eteSu sarveSvapi sthAneSu tena kRtaM kRtyaM yastapaHsaMyamodyamavAn vartate, iyamatra bhAvanA ayaM hi niyamAt jJAnadarzanasampanno bhavati ayameva ca gurulAghavamAlocya caityAdikRtyeSu samyak pravartate yathaihikAmuSmika guNavRddhirbhavati, viparItastu kRtye'pi pravartamAno'pyavivekAdakRtyameva saMpAdayati, atra bahu vaktavyamiti gAthArthaH // 1101 // evaM tAvadgataM sUtramUla 'evaM mae abhithue'tyAdi gAthAdvayaM, sAmprataM caMde nimmalayarA Aizcesu ahiaM payAsaparA / sAgaravaragaMbhIrA siddhA siddhiM mama disaMtu // 7 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH mUlasUtrasya gAthA 7 evaM tasyA vyAkhyA ~ 1022 ~
Page #1024
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM [-] / [gAthA-7], niyukti: [1102], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA 2catuvizatista vAdhya. prata // 510 // sUtrAka ||7|| asya vyAkhyA-iha prAkRtazailyA ASatvAcca paJcamyarthe saptamI draSTavyeti, candrebhyo nirmalatarAH, pAThAntaraM vA 'caMdehi nimmalayara'tti, tatra sakalakarmamalApagamAJcandrebhyo nirmalatarA iti, tathA Adityebhyo'dhikaprabhAsakarAH prakAzakarA vA, kevalodyotena vizvaprakAzanAditi, vakSyati ca niyuktikAra:-'caMdAiJcagahANa'mityAdi, tathA sAgaravarAdapi gambhIratarAH, tatra sAgaravara:-svayambhUramaNo'bhidhIyate parIpahopasargAdyakSobhyatvAt tasmAdapi gambhIratarA iti bhAvanA, sitaM-dhamAtameteSAmiti siddhAH, karmavigamAt kRtakRtyA ityarthaH, siddhiM-paramapadaprAptiM 'mama disaMtu'mama prayacchastviti sUtragAthArthaH18 // 7 // sAmprataM sUtrasparzikaniyuktyainAmeva gAthA lezato vyAkhyAnayannAha caMdAicagahANa pahA payAsei parimiaM khitaM / kevalianANalaMbho logAloga pagAseha // 1102 // vyAkhyA-candrAdityagrahANA'miti, atra grahA aGgArakAdayo gRhyante, 'prabhA' jyotsnA 'prakAzayati' udyotayati parimitaM kSetramityatra tAtsthyAttadvyapadezA, yathA mazcAH krozantIti, kSetrasyAmUrtatvena mUrtaprabhayA prakAzanAyogAditi bhAvanA, kevalajJAnalAbhastu lokAloka 'prakAzayati' sarvadharmerudyotayatIti gAthArthaH // 1102 // ukto'nugamaH, nayAH sAmAyikabad draSTacyAH // iti caturvizatistavaTIkA samApteti // vyAkhyAyAdhyayanamidaM prAptaM yatkuzalamiha mayA tena / janmapravAhahataye kurvantu jinastavaM bhvyaaH||1|| iti zrIcaturviMzatistavAdhyayanaM sabhASyaniyuktivRttikai samAptam / / dIpa anukrama // 510 // DSCARS - - muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra adhyayanaM -2- 'carviMzati:' parisamAptaM ~1023~
Page #1025
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1102...], bhASyaM [203...] (40) atha tRtIyaM vandanAdhyayanam - -00-000 -- prata sUtrAMka ||7..|| sAmprataM caturviMzatistavAnantaraM vandanAdhyayanaM, tasya cAyamabhisambandhaH, anantarAdhya yane sAvadyayogaviratilakSaNasAmA-15 dAyikopadeSTaNAmahatAmutkIrtanaM kRtam, iha tvahaMdupadiSTasAmAyikaguNavata evaM candanalakSaNA pratipattiH kAryeti pratipAdyate, yadvA-caturviMzatistave'haMdguNotkIrtanarUpAyA bhakteH karmakSaya uktaH, yathoktam-'bhattIaiM jiNavarANaM khijaMtI puvasaMciA kammatti, vandanAdhyayane'pi kRtikarmarUpAyAH sAdhubhaktestadvato'sAveva pratipAdyate, vakSyati ca-"viNaovayAra mANassa bhaMjaNA pUyaNA gurujaNassU / titthagarANa ya ANA suyadhammArAhaNA'kiriyA // 1 // " athavA sAmAyike cAritramupavaNitaM, caturviMzatistave tvahatAM guNastutiH, sA ca darzanajJAnarUpA evamidaM tritayamuktam , asya ca vitathAsevanAyAmai hikAmuSmikApAyaparijihIrSaNA guronivedanIyaM, tacca vandanapUrvamityatastannirUpyate, itthamanenAnekaprakAreNa sambandhenA''yAtasyAsyAdhyayanasya catvAryanuyogadvArANi samapaJcaM vaktavyAni, tatra nAmaniSpanne nikSepe vandanAdhyayanamiti (nAma) tatra vandanaM nirU-| pyate-vadi abhivAdanastutyoH' ityasya karaNAdhikaraNayozce (pA03-3-117)ti lyuT 'yuvoranAkAvi'(pA07-1-1)tyanAdezaH, da'idito num dhAtoriti (pA07-1-58)numAgamaH, tatazca vandyate-stUyate'nena prazastamanovAkAyavyApArajAleneti vandanam, |asthAdhunA payoyazabdAn pratipAdayannidaM gAthAzakalamAha niyuktikAra: baMdaNaciikiikammaM pUyAkarma ca viNayakammaM c| vinayopacAraH mAnava bhajanA pUjanA gurujanasya / tIrthakarANAM cAjJA zrutadhArAdhanA'kriyA // 1 // dIpa BROADCASS anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: * atra adhyayanaM -3- 'vandanaM' Arabhyate ~ 1024 ~
Page #1026
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1102...], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka hAribhadrIyA 3 vandanA dhyayane vandanapayoyA prata sUtrAMka // 51 // ||7..|| vandanaM-nirUpitameva, 'ciJ cayane asya 'triyAM kin' (pA. 3-3-94 ) kuzalakarmaNazca cayanaM citiH, kAraNe kAryopacArAdrajoharaNAyupadhisaMhatirityarthaH, cIyate asAviti vA citiH, bhAvArthaH pUrvavat , 'DukRJ | karaNe' asyApi tinpratyayAntasya karaNaM kRtiH avanAmAdikaraNamityarthaH, kriyate'sAviti vA kRtiH-mokSAyAvanAmAdiceTiva, vandanaM ca citizca kRtizca vandanacitikRtayaH tA eva tAsAM vA karma bandanacitikRtikarma, karmazabdaH pratyekamabhisaMbadhyate anekArthazcArya, kacitkArakayAcakaH 'karturIpsitatamaM karme ( pA0 1-4-49) ti vacanAt, kvacit jJAnAvaraNIyAdivAcakaH, 'kRtsnakarmakSayAnmokSa' (tattvA0 a0 10 sU0 3) iti vacanAt, kacit kriyAvAcakaH, 'gandharvA rajitAH sarve, samAme bhImakarmaNe ti vacanAt , iha kriyAvacanaH parigRhyate, tatazca vandanakarma citikarma kRtikarma iti, iha ca punaH kriyA'bhidhAnaM viziSTAvanAmAdikriyApratipAdanArthamaduSTameveti, 'pUja pUjAyAm' asya 'guroza hala'(pA03-3-103) ityapratyayAntasya pUjanaM pUjA-prazastamanovAkAyaceSTetyarthaH, pUjAyAH karma pUjAkarma pUjAkriyetyarthaH, pUjaiva vA karma pUjAkarma, cazabdaHpUjAkriyAyA vandanAdikriyAsAmyapradarzanArthaH,'NIj prApaNe' ityasya eraci(pA03-3-56) ti acamatyaye guNe ayAdeze sati vipUrvasya vinayanaM vinayaH, karmApanayanamityarthaH, vinIyate vA'nenASTaprakAra karmeti vinayastasya karmavinayakarma, caH pUrvavadeva, ayaM gAthArddhasaMkSepArthaH // AhakAyarSa kassa va keNa bAvi kAhe va kikhutto||1102 // kaioNayaM kaisiraM kaihiM ca Avassaehi parisuddhaM / / kaidosavippamukaM kiikammaM kIsa kIrai vA // 1103 // dIpa anukrama [9..] SHOCIA4SEX // 51 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'vandana'kRtikarmAdi bhedAnAma vyAkhyA kathAnakasahitaM ~ 1025~
Page #1027
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1103], bhASyaM [203...] (40) ra 2055 % E prata sUtrAMka ||7..|| / idaM vandanaM kartavya kasya vA kena vA'pi 'kadA vA' kasmin vA kAle 'katikRtvo vA' kiyatyo vA vaaraaH| avanati-avanataM, katyavanataM tadvandanaM kartavyaM ?, katiziraH kati zirAMsi tatra bhavantItyarthaH, katibhirAvazyakaiHAvartAdibhiH parizuddha, katidoSavipramukta, TolagatyAdayo doSAH, 'kRtikarma' bandanakarma 'kIsa kIrai'tti kimiti vA kriyata iti gaathaadvysNkssepaarthH|| avayavArtha ucyate, tatra vandanakarma dvidhA-dravyato bhAvataca, dravyato mithyAdRSTeranupayuktasamyagdRpTeca, bhAvataH samyagdRSTarupayuktasya, citikarmApi dvidhaiva-dravyato bhAvatazca, dravyatastApasAdiliGgagrahaNakarmAnupayuktasamyagdRSTe rajoharaNAdikarma ca, bhAvataH samyagdRSTyupayukkA rajoharaNAdyupadhikriyeti, kRtikarmApi dvidhA-dravyataH kRtikarma nihavAdInAmavanAmAdikaraNamanupayuktasamyagdRSTInAM ca, bhAvataH samyagdRSyupayuktAnAmiti, pUjAkApi dvidhAdravyato nihavAdInAM manovAkAyakriyA anupayuktasamyagdRSTInAM ca, bhAvataH samyagdRSTyupayuktAnAmiti, vinayakarmApi dvidhA-dravyato nihavAdInAmanupayuktasamyagdRSTInAM ca, bhAvata upayuktasamyagdRSTInAM vinayakriyeti // sAmprataM vandanAdiSu dravyabhAvabhedapracikaTaviSayA dRSTAntAn pratipAdayannAha sIyale khudue kaNhe, sevae pAlae thaa| paMcete diDhatA kiikamme hoti NAyabvA / / 1104 // vyAkhyA-sItalaH kSulakaH kRSNaH sevakaH pAlakastathA paJcaite dRSTAntAH kRtikarmaNi bhavanti jJAtavyA iti / kaH punaH zItalaH, tatra kathAnakam-aigassa raNNo putto sIyalo NAma, so ya NiviSNakAmabhogo pabatio, tassa ya bhagiNI ekasa rAjJaH putraH zItalo nAma, sa ca nirviSNakAmabhogaH praznajitaH, tasya ca bhaginI dIpa %2544-45645%C anukrama [9..] *% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1026~
Page #1028
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1104], bhASyaM [203...] (40) prata Avazyaka- aNNassa raNo diNNA, tIse cattAri puttA, sA tersi kahataresu kahaM kahei, jahA tujha mAtulao puSapaSaio, evaM kAlo vandanAhAribha- baccai / te'vi annayA tahArUvANaM therANaM aMtie pavaiyA cattAri, bahussuyA jAyA, AyariyaM pucchira mAulagaM vaMdagA jaiti| dhyayane drIyA |egaMmi Nayare suo, tattha gayA, viyAlo jAuttikAuM bAhiriyAe ThiyA, sAvago ya NayaraM pavesiukAmo so bhaNio- vandanAdi | sIyalAyariyANaM kahehi-je tujhaM bhAiNijjA te AgayA viyAlotti na pavihA, teNaM kahiyaM, tuho, imesipi ratiM suheNa || // 512 // dRSTAntA | ajjhavasANeNa caNhavi kevalaNANaM samuppaNaM / pabhAe AyariyA disAu paloei, ettAhe muhutteNaM ehiMti, porisimuttaM maNNe kareMti acchaMti, ugghADAe asthaporisitti, aicirAvie ya te devakuliyaM gayA, te vIyarAgA na ADhAyaMti, DaMDao'NeNa Thavio, paDikato, Aloie bhaNai-kao vaMdAmi bhaNaMti-jao bhe paDihAyai, so ciMtei-aho duisehA nilajjatti, * tahavi roseNa caMdara, causudhi baMdiesu, kevalI kira puSapauttaM upayAraM na bhaMjai jAva na paDibhijjai, esa jIyakappo, sUtrAMka ||7..|| KA4%A dIpa anukrama [9..] 512 / 1 sammamai rAze dattA, tasyAtvAraH putrAH, sA tebhyaH kathAntareSu (kathAvasareSu) kathA kathayati-padhA yuSmAkaM mAtulaH pUrva pramajitaH, evaM kAko bajati / te'pi bhanyadA tathArUpANAM sthavirANAmamtike pravanitAzcatvAraH, badhutA jAtA, AcArya pRSTA mAtukhaM vanditaM yAnti / ekasminnagare zrutaH, tatra lagatAH, vikAlo jAna itikRtvA bAhirikAyAM khitAH, Avazca nagara prabeSTu kAmaH sa bhaNitA-zItalAcAryebhyaH kathaye:-ye yuSmAkaM bhAgineyAle bhAgatA] vikAla iti na praviSTAH, tena kathitaM, tuSTaH, eSAmapi rAtrI zubhenApyavasAyena caturNAmapi kevalajJAnaM samutpanna / prabhAte AcAryA dizaH pralokayati, adhunA muhamaicyanti, sUtrapauruSI kurvantaH (iti)manye tiSThanti, udghATAyAmarthapaurupImiti, aticirAvite ca te devakulikAM gatAH, te vItarAgA nAbriyante, daNDako'nena sthApitA, pratiphAstaH, Alocite bhaNati-kuto bande?, bhaNanti-yato bhavatAM pratibhAsate, sacintayati-aho duSTapIkSA nijA iti, tathApi diroSeNa vandate, caturuyapi panditegu, kevalI kila pUrvaprayukta upacAra na bhanakti yAvA pratibhiyate (zAyate), eSa jItakapA, muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1027~
Page #1029
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1104], bhASyaM [203...] (40) %20% 645 prata sUtrAMka ||7..|| tesu natthi putrapavatto uvayArotti, bhaNaMti-dabavaMdaNaeNaM vaMdiyA bhAvavaMdaNaeNaM vadAhi, taM ca kira baMdataM kasAyakaMDapahi chaTThANapaDiyaM pecchaMti, so bhaNai-eyapi najai, bhaNaMti-bAdaM, kiM aisao asthi , Ama, kiMchAumasthio kevalio!, kevali bhaNaMti-kevalIo, so kira taheva uddhasiyaromakUvo aho mae maMdabhaggeNa kevalI AsAtiyatti saMvegamAgao, tehiM ceva kaMDagaThANehiM niyattotti jAva apuvakaraNaM aNupaviTho, kevalaNANaM samuppaNNaM, cautthaM vadaMtassa samattI / sA ceva kAiyA civA egami baMdhAe egaMmi mokkhAya / purva dabavaMdaNaM Asi pacchA bhAvavaMdaNaM jAyaM 1 // idAnI kSullakaH, tatrApi kathAnakam-ego khuDago AyarieNa kAlaM. karamANeNa lakkhaNajutto Ayario Thavio, te sadhe pabaiyA tassa khubugassa 18 ANANidese vardRti, tesiM ca kaDAdINaM therANa mUle paDhai / aNNayA mohaNijeNa vAhijaMto bhikkhAe gaema sAhusu vitijjaeNa saNNApANayaM ANAvettA mattayaM gahAya uvayapariNAmo vaccai egadisAe, parissaMto ekkahiM vaNasaMDe vIsamai, teSu nAsi pUrvapatta upacAra iti, bhaNanti-dacyacandagakena yanditA bhAvavandanakena bandasva, saMca kila bandamAnaM kAyakAyaka padasthAgapatitaM pazyanti, sa bhaNati-etarapi jJAyate', bhaNanti-bAI, kimatizayo'sti?, om , kiM chAyasthikA kaivAhikA, kelino bhaNanti-kaivalikAsakila tathaivovRSitaromakUpaH aho mayA mandabhAgyena keyahina AzAtitA iti saMvegamAgataH, taireva kaNDakasthAnanitta iti bAvadapUrvakaraNamanupaviSTaH, kevalajJAnaM samutpanna, canupa vandamAnastha samAhiH / seba kAyikI ceSTA ekasmin vadhAyakasmin mokSAya / pUrva iyacandanamAsIt pazcAdAvavandanaM jAtaM / ekA dhukSaka bhAcAryeNa kAlaM phuryatA lakSaNayukta AcAryaH sthApitaH, se sarva pramajitAlaya zuddhamasyAzAnirdeze vartante, te ca kRtAdInAM sthavirANA mUle paThati / anyadA mohanIyena vAthyamAno bhikSAya gateSu sAdhuSu dvitIyena saMjJApAnIyamAdAyya mAtra gRhItvopahatapariNAmo vrajati ekadizA parizrAnta ekamin vanakhaNDe vizrAmyati, 1595 dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1028~
Page #1030
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti : [1104], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka- dhyayane drIyA prata sUtrAMka ||7..|| tassa ya puphiyaphaliyassa majjhe samIjhukkharassa peDhe baddhaM, logo tattha pUrva karei, tilagabaulAINaM na kiMcivi, so 3vandanA ciMtei-(Na)eyarasa peDhassa guNeNa eI se pUjA kijai, ciInimittaM, so bhaNai-ee kiMNa aceha, te bhaNaMti-pubillaehiMda vandanAdikaelayaM eyaM, taM ca jaNo vaMdai, tassavi ciMtA jAyA, pecchaha, jArisa samijhukkharaM tAriso mi ahaM, annevi tattha bahu dRSTAntAH | suyA rAyaputtA inbhaputtA pavaiyA atthi, te Na ThaviyA, ahaM Thavio, mamaM pUei, kao majjha samaNattaNaM, rayaharaNaNimittaM citIguNeNa vaMdaMti, paDiniyatto / iyarevi bhikkhAo AgayA maggati, na lahaMti murti vA pavittiM vA, so Agao AloeD| jahA'haM saNNAbhUmi gao,mUlA ya uddhAio, tattha paDio acchio, iyANi upasaMte Agaomi, te tuhA, pacchA kaDAINaM Aloeti, pAyacchittaM ca paDivajjai / tassa puciM dabaciI pacchA bhAvaciI jAyA 2 // idAnI kRSNasUtrakathAnaka-bAravaIe vAsudevo vIrio kolio, so vAsudevabhatto, so ya kira vAsudevo vAsArate bahave jIvA vahijatitti No NIti, so tasya ca puSpitaphalitasya madhye shmiishaakhaayaa| pITha parva, lokastaca pUjAM karoti, tilakabakulAdInAM na kicidapi, sa cintapati-(4)etasya pIThasa guNeneyattI masya pUjA kriyate, citinimittaM, sa bhaNati-etAn ki bhAvata', te bhaNanti-purAtanaiH kRtametat taM ca jano pandate, sakhApi cintA jAtA, pazyata, yAzI zamIzAkhA tArazo'smi ahaM, anye'pi tatra bacatA rAjaputrA ibhyaputrAH pramajitAH santi, te na sthApitAH, ahaM sthApitaH, mAM pUjabati, kuto mama zrAmaNyaM 1, rajoharaNamAtracitiguNena vandamte, prtinisRtH| itare'pi bhikSAta bhAgatA mArgayanti, ma labhante zruti vA pravRtti bA, sa Agata AlocayatiyathA'haM saMjJAbhUmi gataH, mUlAcAvadhAvitaH, tatra patitaH sthitaH, idAnImupazAnta bhAgato'sima, te tuSTAH, pacAt kRtAdinya Akocayati prAthamisaM ca pratipa // 513 // cate / tasya pUrva iyacitiH pazcAdAyacitirjAtA // dvArikAyAM vAsudevo cIrakA koTikA, sa vAsudevabhaktaH, saca kila vAsudevo varSArAne bahavo jIvA badhyanta iti na nirgacchati, sa dIpa anukrama [9..] CAKACE muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1029~
Page #1031
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1104], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAMka ||7..|| vIrao vAraM alabhaMto puSphachajiyAe acaNaM kAUNa baccai diNe diNe, na ya jemei, parUDhamaMsU jAo, vatte varisAratte nIti rAyA, sabevi rAyANo uvaDiyA, vIrao pAesu paDio, rAyA pucchai-vIrao dubalotti, bAravAlehiM kahiyaM jahAvarI, raNo aNukaMpA jAyA, avAriyapaveso kao vIragassa / vAsudevo ya kira savAu dhUyAu jAhe vivAhakAle pAyadiyAo eMti tAhe pucchai-kiM puttI! dAsI hohisi udAhu sAmiNitti, tAo bhaNati-sAmiNIo hohAmutti, raayaa| bhaNai-to khAyaM pavayaha bhaTTAragarasa pAyamUle, pacchA mahayA NikkhamaNasakAreNa sakkAriyAo padhayaMti, evaM vacAi kaalo| aNNayA egAe devIe dhUyA, sA ciMtei-sabAo pavAvijjatI, tIe dhUyA sikkhAviyA-bhaNAhi dAsI homitti, tAhera savAlaMkiyavibhUsiyA uvaNIyA purichayA bhaNai-dAsI homitti, vAsudevo ciMtei-mama dhUyAo saMsAraM AhiMDaMti taha ya8 aNNehiM avamANijjati to na laTThayaM, etthaM ko uvAo, jeNa aNNAvi evaM na karehitti ciMtei, laddho uvAo, vIragaM / 1vIrako kAmalabhamAnaH puSpachajikayA (dvArapAkhAyAH) arcanaM kRtvA majati dine dine, na ca jemati, pradazmabhurjAtaH, ise pArAgne nirgachati rAjA, sarve'pi rAjAna upasthitAH, vIrakaH pAdayoH patitA, rAjA pRcchati-vIraka! duSaMTha iti, dvArapAlaiH kathitaM yathAvRtta, rAzo'nukampA jAtA, avAritapravezaH to dhIrakapa / vAsudevazca kila saryA dumitayaMdA vivAhakAle pAdavandakA AyAnti tadA pachati-kiM putri! dAsI bhaviSyasi utAho svAminIti, tA bhaNanti-svAminyo bhaviSyAma iti, rAjA bhaNati-taMdA svAtaM (prasida) prabajata bhaTTArakasya pAdabhUle, pazcAnmahatA nijamaNasarakAreNa 2 satkRtAH pramajanti, evaM brajati kAlaH / anyaukayA decyA duhitA, sA cintayati-sarvAH pramAjyante, tayA duhitA zikSitA-bhaNedAsI bhavAmIti, tadA sarvA lAravibhUSitopanItA pRSTA bhaNati-vAsI bhavAmIti, vAsudevacintayati-mama duhitaraH saMsAraM AhiNDante tathA cAndai acamanyante tadAna kaTaM, mantra ka upAyo?, yenAmyA api evaM na kuryuriti cintayati, kabdha upAyaH, vIraka dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1030~
Page #1032
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1104], bhASyaM [203...] (40) dIyA prata sUtrAMka ||7..|| Avazyaka kApacchaha-asthi te kiMci kayapuvayaM ? bhaNai-patthi, rAyA bhagai-ciMtehi, tao suciraM ciMtettA bhaNai-asthi, bayarIe vandanAhAribha svIreM saraDo so pAhANeNa AhaNettA pADio mao ya, sagaDavaTTAe pANiyaM vahataM vAmapAeNa dhAriyaM ubelAe gayaM, paja-4A dhyayane NapaDiyAe macchiyAo paviThAo hattheNa ohADiyA va sumuMgumaMtIu houtti / bIe divase atthANIe solasaNha rAyasaha vandanA dRSTAntA // 514 ssANaM majhe bhaNai-muNaha bho! eyassa vIragassa kuluppattI suyA kammANi ya, kANi kammANi ?, vAsudevo bhaNai-jeNa rattasiro nAgo, vasaMto bayarIvaNe / pADio puDhavisattheNa vemaI nAma khattio // 1 // jeNa cakukkhayA gaMgA, vahaMtI kalu-4 sodayaM / dhAriyA vAmapAeNaM vemaI nAma khttio||2|| jeNa ghosavaI seNA, vasaMtI kalasIpure / dhAriyA vAmahattheNa, maI nAma khttio||3|| eyassa dhUyaM demitti, so bhaNio-dhUyaM te demitti, necchada, bhiuDIkayA, diNNA nIyA ya gharaM, sayaNije acchai, imo se sarva karei, aNNayA rAyA pucchai-kiha te vayaNaM karei, vIrao bhaNai-ahaM sAmiNIe pUchati-asti tava kidhikRtapUrNa, bhaNati-mAli, rAjA bhaNati-cintaya, tataH suciraM cintayitvA bhaNati-asti, padA~ upari saradAsa paassaanne| nAhatva pAtito mRtabha, akaTavAyA pAnIyaM vahan vAmapAdena bhane uddekhyA gataM, pAyanapaTikAyAM makSikAH praviSTA imonoTTApitA gumagumAyamAnA bhavanivati / dvitIye vicase bhAsthAnyA pozAno rAjasahasANA madhye bhaNati-gaNuta bho etasya vIrakasya kulopattiH zrutA karmANi ca, kAni karmANi, vAsudevo bhaNati-vena raktadhiArA nAgo vasana badarIyane / pAtitaH pRthvIzastreNa vai matirnAma (sa patkRSTaH) kSatriyaH // 1 // vena cakorakSatA gaGgA badantI kaluSodakam / / // 514 // vAmapAdena etA vai matima kSatriyaH // 2 // yena ghoSavatI senA vasantI kalazIpure / dhRtA vAmahastena vai matirnAma atriyaH // 3 // etamai duhitaraM dadAmi | iti, sa bhaNitA-duhitara te badAmIti, mecchati, bhUTI kRtA, dattA nItA ca gRhaM, pAyanIye tiSThati, artha vasA sarva karoti, sampadA rAjA pRcchati-kate vacanaM karoti, vIrako bhaNati-ahaM svAminyA bho gumugumaMtIo 545 dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1031~
Page #1033
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [..] Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [3] mUlaM [-] / [gAthA ...] niryuktiH [ 1104] bhASyaM [ 203...]] dAsotti, rAyA bhaNai- sarva jaha Na karAvesi to te Natthi ziSpheDao, teNa raNNo AkUyaM NAkaNaM gharagaeNaM bhaNiyA-jahA pajjaNaM karehitti, sA ruhA, koliyA ! appayaM Na yANasi ?, teNa uTTheUNa rajjueNa AhayA, kUvaMtI rano mUlaM gayA, pAyavaDiyA bhaNai-jahA teNAhaM kolieNa AhayA, rAyA bhaNai teNaM cevasi mae bhaNiyA-sAmiNI hohitti, to dAsI taNaM maggasi, ahaM ettAhe na sAmi, sA bhaNai sAmiNI homi, rAyA bhaNai-vIrao jai sa maNNihiti, moiyA ya pavaiyA / ariDaNemisAmI samosario, rAyA Niggao, sabai sAhU bArasAvatteNa vaMdai, rAyANo parissaMtA ThiyA, vIrao vAsudevANuvattIe vaMdai, kaNho Avaddhaseo jAo, bhaTTArao pucchio-tihiM saTTehiM saehiM saMgAmANaM na evaM parissaMtomi bhagavaM!, bhagavayA bhaNiyaM kaNhA ! khAigaM te sammattamuppADiyaM titthagaranAmagottaM ca / jayA kira pAe viddho tadA niMdaNagaraNAe sattamAe puDhavIe baddhelayaM AuyaM ubeDhaMteNa taccapuDhavimANiyaM, jai AuyaM dharaMto paDhamapuDhavimArNeto, 1 dAsa iti, rAjA bhagati sabai yadi na kArayasi tadA taca nAsti nispheTaH tena rAjJa AkUtaM jJAtvA gRhagatena bhaNitA yathA pAyanaM kurviti sA ruSTA, kolika ! AtmAnaM na jAnIthe? tenotthAya rajjvA''hatA, kUjantI rAjJo mUlaM gatA, pAdapatitA bhaNati yathA tenAhaM kolikenAhatA, rAjA bhaNati tenaivAsi mayA bhaNitA-svAminI bhaveti, tadA tvaM dAsatvaM mArgayasi, ahamadhunA na vasAmi (tvAM zAstri), sA bhaNati svAminI bhavAmi, rAjA bhaNati vIrako yadi sa saMspati, mocitA pramajitA ca / ariSTanemivAmI samavasRtaH rAjA nirgataH sarvAn sAdhUna dvAdazAvana bandate rAjAnaH parizrAntAH sthitAH, vIrako vAsude yAnuvRrayA vandate kRSNa Avaddhasvedo jAtaH, mahArakaH pRSTa:-tribhiH pAyadhikaiH zataiH saMgrAmaH naivaM paribhrAnto'si bhagavan!, bhagavatA bhaNitaM kRSNa ! kSAyika ravA samyayamutpAditaM tIrthakaranAmagotraM ca yadA kika pAde viddhastadA nindanagabhyAM saptamyAM pRthyAM baddhamAyurudveSTayatA tRtIyapRthvImAnItaM yathAyuradhAravidhyaH prathamapRthvImAnedhyaH, "sAkhAmi muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1032~ ~
Page #1034
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [R.]] AvazyakahAribhadvIyA // 515 // Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [3] mUlaM [-] / [gAthA ...] niryuktiH [ 1104] bhASyaM [ 203...]] aNNe bhaNati iheva vadaterNati / bhAvakiikammaM vAsudevassa, dabakiikammaM vIrayassa 3 // idAnIM sevakaH, tatra kathAnakamegassa raNNo do sevayA, tesiM ahINA gAmA, tesiM sImAnimitteNa bhaMDaNaM jAyaM, rAyakulaM pahAviyA, sAhU diTTho, ego bhaNai-bhAveNa 'sAdhuM dRSTvA dhruvA siddhiH' payAhiNIkAuM vaMdittA gao, bitio tassa kira ugghaDayaM karei, so'vi baMdara, taheva bhaNai, vavahAro Abaddho, jio, tassa davapUyA, iyarassa bhAvapUyA 4 // idAnIM pAlakaH, tatra kathAnakam - cAravaIe vAsudevo rAyA, pAlayasaMvAdao se puttA, NemI samosaDho, vAsudevo bhaNai-jo kalaM sAmiM paDhamaM baMdara tassa ahaM jaM maggai taM demi, saMveNa saryANijAo uTThettA vaMdio, pAlaeNa rajjalobheNa siggheNa AsarayaNeNa gaMtUNa baMdio, so kira abhavasiddhio baMdara hiyaeNa akkosai, vAsudevo niggao puccharakeNa tujhe aja paDhamaM baMdiyA ?, sAmI bhaNai-dabao pAlaeNaM bhAvao saMveNaM, saMbassa taM diSNaM 5 // evaM tAvadvandanaM paryAyazabdadvAreNa nirUpitam, adhunA yaduktaM 'kartavyaM kasya veti sa nirUpyate, tatra yeSAM na kartavyaM tAnabhidhitsurAha 1 anye bhaNanti ihaiva vandamAneneti / bhAvakRtikarma vAsudevasya dRsyakRtikarma vIrakasya // ekasya rAjJo hau sevakoM, tayorAsabhI prAmau tayoH sImAnimittaM bhaNDanaM jAtaM, rAjakulaM pradhAvito, sAdhurdaSTaH, eko bhaNati bhAvena pradakSiNIkRtya vandivA gataH, dvitIyasasya kilAnuvarttanaM karoti, so'pi bandate, tathaiva bhaNati, vyavahAra AvadaH, jitaH, tasya dravyapUjA itarasya bhAvapUjA / dvArikAyAM vAsudevo rAjA, pAlakazAmvAdayastasya putrAH, nemiH samavasRtaH vAsude yo bhaNati yaH kasye svAminaM prathamaM vandete tasmAyahaM yanmArgayati saddadAmi zAmbena zayanIyAdurathAya vanditA, pAlakena rAjyalobhena zINA gavA vanditaH sa kilA bhavyasiddhiko bandate hRdayenAkrozati, vAsudevo nirgataH pRcchati kena yUyamaca prathamaM vanditAH ?, khAmI bhaNati dampataH pAlakena bhAvataH zAmbena zAmbAya ta / 3 bandanAdhyayane vandanAdi dRSTAntAH ~1033~ // 515 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1035
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1105], bhASyaM [203...] (40) prata sUtrAMka ||7..|| asaMjayaM na vaMdijA, mAyaraM piparaM guruM / seNAvaI pasatyAraM, rAyANaM devayANi ya // 1105 // vyAkhyAna saMyatA asaMyatAH, aviratA ityarthaH, tAnna vandeta, ke-'mAtaraM jananI tathA 'pitaraM' janakam , asaMyatamiti vartate, prAkRtyazailyA cA'saMyatazabdo liGgatraye'pi yathAyogamabhisaMbadhyate, tathA 'guru' pitAmahAdilakSaNam , asaM-| | yatatvaM sarvatra yojanIyaM, tathA hastyazvarathapadAtilakSaNA senA tasyAH patiH senApatiH-gaNarAjetyarthaH, taM senApati, 'prazastAra' prakarSaNa zAstA prazAstA taM-dharmapAThakAdilakSaNaM, tathA baddhamukuTo rAjA'bhidhIyate taM rAjAnaM, daivatAni ca na vandeta, devadevIsaGgrahArthaM daivatagrahaNaM, cazabdAlekhAcAryAdigraho veditavya iti gAthArthaH // 1105 // idAnIM yasya vandanaM kartavyaM sa ucyate samaNaM vaMdina mehAvI, saMjayaM susamAhiyaM / paMcasamiya tigutaM, assaMjamaduguMchagaM // 1106 // vyAkhyA-zramaNaH-prAgnirUpitazabdArthaH taM zramaNaM 'vandeta' namaskuryAt, kA?-'medhAvI' nyAyAvasthitaH, sa khalu dAzramaNaH nAmasthApanAdibhedabhinno'pi bhavati, ata Aha-saMyata sam-ekIbhAvena yataH saMyataH, kriyAM prati yalavAnityarthaH, asAvapi ca vyavahAranayAbhiprAyato lagdhyAdinimittamasampUrNadarzanAdirapi saMbhAvyate, ata Aha-'susamAhitaM' darzanAdiSu 4 suSTu-samyagAhitaH susamAhitastaM, susamAhitatvameva dayate-paJcabhirIryAsamityAdibhiH samitibhiH samitaH paJcasamitastaM tisRbhirmanogusyAdibhirguptibhirguptastaM trigupta, prANAtipAtAdilakSaNo'saMyamaH asaMyama garhati-jugupsatItyasaMyamajugupsakA stam, anena dRDhadharmatA tasyAveditA bhavatIti gAthArthaH // 1106 // Aha-kimiti yasya kartavyaM vandanaM sa evAdI dIpa anukrama [9..] ACChitth muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1034 ~
Page #1036
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti : [1106], bhASyaM [203...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA vandanAdhyayane vandyAvandhavicAraH prata sUtrAMka // 516 // ||7..|| 2544564654 noktaH, yena yeSAM na kartavya mAtrAdInAM te'pyuktA iti, ucyate, sarvapArSada hIdaM zAstra, trividhAzca vineyA bhavanti keci- dudghaTitajJAH kecinmadhyamabuddhayaH kecitmapazcitajJA iti, tatra mA bhUtpapazcitajJAnAM matiH-uktalakSaNasya zramaNasya kartavya mAtrAdInAM tu na vidhirna pratiSedha ityataste'pyuktA iti, yadyevaM kimiti yeSAM na kartavyaM ta evAdA ukkA iti?, atrocyate, [hitApravRtterahitapravRttiguru saMsArakAraNamiti darzanArthamityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH-zramaNaM vandeta medhAvI saMyatami-| tyuktaM, tavetthambhUtameva vandeta, na tu pArthasthAdIn , tathA cAhapaMcaNhaM kinakammaM mAlAmarueNa hoha diluto| veruliyanANadasaNaNIyAvAse ya je dosA // 1107 // vyAkhyA-'pazcAnAM pArzvasthAvasannakuzIlasaMsaktayathAcchandAnAM 'kRtikarma' vandanakarma, na kartavyamiti vAkyazeSaH, ayaM ca vAkyazeSaH 'zramaNaM vandeta medhAvI saMyata' mityAdi granthAdavagamyate, pAvasthAdInAM yathoktazcamaNaguNavikalatvAt , yathA saMyatAnAmapi ye pArthasthAdibhiH sArddha saMsarga kurvanti teSAmapi kRtikarma na kartavyaM, Aha-kuto'yamartho'vagamyate ?, ucyate, mAlAmarukAbhyAM bhavati dRSTAnta iti vacanAt, vakSyate ca-'asuiThANe paDiyA' ityAdi, tathA 'pakkaNakule' ityAdi |'veruliyatti saMsargajadoSanirAkaraNAya vaiDUryadRSTAnto bhaviSyati, vakSyati ca-'suciraMpi acchamANo verulio' ityAdi, tatpratyavasthAnaM ca 'aMbarasa ya niMbassa yetyAdinA saprapaJcaM vakSyate, 'NANa'ti darzanacAritrAsevanasAmadhye vikalA jJAnana dIpa - anukrama [9..] 516 // - -- 1 azucisyAne patitA 2 vaSAphale 3 suciramapi tiSThat vaiDUrya 4 Agrasya ca nimbasya ca muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1035~
Page #1037
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [-11 [gAthA-7...], niyukti: [1107], bhASyaM [203...], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka 62-5600-47 ||7..|| yapradhAnA evamAhuH-jJAnina eva kRtikarma kartavyaM, vakSyate ca-kAmaM caraNaM bhAvo taM puNa NANasahio samANei / Na ya nANaM tu na bhAvo teNa ra NANI pnnivyaamo||1||' ityAdi, 'daMsaNa'tti jJAnacaraNadharmavikalAH svalpasavA evamAhudarzanina eva kRtikarma kartavyaM, vakSyate ca-jaha NANeNaM Na viNA caraNaM NAdasaNissa iya nANaM / na ya daMsaNaM na bhAvo teNa ra dihiM paNivayAmo // 1 // ityAdi, tathA'nye sampUrNacaraNadharmAnupAlanAsamarthA nityavAsAdi prazaMsanti saGgamasthavirodAharaNena, apare caityAdhAlambanaM kurvanti, vakSyate ca-jAhe'viya paritaMtA gAmAgaranagarapaTTaNamaDaMtA / to kei nIyavAsI |saMgamatheraM vavaisati // 1 // ityAdi, tadatra nityavAse ca ye doSAH cazabdAt kevalajJAnadarzanapakSe ca caityabhaktyA''ryi kAlAbhavikRtiparibhogapakSe ca te vaktavyA iti vAkyazeSaH, eSa tAvadgAthAsaMkSepArthaH // sAmprataM yaduktaM 'paJcAnAM kRtikarma: haina kartavyam' atha ka ete paJca ?, tAn svarUpato nidarzayannAha pAsattho osanno hoi kusIlo taheva sNstto| ahachedo'viya ee avaMdaNijjA jiNamayaMmi // 1 // (pra0) / | vyAkhyA-kileyamanyakartRkI gAthA tathA'pi sopayogA ceti vyAkhyAyate / tatra pArzvasthaH darzanAdInAM pArSe tiSTha-N tIti pAzvasthaH, athavA mithyAvAdayo bandhahetavaH pAzAH pAzeSu tiSThatIti pAzasthA,-'so pAsastho duviho save dese ya kAmaM caraNaM bhAvasat punanisahitaH saMpUrayati / na ca jJAna naiva bhAvatasmAt jJAninaH praNipatAmi // 3 // yathA jJAnena na vinA caraNaM banAyonina iti zAnam naca darzanaM na bhAvasamAt ! dRSTimattaH pramiSatAmi // 1 // 3 padApi ca paritAntA mAmAkaranagarapasanamantaH / tataH kecit nityavAsinaH saMgamasthavira vyapadizAnti ||100)s pArthastho dvividhA-sarvamin deze ca SASARGAMANAKAMAL dIpa anukrama [9..] -6246 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: pAsatthA Adi paJcAnAM vaktavyatA ~10364
Page #1038
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [R.]] AvazyakahAribha drIyA // 517 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 3 ], mUlaM [-] / [gAthA ...] nirbuktiH [1107...], ASyaM [ 203 ...] prakSepa [1] hoI NAyo / sarvami NANadaMsaNacaraNANaM jo u pAsaMmi // 1 // desaMmi ya pAsattho sijjAyara'bhiDa rAyapiMDaM vA / NiyayaM ca aggapiMDaM bhuMjati NikAraNaM ca // 2 // kulaNissAe viharai uvaNakulANi ya akAraNe visai / saMkhaDipaloyaNAe gacchai taha saMthavaM kuNaI // 3 // ' avasannaH - sAmAcAryAsevane avasannavadavasannaH, 'osanno'vi ya duviho sabe dese ya tattha sarvami / uubaddhapIDhaphalago ThaviyagabhoI ya NAyavo // 1 // ' dezAvasannastu - 'AvassagasajjhAe paDilehaNajhANabhikkha'bhataTThe / AgamaNe NiggamaNe ThANe ya NisIyaNatuyaTTe ||1|| AvassayAiyAI Na kare karei ahavAvi hINamadhiyAI / guruvayaNabalAi tathA bhaNio eso ya osanno // 2 // goNo jahA valaMto bhaMjai samilaM tu so'vi emeva / guruvayaNaM akareMto balAi kuNaI va ussUSNo // 3 // ' 'bhavati kuzIlaH kutsitaM zIlamasyeti kuzIlaH, -tiviho hoi kusIlo NANe taha daMsaNe carite ya / eso avadaNijjo pannatto vIyarAgehiM // 1 // NANe NANAyAraM jo u virAhei kAThamAIyaM / daMsaNe 1] bhavati jJAtavyaH / sarvasmin jJAnadarzanacaraNAnAM vastu pArzve // 1 // deze ca pArzvasyaH zayyAtarAbhyAhate rAjapiNDaM yA nityaM cAprapiNDaM mumaki niSkAraNena ca // 2 // kulanizrayA viharati sthApanAkulAni cAkAraNe vizati / saMsadIpralokanayA gacchati tathA saMstayaM karoti // 3 // 2 avasanno'pi ca dvividhaH sarvasmin deze ca tatra sarvasmin / RtubaddhapIThaphalakaH sthApitabhogI ca jJAtavyaH // 1 // AvazyakasvAdhyAyayoH pratilekhanAyAM dhyAne bhikSAyAmabhaktAyeM / Agamane nigamane sthAne niSIdane tvagvarttane // 1 // AvazyakAdIni na karoti athavA'pi karoti hInAdhikAni (yaa)| guruvacanabalAttathA bhaNita eSa cAvasaH // 2 // gauryayA balAn bhanakti samilAM tu so'pyevameva / guruvacanamakurvan balAt karoti vAsasaH // 3 // trividho bhavati kuzIlo jJAne tathA darzane cAritre ca eSo'yandanIyaH praso vItarAgaiH // 1 // jJAne jJAnAcAraM yastu virAdhayati kaalaadikm| darzane vipra. so 3 vandanAdhyayane avandhasvarUpaM M ~ 1037 ~ // 517 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1039
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1107...], bhASyaM [203...], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka dasaNAyAraM caraNakusIlo imo hoi // 2 // kouya bhUIkamme pasiNApasiNe NimittamAjIve / kakakurue ya lakkhaNa uva|jIvai vijamatAI // 3 // sobhaggAiNimittaM paresi NhavaNAi kouyaM bhaNiyaM / jariyAi bhUidANaM bhUIkarma viNidiI // 4 // suviNayavijjAkahiyaM AIkhaNighaMTiyAikahiyaM vA / jaM sAsai annesi pasiNApasiNa havai eyaM ||5||tiiyaaibhaa|vkhnnN hoi NimittaM imaM tu AjIvaM / jAikulasippakamme tavagaNasuttAi sattavihaM // 6 // kakakurugA ya mAyA NiyaDIe jaM bhaNati taM bhaNiyaM / thIlakkhaNAi lakkhaNa vijAmatAiyA payaDA // 7 // ' 'tathaiva saMsakta' iti yathA pArzvasthAdayo'va-| nyAstathA'yamapi saMsaktavat saMsaktaH, taM pArzvasthAdikaM tapasvinaM vA''sAdya sannihitadoSaguNa ityarthaH, Aha ca-'saMsatto ya idANI so puNa gobhattalaMdae ceva / ucimaNucci jaM kiMcI chunbhaI sabaM // 1 // emeva ya mUluttaradosA ya guNA ya jattiyA kei / te tammivi sannihiyA saMsatto bhaNNaI tamhA // 2 // rAyavidUsagamAI ahavAvi NaDo jahA u bhuruuvo| ||7..|| dIpa anukrama darzanAcAra paraNakazIlo'yaM bhavati // 3 // kautukaM bhUtikarma praznApraznaM nimittamAjIva / kAkAkA lakSaNaM upajIvati vidyAmabAdIn // 3 // | saubhAgyAdinimirta pareSAM sapanAdi kautukaM maNitam / jvaritAdaye bhUtidAnaM bhUtikarma vinirdiSTam // 4 // svamavidyAkathitamAidinIpaSTikAdikathitaM vA / yata zAsti banyebhyaH pramANa bhavasyetat // 5 // atItAdibhAvakathanaM bhavati nimittamidaM tyAjIvanam / jAtikula zilpakarmANi tapogaNasUtrANi saptavidham // 6 // kalkakuhukA ca mAyA nikRtyA banamanti tamaNitam / khIlakSaNAdi lakSaNaM vidyAmantrAdikAH bhakaTAH // 7 // saMsaktavedAnI sa punagobhaktalandake caiva / icchiTamanucchiSTaM yatkiJcit kSipyate sarvam // 3 // evameva ca mUlottaradoSAna guNAzca yAvantaH kecit / te tasmin sanihitAH saMsako bhaNvate tasAt // 2 // rAjavidUSakAdayo'yavApi naTo yathA tu bahurUpaH / muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1038~
Page #1040
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [R.]] AvazyakahAribha drIyA // 518 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 3 ], mUlaM [-] / [gAthA ...] nirbuktiH [1107...], ASyaM [ 203 ...] prakSepa [1] ahavA vi melago jo haliddarAgAi bahuvaNNo // 3 // emeva jAriseNaM suddhamamuddheNa vA'vi saMmilai / tArisao ciya hoti saMsatto bhaNNaI tamhA // 4 // so duvikappo bhaNio jiNehi jiyarAgadosamohehiM / ego u saMkiliDo asaMkiliTTho tahA aNNo // 5 // paMcAsavappavatto jo khalu tihi gAravehi paDibaddho / itthigihisaMkiliDo saMsatto kiliDo u // 6 // pAsasthAIe saMviggesuM ca jattha milatI u / tahi tArisao bhavaI viyadhammo ahava iyaro u // 7 // eSo'saMkliSTaH, 'yathAchando'pi ca' yathAchandaH - yathecchayaivAgamanirapekSaM pravartate yaH sa yathAcchando'bhidhIyate, uktaM ca- "ussuttamAyaraMto usmuttaM caiva padmavemANo / eso u ahAchaMdo icchA chaMdotti egaDA // 1 // usmuttamaNuvadi sacchedavigappiyaM aNaNuvAi / paratati pavarttiti Neo iNamo ahAchaMdo ||2|| sacchaMdamaivigappiya kiMcI suhasAyabigaipaDibaddho / tihigAra behiM majjai taM jANAhI ahArchadaM // 3 // ete pArzvasyAdayo'vandanIyAH, ka ? - jinamate, na tu loka iti gAthArthaH // atha pArzvasthAdIn vandamAnasya ko doSa iti ?, ucyate- 3 athavA'pi melako yo haridvarAgAdiH bahuvarNaH // 3 // evameva pAzena zuddhenAzuddhena vA'pi saMvasati / tAdRza eva bhavati saMsako bhaNyate tAt // 4 // sa dvivikalpa bhaNito jinairjitarAgadveSamohaiH / ekastu saMtiSTo'saMSTistathA'nyaH // 5 // paJcAzravapravRtto yaH satu vibhigauravaiH pratibaddhaH strIgRhi bhiH saMsiMkA saMSTiH sa tu // 6 // pArthasyAdikeSu saMvizeSu ca yatra milati tu tatra tAdRzo bhavati dhimI athavA itarastu // 7 // 2 sUtramAcaran utsUtrameva prjnyaapyt| eSa tu yathAcchanda icchAunda iti ekArthoM // 1 // utsUtramanupadiSTaM svacchandavikalpitamananupAti / paratasiM pravarttayati zeyo'yaM yathAcchandaH // 2 // svacchandamativikalpitaM kiJcitsukhAta vikRtipratibaddhaH / tribhigauravamadyati taM jAnAhi yathAcchandam // 3 // 3 vandanA dhyayane M ~ 1039 ~ avandyasvarUpaM // 518 // . muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1041
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [9..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1108], bhASyaM [ 203...], pAsasthAI baMmANassa neva kittI na nijarA hoi / kAyakilesa emeva kuNaI taha kammabaMdhaM ca // 1108 // vyAkhyA- 'pArzvasthAdIna' uktalakSaNAn 'vandamAnasya' namaskurvato naiva kIrtirna nirjarA bhavati, tatra kIrtiH- aho ayaM puNyabhAgityevaMlakSaNA sA bhavati, api tvakIrtirbhavati, nUnamaya madhyevasvarUpo yenaiSAM vandanaM karoti, tathA nirjaraNaM nirjarA- karmakSayalakSaNA sA na bhavati, tIrthaMkarAjJAvirAdhanAdvAreNa nirguNatvAtteSAmiti, cIyata iti kAyaH- deha| stasya klezaH- avanAmAdilakSaNaH kAyaklezastaM kAyaklezam 'evameva' mudhaiva 'karoti' nirvartayati, tathA kriyata iti karma--- jJAnAvaraNIyAdilakSaNaM tasya bandho- viziSTaracanayA''tmani sthApanaM tena vA Atmano bandhaH-svasvarUpatiraskaraNalakSaNaH | karmabandhastaM karmabandhaM ca karotIti vartate, cazabdAdAjJAbhaGgAdIMzca doSAnavAmute, kathaM ? -bhagavatpratikruSTavandane AjJAbhaGgaH, taM dRSTrA'nye'pi vandantItyanavasthA, tAn vandamAnAn dRSTvA'nyeSAM mithyAtvaM, kAyaklezato devatAbhyo vA''tmavirAdhanA, tadvandanena tatkRtAsaMyamAnumodanAtsaMyamavirAdhaneti gAthArthaH // 1108 // evaM tAvatpArzvasthAdIn vandamAnasya doSA uktAH, sAmprataM pArzvasthAnAmeva guNAdhikavandanapratiSedhamakurvatAmapAyAn pradarzayannAha - je bhacera bhaTThA pAe uDuMti baMbhayArINaM / te hoMti kuMTamaMdA bohI ya sudulahA tesiM // / 1109 // vyAkhyA - ye pArzvasthAdayo bhraSTabrahmacaryA apagataM brahmacaryA ityarthaH, brahmacaryazabdo maithunavirativAcakaH, tathaughataH saMyamavAcakaca, 'pAe uDiMti baMbhavArINaM' pAdAvabhimAnato vyavasthApayanti brahmacAriNAM vandamAnAnAmiti, na tadvandananiSedhaM kurvantItyarthaH, te tadupAttakarmajaM nArakatvAdilakSaNaM vipAkamAsAdya yadA kathathitkRcchreNa mAnuSatvamAsAdayanti - muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1040~
Page #1042
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1109], bhASyaM [203...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA |3 vandanA| dhyayane avandyavandanedoSAH prata // 519|| sUtrAMka ||7..|| tadA'pi bhavanti koTamaNTAH 'bodhizca' jinazAsanAvabodhalakSaNA sakaladuHkhavirekabhUtA sudurlabhA teSAM, sakRtprAptI satyA | mapyanantasaMsAritvAditi gAthArthaH // 1109 // tathA-- suGgutaraM nAsaMtI appANaM je carittapanbhaTThA / gurujaNa vaMdAvitI susamaNa jahuttakAriM ca // 1110 // dAraM // | vyAkhyA-'suhRta'ti sutarAM nAzayantyAtmAnaM sanmArgAt , ke ?-ye cAritrAt-prAgnirUpitazabdArthAt prakarSaNa bhraSTAHapetAH santaH 'gurujana' guNasthasusAdhuvarga 'vandayanti' kRtikarma kArayanti, kimbhUtaM gurujanaM ?-zobhanAH zramaNA yasmin sa suzcamaNastaM, anusvAralopo'tra draSTavyaH, tathA yathokta kriyAkalApaM kartuM zIlamasyeti yathoktakArI taM yathoktakAriNaM | ceti gaathaarthH||1110 // evaM vandakavandyadoSasambhavAtpArthasthAdayo na vandanIyAH, tathA guNavanto'pi ye taiH sArddha saMsarga kurvanti te'pi na vandanIyAH, kimityata Aha asuiTANe paDiyA caMpagamAlA na kIraI sIse / pAsasthAIThANesu bamANA taha apujA // 1111 // vyAkhyA-yathA 'azucisthAne' viTpradhAne sthAne patitA campakamAlA svarUpataH zobhanA'pi satyazucisthAnasaMsargAnna | [kriyate zirasi, pArzvasthAdisthAneSu vartamAnAH sAdhavastathA 'apUjyAH' avandanIyAH, pArzvasthAdInAM sthAnAni-vasatinigemabhUmyAdIni parigRhyante, anye tu zayyAtarapiNDAdyupabhogalakSaNAni vyAcakSate yatsaMsargAtpArzvasthAdayo bhavanti, na caitAni suSTu ghaTante, teSAmapi tadbhAvApatteH, campakamAlodAharaNopanayasya ca samyagaghaTamAnatvAditi / atra kathAnaka dIpa anukrama [9..] |3519 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1041~
Page #1043
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1111], bhASyaM [203...], (40) % P4 2-% %20% prata sUtrAMka %% ||7..|| ego caMpakappio kumAro pagamAlAe sire kayAe Asagao baccai, AseNa ubyassa sA caMpagamAlA amejjhe paDiyA, giNhAmitti amigjhaM dahaNa mukA, so ya caMpaehiM viNAdhitiM na labhai, tahAvi ThANadoseNa mukA / evaM caMpagamAlasthANIyA sAha amigjhasthANiyA pAsasthAdayo, jo visuddho tehiM samaM milai saMvasai vA so'vi pariharaNijjo // adhikR-I tArthaprasAdhanAyaiva dRSTAntAntaramAhapakaNakule vasaMto sauNIpAro'vi garahio hoi / iya garahiyA suvihiyA majjhi vasaMtA kusiilaannN||1112|| vyAkhyA-pakaNakula-gahita kula tasmin pakaNakule basan san , pAraGgatavAniti pAragaH, zakunyAH pAragaH, asAvapi / 'garhito bhavati' nindyo bhavati, zakunIzabdena caturdaza vidyAsthAnAni parigRhyante, "aGgAni caturo vedA, mImAMsA nyAyavistaraH / purANaM dharmazAstraM ca, sthAnAnyAhuzcaturdaza // 1 // tatrAGgAni SaT, tadyathA-'zikSA kalpo vyAkaraNaM, chando jyotiniruktayaH' iti, 'iya' evaM garhitAH 'suvihitAH' sAdhayo madhye vasantaH 'kuzIlAnAM' pArzvasthAdInAm / atra kathAnakam-eMgassa dhijjAiyarasa paMca puttA sauNIpAragA, tasthego marugo egAe dAsIe saMpalaggo, sA maja picaDa, imona % dIpa -2-% 2 anukrama [9..] ekAmpaphapiyaH kumAra campakamAlAyAM zirasi tAyAmazvagato majati, azvanodate sA cApakamAlAmedhye patitA, gRhAmIti ameya hA muktA, sa ca campakaircinA prati na samate, tathApi svAnadoSeNa mukkA / evaM campakamAlAkhAnIyAH sAdhavaH amebhyasthAnIyAH pArthasthAdayaH, yo vizubasaiH samaM milati saMghasati vA soapi paridaraNIyaH / 2 ekasya dhigjAtIya paJca putrAH shkuniipaargaa|, tantrako mAga ekaspA dAvA saMpalamA, sA mathaM picati, arthana 14 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1042~
Page #1044
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [..] Avazyaka hAribha drIyA // 520 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [3] mUlaM [-] / [gAthA...], niryuktiH [1112] bhASyaM [203.... pibaMDa, tIe bhaNNai-jai tumaM Na pivasi to Na ho, so (sA) bhai-rattI hojA, iyarahA visariso saMjogutti, evaM so bahuso bhaNaMtIe pAito, so paDhamaM pacchaNNaM pivai, pacchA pAyapi pibiumADhatto, pacchA aipasaMgeNa majjamaMsAsI jAo, pakaNehiM saha choTTeumADhato, tehiM caiva saha pivai lAi saMvasai ya, pacchA so pituNA sayaNeNa ya sababajjho appaveso kao, aNNayA so paDibhaggo, bitio se bhAyA siNeheNa taM kuDiM pavisiUNa pucchai dei ya se kiMci, so pituNA uvalaMbhiUNa NicchUDho, taio bAhirapADae Thio pucchara visajjei se kiMci, sovi NicchUDho, cauttho paraMparaeNa davAvei, sovi NicchUDho, paMcamo gaMdhapi Na icchai, teNa marugeNa karaNaM caDiUNa savarasa gharassa so sAmIkao, iyare cattArivi bAhirA kayA logagarahiyA jaayaa| esa dihaMto uvaNao se imo-jArisA pakkaNA tArisA pAsatthAI jAriso dhijjAio tAriso Ayario jArisA puttA tArisA sAhU jahA te NicchUDhA evaM NicchubhaMti kusIlasaMsagiM kariMtA garahiyA ya 1 piyati sA bhavyate-yadina pasina H sa (sA) bhaNati - rAtrI ( ratiH) bhaveda itarathA visadRzaH saMyoga iti evaM sa bahuzo bhaNamyA tayA pAvitaH sa prathamaM pracchannaM pivati, pAtmakamapi pAtumArabdhaH pazcAt atiprasaGgena madyamAMsAzI jAtaH zrapAkaiH saha amitumArabdhaH taiH sahaiva khAdati pivati saMvasati ca pazcAt sa pitrA svajanena ca sarvavAcaH apravezaH kRtaH, ambadA sa pratibhazaH, dvitIyastasya bhrAtA jehena to kurtI pravizya pRcchati dadAti ca tasai kiJcit sa upalabhya pitrA niSkAzitaH, tRtIyo bAhyapATake sthitaH pRcchati visRjati ca tastai kiJcit so'pi niSkAzitaH, caturthaH paramparakeNa dApayati, so'pi niSkAzitaH, paJcamo gandhamapi necchati, tena marukeNa nyAyAlaye gatvA sarvasya gRhasya sa svAmIkRtaH itare catvAro'pi bAhyAH kRtA lokagarhitA jAtAH epa dRSTAntaH, upanayo'syAyaM pAdazAkhAndAlAlAdRzAH pArzvasyAdayo vA cijAtIyatAhagAcAryaH vAdRzaH putrAstAdRzaH sAdhavaH yathA te niSkAzitA evaM niSkAzyante kuzIlasaMsargaM kurvantaH garhitAca ------ 3 vandanA dhyayane saMsargajA doSaguNAH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH M ~ 1043~ 1142011
Page #1045
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1113], bhASyaM [203...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| pavayaNe bhavati, jo puNa pariharai so pujjo sAiyaM apajavasiyaM ca NevANaM pAvai, evaM saMsaggI viNAsiyA kusIlehiM / ukta ca-'jo jAriseNa mittiM karei acireNa(so)tAriso hoi ! kusumehiM saha vasaMtA tilAvi tamgaMdhayA hoMti // 1 // ' marudAetti diIto gao, vyAkhyAtaM dvAragAthAzakalam , adhunA vaiDUryapadavyAkhyA, asya cAyamabhisambandhaH-pArzvasthAdisaMsarga doSAdavandanIyAH sAdhavo'pyuktAH, atrAha codakaH-kaH pArthasthAdisaMsargamAtrAdguNavato doSaH, tathA cAha| suciraMpi acchamANo berulio kAyamaNIyaummIso / novei kAyabhAvaM pAhaNNaguNeNa niyaeNaM // 1113 // | vyAkhyA-'suciramapi prabhUtamapi kAlaM tiSThan vaiDUryaH-maNivizeSaH, kAcAzca te maNayazca kAcamaNayaH kutsitAH kAcamaNayaH kAcamaNikAstairut-pAvalyena mizraH kAcamaNikonmizraH 'nopaiti' na yAti 'kAcabhAvaM' kAcadharma 'prAdhAnyaguNena' vaimalyaguNena 'nijena AtmIyena, evaM susAdhurapi pArzvasthAdibhiH sArddha saMvasannapi zIlaguNenAtmIyena na pArzvasthAdibhA-1 yamupaiti, ayaM bhAvArtha iti gAthArthaH // 1113 // atrAhA''cArya-yatkividetat, na hi dRSTAntamAtrAdevAbhilapitAthasiddhiH saMjAyate, yataHbhAvugaabhAvugANi ya loe duvihANi hoti davyANi / berulio tattha maNI abhAvugo annadabvehi // 1114 // | vyAkhyA-bhAvyante pratiyoginA svaguNairAtmabhAvamApAdyanta iti bhAvyAni-kavelukAdIni,prAkRtazailyA bhAvukAnyucyante, athavA pratiyogini sati tadguNApekSayA tathAbhavanazIlAni bhAvukAni, lapapatapadasthAbhUpetyAdAvukaJ (pA. 3-2-154) tasya pravacane bhavanti, yaH punaH pariharati sa pAyA sAcaparyavasAnaM ca nirvANa prAmoti, evaM saMsagI vinAzikA kuzItaH / pAradona maitrI karoti adhiraNa (sa.) tApo bhavati / sumaiH saha vasantaH tilA api tavUgandhikA bhavanti / 11maruka iti sTAMto gataH syAdA diH 'yo praka dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1044 ~
Page #1046
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [9..] AvazyakahAribhadrIyA // 521 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1114], bhASyaM [ 203...], tAcchIlikatvAditi, tadviparItAni abhAvyAni ca nalAdIni loke 'dvividhAni' dviprakArANi bhavanti 'dravyANi' vastUni, vaiDUryastatra maNirabhAvyaH 'anyadravyaiH' kAcAdibhiriti gAthArthaH // 1114 // syAnmatiH- jIvo'pyevambhUta eva bhaviSyati na pArzvasthAdisaMsargeNa tadbhAvaM yAsyati, etaccAsat, yataH --- jIvo aNAinihaNo tanbhAvaNabhAvio ya saMsAre / viSpaM so bhAvijjara melaNadosANubhAveNaM // 1115 / / vyAkhyA- 'jIvaH' prAgnirUpitazabdArthaH, sa hi anAdinidhanaH anAdyaparyanta ityarthaH, 'tadbhAvanAbhAvitazca' pArzvasthAkhAzcaritapramAdAdibhAvanAbhAvitazca 'saMsAre' tiryagnaranArakAmarabhavAnubhUtilakSaNe, tatazca tadbhAvanAbhAvitatvAt 'kSipraM zIghraM sa 'bhAvyate' pramAdAdibhAvanayA''tmIkriyate 'mIlanadoSAnubhAvena' saMsargadoSAnubhAveneti gAthArthaH // 1115 // atha bhavato dRSTAntamAtreNa paritoSaH tato madvivakSitArthapratipAdako'pi dRSTAnto'styeva, zRNu aMbarasa ya niMbassa ya duNhaMpi samAgayAI mUlAI / saMsaggIha viNaDo aMbo nittaNaM patto // 1116 / / vyAkhyA - cirapatitatikka nimbodakavAsitAyAM bhUmau AmravRkSaH samutpannaH punastatrA''mrasya ca nimbasya ca dvayorapi 'samAgate' ekIbhUte mUle, tatazca 'saMsargya' saGgatyA vinaSTa Amro nimbatvaM prAptaH- tikkaphalaH saMvRtta iti gAthArthaH // 1116 // tadevaM saMsargidoSadarzanAttyAjyA pArzvasthAdisaMsargiriti / punarapyAha codakaH- nanvetadapi sapratipakSaM, tathAhi[suciraMSi acchamANo nalathaMbho ucchuvADamajjhami / kIsa na jAya mahuro ? jai saMsaggI pamANaM te // 1117 // vyAkhyA- 'suciramapi' prabhUtakAlamapi tiSThan 'nalastambaH' vRkSavizeSaH 'dakSuvATamadhye' ikSusaMsargyA kimiti na jAyate vandanAdhyayane saMsargajA doSaguNAH ~ 1045~ // 521 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1047
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1117], bhASyaM [203...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| madhuraH ?, yadi saMsargI pramANaM taveti gAthArthaH // 1117 // AhAcAryaH-nanu vihitottarametat 'bhAvuga abhAvugANi yA ityAdigranthena, atrApi ca kevalI abhAvyaH pArzvasthAdibhiH, sarAgAstu bhAvyA iti / Aha-taiH sahA''lApamAtratAyAM saMsagyA~ ka iva doSa iti ?, ucyate| UNagasayabhAgeNaM ciMcAI pariNamaMti tabhAvaM / lavaNAgarAisu jahA bajeha kusIlasaMsagiMga // 1118 // vyAkhyA-UnazcAsau zatabhAgazconazatabhAgo'pi na pUryata ityarthaH, tena tAvatAzena pratiyoginA saha sambaddhAnIti prakramAdgamyate 'bimbAni' rUpANi 'pariNamanti' tadbhAvamAsAdayanti lavaNIbhavantItyarthaH, lavaNAgarAdiSu yathA, Adi-1 zabdAdbhANDakhAdikArasAdigrahaH, tatra kila lohamapi tadbhAvamAsAdayati, tathA pArzvasthAdyAlApamAtrasaMsA'pi suvihi-ha tAstameva bhAvaM yAnti, ataH 'bajeha kusIlasaMsariMga' tyajata kuzIlasaMsargimiti gAthArthaH // 1118 // punarapi saMsagidopapratipAdanAyaivA''ha jaha nAma mahurasalilaM sAyarasalilaM kameNa saMpattaM / pAvei loNabhAvaM melaNadosANubhAveNaM // 1119 / / vyAkhyA-'yathe'tyudAharaNopanyAsArthaH 'nAmeti nipAtaH 'madhurasalila' nadIpayaH tallavaNasamudra 'krameNa' paripATyA 4 samprAptaM sat 'pAvei loNabhAvaM' prApnoti-AsAdayati lavaNabhAva-kSArabhAvaM madhuramapi san, mIlanadoSAnubhAveneti digAthArthaH // 1119 // evaM khu sIlavato asIlavatehiM mIlio sNto| pAvai guNaparihANi melaNadosANubhAveNaM // 1120 / / dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~10464
Page #1048
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka hAribhadrIyA // 522 // % Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1120], bhASyaM [ 203...], vyAkhyA - khuzabdo'vadhAraNe, evameva zIlamasyAstIti zIlavAn sa khalu 'azIlavadbhiH pArzvasthAdibhiH sArddhaM mIlitaH san 'prApnoti' AsAdayati guNA-mUlottaraguNalakSaNAsteSAM parihANiH - apacayaH guNaparihANiH tAM tathaihikAMzcApAyAMstaskRtadoSasamutthAniti, mIlanadoSAnubhAveneti gAthArthaH // 1120 // yatazcaivamataH svaNamavi na khamaM kAuM aNAyayaNa sevaNaM suvihiyaannN| haMdi samuddamaigayaM udayaM lavaNasaNamuvei // 1121 // vyAkhyA - locananimeSamAtraH kAlaH kSaNo'bhidhIyate, taM kSaNamapi, AstAM tAvanmuhUrto'nyo vA kAlavizeSaH, 'na kSamaM' na yogyaM kiM ?- 'kAuM aNAyayaNasevaNaM' ti kartuM niSpAdayitum anAyatanaM- pArzvasyAdyAyatanaM tasya sevanaM-bhajanam anAya tanasevanaM, keSAM ?-- 'suvihitAnAM sAdhUnAM kimityata Aha- 'handi' ityupadarzane, samudramatigataM lavaNajaladhiM prAptam 'udakaM' madhuramapi sat 'lavaNastramupaiti' kSArabhAvaM yAti, evaM suvihito'pi pArzvasthAdidoSasamudraM prAptastadbhAvamAmoti, ataH para lokArthinA tatsaMsargiratyAjyeti, tatazca vyavasthitamidaM ye'pi pArzvasthAdibhiH sArddha saMsAMgaM kurvanti te'pi na vandanIyAH, suvihitA eva vandanIyA iti // atrA''ha- suvihiya dubbihiyaM vA nAhaM jANAmi haM khu chaumattho / liMgaM tu pUyayAmI tigaraNamuddheNa bhAveNaM // 1122 / / vyAkhyA - zobhanaM vihitam - anuSThAnaM yasyAsau suvihitastam, anusvAralopo'tra draSTavyaH, durvihitastu pArzvasthAdistaM durvihitaM vA 'nAhaM jAnAmi nAhaM vedmi, yataH antaHkaraNazuddhyazuddhikRtaM suvihitadurvihitatvaM, parabhAvastu tatsvataH sarva 2 vandanAdhyayane saMsargajA doSaguNAH ~ 1047~ ||522 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1049
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1122], bhASyaM [203...], (40) KAMANG prata sUtrAMka ||7..|| jJaviSayaH, 'ahaM khu chaumatthI'tti ahaM punazchadmasthA, ato 'liGgameva' rajoharaNagocchapratigrahadharaNalakSaNaM 'pUjayAmi' vande ityarthaH, 'trikaraNazuddhena bhAvena' vAkAyazuddhena manaseti gAthArthaH // 1122 // atrAcArya Aha| jaha te liMga pamANa vaMdAhI niNhave tume sabve / ee avaMdamANassa liMgamavi appamANaM te // 1123 // / vyAkhyA-'yadI'tyayamabhyupagamapradarzanArthaH 'te' tava liGga-dravyaliGgam , anusvAro'tra ca lupto veditavyaH, pramANakAraNaM vandanakaraNe, itthaM tarhi 'vandasva' namasya 'nihavAn' jamAliprabhRtIn tvaM 'sarvAn' niravazeSAn , dravyaliGgayuktatvAt teSAmiti, arthatAn mithyAdRSTitvAnna vandase tat nanu 'etAn dravyaliGgayuktAnapi 'avandamAnasya apraNamataH liGgamapyapramANaM tava bandanapravRttAviti gAthArthaH // 1123 // itthaM liGgamAtrasya vandanapravRttAvapramANatAyAM pratipAditAyAM satyAmanabhiniviSTameva sAmAcArijijJAsayA''ha codakaHjai liMgamappamANaM na najaI nicchaeNa ko bhAvo / dahaNa samaliMgaM kiM kAyabvaM tu samaNeNaM // 1124 // 12 vyAkhyA-yadi 'liGgaM dravyaliGgam 'apramANam' akAraNa vandanapravRttI, itthaM tarhi 'na jJAyate' nAvagamyate 'nizcayena' paramArthena chadmasthena jantunA kasya ko bhAvaH ?, yato'saMyatA api labdhyAdinimittaM saMyatavacceSTante, saMyatA api ca kAra| Nato'saMyatavaditi, tadevaM vyavasthite 'dRSTvA' avalokya 'zramaNaliGgaM sAdhuliGgaM kiM punaH kartavyaM zramaNena' sAdhunA , punaHzabdArthastuzabdo vyavahitazcoko gAthAnulomyAditi gAthArthaH // 1124 // evaM codakena pRSTaH sannAhAcArya: appubbaM daNaM abbhuTANaM tu hoi kAyavvaM / sAhummi dichapubve jahArihaM jassa jaM joggaM // 1125 // dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1048~
Page #1050
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM -1 [gAthA-7...], niyukti: [1125], bhASyaM [203...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA CREA prata // 523 // sUtrAMka ||7..|| byAkhyA-'apUrvam' adRSTapUrva, sAdhumiti gamyate, 'dRSTvA' avalokya, AbhimukhyenosthAnamabhyutthAnam-AsanatyAga-1 vandanAlakSaNaM, tuzabdAddaNDakAdigrahaNaM ca bhavati karttavyaM, kimiti ?, kadAcidasau kazcidAcAryAdividyAdyatizayasampannaH tatpa- dhyayane dAnAyavA''gato bhavet , prazidhyasakAzamAcAryakAlakavat , sa khalyavinItaM sambhAvya na tatprayacchatIti, tathA dRSTapUrvAstu dviprakArA-udyatavihAriNaH zItalavihAriNazca, tatrodyatabihAriNi sAdhau 'dRSTapUrve' upalabdhapUrve 'yathAI' yathAyogyamabhyutthAnavandanAdi 'yasya' bahuzrutAderyad yogyaM tatkartavyaM bhavati, yaH punaH zItalavihArI na tasyAbhyutthAnavandanAdyutsagataH kizcitkartavyamiti gAthArthaH // 1125 // sAmprataM kAraNataH zItalavihArigatavidhipratipAdanAya sambandhagAthAmAha mukadhurAsaMpAgaDasevIcaraNakaraNapaThabhaTTe / liMgAvasesamitte jaM kIrai taM puNo voccha // 1126 // vyAkhyA-dhUH-saMyamadhUH parigRhyate, muktA-parityaktA dhUryeneti samAsaH, samprakaTa-pravacanopaghAtanirapekSameva mUlo-13 caraguNajAlaM sevituM zIlamasyeti sammakaTasevI, muktadhUzcAsau samprakaTasevI ceti vigrahaH, tathA paryata iti caraNa-pratAdilakSaNaM kriyata iti karaNaM-piNDavizuddhayAdilakSaNaM caraNakaraNAbhyAM prakarSeNa bhraSTA-apetazcaraNakaraNaprabhraSTaH, mukadhUH sa-1 prakaTaseSI pAsI caraNakaraNaprabhraSTazceti samAsastasmin, prAkRta zailyA akArekArayodIrghatvam , itthambhUte 'liGgAvazeSa- | // 52 // mAtre' kevaladravyaliGgayukte yatkriyate kimapi tatpunarvakSye, punaHzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizeSayati ?-kAraNApekSa-kAraNa-1 mAnitya yatkriyate tadvakSye-abhidhAsye, kAraNAbhAvapakSe tu pratiSedhaH kRta eva, vizeSaNasAphalyaM tu muktadhUrapi kadAci dIpa anukrama [9..] S REESAX muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1049~
Page #1051
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1126], bhASyaM [ 203...], tsamprakaTasevI na bhavatyapi atastagrahaNaM, saMprakaTasevI caraNakaraNaprabhraSTa eveti svarUpakathanamiti gAthArthaH // 1126 // kiM tatkriyata ityata Aha--- vAyAi namokAro hatthusseho ya sIsanamaNaM ca / saMpucchaNa'cchaNaM chobhavaMdaNaM baMdaNaM vAvi // 1127 // vyAkhyA- 'vAyA'ti nirgamabhUmyAdau dRSTasya vAcA'bhilApaH kriyate he devadatta ! kIdRzastvamityAdilakSaNaH, gurutarapuruSakAryApekSaM vA tasyaiva 'namokAro' ti namaskAraH kriyate he devadatta ! namaste, evaM sarvatrottaravizeSakaraNe puruSakAryabhedaH prAktanopacArAnuvRttizca draSTavyA, 'hatthusseho ya'tti abhilApanamaskAragarbhaH hastocchrayazca kriyate, 'sIsanamaNaM ca' zirasAuttamAGgena namanaM zironamanaM ca kriyate, tathA 'sampracchanaM' kuzalaM bhavata ityAdi, anusvAralopo'tra draSTavyaH, 'acchaNaM 'ti[humAnasta ]tsannidhAvAsanaM kaJcitkAlamiti, eSa tAvadvahirdRSTasya vidhiH, kAraNavizeSataH punastatpratizrayamapi gamyate, tatrApyeSa eva vidhiH, navaraM 'chobhavaMdaNaM'ti ArabhaTyA chobhavandanaM kriyate, 'vandaNaM vA'vi' parizuddhaM vA vandanamiti gAthArthaH // 1127 // etaca vAGmaskArAdi nAvizeSeNa kriyate, kiM tarhi ? pariyA paripurise vintaM kAlaM ca AgamaM naccA / kAraNajAe jAe jahArihaM jassa jaM juggaM / / 1128 // vyAkhyA - paryAyazca pariSacca puruSazca paryAyapariSatpuruSAstAn, tathA kSetraM kAlaM ca AgamaM 'Nacca'ti jJAtvA - vijJAya 'kAraNajAte' prayojanaprakAre 'jAte' utpanne sati 'yathAha' yathAnukUlaM 'yasya' paryAyAdisamanvitasya yad 'yogyaM' samanurUpaM vAGa maskArAdi tattasya kriyata iti vAkyazeSaH, ayaM gAthAsamAsArthaH // 1128 // sAmpratamavayavArthe pratipAdayannAha bhASyakAra: muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'chobhavaMdanasya svarupam varNyate ~ 1050 ~
Page #1052
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1128], bhASyaM [204], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 524 // ||7..|| AASAIASCASARESCUE pariyAya paMbhacera parisa viNIyA si purisa gayA thaa| kulakajjAdAyattA Aghavau guNAgamasuyaM vA // 204 // (bhA) vndnaa| vyAkhyA-paryAyaH' brahmacaryamucyate, tatmabhUtaM kAlamanupAlitaM yena, pariSadvinItA vA-tatpratibaddhA sAdhusaMhatiH zobhanA / dhyayane 'se' asya 'purisa NacyA vatti puruSaM jJAtvA cA, anusvAralopo'tra draSTavyaH, kathaM jJAtvA ?-kulakAryAdInyanenAyattAni, liGgekAAdizabdAdgaNasaGghakAryaparigrahaH, Aghava'tti AkhyAtaH tasmin kSetre prasiddhastadbalena tatrAsyata iti kSetradvArArthaH, 'guNA-18 raNika va''gamasurya batti guNA-avamapratijAgaraNAdaya iti kAladvArAvayavArthaH, AgamaH-sUtrArthobhayarUpaH, zrutaM-sUvameva, guNAzcA-1 ''gamazca zrutaM cetyekavadbhAvastadvA'sya vidyata ityevaM jJAtyeti gAthArthaH // 204 // etAI akuvvaMto jahArihaM arihadesie magge / na bhavada pavayaNabhattI abhattimaMtAdao dosA // 1129 // vyAkhyA-'etAni' vAGnamaskArAdIni kapAyotkaTatayA'kurvataH, anusvAro'trAlAkSaNikaH, 'yathArha' yathAyogamaIdarzite mArge na bhavati pravacanabhaktiH, tataH kimityata Aha-abhattimatAdao dosA' prAkRtazaisyA'bhaktyAdayo doSAH, AdizabdAt svArthaaMzabandhanAdaya iti gAthArthaH // 1129 // evamudyatetaravihAriMgate vidhI pratipAdite satyAha codakAki no'nena paryAyAdyanveSaNena 1, sarvathA bhAvazuddhayA karmApanayanAya jinapraNItaliGganamanameva yukta, tadgataguNavicArasya |niSphalatvAt , na hi tadguNaprabhavA namaskartunirjarA, api tvAtmIyAdhyAtmazuddhiprabhavA, tathAhi // 524 // titthayaraguNA paDimAsu natthi nissaMsayaM viyaannto| titthayaretti namaMto so pAvaha nijaraM viulaM // 1130 // 8 // / vyAkhyA-tIrthakarasya guNA-jJAnAdayastIrthakaraguNAH te 'pratimAsu vimbalakSaNAsu 'Nasthi' na santi 'niHsaMzayaM' saMza dIpa anukrama [9..] R-59424 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1051~
Page #1053
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM -1 [gAthA-7...], niyukti: [1130], bhASyaM [204..., (40) prata sUtrAMka ||7..|| yarahitaM 'vijAnan' avabudhyamAnaH tathA'pi tIrthakaro'yamityevaM bhAvazubhayA 'naman' praNaman 'sa' praNAmakartA 'prAmoti' AsAdayati 'nirjarAM' karmakSayalakSaNAM 'vipulAM' vistIrNAmiti gAdhArthaH // 1130 // eSa dRSTAntaH, ayamarthopanayaHliMgaM jiNapaNNattaM eva namaMtassa nijarA viulA / jaivi guNavippahINaM vaMdai ajjhappasohIe // 1131 // vyAkhyA-lijayate sAdhuraneneti liGga-rajoharaNAdidharaNalakSaNaM jinaiH-arhaniH prajJapta-praNItam evaM' yathA pratimA iti 'namaskurSataH' praNamato nirjarA vipulA, yadyapi guNaiH-mUlottaraguNairvividham-anekadhA prakarSaNa hInaM-rahitaM guNaviprahINaM, 'vandate' namaskaroti 'adhyAtmazuddhyA' cetaHzuveti gAthArthaH // 1131 // itthaM codakenokta dRSTAntadAntikayovaiSamyamupadarzayannAcArya AhasaMtA tisthayaraguNA titthayare tesimaM tu ajjhappaM / na ya sAvajA kiriyA iyaresu dhuvA samaNumannA // 1132 / / | vyAkhyA-'santaH' vidyamAnAH zobhanA vA tIrthakarasya guNAstIrthakaraguNA-jJAnAdayaH, va?-'tIrthakareM' arhati bhagavati iyaM ca pratimA tasya bhagavataH 'tesimaM tu ajhappaM teSAM-namaskurvatAmidamadhyAtmam-idaM cetaH, tathA na ca tAsu 'sAvadyA' sapApA 'kriyA' ceSTA pratimAsu, 'itareSu' pArzvasthAdiSu 'dhuvA' avazyaMbhASinI sAvadyA kriyA praNamataH, tatra kimityata Aha-samaNumaNNA' samanujJA sAvadhakriyAyuktapAvasthAdipraNamanAt sAvadhakriyAnumatiriti hRdayam , athavA santastIrthakara|guNAH tIrthakare tAn vayaM praNamAmA teSAmidamadhyAtmam-idaM cetaH, tato'rhadguNAdhyAropeNa ceSTapratimApraNAmAnamaskaHna ca dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1052~
Page #1054
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1132], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka FAGAN hAribha prata sUtrAMka ||7..|| sAvadyA kriyA-parispandanalakSaNA, itareSu-pArzvasthAdiSu pUjyamAneSvazubhakriyopetatvAtteSAM namaskarturbhuvA samanujJeti 3 vandanAgAthArthaH // 1132 / / punarapyAha codakaH dhyayane drIyA jaha sAvajA kiriyA nasthi ya paDimAsu evamiyarA'pi |tpbhaave nasthi phalaM aha hoha aheugaM hoi||1133||linggmaatr // 525 // | vyAkhyA-yathA sAyadyA kriyA-sapApA kriyA 'nAratyeva na vidyata evaM pratimAsu, evamitarA'pi-niravadyA'pi nAstyeva, tatazca 'tadabhAve' niravadyakriyA'bhAve nAsti 'phalaM' puNyalakSaNam , atha bhavati 'ahetukaM bhavati' niSkAraNaM ca bhavati, praNamyavastugatakriyAhetukatvA(bhAvA)tphalasyetyabhiprAyaH, ahetukatve cAkasmikakarmasambhavAnmokSAdyabhAva iti gaathaarthH||1133|| itthaM codakenoke satyAhAcAryaHkAmaM ubhayAbhAvo tahavi phalaM atdhi maNavisuddhIe / tIha puNa maNavisuddhIi kAraNaM hoti paDimAu // 1134 // vyAkhyA-kAmam' anumatamidaM, yaduta 'ubhayAbhAvaH' sAvadhetarakriyA'bhAvaH pratimAsu, tathA'pi 'phalaM' puNyalakSaNam 'asti' vidyate, manaso vizuddhirmanovizuddhistasyA manovizuddhaH sakAzAta , tathAhi-svagatA manovizuddhireva namaskartuH18 puNyakAraNaM, na namaskaraNIyavastugatA kriyA, AtmAntare phalAbhAvAt , yadyevaM kiM pratimAbhiriti?, ucyate, tasyAH punarma novizuddheH 'kAraNaM' nimittaM bhavanti pratimA, tahAreNa tasyAH sambhUtidarzanAditi gAthArthaH / / 1134 // Aha-evaM liGga-IN 18 mapi pratimAvanmanovizuddhikAraNaM bhavatyeveti, ucyate // 525 // jaiviya paDimAu jahA muNiguNasaMkappakAraNaM liNg| ubhayamavi asthi liMge na ya paDimAsUbhayaM atthi||1135|| dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1053~
Page #1055
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [s..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1135], bhASyaM [ 204...], vyAkhyA - yadyapi ca pratimA yathA munInAM guNA muniguNA - vratAdayasteSu saGkalpaH- adhyavasAyaH muniguNasaGkalpastasya kAraNaM nimittaM muniguNasaGkalpa kAraNaM 'liGgaM' dravyaliGgaM, tathA'pi pratimAbhiH saha vaidharmyameva, yata ubhayamapyasti linesAvadhakarma niravadyakarma ca tatra niravadyakarmayukta eva yo muniguNasaGkalpaH sa samyaksaGkalpaH, sa eva ca puNyaphalaH, yaH punaH sAvadyakarmayukte'pi muniguNasaGkalpaH sa viparyAsasaGkalpaH klezaphalavAsI, viparyAsarUpatvAdeva, na ca pratimAsUbhayamasti, ceSTArahitatvAt, tatazca tAsu jinaguNaviSayasya klezaphalasya viparyAsasaGkalpasyAbhAvaH, sAvadya karmarahitatvAt pratimAnAm, Aha-itthaM tarhi niravadyakarmarahitatvAt samyaksaGkalpasyApi puNyaphalasyAbhAva eva prApta iti ucyate, tasya tIrthakaraguNAdhyAropeNa pravRtternAbhAva iti gAthArthaH // 1135 // tathA cA''ha niyamA jiNesu u guNA paDimAo dissa je maNe kuNai / aguNe u vidyANato kaM namau maNe guNaM kAuM // 1136 // vyAkhyA--'niyamAdi'ti niyamenAvazyaMtathA 'jineSveva' tIrthaMkareSveva tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt, 'guNAH' jJAnAdayaH, na pratimAsu, pratimA dRSTvA tAsvadhyAropadvAreNa yAn 'manasi karoti' 'cetasi sthApayati punarnamaskaroti, ata evAsI tAsu zubhaH puNyaphalo jinaguNasaGkalpaH, sAvadhakarmarahitatvAt na cAyaM tAsu niravadyakarmAbhAvamAtrAdviparyAsasaGkalpaH, sAvayakarmopetavastuviSayatvAttasya, tatazcobhaya vikala evA''kAramAtratulye katipayaguNAnvite cAdhyAropo'pi yuktiyuktaH, 'aguNe u' ityAdi aguNAneva tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt avidyamAnaguNAneva 'vijAnan' avabudhyamAnaH pArzvasthAdIn 'ke namau bhaNe guNaM kArDa' kaM manasi guNaM kRtvA namaskarotu tAniti, sthAdetat-anyasAdhusambandhinaM teSyadhyAro muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1054~
Page #1056
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka hAribhadrIyA // 526 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1136 ], bhASyaM [ 204...], padvAreNa manasi kRtvA namaskarotu, na, teSAM sAvadyakarmayuktatayA'dhyAropaviSayalakSaNavikalatvAt, aviSaye cAbhyAropaM | kRtvA namaskurvato dopadarzanAd // 1136 // Aha ca "jaha laMbagaliMgaM jANaMtassa namao havai doso / nidrdhasamiya nAUNa vaMdamANe dhuvo doso // 1137 // vyAkhyA -- yathA 'viDambakaliGgaM' bhANDAdikRtaM 'jAnataH' avabudhyamAnasya 'namataH ' namaskurvataH sato'sya bhavati 'doSa' pravacanahIlanAdilakSaNaH, 'niddhandhasaM' pravacanopaghAtanirapekSaM pArzvasthAdikam 'iya' evaM 'jJAtvA' avagamya 'candamANe dhuvo doso' vandati namaskurvati sati namaskartari dhruvaH - avazyaMbhAvI doSaH - AjJAvirAdhanAdilakSaNaH, pAThAntaraM vA- 'niddhaMdha saMpi NAUNaM vaMdamANassa dosA u' idaM prakaTArthameveti gAthArthaH // 1137 // evaM na liGgamAtra makAraNato'vagatasAvadyakriyaM namaskriyata iti sthApitaM, bhAvaliGgamapi dravyaliGgarahitamitthamevAvagantavyaM bhAvaliGgagarbha tu dravyaliGgaM namaskriyate, tasyaivAbhilaSitArthakriyAprasAdhakatvAt, rUpakadRSTAntazcAtra, Aha ca rupaM TaMkaM visamAhayakkharaM navi rUvao cheo / dupahaMpi samAoge rUvo cheyattaNamuve / / 1138 / / vyAkhyA - atra tAvaccaturbhaGgI-rUpam azuddhaM TaGkaM viSamAhatAkSaramityekaH, rUpamazuddhaM TaGkaM samAhatAkSara miti dvitIyaH, rUpaM zuddhaM TaGkaM viSamAhatAkSaramiti tRtIyaH rUpaM zuddhaM TaGkaM samAhatAkSara miti caturthaH, atra ca rUpakalpaM bhAvaliGgaM TaGkalpaM dravyaliGgam, iha ca prathamabhaGgatulyAzcara kAdayaH, azuddhobhayaliGgatvAt, dvitIyabhaGgatulyAH pArzvasthAdayaH, azuddhabhAvaliGgatvAt tRtIyabhaGgatulyAH pratyekabuddhA antarmuhUrtamAtraM kAlama gRhItadravyaliGgAH, caturthabhaGgatulyAH sAdhavaH zIlayuktAH 3 vandanAdhyayane liGmAtra natI doSAH ~ 1055~ ||526 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1057
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1138], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| gacchagatA nirgatAzca jinakalpikAdayaH, yathA rUpako bhaGgatrayAntargataH 'accheka' ityavikala iti tadarthakriyArthinA nopAdIyate, caturthabhaGganirUpita evopAdIyate, evaM bhaGgatrayanidarzitAH puruSA api paralokAdhino yato na namaskaraNIyAH, caramabhaGgakanidarzitA eva namaskaraNIyA iti bhAvanA, akSarANi tvevaM nIyante-rUpaM zuddhAzuddhabhedaM, TaGka viSamAhatAkSaraMviparyastaniviSTAkSaraM, naiva rUpakaH chekaH, asAMvyavahArika ityarthaH, dvayorapi zuddharUpasamAhatAkSaraTakanyoH samAyoge sati |rUpakazchekatvamupaitIti gaathaarthH|| 1138 / rUpakadRSTAnte dAntikayojanA nidarzayannAharuppaM patteyabuhA TaMka je liMgadhAriNo samaNA vvassa ya bhAvassa ya cheo samaNo samAogo // 1139 // dAraM // / vyAkhyA-rUpaM pratyekavuddhA ityanena tRtIyabhaGgAkSepaH, TaGka ye liGgadhAriNaH zramaNA ityanena tu dvitIyasya, anenavAzuddhazuddhobhayAtmakasyApi prathamacaramabhaGgadvayasyeti, tatra dravyasya ca bhAvasya ca chekaH zramaNaH samAyoge-samAhatAkSaraTaGkazuddharUpakalpadravyabhAvaliGgasaMyoge zobhanaH sAdhuriti gAthArthaH // 1139 // vyAkhyAtaM saprapaJcaM vaiDUryadvAraM, jJAnadvAramadhunA, iha kazcijjJAnameva pradhAnamapavargabIjamicchati, yataH kila evamAgamaH-'jaM' aNNANI kammaM khavei bahuyAhiM vaaskoddiihiN| taM NANI tihi gutto khaveda usAsamitteNaM // 1 // tathA-'suI jahA sasuttA Na NAsaI kayavaraMmi paDiyAvi / jIvo tahA sasutto Na Nassai gao'pi saMsAre // 2 // tathA-'NANaM giNhai NANaM guNei NANeNa kuNai kiccAI / bhavasaMsArasamuI yadajJAnI karma kSapayati baTukAbhivarSakoTIbhiH / tajJAnI trinirgataH apaSasyucchvAsamAnena || sUcidhA sasUtrA na nazyati kacavare ptivaa'pi| jIvasathA sasUtro na nazyati gato'pi saMsAre // 2 // jJAnaM gRhAti jJAnaM guNayati jJAnena karoti kRyAni / bhavasaMsArasamudraM jJAnI jJAne sthitastarati // 3 // KEBAAR dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1056~
Page #1058
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM -1 [gAthA-7...], niyukti: [1139], bhASyaM [204..., (40) jJAnidvAra prata sottaraM sUtrAMka ||7..|| . Avazyaka-daNANI NANe Thio tarai // 3 // tasmAjJAnameva pradhAnamapavargaprAptikAraNam , ato jJAnina eva kRtikarma kAryam , Aha-IM| vandanAhAribha- anantaragAthAyAmeva dravyabhAvasamAyoge zramaNa uktaH tasya ca kRtikarma kAryamityuktaM, caraNaM ca bhAvo vartata ityukte satyAhadrIyA kAmaM caraNaM bhAvo taM puNa nANasahio samANeI / na ya nANaM tu na bhAvo teNa ra NANiM pnnivyaamo||1140|| | vyAkhyA-'kAmam' anumatamidaM, yaduta 'caraNaM' cAritraM 'bhAvaH' bhAvazabdo bhAvaliGgopalakSaNArthaH, tatpunaH 'jnyaan||527|| sahitaH' jJAnayuktaH 'samApayati' niSThAM nayati, yata idamitthamAsevanIyamiti jJAnAdevAvagamyate, tasmAttadeva pradhAna, na ca / jJAnaM tu na bhAvA, bhAva eva, bhAvali zAntargatamiti bhAvanA, tena kAraNena ra iti nipAtaH pUraNArtha, jJAnamasyAstIti jJAnI|2 hAtaM jJAninaM 'praNamAmaH pUjayAma iti gAthArthaH // 1140 // yatazca bAhyakaraNasahitasyApyajJAninazcaraNAbhAva evoktA- 1 tamhA Na bajjhakaraNaM majjhapamANaM na yAvi caarittN|maannN majjha pamANaM nANe a ThiaMjao titthaM // 1141 // ___ vyAkhyA-tasmAnna 'bAhyakaraNaM' piNDavizuddhayAdikaM mama pramANaM, na cApi 'cAritra' bratalakSaNaM, tajjJAnAbhAve tasyApyabhAvAt , ato jJAnaM mama pramANa, sati tasmin caraNasyApi bhAvAt, jJAne ca sthitaM yatastIrtha, tasyAgamarUpatvAditi gAthArthaH // 1141 // kiM cAnyad-darzanaM bhAva iSyate, 'samyagdarzanajJAnacAritrANi mokSamArga' iti ( tattvArthe a01 sU01) vacanAt , tatra darzanaM dvidhA-adhigamajaM naisargikaM ca, idamapi ca jJAnAyattodayameva vartate, tathA cAhanAUNa ya sambhAvaM ahigamasaMmaMpi hoi jIvassa / jAIsaraNanisagguggayAvina nirAgamA ditttthii||1142|| | vyAkhyA-'jJAtvA ca avagamya 'sadbhAvaM' satAM bhAvaH sadbhAvasta, santo jIvAdayaH, kim ?-adhigamAt-jIvAdi-1 dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1057~
Page #1059
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1142], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| padArthaparicchedalakSaNAt samyaktvaM-zraddhAnalakSaNamadhigamasamyaktvam, idamadhigamasamyaktvamapi, apizabdAcAritramapi, |'bhavati jIvasya jAyate Atmana ityarthaH, naisargikamAzrityAha-jAtismaraNAt sakAzAt nisargeNa-svabhAvenodgatA-sambhUtA jAtismaraNanisargodgatA, asAvapi na 'nirAgamA AgamarahitA 'dRSTiH' darzanaM dRSTiriti, yataH svayambhUramaNamatsyAdInAmapi jinapratimAdyAkAramatsyadarzanAjAtimanusmRtya bhUtArthAlocanapariNAmameva naisargikasamyaktvamupajAyate, bhUtArthAlocanaM ca jJAnaM tasmAdidamapi jJAnAyattodayamitikRtvA jJAnasya prAdhAnyAt jJAnina eva kRtikarma kAryamiti sthitam , ayaM gAthAthaiH / / 1142 // itthaM jJAnavAdinoke satyAhAcAyeM:| nANaM savisayaniyayaM na nANamitroNa kanjanipphattI / maggaNNU diIto hoi saciTTo aciho ya // 1143 // vyAkhyA-'jJAna' prakAntaM, svaviSaye niyataM svaviSayaniyataM, svaviSayaH punarasya prakAzanameva, yatazcaivamataH na jJAnamAtreNa kAryaniSpattiH, mAtrazabdaH kriyApratiSedhavAcakaH, atrArthe mArgajJo dRSTAnto bhavati, 'saceSTaH savyApAraH 'aceSTazca apratipadyamAnaceSTazca, etaduktaM bhavati-yathA kazcitpATaliputrAdimArgajJo jigamiSuzceSTadezaprAptilakSaNaM kArya gamanaceSTodyata eva sAdhayati, na ceSTAvikalo bhUyasA'pi kAlena, tatprabhAvAdeva, evaM jJAnI zivamArgamaviparItamavagacchannapi saMyamakriyodyata eva tatprAptilakSaNaM kArya sAdhayati, nAnudyato, jJAnaprabhAvAdeva, tasmAdalaM saMyamarahitena jJAneneti gAthAhRdayArthaH // 1143 // prastutArthapratipAdakameva dRSTAntAntaramabhidhitsurAha AujjanadRkusalAci nahiyA taM jaNaM na tosei / jogaM arjujamANI niMdaM khisaM ca sA lahara // 1144 // dIpa 645445 anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1058~
Page #1060
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [9..] Avazyaka hAribha drIyA // 528 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1144] bhASyaM [ 204...], vyAkhyA - AtodyAni - mRdaGgAdIni nRttaM-karacaraNanayanAdiparispanda vizeSalakSaNam AtodyaiH karaNabhUtairnRttam AtodyanRttaM tasmin kuzalA- nipuNA AtodyanRttakuzalA, asAvapi nartakI, apizabdAt raGgajanaparivRtA'pi 'taM janaM' raGgajanaM 'na toSayati' na harSa nayatItyarthaH kimbhUtA satI !-'yogamayuJjantI' kAyAdivyApAramakurvatI, tatazcAparituSTAd raGgajanAnna kiJcidU dravyajAtaM labhata iti gamyate, api tu nindAM khiMsAM ca sA labhate raGgajanAditi, tatsamakSameva yA hIlanA sA nindA, parokSe tu sA khiMseti gAthArthaH / 1144 // itthaM dRSTAntamabhidhAya dArzantikayojanAM pradarzayannAha - iya liMganANasahio kAiyajogaM na juMjaI jo una lahai sa mukkhasukkhaM lahai ya niMda sapakkhAo / / 1145 // vyAkhyA - 'iya' evaM liGgajJAnAbhyAM sahito yukto liGgajJAnasahitaH 'kAyayogaM' kAyavyApAraM 'na yuGkte' na pravartayati, yastu 'na labhate' na prApnoti 'sa' itthambhUtaH kiM 1-'mokSasaukhyaM' siddhimukhamityarthaH, labhate tu nindAM svapakSAt cazabdAvisAMca, iha ca nartakItulyaH sAdhuH, AtodyatulyaM dravyaliGgaM, nRttajJAnatulyaM jJAnaM, yogavyApAratulyaM caraNaM, raGgaparitoSatulyaH saGghaparitoSaH, dAnalAbhatulyaH siddhimukhalAbhaH, zeSaM sugamaM, yata evamato jJAnacaraNasahitasyaiva kRtikarma kAryamiti gAthAbhAvArthaH / 1145 // caraNarahitaM jJAnamakiJcitkaramityasyArthasya sAdhakA bahavo dRSTAntAH santIti pradarzanAya punarapi dRSTAntamAha jANato'vi ya tariDaM kAiyajogaM na juMjai naIe / so bujjhai soerNa evaM nANI caraNahINo / / 1146 // vyAkhyA - jAnannapi ca tarItuM yaH 'kAyayogaM' kAyavyApAraM na yuGkte nadyAM sa pumAn 'udyate' hiyate 'zrotasA' payaH vandanAdhyayane jJAnidvAraM sottaraM ~ 1059~ // 528 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1061
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [s..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1146], bhASyaM [ 204...], pravAheNa, evaM jJAnI caraNahInaH saMsAranadyAM pramAdazrotasohyata ityupanayaH, tasmAccaraNavikalasya jJAnasya kiJcitkaratvAdubhayayuktasyaiva kRtikarma kAryamiti gAthAbhiprAyArthaH // 1946 // evamasahAyajJAnapakSe nirAkRte jJAnacaraNobhayapakSe ca samarthite satyaparasvAha guNAhie vaMdaryaM chamattho guNAguNe ayANaMto / vaMdilA guNahINaM guNAhiyaM vAvi vaMdAve / / 1147 // vyAkhyA -- ihotsargataH guNAdhike sAdhau vandanaM kartavyamiti vAkyazeSaH, ayaM cArthaH zramaNaM vandetetyAdipranyAtsiddhaH, guNahIne tu pratiSedhaH paJcAnAM kRtikarmetyAdigranthAd, idaM ca guNAdhikatvaM guNahInatvaM ca tattvato durvijJeyam, atazchadmasthastasvato guNAguNAn AtmAntaravartinaH 'ajAnan' anavagacchan kiM kuryAt ?, vandeta vA guNahInaM kazcit guNAdhikaM cApi vandApayet ubhayathA'pi ca doSaH, ekatrAguNAnujJApratyayaH anyatra tu vinayatyAgapratyayaH, tasmAttUSNIbhAva eva zreyAn alaM vandaneneti gAthAbhiprAyaH / / 1147 // itthaM codakenoke sati vyavahAranayamattamadhikRtya guNAdhikatvaparijJAnakAraNAni pratipAdayannAcArya Aha AlaeNaM vihAreNaM ThANAcaMkamaNeNa ya / sako suvihio nAuM bhAsAveNaieNa ya // 1148 // vyAkhyA-- AlayaH- vasatiH supramArjitAdilakSaNA'dhavA strIpazupaNDakavivarjiteti, tenA''layena, nAguNavata evaMvidhaH khalvAlayo bhavati, vihAraH- mAsakalpAdistena vihAreNa, sthAnam UrdhvasthAnaM, caGkramaNaM - gamanaM sthAnaM ca caGkramaNaM cetyekavadbhAvastena ca, aviruddha deza kAyotsargakaraNena ca yugamAtrAvanipralokanapurassarAdbhutagamanena cetyarthaH zakyaH suvi muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1060~
Page #1062
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1148], bhASyaM [204...], (40) 3 vandanA| dhyayane suvihita prata sUtrAMka // 529 // tvajJAnaM ||7..|| Avazyaka-IN hito jJAtuM, 'bhASAvainayikena ca' vinaya eva vainayika samAlocya bhASaNena AcAryAdivinayakaraNena ceti bhAvanA, hAribha natAnyevambhUtAni prAyazo'suvihitAnAM bhavantIti gAthArthaH // 1148 // itthamabhihite satyAha codakaHdrIyA ___ AlaeNaM vihAreNaM ThANecaMkamaNeNa ya / na sakko suvihio nAu~ bhAsAveNaieNa ya // 1149 // vyAkhyA-Alayena vihAreNa sthAnacaGkramaNena (sthAnena cakramaNena) cetyarthaH, na zakyaH suvihito jJAtuM bhASAvainayikena ca, udAyinRpamArakamAthurakoillAdibhirvyabhicArAt, tathA ca pratItamidam-asaMyatA api hInasatyA labdhyAdinimittaM |saMyatavacceSTante, saMyatA api ca kAraNato'saMyatavaditi gAthArthaH // 1149 // kiMca bharaho pasannacaMdo sambhitarabAhiraM udAharaNaM / dosuppattiguNakaraM na tesi bajjhaM bhave karaNaM // 1150 // vyAkhyA-bharataH prasannacandraH sAbhyantaravAhyamudAharaNam , AbhyantaraM bharataH, yatastasya bAhyakaraNarahitasyApi vibhUpitasyaivA''darzakagRhapraviSTasya viziSTabhAvanAparasya kevalajJAnamutpannaM, bAhyaM prasannacandraH, yatastasyotkRSTabAhyakaraNavato'pyantaHkaraNavikalasyAdhaH saptamanarakaprAyogyakarmavandho babhUva, tadevaM doSotpattiguNakaraM na tayorbharataprasannacandrayoH 'bajhaM bhave karaNa'ti chAndasatvAdabhUtkaraNaM doSotpattikArakaM bharatasya nAbhUdazobhanaM bAhyaM karaNaM guNakArakaM prasannacandrasya hai nAbhUcchobhanamapIti, tasmAdAntarameva karaNaM pradhAnaM, na ca tadAlayAdinA'vagantuM zakyate, guNAdhike ca bandanamuktamiti tRSNIbhAva eva jyAyAn iti sthitam , ityayaM gAthAbhiprAyaH // 1150 // itthaM tIrthAGgabhUtavyavahAranayanirapekSaM codakamavagamyAnyeSAM pAralaukikApAyadarzanAyAhAcArya: **%824NEX dIpa anukrama [9..] // 529 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~10614
Page #1063
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1150], bhASyaM [204...], (40) Citte prata sUtrAMka % A % ||7..|| patteyabuddhakaraNe caraNaM nAsaMti jiNavariMdANaM / AhaJcabhAvakahaNe paMcahi ThANehi pAsasthA // 1151 // vyAkhyA pratyekabuddhAH-pUrvabhavAbhyastobhayakaraNA bharatAdayasteSAM karaNaM tasminnAntara eva phalasAdhake sati mandamatayazcaraNaM nAzayanti jinavarendrANAM sambandhibhUtamAtmano'nyeSAM ca, pAThAntaraM vA 'bodhi nAsiMti jiNavariMdANaM' kathaM :'AhaccabhAvakahaNe tti kAdAcitkabhAvakathane-bAhyakaraNarahitaireva bharatAdibhiH kevalamutpAditamityAdilakSaNe, kathaM nAzayanti !-paJcabhiH 'sthAnaH prANAtipAtAdibhiH pAramparyeNa karaNabhUtaiH 'pArzvasthA' uktalakSaNA iti gAthArthaH // 1151 // yatazca ummaggadesaNAe cararNa nAsiti jiNavariMdANaM / bAvannadaMsaNA khalu na Tu lambhA tArisA daI ||1152shaadaa| 8. vyAkhyA-unmArgadezanayA anayA'nantarAbhihitaM caraNaM nAzayanti jinavarendrANAM sambandhibhUtamAtmano'nyeSAM ca, ataH 'vyApanadarzanAH khalu' vinaSTasamyagdarzanA nizcayataH, khasvityapizabdArthoM nipAtaH, tasya ca vyavahitaH sambandhasta-13 mupariSTAt pradarzayiSyAmaH, 'na hu lambhA tArisA dahUM'ti naiva kalpante tAdRzA draSTumapIti, kiM punarjJAnAdinA pratilAbha4Ayitumiti gAthArthaH // 1152 // saprasaGgaM gataM jJAnadvAram , darzanadvAramadhunA, tatra darzananayamatAvalambI kRtikarmA|dhikAra evAvagatajJAnanayamata idamAhajaha nANeNaM na viNA caraNaM nAdasaNissa iya naannN|n ya daMsaNaM na bhAvo tena ra dihi paNivayAmo // 1153 // | vyAkhyA-yathA jJAnena vinA na caraNaM, kintu sahaiva, nAdarzanina evaM jJAnaM, kintu darzanina eva, 'samyagdRSTAnaM / TU mithyAdRSTeviparyAsa' iti vacanAt , tathA na ca darzanaM na bhAvaH, kintu bhAva eva, bhAvaliGgAntargatamityarthaH, tena kAraNena jJAnasya % dIpa anukrama [9..] % 584% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~10624
Page #1064
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1153], bhASyaM [ 204...], Avazyaka-tadbhAvabhAvitvAdarzanasya jJAnopakArakatvAd reti prAgvat 'diTThinti prAkRtazailyA darzanamasyAstIti darzanI taM darzaninaM, 'praNamAmaH' pUjayAma iti gAthArthaH // 1153 // syAdetat samyaktvajJAnayoryugapadbhAvAdupakAryopakArakabhAvAnupapattiriti, * etaccAsad, yataH- hAribha drIyA // 530 // gapi samupanaM sammattaM ahigamaM cisohei / jaha kAyagamaMjaNAI jaladiDIo visohati // 1154 // vyAkhyA- 'yugapadapi' tulyakAlamapi 'samutpannaM' saJjAtaM samyaktvaM jJAnena saha 'adhigamaM vizodhayati' adhigamyanteparicchidyante padArthA yena so'dhigamaH- jJAnamevocyate, tamadhigamaM vizodhayati jJAnaM vimalIkarotItyarthaH, atrArthe dRSTAntamAha-yathA kAcakAJjane jaladRSTI vizodhayata iti, kavako vRkSastasyedaM kAcakaM phalam, aJjanaM-sauvIrAdi, kAcakaM cAJjanaM ca kAcakAJjane, anusvAro'trAlAkSaNikaH, jalam udakaM dRSTiH svaviSaye locanaprasAraNalakSaNA, jalaM ca dRSTizca jaladRSTI te vizodhayata iti gAthArthaH // 1154 // sAmpratamupanyastadRSTAntasya dArzantikenAMzataH bhAvanikAM pratipAdayannAha 3 vandanA dhyayane jJAnazodha jaha 2 sujjhai salilaM taha 2 ruvAI pAsaI diTThI / iya jaha jaha tataruI taha taha tattAgamo hoi / / 1155 // 4 // 530 // vyAkhyA- yathA 2 zuddhyati salilaM kAcaka phalasaMyogAt tathA tathA 'rUpANi' tadgatAni pazyati draSTA, 'iya' evaM yathA yathA 'tattvaruciH' samyaktvalakSaNA, saMjAyata iti kriyA, tathA tathA 'tattvAgamaH' tattvaparicchedo bhavatIti, evamupakArakaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1063~
Page #1065
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [2], mUlaM 11 [gAthA-7...], niyukti: [1155], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| samyaktvaM jJAnasyeti gAdhArthaH // 1155 // syAdetat-nizcayataH kAryakAraNabhAva evopakAryopakArakabhAvaH, sa cAsambhavI yugapaddhAvinoriti, atrIcyate- kAraNakajavibhAgo dIvapagAsANa jugavajammevi / jugavuppannaMpi tahA heU nANassa sammattaM // 1156 // vyAkhyA-yatheha kAraNakAryavibhAgo dIpaprakAzayoH 'yugapajanmanyapi' yugapadutpAde'pItyarthaH, yugapadutpannamapi tathA 'hetuH' kAraNaM jJAnasya samyaktvaM, yasmAdevaM tasmAtsakalaguNamUlatvAddarzanasya darzanina eva kRtikarma kAryam, AtmanA'pi tatraiva yatnaH kAryaH, sakalaguNamUlatvAdeveti, uktaM ca-"dvAraM mUlaM pratiSThAnamAdhAro bhAjanaM nidhiH / dharmahetordvipadasya, samyagdarzanamiSyate // 1 // " ayaM gAthAbhiprAyArthaH // 1156 // itthaM nodakenokte satyAhAcAryaHnANassa jaivi heU savisapaniyayaM tahAvi sammattaM / tamhA phalasaMpattI na jujjae nANapakkhe va ||1||(pr0) jaha tikkharuIvi naro gaMtu desaMtaraM nayavihaNo / pAveha na taM desaM nayajutto ceva pAuNai // 2 // (pra.) iya nANacaraNahINo sammaddiSThIvi mukkhadesa tu / pAuNai neya nANAisaMjuo ceva pAuNai // 3 // (pra.) vyAkhyA-damanyakartRka gAthAtrayaM sopayogamitikRtvA vyAkhyAyate, jJAnasya yadyapi 'hetuH' kAraNaM samyaktvamiti yogaH, apizabdo'bhyupagamavAdasaMsUcakA, abhyupagamyApi bramaH, tattvatastu kAraNameva na bhavati, ubhayorapi viziSTakSayopazamakAryatvAt , svaviSayaniyatamitikRtvA, svaviSayazcAsya tattveSu rucireva, tathA'pi 'tasmAt samyaktvAt 'phalasaMpattI Na jujjae' phalasamprAptirna yujyate, mokSasukhaprAptina ghaTata ityarthaH, svaviSayaniyatatvAdeva, asahAyatvAdityarthaH, jJAnapakSa %2525-51555 dIpa anukrama [9..] A 4% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1064
Page #1066
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka iva, anena tatpratipAditasakaladRSTAntasaGgrahamAha-yathA jJAnapakSe mArgajJAdibhirdRSTAntairasahAyasya jJAnasyaihikAmuSmikaphalAhAribha-sAdhakatvamuktam, evamatrApi darzanAbhilApena draSTavyaM, dimAtraM tu pradarzyate yathA 'tIkSNarucirapi naraH' tIvrazraddho'pi puruSaH, kka :- gantuM dezAntara dezAntaragamana ityarthaH 'nayavihIno' jJAnagamanakriyAlakSaNanayazUnya ityarthaH prApnoti na taM dezaM gantumiSTaM tadviSayazraddhAyukto'pi, nayayukta eva prApnoti, 'iya' evaM jJAnacaraNarahitaH samyagdRSTirapi tattvazraddhAnayukto'pi mokSadezaM tu na prApnoti, naiva samyaktvaprabhAvAdeva, kintu jJAnAdisaMyukta eva prApnoti tasmAtritayaM pradhAnam, atatritayayuktasyaiva kRtikarma kArya, tritayaM cA''tmanA''sevanIyaM, 'samyagdarzanajJAna cAritrANi mokSamArga' (tattvA.a. 1sU. 1) iti vacanAdayaM gaathaatrityaarthH||1-2-3|| evamapi tattve samAkhyAte ye khalvadharmabhUyiSThA yAni cAsadAlambanAni pratipAdayanti tadabhidhitsurAha dhammaniyattamaIyA paralogaparamhA visayagiddhA / caraNakaraNe asattA seNidharAyaM vavaiti // 1157 / / vyAkhyA - dharmaH - cAritradharmaH parigRhyate tasmAnnivRttA matiryeSAM te dharmanivRttamatayaH, paraH- pradhAno lokaH paraloko - mokSastatparAGmukhAH 'viSayagRddhAH zabdAdiviSayAnuraktAH, te evambhUtAzcaraNakaraNe 'azaktAH' asamarthAH santaH zreNikarAja vyapadizantyAlambana miti gAthArthaH // 1157 // kathaM 1 Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [3], mUlaM [-] / [ gAthA- 7...], niryuktiH [1956 ], bhASyaM [ 204...], prakSepa [1-3] drIyA // 531 // seNio Asi tathA bahussuo, na yAvi pannatidharo na vAyago / so AgamissAi jiNo bhavissaha, samikkha pannAi varaM khu daMsaNaM / / 1158 // vyAkhyAna 'zreNikaH' narapatirAsIt 'tadA' tasmin kAle 'bahuzrutaH' bahrAgamaH mahAkalpAdizrutadhara ityarthaH, 'na 2 vandanA dhyayane samyukramyAM mokSaH ~1065~ // 531 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1067
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1158], bhASyaM [204...], (40) * * * % % - prata sUtrAMka ||7..|| cApi prajJaptidharaH' na cApi bhagavatIvettA 'na vAcakaH' na pUrvadharaH, tathA'pyasAvasahAyadarzanaprabhAvAdeva 'AgamissAe'tti AyatyAmAgAmini kAle 'jino bhaviSyati' tIrthakaro bhaviSyati, yatazcaivamataH 'samIkSya dRSTvA 'prajJayA' bujhyA darzanavipAka tIrthakarAkhyaphalaprasAdhakaM varaM khudaMsaNanti khuzabdasyAvadhAraNArthatvAt varaM darzanamevAGgIkRtamiti vAkyazeSaH, ayaM vRttArthaH // 1158 // kiMca-zakya eyopAye prekSAvataHpravRttiyujyate, na punarazakye ziraHzUlazamanAya takSakaphaNAlaGkAragrahaNakalpe cAritre, cAritraM ca tattvataH mokSopAyatve satyapyazakyAsevana, sUkSmAparAdhe'pi anupayuktagamanAgamanAdibhirvirAdhyamAnavAdAyAsarUpatvAcca, niyamena ca chadmasthasya tabhaMza upajAyate sarvasyaivAtaH bhaTeNa carittAo suhuparaM daMsaNaM gaheyavvaM / sijjhati caraNarahiyA daMsaNarahiyA na sijhaMti // 1159 // vyAkhyA-'bhraSTena' yutena, kutaH1-cAritrAt, sutarAM darzanaM grahItavyaM, punarvAdhilAbhAnubandhizakyamokSopAyatvAt / tathA ca-siddhyanti caraNarahitAH prANinaH-dIkSApravRttyanantaramRtAntakRtkevalinaH, darzanarahitAstu na siddhyanti, ato darzanameva pradhAnaM siddhikAraNaM, tadbhAvabhAvivAdityayaM gAthArthaH // 1159 // itthaM codakAbhiprAya uktaH, sAmpatamasahAyadarzanapakSe doSA ucyante, yaduktaM-'na zreNika AsIttadA bahuzruta' ityAdi, tanna, tata evAsI narakamagamat , asahAyadarzanayuktatvAt , anye'pyevaMvidhA dazArasiMhAdayo narakameva gatA iti, Aha ca dasArasIhassa ya seNiyassA, peDhAlaputsassa ya scciss| aNuttarA dasaNasaMpayA tayA, viNA caritteNa'haraM gaI gayA // 1160 // dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~10664
Page #1068
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] AvazyakahAribha drIyA // 532 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1160 ], bhASyaM [ 204...], vyAkhyA- 'dazArasiMhasya' ariSTanemipitRvyaputrasya 'zreNikasya ca' prasenajitputrasya peDhAlaputrasya ca satyakinaH 'anutarA' pradhAnA kSAyiketi yaduktaM bhavati, kA ?-darzanasampat 'tadA' tasmin kAle, tathA'pi binA cAritreNa 'adharAM gatiM gatA' narakagatiM prAptA iti vRttArthaH // 1160 // kiM ca- sayAovi gaIo avirahiyA nANadaMsaNagharehiM / tA mA kAsi pamAyaM nANeNa caritarahieNaM // / 1161 // vyAkhyA- 'sarvA api' nArakatiryanarAmaragatayaH 'avirahitAH' avimuktAH, kai: ?-jJAnadarzanadharaissaccaiH, yataH - sarvA sveva samyaktva zrutasAmAyikadvayamastyeva, na ca narakagativyatirekeNAnyAsu muktiH, cAritrAbhAvAt, tasmAcAritrameva pradhAnaM muktikAraNaM, tadbhAvabhAvitvAditi yasmAdevaM 'taM mA kAsi pamAyaM'ti tat tasmAnmA kArSIH pramAdaM, jJAnena cAritrarahitena tasyeSTaphalAsAdhakatvAt, jJAnagrahaNaM ca darzanopalakSaNArthamiti gAthArthaH / 1161 // itazca cAritrameva pradhAnaM, niya mena cAritrayukta eva samyaktvasadbhAvAd, Aha ca sammataM acaritassa huja bhagaNAi niyamaso nasthi / jo puNa caritajutto tassa u niyameNa sammasaM // 1132 // vyAkhyA---' samyaktvaM' prAgvarNitasvarUpam 'acAritrasya cAritrarahitasya prANino bhavet 'bhajanayA' vikalpanayA-kadAcidbhavati kadAcinna bhavati, 'niyamazo nAsti' niyamena na vidyate, prabhUtAnAM cAritrarahitAnAM mithyAdRSTitvAt yaH punazcAritrayuktaH sattvastasyaiva, tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt, 'niyamena' avazyatayA samyaktvam, ataH samyaktvasyApi niya matazcAritrayukta eva bhAvAtprAdhAnyamiti gAthArthaH / 1162 // kiM ca---- 3 vandanAdhyayane darzanapakSaH ~ 1067 ~ ||532|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1069
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1163], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| jiNavayaNayAhirA bhASaNAhiM uvvaTTaNaM ayANatA / neraiyatiriyaegidiehi jaha sijhaI jIvo // 1163 / / vyAkhyA-'jinavacanavAhyA' yathAvasthitAgamaparijJAnarahitAH pratyekaM jJAnadarzananayAvalambinaH 'bhAvaNAhi~ti uktena nyAyena jJAnadarzanabhAvanAbhyAM sakAzAt , mokSamicchantIti vAkyazeSaH, 'udvartanAmajAnAnA' nArakatiryagekendriyebhyo yathA siddhayati jIvastathodvartanAmajAnAnA iti yogaH, iyamatra bhAvanA-jJAnadarzanabhAve'pi na nArakAdibhyo'nantaraM manuSyabhAvamaprApya siddhyati kazcit , caraNAbhAvAt , tenAnayoH kevalayorahetutvaM mokSaM prati, tebhya evaikendriyebhyazca jJAnAdirahitebhyo'pyudvattA manuSyatvamapi prApya cAritrapariNAmayukta eva siddhyati, nAyukto'karmabhUmikAdiH, ata iyamuddhartanA kAraNavaikalyaM sUcayatIti gAthArthaH // 1163 / / punarapi cAritrapakSameva samarthayannAha sumuvi sammaTTiI na sijhaI crnnkrnnprihiinno| jaM ceva siddhimUlaM mUDho taM ceva nAsei // 1164 // vyAkhyA-'suSTupi' atizayenApi samyagdRSTina sisyati, kimbhUtaH 1-caraNakaraNaparihINaH, tadbAdameva ca samarthayan , kimiti ?-'yadeva siddhimUlaM' yadeva mokSakAraNaM samyaktvaM mUDhastadeva nAzayati, kevalatadvAdasamarthanena, 'ekapi asaddahato micchaMti vacanAta , athavA sutRpi samyagdRSTiH kSAyikasamyagdRSTirapItyarthaH, na siyati caraNakaraNaparihINA, zreNikAdivat, kimiti ?-yadeva siddhimUla-caraNakaraNaM mUDhastadeva nAzayatyanAsevanayeti gAthArthaH // 1164 // kiM ca-ayaM kevaladarzanapakSo na bhavatyevAgamavidaH susAdho, kasya tahi bhavati !, ata Aha dasaNapakkho sAvaya carittabhaDe ya maMdadhamme ya / dasaNacarittapakkho samaNe paralogakaMkhimmi // 1165 // dIpa anukrama [9..] SCRNAMA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1068~
Page #1070
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM -11 [gAthA-7...], niyukti: [1165], bhASyaM 204...], (40) AvazyakahAribha- drIyA satrayIyo prata sUtrAMka // 53 // % ||7..|| vyAkhyA-darzanapakSa'zrAvake' apratyAkhyAnakaSAyodayavati bhavati 'cAritrabhraSTe ca' kasmizciMdavyavasthitapurANe 'manda-IX vandanAdhau ca' pArzvasthAdI, darzanacAritrapakSaH zramaNe bhavati, kimbhUte ?-paralokAkAGgiNi, susAdhAvityarthaH, prAkRtazailyA ceha saptamI SaSThandhartha eva draSTavyA, darzanagrahaNAca jJAnamapi gRhItameva draSTavyam , ato darzanAdipakSastrirUpo veditavya iti gAthArthaH // 1165 // aparastvAha-yadyevaM bahvIbhirupapattibhizcAritraM pradhAnamupavaNyate bhavatA tatastadevAstu, alaM jJAnadarza-| nAbhyAmiti, na, tasyaiva tayatirekeNAsambhavAd, Aha pAraMparappasiddhI dasaNanANehiM hoi caraNassa / pAraMparappasiddhI jaha hoi taha'nnapANANaM // 1116 // vyAkhyA-pAramparyeNa prasiddhiH pAramparyaprasiddhiH-svarUpasattA, etadukaM bhavati-darzanAjjJAnaM, jJAnAcAritram , evaM pAramparyeNa caraNasvarUpasattA, sA darzanajJAnAbhyAM sakAzAdbhavati caraNasya, atastadbhAvabhAvitvAcaraNasya tritayamapyastu, laukikaM nyAyamAha-pAramparyaprasiddhiryathA bhavati tathA'nnapAnayoloMke'pi pratItaiveti kriyA, tathA cAnnArthI sthAlIndhanAdyapi gRhNAti pAnArthI ca drAkSAdyapi, atakhitayamapi pradhAnamiti gAthArthaH // 1166 / / Aha-yoSamatastulyabalatve sati jJAnAdInAM kimitya sthAnapakSapAtamAzritya cAritraM prazasyate bhavateti !, atrocyatejamhA saNanANA saMpuNNaphalaM na diti patteyaM / cArittajuyA diti u visissae teNa cArisaM // 1167 / / / vyAkhyA-yasmAddarzanajJAne 'sampUrNaphalaM' mokSalakSaNaM 'na dadataH' na prayacchataH pratyekaM, cAritrayukta datte eva, vizeSyate // 533 // tena cAritraM, tasminsati phalabhAvAditi gAthArthaH // 1167 // Aha-viziSyatAM cAritraM, kintu dIpa anukrama [9..] 40 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1069~
Page #1071
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1168], bhASyaM [204...], (40) 15 prata sUtrAMka ||7..|| ujjamamANassa guNA jaha hu~ti sasattio tavasuesuM / emeva jahAsattI saMjamamANe kahaM na guNA // 1138 // vyAkhyA-'ujjamamANassa'tti udyacchataH-udyama kurvataH sAdho, ka-tapaHzrutayoriti yogaH, 'guNAH' tapojJAnAvAptinirjarAdayo yathA bhavanti 'svazaktitaH' svazaktyodyacchataH, evameva 'yathAzakti' zaktyanurUpamityarthaH, saMjamamANe kahaM na guNa'tti saMyacchamAne-saMyama pRthivyAdisaMrakSaNAdilakSaNaM kurvati sati sAdhI kathaM na guNAH ?, guNA evetyarthaH, athavA kathaM na guNA yenAvikalasaMyamAnuSThAnarahito virAdhakaH pratipadyata iti ?, anrocyateaNiguhaMto viriyaM na birAheda caraNaM tavasuesuM / jai saMjame'vi piriyaM na nigUhijjA na hAvijA // 1169 / / vyAkhyA-'anigUhan vIrya' prakaTayan sAmarthya yathAzaktyA, kI-tapaHzrutayoriti yogaH, kiM?'na virAdhayati caraNaM' na khaNDayati cAritraM ?, yadi 'saMyame'pi' pRthivyAdisaMrakSaNAdilakSaNe 'vIrya' sAmarthyamupayogAdirUpatayA 'na nigUhayet' na pracchAdayenmAtRsthAnena 'na hAvija'tti tato na hApayet saMyama na khaNDet , syAdeva saMyamaguNA iti gAthArthaH // 1169 // saMjamajoesu sayA je puNa saMtaciriyAvi sIyati / kaha te visuddhacaraNA bAhirakaraNAlasA haMti // 1170 // vyAkhyA-'saMyamayogeSu' pRthivyAdisaMrakSaNAdivyApAreSu 'sadA sarvakAlaM ye punaH prANinaH 'saMtaviriyAvi sIyaMti'tti vidyamAnasAmarthyA api notsahante, kathaM te vizuddhacaraNA bhavantIti yogaH?, naivetyarthaH, vAhyakaraNAlasAH santaH-pratyupekSaNAdibAhyaceSTArahitA iti gaathaarthH||1170||aah-ye punarAlambanamAzritya bAhyakaraNAlasA bhavanti teSu kA vAteti ?, ucyate AlaMbaNeNa keNa je mane saMyama pamAyati / na hutaM hoi pamANaM bhUpasthagavesaNaM kujA // 1171 // dIpa anukrama RX muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1070~
Page #1072
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1171], bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka // 534 // ||7..|| vyAkhyA-Alambyata ityAlampana-apatatAM sAdhAraNasthAnaM tenAlambanena 'kenacit' avyavacchityAdinA ye prANinaH / vandanAmanya' iti evamahaM manye 'saMyamam' uktalakSaNe 'pramAdayanti' parityajanti, 'na hu taM hoi pamANa' naiva tadAlambanamAtraM dhyayane bhavati pramANam-AdeyaM, kintu ? 'bhUtArthagaveSaNaM kuryAt' tattvArthAnveSaNaM kuryAt-kimidaM puSTamAlambanam ? Ahosvinneti, sAlambana sevA yadyapuSTamavizuddhacaraNA eva te, atha puSTaM vizuddhacaraNA iti gAthArthaH // 1171 // aparastvAha-AlambanAtko vizeSa upa-] jAyate / yena vizuddhacaraNA bhavantIti, atra dRSTAntamAha sAlaMbaNo paDato appANaM duggame'vi dhArei / iya sAlaMyaNasevA dhArei jaI asaDhabhAvaM // 1172 // vyAkhyA-ihAlambanaM dvividhaM bhavati-dravyAlambanaM bhAvAlambanaM ca, dravyAlambanaM gAdI prapatatA yadAlambyate dravyaM, tadapi dvividham-puSTamapuSTaM ca, tatrApuSTaM durbalaM kuzavaJcakAdi, puSTaM tu balavatkaThinavalyAdi, bhAvAlambanamapi puSTApuSTabhedena | dvidhaiva, tatrApuSTaM jJAnAdyapakAraka, tadviparItaM tu puSTamiti, taccheda-'kahiM achitti aduvA ahIhaM, tabovahANesu ya ujjmiss| gaNaM va NIIi va hu sAravissaM, sAlaMbasevI samuvei mukkhaM // 1 // " tadevaM vyavasthite sati sahAlambanena vartata iti sAlambanA, asau patannapi AramAnaM 'durgame'pi' gartAdau dhArayati, puSTAlambanaprabhAvAditi, 'iya' evaM sevana sevA pratisevanetyarthaH sAlambanA cAsau sevA ca sAlambanasevA sA saMsAragarte prapatantaM dhArayati yatimazaubhAvaM-mAtRsthAnarahitamityeSa guNa // 534 // iti gAthArthaH // 1172 // sAmprataM sisAdhayiSitArthavyatirekaM darzayannAha kariSyAmpatyuJchintimathavA'bhyeSye tapaupadhAnayoruSasyAmi / gaNaM vA nIvaiva sAraviSyAmi sAlambasevI samupaiti mokSam // 3 // dIpa anukrama 9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1071~
Page #1073
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1173], bhASyaM [ 204...], AlaMbahINa puNa nivaDai khalio ahe duruntAre / iya nikkAraNasevI paDad bhavohe agAhaMmi / / 1173 / / vyAkhyA-AlambanahInaH punarnipatati skhalitaH, ka ? -'ahe duruttAre'ti gartAyAM duruttArAyAm, 'iya' evaM 'niSkAraNasevI' sAdhuH puSTAlambanarahita ityarthaH, 'patati bhavaughe agAdhe' patati bhavagartAyAmagAdhAyAm, agAdhatvaM punarasyA duHkhenottAraNasambhavAditi gAthArthaH // 1173 // gataM saprasaGgaM darzanadvAram, idAnIM 'niyAvAse'tti asyAvasaraH, asya ca sambandho vyAkhyAta eva gAthAkSaragamanikAya, sa eva lezataH smAryate-iha yathA caraNavikalA asahAyajJAnadarzanapakSamAlambanti evaM nityavAsAdyapi, Ai ca " je jattha jayA bhaggA ogAsaM te paraM avidaMtA / gaMtuM tattha'cayaMtA imaM pahANaMti ghosaMti // 1174 // vyAkhyA- 'ye' sAdhavaH zItalavihAriNaH 'yatra' anityavAsAdI 'yadA' yasmin kAle 'bhagnA' nirviNNAH 'avakAze' sthAnaM te 'param' anyat 'avidaMta'tti alabhamAnA gantuM 'tatra' zobhane sthAne azaknuvantaH kiM kurvanti ? - imaM pahANaMti ghosanti'tti yadasmAbhiraGgIkRtaM sAmprataM kAlamAzrityedameva pradhAnamityevaM ghoSayanti dito ittha sattheNaM jahA koi sattho paviralodagarukalacchAya madbhANaM pavaNNo, tattha kei purisA parissaMtA paviralAsu chAyAsu jehiM tehiM vA pANiehiM paDibaddhA acchaMti, aNNe ya saddAviMti eha ima N caiva pahANaMti, taMmi satye kei tesiM paDisuNaMti, kei Na dRSTAnto sArthena yathA ko'pi sAthaiH pramirako kSamAyamadhyAnaM prapadmaH tatra kecitpuruSAH parizrAntAH praviralA chAyAsu vaistairvA pAnIyaiH pratibaddhAtiSThanti abhyAM zabdayanti-bhAyAtedameva pradhAnamiti tasmin sAyeM keciteSAM pratizRNvanti kecina muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1072~
Page #1074
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1175], bhASyaM [204...], (40) 3bandanA prata sUtrAMka ||7..|| Avazyaka-IPSNaMti, je muNiti te chuhAtaNhAiyANaM dukkhANaM AbhAgI jAyA, je na suNaMti te khippameva apaDibaddhA addhANa sIsa hAribha- gaMtu udayassa sIyalassa chAyANaM ca AbhAgI jaayaa| jahA te purisA visIyaMti tahA pAsatthAI, jahA te NicchiNNA dhyayane drIyA |tahA susAhU / ayaM gAthArthaH // 1174 // sAmprataM yadukamidaM pradhAnamiti ghoSayanti tadarzayati (nityavA| nIyAvAsavihAraM ceiyabhattiM ca ajjiyAlAbhaM / vigaIsu ya paDibaMdhaM nihosaM coiyA viti|| 1175 // // 535 / / sAdyA lamba0 vyAkhyA-nityavAsena vihAraM, nityavAsakalpamityarthaH, caityeSu bhaktizcaityabhakistAM ca, cshbdaatkulkaaryaadiprigrhH| AryikAbhyo lAbhastaM, kSIrAdyA vigatayo'bhidhIyante tAsu vigatiSu ca 'pratibandham AsaGgaM nirdoSaM coditAH anyenodyatavihAriNA 'bruvate' bhaNantIti gAthArthaH // 1175 // tatra nityAvAsavihAre sadoSaM coditAH santastadA kathaM vA nirdoSa buvata ityAha jAhevi ya paritaMtA gAmAgaranagarapaTTaNamaDatA / to kei nIyavAsI saMgamatheraM bavAsaMti // 1176 // vyAkhyA-yadA'pi ca 'paritAntAH sarvathA zrAntA ityarthaH, kiM kurvantaH santaH ?-grAmAkaranagarapattanAnyaTantassantaH, grAmAdInAM kharUpaM prasiddhameva, ataH kecana' naSTanAzakA nityavAsinaH, na tu sarva eva, kiM?-saGgamasthaviramAcArya vyapa- 535 // dizantyAlambanatvena iti gAthArthaH // 1176 // kathaM ? bhRNvanti, ye RNvanti te kSudhAtRSNAdikAnAM duHkhAnAmAmAgino jAtAH, ye na zRNvanti te kSipramevApratibaddhA adhvanaH zIrSa gatvodakasya zItahAlasa chAyAnAM cAbhAgino jAtAH / yathA te puruSA viSIdanti tathA pAsvAdayaH, yathA se nistImA kSayA susAdhavaH / dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1073~
Page #1075
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1177], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| saMgamadherAyario suDa tavassI taheva gIyatyo / pehittA guNadosaM nIyAvAse pavatto u // 1977 // vyAkhyA-nigadasiddhA, kaH punaH saGgamasthavira ityatra kathAnakaM-koIlaNayare saMgamatherA, dumbhikkhe teNa sAhuNo visajjiyA, te taM NayaraM Nava bhAge kAUNa jaMghAbalaparihINA viharaMti, NayaradevayA kira tesiM uvasaMtA, tesiM sIso datto NAma ahiMDao cireNa kAleNodaMtavAhago Agao, so tesiM paDissae Na pavisai NiyayAvAsitti kArDa, bhikkhavelAe uggAhiyaM hiMDatANaM saMkilissai-ko Do'yaM sahakulANi Na dAeitti, egatva seThiyAkule rovaNiyAe gahiyao dArao, |chammAsA rovaMtagarasa, AyariehiM cappuDiyA kayA-mA rova, vANamaMtarIe muko, tehiM tuDhehiM paDilAhiyA jadhicchieNa, so visajio, etANi tANi kulANitti, AyariyA suiraM hiMDiUNa aMtaM paMtaM gahAya AgayA, samuddiDA, AvassayaAloyaNAe AyariyA bhaNati-Aloehi so bhaNai-tumbhehiM samaM hiMDiotti, te bhaNati-dhAipiMDo te bhuttotti, bhaNai-aisuhumANitti baiTo, devayAe aharace vAsaM aMghayAraM ca viuviyaM esa hIleitti, AyariehiM bhaNio-atIhi, koseranagare saMgamasthavirAH, durbhikSe taH sAdhayo vimAne tamagara nava bhAgAn kRtvA parikSINaNasAbalA viharanti, magara devatA kila tessaamup-| zAntA, teSAM zipyo datto nAmAviNyakavireNa kAlegodantavAhaka AgataH, sa teSAM pratizrayena prAvikSat niyavAsItikaravA, bhikSAvekAyAmApaprahikaM hipahamAnayoH saMhizyati, vRddho'yaM zrAddhakulAni na darzayatIti, ekatra zreSTikule rodinyA gRhIto dArakaH, paSamAsI rudati, AcAryazcappuTikA kRtA mA rodI, vyA muktaH, taistuSTaiH pratikAbhitA pAracchikena, sa vimRSTaH, etAni tAni kulAnIti, AcAryAH suciraM hiNDayitvA antaprAntaM gRhItvA''AtAH, samudiSTAH, AvazSakAlocanAvAmAcAryA bhaNanti-Alocaya, sa bhaNati-yuSmAbhiH samaM hiNDita iti, te bhaNanti-dhAbIpiNDascayA bhukka iti, bhaNati-atisUkSmatarANyetAnIti apaviSTaH, devatayA'dharA varSA andhakArazca vikuktiI epahIlatIti, AcArbhaNitaH-mAgaccha.* kolabare + nava dA. do ya. kuNTo'yaM, dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: saMgamasthAvIrasya dRSTAMta ~1074~
Page #1076
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1177], bhASyaM [204...], (40) vandanA Avazyaka- hAribhadrIyA catyabha prata tyAlamba0 sUtrAMka // 536 // ||7..|| so bhaNai-aMdhayArotti, AyariehiM aMgulI padAiyA, sA pajaliyA, AuTTo Aloei, AyariyAviNava bhAge parika- haMti, evamayaM puDAlavaNo Na hoi sabesi maMdadhammANamAlaMbaNanti / / 1177 / / Aha ca ome sIsapavAsaM appaDibaMdhaM ajaMgamattaM ca / na gaNaMti egakhitte gaNati vAsaM niyayavAsI // 1178 // vyAkhyA-ome' durbhikSe 'ziSyapravAsa' ziSyagamanaM, tathA tasyaiva 'apratibandham anabhiSvaGgam 'ajaGgamatvaM' vRddhatvaM ca, cazabdAttatraiva kSetre vibhAgabhajanaM ca, idamAlambanajAlaM 'na gaNayanti' na prekSante, nAlocayantItyarthaH, kintu ekakSetre|8| gaNayanti vAsaM 'nityavAsinaH' mandadhiya iti gaathaarthH||1178 // nityAvAsavihAradvAraM gataM, caityabhaktidvAramadhunA cedayakulagaNasaMghe annaM vA kiMci kAu nissANaM / ahavAvi aJjavayaraM to sevaMtI akaraNijnaM / / 1179 // ___ vyAkhyA-caityakulagaNasavAna , anyadvA 'kiJcid apuSTamavyavacchityAdi 'kRtvA nizrA' kRtvA''lambanamityarthaH, kathaM -nAsti kazcidiha caityAdipratijAgarakaH ato'smAbhirasaMyamo'GgIkRtaH, mA bhUcaityAdigyavaccheda iti, athavA'pyAyavairaM kRtvA nizrAM tataH sevante 'akRtyam' asaMyamaM mandadharmANa iti gAthArthaH // 1179 // ceiyapUyA kiM vayarasAmiNA muNiyapuvvasAreNaM / na kayA puriyAi? tao mukkhaMgaM sAvi sAhUNaM // 1180 // dIpa anukrama sabhaNati-andhakAra itti, AcAralI pradarzitA, sA prajvalitA, AvRtta Alocavati, AcAryA api nava bhAgAn parikathayanti, evamayaM puSTAlalambano na bhavati sarveSAM mandadharmANAmAlambana miti / muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1075~
Page #1077
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [s..] 69%%*%* % % % Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [ 3 ], mUlaM [-] / [gAthA 7...], niryuktiH [ 1181], bhASyaM [ 204...], vyAkhyA-- akSarArthaH sugamaH, bhAvArthaH kathAnakAdava seyaH, tacAdhaH kathitameva, tatra vairasvAminamAlambanaM kurvANA idaM nekSante mandadhiyaH kimityAha- ohAvaNaM paresiM satitthaunbhASaNaM ca vacchalaM / na gaNaMti gaNemANA puthvaciyapuppha mahimaM ca // 1181 // * vyAkhyA- 'apabhrAjanA' lAJchanAM 'pareSAM' zAkyAdInAM svatIrthodbhAvanAM ca divyapUjAkaraNena tathA 'vAtsalya' zrAvakANAM, etanna gaNayantyAlambanAni gaNayantaH santaH, tathA pUrvAvacitapuSpamahimAnaM ca na gaNayantIti - pUrvAvacitaiH prAggRhItaiH puSpaiH kusumairmahimA - yAtrA tAmiti gAthArthaH / / 1181 // caityabhaktidvAraM gatam, adhunA''ryikAlA bhadvAraM, tatreyaM gAthA - ajayalAbhe giddhA saraNa lAbheNa je asaMtudvA / bhikkhAyariyAbhaggA anniyaputtaM vavaiti // 1182 // vyAkhyA - AryikAbhyo lAbha AryikAlAbhastasmin 'gRddhAH' AsaktAH 'svakIyena' AtmIyena lAbhena ye'santuSTA mandadharmANa: bhikSAcaryayA bhannA bhikSAcaryAbhagnAH, bhikSATanena nirviNNA ityarthaH, te hi susAdhunA coditAH santo'bhakSyo'yaM tapasvinAmiti 'annikAputram AcArya vyapadizantyAlambanatveneti gAthArthaH // 1182 // katham 1 anniyaputtApario bhattaM pANaM ca pupphacUlAe / ucaNIyaM bhuMjato teNeva bhaveNa aMtagaDo // 1183 // vyAkhyA - akSarArthI nigadasiddhaH, bhAvArthaH kathAnakAdavaseyaH, tacca yogasaGgraheSu vakSyate / te ca mandamataya idamAlambanaM kurvantaH santaH idamaparaM nekSante, kim ?, ata Aha-- sIsagaNaM ome bhikkhAyariyA apacalaM theraM / na gaNaMti sahAvi saDA ajiyalAhaM gavesaMtA // / 1984 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1076~
Page #1078
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1984], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| Avazyaka-4 vyAkhyA-gataH ziSyagaNo'syeti samAsastam 'ome' durbhikSe bhikSAcaryAyAm apazcala:-asamarthaH bhikSAcaryA'paJca- 3 vandanAhAribha- lastaM 'sthaviraM' vRddham evaMguNayuktaM 'na gaNayanti' nAlocayanti 'sahAvi' samarthAH, apizabdAtsahAyAdiguNayuktA api, dhyayana drIyA zaThA-mAyAvinaH AryikAlA 'gavesatitti anvipanta iti gAthArthaH // 1184 // gatamAryikAlAbhadvAraM, vigati | AryikAdvAramadhunA, tatreyaM gAthA | laabhaadi||537|| dvArANi bhattaM vA pANaM vA bhuttUNaM lAvalaviyamavisuddhaM / to avajapaDicchannA udAyaNarisiM bavAsaMti // 1185 // - | vyAkhyA-'bhaktaM vA' odanAdi 'pAnaM vA' drAkSApAnAdi bhuktvA' upabhujya 'lAvalaviyanti lokhyopetam 'avizuddhaM 4 vigatisamparkadoSAt, tathA ca-niSkAraNe pratiSiddha eva vigatiparibhogaH, uktaM ca-"vigaIvigaIbhIo vigaigayaM jo u bhuMjae sAhU / vigaI vigaisahAvA vigaI vigaI blaannei||1||"tti, tataH kenacitsAdhunA coditAH santaH 'avadhapaticchannAH' pApapracchAditAH 'udAyaNarisiM' udAyanaRSi vyapadizantyAlambanatveneti gAthArthaH / / 1185 / / atra kathAnakaM vItabhae Nayare udAyaNo rAyA jAva pavaio, tassa bhikkhAhArassa vAhI jAo, so vijehiM bhaNio-dadhiNA bhuMjaha, daso kira bhaTTAraovaiyAesu acchio, aNNayA vIyabhayaM gao, tattha tassa bhagiNijo kesI rAyA, teNaM ceva raje ThAvio, // 537 // vigativikRtimIto vikRtigataM yastu bhukesApuH / vikRtirvikRtikhabhAvA vikRtibiMgati balAsayati ||||biitbhye nagare udAyano rAjA yAvApra-1 jitaH, tasA bhikSAhArasya vyAdhitiH, sa vairmaNitA-damA bhuta, sa kila mahArako ajikAsu sthitaH, anyadA bItabhayaM gataH, tatra takha bhAgineyaH kezI rAjA, tenaiva rAjye sthApitaH. dIpa anukrama 9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1077~
Page #1079
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM - [gAthA-7...], niyukti: [1185], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| kesIkumAro'macehi bhaNio-esa parIsahaparAjio rajaM makhAi, so bhaNai-demi, te bhaNaMti-Na esa rAyadhammotti vuggAhei, cireNa paDissuyaM, kiM kajAu ?, visaM tassa dijau, egAe pasupAlIe ghare payutta-dadhiNA saha dehitti, sA padiNNA, devayAe avahiyaM, bhaNio ya-maharisi! tujjha visaM dipaNaM, pariharAhi dahiM, so parihario, rogo vaoNghiumAraddho, puNo pagahio, puNo pauttaM visa, puNo devayAe avahariyaM, taiyaM vAraM devayAe buccai-puNovi diNNaM, taMpi avahiye, sA tassa pacchao pahiMDiyA, aNNayA pamattAe devayAe dinnaM, kAlagao, tassa ya sejAtaro kuMbhagAro, taMmi kAlagae devayAe, paMsuvarisaM pADiyaM, so avahio aNavarAhittikArDa siNavallIe kuMbhakAruklevo NAma paTTaNaM tassa NAmeNa jAyaM jattha so dAavahari Thavio, vItabhayaM ca sarva paMsuNA pelliyaM, ajjavi puMsuo acchaMti, esa kAraNigottikaguna hoi sosimAlaM|vaNaMti // Aha casIyalalukkhA'NuciyaM vaesu vigaIgaeNa jAvitA haTTAvi bhaNaMti saDhA kimAsi udAyaNo na muNI? // 1186 // kezikumAro'mAtyaNitaH eSa parIpAparAjitaH rAjyaM mArgapati, sa bhaNati-dadAmi, se bhaNanti naipa rAjadharma iti pyudAhayati, cireNa pratizrutaM, ki kriyatAM!, viSaM tama davAtu, ekasyAH pazupAlyA gRhe prabutaM dakSAsaha dehIti, sA pradattavatI, devatayA'pahataM, bhaNitazca-maharSe ! tubhyaM viSaM dasa, parihara dadhi, sa parihatavAn , rogo vardhitumArabdhA, punaH pragRhItaM, punaH prayuktaM viSaM, punardevatayA'pahataM, tRtIyavAra devatayocyate, punarapi darga, tadapi apahRtaM, sA tasa pRSThataH ahiNDitA, anyadA pramattAyAM devattAyAM dataM, kAlagataH, tasya ca zayyAtaraH kumbhakAraH, tasmin kAlagate devatayA pAMcavarSA patitA, so'pahato'naparAdhItikAvA senApalyA kumbhakArorakSepo nAma pattanaM tasya nAjhA jAvaM yatra sro'pahRtya sthApitaH, vItabhayaM ca sabai pAMsunA preritaM, ayApi pazivasiSThanti, eSa kAraNika iti kRtvA na bhavati sarveSAmAlambanamiti. * so paridiNNA. + pavi CCCCRACK dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1078~
Page #1080
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [..] Avazyaka hAribha* drIyA // 538 // ****** Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1186], bhASyaM [ 204...], 3 vandanA dhyayane vyAkhyA--- zItalaM ca tat rUkSaM ca zItalarUkSam, annamiti gamyate, tasyAnucitaH - ananurUpaH, narendrapratra jitatvAdroMgA - bhibhUtatvAcca zItalarUkSAnucitastaM, 'vrajeSu' gokuleSu 'bigatigatena' vigatijAtena yApayantaM santaM 'haThThAvitti samarthA api | bhaNanti zaThAH kimAsIdudAyano na muniH ?, munireva vigatiparibhoge satyapi tasmAnnirdoSa evAyamiti // 1186 // OM vikRtidvAra evaM nityavAsAdiSu mandadharmAH saGgamasthavirAdInyAlambanAnyAzritya sIdanti, anye punaH sUtrAdInyevAdhikRtya, tathA cAha suttatthabAlavaDe ya asahudanvAi AvaIo yA / nissANapayaM kArDa saMgharamANAvi sIyaMti // 1187 // vyAkhyA - sUtraM ca arthazca bAlazca vRddhazca sUtrArthabAlavRddhAstAn, tathA'sahazca dravyAdyApadazca asahadravyAdyApadastA~zca, nizrANAm-AlambanAnAM padaM kRtvA 'saMstaranto'pi saMyamAnuparodhena vartamAnA api santaH sIdanti etaduktaM bhavatisUtraM nizrApadaM kRtvA yathA'haM paThAmi tAvatkiM mamAnyena ?, evamarthaM nizrApadaM kRtvA zRNomi tAvat, evaM bAlatvaM vRddhatvaM asaham - asamarthatvamityarthaH, evaM dravyApadaM durlabhamidaM dravyaM, tathA kSetrApadaM dhulakamidaM kSetraM, tathA kAlApadaM-durbhikSaM vartate, tathA bhAvApadaM glAno'hamityAdi nizrApadaM kRtvA saMstaranto'pi sIdantyalpasattvA iti gAthArthaH // 1187 // evam AlaMbaNANa logo bhario jIvassa ajaukAmassa / jaM jaM picchada loe taM taM AlaMvaNaM kuNai // 1188 / / vyAkhyA - 'AlambanAnAM' prAgnirUpitazabdArthAnAM 'lokaH' manuSyalokaH 'bhRtaH' pUrNo jIvasya 'ajaDakAmassa' tti aya // 538 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1079~
Page #1081
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1188], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka CANAS ||7..|| CCCCCC pAtitukAmasya, tathA ca-ayatitukAmo yad yatpazyati loke nityavAsAdi tat tadAlambanaM karotIti gAthArthaH // 1188 // kiM| ca-dvidhA bhavanti prANinaH-mandazraddhAstIvanaddhAzca, tatrAnyanmandazraddhAnAmAlambanam anyacca tIvrazraddhAnAmiti, Aha ca je jattha jayA jaiyA bahussuyA caraNakaraNapanbhaTTA / jaM te samAyaraMtI AlaMvaNa maMdasaDDANaM / / 1189 // AI vyAkhyA-'ye' kecana sAdhavaH 'yatra' grAmanagarAdau 'yadA' yasmin kAle suSamaduSSamAdau 'jaiya'tti yadA ca durbhikSAdau bahuzrutAzcaraNakaraNaprabhraSTAH santo yatte samAcaranti pArzvasthAdirUpaM tadAlambanaM mandazraddhAnAM, bhavatIti vAkyazeSaH, tathA6 hi-AcAyoM madhurAyAM maGgaH subhikSe'pyAhArAdipratibandhAparityAgAt pAyasthatAmabhajat, tadevamapi nUnaM jinardho dRSTa eveti gAdhAbhiprAyaH // 1189 // je jastha jayA jaiyA bahussuyA caraNakaraNasaMpannA / jaM te samAyaraMtI AlaMbaNa tivvasaDDANaM // 1190 // vyAkhyA-'ye' kecana 'yatra' grAmanagarAdau 'yadA' suSamaduSpamAdau 'jaiyatti yadA ca durbhikSAdau bahuzrutAzcaraNakaraNasampannAH, yatte samAcaranti bhikSupratimAdi tadAlambanaM tIvrazraddhAnAM bhavatIti gAthArthaH // 1190 / / avasitamAnuSaGgika, tasmAt sthitamidaM-paJcAnAM kRtikarma na kartavyaM, tathA ca nigamayannAha dasaNanANacaritte tavaviNae niccakAlapAsasthA / ee avaMdaNijjA je jasaghAI pavayaNassa // 1191 / / 8 vyAkhyA-'dasaNanANacarittetti prAkRtazailyA chAndasatvAcca darzanajJAnacAritrANAM tathA tapovinayayoH 'niccakAlapAsattha' tti sarvakAlaM pArthe tiSThantIti sarvakAlapArzvasthAH, nityakAlagrahaNamitvarapramAdabyavacchedArtha, tathA ca-itvarapramAdAnnizca dIpa anukrama [9..] 584- muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1080 ~
Page #1082
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka - hAribha* drIyA ||539|| Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1191], bhASyaM [ 204...], yato jJAnAdyapagame'pi vyavahAratastu sAdhava eveti, 'ete' prastutA avandanIyAH, ye kiMbhUtAH 1- 'yazoghAtinaH' yazo'bhi nAzakAH, kasya ? - pravacanasya, kathaM yazoghAtinaH 1, zramaNaguNopAttaM yad yazastattadguNavitathAsevanato ghAtayantIti gAthArthaH // 1191 // pArzvasthAdivandane cApAyAnnigamayannAha- kikammaM ca pasaMsA suhasIlajaNammi kammabaMdhAya / je je pamAyaThANA te te ubabUhiyA huMti // 1192 // vyAkhyA - 'kRtikarma' vandanaM 'prazaMsA ca' bahuzruto vinIto vA'yamityAdilakSaNA 'sukhazIkhajane' pArzvasthajane karmabandhAya, kathaM ? - yataste pUjyA eva vayamiti nirapekSatarA bhavanti, evaM yAni yAni pramAdasthAnAni yeSu viSIdanti pArzva | sthAdayastAni tAni 'upabRMhinAni bhavanti' samarthitAni bhavanti - anumatAni bhavanti, tatpratyayazca bandha iti gAthArthaH // 1192 // yasmAdete'pAyAstasmAt pArzvasthAdayo na vandanIyAH sAdhava eva vandanIyA iti nigamayannAha - daMsaNanANacarite tabaviNae niJcakAlamujjuttA / ee u vaMdaNijyA je jasakArI pavayaNassa // 1193 // vyAkhyA - darzanajJAna cAritreSu tathA tapovinayayoH 'nityakAla' sarvakAlam 'udyuktA' udyatA eta eva vandanIyAH, ye vizuddha mArgaprabhAvanayA yazaHkAriNaH pravacanasyeti gAthArthaH // 1193 // adhunA susAdhuvandane guNamupadarzayannAha - kikammaM ca pasaMsA saMviggajaNaMmi nijjrhaae| je je viraIThANA te te ubavUhiyA huMti // 1194 // vyAkhyA - 'kRtikarma' vandanaM 'prazaMsA ca' bahuzruto vinItaH puNyabhAgityAdilakSaNA saMvignajane 'nirjarArthAya' karmakSayAya kathaM ?--yAni (yAni ) viratisthAnAni yeSu vartante saMvighnAstAni tAni 'upabRMhitAni bhavanti' anumatAni bhavanti, tada 3 vandanAdhyayane yogyAyo gyavandane guNadoSAH ~1081~ ||539|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH pArzvasthAdi vandane doSAH varNyate
Page #1083
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1195], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| numatyA ca nirjarA, saMvighnAH punardidhA-dravyato bhAvatazca, dravyasaMvinA mRgAH patre'pi calati sadotrastacetasaH, bhAvasavinAstu sAdhavastairihAdhikAra iti gAthArthaH // 1194 // gataM saprasaGgaM nityavAsadvAramiti vyAkhyAtA saprapaJca paJcAnAM kRtikarma ityAdidvAragAthA, nigamayatoktamoghato darzanAdyupayuktA eva vandanIyA iti, adhunA tAnevA''cAryAdibheda-1 to'bhidhitsurAha___Ayariya evajjhAe pavatti there taheva rAyaNie / eesiM kiikammaM kAyabvaM nijaraThAe // 1195 // | vyAkhyA-AcArya upAdhyAyaH pravartakaH sthavirastathaiva ratnAdhikaH, eteSAM kRtikarma kartavya nirjarArtha, tatra caa''caaryH| sUtrArthobhayavettA lakSaNAdiyuktazca, uktaM ca-muttatthaviU lakkhaNajutto gaccharasa meDhibhUo ya / gaNatattivippamuko atthaM bhAsei Ayario // 1 // na tu sUtra, yata uktam-'ekkaggayA ya jhANe vuhI titthayaraaNukitI garuA / ANAhijjamii gurU kayariNamukkhA na vAei // 1 // asya hi sarverevopAdhyAyAdibhiH kRtikarma kArya paryAyahInasyApi, upAdhyAyaH prAgnirUpitazabdArthaH, sacetthambhUtaH-'sammattaNANasaMjamajutto suttatthatadubhayavihinU / AyariyaThANajuggo suttaM vAeuvajjhAo // 1 // kiM nimittaM ?-'suttatthesu ghirataM riNamukkho AyatIya'paDibaMdho / pADicchAmohajao / sUtrAthamit lakSaNayukto gacaspa maiTIbhUtana / gaNataptiviSamukto'rthe vAghayatvAcAryaH // 1 // ekAgratA ca pAne vRddhistIrthakarAnukratiSI / bhAjJAyai yamiti guravaH kRtaRNamokSA na vAcayanti // 1 // samyamayajJAnasaMbamayuktA sUtrArthatadubhayavidhijJaH / AcAryasthAnayogyaH sUrva vAcayati upAdhyAyaH // 3 // prArthayoH sthiratvaM kANamokSa AyatyAM cApratibandhaH / prAtIcchakamohanayaH (pratIcchamAramohajapA) *.pane vicalati. dIpa AKSHA anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | AcArya-AdInAma vandane lAbha: varNyate ~ 1082 ~
Page #1084
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka // 7.. // dIpa anukrama [s..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1195 ], bhASyaM [ 204...], drIyA // 540 // Avazyaka hai suttaM vAeuvajjhAo // 1 // tasyApi tairvineyaiH paryAyahInasyApi kRtikarma kArya, yathocitaM prazastayogeSu sAdhUna pravartahAribha- yatIti pravartakaH, uktaM ca- 'tavasaMjama jogesuM jo jogo tattha taM pavattei / asahuM ca niyatteI gaNata tillo pavatI u // 1 // asyApi kRtikarma kArya hInaparyAyasyApi, sIdataH sAdhUnaihikAmuSmikApAyadarzanato mokSamArga eva sthirIkaro* tIti sthaviraH, utaM ca- 'thirakaraNA puNa thero pattivAvAripasu atthesuN| jo jattha sIyai jaI saMtabalo taM thiraM kuNai // 1 // asyApyUnaparyAyasyApi kRtikarma kArya, gaNAvacchedako'pyatrAnupAtto'pi mUlagranthe / nAvagantavyaH, sAhacaryAditi, sa cetthambhUtaH - 'udghArvaNApahAvaNakhittovadhimaggaNAsu avisaaii| suttatthatadubhayavika gaNavaccho pariso hoi // 1 // ' asthApyUnaparyAyasyApi kRtikarma kartavyaM, ralAdhikaH- paryAyajyeSThaH, eteSAmuktakrameNaiva kRtikarma kartavyaM nirjarArtham, anye tu bhaNanti-prathamamAlocayadbhiH sarvairAcAryasya kRtikarma kArya, pazcAd yathAralAdhikatayA, AcAryeNApi madhyame kSAmaNAnantare kRtikarmaNi jyeSThasya kRtikarma kAryamiti gAthArthaH // 1195 // prathamadvAragAthAyAM gataM 'kasye'ti dvAram adhunA 'kene 'ti dvAraM, kena kRtikarma kartavyaM ? kena vA na kartavyaM ?, kaH punarasya kAraNocitaH anucito vetyarthaH, tatra mAtApitrAdiranucito gaNaH, tathA cAha granthakAraH ---- mAyaraM piyaraM vAvi jigaM bAvi bhAyaraM / kiikammaM na kArijA savve rAiNie tahA / / 1196 / / 1 sUtraM vAcayati upAdhyAyaH // 1 // tapaHsaMyamayogeSu yo yogyastanna taM pravarttayati / asahiSNuM ca nivarttayati gaNacintakaH pravartti (ka) stu // 3 // sthirakaraNAtpunaH sthAvaraH pravarttakavyApAriteSvartheSu / yo yatra sIdatti yatistaM sthiraM karoti // 4 // sImAnAn + mUlamanye'vagantayaH / abhiddhati. 2 udbhAvanaprabhAvanA kSetropadhimArgeNAstraviSAdI / sUtrArthaM tadubhayavid gaNAvacchedaka Idazo bhavati // 1 // 3 vandanAdhyayane vanyaH ~1083~ // 540 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1085
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1196], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| vyAkhyA-mAtaraM pitaraM vA'pi jyeSThakaM vA'pi bhrAtaram , apizabdAnmAtAmahapitAmahAdiparigrahaH, kRtikarma' abhyu-18 sthitavandanamityarthaH, na kArayet sarvAn ralAdhikA~stathA, paryAyavyeSThAnityarthaH, kimiti, mAtrAdIn vandanaM kArayataH | lokagopajAyate, teSAM ca kadAcidvipariNAmo bhavati, AlocanapratyAkhyAnasUtrArtheSu tu kArayet, sAgArikAdhyakSe tu yatanayA kArayed, eSa pratragyApratipannAnAM vidhiH, gRhasthAstu kArayediti gAthArthaH // 1196 // sAmprataM kRtikarmakaraNocitaM pratipAdayannAha paMcamahabbayajutto aNalasa mANaparivajiyamaIo / saMvigganijjarahI kihakammakaro havai saahuu||1197 / / vyAkhyA-pazca mahAnatAni-prANAtipAtAdinivRttilakSaNAni taiyuktaH 'aNalasa'tti AlasyarahitaH 'mAnaparivarjitamatiH' jAtyAdimAnaparAGmukhamatiH 'saMvignaH prAgvyAkhyAta eva 'nirjarArthI' karmakSayAthIM, evambhUtaH kRtikarmakArako bhavati sAdhuH, evambhUtena sAdhunA kRtikarma kartavyamiti gaathaarthH||1197 / / gataM keneti dvAraM, sAmprataM 'kade' tyAyAta, |kadA kRtikarma kartavyaM kadA vA na kartavyaM , tatra vakkhittaparAhutte a pamatte mA kayA hu baMdijA / AhAraM ca karito nIhAraM vA jai karei / / 1198 // vyAkhyA-vyAkSiptaM dharmakathAdinA 'parAhutte ya' parADmukhaM, cazabdAdudbhU(sthi)tAdiparigrahaH, pramattaM krodhAdipramAdena mA kadAcidvandeta, AhAraM vA purvantaM nIhAraM vA yadi karoti, iha ca-dharmAntarAyAnavadhAraNaprakopAhArAntarAyapurIrA-18 nirgamanAdayo doSAH prapazcana vaktavyA iti gAthArthaH // 1198 / / kadA tarhi pandetetyata Aha CREASEKACCIENCE dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1084 ~
Page #1086
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1199], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata // 54 // sUtrAMka - ||7..|| pasaMte AsaNatthe ya, upasaMte uvahie / aNunnabittu mehAvI, kiDakamma pauMjae // 1199 // |3 vandanAvyAkhyA-prazAnta vyAkhyAnAdivyAkSeparahitam AsanasthaM niSadyAgatam 'upazAnta krodhAdipramAdarahitam 'upasthita dhyayane chandenetyAdyabhidhAnena pratyudyatam, evambhUtaM santamanujJApya medhAvI tataH kRtiko prayuJjIta,vandanakaM kuryAdityarthaH,anujJApanAyAMkA vandane yo ca AdezadvayaM, yAni dhruvavandanAni teSu pratikramaNAdau nAnujJApayati, yAni punarautpattikAni teSvanujJApayatIti gAthArthaHlAraNAni ca // 1199 // gataM kadeti dvAraM, katikRtvodvAramadhunA, katikRtvA kRtikarma kArya ?, kiyatyo vArA ityarthaH, tatra pratyahaM | niyatAnyaniyatAni ca vandanAni bhavantyata ubhayasthAnanidarzanAyA''ha niyuktikAra: paDikamaNe samajhAe kAussaraMgAvarAhapAhuNae / AloyaNasaMvaraNe uttamaDhe ya caMdaNayaM // 1200 // I vyAkhyA-pratIpaM kramaNaM pratikramaNam , aparAdhasthAnebhyo guNasthAneSu vartanamityarthaH, tasmin sAmAnyato vandanaM bhavati, tathA 'svAdhyAyeM' vAcanAdilakSaNe, 'kAyotsarge' yo hi vigatiparibhogAyA''cAmlavisarjanArtha kriyate, 'aparAdhe' guruvinayalaGghanarUpe, yatastaM vanditvA kSAmayati, pAkSikavandanAnyaparAdhe patanti, 'prAghUrNake' jyeSThe samAgate sati vandanaM bhavati, itarasminnapi pratIcchitavyam , atra cAyaM vidhiH-'saMbhoIya aNNasaMbhoiyA ya duvihA havaMti pAhuNayA / saMbhoiya // 54 // Ayariya ApucchittA u vaMdeha // 1 // iyare puNa AyariyaM vaMdittA saMdisAvi taha ya / pacchA caMdeha jaI gayamohA ___ 1 sAMbhogikA manyasAMbhogikAzca dvividhA bhavanti mAghUrNakAH / sAMbhoSikAn AcArya bhAva tu vandate // 1 // itarAn punarAcArya vandirakA saMdizva tathA ca / pazcAt vandante yatayo yatamohA dIpa - 9-964-964-10 - - anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: pratikramaNa-Adi kAraNe vandanaM avazya karaNIyaM ~ 1085~
Page #1087
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1200], bhASyaM [204...], (40) % prata sUtrAMka ||7..|| % ahava vaMdAve // 2 // " tathA''locanAyAM vihArAparAdhabhedabhinnAyAM 'saMvaraNa' bhuktaH pratyAkhyAnam , athavA kRtanamaskArasahitAdipratyAkhyAnasyApi punarajIrNAdikAraNato'bhatArtha gRhRtaH saMvaraNaM tasmin vandanaM bhavati, 'uttamArthe vA ana zanasaMlekhanAyAM vandanamityeteSu pratikramaNAdiSu sthAneSu vandanaM bhavatIti gAthArthaH // 1200 // itthaM sAmAnyena niyatAdaniyatasthAnAni bandanAni pradarzitAni, sAmprataM niyatavandanasthAnasaGgayAMpradarzanAyA''ha |cattAri paDikamaNe kiikammA tini hu~ti sajjhAe / puvaNhe avaraNhe kiikammA caudasa havaMti // 1201 / / I vyAkhyA-catvAri pratikramaNe kRtikarmANi trINi bhavanti, svAdhyAye pUrvAhe-pratyupasi, kathaM ?, guru puvasaMjhAe vaMdittA diAlopaitti evaM eka, anmuThiyAvasANe jaM puNo vaMdati guruM evaM biiyaM, ettha ya bihI-pacchA jahaNNeNa tiNi majhima |paMca vA satta vA ukosaM sabevi vaMdiyabA, jai vAulA vakkhevo vA to ikkeNa UNagA jAva tiNNi avassaM vaMdiyavA, evaM| deva sie, pakkhie paMca avassa, cAummAsie saMvaccharievi satta avarasaMti, te vaMdiUNaM jaM puNo Ayariyassa allivijjai taM taiyaM, paJcakkhANe cautthaM, sajjhAe puNa vaMdittA paDavei par3hamaM, paDhavie pavedayaMtassa bitiyaM, pacchA udiDaM samuddiDa paDhai, | uddesasamuddesavaMdaNANamihevAMtambhAvo, tao jAhe caubhAgAvasesA porisI tAhe pAe paDilehei,jaiNa padiukAmo to baMdai, adhavA bandayeyuH // 2 guru pUrvasandhyAyAM vanditvAlocayatIti etadeka, amyutthittAvasAne bakhunarSandante gurumetadvitIyaM, anna ca vidhiH-pazcAjaghanyena yo madhyamena pA vA sapta vA skRpTena sarve'pi vanditamyAH, yadi vyAkulA vyAkSepo vA tadaikenonA vAcana prayojyazyaM vandittabhyAH, evaM devasike, pAkSike pazAvazya, cAturmAsike sA~varasarike'pi saplAvakSyamiti, tAnU bandiracA yatpunarAcAryAyAzravaNAya dIyate satutIyaM, pratyAzyAne caturtha, svAdhyAye punarvanditvA prasthApayati prathama, prasthApite pravedayato dvitIya, pavAdudiusamudiSTaM paThati, uddezasamudezavandanAnAmidaivAntabhAvaH, tato yadA caturbhAgAvazeSA pauruSI tadA pAtrANi pratisayati, yadina paThitukAmastadA vandate. SCREENA % % dIpa anukrama [9..] K-4-% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 14 sthAne 'niyata vandana'sya vaktavyatA ~ 1086~
Page #1088
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1201], bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribhadrIyA vandanAdhyayane AvattAra prata sUtrAMka // 542 // ||7..|| aha paDhiukAmo to avaMdittA pAe paDilehei, paDilehitA pacchA paDhAi, kAlavelAe vaMdiu~ paDikamai, evaM taiyaM / / evaM pUrvAhe sapta, aparAhe'pi saptaiva bhavanti, anujJAvandanAnAM svAdhyAyavandaneSvevAntarbhAvAt, prAtikramaNikAni tu| catvAri prasiddhAni, evametAni dhruvANi pratyahaM kRtikarmANi caturdaza bhavantyabhaktArthikasya, itarasya tu pratyAkhyAnavandanenAdhikAni bhavantIti gAthArthaH // 1201 // gataM katikRtvodvAraM, vyAkhyAtA vandanamityAdiprathamA dvAragAthA, sAmprataM dvitIyA vyAkhyAyate, tatra katyavanatamityAcaM dvAra, tadarthapratipAdanAyAha dooNayaM ahAjAyaM, kihakammaM caarsaavyN| asya vyAkhyA-avanatiH-avanatam , uttamAGgapradhAnaM praNamanamityarthaH, dve avanate yasmiMstad vyavanatam, ekaM yadA prathamameva 'icchAmi khamAsamaNo ! vaMdiu~ jAvaNijAe nissIhiyAe'tti abhidhAya chando'nujJApanAyAvanamati, dvitIya punaryadA kRtAvoM niSkrAntaH 'icchAmI'tyAdisUtramabhidhAya chando'nujJApanAyaivAvanamati, yathAjAtaM zramaNatvamAzritya yoniniSkramaNaM ca, tatra rajoharaNamukhavatrikAcolapaTTamAtrayA zramaNo jAtA, racitakarapuTastu yonyA nirgataH, evambhUta evaM vandate, tadavyatirekAJca yathAjAtaM bhaNyate kRtikarmavandanaM, 'bArasAvayaM'ti dvAdazAvartAH-sUtrAbhidhAnagarbhAH kAyavyApAravizeSA yasminniti samAsastad dvAdazAvartam , iha ca prathamapraviSTasya SaDAvartA bhavanti, 'ahokAyaM kAyasaMphAsaM khama|Nijjo me kilAmo, appakilaMtANaM bahusubheNa bhe divaso vaikato, jattA meM javaNijaM ca bhe' etatsUtragarbhA gurucaraNa atha paThitukAmastadA'vanditvA pAtrANi pratilikhati, pratilikhya pazcAtpaThati, kAlabelAyAM vandiravA pratikAma ti, etattRtIyaM, *gAthAzakalamAha. 44 dIpa anukrama [9..] // 542 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vandanasya 25 dvArANi varNayate ~1087~
Page #1089
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||..|| dIpa anukrama [9..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA - 7...], niryuktiH [1201], bhASyaM [ 204...], nyastahasta ziraH sthApanArUpAH, niSkramya punaH praviSTasyApyeta eva paDiti etaccApAntarAladvAradvayamAdyadvAropalakSitamavagantavyaM gataM katyavanatadvAraM, sAmprataM 'katizira' ityetadvAraM vyAcikhyAsuridamaparaM gAthAzakalamAhacausiraM tiguptaM ca dupavesaM eganikkhamaNaM / / 1202 / / vyAkhyA - catvAri zirAMsi yasmiMstaccatuH ziraH, prathamapraviSTasya kSAmaNAkAle ziSyAcAryazirodvayaM punarapi niSkramya praviSTasya dvayameveti bhAvanA, dvAraM / timro guptayo yasmiMstatriguptaM, manasA samyakpraNihitaH vAcA'skhalitAkSarANyuccArayan kAyenAvartAna virAdhayan vandanaM karoti yataH cazabdo'vadhAraNArthaH, dvau pravezau yasmiMstadvipravezaM prathamo'nujJApya pravizataH, dvitIyaH punarnirgatasya pravizata iti, ekaniSkramaNamAvazyakyA nirgacchataH, etaccApAntarAladvAratrayaM katizirodvAreNaivopalakSitamavagantavyamiti gAthArthaH / / 1202 / / sAmprataM katibhirvA''vazyakaiH parizuddhamiti dvArArtho'bhidhIyate, tathA cA''ha avaNAmA dunnahAjAyaM, AvattA bAraseva u / sIsA cattAri guttIo, tinni do ya pavesaNA // 1203 // enikmaNaM ceva, paNavIsaM vigraahiyaa| AvassagehiM parisuddhaM, kihakammaM jehi kIraI / / 1204 // vyAkhyA - gAthAdvayaM nigadasiddhameva, ebhirgAthAdvayokteH paJcaviMzatibhirAvazyakaiH parizuddhaM kRtikarma kartavyam, anyathA dravyakRtikarma bhavati // 1203 - 1204 // Aha ca * Peter. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1088~
Page #1090
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1205], bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribha drIyA // 54 // prata sUtrAMka kiikammapi karito na hoi kiikmmnijraabhaagii| paNavIsAmannayaraM sAhU ThANaM virAhiMto // 1205 // 53vandanAvyAkhyA-kRtikarmApi kurvan' vandanamapi kurvan na bhavati kRtikarmanirjarAbhAgI 'paJcaviMzatInAm AvazyakAnAma dhyayane zuddhavandanyatarat sAdhuH sthAnaM virAdhayan , vidyAdRSTAnto'tra, yathA hi vidyA vikalAnuSThAnA phaladA na bhavati, evaM kRtikarmApi naphalaM donirjarAphala na bhavati, vikalaravAdeveti gAthArthaH // 1205 // adhunA'virAdhakaguNopadarzanAyA''ha pAzca 32 paNavIsA[Avassaga]parisuddhaM kiikammaM jo pauMjai gurUNaM |sopaavi nivvANaM acireNa vimANavAsaM vA // 1206 // vyAkhyA-paJcaviMzatiH AvazyakAni-avanatAdIni pratipAditAnyeva tacchur3a-tadavikalaM kRtikarma yaH kazcit 'prayu / karotItyarthaH, kasmai ?-'gurave' AcAryAya, anyasmai vA guNayuktAya, sa prAmoti 'nirvANa' mokSam 'acireNa' svalpakAlena 'vimAnavAsaM cA' suraloka ti gAthArthaH // 1206 // dvAraM / 'katidoSavipramukta'miti yaduktaM tatra dvAtriMzaddoSavipramukta kartavyaM, taddoSadarzanAyAha aNADhiyaM ca dhaddhaM ca, paviddhaM paripiDiyaM / Tolagai aMkusaM ceca, tahA kAlabhariMgipaM // 1207 // vyAkhyA-'anAhatam' anAdaraM sambhramarahitaM vandate 1'stabdha' jAtyAdimadastabdho vandate 2 'pravirddha' vandanakaM dadadeva kaa||543|| nazyati 3 'paripiNDitaM' prabhUtAnekavandanena vandate AvartAn vyaJjanAbhilApAn vA byavacchinnAn kurvan 4 'Tolagati |tiDavaduraplutya 2 visaMsthulaM vandate 5 'anuzaM' rajoharaNamaGkuzavatkaradvayena gRhItvA vandate 6 'kacchabhariMgiya kacchapavat / riNitaM kacchapavat riGgan vandata iti gAthArthaH 7 // 1207 / / / ||7..|| dIpa anukrama [9..] M muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1089~
Page #1091
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM -11 [gAthA-7...], niyukti: [1208], bhASyaM 204...], (40) saba -%+ prata sUtrAMka ||7..|| macchuthvataM maNasA pauhaM taha ya veDyAvaI / bhayasA ceva bhayaMtaM, mittI gAravakAraNA // 1208 // vyAkhyA-matsyodvattam ekaM vanditvA matsyavad drutaM dvitIyaM sAdhu dvitIyapArthena recakAvartena parAvartate 8 manasA praduSTa, vandyo hInaH kenacidguNena, tameva ca manasi kRtvA sAsUyo vandate 9 tathA ca vedikAbaddhaM jAnunorupari hastau | nivezyAdho vA pArzvayorvA utsaGge vA eka vA jAnuM karadvayAntaH kRtvA vandate 10 'bhayasA ceva'tti bhayena vandate, mA bhUdgacchAdibhyo nirdhATanamiti 11, 'bhayaMta ti bhajamAnaM vandate 'bhajatyayaM mAmato bhakta bhajasveti tadAryavRttaM iti 12, 'mettitti maitrInimittaM prItimicchan vandate 13 'gAravitti gauravanimittaM vandate, vidantu mAM yathA sAmAcArIkuzalo'yaM 14, 'kAraNa'tti jJAnAdivyatirikta kAraNamAzritya vandate, vastrAdi me dAsyatIti 15, ayaM gAthArthaH // 1208 // teNiyaM paDiNiyaM ceva, ruI tajiyameva ya / sadaM ca hIliyaM ceca, tahA vipaliuMciyaM / / 1209 // vyAkhyA-nya miti parebhyaH khalvAtmAnaM gRhayan stenaka iva vandate, mA me lAghavaM bhaviSyati 15, 'pratyanIkam' AhArAdikAle vandate 17, 'ruSTaM' krodhAdhmAtaM vandate krodhAdhmAto vA 18, 'tarjitaM' na kupyasi nApi prasIdasi kASThaziva ivetyAdi tarjayan-nirbhasayan dhandate, aGgulyAdibhivA tajaiyan 19, 'zaTaM' zAThona vizrambhArtha vandate, glAnAdivyapadeza vA kRtvA na samyag vandate 20, hIlitaM he gaNin ! vAcaka ! kiM bhavatA vanditenetyAdi hIlayiskhA bandate| 21, tathA 'vipalikuzcitam' arddhavandita eva dezAdikathAH karoti 22, iti gAthArthaH // 1209 // dihamadiDhaca tahA, siMgaM ca karamoaNaM / AlihamaNAlihUM, UNaM uttaracUliyaM // 1210 // dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1090~
Page #1092
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1210], bhASyaM [204...], (40) dhyayane prata sUtrAMka ||7..|| Avazyaka- vyAkhyA dRSTAdRSTaM tamasi vyavahito vA na vandate 23 'zRGgam' uttamAGgaikadezena vandate 24 'karamocana kara mny| |3vandanAhAribha-G mAno vandate na nirjarA, tahA moyaNaM nAma na annahA mukkho, eeNa puNa dineNa muccemitti baMdaNagaM dei 25-26 AzlidrIyA pTAnAzliSTa'mityatra caturbhaGgakA-rajoharaNaM karAbhyAmAzliSyati zirazca 1 rajoharaNaM na ziraH 2 ziro na rajoharaNaM 3 na doSAH // 54 // rajoharaNaM nApi ziraH 4, atra prathamabhaGgaH zobhanaH zeSeSu prakRtavandanAvatAraH 27, 'Una vyaJjanAbhilApAvazyakairasampUrNa dAvandate 28, 'uttaracUI' candanaM kRtvA pazcAnmahatA zabdena mastakena banda iti bhaNatIti gAthArthaH 29 // 1210 // __ mUrya ca DhaharaM ceSa, puliM ca apacchimaM / battIsadosaparisuddha, kiikamma pauMjaI // 1211 // vyAkhyA-'mUkam' AlApakAnanuccArayan vandate 20 'bahuraM' mahatA zabdenocArayana vandate 31 'cuDulI ti ulkAmiva | dAparyante gRhItvA rajoharaNaM bhramayan vandate 32 'apazcimam' idaM caramamityarthaH, ete dvAtriMzaddoSAH, ebhiH parizuddha kRtikarma kArya, tathA cAha-dvAtriMzaddopaparizuddha 'kRtikarma' vandanaM 'prayuJjIta' kuyoMditi gAthArthaH // 1211 // yadi punaranyatamadoSaduSTamapi karoti tato na tatphalamAsAdayatIti, Aha cakiikammapi karito na hoi kiikammanijjarAbhAgI / battIsAmannayaraM sAhU ThANaM virAhiMto // 1212 // // 544 // vyAkhyA-kRtikarmApi kurvanna bhavati kRtikarmanirjarAbhAgI, dvAtriMzaddoSANAmanyataratsAdhuH sthAna virAdhayanniti gAthArthaH // 1212 // doSavipramuktakRtikarmakaraNe guNamupadarzayannAhabattIsadosaparisuddhaM kihakammaM jo pauMjai gurUNaM / so pAvai nivvANaM acireNa vimANavAsa vA // 1213 // dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1091~
Page #1093
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM I [gAthA-7...], niyukti: [1213], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ||7..|| dhyANyA-dvAtriMzaddopaparizuddhaM kRtikarma yaH 'prayute karoti gurave sa prApnoti nirvANam acireNa vimAnavAsa beti | gAthArthaH / / 1213 // Aha-dopaparizuddhAdvandanAtko guNaH / yena tata eva nirvANaprAptiH pratipAdyata iti, ucyateAvassaema jaha jaha kuNai payattaM ahINamairittaM / tivihakaraNovautto taha taha se nijarA hoha // 1214 / / vyAkhyA-'AvazyakeSu' avanatAdiSu dopatyAgalakSaNeSu ca yathAra karoti prayalam 'ahInAtiriktaM' na hInaM nApyadhika, kimbhUtaH san ?-trividhakaraNopayuktaH, manovAkAryarupayukta ityarthaH, tathA 2'se' tasya vandanakartunirjarA bhavati-karmakSa-12 yo bhavati, tasmAcca nirvANaprAptiriti, ato doSaparizuddhAdeva phalAvAptiriti gAthArthaH // 1214 // gataM saprasaGgaM doSavimuktadvAram , adhunA kimiti kriyata iti dvAraM, tatra vandanakaraNakAraNAni pratipAdayannAhamAviNaovacAra mANassa bhaMjaNA pUyaNA gurujnnss|tisthyraann ya ANA suadhammArAhaNA'kiriyA // 1215 // ___ vyAkhyA-vinaya evopacAro vinayopacAraH kRto bhavati, sa eva kimartha ityAha-'mAnasya ahaGkArasya 'bhaJjanA' | vinAzaH, tadarthaH, mAnena ca bhagnena pUjanA gurujanasya kRtA bhavati, tIrthakarANAM cA''jJA'nupAlitA bhavati, yato bhagavadbhirvinayamUla evopadiSTo dharmaH, sa ca vandanAdilakSaNa eva vinaya iti, tathA zrutadharmArAdhanA kRtA bhavati, yato vandanapUrva zrutagrahaNaM, 'akiriya'tti pAramparyeNAkriyA bhavati, yato'kriyaH siddhaH, asAvapi pAramparyeNa vandanalakSaNAd vinayAdeva bhavatIti, uktaM ca paramarSibhiH-tahArUvaM gaMbhaMte ! samaNaM vA mAhaNaM vA vaMdamANassa pajuvAsamANassa kiMphalA tathArUpaM zramaNaM vA mAhanaM vA bandamAnasa paryupAsInasya kiMphalA dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1092~
Page #1094
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [-] / [gAthA-7...], niyukti: [1215], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata // 545 // sUtrAMka ||7..|| vaMdaNapajjubAsaNayA, goyamA ! savaNaphalA, savaNe NANaphale, NANe viNNANaphale, viNNANe paJcakkhANaphale, paJcakkhANe vandanAsaMjamaphale, saMjame aNaNhayaphale, aNahae tavaphale, tave vodANaphale, vodANe akiriyAphale, akiriyA siddhigaigamaNa- dhyayane phalA / tathA vAcakamukhenApyuktam-'vinayaphalaM zuzrUSA guruzuzrUSAphalaM zrutajJAnam / jJAnasya phalaM viratirviratiphala vandanakara karaNakAraNaM cAnavanirodhaH // 1 // saMvaraphalaM tapovalamatha tapaso nirjarA phalaM dRSTam / tasmAkriyAnivRttiH kriyAnivRtterayogitvam // 2 // yoganirodhAdbhavasantatikSayaH santatikSayAnmokSaH / tasmAtkalyANAnAM sarveSAM bhAjanaM vinayaH // 3 // iti gAthArthaH // 1215 // kiMca viNao sAsaNe mUlaM, viNIo saMjao bhave / viNayAu vippamukkassa, kao dhammo ko tvo?||1216|| vyAkhyA-zAsyante'nena jIvA iti zAsanaM-dvAdazAGgaM tasmin vinayo mUlaM, yata uktam-'mUlou khaMdhappabhavo dumassa, khaMdhAu pacchA viruhaMti sAlA (haa)| sAhappasAhA viruvaM(ha)ti pattA, tato si puSpaM ca phalaM rasoya ||1||evN dhammassa viNao mUlaM paramo se mokkho / jeNa kittI surya sigdhaM nissesamadhigacchai // 2 // " ato vinItaH saMyato bhavet , M545 // vandanaparyupAsanA , gautama ! zravaNaphalA, zravaNaM jJAnaphalaM, jJAna vijJAnaphalaM, vijJAna pratyAkhyAnaphalaM, pratyAkhyAnaM saMyamaphalaM, saMyamo'nAnavakakaH / anAzravastapaHphalaH, tapo vyavadAnaphalaM, myavadAnaM akriyAkalaM, akriyA siddhigatigamanakalA / 2 mUlAt skandhaprabhavo dumaya skandhAt pazcAt prabhavati zAkhA / zAstrAyAH prazAkhA virohanti (tataH) panANi, tatastasya puSpaM ca phalaM rasa evaM dharmasa binayo mUlaM paramastasya mokSaH / yena kIti zruvaM zInaM niHzreyasaM cAdhigacchati // 2 // dIpa anukrama [9..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'vinaya'sya mahatva-pratipAdanaM ~1093~
Page #1095
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti: [1216], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka vinayAdvipamuktasya kuto dharmaH kutastapa iti gAthArthaH // 1216 // ato vinayopacArArtha kRtikarma kiyata iti sthitam / Aha-vinaya iti kaH zabdArtha iti, ucyatejamhA viNayai kammaM ahavihaM cAuraMtamukkhAe / tamhA u vayaMti viU viNautti vilInasaMsArA // 1217 // vyAkhyA-yasmAdvinayati karma-nAzayati karmASTavidha, kimarthaM:-caturantamokSAya, saMsAravinAzAyetyarthaH, tasmAdeva vadanti vidvAMsaH 'vinaya iti' vinayanAdvinayaH 'vilInasaMsArAH' kSINasaMsArA athavA vinItasaMsArAH, naSTasaMsArA ityarthaH, yathA | vinItA gaunaSTakSIrA'bhidhIyate iti gAthArthaH // 1217 // kimiti kriyata iti dvAraM gataM, vyAkhyAtA dvitIyA katyavanata mityAdidvAragAthA / atrAntare'dhyayanazabdAthoM nirUpaNIyaH, sa cAnyatra nyakSeNa nirUpitatvAnnehAdhikRtaH, gato nAmaniSpanno| dinikSepaH, sAmprataM sUtrAlApakaniSpannasya nikSepasyAvasaraH, sa ca sUtre sati bhavati, sUtraM ca sUtrAnugama ityAdi prapaJcato vaktavyaM yAvattaccedaM sUtrana 'icchAmi khamAsamaNo vaMdiu~ jAvaNijjAe nisIhiyAe aNujANaha me miuggahaM nisIhi, ahokAyaM kAyasaMphAsaM, khamaNijjo me kilAmo, appakilaMtANaM bahumubheNa bhe divaso vaikato, jattA bhe? javaNijaM ca bhe? khAmemi khamAsamaNo! devasiyaM vaikkama, AvassiyAe paDikamAmi khamAsamaNANaM devasiAe AsArAyaNAe tittIsaNNayarAe jaMkiMcimicchAe maNadukkar3Ae vayadukaDAe kAyadukkaDAe kohAe mANAe mAyAe dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: vandana adhyayane mUlsUsya kathanaM ~1094~
Page #1096
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti : [1217...], bhASyaM [204...], (40) bandanA sUtrabyAkhyA prata sUtrAMka Avazyaka- lobhAe savvakAliyAe savvamicchokyArAe savvadhammAikamaNAe AsAyaNAe jo meaiyAro ko tassa hAribha- khamAsamaNopaDikamAmi nindAmi garihAmi apANaM vosirAmi // (sUtram ) drIyA asya vyAkhyA-talakSaNaM ceda-'saMhitA ca padaM caiva, padArthaH padavigrahaH / cAlanA pratyavasthAnaM, vyAkhyA tantrasya // 546 // vidhA // 1 // tatrAskhalitapadoccAraNaM saMhitA, sA ca-icchAmi khamAsamaNo vaMdiu~ jAvaNijAe nisIhiAe' ityevaMsUtroccAraNarUpA, tAni cAmUni sarvasUtrANi-icchAmi khamAsamaNo! vaMdilaM jAvaNijjAe nisIhiyAe aNujANaha me| miuggaha nisIhi, ahokAyaM kAyasaMphAsaM, khamaNijo me kilAmo appakilaMtANaM bahu subheNa bhe divaso vaikato, jattA hai ? javaNija ca bhe?, khAmemi khamAsamaNo! devasiyaM vaikama AvassiyAe paDikamAmi khamAsamaNANaM devasiyAe AsAyaNAe tittIsaNNayarAe jaMkiMcimicchAe maNadukkaDAe vayadukkaDAe kAyadukkaDAe kohAe mANAe mAyAe lobhaae| 4 saghakAliyAe sabamicchovayArAe sabadhammAikamaNAe AsAyaNAe jo me aiyAro kao tassa khamAsamaNo! paDikamAmi | lAniMdAmi garihAmi appANaM vosiraami| adhunA padavibhAgaH-icchAmi kSamAzramaNa! vandituM yApanIyayA naSedhikyA anujAnIta mama mitAvagrahaM naSedhikI adhaHkArya kAyasaMsparza kSamaNIyo bhavatA lamaH alpakAntAnAM bahuzubhena bhavatAM divaso vyatikrAntaH ?, yAtrA bhavatAM ? yApanIyaM ca bhavatAM ?,kSamayAmi kSamAzramaNa! daivasikaM vyatikramaM AvazyikyA pratikamAmi kSamAzna-5 maNAnAM daivasikyA AzAtanayA trayastriMzadanyatarayA yatkiJcinmithyayA manoduSkRtayA vacanaduSkRtayA kAyaduSkRtayA krodhayA mAnayA mAyayA lobhayA sarvakAlikyA sarvamithyopacArayA sarvadhamotikramaNayA AzAtanayA yo mayA'ticAraH kRtastasya dIpa anukrama // 546 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1095~
Page #1097
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti: [1217...], bhASyaM [204...], (40) 25 5% prata sUtrAMka kSamAzramaNa ! pratikramAmi nindAmi garhAmi AtmAnaM vyutsRjAmi, etAvanti sarvasUtrapadAni / sAmprataM padArthaH padavinahazca yathAsambhavaM pratipAdyate-tatra 'iSu icchAyAm' ityasyottamapuruSaikavacanAntasya icchAmIti bhavati, 'kSamUSu sahane ityasyAGantasya kSamA, 'zramu tapasi khede ca' asya kartari lyuT zrAmyatyasAviti zramaNaH kSamApradhAnaH zramaNaH kSamAzramaNaH tasyA''mantraNa, vandestumanpratyayAntasya vandituM, 'yA prApaNe' asya pyantasya kataiyanIya, yApayatIti yApanIyA tayA, Vaa pidha gatyAma' asya nipUrvasya pani niSedhana niSedhaH niSedhena nirvRttA naSedhikI, prAkRtazailyA chAndasatvAdvA naSedhikesyucyate, evaM zeSapadArtho'pi prakRtipratyayabyutpattyA vaktavyaH, vineyAsammohArthe tu na bamaH, ayaM ca prakRtasUtrArtha:-avagrahAdahiHsthito vineyo'rdAvanatakAyaH karadvayagRhItarajoharaNo vandanAyodyata evamAha-'icchAmi abhilapAmi he kSamAzra-18 |maNa ! 'vandituM namaskAraM kartu, bhavantamiti gamyate, yApanIyayA-yathAzaktiyuktayA naiSedhikyA-prANAtipAtAdinivRttayAra tanvA-zarIreNetyarthaH, atrAntare guruAkSepAdiyuktaH 'trividhene ti bhaNati, tataH ziSyaH saMkSepavandanaM karoti, vyAkSepAdi vikalastu'chandase'ti bhaNati, tato vineyastatrastha evamAha- anujAnIta' anujAnIcaM anujJA prayacchatha, 'mama'ityAtmanirdeze, Taka-mitazcAsAvayagrahazceti mitAvagrahastaM, caturdizamihAmAryasyAtmapramANaM kSetramavagrahastamanujJAM vihAya praveSTana kalpate, tato gururbhaNati-anujAnAmi, tataH ziSyo naiSedhikyA pravizya gurupAdAntika nidhAya tatra rajoharaNaM tAtalATa ca karAbhyAM hai saMspRzannidaM bhaNati-adhastAtkAyaH adhaHkAyaH-pAdalakSaNastamadhaHkArya prati kAyena-nijadehena saMsparzaH kAyasaMsparzastaM karomi, etaccAnujAnIta, tathA kSamaNIyaH-sahyo bhavatAm adhunA 'klamoM dehaglAnirUpaH, tathA alpa-stotaM kvAnta-kamo %A4%95-256456-54-5 dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1096~
Page #1098
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti : [1217...], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA vandanAdhyayane sUtranyAkhyA prata sUtrAMka // 547 // yeSAM te'lpavAntAsteSAmarUpakkAntAnAM, bahu ca tacchubhaM ca bahuzubhaM tena bahuzubhena, prabhUtasukhenetyarthaH, bhavatAM divaso vyati- kAnto?, yuSmAkamahargatamityarthaH, atrAntare gururbhaNati-tatheti,yathA bhavAn bravIti, punarAha vineyaH-'yAtrA' taponiyamAdilakSaNA kSAyikamizrIpazamikabhAvalakSaNA vA utsarpati bhavatAm ?, atrAntare gururbhaNati-yuSmAkamapi vartate , mama tAvadusarpati bhavato'pyurasarpatItyarthaH, punarapyAha vineyo-yApanIyaM cendriyanoindriyopazamAdinA prakAreNa bhavatAM?, zarIramiti gamyate, avAntare gururAha-evamAma, yApanIyamityarthaH, punarAha vineyaH-'kSamayAmi' marpayAmi kSamAzramaNeti pUrvavat divasena nirvRtto daivasikastaM vyatikramam-aparAdha, devasikagrahaNaM rAtrikAdyupalakSaNArtham , atrAntare gururbhaNati-ahamapi kSamayAmi devasika vyatikramaM pramAdodbhavamityarthaH, tato vineyaH praNamyaivaM kSAmayitvA''locanAheNa pratikramaNAhNa ca prAyazcittenAramAnaM zodhayannatrAntare'karaNatayotthAyAvagrahAnirgacchan yathA arthoM vyavasthitastathA kriyayA pradarzayannAvazyikyetyAdi daNDakasUtra bhaNati, avazyakartavyaizcaraNakaraNayogairnirvRttA AvazyakI tayA''sevanAdvAreNa hetubhUtayA yada-14 |sAdhvanuSThitaM tasya pratikrAmAmi, vinivartayAmItyarthaH, itthaM sAmAnyenAbhidhAya vizeSeNa bhaNati-kSamAzramaNAnAM vyAvarNitasvarUpANAM sambandhinyA 'devasikyA' divasena nivRttayA jJAnAdyAyasya zAtanA AzAtanA tayA, kiMviziSTayA-trayastriMzadanyatarayA, AzAtanAzca yathA dazAsu, atraiva vA'nantarAdhyayane tathA draSTavyA, 'tAo puNa tittIsapi AsAyaNAo imAsu causu mUlAsAyaNAsu samoyaraMti dabAsAyaNAe 4, dabAsAyaNA rAiNieNa samaM bhuMjaMto maNuNNaM appaNA bhuMjai tAH punastrayastriMzadapi bhASAvanAH mAsu catasA mUlAzAtanAsu samavataranti vyAzAtanAyAM , abhyAzAtanA rAkhikena samaM bhujAno manozamAramanA bhuke dIpa anukrama 547 // [10] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1097~
Page #1099
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti : [1217...], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka patra evaM upahisaMthAragAisu vibhAsA, khittAsAyaNA AsannaM gaMtA bhavai rAiNiyassa, kAlAsAyaNA rAo vA viyAle vA vAharamANassa tusiNIe cihai, bhAvAsAyaNA AyariyaM tuma tumaMti vattA bhavai, evaM tittIsapi causu davAisu smoyrNti'| 'yatkizcinmibhyayA' yatkizcidAzritya mithyayA, manasA duSkRtA manoduSkRtA tayA pradveSanimittayetyarthaH, 'vAgduSkRtayA' asAdhuvacananimittayA, 'kAyaduSkRtayA' AsannagamanAdinimittayA, 'krodhayeti krodhavatyeti prApte aAderAkRtigaNatvAt acpratyayAntatvAt 'krodhayA' krodhAnugatayA, 'mAnayA' mAnAnugatayA, 'mAyayA' mAyAnugatayA, 'lobhayA' lobhAnugatayA, ayaM bhAvArtha:-krodhAdyanugatena yA kAcidvinayabhraMzAdilakSaNA AzAtanA kRtA tayeti, evaM daivasikI bhaNitA, adhunehabhavAnyabhavagatA'tItAnAgatakAlasaGgrahArthamAha-sarvakAlena-atItAdinA nirvRttA sArvakAlikI tayA, sarva eva mithyopacArA:-mAtRsthAnagarbhAH kriyAvizeSA yasyAmiti samAsastayA, sarvadharmA:-aSTau pravacanamAtaraH teSAmatikramaNaM-lakhanaM yasyAM sA sarvadharmAtikramaNA tayA, evambhUtayA''zAtanayeti, nigamayati-yo mayA'ticAraH-aparAdhaH 'kRto' nirvartitaH 'tasya' aticArastha he kSamAzramaNa ! yuSmatsAkSika pratikAmAmi-apunaHkaraNatayA nivartayAmItyarthaH, tathA duSTakarmakAriNaM nindAmyAtmAnaM prazAntena bhavodvinena cetasA, tathA gAmyAtmAnaM yuSmatsAkSika vyutsRjAmyAtmAnaM duSTakarmakAriNaM tadanumatityAgena, sAmAyikAnusAreNa ca nindAdipadArtho nyakSeNa vaktavyaH, evaM kSAmayitvA punastatrastha evArDovanatakAya eva 1evamupadhisaMsArakAviSu vibhASA, kSetrAzAsanA''sana gantA bhapati rAnikasa, kAlAzAtanA rAtrI vA vikAle vA byAharatastUSNIkasiTati, bhAvAzAtanA AcArya vaM khamiti pakkA bhavati, evaM trayastriMzadapi catasRSvapi danyAdiSu samavasaranti. ka dIpa anukrama [10] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1098~
Page #1100
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti: [1217...], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka bhaNati-'icchAmi khamAsamaNo' ityAdi sarva draSTavyamityevaM, navaramayaM vizeSaH-'khAmemi khamAsamaNoM' ityAdi sarva sUtramAva-:3vandanAhAribha zyikyA virahitaM tat pAdapatita eva bhaNati, ziSyAsammohAthai sUtrasparzikagAthAH svasthAne khalvanAdRtya lezatastadarthakadhanayaiva dhyayane drIyA padArthoM nidarzitaH, sAmprataM sUtrasarzikagAthayA nidarzayannAha vandana sthAnAni icchA ya aNunavaNA abbAvAhaM ca jatta javaNA ya / avarAhakhAmaNAvi ya chaTThANA hu~ti baMdaNae // 1218 // // 548 // | vyAkhyA-icchA ca anujJApanA abhyAbAdhaM ca yAtrA yApanAca aparAdhakSAmaNA'pi ca pada sthAnAni bhavanti banda-1 nake // tatrecchA pavidhA, yathoktam NAmaM ThavaNAdavie khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu icchAe Nikkhevo chabbiho hoi // 1219 // vyAkhyA--nAmasthApane gatArthe, dravyecchA sacittAdidravyAbhilASaH, anupayuktasya vecchAmItyAdi bhaNataH, kSetrecchA magadhAdikSetrAbhilASaH, kAlecchA rajanyAdikAlAbhilASA-rayaNimahisAriyA u corA paradAriyA ya icchati / tAlAyarA subhikkhaM bahudhaNNA kei dumbhikkha // 1 // bhAvecchA prazastetarabhedA, prazastA jJAnAdyabhilASaH, aprazastA sayAdyabhilASa iti, te atra tu vineyabhAvecchayA'dhikAraH, kSamAdInAM tu padAnAM gAthAyAmanupanyastAnAM yathAsambhavaM nikSepAdi vaktavyaM, kSuNNa // 548 vAjUnthavistarabhayAca nehoktamiti / uktA icchA, idAnImanujJA, sA ca pavidhAnAma ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso u aNuNNAe Nikkheyo egviho hoha // 1220 // 1 rajanImabhisArikAstu caurAH pAradArikAzyecchanti / tAlAcarAH subhikSa bahudhAnyAH kecidurbhizam // 1 // dIpa anukrama CieIESGARL muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1099~
Page #1101
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti : [1220], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-nAmasthApane gatArthe, dravyAnujJA laukikI lokottarA kuprAvacanikI ca, laukikI sacittAdidravyabhedAtrividhA, azvabhUSitayuvativaiDUryAdyanujJetyarthaH, lokottarA'pi trividhA-kevalaziSyasopakaraNaziSyavaskhAdyanujJA, evaM kupAvacanikI vaktavyA, kSetrAnujJA yA yasya yAvataH kSetrasya yatra vA kSetre vyAkhyAyate kriyate vA, evaM kAlAnujJA'pi vaktavyA, bhAvAnujJA AcArAdyanujJA, bhAvAnujJayA'dhikAraH, atrAntare gAthAyAmanupAttasyApyakSuNNatvAdavagrahasya nikSepaH| NAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso u uggahassA Nikkhevo chaviho hoi // 1221 // vyAkhyA-sacittAdidracyAvagrahaNaM vyAvagrahaH, kSetrAvagraho yo yatkSetramavagRhNAti, tatra ca samantataH sakroza yojanaM, kAlAvagraho yo yaM kAlamavagRhNAti, varSAsu caturo mAsAn Rtubaddhe mAsaM, bhAvAvagrahaH prazastetarabhedaH, prazasto jJAnAdyavagrahaH, itarastu krodhAdyavagraha iti, athavA'vagrahaH paJcadhA-"deviMdarAyagihavai sAgarisAdhammiuggaho taha ya / paMcaviho paNNatto avaggaho vIyarAgehiM // 1 // ' atra bhAvAvagraheNa sAdharmikAvagraheNa cAdhikAraH-'AyappamANamitto cauddisiM hoi uggaho guruNo / aNaNuNNAtassa sayA Na kappae tattha paisari // 1 // tatazca tamanujJApya pravizati, Aha ca niyuktikAraHbAhirakhitami Thio aNunnavittA mijaggahaM phAse / uggahakhettaM pavise jAva sireNaM phusai pAe / / 1222 / / devendrarAjagRhapatisAgArikasAdharmikAyamahasathaiva / paJcavidhaH prajJapto'vagraho vItarAgaiH // 2 mAramapramANamAprazcaturdizaM bhavatyavagraho guroH / mananujJAtava sadA na kalpate tatra praveSTam // 2 // dIpa anukrama [10] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1100~
Page #1102
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [1] dIpa anukrama [10] Avazyaka- 4 hAribha hrIyA // 549 // 4 Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA - ], niryuktiH [1222], bhASyaM [ 204...], byAkhyA -- bahiHkSetre sthitaH anujJApya mitAvagrahaM spRzet rajoharaNena, punazcAvagrahakSetraM pravizet, kiyaddUraM yAvadityAha-yAvacchirasA spRzet pAdAviti gAthArthaH // 1222 / / adhyAbAdhaM dravyato bhAvatazca dravyataH khaGgAdyAghAtavyAcAdhAkAraNacikalasya bhAvataH samyagTaSTezcAritrayataH, atrApi kAyAdinikSepAdi yathAsambhavaM svabuddhyA vaktavyaM, yAtrA dravyato bhAvatazca dravyatastApasAdInAM svakriyotsarpaNa bhAvataH sAdhUnAmiti, yApanA dvividhA-dravyato bhAvatazca, dravyata auSadhA dinA kAyasya, bhAvatastvindriyanoindriyopazamena zarIrasya, kSAmaNA dravyato bhAvatazca dravyataH kaluSAzayasyaihikApAyabhIroH bhAvataH saMvegApannasya samyagTaTeriti, Aha ca abbAvAhaM duvihaM davve bhAve ya jatta javaNA ya / avarAhakhAmaNAvi ya savittharatthaM vibhAsinA / 1223 // evaM zeSapadeSvapi nikSepAdi vaktavyam itthaM sUtre prAyazo vandamAnasya vidhiruktaH niryuktikRtA'pi sa eva vyAkhyAtaH, adhunA vandyagatavidhipratipAdanAyAha niyuktikAraH jANAmi tatta tujhaMpi vahaI evaM / ahamavi khAmemi tume vayaNAI vaMdaNarihasta || 1224 // vyAkhyA - chandasA anujAnAmi tatheti yuSmAkamapi vartate evamahamapi kSamayAmi tvAM vacanAni 'candanArhasya' vandanayogyasya, viSayavibhAgastu padArthanirUpaNAyAM nidarzita eveti gAthArthaH // 1224 // tevi paDicchiyavvaM gAravarahieNa suddhahiyaeNa / kiikammakAragassA saMvegaM saMjaNaMteNaM / / 1225 // vyAkhyA- 'tena' bandanArheNa evaM pratyeSTavyam, apizabdasyaivakArArthatvAdRjyAdigauravarahitena, 'zuddhahRdayena' kaSAyavi 3 vandanAdhyayane ~ 1101 ~ candanasthAnAni // 549 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1103
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti: [1225], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka pramuktena, 'kRtikarmakArakasya' bandanakartuH saMvega janayatA, saMvegaH-zarIrAdipRthagbhAvo mokSautsukyaM veti gAthArthaH // 1225 // | itthaM sUtrasparzaniyuktyA vyAkhyAtaM sUtram , uktaH padArthaH padavigrahazzeti, sAmprataM cAlanA, tathA cAhaAvattAisa jugacaM iha bhaNio kaayvaaycaavaaro| duNhegayA thakiriyA jao nisiddhA au ajutto // 1226 / / vyAkhyA-ihA''vartAdiSu, AdizabdAdAvazyikyAdiparigrahaH, 'yugapat ekadA 'bhaNitaH' ukkA kAyavAgvyApAraH, da tathA ca satyekadA kriyAdvayaprasaGgaH, dvayorekadA ca kriyA yato niSiddhA'nyatra,upayogadvayAbhAvAd, ato'yuktaH sa vyApAra iti, tatazca sUtraM paThitvA kAyavyApAraH kArya iti, ucyatebhinnavisayaM nisiddha kiriyAdgamegayANa egaMmi / jogatigassa vi bhaMgiya sutte kiriyA jaobhaNiyA // 1227 // vyAkhyA-ha vilakSaNavastuviSayaM kriyAdvayaM niSiddham ekadA yathotprekSate sUtrArthaM nayAdigocaramaTati ca, tatrotnekSAyAM yadopayukto na tadA'Tane yadA cATane na tadotprekSAyAmiti, kAlasya sUkSmatvAda, vilakSaNaviSayA tu yogatrayakriyA'pyavi|ruddhA, yathoktam-bhaMgiyasuyaM guNaMto vai tivihe'pi jogaMmI tyAdi, gataM pratyayasthAna, sIso paDhamapavese vaMdiumAvassiAe~ pddikkmi| vitiyapavesaMmi puNo vaMdada kiM? cAlaNA ahvaa||1228|| jaha dUo rAyANaM Nami kajaM nivei pacchAM / vIsajiovi vaMdiya gacchA sAhavi emeva // 1229 / / bharika zrutaM guNayan vartate trividhe'pi yoge| ziSyA prathamamaveyo panditamAvazyikyA pratikrampa / dvitIyako punandite ki cAlanA'thavA // 1 // padhAdUto rAmAnaM gatvA kArya nivedya / pazcAt / viSayo'pi vanditvA gacchati evameca sAdhayo'pi // 2 // ACANAGAAAAAAAAD dIpa anukrama muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1102~
Page #1104
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [3], mUlaM [1] / [gAthA-], niyukti: [1229], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA vyAkhyA-idaM pratyavasthAna, uktamAnuSaGgika, sAmprataM kRtikarmavidhisaMsevanAphalaM samAptAvupadarzayannAha 3vandanA evaM kiikammavihiM jujatA caraNakaraNamuva uttA / sAhU khavaMti kammaM aNegabhavasaMcipamaNataM // 1230 // | dhyayane vyAkhyA-'evam anantaradarzita 'kRtikarmavidhi' vandanavidhi yuJjAnAzcaraNakaraNopayuktAH sAdhavaH kSapayanti karmAtyavasthAne cAlanAma'anekabhavasazcita' prabhUtabhavopAttamityarthaH, kiyad ?-anantamiti gAdhArthaH // 1230 // ukto'nugamaH, nayAH sAmAyikaniryuktAviva draSTavyAH / / ityAcAryazrIharibhadrakRtI ziSyahitAyAmAvazyakaTIkAryA vandanAdhyayanaM samAptamiti / kRtvA | vandanavivRti prAptaM yatkuzalamiha mayA tena / sAdhujanavandanamalaM sattvA mokSAya sevantu // 1 // prata // 550 // sUtrAMka 1) dIpa anukrama vyAkhyAtaM vandanAdhyayanam, adhunA pratikramaNAdhyayanamArabhyate-asya cAyamabhisambandhaH, anantarAdhyayane'haMdupadiSTa-1 sAmAyikaguNavata eva vandanalakSaNA pratipattiH kAryeti pratipAditam , iha punastadakaraNatA dinaiva skhalitasrava nindA pratipA|ghate, yadvAvandanAdhyayane kRtikarmarUpAyAH sAdhubhaktastattvataH karmakSaya uktaH, yathoktam-'viNaovayAra mANassa bhaMjaNA pUyaNA || gurujnnss| titthayarANa ya ANA suadhmmaa''raahnnaa'kiriyaa||shaaprtikrmnnaadhyyne tu mithyAtvAdipratikramaNadvAreNa karmanidAnaniSedhaHpratipAdyate, vakSyati ca-"michattapaDikamaNaM taheva assaMjamevi paDikkamaNaM / kassAyANa paDikamaNaM jogANa ya appssthaannN||shaa" athavA sAmAyike cAritramupavarNitaM, caturviMzatistave varhatAM guNastutiH, sA ca darzanajJAnarUpA, evamidaM pRSTa 545 gAyA 15152 miSvAsvaprativamaNaM tavaivAsaMyame'pi pratikamaNam / kapAyANAM pratikramaNaM yogAnAM cAmalakhAnAm // 1 // ASS // 55 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra adhyayanaM -3- 'vandanaM' parisamAptaM * atra adhyayanaM -4- 'pratikramaNaM' Arabhyate ~1103~
Page #1105
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [ gAthA - ], niryuktiH [1230...], bhASyaM [ 204...], tritayamuktam, asya ca vitathAsevana maihikAmuSmikApAyaparijihIrSuNA gurornivedanIyaM tacca vandanApUrvamityato'nantarAdhyayane tannirUpitam, iha tu nivedya bhUyaH zubheSveva sthAneSu pratIpaM kramaNamAsevanIyamityetat pratipAdyate, itthamanenAnekarUpeNa sambandhenA''yA tasyAsya pratikramaNAdhyayanasya catvAryanuyogadvArANi saprapaJcaM vaktavyAni, tatra ca nAmaniSpanne nikSepe pratikramaNAdhyayanamiti, tatra pratikramaNaM nirUpyate 'prati' ityayamupasargaH pratIpAdyarthe vartate, 'kramu pAdavikSepe' asya lyuDantasya pratIpaM pratikUlaM vA kramaNaM pratikramaNa miti bhavati, etaduktaM bhavati-zubhayogebhyo'zubhayogAntaraM krAntasya zubheSveva pratIpaM pratikUlaM vA kramaNaM pratikramaNamiti, uktaM ca- "svasthAnAd yatparasthAnaM, pramAdasya vazAdgataH / tatraiva kramaNaM bhUyaH, pratikramaNamucyate // 1 // kSAyopazamikAdbhAvA daudayikasya vazaM gataH / tatrApi ca sa evArthaH, pratikUlagamAtsmRtaH // 2 // prati prati kramaNaM vA pratikramaNaM, zubhayogeSu prati prati vartanamityarthaH, uktaM ca- " prati prati vartanaM vA zubheSu yogeSu mokSaphaladeSu / niHzalyasya yateryasadvA jJeyaM pratikramaNam // 1 // " iha ca yathA karaNAt karmakatraH siddhiH, tadvyatirekeNa karaNatvAnupapatteH, evaM pratikramaNAdapi pratikrAmaka pratikrAnsadhyasiddhirityata stritayamapyabhidhitsurAha niyuktikAra : kimaNaM paDikamao paDikamiyacvaM ca ANupuccIe / tIe pacappanne aNAgae ceva kAlaMmi // 1231 // byAkhyA - 'pratikramaNaM' nirUpittazabdArtha, tatra pratikrAmatIti pratikramakaH kartA, pratikrAntavyaM ca karma-azubhayogalakSaNam, 'AnupUrvyA' paripAThyA, 'atIte' atikrAnte 'pratyutpanne' vartamAne 'anAgate caiva' epye caiva kAle, pratikramaNAdi muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'pratikramaNa' zabdasya artha vyAkhyA ~ 1104~
Page #1106
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA - ], niryuktiH [1231], bhASyaM [204...], Avazyaka yojyamiti vAkyazeSaH / Aha-pratikramaNamatItaviSayaM yata uktam- 'atItaM paDikamAmi paDuppannaM saMvaremi aNAgayaM paccahAribhakkhAmi tti tatkathamiha kAlatraye yojyate iti ?, ucyate, pratikramaNazabdo hyatrAzubhayoganivRttimAtrArthaH sAmAnyaH dvIyA parigRhyate, tathA ca satyatItaviSayaM pratikramaNaM nindAdvAreNAzubhayoganivRttireveti pratyutpannaviSayamapi saMvaraNadvAreNAzubhayoganivRttireva, anAgataviSayamapi pratyAkhyAnadvAreNAzubhayoganivRttireveti na doSa iti gAthAkSarArthaH // 121 // sAmprataM pratikrAmakasvarUpaM pratipAdayannAha-- // 551 // jIvo u paDikamao asuhANaM paavkmmjogaannN| jhANapasatthA jogA je te Na paDikkame sAhU / / 1232 / / vyAkhyA- 'jIvaH' prAgnirUpita zabdArthaH, tatra pratikrAmatIti pratikrAmakaH, tuzabdo vizeSaNArthaH, na sarva eva jIvaH pratikrAmakaH, kiM tarhi ?- samyagdRSTirupayuktaH, keSAM pratikramakaH ?- 'azubhAnAM pApakarmayogAnAm' azobhanAnAM pApakarmavyApArANAmityarthaH, Aha- pApakarmayogA azubhA eva bhavantIti vizeSaNAnarthakyaM, na, svarUpAnvAkhyAnaparatvAdasya, prazastau ca tI yogau ca prazastayogI, dhyAnaM ca prazastayogau ca dhyAnaprazastayogA ye tAnadhikRtya 'na pratikrameta' na pratIpaM varteta sAdhuH, api tu tAn seveta, manoyogaprAdhAnyakhyApanArtha pRthag dhyAnagrahaNaM, prazastayogopAdAnAzca dhyAnamapi dharmazuklabhedaM prazastamavagantavyam, Aha-'yathoddezaM nirdeza' iti nyAyamuhasya kimiti pratikramaNamanabhidhAya pratikrAmaka uktaH ?, tathA''dyagAthAgata mAnupUrvIgrahaNaM cAtiriSyata iti, ucyate, pratikramakasyAlpavaktavyatvAt kartradhInatvAcca kriyAyA itya 1] atI pratikramAmi pratyutpannaM saMvRNomi anAgataM pratyAkhyAmi. 4 pratikra maNAdhyayane pratikramaNAdi svarUpaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1105~ // 551 //
Page #1107
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1232], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. doSaH, zrathamevopanyAsaH kasmAnna kRta iti cet pratikramaNAdhyayananAmaniSpakSanikSepapradhAnatvAttasyetyalaM vistareNeti gAthArthaH // 1232 // uktaH pratikramakA, sAmprataM pratikramaNasyAvasaraH, tacchabdArthaparyAyAcikhyAsuridamAhapaDikamaNaM paDiyaraNA pariharaNA vAraNA niyattI ya / niMdA garihA sohI paDikamaNaM ahahA hoI // 1233 // vyAkhyA-'pratikramaNa tattvato nirUpitameva, adhunA bhedato nirUpyate, tatpunarnAmAdibhedataH SoDhA bhavati, tathA cA''haNAma ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso paDikamaNassA Nikkhevo chaviho hoi // 1234 // | vyAkhyA-tatra nAmasthApane gatArthe, dravyapratikramaNamanupayuktasamyagdRSTelebdhyAdinimittaM vA upayuktasya vA nihasya pustakAdinyastaM vA, kSetrapratikramaNaM yasmin kSetre vyAvayete kriyate vA yato vA pratikramyate khilAderiti, kAlapratikramaNa vedhA-bhuvaM adhuvaM ca, tatra dhruvaM bharatairAvateSu prathamacaramatIrthakaratIrtheSvaparAdho bhavatu mA vA dhruvamubhayakAlaM pratikramyate,12 vimadhyamatIrthakaratIrtheSu vadhuvaM-kAraNajAte pratikramaNamiti, bhAvapratikramaNaM dvidhA-prazastamaprazasta ca, prazasta mithyAtvAde, aprazastaM samyaktvAderiti, athavauSata evopayuktasya samyagdRSTeriti, prshstenaanaadhikaarH|| praticaraNA vyAkhyAyate-'cara gatibhakSaNayoH' ityasya pratipUrvasya lyuDantasya praticaraNeti bhavati, prati prati teSu teSvartheSu caraNa-gamanaM tena tenA''sevanAprakAreNeti praticaraNA, sA ca padvidhA, tathA cAhaNAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso paDiyaraNAe Nikkhevo chabiho hoi // 1235 // vyAkhyA-tatra nAmasthApane gatArthe, dravyapraticaraNA anupayuktasya samyagdRSTesteSu teSvartheSvAcaraNIyeSu caraNa-gamana dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'pratikramaNa' zabdasya aSTa paryAyAH, teSAm vyAkhyA evaM kathA: ~1106~
Page #1108
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1235], bhASyaM [204...], (40) Ke prata sUtrAMka 1.. Avazyakatena tena prakAreNa landhyAdinimittaM vA upayuktasya vA nihavasya sacittAdidravyasya veti, kSetrapraticaraNA yatra praticaraNApratikahAribha- vyAkhyAyate kriyate vA kSetrasya vA. praticaraNA, yathA zAligopikAdyAH zAlikSetrAdIni praticaranti, kAlapraticaraNA maNAdhyadrIyA yasmin kAle praticaraNA vyAkhyAyate kiyate vA kAlasya vA praticaraNama, yathA sAdhavaH pAdoSika vA prAbhAtikaM vA kAlaM| yane pratipraticaranti, bhAvapraticaraNA dvedhA-prazastA'prazastA ca, aprazastA mithyAtvAjJAnAviratipraticaraNA, prazastA samyagdarzana- krmnnaadi552|| jJAnacAritrapraticaraNA, athavIpata evopayuktasya samyagdRSTeH, tayehAdhikAraH, pratikramaNaparyAyatA cAsyA yataH zubhayogeSu svarUpa pratIpaM kramaNa-pravartanaM pratikramaNamuktaM, praticaraNA'pyevambhUtaiva vastuta iti gAdhArthaH // 1235 // idAnI pariharaNA, 'hun| haraNe' asya paripUrvasyaiva lyuDantasyaiva pariharaNA, sarvaprakArairvajanetyarthaH, sA ca aSTavidhA, tathA cAhaNAma ThavaNA davie pariraya parihAra vajaNAe ya / aNugaha bhAve ya tahA aTTavihA hoi pariharaNA // 1236 / / vyAkhyA-nAmasthApane gatArthe, dravyapariharaNA heyaM viSayamadhikRtya anupayuktasya samyagdRSTerlabdhyAdinimittaM vA upaAyuktasya vA nihavasya kaNTakAdipariharaNA veti, parirayapariharaNA girisaritparirayapariharaNA, parihArapariharaNA laukika-12 lokottarabhedabhinnA, laukikI mAtrAdipariharaNA, lokottarA pArzvasthAdipariharaNA, varjanApariharaNA'pi laukikalokottarabhedaiva, laukikA itvarA yAvatkathikA ca, itvarA prasUtasUtakAdipariharaNA, yAvatkathikA DombAdipariharaNA, lokottarA punaritvarA zayyAtarapiNDAdipariharaNA, yAvatkathikA tu rAjapiNDAdipariharaNA, anugrahapariharaNA akkhoDabhaMgapariharaNA, // 552 // * ArakoTakAnAM yo bhanastasya pariharaNA pratilekhanAdividhivirAdhanAparibaraNelyarthaH. KOK dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1107~
Page #1109
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1236], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. ROCESCCESCOR bhAvapariharaNAprazastA aprazastA ca,aprazastA jJAnAdipariharaNA,prazastA krodhAdipariharaNA,athavauSata evopayuktasya samyagdRSTeH, tayehAdhikAraH, pratikramaNaparyAyatA cAsyAH pratikramaNamapyazubhayogaparihAreNaiveti, vAraNedAnIM, 'vRla varaNe' ityasya Nyantasya / lyuDi vAraNA bhavati, vAraNaM vAraNA niSedha ityarthaH, sA ca nAmAdibhedataH poDhA bhavati, tathA cAha__NAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso u vAraNAe Nikakhevo chabbiho hoi // 1237 // I vyAkhyA-tatra nAmasthApane gatAtheM, dravyavAraNA tApasAdInAM halakRSTAdiparibhogavAraNA, anupayuktasya samyagdRSTevoM dezanAyAM upayuktasya vA nivasyApathyasya vA rogiNa itIyaM codanArUpA, kSetravAraNA tu yatra kSetre vyAvaya'te kriyate vA kSetrasya vA'nAryasyeti, kAlavAraNA yasmin vyAvarNyate kriyate vA kAlasya vA vikAlAdevarSAsu vA vihArasyeti, bhAvavAkaraNedAnI, sA ca dvividhA-prazastA'prazastA ca, prazastA pramAdavAraNA, aprazastA saMyamAdivAraNA, athavauSata evopayuktasya samyagdaSTeriti, tayehAdhikAraH, pratikramaNaparyAyatA cAsyAH sphuTA, nivRttiradhunA, 'vRta vartane' ityasya nipUrvasya ktini nivartana nivRttiH, sA ca poDhA, yata Aha nAma ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso ya niyattIe Nikkhevo chabbiho hoi / / 1238 // vyAkhyA-nAmasthApane gatArthe, dravyanivRttistApasAdInAM halakRSTAdinivRttirityAdyakhilo bhAvArthaH svabuddhyA vaktavyaH, yAvat prazastabhAvanivRttyehAdhikAraH / nindedAnI, tatra 'Nidi kutsAyAm asya 'gurozca halaH' (pA03-3-103)16 ityakAra: dAp , nindanaM nindA, AtmA'dhyakSamAtmakutsetyarthaH, sA ca nAmAdibhedataH poDhA bhavati, tathA cAha dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1108~
Page #1110
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1239], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. Avazyaka- NAma ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu niMdAe Nikkhevo chabbiho hoi // 1239 // pratikramahAribha- vyAkhyA-tatra nAmasthApane gatArthe, dravyanindA tApasAdInAm anupayuktasya samyagdRSTopayuktasya vA nivasyA sANAdhya0pradrIyA & tikramaNAzobhanadravyasya veti, kSetranindA yatra vyAkhyAyate kriyate vA saMsaktasya veti, kAlanindA yasminnindA vyAkhyAyate kriyate | |disva0 vA durbhikSAdervA kAlasya, bhAvanindA prazastetarabhedA, aprazastA saMyamAdyAcaraNaviSayA, prazastA punarasaMyamAdyAcaraNavihapayeti, 'ho ! duhu kayaM hA! duDu kAriyaM duhu aNumayaM hatti / aMto 2 ujjhai jhusiruva dumo vaNaveNaM // 1 // ' athavI ghata evopayuktasamyagdRSTeriti, tayehAdhikAraH, pratikramaNaparyAyatA sphuTeti gAthArthaH // 1239 // gaheMdAnI, tatra 'gaI| kutsAyA' masya 'gurozca hala' ityakAraH TApU, garhaNaM garhA-parasAkSikI kussaiveti bhAvArthaH, sA ca nAmAdibhedataH poTaiveti, datathA cAha nAma ThavaNA dabie khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu garihAe nikkhevo chabbiho hoi // 1240 // | vyAkhyA nAmasthApane gatArthe, dravyagahare tApasAdInAmeva svagurvAlocanAdinA anupayuktasya samyagdaSTevopayuktasya vA nihnavasyetyAdibhAvArtho vaktavyaH, yAvatprazastayehAdhikAraH idAnIM zuddhiH 'zudha zauce' asya khiyAM ktin , zodhanaM zuddhiH, 1553 // vimalIkaraNamityarthaH, sA ca nAmAdibhedataH pova, tathA cAhanAma ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu suddhIe nikkheko chabbiho hoi // 1241 // 16 duSTa kRtaM hA duSTha kArita duSTanumataM heti / antarantadAte zupira iva dumo banadavena // 1 // dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1109~
Page #1111
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1241], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. vyAkhyA-tatra nAmasthApane gatArthe, dravyazuddhistApasAdInAM svagurvAlocanAdinA anupayuktasya samyagdRSTerupayuktasya vA nivasya vastrasuvarNAdervA jalakSArAdibhiriti, kSetrazuddhiyaMtra vyAvaNyate kriyate vA kSetrasya vA kulikAdinA'sthyAdizakhyoddharaNamiti, kAlazuddhiryatra byAvayete kriyate vA zakvAdibhirvA kAlasya zuddhiH kriyata iti, bhAvazuddhirdiSA-praza|stA'prazastA ca, prazastA jJAnAderaprazastA cAzuddhasya sataH krodhAdevaimakhyAdhAnaM spaSTatApAdanamityarthaH, athavaughata evopayuktasya samyagdRSTeH prazastA, tayehAdhikAraH, pratikramaNapoyatA cAsyAH sphuTA, evaM pratikramaNamaSTadhA bhavatIti gAthArthaH / / 1241 // sAmprataM vineyAnugrahAya pratikramaNAdipadAnAM yathAkrama dRSTAntAn pratipAdayannAha___ aANe pAsAe duddhakAya visabhoyaNatalAe~ / do kannAo paimAriyA~ ya vatthe ya agaeM ya // 1242 // vyAkhyA-adhyAnaH prAsAdaH dugdhakAyaH viSabhojanaM taDAga dve kanye patimArikA ca vastraM cAgadazca, tattha paDikamaNe addhANadihato-jahA ego rAyA gayarabAhiM pAsAyaM kAukAmo sobhaNe diNe suttANi pADiyANi, rakkhagA Ni uttA bhaNiyA ya-jai koi ittha parisijja so mAreyavo, jai puNa tANi ceva payANi akamaMto paDiosarai so moyaco, tao tesiM| rakkhagANa bakkhittacittANaM kAlahayA do gAmillayA purisA paviTThA, te NAidUraM gayA rakkhagehiM dihA, ukarisiyakhaggehi ya patra pratikramaNe'dhvanyAyAtA, yathA eko rAjA nagarAdahiH prAsAdaM kartukAmaH zobhane dine sUtrANi pAtitavAn, rakSakA niyukA bhnitaash-pdi| kazcit atra pravizeSa samArayitavyaH, yadi punastAneca pAdAna AkrAmyan pratyavasapaMti sa moktavyaH, tatasteSAM rakSakANAM vyAkSiptacicAnAM kAlahatI dvau grAmebakau puruSo praviSTau, sau nAtidUraM gatau rakSakaiTau, AkRSTa satra dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1110~
Page #1112
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka hAribhadrIyA // 55 // lattA-hA dAsA! kahiM ettha pavidyA ?, tatthego kAkaghaho bhaNai-ko ettha dosotti io tao pahAvio, so tehiM 4 pratikratattheva mArio, vitio bhIo tesu ceva paesu Thio bhaNai-sAmi ! ayANato ahaM paviDo, mA meM mAreha, ja bhaNahataM maNAdhya0 karemitti, tehiM bhaNNai-jaI aNNao aNakamato tehiM ceva paehiM paDiosarasi tao muJcasi, so bhIo pareNa jatteNa* pratikramatehiM ceva paehiM paDiniyatto, so mukko, ihaloiyANaM bhogANaM AbhAgIjAo, iyaro cukko, etaM davapaDikkamaNaM, bhAve Ne'dhva nyodA0 divaMtassa uvaNao-rAyasthANIehiM titthayarehiM pAsAyatthANIo saMjamo rakkhiyathotti ANataM, so ya gAmilagavANIeNa egeNa sAhuNA aiphamio, so rAgaddosarakkhagambhAhao suciraM kAlaM saMsAre jAiyavamariyavANi pAvihiti, jo puNa kihavi pamAeNa assaMjamaM gao to paDiniyatto apuNakaraNAe paDikamae so NivANabhAgI bhavai, paDikamaNe addhANa| dihato gato 1 / iyANi paDicaraNAe pAsAeNa dichato bhaNNai-egammi Nayare dhaNasamiddho vANiyao, tassa ahuNuDio [1..] dIpa anukrama [10..] saMlaplI-hA dAkhau ! kAtra praviSTI, sakA kAkapATo bhaNati-ko'ya doSa iti itamataH prabhAvitA, sa tasavava mAritA, dvitIyo bhItastayoreva padIH / thito bhaNati-svAmin ! majAnAno'haM praviSTA mA mA bhImarA, bajAya taskaromI ti, te Nyate-vacanyato'bhAkAmyan taireva pani pratyavasapaMsi tato mucyase, sa bhItaH pareNa yasena taireva pani pratinivRttaH, sa muktA, airalAkikAnA bhogAnAmAbhAgIjAtaH, itaro bhraSTaH, etad myAtikramaNa, bhAye sTAntasyopanayaH-rAjasthAnIyatIrthakaraH prAsAdasthAnIyaH saMghamo rakSayitavya ityAjJavaM, saca prAmeSasthAnIyenakena sAdhunA'tikrAntaH, sa rAgadveSarakSakAbhyAitaH sucira kAlaM | saMsAre janmamaraNAni prArasthati, yaH punaH kathamapi pramAdenAsaMyama gatastataH pratinivRttopuna:karaNatayA pratikAmyati sa nirmANabhAgI bhavati, pratikramaNe'vamyadRSTAntaH gataH / idAnIM prativaraNAyAM prAsAdena dRSTAnto bhaNyate-ekasmin nagare dhanasamajo vaNiga, tasyAdhunosthitaH // 554 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1111~
Page #1113
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [1..] pAMsAo rayaNabhario, so taM bhajjAe uvaNikkhiviDaM disAjacAe gao, sA appae laggiyA, maMDaNapasAhaNAdivAvaDA dAna tassa pAsAyassa avaloyaNaM karei, tao tassa ega khaMDa paDiyaM, sA ciMtei-kiM ettilayaM karehiitti, aNNayA pippa lapotago jAo, kiM ettio karehitti NAvaNIo tIe, teNa vahRteNa so pAsAo bhaggo, vANiyago Agao, picchA 8. viNa pAsAyaM, teNa sA NicDhA, aNNo pAsAo kArio, aNNA bhajjA ANIyA, bhaNiyA ya-ati esa pAsAo lAviNassai to te ahaM Natthi, evaM bhaNiUNa disAjattAe gao, sA'vi se mahilA taM pAsAyaM sabAdareNa tisajhaM avaloeti, jaM kiMci tattha kaDhakamme leppakamme cittakamme pAsAe vA uttuDiyA~i pAsai taM saMThavAvati kiMci dAUNa, tao sopAsAo| tAriso ceva acchai, vANiyageNa AgaeNa diho, tuTTeNa sabassa gharassa sAmiNI kayA, viulabhogasamaNNAgayA jAyA, iyarA asaNavasaNarahiyA acaMtadukkhabhAgiNI jAyA, esA davapaDicaraNA, bhAve dilutassa uvaNao-vANiyagatthANIeNA''yarieNa| dIpa anukrama [10..] samAsAdo ranabhRtaH, sa taM bhAryAyAmupanikSipya digyAtrAyai gataH, sA zarIre lamA, maNDanaprasAdhanAdibhyApUtA na tasya prAsAdasyAvalokana karoti, tasasAkhauko bhAgaH patitaH, sA cintapati-kimetAvat kariSyati , anyadA pippalapotako jAtaH, patitaH, kimetAvAn kariSyatIti nApanItaH tathA, tena varSamAnena sa prAsAdo bhannaH, vaNi AgataH, prekSate vinaSTaM prAsAda, tena sA niSkAzitA, anyaH prAsAdaH kAritaH, anyA bhAyo'nItA, bhaNitA ca-vaSeSa prAsAdo vinavAkyati tadA te'haM nAsti, evaM bhaNitvA vigyAprAya gataH, sA'pi tasya mahilA taM prAsAce sarvAvareNa nisamadhyamavalokayati, parikanittatra kATakarmaNi lepyakakAmaNi citrakarmaNi prAsAde vA samyAdi pazyati sat saMsthApayati kizcidavA, sattaH sa prAsAdaH tAdaza epa tihati, paNijA''gatena rahA, tuTena marSakha gRhastha svAmihAmIkRtA, vipulabhogasamanyAgatA jAtA, ittarA'vAnavasanarahitAatyantaduHkhamAginI jAtA, eSA iSpaparicaraNA, bhAce dRSTAntasyopanayaH-vaNisthAnIyenAcAryeNa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1112~
Page #1114
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka hAribha drIyA prata sUtrAMka // 555 // CSSAGECTOR [1..] |pAsAyatthANIo saMjamo paDicariyathotti ANatto, egeNa sAhuNA sAtAsukkhabahuleNa Na paDicario, so bANigiNIva 4 pratikasaMsAre dukkhabhAyaNaM jAo, jeNa paDicario akkhao saMjamapAsAo dharioso vANasuhabhAgI jAo 2|iyaanni pari- maNA0 praharaNAe duddhakAeNa diluto bhaNNai-duddhakAo nAma duddhaghaDagassakAboDI, ego kulaputto, tassa duve bhagiNIo aNNagAmesu AticaraNAvasaMti, tassa dhUyA jAyA, bhagiNINa puttA tesu vayapattesu tAo dovi bhagiNIotassa samagaM ceva variyAo AgayAo, soyAzAsAdara bhaNai-duNha asthINa kayaraM piyaM karemi?, bacceha putte pesaha, jo kheyaSNo tassa dAhAmitti, gayAo, pesiyA, teNa tesiM doNhavi pariharaNAghaDagA samappiyA, vaJcaha goulAo durca ANeha, te kAvoDIo gahAya gA, te duddhaghaDae bhariUNa kAyoDIo gahAya yAM dugdha ghaTaH paDiniyattA, tattha doSiNa paMthA-ego parihAreNa so ya samo, vitio ujjueNa, so puNa visamakhANukaMTagabahulo, tesiM ego u eNa paTio, tassa akkhuDiyassa ego ghaDo bhiNNo, teNa paDateNa biiovi bhiSaNo, so viriko gao prAsAdasthAnIyaH saMyamaH pratiparitamya ivAzaptA, ekena sAdhunA sAtAsaukhyapaTulena na prativaritA, sa vaNignAveba saMsAre duHkhabhAjanaM jAtaH, yena praticarito'kSataH saMyamaprAsAdo prataH sa nirvANamukhabhAgI jAtA 2 / idAnI pariharaNAyA~ dugdhakAyena eTAnto bhavyate-dugdhakAyo nAma dugdhaghaTakasa kApotI. ekaH kulaputraH, saspa hai bhaginyI anyamAmayorvasataH, tasa duhitA jAtA, bhaginyoH putrI tayoH vayaH prAptayoH te he api bhaginyau tena samabheSa parike bhAgate, sa . 555 bhaNati-dayorapinoH kataraM priyaM karomi , bajataM putrI preSayata, yA khedajasamma vAsvAmIti, gate, preSitI, tena tAbhyo dvAbhyAmapi ghaTI samarpitI, majataM gokulA-IN hugdhamAnayata, sau kAposyo gRhItvA gatI, tau dugdhavaTI bhUtvA kAposyo gRhItyA pratinivRttI, tatra dvau pandhAnau-ekaH parihAreNa (pramaNena), saca samaH, dvitIya majukena, sa punarviSamasthANukaNTakabahulaH, tayoreka RjunA prasthitaH, tasyAsphAlitasya (sva svalitakha)eko ghaTo bhilaH, tena patatA dvitIyo'pi bhitraH sa viriko gato dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1113~
Page #1115
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka mAulagasagAsaM, biio sameNa paMtheNa saNiyaM 2 Agao akkhuyAe duddhakAvoDIe, eyarasa tuDo, iyaro bhaNio-na mapa bhaNiyaM ko cireNa lahuM vA ehitti, mae bhaNiyaM-duddhaM ANehatti, jeNa ANIyaM tassa diNNA, iyaro dhADio, esA davaparihaNA, bhAve diiMtassa uvaNao-kulaputtatthANIehiM titthagarehiM ANataM duddhatthANIyaM cArittaM avirAhatehiM kaNNagatthANIyA siddhI pAviyavatti, goulatthANIo maNUsabhavo, tao carittarasa maggo ujuo jiNakappiyANa, te bhagavato saMghayaNadhiisaMpaNNA davakhittakAlabhAvAvaivisamaMpi ussaggeNaM vacaMti, vaMko dherakappiyANa saussaggAvavao'samo maggo, jo ajoggo jiNakappassa taM mAgaM paDivajAi so duddhaghaDaThThANiyaM cArittaM virAhiUNa kaNNagatthANIyAe siddhIe aNAbhAgI bhavai, jo puNa gIyattho davakhittakAlabhAvAvaIsu jayaNAe jayai so saMjamaM avirASittA acireNa siddhi pAvei 3 / iyANiM vAraNAe visabhoyaNatalAeNa dihato-jahA ego rAyA paracakAgarma adUrAgayaM ca jANettA gAmesu 1.. SELCALAMOROSCSSACROCES dIpa anukrama [10..] mAtulasakAza, dvitIyaH samega padhA kAnaiH 1 Agato'kSatayA dugdhakApolyA, etasai tuSTaH, itaro bhaNita:- mayA bhaNisaM kakSireNa baghu vA''yAtIti, mayA bhaNita-dugdhamAnayatamiti, benAnItaM tasmai dayA, itaro ghATitaH, eSA dravyapariharaNA, bhAve dRSTAntasyopanayA-phulaputrasthAnIya tIrthakarairAzasaM dugdhasthAnIyaM cAritramanirAdhapajiH kamyakArakhAnIyA siddhiH prAptamyeti, gokulasthAnIyo manuSyabhavaH, satazcaritrasya mArga ajuko jinakalpikAnA, te bhagavantaH saMhananatisaMpalA dagyakSetrakAkabhAvApadvipamamapi utsargeNa bananti, cakaH sthavirakalpikAnAM sotsargApavAdaH asamare mArgaH, yodhyomyo jinakalpakha saM mArga pratipayate sa dugdhaghaTasthAnIya cAritraM virAdhya kanyakAsthAnIyAyAH sijharanAbhAgI bhavati, yaH punItArthoM samyakSetrakAlabhAvApAmu batanayA yatate sa saMyama avirAbhyAcireNa | sidi prAmoti 3 / idAnIM vAraNAyAM viSabhojanataTAkena dRSTAntaH-vathaiko rAjA paracakrAgamamadUrAgataM ca jJAtvA prAmeSu muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1114~
Page #1116
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata Avazyaka-18|duddhadadhibhakkhabhojAisu visa pakkhivAvera, jANi ya miGapANiyANi vAvitalAgAINi tesu ya je ya rukkhA puSphaphalovagA 4 pratikahAribha- tANivi viseNa saMjoeUNa avakato, iyaro rAyA Agao, so ta visabhAviyaM jANiUNa ghosAvei khaMdhAvAre- jomaNA. drIyA eyANi bhakkhabhojjANi talAgAIsu ya mihANi pANiyANi eesu ya rukSesu puSphaphalANi mihANi uvabhuMjai so marai, jANivAraNAyA | eyANi khArakaDayANi duNApANiyANi uva jeha, je taM ghosaNaM suNittA virayA te jIviyA, iyare matA, esA daSavAraNA viSabhojana // 556 // nivRttI |bhAvadhAraNA (e)diItassa uvaNao-evameva rAyasthANIehiM titthagarehiM visannapANasarisA visayatti kAUNa pAriyA, tesu kanyA je pasattA te bahUNi jammaNamaraNANi pAvihiMti, iyare saMsArAo uttaraMti 4 / iyANiM NiyattIe doNhaM kaNNayANaM paDhamAe koliyakaNNAe dihato kIrai-egammi Nayare kolio, tassa sAlAe dhuttA vurNati, tatthego dhutto mahureNa sareNa gAyai, |tassa koliyassa dhUyA teNa sama saMpalaggA, teNaM bhaNNai-nassAmo jAva Na NajjAmutti, sA bhaNai-mama payaMsiyA rAyakaNNagA, sUtrAMka 1.. dIpa anukrama [10..] dugdhadadhibhakSyabhojyAdiSu viSa prakSepayati, yAni ca miSTapAnIyAni pApItaTAkAdIni teSu ca ye pakSAH puSpaphalopagAstAnyapi viSeNa saMyojyApa|krAntaH, itaro rAjA''gasaH, sa taM viSabhAvitaM zAtyA ghoSayati skandhAbAre-ya putAni bhakSyabhogyAni sahAkAviSupa miSTAni pAnIyAni eteSu ca vakSepa | puSpaphalAni miSTAni apamukesa niyate, yAnyetAni kSArakaTukA ni durgandhapAnIyAni (tAni) upabhara de tAM ghoSaNaM zrutvA viratAste jIvitAH, itare mRtAH, eSA dRSyavAraNA, bhASavAraNA, dRSTAntasyopanaya:-pacameva rAjasthAnIyastIrthakorSipAnapAnasadazA viSayA itikRtvA vAritAH, teSu ye prasakAte bahUni janmamaraNAni prApsyanti, itare saMsArAta utsaranti / idAnI nivRttI yo kamyayoH prathamayA kolikakanyayA dRSTAntaH kriyate-ekasminagare kolikA, tasya zAlAyAM pUtI vayanti, ko pUrtI madhureNa svareNa gAyati, tasya kolikA duhitA tena samaM saMpakanA, tena bhaNyate-nazyAyo yAvA zAyApahe iti, sA| bhaNatima vayasyA rAjakanyA. // 556 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1115~
Page #1117
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. tIe sama saMgAro jahA dohivi ekabhajAhi hoyacaMti, to'haM tIe viNA Na vaccAmi, so bhaNai-sAvi ANijau, tIe kahiya, paDissuyaM ca'NAe, pahAviyA mahalae pacUse, tattha keNavi uggIyaM-'jai phullA kaNiyArayA cUyaya ! ahimAMsamayaMmi ghumi / tuha na khamaM phulle jai pacaMtA kariti DamarAI // 1 // rUpakam , asya vyAkhyA yadi puSpitAH ke ?-kutsitAH karNikArAH-vRkSavizeSAH karNikArakAH cUta eva cUtakA, saMjJAyAM kan, tasyAmantraNaM he cUtaka ! adhikamAse 'ghoSite' zabdite sati tava 'na kSama' na samartha na yuktaM puSpituM, yadi 'pratyantakA' nIcakAH 'kutsAyAmeva kan' kurvanti 'DamarakAni' azobhanAni, tataH kiM tvayA'pi kartavyAni ?, naiSa satAMnyAya iti bhAvArthaH // 1 // evaM ca souM rAyakaNNA ciMtei-esa cUo vasaMteNa ubAladdho, jai kaNiyAro rukkhANa aMtimo pulphiotato tava kiM pupphieNa uttimassa ?, Na tume ahiyamAsaghosaNA suyA?, aho ! suGa bhaNiyaM-jaha koligiNI evaM karei to kiMmaevi kAya ?, rayaNakaraMDao vIsariutti eeNa chaleNa paDiniyattA, taddivasaM ca sAmaMtarAyaputto dAiyavipparato taM rAyANaM saraNamuvagao, raNNA ya se sA diNNA, ihA jAyA, teNa sasurasamaggeNa dAie NijiUNa rajaM laddhaM, sA se mahAdevI jAyA, esA dabaNiyattI, bhAva tayA samaM saMketo yathA dvAmyAmapyekamArthAbhyAM bhavitavyamiti, tadahaM tayA binA na brajAmi, sa bhaNyati-sAuthAnIyatA, tathA kathitaM, pratizrutaM cAnavA, pracApitA mahati pratyUpe, tA kenApyugIta-1 evaM ca zrutvA rAjakanyA cintayati-epa cUto basantenopAlabdhA, yadi karNikArI vRkSANAmanyaH puSitatatastava kiM puSpitenottamasana svayAdhikamAsaghoSaNA zrutA', aho suTu bhaNitaM yadi kokikI evaM karoti tadA kiMmayA'pi karmavyaMI, rakhakaraNDako vismRta ityetena chalena pratinivRttA, tadivase ca sAmantarAjaputro dAyAdayATitastaM rAjAnaM zaraNamupagataH, rAzA ca tI sA damA, iSTA jAtA, tena cArasamaNa dAyAdAna nirjitva rAjyaM labdhaM, sA tasma mahAdevI jAtA, eSA bramyanivRttiH / dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1116~
Page #1118
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata // 557 // sUtrAMka [1..] Avazyaka-NiyattIe diiMtassa uvaNao-kaNNagatthANIyA sAha dhuttasthANIesu visaesu AsajjamANA gItasthANIeNa AyarieNapratikrahAribha je samaNusihA NiyattA te sugaI gayA, iyare duggaiM gayA / bitiyaM udAharaNaM dadhabhAvaNiyattaNe-egaMmi gacche ego taruNo maNA drIyA gahaNadhAraNAsamatthottikAMu taM AyariyA baTTAviMti, aNNayA so asuhakammodaeNa paDigacchAmitti pahAvio, Nigacchato ya gItaM suNei, teNa maMgalanimittaM uvaogo dinno, tattha ya taruNA sUrajuvANA imaM sAhiNiyaM gAyaMti-'tari kanyA yavA ya paiNiyA mariyavaM vA samare samathaeNaM / asarisajaNaullAvA na hu sahiyabA kulapasUyaeNaM // 1 // asyAkSaragamanikA 'taritavyA vA' nivADhavyA vA pratijJA martavyaM vA samare samarthena, asadRzajanolApA naiva soDhavyAH kule prasUtena, tathA kenacinmahAtmanaitatsaMvAdyuktaM-lajjAM guNauSajananI jananImivA''ryAmatyantazuddhahRdayAmanuvartamAnAH / tejasvinaH sukhamasUnapi saMtyajanti, satyasthitivyasanino na punaH pratijJAm // 1 // gItiyAe bhAvatyo jahA kei laddhajasA sAmisaMmANiyA subhaDA raNe pahArao virayA bhajamANA egeNa sapakkhajasAvalaMbiNA aphAliyA-Na sohissaha paDigyaharA gacchamANatti, taM souM paDiniyattA, te ya paTThiyA paDiyA parANIe, bhaggaM ca tehiM parANIyaM, sammANiyA ya pahuNA, pacchA // 557 // bhAvanivattI haTAntasyopanayA-kanyAravAnIyAH sAdhavA pUrtasthAnIyeSu viSayeSu bhAsajamAnA gItahAnIyenAcAryeNa ye samanuvidhA nivRttAste mugati | gatAH, itare durgatiM gatAH / dvitIyamudAharaNaM myabhAvanivarttane-ekasmin gacche ekaraharuNo grahaNadhAraNAsamartha itikRyA tamAcAryA cartayanti, anyadA so'zubhakarmodayena pratigacchAmIti pradhAvitaH, nirgacchaMca gItaM guNoti, tena maGgakanimitramupayogo dAH, tatra ca taruNAH zUravuvAna imAM gItikA gAyanti-gItikASA bhAvArthoM yathA-kecilabdhayavAsaH svAmisammAnitAH subhaTA raNe prahArato ciratA nazyanta ephena svapakSayazo'valambanA svalitA:- zobhivyaya pratiprahAra gacchanta iti, tatvA pratinivRttAH, te ca prasthitAH patitAH parAnIke, bhajhaM ca taiH parAnIkaM, sammAnitA prabhuNA, pazcAta. *payA. 9455 dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1117~
Page #1119
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka subhaDavAyaM sobhaMti bahamANA, etaM gIyatthaM souM tassa sAhuNo ciMtA jAyA-emeva saMgAmatthANIyA pabajA, jai tao parAbhajAmi to asarisajaNeNa hIlissAmi-esa samaNago paccogaliotti, paDiniyatto AloiyapaDikateNa aayriyaann| icchA paDipUriyA 5 / iyANiM jiMdAe doNhaM kaNagANaM vijhyA kaNNagA cittakaradAriyA udAharaNaM kIrai-ergami Nayare rAyA, aNNesiM rAiNaM cittasabhA asthi mama Nasthiti jANiUNa mahaimahAliyaM cittasabha kAreUNa cittakaraseNIe samappei, te cittenti, tatthegassa cittagarassa dhUyA bhataM ANei, rAyA ya rAyamaggeNa AseNa vegappamukkeNa ei, sA bhIyA palAyA kihamavi phiDiyA gayA, piyAvi se tAhe sarIraciMtAe gao, tIe tattha koTTime yaNNaehiM morapiccha lihiyaM, rAyAvi tatva egANio caMkamaNiyAo kareti, sAvi aNNacitteNa acchai, rAiNo tattha dihI gayA, gihAmitti hattho pasArio, NahA dukkhAviyA, tIe hasiyaM, bhaNiyaM ca'NAe-tihi pAehiM AsaMdao Na ThAi jAba cautthaM pAyaM 1.. dIpa anukrama [10..] kobhante subhaTavAI vAmAnAH, enaM gItikArya zusvA tasya sAdhokhimtA jAtA-evameva saMgrAmasthAnIyA pravajyA, yadi tataH parAbhagye sadAsadazajanena hIve-eSa bhramaNakaH pratyavagalita iti, pratinivRtta AlocitapratikAntenAcAryANAmiDA pratipUritA 5 / idAnI nindAyaryAdayoH kanyayoditIyA kanyakA citrakaravArikodAharaNaM kriyate-ekasmin nagare rAjA, anyeSAM rAjJAM cinasabhA'sti mama nAstIti hAvA mahAtimahAlayA citrasabhA kAravilyA citrakaraNyai samarpayati, se citrayanti, tabaikasya citrakaraNa duhitA bhakkamAnaSati, rAjA ca rAjamArgeNAzvena dhAvatA yAti, sA bhItA palAyitA kathamapi chuTitA gatA, pitA'pi tasyAsadA pArIracintAyai gataH, tathA tatra kuhime varNakairmayUrapicchaM likhitaM, rAjA'pi takAkI caGgamaNikAH karoti, sApyanyacittena tiSThati, rAjJamAtra dRSTigatA, gRhAmIti hasaH prasAritaH, nakhA duHkhitAH, tayA hasitaM, bhaNitaM cAnayA-tribhiH pAdarAsandako na tiSThati yAvacaturtha pAI, * gayAgayAI pra0. muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1118~
Page #1120
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10]] Avazyaka hAribha drIyA ||558 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [...]/ [gAthA-], nirbukti: [ 1242 ] bhaSyaM [204...], maMgAMtIe tumaMsi laddho, rAyA pucchai-kihanti, sAbhaNai-ahaM ca piuNo bhattaM ANemi, ego ya puriso rAyamagge AseNa vegappamukkeNa ei, Na se viNNANaM kihavi kaMci mArijjAmitti, tatthAhaM saehiM puNNehiM jIviyA, esa ego pAo, biio pAo rAyA, teNa cittakarANaM cittasabhA virikkA, tattha ikike kuTuMbe bahuA cittakarA mama piyA ikkao, tassavi tattio ceva bhAgo dino, taio pAo mama piyA, teNa rAuliyaM cittasabhaM cittaMteNa putravidattaM dviviyaM, saMpai jo vA so vA AhAro so ya sIyalo keriso hoi ?, to ANIe sarIraciMtAe jAi, rAyA bhaNai-ahaM kiha cauratho pAo ?, sA bhaNai sabovi tAva ciMtei kuto ittha Agamo morANaM ?, jaivi tAva ANitilayaM hoja tovi tAva diTThIe giri vikhajjai, so bhaNai saccayaM mukkho, rAyA gao, piDaNA jimie sA gharaM gatA, raNNA varagA pesiyA, tIe piyAmAyA bhaNiyA- deha mamaMti, bhaNNai ya amhe dariddANi kiha raNNo saparivArassa pUrva kAhAmo ? davarasa se raNNAgharaM bhariyaM, dAsI 1 mArgayantyA tvamasi bandhaH, rAjA pRcchati kathamiti 1, sA bhaNati ahaM ca pitre bhaktamAnayAmi ( yantyabhUt tadA ) eka puruSo rAjamArge'zvena dhAvatA''yAsi ( vAnabhUt ), na tasya vijJAnaM kathamapi kaJcit mArayiSyAmIti, tatrAeM svakaiH puNyairjIvitA, eSa ekaH pAdaH, dvitIya: pAdo rAjA, tena citrakarebhyazcitrasabhA viriktA, tatraikaikasmin kuTumbe bahukAbhitrakarA mama pitaikAkI, tasmAyapi tAvAneva bhAgo dattaH tRtIyaH pAdo mama pitA, tena rAjakulInAM citrasabhAM citrayatA pUrvArjitaM niSThitaM samprati yo vA sa vA''hAraH sa ca zItalaH kIdRzo bhavati ? ta ( ba ) dA''nIte zarIracintAyai yAti, rAjA bhaNati-ahaM kathaM caturthaH pAdaH, sA bhaNati sarvo'pi tAvazcintayati kuvo'zrAgamo mayUrANAM hai, yadyapi tAvadAnIto bhavet tadApi tAvaddRSTayA nirIkSyate sa bhaNati savaM mUrkha, rAjA gataH, pitari jinite sA gRhaM gatA, rAjJA varakAH preSitAH, tasyAH mAtApitarau bhaNitI dataM mAmiti bhaNitavantI-vayaM daridrAH kathaM rAjJaH saparivArasya pUjAM kurmaH pramyeNa tasya rAjJA gRhaM bhUtaM dAsI 4 pratika maNA0 nindAyAMcitrakUhasutA ~ 1119 ~ / / 558 / / muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1121
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10]] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [...]/ [gAthA-], nirbukti: [ 1242 ] bhaSyaM [204...], asNAe sikkhAviyA mamaM rAyANaM saMvAhiMtI akkhANayaM pucchi jAsi jAhe rAyA soDakAmo, jA sAmiNI rAyA pavaTTai kiMci tAva akkhANayaM kahehi, bhaNai, kahemi, egassa dhUyA, alaMghaNijjA ya jugavaM tinni varagA AgayA, dakkhiNNeNaM mAtibhAtipitIhi tiNhavi diNNA, jaNattAo AgayAo, sA ya ratiM ahiNA khaiyA mayA, ego tIe samaM daho, ego aNasaNaM vaIMDo, egeNa devo ArAhio, teNa saMjIvaNo maMto diNNo, ujjIvAviyA, te tiSNivi ucaDiyA, kassa dAyavA 1, kiM sakA ekA doNhaM tinhaM vA dAu~ ? to akkhAhatti, bhaNai niddAiyA suvAmi, kalaM kahehAmi, tassa akkhANayassa kouleNaM citiyadivase tIse caiva vAro ANatto, tAhe sA puNo pucchai, bhaNai-jeNa ujjiyAbiyA so piyA, jeNa samaM ujjIvAviyA so bhAyA, jo aNasaNaM baTTo tassa dAyavati sA bhaNai aNNaM kahehi, sA bhaNai egassa rAiNo suvaNNakArA bhUmidhare maNirayaNakaujjoyA aNiggacchaMtA aMteurassa AbharaNagANi ghaDAvijaMti, ego bhaNai kA uNa belA baTTai ?, 1 cAnayA zikSitA-mAM rAjAnaM saMvAhayantI pRthavaMdA rAjA svapitukAmaH yAvatsyAmini! rAjA pravartate kiJcittAvadAkhyAnakaM kathaya bhajati-katha yAmi eka duhitA, alahUnIyAzca yugapatrayo varakA AgatAH, dAkSiNyena mAtRbhrAtRpitRbhanibhyo'pi dattA, janatA AgatAH, sA ca rAtrAvahinA daSTA sRtA ekalA samaM dagdhaH, eko'mazanamupaviSTaH, ekena deva ArAdaH tena saMjIvanI mantro dutaH, ujIvitA, te prayo'pi upasthitAH, kase dAtamyA ?, kiM zakyA ekA dvAbhyAM vibhyo vA dAtuM tadAkhyAhi, bhaNati nidrANA svapImi, kasye kathaviSyAmi tatvAkhyAnikasya kautUhalena dvitIyadivase tasyAyeva vA dukhaH, tadA sA punaH pRcchati bhaNati yenojIvitAsa pitA, yena samamujIvitA sa bhrAtA tho'nazanaM praviSTasto dAtavyeti sA bhaNati-abhyad kathaya, sA bhagati eka rAjJaH suvarNakArA bhUmigRhe maNiravatoyotA anicchanto'ntaHpurAt AbharaNAni kurvanti, eko bhagati kA punakA parvate ? * jagAo pra + paTTo pra0. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1120 ~
Page #1122
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribha- drIyA prata i559 // ego bhaNai-rattI vaTTai, so kahaM jANai ?, jo Na caMdaM Na sUraM picchai, to akkhAhi, sA bhaNai-NiddAiyA, vitiyadiNe pratikramakahei-so rattiaMdhattaNeNa jANai, aNNaM akkhAhitti, bhaNai-ego rAyA tassa duve corA uvaDiyA, teNa maMjasAe pakkhi-raNA06niviUNa samudde chUDhA, te kiJcirassavi ucchaliyA, egeNa dihA maMjUsA, gahiyA, vihADiyA, maNusse pecchai, tAhe pucchiyA- ndAyAM cikaityo divaso chUDhANaM', ego bhaNai-cauttho divaso, so kaha jANai !, taheva bIyadiNe kahei-tassa cAutthajaro teNa| trakRtyucyujANei, aNNaM kahei do savattiNIo, ekkAe rayaNANi asthi, sA iyarIe Na vissaMbhai mA harejA, tao'NAe jattha dAharaNaM NikkhamaMtI pavisaMtI ya picchai tattha ghaDae choTUNa ThaviyANi, olitto ghaDao, iyarIe virahaM gAu~ hariu rayaNANi taheva ya ghaDao olitto, iyarIe NAyaM hariyANitti, to kahaM jANai, ulittae haritANitti !, biie divase bhaNai-so kAyamao ghaDao, tastha tANi paDibhAsaMti hariesu Natthi, aNNaM kahehi, bhaNai-egassa rapaNo cattAri purisarayaNANi sUtrAMka [1..] NCREASSACREAS dIpa anukrama [10..] eko bhapati-rAjivate, sa kathaM jAnAtina banna sUrya mekSate, sadAsyAhi, sA bhagati-nihitA, dvitIya divase phAyati-sa rAjyandharavena jAnAti, anyadAtyAhIti, bhaNati-eko rAjA tasai dvau caurAbupasthApito, tena maJjUSAyAM prakSipya samudra kSiptau, tau kicireNApyucchalitI, ekena raTA maJjUSA, | gRhItA, udghATitA, manupyA prekSate, tadA yaSTau katitho divasaH kSiptayoH !, eko bhaNati-caturtho divasaH, sa kathaM jAnAti, tathaiva dvitIyadine kathayati-tasya / cAturbhagvarasena jAnAti, anyat kathayati- saparabhyI, ekakhA rakhAni santi, sA itarasyai na vizvambhati mA hAti, tato'nayA yatra niSkAmantI pravizantI | | prekSate tatra ghaTe kSiyA sthApitAni, avaliso ghaTakA, itaravA'pi raho jJAtvA hatyA ratnAni tathaiva ca paTako'valiyA, itarayA jJAtaM hatAnIti, tat kth4|| jAnAti ? avalile hatAmIti, dvitIyadivase kadhapati-sa kAcamayo ghaTakaH, sanna sAni pratibhAsamte hateSu na santi, ambat kathaya-ekasya rAja nAvAri | puruSaratAni. *kahehi pra.. // 259 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1121~
Page #1123
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka dAtA-nimittI rahakAro sahassajohI taheva vijo ya / diNNA cauNha kaNNA pariNIyA navaramekeNa // 1 // kathaM ?, tassa raNNo aisuMdarA dhUyA, sA keNavi vijAhareNa haDA, Na Najai kuo'vi pikkhiyA, raNNA bhaNiyaM-jo kaNNagaM ANei tasseva sA, tao NemittieNa kahiya--amugaM disaM NIyA, rahakAreNa AgAsagamaNo raho kamao, tao cattArivi taM vilagiUNa pahAviyA, ammi(bhi)o vijAharo, sahassajohiNA so mArio, teNavi mArijaMteNa dAriyAe sIsa chinnaM, vijeNa saMjIvaNosahIhiM ujjiyAviyA, ANIyA gharaM, rAiNA cauNhavi diNNA, dAriyA bhaNai-kiha ahaM cauNhavi homi !, to ahaM aggi pabisAmi, jo mae samaM pavisai tassAha, evaM houtti, tIe samaM ko aggiM pavisai, kassa dAyabA!, vitiyadiNe bhaNai-NimittiNA NimitteNa NAyaM jahA esA Na maraitti teNa agbhuvagarya, iyarehiM NicchiyaM, dAriyAe ciyahANassa heDhA suraMgA khANiyA, tattha tANi ciyagAeNuvaNNANi kaTThANi diNNANi, aggI rahao jAhe tAhe. ERE 1.. dIpa anukrama 5-5-% [10..] tathA-mitiko vikAsa sahayodhI tathaiva vaidyakSa / racA catubhyaH kanyA pariNItA navaramekena // 1 // kathaM sa rAjJo'tisundarA duhitA, sA| | kenApi vidyAdhareNa hatA, na jJAyate kuto'pIkSitA, rAjA bhaNita-paH kambakAmAnayati tavaiva sA, sato naimicikena kathitaM-a visaM gItA, svakAreNa AkAzagamano rathaH kRtaH, satanasvAro'pi taM bilagya prabhAvitAH, abhyAgato vidyAdhara, sahasrabodhinA sa mAritaH, senApi mAryamANena dArikAyAH zIrSa | chinnaM, vaiona saMjIvamyopayojIvitA, AnItA gRhaM, rAjJA catubhyo'pi dattA, dArikA bhaNati-kathamaI catubhyo'pi bhavAmi , vahamagni pranizAmi, yo mayA samaM pravizati tasyAhaM, evaM bhavasthiti, tyA samaM ko'mi pravizati', kamI dAtamyA ', dvitIyadine bhaNati-naiminiphena nimitena zAtaM yathaiSA na mariSyatIkati tenAbhyupagataM, itaraneSTe, dArikayA civAsthAnayAdhamA surakSA khAgitA, tantra tAni citikAnurUpavarNAni kAThAni dattAni, agnI racito yadA tadA | *sA kapaNA dAyakA pra0. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1122~
Page #1124
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10]] AvazyakahAribha zrIyA // 560 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [...]/ [gAthA-], nirbukti: [ 1242 ] bhaSyaM [204...], tANi suraMgAe NissariyANi, tassa diNNA, aNNaM kahehi, sA bhaNai ekkAe aviraiyAe pagayaM jaMtiAe kaDagA maggiyA, tAhe ruvaehiM baMgharaNa dinA, iyarIe dhUyAe AviddhA, batte pagae Na caiva alivei, evaM kazvayANi varisANi gayANi, kaDaittaehiM maggiyA, sA bhaNai demitti, jAva dAriyA mahaMtI bhUyA Na sakketi avaNe, tAhe tAe kaDaintiyA bhaNiyAaNNevi rupae demi, muyaha, te NicchaMti, to kiM sakA hatthA chiMdiu~ ?, tAhe bhaNiyaM-aNNe erisae caiva kaDae ghaDAve demo, te'vi Nicchanti, teccaiva dAyacA, kahaM saMThaveyathA?, jahA ya dAriyAe hatthA Na chiMdijjati, kahaM tesimuttaraM dAyavaM 1, Aha-te bhaNiyavA-amhavi jai te caiva svae deha to amhevi te caiva kaDae demo, erisANi akkhANagANi kahatIe divase 2 rAyA chammAse ANIo, savattiNIo se chiddANi maggati, sA ya cittakaradAriyA ovaraNaM pavisiUNa ekkAjiyA cirANae maNiyae cIrANi ya purao kArDa AppANaM jiMdai-tumaM cittayaradhUyA siyA, eyANi te pitisaMtiyANi 3 tau surA nitI dazA anyatkathaya, sA bhaNati ekapA'viratikathA prakaraNaM yAmyA kaTakI mArgitI, tadA rUpyakairbandhena dattI (labdhI) itarasyA duddizrA''viDI, vRtte prakaraNe naiva dadAti, evaM katipayAni varSANi gatAni kaTakasvAmiyAM mArgitI, sA bhaNati dadAmIti yAvaddArikA mahatI bhUtA, na zakyete niSkAzayituM tadA tathA kaTakasvAminI bhaNitI anyAnapi rUpyakAn dadAmi mutaM, tI necchataH tat kiM zakya hastI chetuM ? tadA (tayA) bhaNitaManyoM zaucaiva kaTakI kArathitvA dadAmi tAvapi necchataH tAveva dAtavya, kathaM saMsthApavitavyau ?, yathA ca dArikAyA dastau na chiyete, kathaM tAbhyAmuttaraM dAtavyaM, Ai-tau bhaNitathyo- asmAkamapi yadi tAneva rUpyakAn dattaM tadA vayamapi tAveva kaTakI dayaH, iMzAnyAyAnakAni kathayantyA divase divase rAjA paNmAsAn AnItaH, sapanyastasyAcidvANi mArgayanti sA kiradArikA apavarake pravizvaikAkinI cirantanAni maNiyuktAni ca cIvarANi purataH kRtvA mAnaM nindati khaM citrakaraduhitA'sIH, etAni kAni 4pratikrama NA0 6 nindAyAM citrakRddArikodA0 ~ 1123 ~ // 560 / muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1125
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata ROADCASTEGORS AACSC sUtrAMka 1.. vatthANi AbharaNANi ya, imA sirI rAyasirI, aNNAo udiodiyakulavaMsappasUyAo rAyadhUyAo mottuM rAyA tuma aNu-IN battai tA garva mA kAhisi, evaM divase 2 dAraM DhakeuM karei, savittIhiM se kahavi NAyaM, tAo rAyANaM pAyapaDiyAo| |viNNaviMti-mArijihisi eyAe kammaNakAriyAe, esA ubarae pavisiDa kammaNaM kareti, raNA joiyaM suyaM ca, tuDheNa| se mahAdevipaTTo baddho, esA davaNiMdA, bhAvaNiMdAe sAhuNA appA ziMdiyavo-jIva! tume saMsAraM hiMDateNaM nirayatiriyagaIsuM kahamavi mANusattesammattaNANacarittANi laddhANi, jesiM pasAeNa sabaloyamANaNijjo pUyaNijjo ya, tA mA gaI kA| hisi-jahA ahaM bahussuo uttimacaritto batti 6 davagarihAe paimAriyAe dihato-ego maruo ajjhAvao, tassa taruNI mahilA, sA baliSaisadevaM karitI bhaNai-ahaMkAkANaM vibhemitti, tao uvajjhAyaniuttA vaTTA divase 2 ghaNugehiM gahiehiM / rakkhaMti balivaisadevaM kareMtiM, tatthego baTTo ciMtei-Na esa muddhA jA kAgANa vibheda, asaDiyA esA, so taM paDicarai, sA - -- -- - vakhApayAbharaNAni ca, iyaM zrI rAmyazrI, anyA uditoditakulavaMzaprasUtA rAjasutA mukvA rAjA vAmanuparyate tad garne mA kRthAH, evaM divase 2 dvAraM sthagavinA karoti, sapanIbhistasyAH tat kathamapi jJAtaM, sArAze pAdapatitA vijJapayasti-mAse etathA kArmaNakAriNyA, eSA'paparake pravizya kArmamaM karoti, rAzA iSTaM zrutaM ca, tuTena sasthA mahAdevIpaTTo badaH, eSA vyanindA, bhAvanindAyAM sAdhunAmA ninditavyaH-jIva ! khayA saMsAraM hindamAnena narakatiryagatipu kathamapi manuSyAce samyaktvajJAnAcAritrANi labdhAni, yeSAM prasAdena sabailokAnAM mAnanIyaH pUjanIyA, sammA garva thA, vadhAI bahuzruta uttamacAriyo No'dhyApakaH, tasya taruNA mahelA, sA paizvadevabAka kurvavI bhaNati-aIkAbhyo vibhIti, tata upAdhyAyanibutAkAcA divase 2 dhanurbhiH gRhItaH rakSanti vaizvadevabaki kurvatI, tatraikazchAvacintayati-naiSA mugdhA thA kAkebhyo bimpati, azahileSA sitAM pratidharati-sA dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1124 ~
Page #1126
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10]] Avazyaka hAribha drIyA // 561 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [...]/ [gAthA-], nirbukti: [ 1242 ] bhaSyaM [204...], ye NammatAe parakUle piMDAro, teNa samaM saMpalaggiyA, aNNayA saM ghaDavaNaM NammayaM taraMtI piMDArasagAsaM vaccai, corA ya uttaraMti, tesimego suMsumAreNa gahio, so raDai, tAe bhaNNai acchi Dhokehitti, Dhokkie mukko, tIe bhaNio-kiM stha kutistheNa uttiNNA ?, so khaMDio taM muNito ceva Niyatto, sA ya vitiyadivase baliM karei, tassa ya vaTTassa rakkhaNavArao, teNa bhaNNai- 'diyA kAgANa bIhesi, rattiM tarasi NammayaM / kutitthANi ya jANAsi, acchiDhokaNiyANi ya // 1 // ' tIe bhaNNai kiM karemi ?, tumhArisA me Nicchati sA taM javayarai, bhaNai-mamaM icchatti, so bhaNai kahaM uvajjhAyarasa purao ThAissaMti ?, tIe ciMtiyaM-mAremi evaM ajjhAvayaM to me esa bhattA bhavissaiti mArio, peDiyAe chubheUNa aDavIe ujjhimAraddhA, vANamaMtarIe thaMbhiyA, aDavIe bhamittamAraddhA, chuhaM Na sakkei ahiyA siuM taM ca se kuNimaM galati uvariM, logeNa hIlijjai-paimAriyA hiMDaitti, tIse puNarAvattI jAyA, tAhe sA bhaNai-deha ammo ! paimAriyAe 1 ca narmadAyAH parakUle piNDArakhena samaM saMpralamA, anyadA tAM ghaTakena narmadAM varantI piNDAra sakAzaM brajati caurAzrotaranti teSAmekaH zizumAreNa gRhItaH, sa sTati tathA bhaNyate-akSiNI chAdayeti chAdite muktaH, tathA bhaNitaH kiM kutIrthenottIrNAH 1 sa chAtra jAgA (savanneva) evaM nivRttaH sA ca dvitIyadivase baliM karoti tasya ca chAnnasya rakSaNavArakaH, tena bhaNyate divA kAkebhyo vibheSi rAtrau tarasi narmadAm / kutIyAMni ca jAnAsi akSicchAdanAni ca // tayA bhaNyate kiM karomi ?, khAdazA mAM necchanti sA tamupacarati, bhaNati mAmiccheti sa bhagati kathamupAdhyAyasya purataH sthAsvAmIti? tayA cintitaM mArayAmyenamadhyApakaM tadA mamaiSa bhI bhaviSyatIti mAritaH, peTikA ( majUra ) yAMzivAmuvitumArakhyA, dhyamta sambhitA aTayAM bhramitumArabdhA, khupaM na zaknotyadhyAsituM vacasya rudhiraM gilatyupari Thokena hIlyate patimArikA hiNDate iti, tasyAH punarAvRttijItA, tadA sA bhagati dattAmbAH ! patimArikAyai paMDAro pra0. 44 pratira NA071 ddhI patima rikodAra ~ 1125 ~ // 561 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1127
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1242], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. bhikkhaMti, evaM bahukAlo gao, aNNayA sAhuNINaM pAesu paDatIe paDiyA peDiyA, pavaiyA, eva garahiyavaM jaM ducariyA iyANiM sohIe vatthAgayA doSiNa dihatA, tattha batthadito-rAyagihe seNio rAyA, teNa khomajugalaM Nilevaigassa samapiyaM, komudiyavAro ya vai, teNa doNhaM bhajANaM aNucaraMteNa dipaNaM, seNio abhao ya komudIe pachaNNaM hiMDati, diI, taMboTeNa sitaM, AgayAo, rayageNa aMbADiyAo, teNa khAreNa sohiyANi, gose ANAviyANi, sambhAvaM pucchieNa kahiyaM rayaeNa, esa davavisohI, evaM sAhuNAvi ahINakAlamAyariyassa AloeyacaM, teNa visohI kAyayatti, agao jahA NamokAre, evaM sAhuNA'vi jiMdA'gaeNa aticAravisaM osAreyacaM, esA visuddhI / uktAnyekAthikAni, sAmprataM pratyahaM yathA zramaNeneyaM kartavyA, tathA mAlAkAradRSTAntaM cetasi nidhAya pratipAdayannAha AlovaNamAluMcana viyaDIkaraNaM ca bhAcasohI ya / AloiyaMmi ArAhaNA aNAloie bhayaNA // 1243 // ___ vyAkhyA-avalocanam AluzcanaM vikaTIkaraNaM ca bhAvazuddhizca, yatheha kazcinnipuNo mAlAkAraH svasyArAmasya sadA dvisandhyamavalokanaM karoti, kiM kusumAni santi / uta neti, dRSTvA teSAmAluvanaM karoti, grahaNamityarthaH, tato vikaTI bhikSAmiti, evaM bahuH kAlo gataH, anyathA sAdhvInA pAdayoH patanyAH patitA peTA, prabajitA, gahaM bitaSya evaM paritaM / idAnI zuddhau vanvAgadI do raTAntI, tantra pasarAta:-rAjagRhe zreNiko rAjA, sena kSaumayugalaM rajakAva samarpitaM, kaumudImahanavate, tena iyobhAyaporanudharatA darI, niko'bhavatra kaumuyAM pracchannaM hiNDete, darya, vAmbUlena sirpha, Agate, rajakeNa nirbhasite, tena kSAreNa zodhite, pratyUpe AnAyite, sajAvaH pRSTena kathitaH rajakena, eSA ivyavizuddhiH, evaM sAdhunA'ppahInakAlamAcAryAthAlocayitamyaM tena vizuddhiH kartavyeti, agado yathA namaskAre, evaM sAdhunA'pi nindAGgadenAticAraviSa| mapasArayitavyam / eSA vishuddhiH|| vagarasa prA. dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1126~
Page #1128
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10] Avazyaka hAribhadrIyA // 562 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niryuktiH [1243], bhASyaM [204...], NA0mAlA karaNaM, vikasitamukulitArddhamukulitAnAM bhedena vibhajanamityarthaH cazabdAtpazcAhUnthanaM karoti, tato grAhakA gRhanti, pratikramatato'syAbhilaSitArthalAbho bhavati, zuddhizca cittaprasAdalakSaNA, asyA eva vivakSitatvAd, anyastu viparItakArI mAlAkArastasya na bhavati, evaM sAdhurapi kRtopadhipratyupekSaNAdivyApAraH uccArAdibhUmIH pratyupekSya vyApArarahitaH kAyotsarga-kArodAhastho'nuprekSate sUtraM, gurau tu sthite devasikAvazyakasya mukhavastrikApratyupekSaNAdeH kAyotsargAntasyAvalokanaM karoti, pazcAraNamAlocanAyAM dAlukhanaM spaSTabuddhyA'parAdhagrahaNaM, tato vikaTIkaraNaM guruladhUnAmaparAdhAnAM vibhajanaM cazabdAdAlocanApratisevanA'nulomena granthanaM, tato yathAkramaM gurornivedanaM karoti, evaM kurvato bhAvazuddhirupajAyate, audayikabhAvAt kSAyopazamikaprAptirityarthaH itthamukena prakAreNa 'Alocite' guroraparAdhajAle nivedite 'ArAdhanA' mokSamArgAkhaNDanA bhavati, 'anAlocite' anivedite 'bhajanA' vikalpanA kadAcidbhavati kadAcinna bhavati, tatretthaM bhavati- 'AThoyaNApariNao sammaM saMpaDio gurusagAsaM / jai aMtarAvi kAlaM karija ArAhao tahavi // 1 // ' evaM tu na bhavati 'iDIe gAraveNaM bahussubamaeNa vAvi duzcariyaM / jo Na kahei gurUNaM na hu so ArAhao bhaNio // 1 // ' ci gAthArthaH / 1243 // ithaM cATocanAdiprakAreNobhayakAlaM niyamata eva prathamacaramatIrthakaratIrthe sAticAreNa niraticAreNa vA sAdhunA zuddhiH kartavyA, madhyamatIrthakaratIrtheSu punarnaivaM kinvaticAravata eva zuddhiH kriyata iti, Aha ca 1] AlocanApariNataH samba saMsthito gurukhakAzam / yadyantarA'pi kALaM kuryAdArAdhakastathApi // 1 // kA gauraveNa bahuzrutamadena vA'pi tukharitam / yo na kathayati gurubhyo naiva sa ArAdhako bhaNitaH // // // 562 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1127 ~
Page #1129
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1244], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. sapaDikkamaNodhammo purimassa ya pacchimassa ya jinnss| majjhimayANa jiNANaM kAraNajAe paDikamaNaM // 1244 // Ni vyAkhyA-sapratikramaNo dharmaH purimasya ca pazcimasya ca jinasya, tattIrthasAdhunA ryApathAgatenocArAdiviveke ubhaya-10 kAlaM cAparAdho bhavatu mA vA niyamataH pratikrAntavyaM, zaThatvAtpramAdabahulatvAca, eteSveva sthAneSu 'madhyamAnAM jinAnAm || ajitAdInAM pArthaparyantAnAM 'kAraNajAte' aparAdha evotpanne sati pratikramaNaM bhavati, azaThatvAtpramAdarahitatvAJceti gAthArdhaH // 1244 // tathA cAha grandhakAraH jo jAhe Avanno sAhU annayarayaMmi ThANami / so tAhe paDikkamaI majjhimayANaM jiNavarANaM // 1245 // vyAkhyA-'yaH sAdhuriti yogaH 'yadA' yasmin kAle pUrvAhlAdau 'ApannaH' prAptaH 'anyatarasmin sthAne prANAtipAtAdau sa tadaiva tasya sthAnasya, ekAkyeva gurupratyakSa vA pratikrAmati madhyamAnAM jinavarANAmiti gAthArthaH // 1245 // Aha-kimayamevaM bhedaH pratikramaNakRtaH ? Ahozvidanyo'pyasti !, astItyAha, yataHbAvIsaM titthayarA sAmAiyasaMjama uvAsaMti / cheovaTThAvaNayaM puNa vayanti usabho ya vIroya // 1246 // vyAkhyA-dvAviMzatistIrthakarA' madhyamAH sAmAyika saMyamamupadizanti, yadaiva sAmAyikamuccAryate tadaiva vrateSu sthApyate, chedopasthApanikaM vadataH RSabhazca vIrazca, etaduktaM bhavati-prathamatIrthakaracaramatIrthakaratIrtheSu hi pranajitamAtraH sAmAyikasaMyato bhavati tAvad yAvacchatraparijJA'vagamaH, evaM hi pUrvamAsIt , adhunA tu SaDjIvanikAyAvagamaM yAvat tayA punaH sUtrato'rthatazcAvagatayA samyagaparAdhasthAnAni pariharan vrateSu sthApyata ityevaM niraticAraH, sAticAraH punarmUlasthAna prApta dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | pratikramaNasya nityatAdi vidhAnaM ~1128~
Page #1130
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [8..] dIpa anukrama [10..] Avazyaka - hAribha dIyA // 563 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niryuktiH [1246], bhASyaM [204...], upasthApyata iti gAthArthaH || 1246 || ayaM ca vizeSaH- 'Acelukkoddesiya sijjAtararAyapiMDa ki ikamme / vayajidvapaDikkamaNe mAsaM pajjo sayaNakappe // 1 // etaddvAthAnusArato'vaseyaH, iyaM ca sAmAyike vyAkhyAtaiveti gataM prAsaGgikam, adhunA yaduktaM 'samatikramaNo dharma' ityAdi, tatpratikramaNaM daivasikAdibhedena nirUpayannAha - paDikamaNaM desiya rAiyaM ca isariyamAvakahiyaM ca / pakkhiyacAummAsiya saMcacchara uttimadve ya / / 1247 // vyAkhyA- 'pratikramaNa' prAgnirUpitazabdArtha, 'daivasika' divasa nirvRttaM 'rAtrika' rajaninirvRttam, itvaraM tu alpakAlikaM daivasikAdyeva 'yAvatkathika' yAvajjIvika vratAdilakSaNaM 'pAkSika' pakSAticAranirvRttam, Aha-daivasikenaiva zodhite satyAtmani pAkSikAdi kimartham ?, ucyate, gRhadRSTAnto'tra 'jahaM gehaM paidiyapi sohiyaM tahavi pakkhasaMdhIe / sohijai savi| sesa evaM ihayaMpi NAyacaM // 1 // evaM cAturmAsikaM sAMvatsarikam etAni hi pratItAnyeva, 'uttamArthe ca' bhaktapratyAkhyAne pratikramaNaM bhavati, nivRttirUpatvAttasyeti gAthAsamudAyArthaH // 1247 // sAmprataM yAvatkathikaM pratikramaNamupadarzayannAha - paMcamahalvAI rAIDAi cAujAmo ya / bhantapariNNA ya tahA dupahaMpi ya AvakahiyAI // / 1248 // vyAkhyA - paJca mahAvratAni - prANAtipAtAdinivRttilakSaNAni 'rAIchaDAI' ti upalakSaNatvAda rAtribhojana nivRttiSa ThAni purima pazcimatIrthakara yostIrtha iti, 'cAturyAmazca' nirvRttidharma evaM bhaktaparijJA ca tathA, cazabdAdiGginImaraNAdi 1] AkyamadezikaM zayyAtararAjapiNDakRtikarmANi / pratAni jyeSThaH pratikramaNaM mAsaH paryupaNakalpaH // 1 // 2 yathA gRhaM pratidivasamapi zodhitaM tathApi pakSasandhI zodhyate savizeSamevamihApi jJAtavyam // 1 // pratikramaNA0pratikra maNasaMkhyA ~ 1129~ // 563 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH 'pratikramaNa'sya daivasika Adi SaDbhedAH, pratikramaNa karaNasya kAraNAni
Page #1131
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1248], bhASyaM [204...], (40) -RANA prata sUtrAMka parigrahaH, 'dvayorapi' purimapazcimayoH, cazabdAd madhyamAnAM ca yAvatkathikAnyetAnIti gAthArthaH // 1248 // itthaM yAvakathikamanekabhedabhinna pratipAditam, itvaramapi daivasikAdibhedaM pratipAditameva, punarapIvarapratipAdanAryavAha ucAre pAsavaNe khele siMghANae paDikamaNaM / AbhogamaNAbhoge sahassakAre paDikamaNaM // 1249 // vyAkhyA-'uccAre' purISe 'prasravaNe' mUtre 'khele' zleSmaNi 'sivAnake nAsikodbhave zleSmaNi vyutsRSTe sati sAmAnyena pratikramaNaM bhavati, ayaM punarvizeSa:-"uccAraM pAsavarNa bhUmIe vosiritu uvautto / bosariUNa ya tatto iriyAvahi paDi-12 kamai // 1 // vosiraha mattage jai to na paDikamai mattagaM jo u / sAhU parihaveI NiyameNa paDikame so u // 2 // kheleM siMghANaM vA'paDilehiya appamanjiGa taha ya / bosiriya paDikamaI taM piya micchukkaDaM dei // 3 // pratyupekSitAdividhiviveke tu na dadAti, tathA''bhoge'nAbhoge sahasAtkAre sati yo'ticArastasya pratikramaNam-'Abhoge jANaMteNa jo'iyAro kao puNo tassa / jAyammivi aNutAve paDikamaNe'jANayA iyaro // 1 // anAbhogasahasAtkAre itthaMlakSaNe-'puviM apAsiUNaM chuDhe pAyaMmi jaM puNo pAse / Na ya taraha NiyatteuM pAyaM sahasAkaraNameyaM // 1 // ' asmiMzca sati pratikramaNam , 1.. dIpa anukrama [10..] ucAraM prazravaNaM bhUmau vyutsamyopayuktaH / byusamma ca tata IyAMpathikI pratikAmati // // pyutsRjati mAtrake yadi tadAna pratikAmyati mAtra yastu / sAdhuH paridhApayati niyamena pratikAmpati sa eva ||2||sepmaann siddhAnaM vA'atiliNyApramAzya tathA cA purayagya pratikAmpati tatrApi ca mithyAduSkRtaM dadAti // 3 // Abhoge jAgatA yo'ticAraH kRtaH punastasya / jAte'pi cAnutApe pratikramaNe'jAnatetaraH / / / / pUrvamA kSipte pAdeyat punaH pazyet / na ca zanoti nivartituM pAvaM sahasAkaraNametat // 1 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1130~
Page #1132
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1249], bhASyaM [204...], (40) pratikama Avazyaka- hAribha- drIyA // 564aa kramaNasthAnAni prata sUtrAMka 1..] arya gAthAkSarArthaH // 1249 // idaM punaH prAkaraNika-paDileheGa pamajiya bhattaM pANaM ca bosireUNaM / yasahIkayavarameva uNiyameNa paDikkame sAhU // 1 // hatyasayA AgaMtuMgaMtuM ca muhutsagaM jahiM ciDhe / paMthe vA baccaMtoNadisaMtaraNe paDikamai // 2 // gataM pratikramaNadvAram , adhunA pratikrAntabyamucyate, tatpunaroSataH paJcadhA bhavatIti, Aha ca niyuktikAra:| mikachattapadikamaNaM taheva assaMjame paDikamaNaM / kasAyANa paDikamaNaM jogANa ya appasasthANaM // 1250 // saMsArapaDikamaNaM caubvihaM hoi ANupubbIe / bhAvapaDikkamaNaM puNa tivihaM tibiheNa neyavvaM // 1251 // vyAkhyA-mithyAtvamohanIyakarma pudgalasAcivyavizeSAdAtmapariNAmo mithyAtvaM tasya pratikramaNaM tatpratikrAntavyaM vartate, yadAbhogAnAbhogasahasAtkAraimithyAtvaM gatastatpratikrAntavyamityarthaH, tathaiva 'asaMyameM' asaMyamaviSaye pratikramaNam , asaMyamaH-prANAtipAtAdilakSaNaH pratikrAntavyo vartate, 'kapAyANAM' prAgnirupitazabdArthAnAM krodhAdInAM pratikramaNaM, kaSAyAH pratikrAntavyAH, yogAnAM ca manovAkAyalakSaNAnAm 'aprazastAnAm azobhanAnAM pratikramaNaM, te ca pratikrAntavyA iti gAthArthaH // 1250 // saMsaraNaM saMsAra:-tiryagnaranArakAmarabhavAnubhUtilakSaNastasya pratikramaNaM 'caturvidha catuSprakAraM bhavati 'AnupUrtyA' paripATyA, etaduktaM bhavati-nArakAyuSo ye hetavo mahArambhAdayasteSAM (pAmA) bhogAnAbhogasahasAtkArairyadvatitamanyathA yA prarUpitaM tasya pratikrAntavyam, evaM tiryagnarAmarepyapi vibhASA, navaraM zubhanarAmarAyuhetubhyo mAyAdyanAseva pratiliya pramRjya bhaktaM pAnaM ca dhyutbhUjya / vasatikacaparameca tu niyamena pratikAmmet sAdhuH ||1||hnshtaadaaytv garavA ca muhUrtakaM yatra tihat / pathi vA majana nadIsaMtaraNe pratikAmyati // 2 // dIpa anukrama [10..] %AAS // 56 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1131~
Page #1133
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1251], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 1.. nAdilakSaNebhyo nirAzaMsenaivApavargAbhilASiNA'pi na pratikrAntavyaM, 'bhAvapaDikamaNaM puNa tivihaM tiviheNa Neya,' tadetadanantaroditaM bhAvapratikramaNaM punatrividhaM trividhenaiva netanyaM, punaHzabdasyaivakArArthatvAt , etaduktaM bhavati-micchattAi na | gacchada Na ya gacchAvei NANujANeI / jaM maNavaikAehiM taM bhaNiyaM bhAvapaDikamaNaM ||1||'mnsaa na gacchati' na cinta-13 yati yathA zobhanaH zAkyAdidharmaH, vAcA nAbhidhatte, kAyena na taiH saha niSprayojanaM saMsarga karoti, tathA 'na ya gacchAve manasA na cintayati-kathameSa tacca nikAdiH syAt, vAcA na pravartayati yathA taJcanikAdirbhava, kAyena na taccanikAdInAmarpayati, 'NANujANaI' kazcittacanikAdirbhavati na taM manasA'numodayati tUSNIM vA''ste, vAcA na suvArabdhaM kRtaM veti bhaNati, kAyena nakhacchoTikAdi prayacchati, evamasaMyamAdiSvapi vibhASA kAryeti gAthArthaH // 1251 // itthaM mithyAtvAdigocaraM bhAvapratikramaNamuktam , iha ca bhavamUlaM kaSAyAH, tathA coktam-'koho' ya mANo ya aNiggahIyA, mAyA ya loho| ya pavahumANA / catvAri ee kasiNA kasAyA, siMcaMti mUlAI puNabbhavassa // 1 // ' ataH kaSAyapratikramaNa evodAharaNa mucyate-kaI do saMjayA saMgAraM kAUNa devaloyaM gayA, io ya egaMmi Nayare egassa sidvissa bhAriyA puttaNimittaM MNAgadevayAe uvavAseNa ThiyA, tAe bhaNiyaM-hohiti te putto devaloyacuotti, tesimego caittA tIe putto jAo, krodhazca mAnava anigRhItI mAyA ca homatra parivardhamAnI / catvAra ete kRtyAH kaSAyAH sinti mUlAni punarbhavasya // 1 // 2 kaucit dvI sNytii| saMketaM kRtvA devalokaM gatI, itakasinagare ekarasa beSThino bhAyA punanimittaM nAgadevatAyai upacAsena sthitA, tathA bhaNita-bhaviSyati te putro devalokayuta iti, yorekayuvA tasyAH putro jAtaH. dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'kaSAyapratikramaNa" tasya vyAkhyA, kAraNAni, tad viSaye nAgadattakathA ~1132~
Page #1134
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1251], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA pratikramaNAdhyanAgadatto prata sUtrAMka dAharaNaM // 565 nAgadattotti se NAmaM karya, bAvattarikalAvisArao jAo, gaMdhavaM ca se aippiyaM, teNa gaMdhaSaNAgadatto bhaNNai, tao so |mittajaNaparivArio sokkhamaNubhavai, devo ya gaM bahuso bahuso bohei, so NasaMbujjhai, tAhe so devo apattaliMgeNaM Na Najai jahesa papaiyago, jeNa se rajoharaNAi uvagaraNaM Nasthi, sappe cattAri karaMDayahattho gahaUNa tassa ujANiyAgayassa ya adUrasAmaMteNa vIIvayai, mittehiM se kahiyaM-pasa sappakhellAvagotti, gao tassa mUlaM, pucchaha-kimetthaM ?, devo bhaNaisappA, gaMdhavaNAgadatto bhaNai-ramAmo, tuma mamaccaehi ahaM tuhaccaehiM, devo tassaccaehiM ramati, khaiovi Na marai, gaMdhavaNAgadatto amarisio bhaNai-ahaMpi ramAmi tava saMtipahiM sappehi, devo bhaNai-marasi jai khajjasi, jAhe NibaMdheNa laggo tAhe maMDalaM AlihittA deveNa cauddisiMpi karaMDagA ThavitA, pacchA se sarva sayaNamittapariyaNaM meliUNa tassa samakkhaM imaM bhaNiyAio [1..] - %E dIpa anukrama [10..] - // 565 // nAgavata iti tasya nAma kRtaM, dvAsaptatikalAvizArado jAtaH, gAndharva vAsthAtipriyaM, tena gandharSanAgadaso bhavyate, tataH sa mitrajanapariyA ritaH saukhyamanubhavati, devazvanaM bahuyAH 2 bodhayati, sana sambudhyate, tadAsa devo'yaktalilena na jJAyate yathaiSa pranajitakaH, yena rajoharaNAghupakaraNaM tasya nAsti, sapAzcaturaH karaNDakadasto gRhItvA tasyodyAnikAgate svAdUrasAmIpyena vyatinajAti, minnastasya kathitaM-eSa sarpakIDaka iti, gatastasya mUlaM, pRcchati-kimatra , devo bhaNati-sarpAH, gandharSanAgadatto bhaNati-mAbahe, tvaM mAmakInarahaM tAvakInaiH, devatsarakaiH ramate, khAdito'pi na niyate, gandharvanAgadatto'marSito bhaNati-ahamapi tava satkaiH saH rame devo bhaNati-mariSyasi yadi bhajhiyase, yadA nibandhena lAmastadA maNDalamAlirupa devena catasyapi dikSu karaNTakAH sthApitA, pazcAttasya sarva svajanamitraparijanaM melayityA takha samakSaM idaM bhaNitacAn 4 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1133~
Page #1135
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1252], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [1..] dIpa anukrama [10..] gaMdhabvanAgadatto icchaha sappehi khilliI ihayaM / taM jai kahiMvi khajjA itya hu doso na kAyabvo // 1252 // vyAkhyA-gandharvanAgadatta' iti nAmA 'icchati' abhilapati sarpaH sAI krIDitum, atra sa khalu-ayaM yadi 'kathazcit' kenacitprakAreNa 'khAdyate' bhakSyate 'ittha hu' asmin vRttAnte na doSaH kartavyo mama bhavadbhiriti gAthArthaH // 1252 // yathA catasRSvapi dikSu sthApitAnAM sarpANAM mAhAtmyamasAvakathayat tathA pratipAdayannAhataruNadivAyaranayaNo vijulayAcaMcalaggajIhAlo / ghoramahAvisadADho ukkA iva pajjaliyaroso // 1253 / / / vyAkhyA-taruNadivAkaravad-abhinavoditAdityavannayane-locane yasya sa taruNadivAkaranayanaH, raktAkSa ityarthaH, vidyullateca caJcalA'prajihvA yasya sa vidyullatAcaJcalAprajihyAkaH ghorA-raudrA mahAviSA:-pradhAnaviSayuktA daMSTrA-Asyo yasya sa ghoramahAviSadaMSTraH, ulkeva-cuDulIva prajvalito roSo yasya sa tathocyata iti gAthArthaH // 1253 // Dako jeNa maNUso kayamakayaM na yANaI subahuyaMpi / ahissamANamachu kaha ghicchasi taM mahAnAgaM? // 1254 // vyAkhyA 'Dako' daSTaH 'yena' sarpaNa manuSyaH sa kRtaM kizcidakRtaM vA na jAnAti subahapi, 'adRzyamAnamRtyum' ahazyamAno'yaM karaNDakastho mRtyurvartate, mRtyuhetutvAnmRtyuH, yatazcaivamataH kathaM grahISyasi tvaM 'mahAnAgaM' pradhAnasarpam 1, iti gaathaarthH||1254 // ayaM cakrodhasarpaH, puruSe saMyojanA svabuddhyA kAryA, krodhasamanvitastaruNadivAkaranayana eva bhavatItyAdi / merugirituMgasariso ahaphaNo jamalajugalajIhAlo / dAhiNapAsaMmi Thio mANeNa viyaTTaI nAgo // 1255 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1134 ~
Page #1136
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1255], bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [1..] vyAkhyA-merugirestuGgAni-ucchritAni taiH sadRzaH merugirituGgasadRzaH, ucchrita ityarthaH, aSTau phaNA yasya so'STaphaNaH | 18 pratikramajAtikularUpabalalAbhabuddhivAllabhyakazrutAni draSTavyAni, tattvato yamo-mRtyusRtyuhetutvAt 'lA AdAne' yamaM lAntI-| rANA krodhAti-AdadatIti yamalA, yamalA yugmajihvA yasya sa yamalayugmajihaH, karaNDakanyAsamadhikRtyA''ha-dakSiNapAce dinAgasva. |sthitaH, dakSiNadigyAsastu dAkSiNyavata uparodhato mAnapravRttaH, ata evAha-mAnena' hetubhUtena vyAvartate 'nAga' sarpa iti gAthArthaH // 1255 // Dako jeNa maNUso dhaho na gaNei devarAyamavi / taM merupabvaya nibhaM kaha ghicchasi taM mahAnAgaM // 1256 // vyAkhyA 'Dako' daSTaH 'yena' sarpaNa manuSyaH stabdhaH sanna gAyati 'devarAjAnamapi' indramapi, 'tam' itthambhUtaM merupa-13 vaitanibhaM kathaM gRhISyasi tvaM 'mahAnAgaM' pradhAnasarpamiti gAthArthaH / / 1256 // ayaM ca maansrpH|| salaliyavillahalagaI ssthialNchnnphnnNkiapddaagaa|maayaamiaa nAgI niyaDikavaDavacaNAkusalA // 1257 // vyAkhyA-salalitA-mRddhI vellahalA-sphItA gatiryasyAH sA salalitavellahalagatiH, svastikalAJchanenAGkitA phaNApatAkA yasyAH sA svastikalAgchanAtiphaNApatAketi vaktavye gAthAbhaGgabhayAdanyathA pAThaH, mAyAtmikA nAgI 'nikRti- I n5 // kapaTavaJcanAkuzalA' nikRtiH-Antaro vikAraH kapaTa-veSaparAvartAdibAhyaH AbhyAM yA vaJcanA tasyAM kuzalA-nipuNeti gaathaarthH|| 1257 // dIpa anukrama [10..] khata praka muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1135~
Page #1137
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1258], bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [1..] taM ca si vAlaggAhI aNosahibaloa aprihtthoy|saa ya cirasaMciyavisA gahaNaMmi vaNe vasai nAgI1258 vyAkhyA-iyamevambhUtA nAgI raudrA, tvaM ca 'vyAlagrAhI' sarpagrahaNazIlA 'anauSadhivalaca' auSadhibalarahitaH 'apa-18 rihatyazca adakSazca, sA ca cirasazcitaviSA 'gahane saGghale 'vane kAryajAle vasati nAgIti gAthArthaH // 1258 // hohI te viNivAo tIse dAdaMtaraM uvagapassa / apposahimaMtabalo na hu appANaM cigicchihisi // 1259 // vyAkhyA-bhaviSyati te vinipAtaH tasyA daMSTrAntaram 'upagatasya prAptasma, alpa-stoka auSadhimantrabalaM yasya tava sa tvaM alpauSadhimantrabalaH, yatazcaivamato naivA''tmAnaM cikitsidhyasIti gAthArthaH / / 1259 // iyaM ca mAyAnAgI // uttharamANo savvaM mahAlao punnmehnigghoso| uttarapAsaMmi Thio loheNa viyahaI nAgo // 1260 // vyAkhyA-uttharamANo'tti abhibhavan 'sarva' vastu, mahAnAlayo'syeti mahAlayaH, sarvatrAnivAritatvAt, pUrNaH puSka-1 rAvatasyeva nirghoSo yasya sa tathocyate, karaNDakanyAsamadhikRtyAha-uttarapAce sthitaH, uttaradigyAsastu sarvottaro lobha iti khyApanArtham, ata eva lobhena hetubhUtena 'viyadRItti vyAvartate ruSyati vA nAgaH' sarpa iti gaathaarthH||1260|| Dako jeNa maNuso hoi mahAsAgarubba duppUro / taM savvavisasamudayaM kaha ghicchasi taM mahAnAgaM // 1261 // vyAkhyA-daSTo yena manuSyo bhavati 'mahAsAgara iva' svayambhUramaNa iva duSpUraH 'tam' itthambhUtaM 'sarvaviSasamudayaM sarvavyasanakarAjamArga kathaM prahISyasi khaM 'mahAmArga pradhAnasarpamiti gAthArthaH // 1251 // ayaM tu lobhasarpaH // ee te pAcAhI cattArivi kohamANamayalobhA / jehi sayA saMtattaM jariyamiva jayaM kalakalei // 1262 // dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~11364
Page #1138
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1262], bhASyaM [204...], (40) Avazyaka drIyA prata sUtrAMka // 567 // ___ vyAkhyA-ete te 'pApAhayaH' pApasarpAzcatvAro'pi krodhamAnamAyAlobhA yaiH sadA santaptaM sat jvaritamiva 'jagada pratikramabhuvana 'kalakalAyati' bhavajaladhau kvathayatIti gAthArthaH // 12 // 2 // rANA krodhAehiM jo khajjai cauhivi AsIvisehi pAvehiM / avasassa narayapaDaNaM Nathi si AlavaNaM kiMci // 1263 // yahipatIvyAkhyA-ebhirya eva khAdyate caturbhirapi 'AzIviSaiH bhujaGgaiH 'pApaiH' azobhanaH tasya avazasya sataH narakapatana | kAra bhavati, 'nAsti' na vidyate 'se' tasyAlambanaM kiJcidU yena na patatIti gAthArthaH // 1263 // evamabhidhAyete muktAHso khaio paDio mao ya, pacchA devo bhaNai-kiha jAyaM !, Na ThAihatti vArirjato, puvabhaNiyA ya te mittA agade chubhaMti osahANi ya, Na kiMci guNaM kareMti, pacchA tassa sayaNo pAehiM paDio-jiAvehatti, devo bhaNai-evaM ceva ahaMpi khaiyo, jai erisiM cariya aNucarai to jIvai, jai NANupAleito ujjIvio'vi puNo marai, taM ca cariyaM gAthAhiM kahehaeehiM ahaM khaio cauhivi AsIvisehi pAvehiM / visanigghAyaNa carAmi vivihaM tavokammaM // 1264 // vyAkhyA-ebhiraha 'khaio'ti bhakSitacaturbhirapi 'AzIviSaiH' bhujaGga ghora-raudrA 'vipanirghAtanahetaH' viSanirghAtana-I |nimittaM 'carAmi' AsevayAmi "vividha vicitraM caturthaSaSThASTamAdibhedaM 'tapaHkarma' tapaHkriyAmiti gAthArthaH // 12 // 4 // 567 // sa khAditaH patito mRtazca, pazcAddevo bhagati-kathaM jAtaM !, na sthAsyasi dAryamANaH, pUrvabhANitAni ca tAni mitrANi agadAna kSipanti auSadhAni ca, na kaviNaM kurvanti, pakSAtasya khajanaH pAdayoH patitaH-jIvavati, devo bhaNati-ekmevAimapi khAditaH, vadIrayAM caryAmanucarati tadA jIvati, yadi mAnupAlayati tadojIvito'pi punarSiyate, tAM ca cayA gAvAmiH kathayati / 4-9-5455 dIpa anukrama [10..] - - * muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1137~
Page #1139
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [..] dIpa anukrama [10..] 643640 Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niryuktiH [1265], bhASyaM [204...], sevAmi selakANaNasANasunnaghararukkhamUlAI / pAvAhINaM tesiM khaNamavi na ubemi vIsaMbhaM // / 1265 // vyAkhyA- 'sevAmi' bhajAmi zailakAnanazmazAnazUnyagRha vRkSamUlAni zailAH parvatAH kAnanAni dUravartivanAni zailAzca kAnanAni cetyAdi dvandvaH, 'pApAhInAM' pApasarpANAM teSAM kSaNamapi 'nopaimi' na yAmi 'vizrambha' vizvAsamiti gAthArthaH / / 1265 // acAhAro na sahe ainiDeNa visayA uijjati / jAyAmAyAhAro taMpi pakAmaM na icchAmi // 1266 // vyAkhyA- 'atyAhAraH' prabhUtAhAraH 'na sahe'tti prAkRtazailyA na sahate-na kSamate, mama snigdhamalpaM ca bhojanaM bhaviSyatyetadapi nAsti, yataH - atisnigdhena haviHpracureNa 'viSayAH' zabdAdayaH 'udIryante' udrekAvasthAM nIyante, tatazca yAtrAmAtrAhAro yAvatA saMyamayAtrotsarpati tAvantaM bhakSayAmi, tamapi prakAmaM punarnecchAmIti gAthArthaH / / 1266 / / ussannakayAhAro ahavA vigiivivjjiyaahaaro| jaM kiMci kayAhAro avaujjhiyathovamAhAro // / 1267 // vyAkhyA- 'ussannaM' prAyazo'kRtAhAraH, tiSThAmIti kriyA, athavA vigatibhirvarjita AhAro yasya mama so'haM vigativivarjitAhAraH, yatkiJcicchobhanamazobhanaM baudanAdi kRtamAhAro yena mayA so'haM tathAvidhaH, 'avaujjiyathotramAhAro ti ujjhita-ujjhitadharmA stokaH svalpaH AhAro yasya mama so'hamujjhitastokAhAra iti gAthArthaH // 1267 // evaM kriyAyutasya kriyAntarayogAcca guNAnupadarzayati dhovAhAro dhovabhaNio ya jo hor3a dhovanido ya / dhovovahiuvagaraNo tassa hu devAvi paNamati // 1268 // **** muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1138~
Page #1140
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti : [1268] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [1..] Avazyaka __vyAkhyA--stokAhAraH stokabhaNitazca yo bhavati stokanidrazca stokopadhyupakaraNaH, upadhirevopakaraNaM, tasya cetyambhUtasyApratikrama devA api praNamantIti gAthArthaH // 1268 // evaM jai aNupAlei tao uddei, bhaNaMti-varaM evaMpi jIvaMto, pacchA soNA krodhAdrIyA puSAbhimuho Thio kiriyaM pauMjiukAmo devo bhaNai dyhiptii||56|| siddhe namaMsiUNaM saMsArasthA ya je mahAvijA / vocchAmi daMDakiriya savvavisanivAraNiM vijnaM // 1269 // kAraH vyAkhyA-'siddhAn' muktAn namaskRtya saMsArasthAzca ye 'mahAvaidyAH' kevalicaturdazapUrvavitprabhRtayastA~zca namaskRtya vakSye | daNDakriyAM sarvavipanivAriNI vidyAmiti gAthArthaH // 1269 // sA ceyaM savvaM pANahavAyaM paJcakkhAI mi aliyavayaNaM ca / sabvamadattAdANaM avvaMbha pariggaI svAhA // 1270 / / vyAkhyA-'sarva' sampUrNa prANAtipAtaM 'pratyAkhyAti' pratyAcaSTe eSa mahAtmeti, anRtavacanaM ca, sarva cAdattAdAnam , abrahma parigrahaM ca pratyAcaSTe svAheti gaathaarthH|| 1270 // evaM bhaNie uDio, ammApiIhiM se kahiyaM, na sadai, pacchA pahAvio paDio, puNovi deveNa taheva uDavio, puNovi pahAvio, paDio, taiyAe velAe devo Nicchai, pasAdio, uvio, paDissuyaM, ammApiyaraM pucchittA seNa samaM pahAvio, egaMmi vaNasaMDe puvabhave kahei, saMbuddho patteyabuddho jAo, 55 // evaM yadhanuSAlayati tadottiSThati, bhaNanti-varamevamapi jIvan , pazcAt sa pUrvAbhimukhaH sthitaH kiyA~ prayokkAmo devo bhaNati-1 evaM bhaNite uripato mAtApitamyAM tasmai kavitaM, ma adhAti, pazcAta prabhAvitaH patitaH, punarapi devana nayeca satyApitaH, punarapi prabhAvitA, patitaH, tRtIyAyAM velAyAM devo 14 necchati, prasAditA, utthApitaH, pratikSutaM, mAtApitarAbApUcya tena samaM pradhAvitaH, ekamin vanapaNDe pUrvabhavAn kathayati, saMvadA pratyekabuddho jAtaH, dIpa anukrama [10..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1139~
Page #1141
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [1...] / [gAthA-], niyukti: [1270] bhASyaM [204...], (40) -9454 prata sUtrAMka [1..] devo'vi paDigao, evaM so te kasAe nAe sarIrakaraMDae choTUNa kao'vi saMcariNa dei, evaM so odaiyassa bhAvassa akaraNayAe abhuDio paDikato hoi, dIheNa sAmannapariyAeNa siddho, evaM bhAvapaDikkamaNaM / Aha-kiMNimittaM puNo 2 paDikkamijai , jahA majjhimayANaM tahA kIsa Na kaje paDikamijjai, Ayario Aha-ittha vijaNa diIto-egassa | raNNo putto aIva pio, teNa ciMtiyaM-mA se rogo bhavissai, kiriyaM karAvemi, teNa vijA saddAviyA, mama puttassa tigicchaM kareha jeNa Niruo hoi, te bhaNaMti-karemo, rAyA bhaNai-kerisA tujjha jogA?, ego bhaNai-jai rogo asthi to uvasAmeti, aha natthitaM ceva jIratA mAraMti, biio bhaNai-jai rogo asthi to uvasAmiti, aha Natthi Na guNaM Na dosaM kariti, taio bhaNai-jai rogo atthi to uvasAmiti, aha Nasthi SaNNarUvajovaNalAvaNNatAe pariNamaMti, biio vidhI aNAgayaparittANe bhAviyabo, taieNa raNNA kAriyA kiriyA, evamimaMpi paDikkamaNaM jai dosA asthi to dIpa anukrama [10..] devo'pi pratigataH, evaM sa tAn kapAyAn zAtAn pArIrakaraNaDake kSitvA kuto'pi saMcarituM na dadAti, evaM sabhIdavikasa bhAvasthAkaraNatayA'bhyusthitaH pratikAnto bhavati, dIrgheNa zrAmaNyaparyAyeNa sikhaH, evaM bhAvapratikramaNaM / kinimiSaM punaH punaH pratigamyate / , yathA madhyamakAnAM tathA kathaM na kArye pratikamyate !, AcArya bhAi-atra vaidhena dRSTAnta:-ekasya rAjJaH putro'tIca bhiSaH, tena cintitaM-mA'sya rogo bhUta, kiyAM kAsyAmi, tena vaidyAH zAnditAH-mama putrasya cikitsA kuruta yena nIrogo bhavati, te bhaNanti-kurmaH, rAjA bhaNati-kIDazA yuSmAkaM yogAH ! eko bhaNati-yadi rogo'ti tadopazamayanti, mathaG | nAsti va paba jIryanto mArayanti, dvitIyo bhaNati-yadi rogo'sti tadopazAmayanti atha nAsti na guNaM na doSaM kurSanti, tRtIyo bhaNati-yadi rogo'sti tadopasamayanti, aba nAsi varNarUpa yauvana lAvaNyatayA pariNamanti, dvitIyo vidhiranAyataparivANe bhAvayitabhyaH, sUtIyena rAjJA kAritA kiyA, evamidamapi pratikamayaM badidoSAH santi tadA 25-25 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1140~
Page #1142
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka visohijati, jai Natthi to sohI carittassa suddhatariyA bhavai / uktaM saprasaGgaM pratikramaNam , atrAntare'dhyayanazabdArtho pratikramahAribha nirUpaNIyaH, sa cAnyatra nyakSeNa prarUpitatvAnnehAdhikriyate, gato nAmaniSpanno nikSepaH, sAmprataM sUtrAlApakaniSpannasya nikSe- NA0caturmadrIyA ThApasyAvasaraH, sa ca sUtre sati bhavati, sUtraM ca sUtrAnugama ityAdi prapaJco vaktavyaH, yAvattacedaM sUtraM karemi bhante! jAva cosirAmilAkhyAna // 569 // ___ asya vyAkhyA-talakSaNaM cedaM-'saMhitA ca padaM caityAdi, adhikRtasUtrasya vyAkhyAlakSaNayojanA ca sAmAyikavad : draSTavyA, Aha-idaM svasthAna eva sAmAyikAdhyayane uktaM sUtraM, punaH kimabhidhIyate ?, punaruktadoSaprasaGgAt , ucyate, prati4 piddhAsevitAdi samabhAvasthenaiva pratikrAntavyamiti jJApanArtham , athavA 'yadvadviSaghAtArtha mantrapade na punaruktadoSo'sti / dAtadvad rAgaviSanaM punaruktamaduSTamarthapadam // 1 // rAgaviSanaM cedaM, yatazca maGgalapUrva pratikrAntavyam ataH sUtrakAra eva tadabhidhirasurAha cattAri maMgalaM arihaMtA maMgalaM siddhA maMgalaM sAhU maMgalaM kevalipaNNatto dhammo maMgalaM maGgalaM prAgnirUpitazabdArtha, tatra catvAraH padArthA maGgalamiti, ka ete catvAraH, tAnupadarzaya nAha-'arihaMtA maMgala'-1 mityAdi, azokAyaSTamahApAtihAryAdirUpAM pUjAmahantItyarhantaste'rhanto maGgala, sitaM dhmAtaM yeSAM te siddhAH, te ca siddhA maGgalaM, nirvANasAdhakAn yogAn sAdhayantIti sAdhavaH, te ca maGgalaM, sAdhugrahaNAdAcAryopAdhyAyA gRhItA eva draSTavyAH, 569 // yato na hi te na sAdhavaH, dhArayatIti dharmaH, kevalameSAM vidyata iti kevalinaH, kevalibhiH-sarvajJaiH prajJaptaH-prarUpitaH keva vizodhayanti yadi na santi tadA zuddhizcAritrasya zuddhatarA bhavati / 4%A3%E5 dIpa anukrama [12] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: namo arihaMtANaM, namo siddhANaM, namo AyariyANaM, namo uvajjhAyANaM, namo loe savvasAhaNaM eso paMca namukkAro, savva pAvappaNAsaNo, maMgalANaM ca savvesi, paDhamaM havai maMgalaM ...mUlasUtra - (1) "namaskAra sUtra" hamane pUjyapAda AcArya sAgarAnaMdasUrIzvarajI saMpAdita "AgamamaMjuSA" pRSTha-1205 ke AdhAra se yahAM likhA hai | mU. (11) karemi bhaMte sAmAiyaM ...........jAva.........vosirAmi | [ yaha pUrA sUtra adhyayana-1 'sAmAyika pRSTha- 911 anusAra samajha lenA ] *** yahAM maine upara heDiMga meM mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai| ~1141~
Page #1143
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] liprajJaptaH, ko'sau ?-dharma:-zrutadharmazcAritradharmazca maGgalam , anena kapilAdiprajJaptadharmavyavacchedamAha / arhadAdInAM ca maGgalatA tebhya eva hitamaGgalAt sukhaprApteH, ata eva ca lokottamatvameSAmiti, Aha ca cattAri loguttamA arihaMtA loguttamA siddhA loguttamA sAha logutamA kevalipaNNatto dhammo loguttamo athavA kutaH punarahaMdAdInAM maGgalatA?, lokottamatvAt , tathA cA''ha-cattAri loguttamA' catvAraH-khalvanantaroktA vakSyamANA yA lokasya-bhAvalokAderuttamAH-pradhAnA lokottamAH, ka ete catvArastAnupadarzayannAha-'arahaMtA loguttamA, ityAdi, arhantaH-prAgnirUpitazabdArthAH, lokasya-bhAvalokasya uttamAH-pradhAnAH, tathA coktam-arihaMtA tAva tahiM uttamA huntI u bhAvaloyassa / kamhA ?, jaM sabAsi kammapayaDIpasasthANaM // 1 // aNubhAvaM tu paDuccA veaNiyAUNa NAmagoyassa / bhAvassodaiyassA NiyamA te uttamA hoti // 2 // evaM ceva ya bhUo uttarapagaIvisesaNavisiTuM / bhaNNai hu uttamattaM samAsao se NisAmeha // 3 // sAya maNuyAu doNNI NAmappagaI samA pasasthA ya / maNugai paNidijAI orAliyateyakammaM ca // 4 // orAliyaMguvaMgA samacauraMsaM taheva saMThANaM / vairosabhasaMghayaNaM vaNNarasagaMdhaphAsA ya // 5 // agurulahuM antasAvattamottamA bhUvamtyeva bhAvalokarasa / kasmAt / yasarvAsA karmaprakRtInAM prazastAnAm ||1||anubhaavN tu pratItya vedanIyAyuSonAmagotrayoH bhAva audAyika niyamAta te uttamA bhavanti // 2 // evameva ca bhUya uttaraprakRtivizeSaNaviziSTam / bhaNyate uttamatvaM samAsatastasya nizAmayata // 3 // sAtama nujA yudhI bhAbhaprakRtayastasyemAH samAH prazaslAjAmanujagatiH pondriyajAtirIdArika taijasaM kAmaNa ca // 4 // zrIdArikAlopAkAni samacaturakhaM tathaiva saMsthAnam vavarSabhasaMhananaM varNA rasagandhaspazAMzca // 5 // agurulaghu dIpa anukrama [13] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai / * arihaMta Adi catvAraH maMgalatvaM, uttamatvaM evaM zaraNatvasya sakAraNAni varNayate ~1142~
Page #1144
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 570 // ughaghAyaM paraghAUsAsavihagai pasatthA / tasavAyarapajattaga patteyathirAthirAI ca // 6 // muMbhamujjoyaM subhagaM susaraM Adeja pratikramataha ya jasakittI / tatto NimbhiNatitthagara NAmapagaI smeyaaii||7|| tatto uccAgoyaM cottIsehiM saha udaya- saNA0catubhAvahiM / te uttamA pahANA aNaNNatulA bhavaMtIha // 8 // upasamie puNa bhAvo arahatANaM Na bijAI so hu| khAiga-| da lokottamA. bhAvassa puNo AvaraNANaM duveNhaMpi // 9 // taha mohaaMtarAI NissesakhayaM paDucca eesiM / bhAvakhae logassa u bhavaMti te uttamA NiyamA // 10 // havAi puNa sannivAe udayabhAve hu je bhaNiyapudha / arahatANaM tANaM je bhaNiyA khAigA bhAvA // 11 // tehi sayA jogeNaM Nipphajai saNNivAio bhAvo / tassavi ya bhAvalogassa uttamA huti NiyameNaM // 12 // siddhAH-prAgnirUpitazabdArthA eva, te'pi ca kSetralokasya kSAyikabhAvalokasya vottamA:-pradhAnAH lokottamAH, tathA coktam-'louttamatti siddhA te uttamA hoti khittalogassa / telokamatthayatthA jaM bhaNiyaM hoi te NiyamA // 1 // [sU.] dIpa anukrama [13] 545645464546430 ||570 // upacAtaM parAdhAtoccAsau vihAyogatiH prAstA / brasavAdaraparyAptakAH pratyekasthirAsthirANi // 6 // zubhamudhotaM subhagaM sukharaM cAde yaMtathAca prabhavati yazaHkIrciH / tato nirmANa tIbaiMkarasvaM nAmaprakRvayastasyaitAH // 7 // tata uccaigoMdhe catustriMzatA sahAyikabhAvaiH / te uttamAH pradhAnA ananyatulyA | bhavantIha // 8 // zrIpaza mikaH punarbhAvo'ItAM na vidyate saH / kSAyikabhAvasya punarAvaraNAyoIyorapi // 9 // tathA modAntarAyau niHzeSakSayaM pratItyeteSAm / bhAve kSAyike lokasya tu bhavanti te 3ttamA niyamAt // 10 // bhavati punaH sAnipAtike audAyikamAye ye bhaNitapUrvAH / AItAM teSAM ye bhaNitAH kSAyikA | bhAvAH // 1 // H sadA yogena niSpacate sAmipAtiko bhAvaH / tasyApi ca bhAvalokasyottamA bhavanti niyamena // 12 // kokosamA hati siddhAse uttamA bhavanti kSetralokasya / jailokyamastakasthA yadbhaNitaM bhavati te niyamAt // 1 // *subhabhagamuskharaM vA pra0. %-25 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1143~
Page #1145
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270...] bhASyaM [204...], muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: prata sUtrAMka / [sU.] dIpa anukrama [14] hissesakammapagaDINa vAvi jo hoi khAigo bhAvo / tassavi hu uttamA te savapayaDivajiyA jamhA ||2||saadhvH-praarniruupitshbdaarthaa eva, te ca darzanajJAnacAritrabhAvalokasya uttamAH-pradhAnA lokottamAH, tathA coktam-'loguttamatti sAhU paDucca te bhAvalogameyaM tu / dasaNanANacarittANi tiNNi jiNaiMdabhaNiyANi // 1 // kevaliprajJapto dharmaH-prAgnirUpitazabdArthaH, saca kSAyopazamikopazamikakSAyikabhAvalokasyottamaH-pradhAnaH lokottamaH, tathA coktam-'dhammo suta caraNe yA duhAvi loguttamotti NAyaco / khaovasamiovasamiyaM khaiyaM ca paDucca loga tu // 1 // yata eva lokottamA ata eva zaraNyA:, tathA cA''ha-'cattAri saraNaM pavajAmi' athavA kathaM punaloMkottamatvam !, AzrayaNIyatvAt , AzrayaNIyatvamupadarzayannAha cattAri saraNaM pavanAmi arihante saraNaM pavajAmi siddhe saraNaM pavajAmi sAha saraNaM pavajAmi keva-16 lipapaNataM dhamma saraNaM pvjjaami'| (sU0) catyA(turaH saMsArabhayaparitrANAya 'zaraNaM prapadye AzrayaM gacchAmi, bhedena tAnupadarzayannAha-arihaMte' tyAdi, arhtH| 'zaraNaM prapadye sAMsArikaduHkhazaraNAyAhata AzrayaM gacchAmi, bhaktiM karomItyathaH, evaM siddhAn zaraNaM prapadye, sAdhUna zaraNaM prapadye, kevaliprajJaptaM dharmaM zaraNaM prpdye| itthaM kRtamaGgalopacAraHprakRtaM pratikramaNasUtramAha'icchAmi paDikkami jo me devasio aiAro kao, kAio vAio mANasio, ussutto ummaggo nizzeSakarmaprakRtInAM vApi yo bhavati mAviko bhAvaH / takhApyutamArate sarvaprakRtivijitA yamAt ||1||2lokotmaa iti sAdhavaH pratISa te bhAvalokamena tu / darzana jJAnacAritrANi zrINi jinendraNitAni // 1 // 3 dharmaH zrutaM caraNaM ca dvidhApi lokottama iti jJAtavyaH / kSAyopazami kIpazamiko kSAyika ca pratIkSaSa hokam // 1 // trANAya pra.. ___... yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai| * daivasika aticAra saMbaMdhI pratikramaNasUtra tathA tasya vizada vyAkhyA ~1144 ~
Page #1146
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA atikramaNAdhya. prata sUtrAMka [sU.] // 571 // - akappo akaraNijjo dujjhAo duviciMtio aNAyAro aNicchiyabyo asamaNapAuggo nANe daMsaNe carite sue sAmAie tiNhaM guttINaM cauhaM kasAyANaM paMcaNDaM mahabvayArNa chahaM jIvaNikAyANaM sattaNhaM piMDesaNANaM ahaNhaM pavayaNamAUNaM navaNhaM baMbhaceraguttIrNa dasavihe samaNadhamme samaNANaM jogANaM jaM khaMDiaM| jaM cirAhiyaM tassa micchAmi dukkddN| (sU0) icchAmi pratikramituM yo mayA devasiko'ticAraH kRta ityevaM padAni vaktavyAni, adhunA padArthaH-icchAmi-abhilapAmi pratikramituM-nivartituM, kasya ya ityaticAramAha-mayetyAtmanirdezaH, divasena nivRtto divasaparimANo vA daivasikaH, aticaraNamaticAraH, atikrama ityarthaH, kRto-nirvartitaH, tasyeti yogaH, anena kriyAkAlamAha, micchAmi dukarDa' anena | tu niSThAkAlamiti bhAvanA, sa punaraticAraH upAdhibhedenAnekadhA bhavati, ata evAha-kAyena-zarIreNa nivRttaH kAyikaH kAyakRta ityarthaH, vAcA nirvRtto vAcikaH-vAkRta ityarthaH, manasA nivRtto mAnasaH, sa eva 'mAnasi'tti manAkRta ityarthaHUrva sUtrAdurasUtraH sUtrAnukta ityarthaH, mArgaHkSAyopazamiko bhAvaH, Urca mArgAdummArgaH, kSAyopazamikabhAvatyAgenaudayika, bhAvasaGkama ityarthaH, kalpanIyaH nyAyaH kalpo vidhiH AcAraH kalpyaH-caraNakaraNabyApAraH na kalpyaH-akalpyaH, ataH dUpa ityarthaH, karaNIyaH sAmAnyena kartavyaH na karaNIyaH-akaraNIyaH, hetuhetumadbhAvazcAtra, yata evotsUtraH ata evonmArga ityAdi, uktastAvatkAyiko vAcikazca, adhunA mAnasamAha-duSTo dhyAto durdhyAtaH-AtaraudralakSaNa ekAgracittatayA, duSTo vicintito durvicintitaH-azubhaeva calacittayA, yata evetthambhUtaH ata evAsI na zramaNaprAyogyaH azramaNaprAyogyaH tapa dIpa anukrama [15] 2-56RX - // 571 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai| ~1145~
Page #1147
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [15] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1270 ...] bhASyaM [ 204...], svyanucita ityarthaH yata evAzramaNaprAyogyo'ta evAnAcAraH, AcaraNIyaH AcAraH na AcAraH anAcAraH - sAdhUnAmanAcaraNIyaH, yata eva sAdhUnAmanAcaraNIyaH ata evAneSTavyaH - manAgapi manasA'pi na prArthanIya iti, kiM viSayo'yamaticAra ityAha'NANe daMsaNe carite' jJAnadarzanacAritraviSayaH, adhunA bhedena vyAcaSTe - 'sue 'tti zrutaviSayaH, zrutagrahaNaM matyAdijJAnopalakSaNaM, tatra viparItaprarUpaNA'kAlasvAdhyAyAdiraticAraH 'sAmAiya (e) tti sAmAyikaviSayaH, sAmAyikagrahaNAt samyaktvasA| mAyikacAritra sAmAyikagrahaNaM, tatra samyaktva sAmAyikAticAraH zaGkAdiH, cAritrasAmAyikA ticAraM tu bhedenAha- 'tinhaM guttINamityAdi, tisRNAM guptInAM tatra pravicArApravicArarUpA guptayaH, caturNAM kaSAyANAM - krodhamAnamAyA lobhAnAM, paJcAnAM mahAtratAnAM prANAtipAtAdinivRttilakSaNAnAM SaNNAM jIvanikAyAnAM pRthivIkAyikAdInAM saptAnAM piNDeSaNAnAM - asaMsRSTAdInAM tAzcemAH 'saMsaddhamasaMsaTTA uddhaDa taha hoi appalevA y| uggahiA paggehiA ujjhiya taha hoi sattamiA // 1 // ' vyAkhyA-- tatrAsaMsRSTA hastamAtrAbhyAM cintyA, ''asaMsaTTe hatthe asaMsaTTe matte, akharaDiyamiti vRttaM bhavai' evaM gRhNataH prathamA bhavati, gAthAyAM sukhamukhoccAraNArthamanyathA pAThaH, saMsRSTA tAbhyAmeva cintyA, 'saMsaGke hatthe saMsaThThe matte, kharaDiitti vRttaM hoi, evaM gRhNato dvitIyA, uddhRtA nAma sthAlAdau svayogena bhojanajAtamuddhRtaM, tataH 'asaMsaTTe hatthe asaMsa matte asaMsaTTe vA mate saMsadve hatthe' evaM gRhNatastRtIyA, alpalepA nAma alpazabdo'bhAvavAcakaH nirlepa-pRthukAdi gRhata 1 asaMsRSTaze hasto'saMsRSTaM mAtraM akharaSTitaM ityuktaM bhavati. 2 saMsRSTo hato saMsRSTaM mAtra kharaNDitaM ityuktaM bhavati. 3 asaMsRSTo isto asaMsRSTaM mAtraM asaMsRSTaM vA mAtra saMsRSTo hato nena pra0. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1146 ~
Page #1148
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1270...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA pratikramaNAdhya. prata sUtrAMka [sU.] // 572 // caturthI, avagRhItA nAma bhojanakAle zarAvAdipUpahitameva bhojanajAtaM tato gRhRtaH paJcamI, pragRhItA nAma bhojana- lAyAM dAtumabhyudyatena karAdinA pragRhItaM yojanajAtaM bho(bhuktvA vA svahastAdinA tadgRhata iti bhAvanA paSThI, ujjhita- dharmA nAma yatparityAgArha bhojanajAtamanye ca dvipadAdayo nAvakAGganti tadarddhatyaktaM vA gRhata iti hRdayaM saptamI, eSa khalu samAsArthaH, vyAsArthastu granthAntarAdavaseyaH, saptAnAM pAnaiSaNAnAM kecit paThanti, tA api caivambhUtA eva, navaraM catujhaM nAnAtvaM, tatrApyAyAmasauvIrAdi nilepaM vijJeyamiti, aSTAnAM pravacanamAtraNAM, tAzcASTau pravacanamAtara:-timro guptayaH tathA paJca samitayaH, tatra pravIcArApravIcArarUpA guptayaH, samitayaH pravIcArarUpA eva, tathA coktam-"samio NiyamA gutto gutto samiyattaNami bhaiyo / kusalavaimudIrito jaM vayagutto'pi smio'vi||1||" navAnAM brahmacaryaguptInA-vasatikathAdInAm, AsAM svarUpamupariSTAvakSyAmaH, dazavidhe-dazaprakAre zramaNadharme-sAdhudharme kSAntyAdike, asyApi | svarUpamupariSTAdvakSyAmaH, asmin gusyAdiSu ca ye zrAmaNA yogA:-zramaNAnAmete zrAmaNAsteSAM zrAmaNAnAM yogAnA-vyApA-| rANAM samyakpratisevanazraddhAnaprarUpaNAlakSaNAnAM yat khaNDitaM-dezato bhagnaM yadvirAdhita-sutarAM bhagnaM, na punarekAntato'bhA-1 vamApAditaM, tasya khaNDanavirAdhanadvArA''yAtasya cAritrAticArasyaitadgocarasya jJAnAdigocarasya ca daivasikAticArasya, etAvatA kriyAkAlamAha, tasyaiva 'micchAmi dukkaDaM' ityanena tu niSThAkAlamAha, mithyeti-pratikramAmi duSkRtametadakartavyamityarthaH, atreyaM sUtrasparzikagAthA samito niyamAlo guptaH samitatve bhaktavyaH / kuzalavAcamudIrayan yAcogupto'pi samito'pi // 1 // dIpa anukrama [15] ARYANA 572 / / 4440-40 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1147~
Page #1149
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka paDisiddhArNa karaNe kicANamakaraNe ya paDikamaNaM / asaddahaNe ya tahA vivarIyaparUvaNAe ya // 1271 // vyAkhyA-'pratiSiddhAnAM nivAritAnAmakAlasvAdhyAyAdInAmaticArANAM 'karaNe niSpAdane Asevana ityarthaH, kiMpratikramaNamiti yogaH, pratIpaM kramaNaM pratikramaNamiti vyutpatteH, 'kRtyAnAm AsevanIyAnAM kAlasvAdhyAyAdInAM yogAnAm 'akaraNe' aniSpAdane'nAsevane pratikramaNam , azraddhAne ca tathA kevaliprarUpitAnAM padArthAnAM pratikramaNamiti vartate, viparItaprarUpaNAyAM ca anyathA padArthakathanAyAM ca pratikramaNamiti gAthArthaH // 1271 // anayA ca gAthayA yathAyoga sarvasUtrANyanugantavyAni, tadyathA-sAmAyikasUtre pratiSiddhI rAgadveSau tayoH karaNe kRtyastu tannigrahastasyAkaraNe sAmA[yikaM mokSakAraNamityazraddhAne asamabhAvalakSaNaM sAmAyikamiti viparItaprarUpaNAyAM ca pratikramaNamiti, evaM maGgalAdisUtreyapyAyogya, catvAro maGgalamityatra pratiSiddho'maGgalAdhyavasAyastatkaraNa ityAdinA prakAreNa, evamoghAticArasya samAsena pratikramaNamuktaM, sAmpratamasyaiva vibhAgenocyate, tatrApi gamanAgamanAticAramadhikRtyA''ha| icchAmi paDikami iriyAvahiyAe virAhaNAe gamaNAgamaNe pANakamaNe dhIyakkamaNe haripakamaNe osA-13 uttiMgapaNagadagamahimakaDAsaMtANAsaMkamaNe je me jIvA virAhiyA egidiyA beIdiyA teiMdiyA cariMdiyA paMciMdiA abhihaA vattiA lesiA saMghAiA saMghaTTiA pariAviA kilAmiA uddaviA tthaannaao| ThANaM saMkAmiA jIviAo vavaroviA tassa micchAmi dukAI // (sU0) asya vyAkhyA-icchAmi-abhilapAmi pratikramituM-nivartitum , IryApathikAyAM virAdhanAyAM yo'ticAra iti gamyate, 59-2-5628450566 dIpa anukrama [16] ACIRCASESAX muni dIparatnasAgareNa saMkalita........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai| ** "IryApatha-pratikramaNa" mUlasUtra evaM tasya vizad vyAkhyA ~1148~
Page #1150
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wmbhoyy [sU.] anukrama [16] AvazyakahAribhadrIyA // 57 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], tasyeti yogaH, anena kriyAkAlamAha, 'micchAmi dukaDe' ityanena tu niSThAkAlamiti, tatreraNamIryA gamanamityarthaH, tatpradhAnaH panthA IryApathaH tatra bhavaryApathikI tasyAM kasyAmityata Aha-virAdhyante-duHkhaM sthApyante prANino'nayeti virAdhanAkriyA tasyAM virAdhanAyAM satyAM yo'ticAra iti vAkyazeSaH, tasyeti yogaH, viSayamupadarzayannAha-gamanaM cAgamanaM cetyekavadbhAvastasmin tatra gamanaM svAdhyAyAdinimittaM vasateriti, AgamanaM prayojana parisamAptau punarvasa timeveti tatrApi yaH kathaM jAto'ticAra ityata Aha-'pANakamaNe' prANino-dvIndriyAdayastrasA gRhyante teSAmAkramaNaM - pAdena pIDanaM prANyAkramaNaM, tasminniti, tathA bIjAkramaNe, anena bIjAnAM jIvatvamAha, haritAkramaNe, anena tu sakalavanaspatereva, tathA'vazyAyottiGgapanakadagamRttikAmarkaTasantAnasaGkramaNe sati tatrAvazyAyaH- jalavizeSaH, iha cAvazyAyagrahaNamatizayataH zeSajalasambhogaparivAraNArthamiti, evamanyatrApi bhAvanIyaM, uttiGgA-gardabhAkRtayo jIvAH kITikAnagarANi vA panakaH - phulli dagamRttikAcikkhalam, athavA dakagrahaNAdaSkAyaH mRttikAgrahaNAt pRthvIkAyaH, markaTasantAnaH kolikajAlamucyate, tatazcAvazyAyazrottiGgazcetyAdi dvandvaH, avazyAyotiGgapanakadagamRttikAmarkaTasantAnAsteSAM saGkramaNaM - AkramaNaM tasmin kiM bahunA !, kiyanto bhedenA''khyAsyante ?, sarve ye mayA jIvA virAdhitA - duHkhena sthApitAH, ekendriyAH pRthivyAdayaH, dvIndriyA:- kRmyAdayaH, trIndriyAH- pipIlikAdayaH, caturindriyA-bhramarAdayaH, paJcendriyA- mUSikAdayaH, abhihatA-abhimukhyena hatAH, caraNena ghaTTitAH, utkSipya kSiptA vA, vartitAH-puJjIkRtAH, dhUlyA vA sthagitA iti, zleSitAH- piSTAH, bhUmyAdiSu vA lagitAH, *kiMviziSTAyA pra0 + abhimukhAgatA. 4pratikramaNAdhya. ~ 1149~ // 573 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1151
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka -9602562-%%* 11 [sU.] saGghAtitA-anyo'nyaM gAtrairekatra lagitAH, saGghaTTitA-manAk spRSTAH, paritApitAH-samantataH pIDitAH, klAmitA:-samudghAtaM nItAH glAnimApAditA ityarthaH, avadrAvitA-utrAsitAH sthAnAt sthAnAntaraM saGgamitAH svasthAnAt paraM sthAnaM nItAH, jIvitAd vyaparopitAH, vyApAditA ityarthaH, evaM yo jAto'ticArastasya, etAvatA kriyAkAlamAha, tasyaiva 'micchAmi dukarDa' ityanena niSThAkAlamAha, mithyA duSkRtaM pUrvavad, evaM tasyetyubhayayojanA sarvatra kAryo / itthaM gamanAticArapratikramaNamuktam, adhunA tvagvartanasthAnAticArapratikramaNaM pratipAdayantAha icchAmi paDikamiGa pagAmasijjAe nigAmasijAe saMthArAubvaTTaNAe parivahaNAe AuMTaNapasAraNAe chappaisaMghaTTaNAe kahae kakkarAie chiie jaMbhAie AmosesasarakkhAmose AulamAulAe soaNavattiAe itdhIvipariAsiAe diTTIvipariAsiAe maNavipariAsiAe pANabhoyaNavippariAsiAe jo me devasio aiAro kao tassa micchAmi dukkaDaM // (mU0) ___ asya vyAkhyA-icchAmi pratikramituM pUrvavat, kasyetyAha-prakAmazayyayA hetubhUtayA yo mayA devasiko'ticAraH kRtaH, tasyeti yogaH, anena kriyAkAlamAha, 'micchAmi dukkaDa' ityanena tu niSThAkAlameveti bhAvanA, evaM sarvatra yojanA kAryeti, kAzIi svapne asya yapratyayAntasya 'kRtyalyuTo bahula'(pA03-3-113)miti vacanAt zayanaM zayyA prakAma-cAturyAmaM zayana | prakAmazayyA zerate'syAmiti vA zayyA-saMstArakAdilakSaNA prakAmA-utkaTA zayyA prakAmazayyA-saMstArottarapaTTakAtiriktA prAvaraNamadhikRtya kalpatrayAtiriktA vA tayA hetubhUtayA, svAdhyAyAdhakaraNatazcehAticAraH,pratidivasaM prakAmazayyaiva nikAma dIpa anukrama [17] 5:45 - 12- muni dIparatnasAgareNa saMkalita........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai / * mUla pratikramaNasUtra "pagAmasajjhAya" mUla evaM tasya ati viSad vyAkhyA ~1150~
Page #1152
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [17] AvazyakahAribhadrIyA 1574 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], zayyocyate tayA hetubhUtayA, atrApyaticAraH pUrvavat, udvartanaM tatprathamatayA vAmapArzvena suptasya dakSiNapArzvena vartanamudvartanamudvartanamevodvartanA tathA parivartanaM punarvAmapArzvenaiva vartanaM tadeva parivartanA tathA atrApyapramRjya kurvato'ticAraH, AkuJcanaM- 4 gAtrasaGkoca lakSaNaM tadevAkuJcanA tathA prasAraNam-aGgAnAM vikSepaH tadeva prasAraNA tathA, atra ca kukuTTidRSTAntapratipA- * | ditaM vidhimakurvato'ticAraH, tathA coktam- 'kukkuDipAyapasAre jaha AgAse puNovi AuMTe / evaM pasArikaNaM AgAsi puNovi AuMTe // 1 // aikuMDiya siya tAhe jahiyaM pAyarasa pahiyA ThAi / tahithaM pamajiUNaM AgAseNaM tu NeUNaM // 2 // pArya ThAvitu tahiM AgAse ceva puNovi AuMTe / evaM vihimakareMte aiyAro tastha se hoi // 3 // paTrpadikAnAM - yUkAnAM saGghaTTanam - avidhinA sparzanaM SaTpadikA saGghaTTanaM tadeva SaTpadikA saGghaTTanA tathA, tathA 'kUie' ti kUjite sati yo'ticAraH, kUjitaM kAsitaM tasmin avidhinA mukhavatrikAM karaM vA mukhe'nAdhAya kRta ityarthaH, viSamA dharmavatItyAdizayyAdoSo cAraNaM sakarkarAyitamucyate tasmin sati yo'ticAraH, iha cA''rtadhyAnajo'ticAraH, zrute-avidhinA jRmbhite'vidhinaiva AmarpaNam AmarSaH- aprasRjya kareNa sparzanamityarthaH tasmin sarajaskAmarSe sati, saha pRthivyAdirajasA yadvastu spRSTaM tatsaMsparza satItyarthaH evaM jAgrato'tivArasambhavamadhikRtyotkam, adhunA suptasyocyate- 'Aula mAulAe 'tti AkulAkulayA-khyAdiparibhogavivAhayuddhAdisaMsparzananAnAprakArayA svamapratyayayA-svapnanimittayA, virAdhanayeti gamyate sA punarmU kukuTI pAdau prasArayet yathA''kAze punrpyaakunycyet| evaM prasAryAMkAze punarapyAzayet // 1 // ativAdhitaM syAttadA yatra pAdasya pANikA tiSThati / tatra pramAkAze tu nItvA // 2 // pAI sthApayitvA tatrAkAza evaM punrpyaakucyet| evaM vidhimakurvatyavicArastatra tasya bhavati // 3 // 4pratikrama NAdhya. ~ 1151 ~ // 574 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1153
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama lottaraguNAticAraviSayA bhavatyato bhedena tAM darzayannAha-'itthIvipariyAsiyAe'tti khiyA viparyAsaH khIviparyAsaH-a-1 brahmAsevanaM tasmin bhavA strIvaiparyAsikI tayA, strIdarzanAnurAgatastadavalokanaM dRSTiviparyAsaH tasmin bhavA dRSTivaiparyAsikI tayA, evaM manasA'dhyupapAto manoviparyAsaH tasmin bhavA manovaiparyAsikI tayA, evaM pAnabhojanavaiparyA sikyA, | rAtrI pAnabhojanaparibhoga eva tadviparyAsaH, anayA hetubhUtayA ya ityaticAramAha, mayetyAtmanirdezaH, divasena nivRtto divasaparimANo vA daivasikaH, aticaraNamaticAraH atikrama ityarthaH, kRto-nivartitaH 'tassa micchAmi dukkaDa' pUrvavat, dAAha-divA zayanasya niSiddhatvAdasambhava evAsyAticArasya, na, apavAdaviSayatvAdasya, tathAhi-apavAdataH suSyata eva divA adhvAnakhedAdI, idameva vacanaM jJApakam // evaM tvagvartanAsthAnAticArapratikramaNamabhidhAyedAnI gocarAticArapratikramaNapratipAdanAyA''ha| paDikkamAmi goyaracariyAe bhikkhAyariyAe ugghADakavADaugghADaNAe sANAvacchAdArAsaMghahaNAe maMDIpAhuDiAe palipAhuDiAe ThavaNApAhuDiAe saMkie sahasAgArie aNesaNAe pANabhoSaNAe bIyabhoyaNAe hariyabhoyaNAe pacchekammiyAe purekammiyAe adiGahaDAe dagasaMsahahaDAe rayasaMsaTThahaDAe pArisADaNiyAe pAriThAvaNiAe ohAsaNabhikkhAe jaM uggameNaM uppAyaNesaNAe aparisuddhaM parigahiyaM paribhutaM cA jaM na pariviaM tassa micchAmi dukADaM // (sa0) asya vyAkhyA-pratikramAmi-nivartayAmi, kasya !-gocaracaryAyAM-bhikSAcaryAyAM, yo'ticAra iti gamyate, tasyeti [18] --94 muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga meM mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai / .. "gaucarI" gocaracaryA viSayaka aticArasya pratikramaNa-varNanaM ~1152~
Page #1154
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikramaNAdhya. hAribha. drIyA prata sUtrAMka // 575|| yogaH, gozcaraNaM gocaraH caraNa-caryA gocara iva caryA gocaracaryA tasyAM gocaracaryAyAM, kasyAM !-bhikSArthaM caryA bhikSA- caryA tasyAM, tathAhi-lAbhAlAbhanirapekSaH khalvadInacitto muniruttamAdhamamadhyameSu kuleSviSTAniSTeSu vastuSu rAgadveSAvagacchan bhikSAmaTatIti, kathaM punastasyAmaticAra ityAha-'ugghADakavADa umghADaNAe' udghATam-adattArgalamISatasthagitaM vA kiM tat -kapATa tasyodghATanaM-sutarAM preraNam udghATakapATodghATanam idamevodghATakapATodghATanA tayA hetubhUtayA, | iha cApramArjanAdibhyo'ticAraH, tathA zvAnavatsadArakasahanayeti prakaTArtha, maNDImAbhRtikayA baliprAbhRtikayA sthApa-1 nAprAbhUtikayA, AsAM svarUpa-'maMDIpAhuDiyA sAhumi Agae amgakUramaMDIe / aNNami bhAyaNami va kAuM to dei sAhussa // 1 // tattha pavattaNadoso Na kappae tArisA suvihiyANa / balipAhuDiyA bhaNNai cauddisi kAu acaNiyaM // 2 // |aggimi va choNaM sitthe to dei sAhuNo bhikkhaM / sAvi Na kappaDa ThavaNA (jA) bhikkhAyariyANa ThaviyA u // 3 // |AdhAkarmAdInAm-udgamAdidoSANAmanyatamena zar3hite gRhIte sati yo'ticAraH, sahasAkAre vA satyakalpanIye gRhIta iti, ana ca tamaparityajato'vidhinA vA parityajato yo'ticAraH, anena prakAreNAneSaNayA hetubhUtayA, tathA 'pANabho-| yaNAe'tti prANino-rasajAdayaH bhojane-dadhyodanAdau sacante-virAdhyante byApAdyante vA yasyAM prAbhUtikAyAM sA| dIpa anukrama [18] CSCIRSAGAR // 575|| maNDimAbhUttikA sAdhAvAgate praramaNyai / apamina bhAjane vA kRtvA tato dadAti sAdhaye // 1 // pravartanadoSo na kalpate tAzI suvihitAnAm / baliyAbhUtikA bhavyate caturdizaM kRtvA'nikAm // 3 // anau vA kSiyA sikthAna tato padAti sAdhace bhikSAm / sA'pi na kalpate sthApanA(yA). bhikSAcarebhyaH sthApitA // 3 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1153~
Page #1155
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] prANibhojanA tayA, teSAM ca saGghaTanAdi dAtRgrAhakaprabhavaM vijJeyam, ata evAticAraH, evaM 'bIyabhoyaNAe' vIjAni bhojane yasyAM sA bIjabhojanA tayA, evaM haritabhojanayA, 'pacchAkammiyAe purekammiyAe' pazcAt karma yasyAM pazcAja-12 dalojjhanakarma bhavati puraHkarma yasyAmAdAviti, 'adihiDAetti adRSTAhRtayA-adRSTotkSepamAnItayetyarthaH, tatra ca sattva sahAhanAdinA'ticArasambhavo, dagasaMsRSTAhRtayA-udakasambaddhAnItayA hastamAtragatodakasaMsRSTayA vA bhAvanA, evaM rajaH saMsRSTAhatayA, navaraM rajaH pRthivIrajo'bhigRhyate, 'pArisADaNiyAe'tti parizATaH-ujjhanalakSaNaH pratIta eva tasmin bhavA pArizATanikA tayA, 'pAriSThAvaNiyAe'tti paristhApana-pradAnabhAjanagatadravyAntarojjhanalakSaNaM tena nivRttA pAristhApa|nikA tayA, etaduktaM bhavati-'pAriThAvaNiyA khalu jeNa bhANeNa dei bhikkhaM tu / tami paDioyaNAI jAtaM sahasA pariGaviyaM // 1 // 'ohAsaNabhikkhAetti viziSTadravyayAcanaM samayaparibhASayA 'ohAsaNaMti bhaNNaI' tatpradhAnA yA bhikSA tayA, kiyadatra bhaNiSyAmo ?, bhedAnAmevaMprakArANAM bahutvAt , te ca sarve'pi yasmAdudgamotpAdanaiSaNAsvavatarantyata AhaIN uggameNa' mityAdi, yatkiJcidazanAdyudgamena-AdhAkarmAdilakSaNena utpAdanayA-dhAcyAdilakSaNayA epaNayA-zavitA dilakSaNayA aparizuddham-ayuktiyuktaM pratigRhItaM vA paribhuktaM vA yanna parichApita, kathazcit pratigRhItamapi yannojjhitaM paribhuktamapi ca bhAvato'punaHkaraNAdinA prakAreNa yannojjhitam , evamanena prakAreNa yo jAto'ticArastasya midhyA |duSkRtamiti pUrvavat // evaM gocarAticArapratikramaNamabhidhAyAdhunA svAdhyAyAdhaticArapratikramaNapratipAdanAyA''ha pAristhApanikA khalu yena bhAjanena dadAti bhikSA tu / tasmin patitaudanAdi jAsaM sahasA paristhApitam // 1 // dIpa anukrama [18] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1154~
Page #1156
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [19] *** ** Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], Avazyaka - * paDikkamAmi cAukAlaM sajjhAyassa akaraNayAe ubhaokAlaM bhaMDovagaraNassa appaDilehaNayAe duppaDilehAribha- haNayAe appamajaNAra duppamalaNAe aikame vaikkame aiyAre aNAyAre jo me devasio aiAro kao tassa micchAmi dukaDaM // (sU0 ). dvIyA // 4576 // asya vyAkhyA -- pratikramAmi pUrvavat kasya ? - catuSkAlaM divasarajanI prathamacaramaprahareSvityarthaH, svAdhyAyasya-sUtrapauruSIlakSaNasya, akaraNatayA anAsevanayA hetubhUtayetyarthaH, yo mayA devasiko'ticAraH kRtaH, tasyeti yogaH, tathobhayakAla- prathamapazcimapaurupIlakSaNaM bhANDopakaraNasya pAtravakhAdeH 'apratyupekSaNayA duSpratyupekSaNayA' tatrApratyupekSaNA-mUlata eva cakSupA'nirIkSaNA duSpratyupekSaNA- durnirIkSaNA tayA, 'apramArjanayA duSpramArjanayA' tatrApramArjanA mUlata eva rajoharaNAdinA'sparzanA duSpramArjanA tvavidhinA pramArjaneti, tathA atikrame vyatikrame aticAre anAcAre yo mayA daivasikoDaticAraH kRtastasya mithyAduSkRtamityetatprAgvat, navaramatikramAdInAM svarUpamucyate- 'AdhAkammanimaMtaNa paDisuNamANe aikkamo hoi / payabheyAi vaikama gahie taieyaro gilie // 1 // asya vyAkhyA - AdhAkarmanimantraNe gRhIdhye evaM pratizRNvati sati sAdhAvatikramaH sAdhukriyolaGghanarUpo bhavati, yata evambhUtaM vacaH zrotumapi na kalpate, kiM punaH pratipattuM ?, tataHprabhRti bhAjanodrahaNAdau tAvadatikramo yAvadupayogakaraNaM, tataH kRte upayoge gacchataH padabhedAdirvyatikramastAvad yAvadutkSitaM bhojanaM dAtreti, tato gRhIte sati tasmiMstRtIyaH, aticAra ityarthaH tAvad yAvadvasatiM gatveryApatha 1 AdhA karmanimantraNe pratizRNvati atikramo bhavati / padbhedAdi vyatikramare gRhIte tRtIya itaro gilite // 1 // 4 pratikrama NAdhya. ~ 1155 ~ // 576 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [ 40 ], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH yahAM maine upara heDiMga me mUlaM ke sAtha [kA~sa me] 'sU' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koi krama nahi diyA hai / catuSkAla svAdhyAyasya akaraNaM AdeH aticArasya pratikramaNaM
Page #1157
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] AMRORG dIpa anukrama [20] pratikramaNAdyuttarakAlaM lambanotkSepaH, tata uttarakAlamanAcAraH, tathA cAha-itaro gilie'tti prakSipte sati kavale anAcAra iti gAthArthaH // idaM cAdhAkarmodAharaNena sukhapratipattyarthamatikramAdInAM svarUpamuktam , anyatrApyanenaivAnu sAreNa vijJeyamiti / ayaM cAticAraH saMkSepata ekavidhaH, saMkSepavistaratastu dvividhaH trividho yAvadasavayeyavidhaH, saMkSepa-13 dAvistaratA punadi vidhaH trividhaM prati saMkSepa, ekavidhaM prati vistara iti, evamanyatrApi yojyaM, vistaratastvanantavidhaH, tatraika-16 vidhAdibhedapratikramaNapratipAdanAyAha paDikamAmi egavihe asNjme| paDikamAmi dohiM bandhaNehi-rAgabaMdhaNaNaM dosabandhaNeNaM / patihiM daNDahiMmaNadaMDeNaM vapadaMDeNaM kAyadaMDeNaM / pa0 tihiM guttIhi-maNaguttIe vayaguttIe kAyaguttIe // (sUtram ) | pratikramAmi parvavat, ekavidhe-ekaprakAre asaMyama-aviratilakSaNe sati pratipiddhakaraNAdinA yo mayA devasiko'ticAraH kRta iti gamyate, tasya mithyA duSkRtamiti sambandhaH, vakSyate ca-'sajjhAe Na sajjhAiyaM tassa micchAmi dukarDa' evamanyatrApi yojanA kartavyA, pratikrAmAmi dvAbhyAM bandhanAbhyAM hetubhUtAbhyAM yo'ticAraH, vayate'STavidhena karmaNA yena | hetubhUtena tadvandhanamiti, tadvandhanadvayaM darzayati-rAgabandhanaM ca dveSabandhanaM ca, rAgadveSayostu svarUpaM yathA namaskAre, bandhanatvaM cAnayoH pratItaM, yathoktam-snehAbhyaktazarIrasya reNunA lipyate yathA gAtram / rAgadveSAklinnasya karmabandho bhavatyevam ||1||'prtikrmaami tribhirdaNDaiH' daNDyate-cAritraizvaryApahArato'sArIkriyate ebhirAtmeti daNDAH dracyabhAvabheda-paTU |bhinnAH, bhAvadaNDairihAdhikAraH, tairhetubhUtairyo'ticAraH, bhedena darzayati-manodaNDena vAgdaNDena kAyadaNDena, manaHprabhRti 956056 % muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga meM mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai / .. ekavidha Adi bhedAnAM trayastriMzat paryaMtAnAM pratikramaNaM ~1156~
Page #1158
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [20] Avazyaka hAribhadrIyA // 577 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], bhizca duSprayuktairdaNDyate Atmeti, atra codAharaNAni tatthaM maNadaMDe udAharaNaM - koMkaNagakhamaNao, so uddajANU aho - siro ciMtito acchA, sAhUNo aho saMto suhajjhANovagaotti vaMdaMti, cireNa saMlAvaM devamAraddho, sAhUhiM pucchio, bhaNai-kharo vAo vAyati, jai te mama puttA saMpayaM baharANi palIvijA to tesiM varisAratte sarasAe bhUmIe subaha sAlisaMpayA hojjA, evaM ciMtiyaM me, AyarieNa vArio Thio, to evamAi jaM asuhaM maNeNa ciMtei so maNadaMDo 1 // baidaMDe udAharaNaM-sAhU saNNAbhUmIo Agao, avihIe Aloei-jahA sUyaravaMdaM diti, purisehiM gaMtuM mAriyaM 2 // | iyANi kAyadaMDe udAharaNaM-caMDarudo Ayario, ujjeNi bAhiragAmAo aNujANapekkhao Agao, so ya aIva rosaNo, tattha samosaraNe gaNiyAgharaviheDio jAikulAisaMpaNNo inbhadArao seho ubaDio, tattha aNNehiM asaddahaMtehiM caMDarudassa | pAsa pesio, kaThiNA kalI ghassautti, so tassa ubaDio, teNa so taheba loyaM kArDa padyAvio, paccUse gAmaM vacaMtANaM tantra manodaNDe udAharaNa-koNakakSapakaH, sa jAnurathaH zirAzrintayan tiSThati sAdhavaH aho vRddhaH zubhadhyAnopagata iti vandate, cireNa saMhA dAtumArabdhaH sAdhubhiH pRSTaH bhaNati kharo bAto yAti yadi te mama putrAH sAmprataM vRNAdIni pradIpayeyuH tadA tepAM varSAMrAtre sarasAvAM bhUmI subahI zAlIsaMpat bhavet evaM cititaM mayA, AcAryeNa vAritaH sthitaH, tadevamAdi zubhaM manasA cintayati sa manodaNDaH // vAgdaNDe udAharaNaM sAdhuH saMjJAbhUmerAgataH, avidhinA''locayati yathA zUkaravRndaM dRSTamiti, puruSaizvA mAritaM 2 // idAnIM kAyadaNDe udAharaNam caNDarudra AcAryaH ujjayinIM bahizramAdanuvanaprekSaka AgataH sa cAtIva roSaNaH, tatra samavasaraNe gaNikAgRhavinirgato jAtikulAdisaMpana impadArakaH prabhaikSa upasthitaH, tanAnyairabhizraNDasya pArzva preSitaH, kaThinA pRSyatAM kaliriti, sa takhopasthitaH tena sa tathaiva ho kRtyAmAjitaH pratyUSe grAmaM vrajatoH 4pratikrama OIT. ~ 1157 ~ // 577 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1159
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) -ra 5 prata sUtrAMka 8% A purao seho piDao caMDaruddo, AvaDio ruDo sehaM daMDeNa matthae haNai, kahaM te pattharo Na dihotti , seho samma sahai, AvassayavelAe ruhirAvalitto diDo, caMDaruddassa taM pAsiUNa micchAmi dukaDatti veraggeNa kevalaNANaM uppaNNaM, sehassavi kAleNa kevalaNANamuppaNNaM zA 'paDikamAmi tihiM guttIhi-maNaguttIe vayaguttIe kAyaguttIe' pratikramAmi tisRbhirguptibhiH karaNabhUtAbhiyo'ticAraH kRta iti, tadyathA-manoguptyA vAgguptyA kAyagupyA, guptInAM ca karaNatA aticAraM prati pratiSiddhakaraNakRtyAkaraNAzraddhAnaviparItaprarUpaNAdinA prakAreNa, zabdArthastvAsAM sAmAyikavad draSTavyaH, yathAsaGghamudAharaNAni-1 'maNaguttIe tahiyaM jiNadAso sAvao ya sehisuo / so sabarAipaDima paDivaNNo jANasAlAe // 1 // bhajumbhAmiga palaMka ghettuM khIlajuttamAgayA tattha / tasseva pAyamuvari maMcagapAyaM ThaveUNaM // 2 // aNAyAramAyaraMtI pAo viddho ya maMcakIleNaM / so tA mahaI vedaNa ahiyAseI tahiM sammaM ||3||nn ya maNadukaDamuppaNaM tassajjhAmi niccalamaNassa / daddU Navi vilIyaM iya maNaguttI kareyavA // 4 // vaiguttIe sAhU saNNAtagapalligacchae dii| coraggaha seNAvaivimoio [sU.] dIpa anukrama [20] -%50-50444 purataH zaikSakaH pRSThatabArudaH, Apatito ruTaH ziSyaM dadena mastake hanti, kathaM tvayA prastarona ra iti', zaikSaH sampara sahate, AvazyakavelAyAM rudhirAvalipto raTaH, caNDajasa tahaTA mithyA me duSkRtamiti vairAgyeNa kevalajJAnamutpanna, zaikSavApi kAThana kevljnyaanmutpnN| 2 manoguptI tatra jinadAsaH bhAnakA DisutaH / sa sarAtrikImatimA pratipakSo dhAnazAlAyAm // 1 // bhAryA uhAmikA pakSyA gudIvA kIlakayuktamAyAtA tantra / tasyaiva pAdasthopari mAkapAdaM sthApavizvA // 2 // manAcAramAcaramvI pAdo vica matrakIlakena / sa tAvat mahatI bepanAmapyAsayati tatra smpn||3|| na ca manoduSkRtamu. pacaM tassa dhyAne nibalamanasaH / vApi palIka evaM manoguptiH kartavyA // 4 // vAgaNuptau sAdhUna saMjJAvIyapalI gacchato dRSTvA cIramahA senApatinA vimocito muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~11584
Page #1160
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikrama prata sUtrAMka [sU.] AvazyakabhaNai mA sAha // 1 // caliyA ya japaNajattA samNAyaga miliya aMtarA ceva / mAyapiyabhAyamAI sovi Niyatto samaM tehiM hAribha- 2 // teNehi gahiya musiyA diho te ciMti so imo sAhU / amhehi gahiyamuko to veMtI ammayA tassa // 3 // tujhehi drIyA gahiyamukko ? Ama ANeha bei to churiyaM jA chiMdAmi thaNatI kiMti seNAvaI bhaNai // 4 // dujammajAta eso diThThA tumhe tahAvi Navi siha / kiha puttotti ? aha mama kiha Navi siMhati ? dhammakahA / / 5 / / AuTTo uvasaMto mukkA majhaM piyasi // 578|| | mAyatti / sarva samappiyaM se dhaiguttI eva kAyabA // 6 // kAiyaguttAharaNaM azANapavaNNago jahA sAhU / AvAsiyaMmi satthe Na lahai tahiM thaMDilaM kiMci // 1 // laddhaM caNeNa kahavI ego pAo jahiM paihAi / tahiyaM Thiegapao sarva rAI tahiM thaddho ||2||nn Thaviya kiMci asthaMDilaMmi hoyabameva gutteNaM / sumahanmaevi ahayA sAhuNa bhiMde gaI ego // 3 // | sakapasaMsA assaddahANa devAgamo viubada ya / maMDukkaliyA sAhU jayaNA so saMkame saNiyaM // 4 // hatthI viuvio jo bhaNati mA cIkathaH // 1 // palitAna yajJayAnAya sajJAtISA militA antaraiSa / mAtApinamAtrAyaH so'pi nivRttaH samaM taiH // 2 // senehItA mupitA raTate mukte so'yaM sAdhuH / asmAbhidItyA muktastavA atrItyambA tastha // 3 // yuSmAbhihItamuktA om mAnayata bUte tataH kSurikAm / yacchinani sanamiti kimiti senApatirbhaNati // 4 // durjanmajAta eSa raSTA yUrya tathApi naiva zivam / kathaM putra iti bhava mayaM ka va ziSTamiti' dharmakathA // 5 // G AvRtta upazAnto muktA mama miyA'si mAtariti / sabai samarpitaM tathA bacoguptirevaM kartavyA // 6 // kAvika guruvAharaNaM adhyApanako yathA sAdhuH / AvAlAsite sArdhe na labhate tatra skhaNDilaM kathit // 1 // samdhaM cAgena kathamapi ekaH pAdo yatra pratiSThati / tatra sthitekapAdaH sA rAgni tatra sandhaH (sthitaH) // 2 // na sthApita kicivasthANDile bhavitavyamevaM guplena / mumahAbhaye'pyadhamA sAdhuna bhinnati gatimekaH // 3 // zakrapazaMsA anavAnaM devAgamo vikurvati ca / maNDU kikAH sAdhuryatanavA sa saMkAmati yAnaiH // 4 // hastI vikRrvito yaH dIpa anukrama [20] 578 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1159~
Page #1161
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 4-9542525 [sU.] Agacchaha maggao gulguliNto| Na ya gaibheyaM kuNaI gaeNa hattheNa ucchUDho // 5 // bei paDato micchAmidukaDaM jiya | virAhiyA metti / Na ya appANe ciMtA devo tuTTo Namasai ya // 6 // paDikamAmi tihiM sallehi-mAyAsalleNaM niyANasalleNaM micchAdasaNasalleNaM / paTikamAmi tihiM gAravehi-dahIgAraveNaM rasagAraveNaM sAyAgAraveNaM / paDikamAmi tihiM virAhaNAhiM-NANavirAhaNAe daMsaNavirAhaNAe crittciraahnnaae| paDikamAmi cAhiM kasAehiM-kohakasAeNaM mANakasAeNaM mAyAkasAeNaM lohksaaennN| paDikamAmi |cauhiM saNNAhi-AhArasaNNAe bhayasapaNAe mehuNasaMNAe prigghsnnnnaae| paDikamAmi cAhiM vikahAhiitthIkahAe bhattakahAe desakahAe raaykhaae| paDikamAmi carahiM jhANehiM-aTTeNaM jhANeNaM rudeNaM0dhammeNaM0 sukkeNaM0 pratikrAmAmi tribhiH zalyaiH karaNabhUtairyo'ticAraH kRtaH, tadyathA-mAyAzalyena nidAnazalyena mithyAdarzanazalyena, zalyate'neneti zalyaM-dravyabhAvabhedabhinna, dravyazalya kaNTakAdi, bhAvazalyamidameya, mAyA-nikRtiH saiva zalyaM mAyAzalyam , iyaM bhAvanA-yo yadA'ticAramAsAtha mAyayA nAlocayatyanyathA vA nivedayatyabhyAkhyAnaM vA yacchati tadA saiSa zalyamazubhakarmabandhanenAtmazalyanAt tena, nidAnaM-divyUmAnuSarddhisaMdarzanazravaNAbhyAM tadabhilASAnudhAnaM tadeva zalyamadhikaraNAnumodanenAtmazalyanAt tena, midhyA-viparItaM darzanaM mithyAdarzanaM mohakarmodayajamityarthaH, tadeva zalyaM tatpratyayakAdAnenAtmazalyanAt, tatpunarabhinivezamatibhedAnyasaMstavopAdhito bhavati,iha codAharaNAni-mAyAzalye rudro vakSyamANaH paNDarAyo Agacchati pRSThato gulagulAyamAnaH / na ca gatibhedaM karoti gajena hastenokSiptaH // 5 // brUte patan mithyAmeduSkRtaM jIvA nirAhA maveti / na cAtmani |cintA devastuSTo namasyati ca // 6 // dIpa anukrama [21] CARROTERSARO -0-0- -54- - muni dIparatnasAgareNa saMkalita........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ... yahAM maine upara heDiMga meM mUlaM ke sAtha [kauMsa me] 'sU.' aisA sUtra kA saMkSepa likhA hai, kyoM kI mUla saMpAdakane yahAM koI krama nahi diyA hai| ~1160~
Page #1162
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikrama Avazyaka hAribhadrIyA // 579 // prata sUtrAMka coktA, nidAnazalye brahmadattakathAnakaM yathA tacarite, mithyAdarzanazasye goSThAmAhila jamAlibhikSupacarakazrAvakA abhini- vezamatibhedAnyasaMstavebhyo mithyAtvamupAgatAH, tatra goSThAmAhila jamAlikathAnakadvayaM sAmAyike ukta, bhikSUpacarakazrAvakakathAnakaM tuuprissttaadvkssyaamH| pratikramAmi tribhigauravaiH karaNabhUtairyo'ticAraH kRtaH,tadyadhA-RddhigauraveNa rasagauraveNa sAtagauraveNa, tatra gurorbhAvo gauravaM, tacca dravyabhAvabhedabhinnaM, dravyagauravaM vajrAdeH bhAvagauravamabhimAnalobhAbhyAmAtmano'zu|bhabhAvagauravaM saMsAracakravAlaparibhramaNahetuH karmanidAnamiti bhAvArthaH, tatra RkyA-narendrAdipUjyAcAryAditvAbhilASalakSaNayA gaurava-RddhiprAptyAbhimAnAprAptisamprArthanadvAreNA''tmano'zubhabhAvagauravamityarthaH, evaM rasena gauravam-iSTarasa-5 prAtyabhimAnAprAptimArthanadvAreNA''tmano'zubhabhAvagauravaM tena, sAta-sukhaM tena gauravaM sAtaprAtyabhimAnAprAptaprArthanadvAreNAtmano'zubhabhAvagauravaM tena, iha ca trivapyudAharaNaM maGgaH-mathurAe~ ajamaMgU AyariyA subahusaDDA (huyA ya ) tahiyaM ca / irasavarathasayaNAsaNAi ahiyaM payacchati // 1 // so tihiSi gAravehiM paDibaddho aIva tattha kAla|gao / mahurAe niddhamaNe jakkho ya tahiM samuppaNNo // 2 // jakkhAyataNaadUreNa tattha sAhUNa vacamANANaM / saNAbhUmi tAhe aNupavisai jakkhapaDimAe // 3 // jillAleuM jIhaM NipheDiUNa taM gavakkheNaM / dasei eva bahuso puTTho ya| kayAi sAhahiM // 4 // kimidaM? to so vayaI jIhAduTTho ahaM tu so maMgU / itthuvavaSNo tamhA tumbhevi evaM kare koI // madhurAyAmArthamanaca bhAcAryAH, subahavaH zrAvAsAcA parasapanAyanAsanAdi adhika prayacchanti ||1||s pribhirapi gauravaiH pratibaddho'tIya tatra kAlagataH / mathurAyAM nirdhamane yakSazca tatra samutpanaH // 2 // yakSAyatanasyAtU reNa tatra sAdhUnAM bajatAm / saMjJAbhUmi sadAunupravizya vakSapratimAyAm // 3 // nilAlya jihAM niSkAzya to gavAkSeNa / darzayati evaM bahuzaH pRSTA kadAcit sAdhubhiH // // kimidaM tadA sa vadati jihAduSTo'haM tu sa manuH / atropapatrastasvAyuSmAkamapyevaM kuryAsko'pi // 5 // dIpa anukrama [21] 579 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1161
Page #1163
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [21] hAmA sovi evaM hohiti jIhAdoseNa jIha dAemi / dahaNa tayaM sAhU suhRtaramagAravA jAyA ||6||prtikmaami tisRbhi virAdhanAbhiryo'ticAra ityAdi pUrvavat, tadyathA-jJAnavirAdhanayetyAdi, tatra virAdhanaM-kasyacivastunaH khaNDanaM tadeva virAdhanA jJAnasya virAdhanA jJAnavirAdhanA-jJAnapratyanIkatAdilakSaNA tayA, ukta ca-NANapaDiNIya NiNhava accAsAyaNa| tadaMtarAya ca / kuNamANassa'iyAro NANavisaMvAdajogaM ca // 1 // tatra pratyanIkatA paJcavidhajJAnanindayA, tadyathA-Abhi-: nibodhikajJAnamazobhanaM, yatastadavagataM kadAcittathA bhavati kadAcidanyatheti, zrutajJAnamapi zIlavikalasyAkiJcitkaratvAdazobhanameva, avadhijJAnamadhyarUpidravyAgocaratvAdasAdhu, manaHparyAyajJAnamapi manuSyalokAvadhiparicchinnaMgocaratvAdazobhana, kevalajJAnamapi samayabhedena darzana jJAnapravRtterekasamaye'kevalasvAdazobhanamiti, niyo-vyapalApaH, abhyasakAze'dhItamanya vyapadizati, accAsAyaNA-'kAyA vayA ya teciya te ceva pamAya appamAyA ya / mokkhAhigArigANaM joisajoNIhi ki meM 8 kajaM // 1 // ' ityAdi, antarAyamasaGkhaDAsvAdhyAyikAdibhiH karoti, jJAnavisaMvAdayogaH akAlasvAdhyAyAdinA, darzanaM-13 samyagdarzanaM tasya virAdhanA darzanavirAdhanA tayA, asAvapyevameva paJcabhedA, tatra darzanapratyanIkatA kSAyikadarzanino'pi zreNikAdayo narakamupagatA iti nindayA, nivaH-darzanaprabhAvanIyazAstrApekSayA prAgvad draSTavyaH, atyAzAtanA-kimebhiH 8 kalazAsvariti ?, antarAyaM prAgvat, darzanavisaMvAdayogaH zaGkAdinA, cAritraM prAgnirUpitazabdArtha tasya virAdhanA cAri mA so'pyevaM bhaviSyati jihAdoSeNa jihAM darzayAmi / dRSTvA takat sAdhavaH suSTutaramagauravA jAtAH // 6 // 2 kAthA matAni ca tAnyeva ta eva pramAdA diapramAdAzca / mokSAdhikAriNyA jyotiyonibhiH kiM kAryam // 1 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1162~
Page #1164
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka- hAribha drIyA // 580 // [sU.] virAdhanA tyaa-vrtaadikhnnddnlkssnnyaa|prtikmaami caturbhiH kapAyo'ticAraH kRtaH, tadyathA-krodhakaSAyeNa mAnakaSAyeNa pratikramamAyAkaSAyeNa lobhakaSAyaNa, kaSAyasvarUpaM sodAharaNaM yathA namaskAra iti / pratikramAmi catasRbhiH saMjJA bhiryo'ticAraHNA . kRtaH, tadyathA-AhArasaMjJayetyAdi 4, tatra saMjJAnaM saMjJA, sA punaH sAmAnyena jhAyopazamikI audayikI ca, tatrA''dyA jJAnAvaraNakSayopazamajA matibhedarUpA, na tayehAdhikAraH, dvitIyA sAmAnyena caturvidhA''hArasaMjJAdilakSaNA, tatrAhArasaMjJA-AhArAbhilApaH kSudvedanIyodayaprabhavaH khalyAtmapariNAma ityarthaH, sA punazcaturbhiH sthAnaiH samutpadyate, tadyathA-'oma| kohayAe 1 chuhAveyaNijjassa kammassodaeNaM 2 maIe 3 tadovajogeNa' tatra matirAhArazravaNAdibhyo bhavati, tadarthopayogastvAhAramevAnavarataM cintayataH, tayA''hArasaMjJayA, bhayasaMjJA-bhayAbhiniveza:-bhayamohodayajo jIvapariNAma eva, iyamapi caturbhiH sthAnaH samutpadyate, tadyathA-'hINasattayAe 1 bhayamohaNijjodaeNaM 2 maie / tayahovaogeNaM' tayA, maithunasaMjJA-1 maithunAbhilASaH vedamohodayajo jIvapariNAma eva, iyamapi caturbhiH sthAnaiH samutpadyate, tadyathA-'ciyamaMsasoNiyattAe 1 vedamohaNijodaeNaM 2 maIe 3 tayaTovaogeNaM 4' tayA, tathA parigrahasaMjJA-parigrahAbhilApastItralobhodayaprabhava AtmapariNAmaH, iyamapi caturbhiH sthAnarutpadyate, tadyathA-'avivittayAe 1 lohodaeNaM 2 maIe 3 tadahovaogeNaM . tayA / / pratikramAmi catasRbhirvikathAbhiH karaNabhUtAbhiryo'ticAraH kRtaH, tadyathA-'strIkathayeti viruddhA vinaSTA vA kathA vikathA, sA ca // 580 // bhavamakoSTatayA zudhA vedanIyasya karmaNa udayena mayA tadarthopayogena. 2 hInasattvatayA bhayamohanIyodayena matvA tadarthopayogena. 3 citamAMsazoNitatayA ghedamohanIyodayena matyA tadaryopayogena. " aviviktatayA lobhodayena matyA tadarthopayogena, dIpa anukrama [21] COLORORSCRCESS muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1163~
Page #1165
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [21] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... strIkathAdilakSaNA, tatra strINAM kathA strIkathA tayA, sA caturvidhA jAtikathA kulakathA rUpakathA nepathyakathA, tatra jAtikathA brAhmaNIprabhRtInAmanyatamAM prazaMsati dveSTi yA, kulakathA ugrAdikulaprasUtAnAmanyatamAM, rUpakathA andhiprabhRtInAmanyatamAyA rUpaM prazaMsati- 'andhrINAM ca dhruvaM lILAcalita dhUlate mukhe / Asajya rAjyabhAraM svaM sukhaM svapiti manmathaH // 1 // ityAdinA dveSTi vA'nyathA, nepathyakathA andhrIprabhRtInAmevAnyatamAyAH kacchaTAdinepathyaM prazaMsati dveSTi vA, tathA bhaktamodanAdi tasya kathA bhaktakathA tayA, sA caturvidhA''vApAdibhedataH yathoktam- 'bharttakahAvi cauddhA AvAvakahA taheva NidyAve | AraMbhakahA ya tahA miTThANakahA cautthI u // 1 // AvAvittiyadatvA sAgaghayAdI ya ettha uvauttA / dasapaMcarUvaittiyavaMjaNabheyAi NivAve // 2 // AraMbha chAgatittirama hisAraNNAdiyA vadhita ettha / svagasayapaMcasayA NidvANaM jA sayasaharsa // 3 // deza:- janapadastasya kathA dezakathA tayA, iyamapi chandAdibhedAdinA caturdaiva, yathoktam - desassa kahA bhaNNai desakahA desa jaNavao hoti / sAvi cauddhA chaMdo vihI vigappo ya vatthaM // 1 // chaMdo gambhAgammaM jaha mAuladuhiyamaMgalASDANaM / aNNesiM sA bhagiNI golAINaM agammA u // 2 // mAtisavattiudicANa gamma aNNesi ega paMca / 1] bhaktApi caturthI AvApakathA tathaiva nirvA ArambhakathAgha tathA niSThAnakathA caturthI ca // 1 // AdhApa IyadravyA zAkAdizrAzropayuktAH / daza paJcarUpyakA iyadyanabhedAdirnivA // 2 // Arambhe chAgatitiramahipAraNyAdikA hatA atra / zatapaJcazatarUpakA niSThAnaM yAvat zatasahasram // 3 // dezasya kathA bhavyate dezakathA dezo janapado bhavati / sA'pi catudha chando vidhirvikalpa nepathyam // 1 // chando gamyAgamyaM yathA mAtuladuhitA'GgalATAnAm / anyeSAM sA bhaginI gohAdInAmayamyA tu // 2 // mAtRsapalI tu udIcyAnAM gayA anyeSAmekA paJcAnAm / muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ------ ~ 1164 ~
Page #1166
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.-] dIpa anukrama [21] AvazyakahAribha* drIyA // 581 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... eNmAi desachaMdo desavihIvirayaNA hoi // 3 // bhoyaNavirayaNamaNibhUsiyAi jaM vAvi bhujjae paDhamaM / vIvAhavirayaNA'viya caraMtagamAiyA hoI // 4 // emAI desavihI desavigappaM ca sAsaniSpattI / jaha vapyakUvasAraNinairellagasAliroppAI // 5 // gharadevakulavigappA taha vinivesA ya gaamnyraaii| emAi vigappakahA nevatthakahA imA hoi // 6 // itthI purisANaMpi ya sAbhAviya tahaya hoi beDavI / bheDigajAligamAI desakahA esa bhaNievaM // 7 // rAjJaH kathA rAjakathA tathA iyamapi narendranirgamAdibhedena caturvidhaiva yathoktam - rAyakaha cauha niggama aigamaNa bale ya kosakodvAre / nijAi ajja rAyA erisa iIvibhUIe // 1 // cAmIyarasUrataNU hatthIsaMdhaMmi sohae evaM emeva ya aiyAI iMdo alyADarI caiva // 2 // evaiya AsahatthI rahapAyalabalavAhaNa kahesA / evai koDI kosA koDAgArA va evaiyA // 2 // " pratikramAmi caturbhi yanaiH karaNabhUtairazraddheyAdinA prakAreNa yo'ticAraH kRtaH, tadyathA-ArtadhyAnena 4, tatra dhyAtirdhyAnamiti bhAvasAdhanaH, 1 evamAdi dezacchando dezavidhiviracanA bhavati // 3 // bhojanaviracanamaNibhUSaNAni yadvApi bhujyate prathamam / vivAhaviracanApi ca caturanta gamA dikA (zArihAdikA) bhavati // 4 // evamAdi dezavidhirdeza vikalpazca zastraniSpattiH / yathA vaprapasAriNInadIpUrAdinA zAlIpAdi // 5 // gRhadevakulavikalpA tathA vinivezAtha grAmanagarAdInAm evamAdivikalpakathA nepathyakatheSA bhavati // 6 // strINAM puruSANAmapi ca svAbhAvikatathA bhavati vikurthI / meDikajAlikAdi (bhIlanAdi ) dezakabepA bhavitaiyaM // 7 // rAjakathA caturthA nimo'tigamo valaMca kozakoSTAgAre niryAlaya rAjA iTAi bhUtvA // 1 // cAmIkarasUratanurhastiskandhe zobhate evm| evameva cAtiyAti indro'lakAmi // 2 // etAvanto'zvA hastino sthAH pAdAtaM balavAhanAni kathaipA ityaH koyaH kozAH koSThAgArANi caivanti // 3 // 4pratikramaUIT. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1165 ~ / / 581 //
Page #1167
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] tatpunaH kAlato'ntarmuhartamAtra, bhedatastu catuSprakAramArtAdibhedena, dhyeyaprakArAstvamanojJaviSayasaMprayogAdayaH, tatra zokAkra-1 ndanavilapanAdilakSaNamAta tena, utsannavadhAdilakSaNaM raudraM tena, jinapraNItabhAvazraddhAnAdilakSaNaM dhayaM tena, avadhAsammohAdilakSaNa zuklaM tena, phalaM punasteSAM hi tiryagnarakadevagatyAdimokSAkhyamiti krameNa, ayaM dhyaansmaasaarthH| vyAsArthastu dhyAnazatakAdvaseyaH, taccedam-dhyAnazatakasya ca mahAyaMtyAvastutaH zAstrAntaratvAt prArambha eva vighnavinAyakopazAntaye | maGgalArthamiSTadevatAnamaskAramAha dhIra sukamANagidasammidharNa paNamijaNaM / joIsara sarapaNe jhANajjhayaNa panapatrAmi // 1 // vyAkhyA-vIra-zukladhyAnAgnidagdhakamendhanaM praNamya dhyAnAdhyayanaM pravakSyAmIti yogaH, tatra 'Ira gatipreraNayoH' ityasya | vipUrvasyAjantasya vizeSeNa Irayati karma gamayati yAti veha zivamiti vIrasta vIra, kiMviziSTaM tamityata Aha-zucaM klama4 yatIti zukla, zokaM glapayatItyarthaH, dhyAyate-cintyate'nena tattvamiti dhyAnam , ekAgracittanirodha ityarthaH, zukla ca tad dhyAnaM ca tadeva karmendhanadahanAdagniH zukladhyAnAgniH tathA mithyAdarzanAviratipramAdakapAyayogaiH kriyata iti karma-jJAnAvaraNIyAdi tadevAtitIbraduHkhAnalanibandhanatvAdindhanaM karmendhanaM tatazca zukladhyAnAminA dugdhaM-svasvabhAvApanayanena | bhasmIkRtaM karmendhanaM yena sa tathAvidhastaM, 'praNamya' prakarSeNa manovAkAyayogairnatvetyarthaH, samAnakartRkayoH pUrvakAle ktvApratyayavidhAnAd dhyAnAdhyayanaM pravakSyAmIti yogaH, satrAdhIyata ityadhyayanaM, 'karmaNi lyuT' paThyata ityarthaH, dhyAnapratipAdakamadhyayanaM 2 tad yAthAtmyamaGgIkRtya prakarSaNa vakSye-abhidhAsye iti, kiMviziSTaM vIra praNamyetyata Aha- yogezvaraM yogI SAR muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha dhyAnazataka- mUla gAthA evaM tasya vRtti: prakAzyate ~ 1166~
Page #1168
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU...] // 582 / / zvaraM vA' tatra yujyanta iti yogA:-manovAkAyacyApAralakSaNAH tairIzvara:-pradhAnastaM, tathAhi-anuttarA eva bhagavato mano- pratikramabAkAyacyApArA iti, yathokamU-davamaNojoeNaM maNaNANINaM aNuttarArNa ca / saMsayavocchittiM kevaleNa nAUNa sAkaNANAdhyAna ||ribhiypykkhrsrlaa micchitaratiricchasagirapariNAmA / maNaNivANI vANI joyaNanihAriNI jaM ca // 2 // ekA ya aNegesiM saMsayavoccheyaNe apaDibhUyA / na ya Nivijai soyA tippar3a sabAueNapi // 3 // sabasurehiMtoviha ahiMgo to ya kAyajogo se / tahavi ya pasaMtarUve kuNai sayA pANisaMghAe // 4 // ityAdi, yujyate vA'nena kevala-| jJAnAdinA Arameti yoga:--dharmazukladhyAnalakSaNaH sa yeSAM vidyata iti yoginaH-sAdhavastarIzvaraH, tanupadezena teSAM pravRttestatsambandhAditi, teSAM vA Izvaro yogIzvaraH, IzvaraH prabhuH svAmItyanarthAntaraM, yogIzvaram , athavA yogismarya-yogicintya dhyeyamityarthaH, punarapi sa eva vizeSyate-zaraNyaM,tatra zaraNe sAdhuH zaraNyastaM-rAgAdiparibhUtAzritasattvavatsalaM rakSakamityarthaH, dhyAnAdhyayanaM pravakSyAmItyetad vyAkhyAtameva / anA''ha-yaH zukladhyAnAgninA dagdhakarmendhanaH sa yogezvara eva yazca yoge-| zvaraHsa zaraNya eveti gatArthe vizeSaNe, na,abhiprAyAparijJAnAd iha zukdhyAnAgninA dagdhakarmendhanaH sAmAnyakevalyapi bhavati, natvasau yogezvaraH, vAkAyAtizayAbhAvAt , sa eva ca tattvataH zaraNya iti jJApanArthamevAduSTametadapi, tathA cobhayapadavya // 582 // yamanoyogena manozAninAmanuttarANAM ca / saMzayanyuvidhati kevalena jJAyA sadA karoti // // ribhitapadAkSarasaralA glekotaratiyaphavagI-1 pariyAmA / manoni piNI vANI yojanacyApanI yasa // 2 // ekA cAnekeSo saMpAyacyucchedanI aparibhUtAni ca nirvidyate bhotA tRSyati sAyupA'pi // 2 // sarvasurebhyo'pi adhikaH kAntazca kAyayogastasya / tathApi ca prazAntarUpAn karoti sadA prANisaMghAtAn // 4 // dIpa anukrama [21..] RECEN muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1167~
Page #1169
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] bla Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], bhicAre'jJAtajJApanArthe ca zAstre vizeSaNAbhidhAnamanujJAtameva pUrvamunibhirityalaM vistareNeti gAthArthaH // 1 // sAmprataM dhyAnalakSaNapratipAdanAyA''ha- rimANaM taM jhANaM jaM calaM tavaM cittaM taM hoja bhAvaNA vA aNupehA vA ava ciMtA // 2 // vyAkhyA- 'yadi'tyuddezaH sthiraM nizcalam adhyavasAnaM mana ekAgratAlambanamityarthaH, 'taditi nirdeze, 'dhyAnaM' prAganirUpitazabdArtha, tatazcaitaduktaM bhavati yat sthiramadhyavasAnaM taddhyAnamabhidhIyate, 'yazcala' miti yatpunaranavasthitaM taccittaM tathyauSata stridhA bhavatIti darzayati- 'tadbhavedbhAvanA veti taccittaM bhavedbhAvanA, bhAvyata iti bhAvanA dhyAnAbhyAsa kriyetyarthaH, vA vibhASAyAm, 'anuprekSA veti' anu-pazcAdbhAve prekSaNaM prekSA, sA ca smRtidhyAnAd bhraSTasya cittaceSTetyarthaH, vA pUrvavat ' athavA cinte' ti athavAzabdaH prakArAntarapradarzanArthaH cinteti yA khaluktaprakAradvayarahitA cintAmanezvaSTA sA cinteti gAthArthaH 2 // itthaM dhyAnalakSaNamoghato'bhidhAyAdhunA dhyAnameva kAlasvAmibhyAM nirUpayannAha - aMtamuttametaM pittAvasthAbhagavatyuMmi / umarANaM zANaM joganiroho jiNANaM tu // 3 // vyAkhyA - iha muhUrta :- saptasaptatilavapramANaH kAlavizeSo bhaNyate, uktaM ca- 'kolo paramaniruddho avibhajjo taM tu jANa samayaM tu / samayA ya asaMkhejjA bhavaMti UsAsanIsAsA // 1 // TThassa aNavagalassa, Niruva kissa jaMtuNo / ege 1 kAlaH paramaniruddho'vibhAjyatameva jAnIhi samayaM tu / samayAmAsaMkhyeyA bhavata icchAsaniH vAsau // hRSTasyAnavakalpastha nirupakhi jantoH / eka muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1168~
Page #1170
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) hAribha prata sUtrAMka // 583 // [sa...] Avazyaka-18UsAsanIsAse, esa pANutti buccai // 2 // satta pANUNi se thove, satta thovANi se lave / lavANaM sattahattarIe, esa muhuttepratikramayiyAhie // 3 // ' antarmadhyakaraNe, tatazcAntarmuhUrtamAnaM kAlamiti gamyate, mAtrazabdastadadhikakAlavyavacchedArthaH, tatazca NAdhyAnadrIyA zatakaM bhinnamuhUrtameva kAlaM, ki-cittAvasthAna'miti cittasya-manasaH avasthAnaM cittAvasthAnam, avasthitiH-avasthAna, niSpakampatayA vRttirityarthaH, ka?-' ekavastuni' ekam-advitIyaM vasansyasmin guNaparyAyA iti vastu-cetanAdi eka ca tadvastu ekavastu tasmin 2 'chamasthAnAM dhyAna miti, tatra chAdayatIti chadma-pidhAnaM tacca jJAnAdInAM guNAnAmAvArakatvAhai jJAnAvaraNAdilakSaNaM ghAtikarma, chadmani sthitAzchadAsthA akevalina ityarthaH, teSAM chadmasthAnAM, 'dhyAna' prAgvat , tatazcA-4 yaM samudAyArtha:-antarmuhartakAlaM yacittAvasthAnamekasmin vastuni tacchadmasthAnAM dhyAnamiti, 'yoganirodho jinAnAM sAviti tatra yogA:-tattvata audArikAdizarIrasaMyogasamutthA AtmapariNAmavizeSabyApArA eva, yathoktam-"audArikAdizarIrayuktasyA''smano vIryapariNativizeSaH kAyayogaH, tathaudArikavaikriyAhArakazarIravyApArAhRtavAradravyasamUhasAcivyAjIvavyApAro vAgyogaH, tathaudArikavaikriyAhArakazarIravyApArAhatamanodravyasamUhasAcivyAjjIvabyApAro manoyogaH" 5832 // iti, amISAM nirodho yoganirodhaH, nirodhanaM nirodhA, pralayakaraNamityarthaH, keSAM ?-'jinAnAM' kevalinA, tuzabda eva-13 kArArthaH sa cAvadhAraNe, yoganirodha eva na tu cittAvasthAnaM, cittasyaivAbhAvAda, athavA yoganirodho jinAnAmeva dhyAnaM acAsanidhAsa eSa prANa ityucyate // 2 // sapta prANAste soke sapta stokAste lave / lavAnAM saptasaptatvA eSa mAtA vyAkhyAtaH // 3 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1169~
Page #1171
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] bhASyaM [204...], nAnyeSAm azakyatvAdizyalaM vistareNa, yathA cAyaM yoganirodho jinAnAM dhyAnaM yAvantaM ca kAlametadbhavatyetadupariSTAkSyAma iti gAthArthaH // 3 // sAmprataM chadmasthAnAmantarmuhUrtAt parato yadbhavati tadupadarzayannAha - aMtamuttara ciMtA jhAnaMtara pa hojAhi suciraMSi hoja bahuvatyukame zANatANo // 7 // vyAkhyA--' antarmuhUrtAt parata' iti bhinnamuhUrtAdUrdhva 'cintA' prAguktasvarUpA tathA dhyAnAntaraM vA bhavet, tatreha na dhyAnAdanyad dhyAnaM dhyAnAntaraM parigRhyate, kiM tarhi ? - bhAvanAnuprekSAtmakaM ceta iti idaM ca dhyAnAntaraM taduttarakAla bhAvi ni dhyAne sati bhavati, tatrApyayameva nyAya itikRtvA dhyAnasantAnaprAptiryataH atastameva kAlamAnaM vastusaGgamadvAreNa nirUpayannAha - 'suciramapi' prabhUtamapi, kAlamiti gamyate bhavet bahuvastusaGkrame sati dhyAnasantAnaH' dhyAnapravAha iti, tatra bahUni ca tAni vastUni 2 AtmagataparagatAni gRhyante, tatrAtmagatAni manaHprabhRtIni paragatAni dravyAdInIti, teSu saGkramaH | saJcaraNamiti gAthArthaH // 4 // itthaM tAvat saprasaGgaM dhyAnasya sAmAnyena lakSaNamuktam, adhunA vizeSalakSaNAbhidhitsayA dhyAnoddezaM viziSTaphalabhAvaM ca saMkSepataH pradarzayannAha ahaM rudaM dhammaM sukaM zANAi tattha aMsAI nirmAANasAhaNAI bhavakAraNamaharudAI // 5 // vyAkhyA-- Arta raudraM dharmya zukkaM tatra RtaM duHkhaM tannimitto dRDhAdhyavasAyaH, Rte bhavamArta kliSTamityarthaH, hiMsAdyatikrauryAnugataM raudraM zrutacaraNadharmAnugataM dharmyaM, zodhayatyaSTaprakAraM karmamalaM zucaM vA kumayatIti zuklam, amUni dhyAnAni vartante, adhunA phalahetutvamupadarzayati- 'tatra' dhyAnacatuSTaye 'antye' carame sUtrakramaprAmANyAddharmazukle ityarthaH, kiM 1 - 'nirvA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1170~
Page #1172
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 584 // [sU...] sAdhane iha nivRtiH nirvANaM-sAmAnyena sukhamabhidhIyate tasya sAdhane-karaNe ityarthaH, tatazca-'aTTeNaM tirikkhagaI ki ruddajjhANeNa gammatI narayaM / dhammeNa devaloyaM siddhigaI sukkajhANeNaM ||1||ti yaduktaM tadapi na virudhyate, devagatisiddhi-IMNAdhyAnagatyoH sAmAnyena sukhasiddheriti, athApi nirvANaM mokSastathApi pAramparyeNa dharmadhyAnasyApi tatsAdhanatvAdavirodha iti, zatakaM tathA 'bhavakAraNamAtaraudre' iti tatra bhavantyasmin karmavazavartinaH prANina iti bhavaH-saMsAra eva, tathA'pyantra vyAkhyAnato vizeSapratipattiH(taH)tiryagnarakabhavagraha iti gAthArthaH // 5 // sAmprataM 'yathoddezastathA nirdeza' iti nyAyAdArtadhyAnasya svarUpAbhidhAnAvasaraH, tacca svaviSayalakSaNabhedatazcaturdA, uktaM ca bhagavatA vAcakamukhyena-"ArtamamanojJAnAM samprayoge| tadviprayogAya smRtisamanyAhArI // vedanAyAzca // viparItaM manojJAdInAM // nidAnaM ca // (tatvA0 a09 sU031-32-1 33-34) ityAdi, tatrA''dyabhedapratipAdanAyAha maNuSaNANaM sadAivisavavaraNa dosamahalassa / dhANiya vimociMtaNamasaMpogANusaraNaM ca // 6 // vyAkhyA-'amanojJAnA'miti manaso'nukUlAni manojJAni iSTAnItyarthaHna manojJAni amanojJAni teSAM, keSAmityata Aha-'zabdAdiviSayavastUnA miti zabdAdayazca te viSayAzca, AdigrahaNAdvarNAdiparigrahaH, viSIdanti eteSu sakkAH prANina iti viSayA indriyagocarA vA, vastUni tu tadAdhArabhUtAni rAsabhAdIni, tatazca-zabdAdiviSayAzca vastUni ceti | vigrahasteSAM, kiM-ptamprAptAnAM satAM 'dhaNiyaM' atyarthaM 'viyogacintana' viprayogacinteti yogaH, kathaM nu nAma mamaibhirvi | // 584 // Arona tiryagatiH raudrdhyAnena gamyate narakaH / dharmeNa devalokaH siddhigatiH zuknadhyAnena // 1 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1171~
Page #1173
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] yogaH syAditi bhAvaH 1, anena vartamAnakAlagrahaH, tathA sati ca viyoge'samprayogAnusmaraNa, kathamebhiH sadaiva sampayogAbhAva iti ?, anena cAnAgatakAlagrahaH, cazabdAt pUrvamapi viyuktAsamprayuktayorbahumatatvenAtItakAlagraha iti, kiMviziSTasya |sata idaM viyogacintanAdyata Aha-dveSamalinasya' jantoriti gamyate, tatrAprItilakSaNo dveSastena malinasya-tadAkrAntamUrte-1 riti gaathaarthH||6|| uktaH prathamo bhedaH, sAmprataM dvitIyamabhidhitsurAha tA sUlasIsarogAiveSaNAe (li) jogapaNihANaM / tadasaMpabhogavitA tappaDiyArAglamaNarasa // 7 // . vyAkhyA-tatheti dhaNiyam-atyarthameva, zUlazirorogavedanAyA ityatra zUlazirorogI prasiddhI, AdizabdAccheSaromAtaGkaparigrahaH, tatazca zUlazirorogAdibhyo vedanA 2, vedyata iti vedanA tasyAH, kiM-viyogapraNidhAna' viyoge dRDhAdhyavasAya ityarthaH, anena vartamAnakAlagrahaH, anAgatamadhikRtyAha-tadasamprayogacinte'ti tasyAH-vedanAyAH kathaJcidabhAve satyasamprayogacintA, kathaM punarmamAnayA AyatyAM samprayogo na syAditi ?, cintA cAtra dhyAnameva gRhyate, anena ca vartamAnAnAgatakAlagrahaNenAtItakAlagraho'pi ta eva veditavyaH, tatra ca bhAvanA'nantaragAthAyAM kRtaiva, kiMviziSTasya |sata idaM viyogaprANidhAnAdhata Aha-tatyatikAre-vedanApratikAre cikitsAyAmAkula-dhyayaM manaH-antaHkaraNaM yasya sa tathAvidhastasya, viyogapraNidhAnAcArtadhyAnamiti gAthArthaH // 7 // ukto dvitIyo bhedaH, sAmprataM tRtIyamupadarzayannAha ihANaM visayAINa veyaNAe ya rAgaracarasa / aviyogamayasANaM taha saMjogAbhilAsoya // 8 // vyAkhyA-'iSTAnAM' manojJAnAM viSayAdInAmiti viSayAH-pUrvoktAH AdizabdAd vastuparigrahaH, tathA 'vedanAyAzca muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1172~
Page #1174
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU...] ISa8 dIpa anukrama [21..] SSC-CGACASSA iSTAyA iti vartate, kim ?-abiyogAdhyavasAnamiti yogaH, aviprayogahaDhAdhyavasAya iti bhAvaH, anena vartamAnakAla- pratikramagrahaH, tathA saMyogAbhilApazceti, tatra 'tatheti' dhaNiyamityanenAtyarthaprakAropadarzanArthaH, saMyogAbhilApaH-kathaM mamaibhirviSayA-1 | NAdhyAnadibhirAyatyA sambandha itIcchA, anena kilAnAgatakAlagraha iti vRddhA vyAcakSate, cazabdAt pUrvavadatItakAlagraha iti,II zatakaM kiMviziSTasya sata idamaviyogAdhyavasAnAdyata Aha-rAgaraktasya, jantoriti gamyate, tatrAbhiSvaGgalakSaNo rAgastena raktasyatadbhAvitamUrteriti gAthArthaH // 8 // uktastRtIyo bhedaH, sAmprataM caturthamabhidhitsurAha devidacakAcaTTittaNAI guNariddhipatyamaIyaM / ahama niyAcitraNamaNNANANugayamacaMtaM // 5 // vyAkhyA-dIvyantIti devAH-bhavanavAsthAdayasteSAmindrAH-prabhavo devendrAH-camarAdayaH tathA cakra-praharaNaM tena vija-I yAdhipatye vartituM zIlameSAmiti cakravartino-bharatAdayaH, AdizabdAvaladevAdiparigrahaH amISAM guNaRddhayaH devendracakra-18 vAdiguNarddhayaH, tatra guNAH-surUpAdayaH Rddhistu vibhUtiH, tatprArthanAtmakaM tadyAJcAmayamityarthaH, kiM tad-adharma'jaghanya | 'nidAnaciMtana' nidAnAdhyavasAyaH, ahamanena tapastyAgAdinA devendraH syAmityAdirUpaH, Aha-kimitIdamadhamam ?, ucyate, yasmAdajJAnAnugatamatyantaM, tathA ca nAjJAnino vihAya sAMsArikeSu sukheSvanyeSAmabhilASa upajAyate, uktaM ca-'ajJAnA-18 ndhAzcaTulavanitApAGgavikSepitAste, kAme satiM dadhati vibhavAbhogatuGgAjane vA / vidvaJcittaM bhavati ca mahat mokSakAGkSaka- 585 // tAnaM, nAlpaskandhe viTapini kaSatyasabhittiM gjendrH|| 1 // iti gAthArthaH // 9 // uktazcaturthoM bhedaH, sAmpratamidaM yathAbhUtasya bhavati yadbarddhanaM cedamiti tadetadabhidhAtukAma Aha muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1173~
Page #1175
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], eyaM carAgosamoeMkiyassa jIvassa ahANaM saMsAravaNaM tiriyaimulaM // 10 // vyAkhyA-'etad' anantaroditaM 'caturvidhaM catuSprakAraM 'rAgadveSamohAGkitasya' rAgAdilAJchitasyetyarthaH, kasya ?'jIvasya' AtmanaH, kim ? - ArtadhyAnamiti tathA ca iyaM catuSTayasyApi kriyA, kiMviziSTamityata Aha-saMsAravarddhanamoghataH, tiryaggatimUlaM vizeSata iti gAthArthaH // 10 // Aha sAdhorapi zUlavedanAbhibhUtasyAsamAdhAnAt tatpratikArakaraNe ca tadviprayogapraNidhAnApatteH tathA tapaHsaMyamAsevane ca niyamataH sAMsArikaduHkhaviyogapraNidhAnAdArtadhyAnaprAptiriti, atrocyate, rAgAdivazavartino bhavatyeva, na punaranyasyeti, Aha ca granthakAraH matthassa va muNiNo sammapariNAmaNiyameyati / vadhusvabhAvacitaNaparasya samaM satassa // 11 // vyAkhyA - madhye tiSThatIti madhyasthaH, rAgadveSayoriti gamyate, tasya madhyasthasya, tuzabda evakArArthaH, sa cAvadhAraNe, madhyasthasyaiva netarasya manyate jagatastrikAlAvasthAmiti munistasya muneH, sAdhorityarthaH, svakarmapariNAmajanitametat-zUlAdi, yacca prAkarmavipariNAmidaivAdazubhamApatati na tatra paritApAya bhavanti santaH, uktaM ca paramamunibhiH - 'pubiM khalu bho! kaDANaM kammANaM duciSNANaM duppaDikaMtANaM vettA mokkho, natthi avedaittA, tavasA vA jhosaitte'tyAdi, evaM vastusvabhAvacintanaparasya 'samyak' zobhanAdhyavasAyena sahamAnasya sataH kuto'samAdhAnam ?, api tu dharmyamanidAnamiti vakSyatIti gAthArthaH // 11 // parihRta AzaGkAgataH prathamapakSaH, dvitIyatRtIyAvadhikRtyAha 3 pUrva khalu bhoH kRtAnAM karma dukhINAMnAM duSyatikrAntAnAM vedavitvA mokSo nAstyatvA tapasA yA kSapayitvA. muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1174~
Page #1176
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] AvazyakakuNano va pasasthAlaMcaNassa paDiyAramappasAvaja / tabasaMjamapaDiyAra va sevao dhammamaNiyArNa // 12 // pratikramahAribha- vyAkhyA-kurvato vA, kasya ?-prazastaM-jJAnAdyupakArakam Alamcyata ityAlambana-pravRttinimittaM zubhamadhyavasAnami- NAdhyAnadrIyA datyarthaH, uktaM ca-kAhaM achittiM aduvA ahIhaM, tavovahANesu ya ujjamissaM / gaNaM ca NItI aNusAraverasaM, sAlaMyasevI samuvei zatakaM // 586 // mokvaM // 1 // ityAdi, yasthAsau prazastAlambanastasya, kiM kurvata ityata Aha-pratIkAraM cikitsAlakSaNaM, kiMviziSTam - 'alpasAvadham' avayaM-pApaM sahAvona sAvadyam, alpazabdo'bhAvavacanaH stokavacano vA, alpaM sAvadhaM yasminnasAvalpa& sAvadhastaM, dharnAmanidAnamevati yogaH, kutaH ?-nirdoSatvAt , nirdoSatvaM ca vacanaprAmANyAd, uktaM ca-gIyastho jayaNAe kaDajogI kAraNami niddoso'ttItyAdyAgamasyotsargApavAdarUpatvAd, anyathA paralokasya sAdhayitumazakyatvAt, sAdhu caitaditi, tathA 'tapaHsaMyamapratikAraM ca sevamAnasyeti tapaHsaMyamAveva pratikArastapaHsaMyamapratikAraH, sAMsArikaduHkhAnAmiti gamyate, taM ca sevamAnasya, cazabdAtpUrvokapratikAraM ca, kiM ?-'dhau dharmadhyAnameva bhavati, kathaM sevamAnasya ?-'anidAna miti kriyAvizeSaNaM, devendrAdinidAnarahitamityarthaH, Aha-kRtsnakarmakSayAnmokSo bhavatvitIdamapi nidAnameva, ucyate, satyametadapi nizcayataH pratiSiddhameva, kadhaM !-mokSe bhave ca sarvatra, nispRho munisattamaH / prakRtyA'bhyAsayogena, yata ukto / jinAgame // 1 // iti, tathApi tu bhAvanAyAmapariNataM sattvamaGgIkRtya vyavahArata idamaduSTameva, anenaiva prakAreNa tasya / kariSyAmyavittimathavAdhyezye tapApadhAnayozcodhaMsthAmi / gaNaM ca nItyA sArayiSyAmi sAlamba sevI samupaiti mokSam // 1 // gItArthoM yatanayA | kRtayogI kAraNe nirdoSaH. dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1175~
Page #1177
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] cittazuddheH kriyApravRttiyogAcetyatra bahu vaktavyaM tattu nocyate granthavistarabhayAditi gAthArthaH // 12 // anye punarida 18 gAthAdvayaM caturbhedamapyArtadhyAnamadhikRtya sAdhoH pratiSedharUpatayA vyAcakSate, na ca tadatyantasundaraM, prathamatRtIyapakSadvaye disamyagAzaGkAyA evAnupapatteriti / Aha-uktaM bhavatA''rtadhyAnaM saMsAravarddhanamiti, tatkatham , ucyate-bIjatvAt , bIja-14 tvameva darzayannAha rAgo doso moho va jeNa saMsArahevavo bhaNiyA / ahami ya te timiNavi to ta saMsArataruvIya // 13 // vyAkhyA-rAgo dveSo mohazca yena kAraNena 'saMsArahetavaH' saMsArakAraNAni 'bhaNitA' ukkAH paramamunibhiriti gamyate, NI'AteM ca' ArtadhyAne ca te 'trayo'pi' rAgAdayaH saMbhavanti, yata evaM tatastat 'saMsArataruvIjaM bhvvRksskaarnnmityrthH| Aha 3 yadyevamoghata eva saMsArataruvIja tatazca tiryaggatimUlamiti kimarthamabhidhIyate ?, ucyate, tiryaggatigamananivandhanatvenaiva disaMsArataruvIjamiti, anye tu dhyAcakSate--tiryaggatAveva prabhUtasattvasambhavAt sthitibahutvAca saMsAropacAra iti gAthArtha: H // 13 // idAnImArtadhyAyino lezyAH pratipAdyante kArovanIkSakAlAlessAo pAisaMkikiTAo / mahamANogiyarasa kamApariNAmajaNibhAbho // 14 // __ vyAkhyA-kApotanIlakRSNalezyAH, kimbhUtAH-nAtisaMkliSTA raudradhyAnalezyApekSayA nAtIvAzubhAnubhAvA bhavantIti kriyA, kasyetyata Aha-ArtadhyAnopagatasya, jantoriti gamyate, kiMnivandhanA etA ityata Aha-karmapariNAmajanitA, tatra-'kRSNAdidravyasAcivyAt , pariNAmo ya AtmanaH / sphaTikasyeva tatrAyaM, lezyAzabdaH prayujyate // 1 // etAH muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1176~
Page #1178
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribha- drIyA pratikrama NAdhyAnazataka prata sUtrAMka // 587 // [sU...] karmodayAyattA iti gAthArthaH // 14 // Aha-kathaM punaroghata evA''rtadhyAtA jJAyata iti ?, ucyate, liGgebhyaH, tAnyevo- padarzayannAha tassavaNasoSaNaparidevaNatAhaNAI kiMgAI / ihANi viogAvibhogaviyaNAnimittAI // 15 // vyAkhyA-tasya' ArtadhyAyinaH AkrandanAdIni liGgAni, tatrA''krandanaM-mahatA zabdena viravarNa, zocanaM tvacuparipUrNanayanasya dainyaM paridevanaM-punaH2 kliSTabhASaNaM tADanam-uraHzirakuTTanakezaluJcanAdi, etAni 'liGgAni' cihAni, amUni ca iSTAniSTaviyogAviyogavedanAnimittAni, taveSTaviyoganimittAni tathA'niSTAviyoganimittAni tathA vedanA-18 nimittAni ceti gAthArthaH // 15 // kiM cAnyat niMdA va nivakayAI palaMsaha sajimhabho vibhUIo / pAyei tAsu rajaha tayANaparAyaNo hoha // 5 // vyAkhyA-nindati ca' kutsati ca 'nijakRtAni' AramakRtAni alpaphalaviphalAni karmazilpakalAvANijyAdInye-11 tadgamyate, tathA 'prazaMsati' stauti bahumanyate 'savismayaH' sAzcaryaH 'vibhUtI' parasampada ityarthaH, tathA 'prArthayate' abhilapati paravibhUtIriti, 'tAsu rajyate' tAsthiti prAptAsu vibhUtiSurAgaM gacchati, tathA 'tadarjanaparAyaNo bhavati' tAsAM-vibhUtInAmarjane-upAdAne parAyaNa-udyuktaH tadarjanaparAyaNa iti, tatazcaivambhUto bhavati, asAvayArtadhyAyIti gAthArthaH // 16 // kiM ca sAivisathagiddho saddhammaparammuho pamANaparo / jiNamayamaNaveksaMto vahaha ahami hAmi // 17 // vyAkhyA-zabdAdayazca te viSayAzca teSu gRddho-mUcchitaH kAmAvAnityarthaH, tathA saddharmaparAGmukhaH pramAdaparaH, tatra dIpa anukrama [21..] 587 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1177~
Page #1179
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] durgatI prapatantamAtmAnaM dhArayatIti dharmaH sa~zcAsau dharmazca saddharma:-kSAntyAdikazcaraNadhoM gRhyate tataH parAGmukhaH, 'pramAdapara' madyAdipramAdAsatA, 'jinamatamanapekSamANo vartate ArtadhyAne' iti tatra jinA:-tIrthakarAsteSAM matam-AgamarUpaM pravacanamityarthaH tadanapekSamANaH-tanirapekSa ityarthaH, kim ?-varttate ArtadhyAne iti gAthArthaH // 17 // sAmpratamidamArtadhyAna sambhavamadhikRtya yadanugataM yadanaha vartate tadetadabhidhitsurAha tavizvadesapiraSA pamAyaparasaMjayANugaM jhANa / saJcappamAyamUlaM vajeya jaijaNeNe // 18 // vyAkhyA-'tad' ArtadhyAnamiti yogaH, 'aviratadezaviratapramAdaparasaMyatAnuga'miti tatrAviratA-mithyAdRSTayaH samya4 dRSTayazca dezaviratA:-ekavAdyaNuvratadharabhedAH zrAvakAH pramAdaparA:-pramAdaniSThAzca te saMyatAzca 2 tAnanugacchatIti vigrahaH, navApramattasaMyatAniti bhAvaH, idaM ca svarUpataH sarvapramAdamUlaM vartate, yatazcaivamato 'varjayitavya' parityajanIyaM, kena ?-'yatijanena' sAdhulokena, upalakSaNatvAt zrAvakajanena, parityAgAItvAdevAsyeti gAthArthaH // 18 // uktamArtadhyAnaM, sAmprataM raudradhyAnAvasaraH, tadapi caturvidhameva, tadyathA-hiMsAnubandhi mRSAnubandhi steyAnubandhi viSayasaMrakSaNAnubandhi ca, ukkaM comAkhAtivAcakena-"hiMsA'nRtasteyaviSayasaMrakSaNebhyo raudra"mityAdi ( tattvArthe a09-suu036)|| tatrA''yabheda-12 pratipAdanAyAha sattabahavehabaMdhaNauhaNaMkaNamAraNAipaNihAnaM / aikohagAvaracaM nigviNamazaso'hamadivAgaM // 19 // vyAkhyA-sayA-ekendriyAdayaH teSAM vadhavedhavandhanadahanAGkanamAraNAdipraNidhAnaM tatra vadha:-tADanaM karakazakhatAdibhiH dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1178~
Page #1180
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka - -- - Avazyaka- vedhastu nAsikAdivedhana kIlikAdibhiH bandhana-saMyamanaM rajjunigaDAdibhiH dahanaM-pratItamulmukAdibhiH aGkana lAJchanaM 4 pratikramahAribha- zvagAlacaraNAdibhiH mAraNaM-prANaviyojanamasizaktikuntAdibhiH, AdizabdAdAgADhaparitApanapATanAdiparigrahA, eteSu NAdhyAnadrIyA praNidhAnam akurvato'pi karaNaM prati dRDhAdhyavasAnamityarthaH, prakaraNAd raudradhyAnamiti gamyate, kiMviziSTaM praNidhAnam ?- zataka 'atikrodhagrahAstam' atIvotkaTo yaH krodhaH-roSaH sa evApAyahetutvAdaha ica grahastena grastam-abhibhUta, krodhagrahaNAca // 588 // mAnAdayo gRhyante, kiMviziSTasya sata idamityata Aha-nighRNamanasaH' nighRNa-nirgatadayaM manaH-cittamantaHkaraNaM yasya sa nighRNamanAstasya, tadeva vizeSyate-'adhamavipAka'miti adhamaH-jaghanyo narakAdiprAptilakSaNo vipAkaH-pariNAmo yasya tattathAvidhamiti gAthArthaH // 19 // uktaH prathamo bhedaH, sAmprataM dvitIyamabhidhitsurAha pikhuNAsambhAsambhUpabhUpadhAyAivaSaNapaNihANaM / mAyAviNo'hasaMdhaNapararasa pacchAdhAvassa // 20 // vyAkhyA-'pizunAsabhyAsadbhUtabhUtaghAtAdivacanapraNidhAna'mityatrAniSTasya sUcakaM pizunaM pizunamaniSTasUcakaM 'pizunaM sUcakaM vidu'riti vacanAt, sabhAyAM sAdhu sabhyaM na sabhyamasabhya-jakAramakArAdina sajUtamasadbhUtamanRtamityarthaH, tacca vyavahAramayadarzanenopAdhibhedatanidhA, tadyathA-abhUtodbhAvanaM bhUtanihavo'rthAntarAbhidhAnaM ceti, tatrAbhUtobhAvanaM yathA-1 sarvagato'yamAtmetyAdi, bhUtanihavastu nAstyevAtmetyAdi, gAmazvamityAdi avato'rthAntarAbhidhAnamiti, bhuutaanaaN-stvaanaa-IF588|| hai mupadhAto yasmin tadbhUtopaghAtaM, chinddhi bhinddhi vyApAdaya ityAdi, AdizabdaH pratibhedaM svagatAnekabhedaprarzanArthaH, yathA pizunamanekadhA'niSTasUcakamityAdi, tatra pizunAdivacaneSvapravartamAnasyApi pravRttiM prati praNidhAnaM-dRDhAdhyavasAnalakSaNaM, dIpa anukrama [21..] 1 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1179~
Page #1181
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], raudradhyAnamiti prakaraNAdgamyate, kiMviziSTasya sata ityata Aha-mAyA nikRtiH sA'syAstIti mAyAvI tasya mAyAvinovaNijAdeH, tathA 'atisandhAnaparasya' paravaJcanApravRttasya, anenAzeSeSvapi pravRttimadhyA (syA) ha, tathA 'pracchannapApasya' kUTaprayogakAriNastasyaiva, athavA dhigjAtikakutIrthikAderasadbhUtaguNaM guNavantamAtmAnaM khyApayataH tathAhi guNarahitamapyAtmAnaM yo guNavantaM khyApayati na tasmAdaparaH pracchannapApo'stIti gAthArthaH // 20 // ukto dvitIyo bhedaH, sAmprataM tRtIyamupadarzayati-taha kohATa bhUvaSAyaNamanaM paradavaharaNacittaM paraloyAvAya niravektraM // 21 // vyAkhyA -- tathAzabdo dRDhAdhyavasAyaprakAra sAdRzyopadarzanArthaH, tIvrau-utkaTa to krodhalobhI ca 2 tAbhyAmAkula:abhibhUtastasya jantoriti gamyate, kiM ? - 'bhUto pahananamanArya' miti hanyate'neneti hananam upa-sAmIpyena hananam upahananaM bhUtAnAmupahatanaM bhUtopahananam, ArAdyAtaM sarvaheyadharmebhya ityArya nA''ryamanAyeM, kiM tadevaMvidhamityata Aha-paradravyaharaNacisaM raudradhyAnamiti gamyate, pareSAM dravyaM 2 sacittAdi tadviSayaM haraNacittaM 2 paradravyaharaNacittaM, tadeva vizeSyatekimbhUtaM tadityata Aha- 'paralokApAyanirapekSa' miti, tatra paralokApAyAH- narakagamanAdayastanirapekSamiti gAthArthaH // 21 // uktastRtIyo bhedaH, sAmprataM caturtha bhedamupadarzayannAha - saddAddavisayasAddaNaghaNasAraNaparAyaNamani / saGghAbhisaM kaNaparovadhAya kasAva citaM // 12 // vyAkhyA - zabdAdayazca te vipayAzca zabdAdiviSayAsteSAM sAdhanaM kAraNaM zabdAdiviSayasAdhanaM ca ( tacca taddhanaM ca zabdA diviSayasAdhanadhanaM tatsaMrakSaNe- tatparipAlane parAyaNam - udyuktamiti vigrahaH, tathA'niSTaM - satAmanabhilaSaNIyamityarthaH, idameva muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1180~
Page #1182
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka- vizeSyate-sarveSAmabhizaGkanenAkulamiti saMbadhyate-na vinaH kaH kiM kariSyatItyAdilakSaNena, tasmAtsarveSAM yathAzaktyo pratikramahAribha paghAta eva zreyAnityevaM paropaghAtena ca, tathA kaluSayantyAtmAnamiti kaluSA:-kaSAyAstairAkulaM-vyAptaM yat tat tathocyate, NAdhyAnadrIyA cittam-antaHkaraNaM, prakaraNAdraudradhyAnamiti gamyate, iha ca zabdAdiviSayasAdhanaM dhanavizeSaNaM kila 'zrAvakasya caityadha-TU zataka ||589||nsNrkssnne na raudradhyAnamiti jJApanArthamiti gAthArthaH // 22 // sAmprataM vizeSaNAbhidhAnagarbhamupasaMharannAha iba karaNakAraNANumA bisayamazucitaNaM bhayambheyaM / avirayadesAsaMjayajaNamaNasaMseviyamahaSNa // 23 // vyAkhyA-'iya' evaM karaNaM svayameva kAraNamanyaiH kRtAnumodanamanumatiH karaNaM ca kAraNaM cAnumatizca karaNakAraNA-13 numatayaH etA eva viSayaH-gocaro yasya taskaraNakAraNAnumativiSayaM, kimidamityata Aha-'anucintana' paryAlocanami-16) tyarthaH, 'caturbheda' iti hiMsAnubandhyAdi catuSprakAraM, raudradhyAnamiti gamyate, adhunedameva svAmidvAreNa nirUpayati-avidaratAH-samyagdRSTayaH, itare ca dezAsaMyatA:-zrAvakAH, anena sarvasaMyatavyavacchedamAha, aviratadezAsaMyatA eva janAH 2 teSAM manAMsi-cittAni taiH saMsevitaM, saJcintitamityarthaH, manograhaNamityatra dhyAnacintAyAM pradhAnAGgakhyApanArtham, 'adhanya'mityazreyaskara pApaM nindyamiti gAthArthaH // 23 // adhunedaM yathAbhUtasya bhavati yadvarddhanaM cedamiti tadetadabhidhAtukAma Aha // 589 // evaM pAvi rAgadosayohAukassa jIvarasa / roijmANa saMsArakhavaNaM garamagAmUlaM // 24 // vyAkhyA-'etad' anantaroka 'caturvidha catuSprakAra rAgadveSamohAGkitasya Akulasya veti pAThAntaraM, kasya ?-'jIvasya' muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1181~
Page #1183
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka 4--04 [sU...] AtmanaH, kiM-raudradhyAnamiti, iyamatra catuSTayasyApi kriyA, kiMviziSTamidamityata Aha-'saMsAravarddhanam' oSataH 'nara-1 kagatimUlaM' vizeSata iti gAthArthaH // 24 // sAmprataM raudradhyAyino lezyAH pratipAdyante kAyopanIlakAlA lesAbho tivsNkilihaao| rohajhAgovagayassa kammapariNAmajANiyAo // 25 // vyAkhyA-pUrvavad vyAkhyeyA, etAvA~stu vizeSaH-tInasaMkliSTAH-atisaMkliSTA etA iti, Aha-kathaM punaH raudradhyAyI jJAyata iti !, ucyate, liGgebhyaH, tAnyevopadarzayati liMgAI tassa asaNNapAlanANAvihAmaraNadosA / vesi ciya hiMsAdasu bAhirakaraNoyauttarasa // 26 // vyAkhyA-liGgAni' cihnAni 'tasya' raudradhyAyinaH, 'utsannabahulanAnAvidhAmaraNadoSA' ityatra doSazabdaH pratyekama| bhisaMbadhyate, utsannadoSaH bahuladoSaH nAnAvidhadoSaH AmaraNadoSazceti, tatra hiMsAnubandhyAdInAmanyatarasmin pravartamAna utsannam-anuparataM bAhulyena pravartate ityutsannadoSaH, sarveSvapi caivameva pravartata iti bahuladoSaH, nAnAvidheSu tvaktvakSaNanayanotkhananAdiSu hiMsAdhupAyeSvasakRdapyevaM pravartata iti nAnAvidhadoSaH, mahadApadgato'pi svataH mahadApadgate'pi ca pare| AmaraNAdasaJjAtAnutApaH kAlasaukarikavad api tvasamAptAnutApAnuzayapara ityAmaraNadoSa iti teSveva hiMsAdiSu, AdizabdAnmRSAvAdAdiparigrahaH, tatazca teSveva hiMsAnubandhyAdiSu caturbhedeSu, kiM ? bAhyakaraNopayuktasya sata utsanAdidoSalizAnIti, bAhyakaraNazabdeneha vAkAyau gRhyate, tatazca tAbhyAmapi tIvramupayuktasyeti gAthArthaH // kiMca parapasaNaM mahinaMdaha niraveSaso niho niraNutAyo / harisijA kayapAyo roijmANovagavito // 27 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1182~
Page #1184
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikramaNAdhyAna 5A5-05 prata sUtrAMka [sU...] zataka dIpa anukrama [21..] Avazyaka- vyAkhyA-ihA''tmavyatirikto yo'nyaH sa parastasya vyasanam-Apat parabyasanaM tad 'abhinandati' atikliSTacitta-18 nandAta' atiliSTAcatta- hAribha- datvAdvahu manyata ityarthaH, zobhanamidaM yadetaditthaM saMvRttamiti, tathA 'nirapekSa' ihAnyabhavikApAyabhayarahitaH, tathA nirgata-10 drIyA dayo niyaH, parAnukampAzUnya ityarthaH, tathA nirgatAnutApo niranutApaH, pazcAttAparahita iti bhAvaH, tathA kiMca-'hRSyate // 590 // tuSyati 'kRtapApaH' nirvartitapApaH siMhamArakavat, ka ityata Aha-raudradhyAnopagacitta iti, amUni ca liGgAni vartanta 4 iti gAthArthaH // 27 // uktaM raudradhyAnaM, sAmprataM dharmadhyAnAvasaraH, tatra tadabhidhitsayavAdAvidaM dvAragAthAdvayamAha mANasa bhAvaNAbho dekha kAlaM tahA''khaNabisesaM / mAlaMbaNaM karma jhAiyavayaM ne ya sAyAro // 28 // tato'NuppadAmo lessA liga phalaM ca nAkaNaM / dhamma prAija muNI tagayajJogo tabhI mukaM // 29 // vyAkhyA-'dhyAnasya' prAgnirUpitazabdArthasya, ki?-bhAvanA jJAnAdyAH, jJAtveti yogaH, kiMca-'dezaM taducitaM, kAlA tathA AsanavizeSaM taducitamiti, 'AlambanaM' vAcanAdi, 'krama' manonirodhAdi, tathA 'dhyAtavyaM dhyeyamAjJAdi, tathA ye| |ca 'dhyAtAra!' apramAdAdiyuktAH, tataH 'anuprekSA' dhyAnoparamakAlabhAvinyo'nityatvAdyAlocanArUpAH, tathA 'lezyA' zuddhA eva, tathA 'liGgaM zraddhAnAdi, tathA 'phalaM' suralokAdi, cazabdaH svagatAnekabhedapradarzanaparaH, etad jJAtvA, kiM'dharmyam' iti dharmadhyAnaM dhyAyenmuniriti, 'tatkRtayogaH' dharmadhyAnakRtAbhyAsaH, 'tataH' pazcAt zukladhyAnamiti gAthAdvayasamAsArthaH // 28-29 // vyAsArthaM tu pratidvAraM grandhakAraH svayameva vakSyati, tatrA''dyadvArAvayavArthapratipAdanAyAha kaSavabhAso bhAvaNAdi zAyarasa joggayamuvei / tAo ya nANasaNa parittaveragajaNiyAmao // 30 // OM5%%E5%2 AGAR // 590 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1183~
Page #1185
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] vyAkhyA-pUrva-dhyAnAt prathamaM kRtA-nirvatito'bhyAsaH-AsevanAlakSaNo yena sa tathAvidhaH, kAbhiH pUrvakRtAbhyAsaH -'bhAvanAbhiH' karaNabhUtAbhiH bhAvanAsu vA-bhAvanAviSaye pazcAdU 'dhyAnasya' adhikRtasya 'yogyatAm' anurUpatAm 'upaiti' yAtItyarthaH, 'tAzca' bhAvanA jJAnadarzanacAritravairAgyaniyatA vartante, niyatAH-paricchinnAH pAThAntaraM vA / janitA iti gAthArthaH // 30 // sAmprataM jJAnabhAvanAsvarUpaguNadarzanAyedamAha NANe vicambhAso kuNada maNodhAraNaM visuddhiM ca / nANaguNamuNiyasAro to sAda sunizcalamaIyo // 31 // vyAkhyA-'jJAne' zrutajJAne, nitya-sadA abhyAsa:-AsevanAlakSaNaH 'karoti' nirvartayati, kiM ?-manasaH--antaHkara-| Nasya, cetasa ityarthaH, dhAraNam-azubhavyApAranirodhenAvasthAnamiti bhAvanA, tathA 'vizuddhiM ca tatra vizodhanaM vizuddhiH, sUtrArthayoriti gamyate, tAM, cazabdAdbhavanirvedaM ca, evaM 'jJAnaguNamuNitasAra' iti jJAnena guNAnAM-jIvAjIvAzritAnAM 'guNaparyAyavat dravya miti (tattvA0 a05 sU0 37) vacanAt paryAyANAM ca tadavinAbhAvinA muNita:-jJAtaH sAra:paramArthoM yena sa tathocyate, jJAnaguNena vA-jJAnamAhAtmyeneti bhAvaH jJAtaH sAro yena, vizvasyeti gamyate, sa tathAvidhaH, tatazca pazcAd dhyAyati' cintayati, kiMviziSTaH san 1-suSTu-atizayena nizcalA-niSpakampA samyagjJAnato'nyathAprabRttikamparahiteti bhAvaH matiH-yuddhiryasya sa tathAvidha iti gAthArthaH // 31 // uktA jJAnabhAvanA, sAmpataM darzanabhAvanA-1 svarUpaguNadarzanArthamidamAha saMkAidosaradibho pasamathejAiguNagaNovebho / hoi asamUhamaNo daMsaNasudI jhANa mi // 32 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1184 ~
Page #1186
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka hAribha drIyA zatakaM prata sUtrAMka // 59 // [sU...] vyAkhyA-'zaGkAdidoSarahitaH' zaGkana-zaGkA, AdizabdAt kAGgAdiparigrahaH, uktaM ca-'zaGkAkAGkSAvicikitsA'nya- pratikramadRSTiprazaMsAparapASaNDasaMstavAH samyagdRSTeraticArAH ( tatvA0 a01sU018)iti, eteSAM ca svarUpaM pratyAkhyAnAdhyayaneNAdhyAnanyakSeNa vakSyAmaH, tatra zaGkAdaya eva samyaktvAkhyaprathamaguNAticAratvAt doSAH zaGkAdidoSAstaiH rahitaH-tyaktA, uktadoparahitatvAdeva, kiM -'praza(zra)masthairyAdiguNagaNopetaH' tatra prakarSeNa zramaH prazramaH-khedaH, sa ca svaparasamayatattvAdhigamarUpaH, | sthairya tu jinazAsane niSpakampatA, AdizabdAtprabhAvanAdiparigrahaH, uktaM ca-saparasamayakosalaM thirayA jiNasAsaNe' pabhAvaNayA / AyayaNaseva bhattI desaNadIvA guNA paMca // 1 // ' prazramasthayodaya eva guNAsteSAM gaNaH-samUhastenopeto-yukto yaH sa tathAvidhA, athavA prazamAdinA sthairyAdinA ca guNagaNenopetaH 2, tatra prazamAdiguNagaNaH-prazamarsaveganirvedAnuka-1 mpAstikyAbhivyaktilakSaNaH, sthairyAdistu darzita eva, ya itthambhUtaH asau bhavati 'asammUDhamanAH' tattvAntare'bhrAntacitta ityarthaH, 'darzanazuddhyA' uktalakSaNayA hetubhUtayA, ka?-dhyAna iti gAthArthaH // 32 // uktA darzanabhAvanA, sAmprataM cAritrabhAvanAsvarUpaguNadarzanAyedamAha navakammANAyANaM porANaviNija subhAvArNa / cArittabhASaNAe mANamayattenA va sameca // 33 // vyAkhyA-navakarmaNAmanAdAna'miti navAni-upacIyamAnAni pratyagrANi bhaNyante, kriyanta iti karmANi-jJAnAva-17 ||592 // raNIyAdIni teSAmanAdAnam-agrahaNaM cAritrabhAvanayA 'sameti' gacchatIti yogaH, tathA 'purANavinirjarAM' cirantanakSapaNA khaparasamayakauzala sthiratA jinakAsane prabhAvanA / AyatanasevA bhaktiH darzanadIpakA guNAH paJca // 1 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1185~
Page #1187
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], mityarthaH, tathA 'zubhAdAna' miti zubhaM puNyaM sAtasamyaktvahAsyarati puruSavedazubhAyurnAmagotrAtmakaM tasyA''dAnaM-grahaNaM, kiM ?-'cAritrabhAvanayA' hetubhUtayA dhyAnaM ca cazabdAnnavakarmAnAdAnAdi ca 'ayalena' aklezena 'sameti' gacchati prAptotItyarthaH / tatra cAritrabhAvanayeti ko'rthaH !-'cara gatibhakSaNayoH' ityasya 'artilUdhUsUkhanisahicara itran' (pA0 3-2184 ) itInpratyayAntasya caritramiti bhavati, carantyananditamaneneti caritraM kSayopazamarUpaM tasya bhAvazcAritram etaduktaM bhavati - ihAmyajanmopAttASTavidha karmasaJcayApacayAya caraNabhAvazcAritramiti, sarvasAvadyayogavinivRttirUpA kriyA ityarthaH, tasya bhAvanA - abhyAsazcAritra bhAvaneti gAthArthaH // 33 // uktA cAritrabhAvanA, sAmprataM vairAgyabhAvanAsvarUpaguNadarzanArthamAha- suvidiyajagarasabhAvo nissaMyo nibho nirAso ya / rambhAviyamaNo zANaMmi sunizcalo hoi // 24 // vyAkhyA- suSThu - atIva viditaH jJAto jagataH - carAcarasya, yathoktaM- 'jaganti jaGgamAnyAhurjagad jJeyaM carAcaram' kho bhAvaH svabhAvaH,- 'janma maraNAya niyataM bandhurduHkhAya dhanamanirvRtaye / tannAsti yanna vipade tathApi loko nirAlokaH // 1 // ityAdilakSaNo yena sa tathAvidhaH kadAcidevambhUto'pi karmapariNativazAtsasaGgo bhavatyata Aha-'niHsaGgaH' viSayajasnehasaGgarahitaH, evambhUto'pi ca kadAcitsabhayo bhavatyata Aha- 'nirbhayaH' ihalokAdisapta bhayavipramuktaH, kadAcidevambhUto'pi viziSTapariNatyabhAvAtparalokamadhikRtya sAzaMso bhavatyata Aha- 'nirAzaMsazca' ihaparalokAzaMsAvipramuktaH, cazabdAttathAvidhakrodhAdirahitazca ya evaMvidho vairAgyabhAvitamanA bhavati sa khasvajJAnAdyupadravarahitatvAd dhyAne sunizcalo bhavatIti muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~1186~
Page #1188
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikramaNAdhyAnazataka prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka-|| gAthArthaH // 34 // uktA vairAgyabhAvanA / mUladvAragAthAdvaye dhyAnasya bhAvanA iti vyAkhyAtam , adhunA dezadvAravyAci- hAribha khyAsayA''hadrIyA nicaM piya javApasUnasagakusIlavajipaM jahaNo / ThANaM viyarNa bhaNiya visesao mANakAlaMmi // 35 // // 592 // vyAkhyA-'nityameva' sarvakAlameSa, na kevalaM dhyAnakAla iti, kiM ?-'yuvatipazunapuMsakakuzIlaparivarjitaM yateH sthAna vijanaM bhaNita'miti, tatra yuvatizabdena manuSyatrI devI ca parigRhyate, pazuzabdena tu tiryastrIti napuMsaka-pratItaM kutsita-ninditaM zIla-vRttaM yeSAM te kuzIlAH, te ca tathAvidhA dyUtakArAdayaH, uktaM ca-'jUAyarasolameMThA baTTA umbhAyagAdiNo je ya / ee hoti kusIlA vajeyavA payatteNaM // 1 // yuvatizca pazuzcetyAdi dvandvaH, yuvatyAdibhiH pari-samantAt varjita-rahitamiti vigrahaH, yateH-tapasvinaH sAdho, 'ekagrahaNe tajjAtIyagrahaNa'miti sAvyAzca yogyaM yatinapuMsakasya bhAca, kiM-sthAnam-avakAzalakSaNaM, tadeva vizeSyate-yuvatyAdivyatiriktazeSajanApekSayA vigatajanaM vijana bhaNitam-uktaM tIrthakarairgaNadharaizcedamevambhUtaM nityameva, anyatra pravacanokadoSasambhavAt , vizeSato dhyAnakAla ityapariNatayogAdinA'nyatra dhyAnasyA''rAdhayitumazakyatvAditi gAdhArthaH // 35 / / itthaM tAvadapariNatayogAdInAM sthAnamuktam , adhunA pariNatayogAdInadhikRtya vizeSamAha dhirakaSajogANe puNa muNINa mANe sunicalamaNANaM / gAmami jaNAiNNe suSNe raNe paNa viseso // 3 // 1 ghUtakArAH kalAlA meNTAbhaTTA uhAgakA ityAdayo ye ca / ete bhavanti zIlA vargavitavyAH prayoga // 3 // dIpa anukrama [21..] // 592 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1187~
Page #1189
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] vyAkhyA-tatra sthirA:-saMhananadhRtibhyAM balavanta ucyante, kRtA-nirvatitA abhyastA itiyAvat, ke ?-yujyanta iti yogA:-jJAnAdibhAvanAvyApArAH sattvasUtratapaHprabhRtayo vA yaiste kRtayogAH, sthirAzca te kRtayogAzceti vigrahasteSAm , da atra ca sthirakRtayogayozcaturbhaGgI bhavati, tadyathA-thire NAmege No kayajoge'ityAdi, sthirAvA-paunaHpunyakaraNena parici tAH kRtA yogA yaiste tathAvidhAsteSAM, punaHzabdo vizeSaNArthaH, kiM vizinaSTi!-tRtIyabhaGgavatAM na zeSANAM, svabhyastayogAnA vA munInAmiti, manyante jIvAdIn padArthAniti munayo-vipazcitsAdhavasteSAM ca, tathA dhyAne adhikRta eva dharmadhyAne suSTu-atizayena nizcalaM-niSprakampaM mano yeSAM te tathAvidhAsteSAm , evaMvidhAnAM sthAnaM prati grAma janAkINe zUnye'raNye vA na vizeSa iti, tatra asati bujhyAdIna guNAn gamyo vA karAdInAmiti grAmaH-sannivezavizeSaH, iha 'ekagrahaNe tajjAINItIyagrahaNA'nagarakheTakarSaTAdiparigraha iti, janAkINe-janAkule grAma evodyAnAdI vA, tathA zUnye tasminnevAraNye vA kAntAre veti, vA vikalpe, na vizeSo-na bhedaH, sarvatra tulyabhAvatvAtpariNatatvAtteSAmiti gAthArthaH // 36 // yatazcaiva-10 jo (to) jasya samAhANaM hoja maNoyayaNakAyajogANaM / bhUovaroharahimao so deso jhAyamANasa // 3 // ___ vyAkhyA-yata eva taduktaM 'tataH tasmArakAraNAd 'yatra' grAmAdau sthAne 'samAdhAna' svAsthya bhavati' jAyate, keSA-14 | mityata Aha-'manovAkAyayogAnAM' prAgnirUpitasvarUpANAmiti, Aha-manoyogasamAdhAnamastu, vAkAyayogasamAdhAnaM tatra kopayujyate !, na hi tanmayaM dhyAnaM bhavati, atrocyate, tatsamAdhAnaM tAvanmanoyogopakArakaM, dhyAnamapi ca tadAtmakaM bhava-13 dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1188~
Page #1190
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikrama zatakaM prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka-datyeva, yathoktam-evaMvihA girA me vattavA erisI na vattathA / iya veyAliyavakarasa bhAsao vAigaM jhANaM // 1 // tathA- hAribha- 'susamAhiyakarapAyassa akaje kAraNaMmi jayaNAe / kiriyAkaraNaM jaM taM kAiyajhANaM bhave jaiNo // 2 // na cAtra samA-17 drIyA dhAnamAtrakAritvameva gRhyate, kintu bhUtoparodharahitaH, tatra bhUtAni-pRthivyAdIni uparodhaH-tatsakahanAdilakSaNaH tena // 593 // rahitaH-parityakto yaH 'ekagrahaNe tajjAtIyagrahaNAda' anRtAdattAdAnamaithunaparigrahAdyuparodharahitazca sa dezo 'dhyAyataH' cintayatA, ucita iti zeSaH, ayaM gAthArthaH // 37 // gataM dezadvAram , adhunA kAladvAramabhidhitsurAha kAlo'vi sociya jadi jogasamAhANamuttamaM lahacha / na u divasanisAvelAiniyamaNaM sAdago bhaNiyaM // 38 // vyAkhyA-kalanaM kAlaH kalAsamUho vA kAlaH, sa cArddhatRtIyeSu dvIpasamudreSu candrasUryagatikriyopalakSito divasAdiravaseyaH, apizabdo dezAniyamena tulyatvasambhAvanArthaH, tathA cAha-kAlo'pi sa eva, dhyAnocita iti gamyate, 'yatra' kAle 'yogasamAdhAna' manoyogAdisvAsthyam 'uttama pradhAnaM 'labhate' prApnoti, 'natuna punarneva ca, tuzabdasya punaHzabdA-1 rthatvAdevakArArthatvAdA, kiM-divasanizAvelAdiniyamanaM dhyAyino bhaNitamiti, divasanize pratIte, velA sAmAnyata eva, tadekadezo muhurtAdiH, AdizabdAt pUrvAhAparAhAdi vA, etaniyamanaM divaivetyAdilakSaNaM, dhyAyinaH-satvasya bhaNitam-1 ukta tIrthakaragaNadharainaiveti gAthAH // 38 // gataM kAladvAraM, sAmpratamAsanavizeSadvAraM vyAcikhyAsayA''ha evaMvidhAH gIrmayA vaktavyeppI na baktamyA / iti vicAritavAkyasya bhASamANastha bAcikaM bhayAnam ||1||susmaahitkrpaadsyaakaarye kAraNe ytnyaa| kiyAkaraNaM yatakAyika bhavet pateH dhyAna // 2 // dIpa anukrama [21..] %A5 // 593 // k%E5 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1189~
Page #1191
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] *%*** Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], videhAvasthA jiyA Na jhANovarohiNI hoi| jhAiyA tadavasyo Thioo misaNNo niyaNNo vA // 39 // vyAkhyA - ihaiva yA kAcid 'dehAvasthA' zarIrAvasthA niSaNNAdirUpA, kiM ?-'jitA' ityabhyastA ucitA vA, tathA'nuSThIyamAnA 'na dhyAnoparodhinI bhavati' nAdhikRta dharmadhyAmapIDAkarI bhavatItyarthaH, 'dhyAyet tadavastha' iti saivAvasthA yasya sa tadavasthaH, tAmeva vizeSataH prAha- 'sthitaH' kAyotsargeNepannatAdinA 'niSaNNaH' upaviSTo vIrAsanAdinA 'nirviNNaH sanni viSTo daNDAyatAdinA 'vA' vibhASAyAmiti gAthArthaH // 39 // Aha-kiM punarayaM dezakAlAsanAnAmaniyama iti ?, atrocyate, * mANA guNa jaM desakAlacedvAsu parakevaDhAilA pattA bahuso samipAvA // 40 // vyAkhyA- 'sarvAsu' ityazeSAsu, dezakAlaceSTAsu iti yogaH, ceSTA dehAvasthA, kiM ?- vartamAnAH' avasthitAH, ke ?'munayaH' prAgnirUpitazabdArthAH 'yad' yasmAtkAraNAt kiM ? -varaH- pradhAnazvAsI kevalAdilAbhazca 2 taM prAptA iti, AdizabdAnmanaH paryAya jJAnAdiparigrahaH, kiM sakRdeva prAptAH 1, na kevala varja 'bahuzaH' anekazaH, kiMviziSTAH :- 'zAntapApAH' tatra pAtayati narakAdiSviti pApaM zAntam-upazamaM nItaM pApaM yaiste tathAvidhA iti gAthArthaH // 40 // to desakAlaceAniyamo jhANassa natthi smrthmi| jogANa samAhANaM jaha hoi tahA (1) // 71 // vyAkhyA - yasmAditi pUrvagAthAyAmuktaM tena sahAsyAbhisambandhaH, tasmAddezakAlaceSTAniyamo dhyAnasya 'nAsti' na vidyate, ka :-'samaye' Agame, kintu 'yogAnAM' manaHprabhRtInAM 'samAdhAna' pUrvoktaM yathA bhavati tathA (pra) 'yatitavyaM' (pra)yataH kArya ityatra niyama eveti gAthArthaH // 41 // gatamAsanadvAram adhunA'' lambana dvArAvayavArthapratipAdanAyAha muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~ 1190~
Page #1192
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sa...] AvazyakaAlaMbaNA cAyaNapuSNaparivahaNANucitAo / sAmAjhyAiyAI sabammAvassayAI ca // 4 // pratikramahAribha- vyAkhyA-ihadharmadhyAnArohaNArthamAlambyanta ityAlambanAni vAcanApraznaparAvartanAnucintA' iti tatra vAcanaM vAcanA, NAdhyAnadrIyA vineyAya nirjarAyai sUtrAdidAnamityarthaH, zaGkite sUtrAdau saMzayApanodAya gurupracchanaM prazna iti, parAvartanaM tu pUrvAdhItasyaiva zatakaM sUtrAderavismaraNanirjarAnimittamabhyAsakaraNamiti, anucintanam anucintA manasaivAvismaraNAdinimittaM sUtrAnusmaraNa- // 594 // 4 mityarthaH, vAcanA ca praznazcetyAdi dvandvaH, etAni ca zrutadharmAnugatAni vartante, tathA sAmAyikAdIni saddharmAvazyakAni3 ceti, amUni tu caraNadharmAnugatAni vartante, sAmAyikamAdau yeSAM tAni sAmAyikAdIni, taba sAmAyika pratItam , AdizabdAnmukhavatrikApratyupekSaNAdilakSaNasakalacakravAlasAmAcArIparigraho yAvat punarapi sAmAyikamiti, etAnyeva vidhivadAsevyamAnAni santi-zobhanAni santi ca tAni cAritradharmAvazyakAni ceti vigrahaH, AvazyakAni-niyamataH karaNIyAni, caH samuccaye iti gAthArthaH // 42 // sAmpratamamISAmevA''lambanatve nivandhanamAha visamaMmi samArohaha davadavAlaMpaNo jahA puriso / suttAhakavAla yo sahazANavara samArada // // vyAkhyA-'viSame nimne dussabare 'samArohati' samyagapariklezenoya yAti, kaH-dRr3ha-palavadravyaM rajjvAdyAlambanaM yasya sa tathAvidhaH, yathA 'puruSaH pumAn kazcit , sUtrAdikRtAlambanaH' vAcanAdikRtAlambana ityarthaH, 'tathA' tenaiva prkaa-18594|| reNa 'dhyAnavara' dharmadhyAnamityarthaH, samArohatIti gaathaarthH||43|| gatamAlambanadvAram, adhunA kramadvArAvasaraH, tatra lApavArtha dharmasya zuklasya ca (taM) pratipAdayannAha dIpa anukrama [21..] 465 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1191~
Page #1193
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] ************ 96% Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], jhApavikimo hoi mnojognihaaiiyo| bhavakAle kevalino sesANa jahAsamAhIe // 74 // vyAkhyA - dhyAnaM prAgnirUpitazabdArtha tasya pratipattikrama iti samAsaH, pratipattikramaH - pratipattiparipAThyabhidhIyate, sa ca bhavati manoyoganigrahAdiH, tatra prathamaM manoyoganigrahaH tato vAgyoganigrahaH tataH kAyayoganigraha iti, kimayaM sAmAnyena sarvathaivetthambhUtaH kramo 1, na, kintu bhavakAle kevalinaH, antra bhavakAlazabdena mokSagamanapratyAsannaH antarmuhartapramANa eva zailezyavasthAntargataH parigRhyate, kevalamasyAstIti kevalI tasya, zuladhyAna evAyaM kramaH, zeSasyAnyasya dharmadhyAnapratipatturyogakAlAvAzritya kiM ? - yathAsamAdhine'ti yathaiva svAsthyaM bhavati tathaiva pratipattiriti gAthArthaH // 44 // gataM kramadvAram idAnIM dhyAtavyamucyate tacaturbhedamAjJAdiH, uktaM ca- "AjJA'pAya vipAkasaMsthAnavicayAya dharmya' (tattvAmeM a0 9 sU0 37 ) mityAdi, tatrA''dyabhedapratipAdanAyAha sunijmaNAigiNaM bhUSahiyaM bhUSabhAvaNamahanyaM / abhiSamajiyaM mahatvaM mahANubhAvaM mahAvisavaM // 45 // vyAkhyA - suSThu - atIva nipuNA-kuzalA sunipuNA tAmra, AjJAmiti yogaH, naipuNyaM punaH sUkSmadravyAdyupadarzakatvAtathA matyAdipratipAdakatvAcca, uktaM ca- 'suyanANaMmi neuNNaM, kevale tayaNaMtaraM / appaNo sesagANaM ca, jamhA taM paribhA vagaM // 1 // ityAdi, itthaM sunipuNAM dhyAyet tathA 'anAdyanidhanAm' anutpannazAzvatAmityarthaH, anAdyanidhanatvaM ca dravyAdyapekSayeti, uktaM ca- " dravyArthAdezAdityeSA dvAdazAGgI na kadAcinnAsIdityAdi, tathA 'bhUtahitA' miti iha bhUta * zrutAne naipuNyaM kevaLe hanantaram / bhAtmanaH zeSakANAM ca yakSAcat paribhASakam (prakAzakam // 1 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1192 ~
Page #1194
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka hAribhadvIyA // 595 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... zabdena prANina upayyante teSAM hitAM pazyAmiti bhAvaH, hitatvaM punastadanuparodhinItvAttathA hitakAriNItvAcca, ukta ca 'sarve jIvA na hantavyA' ityAdi, etatprabhAvAcca bhUyAMsaH siddhA iti 'bhUtabhAvanAm' ityatra bhUtaM satyaM bhAvyate'nayeti bhUtasya vA bhAvanA bhUtabhAvanA, anekAntaparicchedAtmiketyarthaH, bhUtAnAM vA-sattvAnAM bhAvanA bhUtabhAvanA, bhAvanA vAsa sanetyanarthAntaram, uktaM ca- 'kurAvi sahAveNaM rAgavisavasANugAvi hoUNaM / bhAviyajiNavayaNamaNA telukasuhAvahA hoMti // 1 // zrUyante ca cilAtIputrAdaya evaMvidhA bahava iti, tathA 'anarghyam' iti sarvottamatvAdavidyamAnamUlyAmiti bhAvaH, uktaM ca- " saMbe'vi ya siddhaMtA sadavarayaNAsayA satelokA / jiNavayaNassa bhagavao na muhamittaM aNaggheNaM // 1 // tathA stutikAreNApyuktam- "kalpadrumaH kalpitamAtradAyI, cintAmaNizcintitameva datte jinendradharmAtizayaM vicintya, dvaye'pi loko laghutAmavaiti // 1 // " ityAdi, athavA 'RNamA 'mityatra RNaM karma tadbhAmiti, uktaM ca--"jaM aMnnANI kammaM khavei cahuyAhi vAsakoDIhiM / taM nANI tihi~ gutto khabei UsAsamitteNaM // 1 // ityAdi, tathA 'amitAm' ityaparimitAm, uktaM ca- " saghanadINaM jA hojja vAluyA sacaudahINa jaM udayaM / ettoSi anaMtaguNo attho egassa suttassa // 1 // " amRtAM vA mRSTAM vA pathyAM vA, tathA coktam- "jiMNaivayaNamodagassa u ratiM ca divA ya khajamANassa / tittiM vuho na gacchai 1 kurA api svabhAvena rAgaviSavazAnugA api bhUtvA / bhAvita jinavacanamanasa bailokyasukhAvahA bhavanti // // 2 sarve'pi ca siddhAntAH sanparakhAzrayAH satrailokyA: / jinavacanasya bhagavato na mUlyamAtramanargheNa ( Itvena ) // 1 // 3 yadajJAnI karma kSapayati bahukAbhirvaryakoTIbhiH / tat jJAnI tribhirgutaH kSapayatyutAsamAtreNa // 1 // sarvanadInAM yA bhaveyuH vAlukAH sarvodadhInAM yadudakam / azopya'nantaguNo'yaM ekasya sUtrasya // 3 // 5 jinavacanamodakasya tu rAtrau divA ca khAdyamAnakha vRddhiM budho na gacchati 4pratikrama NAdhyAnazatakaM ~ 1193 ~ // 595 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1195
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka RC-RE5%AC%EOSRec [sU...] dIpa anukrama [21..] | heusahassovagUDhassa // 1 // naranarayatiriyasuragaNasaMsAriyasaJcadukkharogANaM / jiNavayaNamegamosahamapavaggasuhakkhayaMphalayaM | // 2 // " sajIvAM vA'mRtAmupapattikSamatvena sArthikAmiti bhAvaH, na tu yathA-'teSAM kaTataTabhraSTaigajAnAM mdvindubhiH| mAvartata nadI ghorA, hastyazvarathavAhinI // 1 // ' ityAdivanmRtAmiti, tathA 'ajitA miti zeSapravacanAjJAbhiraparAjitAmityarthaH, uktaM ca-'jIvAivatthuciMtaNakosallaguNeNa'NaNNasariseNaM / sesavayaNehiM ajiyaM jiNiMdavayaNaM mahAvisayaM // 1 // tathA 'mahArthA'miti mahAn pradhAno'thoM yasyAH sA tathAvidhA tAM, tatra pUrvAparAvirodhitvAdanuyogadvArAtmakatvAnnayagarbhatvAcca pradhAnAM, mahatsthA vA atra mahAntaH-samyagdRSTayo bhavyA evocyante tatazca mahatsu sthitA mahatsthA tAM ca, pradhAnaprANisthitAmityarthaH, mahAsthAM ghetyatra mahA pUjocyate tasyAM sthitA mahAsthA tAM, tathA coktam-sabasurAsuramANusajoisavaMtarasupUiyaM NANaM / jeNeha gaNaharANaM chuhaMti cuNNe suriMdAvi // 1 // ' tathA 'mahAnubhAvA miti tatra mahAn-pradhAnaH prbhuuto| vA'nubhAvaH-sAmAdilakSaNo yasyAH sA tathA tAM, prAdhAnyaM cAsyAzcaturdazapUrvavidaH sarvalamdhisampannatvAt, prabhUtatvaM ca prabhUtakAryakaraNAd , uktaM ca-'bhU NaM coddasapubI ghaDAo ghaDasahassaM karittae' ityAdi, evamihaloke, paratra tu jaghanyato'pi vaimAnikopapAtaH, uktaM ca-'jaivavAolaMtargami codasapuvIrasa hoi u jhnnnno|ukoso sabaDhe siddhigamo vA akammarasa // 1 // hetusahasropagUlarUpa // 1 // naranArakatiryakasuragaNasAMsArikasarvaduHkharogANAm / jinavacanamekamauSadhamapavargasukhAkSasaphaladam // 2 // 2 jIvAvivastucintanakauzalyaguNenAnanyasarazena / zeSavacanairajitaM jinendravacanaM mahAviSayam // 1 // 3 sarvasurAsuramanuSyajyotikarUpAntaramupUjitaM jJAnam / yeneha gaNadharANAM (pI) kSipanti pUrNAni devendA api // 1 // 4 prabhunAturdazapUrvI dhaTAt ghaTasahavaM ka. 5 papAto lAntake caturdazapUrviAM bhavati tu jaghanyaH / vAkRSTaH sarvArtha siddhigamanaM vaa'krmnnH|||| k muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1194 ~
Page #1196
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) NAdhyAnazatakaM prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka-8 tathA 'mahAviSayA'miti mahadviSayatvaM tu sakaladravyAdiviSayatvAd, uktaM ca-'devao suyanANI upautte sabadavAI jANaI-18 hAribha- tyAdi kRtaM vistareNeti gAthArthaH // 45 // drIyA mAijA niravaja jiNANamANaM jagappaIcANaM / aNitaNajaNaduSNeyaM nayabhaMgapamANagamagANaM // 4 // | vyAkhyA-dhyAyet' cintayediti sarvapadakriyA, 'niravadyA miti avayaM-pApamucyate nirgatamavayaM yasyAH sA tathA // 596 // tAm , anRtAdidvAtriMzadoSAvadharahitatvAt , kriyAvizeSaNaM vA, kathaM dhyAyet ?-niravadyam-ihalokAdyAzaMsArahitamityarthaH, uktaM ca-'no ihalogaThyAe no paralogaTTayAe no paraparibhavao ahaM nANI'tyAdikaM niravayaM dhyAyet , 'jinAnAM prAgnirUpitazabdArthAnAm 'AjJA' vacanalakSaNAM kuzalakarmaNyAjJApyante'nayA prANina ityAjJA tAM, kiMviziSTAM -jinAnAMkevalAlokenAzeSasaMzayatimiranAzanAjjagatpradIpAnAmiti, Ajaiva vizeSyate-'anipuNajanadu yAM' na nipuNaH anipuNaH akuzala ityarthaH janaH-lokastena durjeyAmiti-duravagA, tathA 'nayabhaGgapramANagamagahanAm' ityatra nayAzca bhaGgAzca pramANAni ca gamAzceti vigrahastargahanA-gaharA tAM, tatra naigamAdayo nayAste cAnekabhedAra, tathA bhaGgAH kramasthAnabhedabhinnAH, tatra kramabhaGgA yathA eko jIva eka evAjIva ityAdi, sthApanA || sthAnabhaGgAstu yathA priyadharmA nAmaikaH no dRDhadharmetyAdi / tathA pramIyate jJeyamebhiriti pramANAni-dravyAdIni, yathA-nuyogadvAreSu gamAH-caturviMzatidaNDakAdayaH, kAraNavazato vA kizcidvisadRzAH sUtramArgA yathA SaDjIvanikA-'' dAviti kRtaM vistareNeti gAthArthaH // 46 // nanu , divyataH zrutajJAnI upayuktaH sarvavyANi jAnAti. 2 no dadalokArthAya no paralokArthAya no paraparibhAvako'haM zAnI. dIpa anukrama [21..] // 596 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1195~
Page #1197
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], prApta sUtrAMca [sasU..] yA evaM vizeSaNaviziSTA sA bohumapi na zakyate mandadhIbhiH, AstAM tAvadbhayAtuM, tatazca yadi kathacinnAvabudhyate tatra kA vArtetyata Aha tastha va mahadovvaleNaM tanihAyariNavirahako mAvi / yagaNakSaNeNa ya NANAvaraNopaeNaM ca // 4 // vyAkhyA-tatra' tasyAmAjJAyAM, cazabdaH prastutaprakaraNAnukarSaNArthaH, kiM-jaDatayA calatvena vA matidaurbalyena-yuddheH |samyagarthAnavadhAraNenetyarthaH, tathA 'tadvidhAcAryavirahato'pi' tatra tadvidhaH-samyagaviparItatattvapratipAdanakuzalaH Acayate'sAvityAcAryaH sUtrArthAvagamArtha mumukSubhirAsevyata ityarthaH tadvidhazcAsAvAcAryazca 2 tadvirahataH-tadabhAvatazca, cazabdaH abodhe dvitIyakAraNasamuccayArthaH, apizabdaH kacidubhayavastUpapattisambhAvanArthaH, tathA 'jJeyagahanatvena ca tatra jJAyata | iti jJeyaM-dharmAstikAyAdi tadgahanatvena-gahvaratvena, cazabdo'vodha eva tRtIyakAraNasamucayArthaH, tathA 'jJAnAvaraNodayena ca' tatra jJAnAvaraNaM prasiddhaM tadudayena tatkAle tadvipAkena, cazabdazcaturthAbodhakAraNasamuccayArthaH, atrAha-nanu jJAnAvara NodayAdeva matidaurbalyaM tathA tadvidhAcAryaviraho jJeyagahanApratipattizca, tatazca tadabhidhAne na yuktamamISAmabhidhAnamiti, dAna, tatkAryasyaiva saMkSepavistarata upAdhibhedenAbhidhAnAditi gaathaarthH||47|| tathA hekadAharaNAsaMbhave ya saha suddha jaM na bujojA / sajaNNumayamavitaha tahAvi taM ciMtae maimaM // 8 // vyAkhyA-tatra hinoti-gamayati jijJAsitadharmaviziSTAnAniti hetu:-kArako vyaJjakaca, udAharaNaM-caritakalpi-10 tabheda, hetuzcodAharaNaM ca hetUdAharaNe tayorasambhavaH, kaJcana padArtha prati hetUdAharaNAsambhavAt, tasmiMzca, cazabdaH paJcama-18 dvIpa anukunAma [21]] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1196~
Page #1198
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka - OM hAribha drIya // 597 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], SaSThakAraNasamuccayArthaH, 'sati' vidyamAne, kiM ? -'yad' vastujAtaM 'na suSThu buddhyeta' nAtIvAvagacchet 'sarvajJamatamavitathaM tathApi 5 4pratikramatazcintayenmatimA' niti tatra sarvajJAH - tIrthaMkarAsteSAM mataM sarvajJamataM vacanaM, kiM ? - vitatham--anRtaM na vitatham - avitathaM NAdhyAnasatyamityarthaH, 'tathApi' tadabodhakAraNe satyanavagacchannapi 'tat' mataM vastu vA 'cintayet' paryAlocayet 'matimAn' buddhimAniti gAthArthaH // 48 // kimityetadevamityata Aha- zatakaM aNuvayaparANumAhaparAyaNA jaM jiNA jagappavarA / jiyarAgosamohA va gaNAcAdiSNo teNaM // 49 // vyAkhyA - anupakRte - parairavartite sati parAnugrahaparAyaNA - dharmopadezAdinA parAnugrahocukA iti samAsaH, 'yad' yasmAt kAraNAt ke ? - 'jinA' prAgnirUpitazabdArthAH, ta evaM vizeSyante-'jagatpravarAH' carAcarazreSThA ityartha, evaMvidhA api kadAcida rAgAdibhAvAdvitathavAdino bhavantyata Aha-jitA- nirastA rAgadveSamohA yaiste tathAvidhAH, tatrAbhiSvaGgalakSaNo rAgaH aprItilakSaNo dveSaH ajJAnalakSaNazca mohaH, cazabda etadabhAvaguNasamuccayArthaH, nAnyathAvAdinaH 'tene 'ti tena kAraNena te nAnyathAvAdina iti uktaM ca- "rAgAdvA dveSAdve" tyAdi gAthArthaH // 49 // uktastAvaddhyAtavyaprathamo bhedaH, adhunA dvitIya ucyate rAgosakasAyAsavAdi kiriyAsu yaTTamANANaM / ihaparaloyAvAo sAijA bajaparivajI // 50 // vyAkhyA - rAgadveSa kaSAyAzravAdikriyAsu pravartamAnAnAmihaparalokApAyAn dhyAyet, yathA rAgAdikriyA aihikAmu| SmikavirodhinI, uktaM ca- "rAgaH sampadyamAno'pi, duHkhado duSTagocaraH / mahAvyAdhyabhibhUtasya, kupathyAnnAbhilASavat // 1 // " // 597 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1197 ~
Page #1199
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka MC-CRECRACT tathA-'dveSaH sampadyamAno'pi, tApayatyeva dehinam / koTarastho jvalannAzu, dAvAnala iva dumam // 2 // tathA-'dRSTyAdibhedabhinnastha, rAgasthAmuSmikaM phalam / dIrghaH saMsAra evoktaH, sarvajJaiH sarvadarzibhiH // 3 // ' ityAdi, tathA-dosAnalasaMsatto iha loe ceva dukkhio jIvo / paralogaMmi ya pAvo pAvai nirayAnalaM tatto // 1 // ityAdi, tathA kapAyA:-krodhAdayaH, tadapAyAH punaH-'ko ho ya mANo ya aNiggahIyA, mAyA ya loho ya pavaDDamANA / cattAri ee kasiNo kasAyA, siMcaMti mUlAI puNabbhavassa // 1 // tathA''zravAH-karmabandhahetavo mithyAtvAdayaH, tadapAyaH punaH-'micchettamohiyamaI jIvo ihaloga eva dukkhAI / niraovamAI pAvo pAvai psmaaigunnhiinno||1||' tathA-'ajJAnaM khalu kaSTaM krodhAdibhyo'pi sarvapApebhyaH / artha hitamahitaM yA na vetti yenAvRto lokH||1|| tathA-'jIvA pAviti iha pANavahAdaviraIe paavaae| niyama| yaghAyaNamAI dose jaNagarahie pAvA // 1 // paralogaMmivi evaM AsavakiriyAhi ajie kamme |jiivaann ciramavAyA nira| yAigaI bhamaMtANaM // 2 // ityAdi, AdizabdaH svagatAnekabhedakhyApakaH, prakRtisthityanubhAvapradezavagdhabhedagrAhaka ityanye, [sU...] dIpa anukrama [21..] dveSAnalasaMtapta hahaloka eva duHkhito jIvaH / paraloke ca pApaH prAmoti niravAnalaM tataH // 1 // 2 kodhazca mAnacA nigRhItI mAyA ca lobhazca pravardhamAnau / catvAra ete kRtsnAH kapAyAH siJcanti mUlAni punarbhavasva // 1 // koho poI paNAsaha mANo viNayaNAsaNo / mAyA mitrANi nAsei loho saJcavi-18 NNAsaNo // 1 // (pratyantare'dhikaM prAk). 3 mithyAtvamohitamatirjIva ihaloka eva duHkhAni / nirayopamANi pApaH prAmoti prazamAdiguNahInaH // 1 // 4 jIyAH prAmavantIha prANavadhAthavisteH paapikaayaaH| nijasutaghAtAdidoSAn janahitAn pApAH paraloke'pyevamAzravakriyAbhirajite karmaNi / jIvAnAM ciramapAyA nirayAdigatidhu bhramatAm // 2 // SXCCCC muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1198~
Page #1200
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikramaNAbhyAnazataka prata sUtrAMka [sU...] 4 Avazyaka- kriyAstu kAyikyAdibhedAH paJca, etAH punaruttaratra nyakSeNa vakSyAmaH, vipAkaH puna:-'kiriyAsu vaTTamANA kAigamAIsu hAribha- 8 dukkhiyA jIvA / iha ceva ya paraloe saMsArapavaDayA bhaNiyA // 1 // tatazcaivaM rAgAdikriyAsu vartamAnAnAmapAyAn drIyA dhyAyet , kiMviziSTaH sannityAha-vaya'parivarjI' tatra varjanIyaM vaya'm-akRtyaM parigRhyate tatparivIM-apramatta iti gAdhArthaH // 598 // // 50 // uktaH khalu dvitIyo dhyAtavyabhedaH, adhunA tRtIya ucyate, tatra pabahandipaekhANubhAvabhinna suhAsuhaviho / jogANubhAvajANiyaM kamma vivAgaM vivitejA // 5 // vyAkhyA-'prakRtisthitipradezAnubhAvabhinnaM zubhAzubhavibhakta'miti atra prakRtizabdenASTau karmaprakRtayo'bhidhIyante jJAnAvaraNIyAdibhedA iti, prakRtiraMzo bheda iti paryAyAH, sthitiH-tAsAmevAvasthAnaM jaghanyAdibhedabhinnaM, pradezazabdena jIvapradezakarmapudgalasambandho'bhidhIyate, anubhAvazabdena tu vipAkaH, ete ca prakRtyAdayaH zubhAzubhabhedabhinnA bhavanti, tatacaitaduktaM bhavati-prakRtyAdibhedabhinnaM zubhAzubhavibhakta 'yogAnubhAvajanita' manoyogAdiguNaprabhavaM karmavipAkaM vicintayediti gaathaarthH||51|| bhAvArthaH punaddhavivaraNAdavaseyaH, tacceda-iha payaibhinnaM suhAsuhavihattaM kammavivAgaM viciMtejjA, tattha 4 dApayaIutti kammaNo bheyA aMsA NANAvaraNijjAiNo aDa, tehiM bhinnaM vihattaM suhaM puNNaM sAyAiyaM asuhaM pAvaM tehiM vihattaMvibhinnavipAka jahA kammapakaDIe tahA viseseNa ciMtijA, kiM ca-ThiivibhinnaM ca suhAsuhavihattaM kammavivAgaM viciMtejjA, kiyAsa varcamAnAH kAyikyAviSa dAkhitA jIvAH / ihaiva paraloke ca saMsAramavarSakA bhaNitAH // 7 // iha prakRtibhitra zubhAzubhavibhaka karmavipAka se vicintayet , satra prakRtatha iti karmaNo bhedA aMzA jJAnAcaraNAdayo'STa, bhivaM vibhaI zubhaM puNyaM sAtAdikaM azubhaM pApaM vibhakta. vibhinna vipArka yathA karmatra katI tathA vizeSeNa cintayet / kiMca-sthitivibhaktaM ca zubhAzubhabibha karmavipAkaM vicintayeva, dIpa anukrama [21..] 598 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1199~
Page #1201
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] Thiitti tAsiM ceva ahaNhaM payaDINaM jahaNNamajhimukosA kAlAvatthA jahA kammapayaDIe, kiM ca-paesabhinnaM shubhaashubh| pAyAvat-'kRtvA pUrva vidhAnaM padayostAveva pUrvavad vagyauM / vargapanI kuryAtAM tRtIyarAzestataH prAgvat // 1 // " kRtvA vidhAna' miti 255, asya rAzeH pUrvapadasya dhanAdi karavA tasyaiva vargAdi tataH dvitIyapadasvedameva viparItaM kriyate, tata etAveva vayete, tatastRtIyapadasya vargadhanau kriyate, evamanena krameNAyaM rAziH 16777216 ciMtejA paesotti jIvapaesANaM kamma paesehiM suhumehiM egakhettAvagAdehiM puTThogADhaaNaMtaraaNuvAyarauddhAibheehiM baddhANaM vittharao kammapayaDIe bhaNiyANaM Rs kammavivAgaM viciMtejA, kiMca-aNubhAvabhinnaM suhAsuhavihataM kammavivAgaM viciMtejjA, tastha aNubhAvotti tAsiM va'haMda |payaDINaM puDhabaddhanikAiyANaM udayAu aNubhavaNaM, taM ca kammavivAgaM jogANubhAvajaNiyaM viciMtejjA, tattha jogA maNavayaNakAyA, aNubhAvo jIvaguNa eva, sa ca mithyAdarzanAviratipramAdakapAyAH, tehiM aNubhAveNa ya jaNiyamuppAiyaM jIvassa kammaM | jaM tassa vivAgaM udayaM viciMtijjai / uktastRtIyo dhyAtavyabhedaH, sAmprataM caturtha ucyate, tatra jiNadesiyA evnnsNddhaannaakhnnvihaannmaannaaii| upAyaharabhaMgAi pajavA je va pANaM // 52 // dIpa anukrama [21..] R-56 sthitiriti tAsAmevAmA prakRtIno jaghanyamadhyamoskRSTAH kAlAvasthA yathA karmaprakRtI / kiMca-pravezabhi-cintayet, pradeza iti jIvapradezAnAM krmprdesh| sUkSmarekoSAdhagAvaH spRSTAvagADhAnantarANuvAdaronAdibhedaivaMdAnAM visarataH karmaprakRtI bhaNitAnAM karmavipAka vicintayet , jinubhAvabhinaM zubhAzubhavibhaktaM karmavipAka vicintayet , tamAnubhAva iti tAsAmevASTAnAM prakRtInAM spRSTabaddha nikAcitAnAmudayAvanubhavanam , saMca karmavipAkaM yogAnubhAvajanitaM vicintayet , tatra yogA manovacanakAyA, anubhAvo jIvaguNa eba, varanubhAvena ca anitam-taspAditaM jIvasa karma yat tathA pipArka-padayo vicintyate / muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1200
Page #1202
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribha- drIyA pratikramaNAdhyAnazatakaM R prata sUtrAMka // 599 // [sU...] vyAkhyA-jinAH-prAgnirUpitazabdArthAstIrthakarAstairdezitAni-kathitAni jinadezitAni, kAnyata Aha-lakSaNasaMsthA- nAsanavidhAnamAnAni, kiM-vicintayediti paryante vakSyati SaSThyAM gAthAyAmiti, tatra lakSaNAdIni vicintayet , atrApi gAthAnte dravyANAmityuktaM tatpratipadamAyojanIyamiti, tatra lakSaNaM dharmAstikAyAdidravyANAM gatyAdi, tathA saMsthAnaM mukhyavRttyA pudgalaracanAkAralakSaNaM parimaNDalAyajIvAnAM, yathoktam-'parimaMDale ya paTTe tase carasa Ayate ceva' jIvaza-| rIrANAM ca samacaturasrAdi, yathoktam-'samaicauraMse naggohamaMDale sAi vAmaNe khuje / huMDevi ya saMThANe jIvANaM cha muNeyavA // 1 // ' tathA dharmAdharmayorapi lokakSetrApekSayA bhAvanIyamiti, ukta ca-heDhA majjhe uvari chapIjhalarimuiMgasaMThANe / logo addhAgAro addhAkhettAgiI neo // 1 // ' tathA''sanAni-AdhAralakSaNAni dharmAstikAyAdInAM lokAkAzAdIni | svasvarUpANi vA, tathA vidhAnAni dharmAstikAyAdInAmeva bhedAnityarthaH, yathA-dhammatthikAe dhammasthikAyassa dese dhammasthikAyassa paese' ityAdi, tathA mAnAni-pramANAni dharmAstikAyAdInAmevAtmIyAni, tathotpAdasthitibhaGgAdiparyAyA ye ca 'dravyANAM' dharmAstikAyAdInAM tAn vicintayediti, tatrotpAdAdiparyAyasiddhiH 'utpAdavyayadhauvyayuktaM saditi (tattvArthe a05sU029)vacanAda, yuktiH punaratra-'ghaTamaulIsuvarNArthI, nAzotpattisthitiSvayam / zokapramodamAdhyasthaM, jano yAti sahetukam ||1||pyovrto na dayatti, na payo'tti ddhivrtH| agorasavato nobhe, tasmAttattvaM trayAtmakam // 2 // ACARD dIpa anukrama [21..] - C 599 // parimaNDalaM vRrta myavaM caturasamAyatameca. 2 samacaturasra nyagrodhamaNDalaM sAdi vAmanaM kulaM / huNDamapi ca saMsthAnAni jIvAnAM pada jJAtamyAni // 1 // 3 madhastAmadhye apari vetraasnmaariievaasNsthaanH|koko vaizAkhAkAro vaizAkhakSetrAkRtijJeyaH ||3||dhrmaastikaayo dharmAstikAyasva dezaH dharmAstikAyasya prdeshH| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1201~
Page #1203
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) OMEG prata sUtrAMka [sU...] tatazca dharmAstikAyo vivakSitasamayasambandharUpApekSayotpadyate tadanantarAtItasamayasambandharUpApekSayA tu vinazyati dharmAstikAyadravyAtmanA tu nitya iti, uktaM ca-'sarvavyaktiSu niyataM kSaNe kSaNe'nyatvamatha cana vishessH| satyozcityapacityorA|kRtijAtivyavasthAnAt // 1 // ' AdizabdAdaguruladhvAdipayAyaparigrahaH, cazabdaH samuccayArthe iti gAthArthaH // 52 // kiM ca-- paMcasthikAyamaiyaM logamaNAiNiruNaM jiNavasAyaM / NAmAibheyavihiyaM tivihamaholoSabheyAI // 53 // vyAkhyA-'pazcAstikAyamayaM lokamanAdyanidhanaM jinAkhyAta'miti, kriyA pUrvavat, tatrAstayaH-pradezAsteSAM kAyA astikAyAH paJca ca te astikAyAzceti vigrahaH, ete ca dharmAstikAyAdayo gatyAdyupagrahakarA jJeyA iti, uktaM ca-"jIvAnAM pudgalAnAM ca, gatyupagrahakAraNam / dharmAstikAyo jJAnasya, dIpazcakSuSmato yathA // 1 // jIvAnAM pudgalAnAM ca, sthityupanahakAraNam / adharmaH puruSasyeva, tiSThAsoravaniryathA // 2 // jIvAnAM pudgalAnAM ca, dharmAdharmAstikAyayoH / badarANAM ghaTo yadbadAkAzamavakAzadam // 3 // jJAnAtmA sarvabhAvajJo, bhokA kartA ca karmaNAm / nAnAsaMsArimuktAkhyo, jIvaH prokto jinAgame // 4 // sparzarasagandhavarNazabdamUrtasvabhAvakAH / saGghAtabhedaniSpannAH, pudgalA jindeshitaaH||5||" tanmayaM-tadAsmaka, lokyata iti lokastaM, kAlataH kimbhUtamityata Aha-'anAdyanidhanam anAdyaparyavasitamityarthaH, anenezvarAdikRtavyavacchedamAha, asAvapi darzanabhedAccitra evetyata Aha-'jinAkhyAtaM' tIrthakarapraNItam , Aha-'jinadezitAnityasmAjinapraNItAdhikAro'nuvartata eva, tatazca jinAkhyAtamityatiricyate, na, asyA''darakhyApanArthatvAt , AdarakhyApanAdau ca punaruktadoSAnupapatteH, tathA coktam-"anuvAdAdaravIpsAbhRzArthaviniyogahetvasUyAsu / ISatsambhramavismayagaNanAsma dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1202 ~
Page #1204
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) drIyA prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka-IN karaNeSvapunaruktam // 1 // " tathA hi 'nAmAdibhedavihitaM' bhedato nAmAdibhedAvasthApitamityarthaH, ukta ca-nAma ThavaNArA pratikramahAribha- davie khitte kAle taheva bhAve ya / pajavalogo ya tahA ahaviho logami (ga) nikkhevo||1|| bhAvArthazcaturvizatistavavivara- NAdhyAna NAdavaseyaH, sAmprataM kSetralokamadhikRtyAha-trividhaM triprakAram 'adholokabhedAdi iti prAkRtazailyA'dholokAdibhedam , zatakaM // 600 AdizabdAttiryagUpralokaparigraha iti gAthArthaH // 53 // kiM ca-tasminneva kSetraloke idaM cedaM ca vicintayediti pratipAdayannAha lihalapadIvasAgaranarabavimANabhavaNAisaThANaM / vomAipAhANaM nivartha logaviravihANa // 55 // vyAkhyA-'kSitivalayadvIpasAgaranirayavimAnabhavanAdisaMsthAna' tatra kSitayaH khalu dharmAdyA ISatprAgbhArAvasAnA aSTau / bhUmayaH parigRhyante, valayAni-ghanodadhidhanavAtatanuvAtAtmakAni dharmAdisaptapRthivIparikSepINyekaviMzatiH, dvIpA:-jambU-12 dvIpAdayaH svayambhUramaNadvIpAntA asoyAH, sAgarA-lavaNasAgarAdayaH svayambhUramaNasAgaraparyantA asalyeyA eva, nirayA:sImantakAdyA apratiSThAnAvasAnAH sajoyAH, yata uktam-'tIsA ya pannavIsA panarasa daseva sayasahassAI / tinnegaM paMcUrNa |paMca ya naragA jahAkamaso // 1 // ' vimAnAni-jyotiSkAdisambandhInyanuttaravimAnAntAnyasoyAni, jyotiSkavimAnAnAmasaMkhyeyatvAt , bhavanAni-bhavanavAsyAlayalakSaNAni asurAdidazanikAyasaMbandhIni asaMkhyeyAni, uktaM ca- 0 // nAmasthApanayoH hamye kSetre ca kAle tathaMca bhAve ca / paryavaloka tathA'STavidho loke nikSepaH // triMzat paJcaviMzati paJcadaza dIva zatasahasANi / trINi ekaM pajonaM pajaca narakA yathAkramam // .. dIpa anukrama [21..] 55-45-45 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1203~
Page #1205
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] "satteva ya koDIo havaMti bAvattari sayasahassA / eso bhavaNasamAso bhavaNavaINaM biyANejA // 1 // " AdizabdAdasakveyavyantaranagaraparigrahaH, uktaM ca-"hehovarijoyaNasayarahie rayaNAe joyaNasahasse / paDhame vaMtariyANaM bhomA nayarA asaMkhejA [ // 1 // " tatazca kSitayazca valayAni cetyAdidvandvaH, eteSAM saMsthAnam-AkAravizeSalakSaNaM vicintayediti, tathA 'vyomAdipratiSThAnam' ityatra pratiSThitiH pratiSThAnaM, bhAve lyuT, vyoma-AkAzam , AdizabdAdvAravAdiparigrahaH, vyomAdau pratichAnamasyeti vyomAdipratiSThAna, lokasthitividhAnamiti yogaH, vidhiH-vidhAnaM prakAra ityarthaH, lokasya sthitiH 2, sthitiH vyavasthA maryAdA ityanAntaraM, tadvidhAnaM, kimbhUtaM :-'niyataM nityaM zAzvataM, kriyA parvavaditi gaathaarthH||54||kiNc mogalANamaNAinidaNamadhaMtara sarIrAmao / jIvamarUvi kAri bhoyaM ca sayasa kammarasa // 55 // vyAkhyA-upayujyate'nenetyupayogaH-sAkArAnAkArAdiH, uktaM ca-sa dvividho'STa caturbhedaH' (tatvArthe a02 sU09) sa eva lakSaNaM yasya sa upayogalakSaNastaM, jIvamiti vakSyati, tathA 'anAdyanidhanam anAvaparyavasitaM, bhavApavargapravAhApekSayA nityamityarthaH, tathA 'arthAntaraM' pRthagbhUtaM, kutaH-zarIrAt, jAtAvekavacanaM, zarIrebhyaH-audArikAdibhya iti, kimityata Aha-jIvati jIviSyati jIvitavAn vA jIva iti taM, kimbhUtamityata Aha-'arUpiNam' amUrtamityarthaH, tathA 'kora' nirvartaka, karmaNa iti gamyate, tathA 'bhoktAram upabhoktAraM, kasya ?-svakarmaNa:-AtmIyasya karmaNaH, jJAnAvaraNIyAderiti gAthArthaH // 55 // sakSaiva ca koyo bhavamti dvAsaptatiH zatasahasrANi / eSa bhavanasamAso bhavanapatInAM (iti) vijAnIyAt // 1 // adhastAdupari yojanAtarahite ravAyA yojanasahane / prathame jyavarANAM bhaumAni nagarApyasaMzyevAni // 3 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1204 ~
Page #1206
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) % prata sUtrAMka Avazyakatassa pa sakammaNiyaM jammAijakaM kasAvapAyAjhaM / vasaNasayatAvacamaNa mohAvataM mahAbhImaM // 5 // pratikramahAribha vyAkhyA-tasya ca jIvasya 'svakarmajanitam' AtmIyakarmanirvartitaM, ka-saMsArasAgaramiti vakSyati taM. kimbhUtamityatANAdhyAnadrIyA Aha-'janmAdijale' janma-pratItam, AdizabdAjarAmaraNaparigrahaH, etAnyevAtibahutvAjalamiva jalaM yasmin sa tathAvi zatakam // 601 // |dhastaM, tathA 'kaSAyapAtAlaM' kaSAyAH-pUrvoktAsta evAgAdhabhavajananasAmyena pAtAlamiva pAtAlaM yasmin sa tathAvidhastaM, tathA 'vyasanazatazvApadavanta' vyasanAni-duHkhAni dyUtAdIni vA tacchatAnyeva pIDAhetutvAt zvApadAni tAnyasya vidyanta iti tadvantaM 'maNaM ti dezIzabdo matvarthIyaH, uktaM ca "matuyatthaMmi muNijaha AlaM ilaM maNaM ca maNuyaM ce"ti, tathA 'mohAvarta' mohA-mohanIyaM karma tadeva tatra viziSTabhramijanakatvAdAvarto yasmin sa tathAvidhastaM, tathA 'mahAbhImam' atibhayAnakamiti gAthArthaH // 56 // kiM ca aNNANamAruerivasaMjogavijogavIisaMtANaM / saMsArasAgaramaNorapAramasuhaM vicitejA // 57 // vyAkhyA-'ajJAnaM jJAnAvaraNakarmodayajanita AtmapariNAmaH sa eva tatprerakatvAnmArutaH vAyusteneritaH preritaH, kA?-saMyogaviyogavIcisantAno yasmin sa tathAvidhastaM, tatra saMyogaH kenacit saha sambandhaH viyogaH-tenaiva vipra // 601 // yogaH etAveva santatapravRttatvAt vIcayaH-UrmayastatpravAhaH santAna iti bhAvanA, saMsaraNaM saMsAraH (sa) sAgara iva saMsArasA garastaM, kimbhUtam ? 'anorapAram' anAdyaparyavasitam 'azubham' azobhanaM vicintayettasya guNarahitasya jIvasyeti TragAthArthaH // 57 // 1525 1982 dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1205~
Page #1207
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] tarasa va saMtaraNasaha sammAsaNasubaMdhaNamaNagvaM / gANamayakapaNadhAra cArittamapaM madApoyaM // 5 // vyAkhyA-'tasya ca' saMsArasAgarasya 'saMtaraNasaha' santaraNasamartha, potamiti vakSyati, kiMviziSTaM ?-samyagdarzanameva zobhanaM bandhanaM yasya sa tathAvidhastam, 'anagham apArpa, jJAna-pratItaM tanmayaH-tadAtmakaH karNadhAra:-niryAmakavizeSo| yasya yasmin vA sa tathAvidhastaM, cAritraM-pratItaM tadAtmakaM 'mahApotam' iti mahAbohitthaM, kriyA pUrvavaditi gaathaarthH||58|| saMvarakanidhikaI tapavaNAhabajAjataravegaM / vesgamagapaDiyaM visotiSAcIhaniksomaM // 59 // . | vyAkhyA-ihA''zravanirodhaH saMvarastena kRtaM nizchidraM-sthagitarandhramityarthaH, anazanAdilakSaNaM tapaH tadeveSTapuraM prati prerakatvAt pavana iva tapaHpavanastenA''viddhasya-preritasya javanatara:-zIghrataro vegaH-rayo yasya sa tathAvidhastaM, tathA virAgasya bhAvo vairAgya, tadeveSTapuraprApakatvAnmArga iva vairAgyamArgastasmin patitaH-gatastaM, tathA visrotasikA-apadhyAnAni etA eveSTapuraprAptivighnahetutvAdvIcaya iva visrotasikAcIcayaH tAbhirnikSobhya:-niSpakampastamiti gAthAthaiH // 59 // evambhUtaM potaM kiM - bhArodu muNivaNiyA mahandhasolaMgarayaNapaDipura / jaha taM nizANapuraM sigdhamaviSeNa pArvati // 10 // vyAkhyA-'AroDhuM' ityAruhya, ke ?-'munivaNijaH' manyante jagatastrikAlAvasthAmiti munayaH ta evAtinipuNamAyavyayapUrvaka pravRttervaNija iva munivaNijaH, pota eva vizeSyate-mahA_Ni zIlAGgAni-pRthivIkAyasaMrambhaparityAgAdIni vakSyamANalakSaNAni tAnyevaikAntikAtyantikasukhahetutvAdranAni 2 taiH paripUrNaH-bhRtastaM, yena prakAreNa yathA 'tat' prakrAnta dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1206~
Page #1208
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka AvazyakanirvANapuraM' siddhipattanaM parinirvANapuraM veti pAThAntaraM 'zIghram Azu svalpena kAlenetyarthaH, 'avighnena' antarAyamantareNI | NAdhyAna hAribha- dAmAmuvanti' AsAdayanti, tathA vicintayediti vartata ityarya gAthArthaH // 10 // drIyA taya va tiraSaNaviNimogamaya megativaM nirAbAI / sAmAviSaM niruvamaM jada sopavaM akSaya muti // 1 // zatakam vyAkhyA-'tatra ca' parinirvANapure 'triratnaviniyogAtmaka miti trINi ratnAni-jJAnAdIni viniyogazcaiSAM kriyAkaraNaM, // 602 // tataH prasUtestadAtmakamucyate, tathA 'ekAntikam' ityekAntabhAvi 'nirAbAdham' ityAbAdhArahitaM, 'svAbhAvika' na kRtrima 'nirupamam' upamAtItamiti, uktaM ca-navi asthi mANusANaM taM sokkha'mityAdi 'yathA' yena prakAreNa 'saukhyaM pratItam | 'akSayam' aparyavasAnam 'upayAmti' sAmIpyena prAmuvanti, kriyA prAgvaditi gaathaarthH||61|| kiMbahuNA ? sarva citra jIvAipapatthaviragharoveyaM / sadhanayasamUhamaya sApumA samayasabhA // 17 // vyAkhyA-kiMbahunA bhASitena', 'sarvameva' niravazeSameva 'jIvAdipadArthavistaropetaM' jIvAjIvAnavavandhasaMvara nirjarAmokSANyapadArthaprapaJcasamanvitaM samayasadbhAvamiti yogaH, kiMviziSTaM ?-'sarvanayasamUhAtmaka' dravyAstikAdinayasavAtamayamityarthaH, 'dhyAyet vicintayediti bhAvanA, 'samayasadbhAva' siddhAntArthamiti hRdayam , ayaM gAthArthaH // 12 // gataM dhyAtavyadvAraM, sAmprataM ye'sya dhyAtArastAn pratipAdayannAha X // 10 // sappamAyarahiyA muNo khINovasaMtamohA ya / zAyAro mANadhaNA dhammajJANasa nidivA // 1 // vAsti manuSyANAM tatsaupayaM.. . CASSETTE dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1207~
Page #1209
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] vyAkhyA-pramAdA-madyAdayaH, yathoktam-'maja visayakasAyA niddA vikahA ya paMcamI bhaNiyA' sarvapramAda rahitAH sarvapramAdarahitAH, apramAdavanta ityarthaH, 'munayaH' sAdhavaH 'kSINopazAntamohAca' iti kSINamohA:-kSapakanirghandhAH upazAnta mohA-upazAmakaninthAH , cazabdAdanye vA'pramAdinaH, 'dhyAtAra cintakAH, dharmadhyAnasyeti sambandhaH, dhyAtAra eva vizeSyante-'jJAnadhanAH' jJAnavittA, vipazcita ityarthaH, nirdiSTAH' pratipAditAstIrthakaragaNadharairiti gAthArthaH // 63 // ukkA dharmadhyAnasya dhyAtAraH, sAmprataM zukladhyAnasyApyAdyabhedadvayasyAvizeSeNa eta eva yato dhyAtAra ityato mA bhUtpunarabhigheyA bhaviSyantIti lAghavArtha caramabhedadvayasya prasaGgata eva tAnevAbhidhitsurAha eeciya puSANaM putradharA suppasatyasaMghayaNA / doNha sajogAjogA suzANa parANa kevaliNI // 4 // vyAkhyA 'eta evaM' ye'nantarameva dharmadhyAnadhyAtAra uktAH 'pUrvayoH' ityAdyayoddhayoH zukladhyAnabhedayoH pRthaktvavitakasavicAramekatvavitarkamavicAramityanayoH dhyAtAra iti gamyate, ayaM punarvizeSaH-'pUrvadharAH' caturdazapUrvavidastadupayuktAH, idaM ca pUrvadharavizeSaNamapramAdavatAmeva veditavyaM, na nimranthAnAM, mASatuSamarudevyAdInAmapUrvadharANAmapi tadupapatteH, 'suprazastasaMhananA' ityAdyasaMhananayuktAH, idaM punaroghata eva vizeSaNamiti, tathA 'dvayoH' zuklayoH parayoH-uttarakAlabhAvinoH pradhAnayorcA sUkSmakriyAnivRttivyuparatakriyA'pratipAtilakSaNayoryathAsaGgharSa sayogAyogakevalino dhyAtAra iti yogaH, dIpa anukrama [21..] martha viSayAH kapAyA nidrA vikathA ca paJcamI bhaNitA. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1208~
Page #1210
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] - ApadA evaM ca gammae-mukajhANAidurga bolINNassa tatiyamappattassa eyAe jhANaMtariyAe vaTTamANassa kevalaNANamuppajaDa. kevalI pratikramahAribha- ya sukaleso'jjhANI ya jAva suhumakiriyamaniyaTTitti gAthArthaH // 65 // ukamAnuSaGgikam , idAnImavasaramAptamanuprekSA kaNAdhyAnadrIyA dvAraM vyAcikhyAsuridamAha zatakam // 10 // zANovarame'vi guNI NizcamaNicAibhAvaNAparamo / hoi subhAvivaciMto dhammajjANeNa jo puSTi // 15 // ___ vyAkhyA-iha dhyAnaM dharmadhyAnamabhigRhyate, taduparame'pi-tadvigame'pi 'muniH' sAdhuH 'nityaM' sarvakAlamanityAdicintanAparamo bhavati, AdizabdAdazaraNaikatvasaMsAraparigrahaH, etAzca dvAdazAnuprekSA bhAvayitavyAH, "iSTajanasamprayogar3iviSayasukhasampadaH" (prazamaratau 151-163) ityAdinA granthena, phalaM cAsAM sacittAdiSvanabhiSvaGgabhavanirvedAviti | bhAvanIyam , atha kiMviziSTo'nityAdicintanAparamo bhavatItyata Aha-'subhAvitacittaH subhASitAntaHkaraNaH, kena -dharmadhyAnena' prAgnirUpitazabdArthena 'yaH' kazcit 'pUrvam AdAviti gAthArthaH // 15 // gatamanuprekSAdvAram , adhunA lezyAdvArapratipAdanAyAhahoti kamavisudAmo sAo pIyapamhamukAyo / dhammamANovAyarasa tivavAhabheyAyo // 55 // // 60 byAkhyA-iha 'bhavanti' saMjAyante 'kramavizuddhAH' paripATivizuddhAH, kAH-lezyAH, tAzca pItapadmazuklA, etaduktaM evaM ca gamyate-sulabhyAnAvidvayaM vyatikAntasya tRtIyamamAptasya etasyAM dhyAnAntarikAyAM vartamAnasya kevalajJAnamupadyate, kevakI ca zukalezyo'dhyAnI ca yAvat sUkSmakriyamanivRttIti. dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1209~
Page #1211
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] *** Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], bhavati - pItalezyAyAH padmalezyA vizuddhA tasyA api zukulezyeti kramaH kasyaitA bhavantyata Aha- 'dharmadhyAnopagatasya' dharmadhyAna yuktasyetyarthaH, kiMviziSTAzcaitA bhavantyata Aha- 'tInamandAdibhedA' iti tatra tIvrabhedAH pItAdikharUpeSvantyAH, mandabhedAstvAdyAH, AdizabdAnmadhyamapakSaparigrahaH, athavaughata eva pariNAmavizeSA tIvramandabhedA iti gAthArthaH // 66 // uktaM lezyAdvAram idAnIM liGgadvAraM vivRNvannAha AgamaNANisaggao jaM viNappaNIyANaM / bhAvANaM sadddaNaM dhammajjhANassa taM liMgaM // 67 // vyAkhyA - ihAgamopadezAjJA nisargato yad 'jinapraNItAnAM' tIrthakaramarUpitAnAM dravyAdipadArthAnAM 'zraddhAnam' avitathA eta ityAdilakSaNaM dharmadhyAnasya taliGgaM tattvazraddhAnena liGgyate dharmadhyAyIti, iha cAgamaH - sUtrameva tadanusAreNa kathanam-upadeza: AjJA svarthaH nisargaH svabhAva iti gAthArthaH // 67 // kiM ca jiNasAhUguNakittaNapasaMsaNAviNayANa saMpaNNI / subhasIla saMjamarabho dhammajjhANI muNeyavo // 68 // vyAkhyA- 'jinasAdhuguNotkIrtanaprazaMsAvinayadAnasampannaH iha jinasAdhavaH pratItAH, tadguNAzca niraticArasamyagdarzanAdayasteSAmutkIrtanaM - sAmAnyena saMzabdanamucyate, prazaMsA svahozlAghyatayA bhaktipUrvikA stutiH, vinayaH - abhyutthAnAdi, dAnam-azanAdipradAnam, etatsampannaH etatsamanvitaH tathA zrutazIlasaMyamarataH, tatra zrutaM sAmAyikAdivindusArAntaM zIlaM - tratAdisamAdhAnalakSaNaM saMyamastu prANAtipAtAdinivRttilakSaNaH, yathoktaM paJcAzravA' dityAdi, eteSu bhAvato rataH, kiM ? - dharmadhyAnIti jJAtavya iti gAthArthaH // 68 // gataM liGgadvAram adhunA phaladvArAvasaraH, taMcca lAghavArthaM zukudhyAna muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1210~
Page #1212
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribha prata sUtrAMka drIyA // 604 // [sU...] phalAdhikAre vakSyatItyuktaM dharmadhyAnam , idAnIM zukladhyAnAvasara ityasya cAnvarthaH prAgnirUpita eva, ihApi ca bhAvanAdIni patikramaphalAntAni tAnyeva dvAdaza dvArANi bhavanti, tatra bhAvanAdezakAlAsanavizeSeSu (dharma)dhyAnAdasthAvizeSa evetyata etAnyanA-jANAdhyAnatyA''lambanAnyabhidhitsurAha zatakam maha vaMtimavajavamucIo ziNamayappahANAbho / malaMbaNA jehiM sukAkSANa samAradaha // 19 // vyAkhyA-'athe' tyAsanavizeSAnantaye, 'kSAntimAIcArjavamuktayA' krodhamAnamAyAlobhaparityAgarUpAH, parityAgazca konivartanamudayanirodhaH udIrNasya vA viphalIkaraNamiti, evaM mAnAdiSvapi bhAvanIyam , etara eva kSAntimAIvArjavamuktayo vizeSyante-'jinamatapradhAnA' iti jinamate-tIrthakaradarzane karmakSayahetutAmadhikRtya pradhAnAH 2, prAdhAnyaM cAsAmakaSAyaM cAritraM cAritrAca niyamato muktiritikRtvA, tatazcaitA AlambanAni-prAgnirUpitazabdArthAni, pairAlampanaiH karaNabhUtaiH zukladhyAnaM samArohati, tathA ca kSAntyAdyAlambanA eva zukadhyAnaM samAsAdayanti, nAnya iti gaathaarthH||69|| vyAkhyAtaM zukladhyAnamadhikRtyA''lambanadvAraM, sAmprataM kramadvArAvasaraH, kramazcA''dhayodharmadhyAna evokkA, iha punarayaM vizeSaH tidupaNavisartha kamaso saMkhiviDa maNI bhaNumi dhAmarayo / sAyada munippakaMpo sANaM amaNo jiNo ho| // 7 // vyAkhyA-tribhuvanam-adhastiryagUrvalokabhedaM tadviSayaH-gocaraH AlambanaM yasya manasa iti iti yogaH, tatribhuvana + 904 // |viSayaM 'kramazaH' krameNa paripAvyA-prativastuparityAgalakSaNayA 'saMkSipya' saGkocya, ki-'manaH' antaHkaraNaM, ka-'aNau * kothe na vanaM pra. 14-CHAR dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1211~
Page #1213
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] paramANau, nidhAyeti zeSaH, kaH ?-'chadmasthaH prAgnirUpitazabdArthaH, 'dhyAyati cintayati 'suniSpakampaH' atIva nizcala ityarthaH, 'dhyAna' zuk, tato'pi prayalavizeSAnmano'panIya 'amanAH' avidyamAnAntaHkaraNaH 'jino bhavati' aIn bhavati, caramayoIyoAteti vAkyazeSaH, tatrAcyAdyasyAntarmuhUrtena zailezImaprAptaH, tasyAM ca dvitIyasyeti gAthArthaH // 7 // Aha-kathaM punazchadmasthatribhuvanaviSayaM manaH saMkSipyANI dhArayati ?, kevalI vA tato'pyapanayatIti !, atrocyate jaha sAsarIragaya maMteNa visaM nirubhae DaMke / tatto puNo'vANijaha pahANayaramaMtajogeNaM // 4 // dhyAkhyA-'yathe' tyudAharaNopanyAsArthaH, 'sarvazarIragata' sarvadehavyApakaM 'mantreNa viziSTavarNAnupUrvIlakSaNena 'viSa8 mAraNAtmaka dravya 'nirudhyate' nizcayena dhriyate, ka-'DaGke bhakSaNadeze, 'tataH' DaGkAspunarapanIyate, kenetyata Aha-'pradhAnataramantrayogena' zreSThataramantrayogenetyarthaH, mantrayogAbhyAmiti ca pAThAntaraM vA, atra punaryogazabdenAgadaH parigRhyate iti gAthArthaH // 71 // eSa dRSTAntaH, ayamarthopanayaH taha tituSaNataNuvisarva gaNovisa jogamaMtajala jutto / paramANu mi nirubhAi bhavaNeda movi jiNacejo // 42 // vyAkhyA tathA 'tribhuvanatanuviSaya' tribhuvanazarIrAlambanamityarthaH, mana eva bhavamaraNanivandhanatvAdviSa mantrayogavalayukta:-jinavacanadhyAnasAmathryasampannaH paramANI niruNaddhi, tathA'cintyaprayatnAccApanayati 'tato'pi' tasmAdapi paramANoH, kA?-'jinavaidyaH' jinabhiSagvara iti gAthArthaH // 72 // asminnevArthe dRSTAntAntaramabhidhAtukAma Ahe assAridhaNabharo jaha parihAda kamaso huyAsunna / thoviMdhaNAvaseso nihAi tao'vaNIo va // 5 // dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1212~
Page #1214
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka vyAkhyA utsAritendhanabharaH' apanItadAhyasaGghAtaH yathA 'parihIyate' hAni pratipadyate 'kramazaH' krameNa 'hutAza pratikramahAribha- vahiH, 'vA' vikalpArthaH, stokendhanAvazeSaH hutAzamAtraM bhavati, tathA nirvAti' vidhyAyati 'tataH stokendhanAdapanItazcetiNAdhyAnadrIyA gAthArthaH // 73 // asyaiva dRSTAntopanayamAha zatakam taha visadhaNahINo maNopAso kameNa taNuvaMmi / visaIdhaNe niraMbha nibAda tamo'vaNIlo 5 // 4 // // 605 // vyAkhyA-tathA 'viSayendhanahInaH' gocarendhanarahita ityarthaH, mana eva duHkhadAhakAraNatvAd hutAzI manohutAza, II "krameNa' paripATyA 'tanuke' kRze, ka-viSayendhane' aNAvityarthaH, kiM ?-nirudhyate' nizcayena dhriyate, tathA nirvAti | tataH tasmAdaNorapanItakSeti gAthArthaH // 74 // punarapyasminnevArthe dRSTAntopanayAvAha soyamipa nAliyAe sattAyasabhAyaNodararathaM yaa| parihAi kameNa jahA saha jogimaNojalaM jANa // 75 // vyAkhyA-'toyamiva udakamiva 'nAlikAyA' ghaTikAyAH, tathA tasaM ca tadAyasabhAjana-lohabhAjanaM ca tasAyasabhAjanaM tadudarastha, vA vikalpArthaH, parihIyate krameNa yathA, eSa dRSTAntaH, ayamarthopanayaH-'tathA' tenaiva prakAreNa yogimana evAvikalatvAjalaM 2 'jAnIhi avabudhyasva, tathA'pramAdAnalataptajIvabhAjanasthaM manojalaM parihIyata iti bhAvanA, ala mativistareNeti gAdhArthaH // 75 // 'apanayati tato'pi jinavaidya' itivacanAd evaM tAvat kevalI manoyoga niruNaddhItAtyuktam , adhunA zeSayoganiyogavidhimabhidhAtukAma Aha evaM ciya vajogaM nirubhai kamaiNa kAyajogaMpi / to selesoca thiro selesI kevalI hoi / / dIpa anukrama [21..] R605 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1213~
Page #1215
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU...] STORIEOSKKRAM vyAkhyA-evameva' ebhireva viSAdidRSTAntaH, kiM 1-vAgyoga niruNaddhi, tathA krameNa kAyayogamapi niruNaddhIti vartate, tataH 'zaileza iva' meruriva sthiraH san zailezI kevalI bhavatIti gAdhArthaH // 76 // iha ca bhAvArtho namaskAraniyuktI pratipAdita eva, tathA'pi sthAnAzUnyArthaM sa eva lezataH pratipAdyate, tatra yogAnAmidaM svarUpam-audArikAdizarIrayuktasyA''tmano vIryapariNativizeSaH kAyayogaH, tathaudArikavaikriyAhArakazarIravyApArAhatavAradravyasamUhasAcivyAjIvavyApAro vAgyogaH, tathaudArikavaikriyAhArakazarIracyApArAhatamanovyasAcivyAjIvavyApAro manoyoga iti, sa cAmIyAM nirodhaM kurvan kAlato'ntarmuhartabhAvini paramapade bhavopanAhikarmasu ca vedanIyAdiSu samudghAtato nisargeNa vA 4 samasthitiSu satsvetasmin kAle karoti, parimANato'pi-pajattamittasannissa jattiyAI jahaNNajogissa / hoti maNodabAI tabAvArI ya jmmtto||1|| tadasasaguNavihINe samae 2 niraMbhamANo so| maNaso sabanirohaM kuNai asaMkhejasamaehiM // 2 // pajattamittabiMdiyajahaSNavaijogapajjayA je u / tadasaMkhaguNavihINe samae 2 nirubhNto||3|| sabavaijogaroha saMkhAIehiM kuNai samaehiM / tatto ya suhamapaNagassa paDhamasamaovavannassa // 4 // jo kira jahaNNajoo tadasaMkhejaguNahINamekeke / samae niraMbhamANo dehatibhAgaM ca mucNto||5||rNbhi sa kAyajogaM saMkhAIehiM ceva samaehiM / to paryAptamAtrasaMjhino yAvanti jaghanyayoginaH / bhavanti manonyANi sayApAraba yanmAtraH // 1 // tadasaMkhyaguNavidInAn samaye 2 nihandhan saH / manasaH sarvanirodhaM karolpasaMkhyeyasamadhaiH // 2 // paryAkSamAtrahIndriyarUpa jaghanyavacoyoginaH paryAyA ye tu / tavasaMkhyaguNavihInAn samaye 2 nirudhan // 3 // sarvabacoyogarodha saMkhyAtItaH karoti samayaiH / tatazca sUkSmapanakasya prathamasamayotpatrasya // 4 // yaH kila jaghanyo yogadasaMkhyeyaguNahInamekakasin / samaye 2 nirundhan dehavibhAgaM ca muJcan // 5 // ruNadvisa kAyayoga saMkhyAtItareva samarthaH / tataH dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1214 ~
Page #1216
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka pratikrama hAribhadrIyA zatakam. prata sUtrAMka [sU...] // 606 // CASSACARACES kayajoganiroho selesIbhAvaNAmei // 6 // seleso kira merU seleso hoi jA thaa'clyaa| ho ca aseleso selesI-1 hoi thirayAe // 7 // ahavA seluba isI selesI hoi so u birayAe / seva alesIhoI selesiihoalovaao||8|| sIlaM va samAhANaM nicchayao sabasaMvaro so ya / tasseso sIleso sIlesI hoi tayavastho // 9 // hassakkharAi majjheNa jeNa kAleNa paMca bhaNNaMti / acchai selesigaoM tattiyamettaM tao kAlaM // 10 // taNurohAraMbhAo jhAyai suhumakiriyA|Niyahi so / vocchinna kiriyamappaDivAI selesikAlaMmi // 11 // tayasaMkhejaguNAe guNaseDhIeN raiyaM purA karma / samae 2 khavayaM kamaso selesikAleNaM // 12 // sarva khavei taM puNa nillevaM kiMci ducarime samae / kiMcica hoti carame selesIe tayaM vocche // 13 // maNuyagaijAitasabAdaraM ca pajjattasubhagamAejaM / annayaraveyaNija narAumuca jaso nAmaM // 14 // saMbhavao jiNaNAma narANupuvI ya carimasamayaMmi / sesA jiNasaMtAo ducarimasamayami niti // 15 // orAliyAhiM dIpa anukrama [21..] kRtayoganirodhaH zailezIbhAvanAmeti // 6 // polezaH kila meruH zailezI bhavati yA tathA'calatA / bhUtvA cAzaileSAH bAlezIbhavati sthiratayA // 7 // athavA zaila ivarSiH pIlabhivati sa eva sthiratA / saivAlezyIbhavati sailezIbhavatvakopAt // 8 // zIlaM vA samAdhAna nizcayataH sarvasaMvaraH sa ca / saspezaH IVzIlezaHzailezIbhavati tadavaskhA ||||khaakssraanni madhyena bena kADhena paja maNyante / tiSThati zailezIgatatAvanmAkaM tataH kAlam // 10 // tanurodhAra-12 mbhAt dhyAyati sUkSmakriyAnivRti saH / byucchinnakriyamapratipAti zailezIkAle // 7 // tadasaMkhyaguNavA guNazreNyA racitaM purA karma / samaye 2 rupayan kramazaH bailezIkAlena // 12 // sabai apayati tat punarnirlepa kiciddhicarame samaye / kiJjica bhavati carame lezyAstAkye // 3 // manujagatijAtI asaM bAvare ca (paryAptasubhagAdeyaM ca / anyataravedanIyaM garAyurugautraM yazonAma // 1 // saMbhavato jinanAma narAjupUrvIca caramasamaye / zeSA jinasarakAH dvicaramasamave nistihanti // 15 // audArikAbhiH // 606 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1215~
Page #1217
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) SC prata sUtrAMka [sU...] savAhiM cayai viSpajahaNAhiM jaM bhaNiyaM / nissesa tahA na jahA desaccAeNa so purva // 16 // tassodazyAbhAvA bhavatvaM ca viNiyattae samayaM / sammattaNANadaMsaNasuhasiddhattANi mottUNaM // 17 // ujuseTiM paDivanno samayapaesaMtaraM aphusmaanno| egasamaeNa sijjhai aha sAgArovautto so // 18 // ' alamatiprasaGgreneti gAthArthaH // 76 / ukta kramadvAram, idAnIM dhyAtavyadvAraM vivRNvannAha upAyatiibhaMgAipajayANaM jamegavasthumi / nANAnayANusaraNaM puJcagayasuzANusAreNaM // 7 // vyAkhyA-'utpAdasthitibhaGgAdiparyAyANAm' utpAdAdayaH pratItAH, AdizabdAnmUrtAmUrtagrahaH, amISAM paryAyANAM yadekasmin dravye-aNvAtmAdI, kiM nAnAnayaiH-dravyAstikAdibhiranusmaraNa-cintana, kathaM ?-pUrvagatazrutAnusAreNa pUrvavidA, marudevyAdInAM vanyathA / tatkimityAha savidhAramAvarSamaNajogatarabho tayaM padamasukaM / hoi purttavitaka savidhAramarAgabhAvasma // 70 // vyAkhyA-'savicAraM' saha vicAreNa vartata iti 2, vicAraH-arthavyaJjanayogasaGkama iti, Aha ca-'arthavyaJjanayogAntarataH-artha:-dravyaM vyajana-zabdaH yoga:-manaHprabhRti etadantarataH-etAvadbhedena savicAram , arthAdyaJjanaM saGkAmatIti vibhASA, 'takam etat 'prathamaM zukm Adyakta bhavati, kinAmetyata Aha-'pRthaktvavitarka savicAraM' pRthaktvena sAbhityajati viprajahaNAbhiH vaNirAm / nizeSatyArona tathA na yayA dezAlAgena sa pUrvam // 15 // tasodavikAbhAvAt bhavyatvaM ca vinivartate samakam / sambakravajJAnadarzanasibatvAni muktvA // 10 // RjuzreNi pratipakSaH samayapradezAntaramaspRzan / ekasama yena sidhyati bhaya sAgAropayuktaH saH // 18 // dIpa anukrama [21..] -- -- muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12164
Page #1218
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) 4pratikramaH NAdhyAnazatakam hAribha prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka- bhedena vistIrNabhAvenAnye vitarka:-zrutaM yasmin tattathA, kasyedaM bhavatItyata Aha-'arAgabhAvasya' rAgapariNAmarahita disyeti gAthArthaH / / 78 // drIyA puNa muNipaka nivAyasaraNappaIvamiva cittaM / uppAcatihabhaMgAiyANamegaMmi pajAe // 79 // // 607 // vyAkhyA-yatpunaH 'muniSpakampa' vikSeparahitaM 'niyAtazaraNapradIpa iva' nirgatavAtagRhaikadezasthadIpa iva 'cittam' antaHkaraNa, ka-utpAdasthitibhaGgAdInAmekasmin paryAye // 79 // tataH kimata Aha bhaviSAramastharvajaNajogatarabho tayaM bitiyamukaM / punagayasuvAlaMbaNameganavitadhAmaniyAra // 8 // vyakhyA-avicAram-asaGkama, kutaH1-arthavyaJjanayogAntarataH iti pUrvavat, tamevaMvidhaM dvitIyaM zuka bhavati, kima-1 |bhidhAnamityata Aha-'ekatvavitarkamavicAram' ekatvena-abhedena vitarka:-vyaJjanarUpo'rtharUpo vA yasya tattathA, idamapi |ca pUrvagatazrutAnusAreNaiva bhavati, avicArAdi pUrvavaditi gAthArthaH // 8 // nizcANagamaNakAle kevaliNo daraniruddhajogasya / muhamakiriyA'niyahi taiyaM taNukAkiriyarasa // 8 // | vyAkhyA-'nirvANagamanakAle' mokSagamanapratyAsannasamaye 'kevalinaH' sarvajJasya manovAgyogadvaye niruddhe sati arddhaniruddhakAyayogasya, kiM ?-'sUkSmakriyA'nivatiH sUkSmA kriyA yasya tattathA sUkSmakriyaM ca tadanivarti ceti nAma, nivartita zIlamasyeti nivarti prabarddhamAnatarapariNAmAt na nivarti anivarti tRtIya, dhyAnamiti gamyate, 'tanukAyakriyasyeti 15 tanvI ucchAsaniHzvAsAdilakSaNA kAyakriyA yasya sa tathAvidhastasyeti gaathaarthH||81|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1217~
Page #1219
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) MA prata sUtrAMka [sU...] vassaiva ya selesIgayassa selova NiSpakaMpassa / borichannakiriyamappaDivAi mAgaM paramasukaM // 42 // vyAkhyA-'tasyaiva ca kevalinaH zailezIgatasya zailezI-prAgvarNitA tAM prAptasya, kiMviziSTasya !-niruddhayogatvAt 'zaileza iva niSpakampasya' meroriva sthirasthetyarthaH, kiM ?-vyavacchinnakriya yogAbhAvAt tad 'apratipAti' anuparatasvabhAvamiti, etadeva cAsya nAma dhyAnaM paramazukuM-prakaTArthamiti gAthArthaH // 82 // itthaM caturvidha dhyAnamabhidhAyAdhunaitatprati|vaddhameva vaktavyatAzeSamabhidhitsurAha padama joge jogesu vA mayaM vitiyameva jogami / taiyaM ca kAyajoge sukamajogaMmi ya cavasthaM // 83 // vyAkhyA-'prathama' pRthaktvavitarkasavicAraM 'yoge' manaAdau yogeSu vA sarveSu 'matam' iSTaM, taccAgamikazrutapAThinaH, hai 'dvitIyam' ekatvavitarkamavicAraM tadekayoga eva, anyatarasmin saGkamAbhAvAt , tRtIyaM ca sUkSmakriyA'nivarti kAyayoge, na yogAntare, zukam 'ayogini ca' zailezIkevalini 'caturtha vyuparatakriyA'pratipAtIti gaathaarthH||8shaa Aha-zukladhyAnoparimabhedadvaye mano nAstyeva, amanaskatvAt kevalinaH,dhyAnaM ca manovizeSaH 'dhyai cintAyAM miti pAThAt, tadetatkatham ?, ucyate jaha kadamattharasa maNo zANaM bhaNNaha sunicalo satto / taha kevaliyo kAo sunighato bhalae mANaM // 4 // ___ vyAkhyA-yathA chadmasthasya manaH, kiM-dhyAna bhaNyate sunizcalaM sat, 'tathA' tenaiva prakAreNa yogatvAvyabhicArAtke| valinaH kAyaH sunizcalo bhaNyate dhyAnamiti gAthArthaH // 84 // Aha-caturthe niruddhatvAdasAvapi na bhavati, tathAvidhabhAdAve'pi ca sarvabhAvaprasaGgaH, tatra kA vAteti !, ucyate dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1218~
Page #1220
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikrama NAdhyAna zatakam prata sUtrAMka [sU...] Avazyaka puSappabhogano thiya kammaciNijaraNahetato yAti / satyabahunAo taha jiNacaMdAgamAmI va // 45 // hAribha cicAmAvevi sapA suhamovarapakiriyA bhaNyati / jIvovogasambhAvabho bhavatthassa jhANAI // 6 // drIyA 19 vyAkhyA-kAyayoganirodhino yogino'yogino'picittAbhAve'pi sUkSmoparatakriyo bhaNyate,sUkSmagrahaNAt sUkSmakriyA'-1 nivartino grahaNam , uparatagrahaNAbyuparatakriyA'pratipAtina iti, pUrvaprayogAditi hetuH, kulAlacakrabhramaNavaditi dRssttaanto'||608|| bhyUdyaH, yathA cakraM bhramaNanimittadaNDAdikriyA'bhAve'pi bhramati tathA'syApi manaHprabhRtiyogoparame'pi jiivopyogsdbhaavtH| bhAvamanaso bhAvAt bhavasthasya dhthAne iti, apizabdazcodanAnirNayaprathamahetusambhAvanArthaH, pazabdastu prastutahetvanukarSaNArtha, evaM zeSahetavo'pyanayA gAthayA yojanIyAH, vizeSastUcyate-'karmavinirjaraNahetutazcApi karmavinirjaraNahetutvAt kSapakazreNivat, bhavati ca kSapakazreNyAmivAsya bhavopamAhikarmanirjareti bhAvaH, cazabdaH prastutahetutvanukarSaNArthaH, apizabdastu dvitIyahetusambhAvanArtha iti, 'tathA zabdArthabahutvAt yathaikasyaiva harizabdasya zakrazAkhAmRgAdayo'nekArthAH evaM dhyAnazabdasyApi na virodhaH, 'dhyai cintAyAM' 'dhyai kAyanirodhe 'dhyai ayogitve' ityAdi, tathA jinacandrAgamAcatadevamiti, ukta / ca-Agamazcopapattizca, sampUrNa dRSTilakSaNam / atIndriyANAmarthAnAM, sadbhAvapratipattaye // 1 // ityAdi gAthAdvayArthaH // 85-86 / / ukaM dhyAtavyadvAra, dhyAtArastu dharmadhyAnAdhikAra evoktAH, adhunA'nuprekSAdvAramucyate sukamANasubhAvidhacitto ciMtei mANavirame'pi / NiyayamaNuppehAo cattAri carittasaMpano // 7 // dhyAkhyA-zukladhyAnasubhAvitacittazcintayati dhyAnavirame'pi niyatamanuprekSAzcatasrazcAritrasampannaH, tatpariNAmarahitasya tadabhAvAditi gaadhaarthH|| 87 // tAzcaitAH dIpa anukrama [21..] SAX // 608 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1219~
Page #1221
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka TRACTRESCRECE bhAsapadArAcAe taba saMsArAsuhANubhAvaM ca / bhavasaMtANamaNantaM vatthUrNa vipariNAmaM ca // 8 // vyAkhyA-AzravadvArANi-mithyAtvAdIni tadapAyAn-duHkhalakSaNAn, tathA saMsArAnubhAvaM ca, 'dhI saMsAroM' ityAdi, bhavasantAnamanantaM bhAvinaM nArakAdyapekSayA, vastUnAM vipariNAmaM ca sacetanAcetanAnAM 'sabaDhANANi asAsayANI tyAdi, etAzcatasro'pyapAyAzubhAnantavipariNAmAnuprekSA AdyadvayabhedasaGgatA eva draSTavyA iti gAthArthaH // 88 // uktamanuprekSAdvAram, idAnIM lezyAdvArAbhidhitsayA''ha sukAe lekhAe do tatiyaM paramasukkalessAe / ghirayAjiyaselesiM lekhAIrSa paramasukaM // 89 // vyAkhyA sAmAnyena zuklAyAM lezyAyAM 'dve' Aye uktalakSaNe 'tRtIyam' uktalakSaNameva, paramazakkulezyAyAM 'sthiratA jitazailezaM' merorapi niSpakampataramityarthaH, lezyAtItaM 'paramazukla caturthamiti gAthArthaH // 89 // uktaM lezyAdvAram , adhunA liGgadvAra vivarISusteSAM nAmapramANasvarUpaguNabhAvanArdhamAha apahAsamohavivegavikSasammA tarasa hoti liMgAI / liMgijaha jehiM muNI sukApramANoSaNayavito // 20 // vyAkhyA-avadhAsammohavivekavyutsargAH 'tasya' zukladhyAnasya bhavanti liGgAni, liGgabate' gamyate thairmuniH zukladhyAno-8 tApagatacitta iti gAthAkSarArthaH // 90 // adhunA bhAvArthamAha cAlija bIbheda va dhIro na parIsahovasarohiM / muhamesu ga saMmuzA bhAvesuna devamASAm // 11 // vyAkhyA-cAlyate dhyAnAt na parISahopasagairbibheti vA 'dhIraH' buddhimAna sthiro vA na tebhya ityavadhaliDa, 'sUkSmeSu' [sU...] dIpa anukrama [21..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1220~
Page #1222
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) AvazyakahAribhadrIyA NAdhyAnazatakam prata sUtrAMka [sU...] // 609 // 5 atyantagahaneSu 'na samuhyate' na sammohamupagacchati, 'bhAveSu' padArtheSu na devamAyAsu anekarUpAsvityasammohaliGgamiti gAvAkSarArthaH // 91 // dehavivi pecchaha gappANaM taha ya sahasaMjoge / dehovahilosaga nissaMgo samahA kuNaH // 12 // vyAkhyA-dehaviviktaM pazyatyAtmAnaM tathA ca sarvasaMyogAniti vivekaliGgA, dehopadhivyutsarga niHsaGgAH sarvathA karoti vyutsargaliGgamiti gAthArthaH // 92 / / gata liGgadvAraM, sAmprataM phaladvAramucyate, iha ca lAghavArthaM prathamopanyastaM dharmaphalamabhidhAya zukladhyAnaphalamAha, dharmaphalAnAmeva zuddhatarANAmAghazukladvayaphalavAd, ata Aha hoti sudAsabasavaraviNijarAmaramuhAI vivalAI / jhANavarassa phalAI muhANubaMdhINi ammarasa // 13 // vyAkhyA-bhavanti 'zubhAzravasaMvaravinirjarAmarasukhAni' zubhAnavaH-puNyAzrayaH saMvaraH-azubhakarmAgamanirodhaH vinirjarAkarmakSayaH amarasukhAni-devasukhAni, etAni ca dIrghasthitivizuddhayupapAtAbhyAM 'vipulAni vistIrNAni, 'dhyAnavarasya dhyAnapradhAnasya phalAni 'zubhAnubandhIni' mukulapratyAyAtipunarbodhilAbhabhogapravajyAkevalazailezyapavargAnuvandhIni 'dharmasya dhyAna-13 syeti gaathaarthH|| 93 // uktAni dharmaphalAni, adhunA zukmadhikRtyAha te ya visesaiNa subhASavAdo'NutarAmarasudaM ca / donhaM suzANa phalaM parinizANa parihANaM // 14 // vyAkhyA-te ca vizeSeNa 'zubhAzravAdayaH' anantaroditAH, anuttarAmarasukhaM ca dvayoH zuklayoH phalamAdyayoH pariniNi mokSagamanaM parillANa'ti caramayorddhayoriti gthaarthH||94 ||athvaa sAmAnyenaiva saMsArapratipakSabhUte ete iti darzayati dIpa anukrama [21..] // 609 // S muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1221 ~
Page #1223
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] %% % % % %% Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], AsavadArA saMsArayo jaMNa dhammasu / saMsArakAraNAeM tao dhuvaM dhammasukAI // 95 // vyAkhyA--AzravadvArANi saMsArahetavo vartante tAni ca yasmAnna zukladharmayorbhavanti saMsArakAraNAni tasmAd 'dhruva' niyamena dharmazukke iti gAthArthaH // 95 // saMsArapratipakSatayA ca mokSaheturdhyAnamityAvedayannAha - saMravajirA moksassa paho tavo pahale vArsi jhANaM ca pahANaM tavastra to mokkhayaM // 96 // vyAkhyA - saMvaranirjare 'mokSasya panthAH' apavargasya mArgaH, tapaH 'pandhAH mArgaH 'tayoH' saMvaranirjarayoH dhyAnaM ca pradhA nAGgaM tapasaH AntarakAraNatvAt, tato mokSahetustaddhyAnamiti gAthArthaH // 96 // amumevArthaM sukhapratipattaye dRSTAntaiH pratipAdayannAha aMbaralomINa kamo jaha malakalaMkakA sojhAyaNavaNasose sAiti jalAgalAyA // 97 // vyAkhyA- 'ambara lohamahInAM' vakhalohArdra kSitInAM 'kramazaH krameNa yathA mUlakalaGkapaGkAnAM yathAsaGkhyaM zodhyA (dhya) panayanazoSAn yathAsAmeva 'sAdhayanti' nirvartayanti jalAnalAdityA iti gAthArthaH // 97 // tada sojhA samasyA jIvaMvaralohame iNigayANaM / jhANajalANalasUrA kammamalakakakANaM // 98 // vyAkhyA -- tathA zodhyAdisamarthA jIvAmbaralohamedinIgatAnAM dhyAnameva jalAnalasUryAH karmaiva malakalaGkapaGkAsteSAmiti gAthArthaH // 98 // kiM ca tApo soso bhebho jogANaM jhAlo jahAniya taha sAvasosabheyA kammasthavi zAiNo niyamA 99 // e edd' ar ee%% % ch% e muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1222 ~
Page #1224
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) pratikramaNAdhyAnasatakam prata sUtrAMka [sa...] Avazyaka vyAkhyA-tApaH zoSo bhedo yogAnAM 'dhyAnataH' dhyAnAt yathA 'niyatam' avazya, tatra tApa:-duHkhaM tata eva zoSaH- hAribha- 18 daurbalyaM tata eva bhedaH-vidAraNaM yogAnAM-bAgAdInAM, 'tathA' tenaiva prakAreNa tApazoSabhedAH karmaNo'pi bhavanti, kasya :drIyA 'dhyAyina' na yahachayA niyameneti gAthArthaH // 99 // kiM c||610|| jaba rogAsayasamaNaM visosaNAvireSaNosahavidIhi / taha kammAmayasamaNaM mANANasaNAhajogehi // 10 // vyAkhyA-yathA 'rogAzayazamana' roganidAnacikitsA 'vizoSaNavirecanauSadhavidhibhiH' abhojanavirekoSadhaprakAraH, tathA 'karmAmayazamana' karmarogacikitsA dhyAnAnazanAdibhiryogaiH, AdizabdAd dhyAnavRddhikArakazeSatapobhedagrahaNamiti gaathaarthH|| 100 / / kiM ca jada virasaMcimiMdhaNamanako pakSaNapahilo puSa vahaha / taha kammedhaNamamiyaM khaNeNa jhANANalo dahaha // 1.1 // vyAkhyA-yathA 'cirasaJcitaM' prabhUtakAlasazcitam indhana' kASThAdi 'analaH' agniH 'pavanasahitaH' vAyusamanvitaH 'dUta' zIghraM ca 'dahati bhasmIkaroti, tathA duHkhatApahetutvAt karmavendhanaM karmendhanam 'amitam' anekabhavopAttamanantaM 'kSaNena' samayena dhyAnamanala iva dhyAnAnala: asau 'dahati' bhaimIkarotIti gAdhArthaH / / 101 // jaha pA ghaNasaMdhAyA gaNeNa pacaNAhayA pilijati / jhANapavaNAvahUyA saha kammaghaNA vilijati // 10 // vyAkhyA-yathA vA 'ghanasahAtA" meghaughAH kSaNena 'pavanAhatAH' vAyupreritA vilaya-vinAzaM yAnti-gacchanti, 'dhyAna| pavanAvadhUtA' dhyAnavAyuvikSiptAH tathA kamaiva jIvasvabhAvAvaraNAd ghanAH 2, uktaM ca-"sthitaH zItAMzuvajIvaH, prakRtyA dIpa anukrama [21..] // 610 // -25 * muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1223~
Page #1225
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU...] dIpa anukrama [21..] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], bhAvazuddhayA / candrikAyacca vijJAnaM tadAvaraNamasvavadU // 1 // ityAdi, 'vilIyante' vinAzamupayAntIti gAthArthaH // 102 // kiM vedamanyad 1, ihalokapratItameva dhyAnaphalamiti darzayati na kasAbasamutyehi va vAhija mANasehiM dukkhehiM IsAvisAyasogAiehiM sANovagayacitto // 103 // vyAkhyA- 'na kapAyasamutthaizca' na krodhAdyudbhavaizca 'bAdhyate' pIDyate mAnaseduHkhaiH, mAnasagrahaNAttApa ityAdyapi yaduktaM tanna bAdhyate 'IrSyAvizadazokAdibhiH tatra pratipakSAbhyudayopalambhajanito matsara vizeSa IrSyA viSAda:- baikuvyaM zoka:dainyam, AdizabdAd harSAdiparigrahaH, dhyAnopagatacitta iti prakaTArthamayaM gAthArthaH // 103 // sIyAyavAhiya sArIrediM subahuppagArehiM jhANasunizcalacito na pahilA nirApehI // 104 // vyAkhyA - iha kAraNe kAryopacArAt zItAtapAdibhizca, AdizabdAt kSudAdiparigrahaH, zArIraiH 'subahuprakAraiH' aneka bhedaiH 'dhyAnasunizcalacittaH dhyAnabhAvitamatirna bAdhyate, dhyAnasukhAditi gamyate, athavA na zakyate cAlayituM tata eva 'nirjarApekSI' karmakSayApekSaka iti gAthArthaH // 104 // uktaM phaladvAram adhunopasaMharannAha iya guNAdhANaM dihAdisuhasAhaNaM jhANaM khupasatyaM sadeyaM yaM yaM ca nipi // 105 // vyAkhyA--' iya' evamuktena prakAreNa 'sarvaguNAdhAnam' azeSaguNasthAnaM dRSTAdRSTasukhasAdhanaM dhyAnamuktanyAyAt suThu prazastaM 2, tIrthakaragaNadharAdibhirAsevitatvAt, yatazcaivamataH zraddheyaM nAnyathaitaditi bhAvanayA 'jJeyaM' jJAtavyaM svarUpataH 'dhyeyam' anucintanIyaM kriyayA, evaM ca sati samyagdarzanajJAnacAritrANyA sevitAni bhavanti, 'nityamapi' sarvakAlamapi, muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1224 ~
Page #1226
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka Aha-evaM tarhi sarvakriyAlopaH prAyoti, na, tadAsevanasyApi tattvato dhyAnatvAt , nAsti kAcidasau kriyA yayA sAdhUnAM pratikramahAribha-1dhyAnaM na bhavatIti gAthArthaH // 105 // granthAgaM 15696 // samAptaM dhyAnazatakaM / / / NA.kriyAdrIyA dhikAraH paDikamAmi paMcahi kiriyAhi kAiyAe ahigaraNiyAe pAusiyAe pAritAvaNiyAe pANAivAyakiriyAe // 611 // (sUtram) pratikramAmi paJcabhiH kriyAbhiH-vyApAralakSaNAbhiyo'ticAraH kRtaH, tadyathA--kAiyAe' ityAdi, cIyata iti kAyaH, kAyena nivRttA kAyikI tayA,sA punastridhA-aviratakAyikI duSpraNihitakAyikI uparatakAyikI,(ca) tatra mithyAhaTeraviratasamyagdRSTezcA''dyA aviratasya kAyikI-utkSepaNAdilakSaNA kriyA karmabandhanibandhanA'viratakAyikI, evamanyatrApi SaSThIsamAso yogyaH, dvitIyA duSpaNihitakAyikI pramattasaMyatasya,sA punarvidhA-indriyaduSpaNihitakAyikI noindriyaduSpa-1 NihitakAyikI ca, tatrA''dyendriyaiH-zrotrAdibhirduSpraNihitasya-iSTAniSTa viSayaprAptI manAksaGganirvedadvAreNApavargamArga prati durvyavasthitasya kAyikI, evaM noindriyeNa-manasA duSpaNihitasyAzubhasaGkalpadvAreNa durvyavasthitasya kAyikI, tRtI yA'pramattasaMyatasya-uparatasya-sAvadhayogebhyo nivRttasya kAyikI, gatA kAyikI 1, adhikriyata AtmA narakAdiSu yena matadadhikaraNam-anuSThAnaM bAhyaM vA vastu cakramahAdi tena nivRttA-adhikaraNikI tayA, sA punardvidhA-adhikaraNapravartinI nirvartinI ca, tatra pravartinI cakramahApazubandhAdipravartinI, nirvartinI khaDgAdinirvartinI, alamanyairudAharaNaiH, anayorevAntaHpAtitvAtteSAM, gatA''dhikaraNikI 2, pradveSaH-matsa rastena nirvRttA prAdveSikI, asAvapi dvidhA-jIvaprAdveSikyajIdhara praddhepikI ca, AdyA jIve pradveSaM gacchataH, dvitIyA punarajIve, tathAhi-pASANAdau praskhalitastatpradveSamAvahati gatA tRtIyA 3, SESSINGER -60 dIpa anukrama [22] sa. // 11 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | .. kriyAyA: adhikAraH - 5 kriyA: tathA 25 kriyA: savistaravarNanaM ~ 1225~
Page #1227
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [22] paritApana-tADanAdivuHkha vizeSalakSaNaM tena nivRttA pAritApanikI tayA, asAvapi dvidhaiva-svadehapAritApanikI paradehapAritApanikI ca, AdyA svadehe paritApanaM kurvato dvitIyA paradehe paritApanamiti, tathA ca anyaruSTo'pi svadehaparitApana karotyeva kazcijaDaH, athavA vahastapAritApanikI parahastapAritApanikI ca, AdyA svahastena paritApanaM kurvataH dvitIyA parahastena kArayataH, gatA caturthI 4,prANAtipAtaH-pratItaH, tadviSayA kriyA prANAtipAtakriyA tayA, asAvapi dvidhA-sva-| prANAtipAtakriyA paramANAtipAtakriyA ca, tatrA''dyA''tmIyaprANAtipAtaM kurvataH dvitIyA paraprANAtipAtamiti, tathA ca kazcinnirvedataH svargAdyartha vA giripatanAdinA svaprANAtipAtaM karoti, tathA krodhamAnamAyAlobhamohavazAcca paramANAtipAtamiti, krodhenA''kuSTaH ruSTo vA vyApAdayati, mAnena jAtyAdibhihIMlitaH, mAyayA'pakAriNaM vizvAsena, lobhena zaukarikaH, mohena saMsAramocakaHsmAoM vA yAga iti, gatA paJcamI 5 / kriyA'dhikArAcca ziSyahitAyAnupAsA api sUtre anyA api viMzatiH kriyAH pradarzyante, taMjahA-AraMbhiyA1pariggahiyA 2 mAyAvattiyA 3 micchAdasaNavattiyA 4 apacakkhANakiriyA 5 diThiyA 6 pur3hiyA 7 pADucciyA8 sAmaMtovaNivAiyA 9nesasthiyA 10 sAhatthiyA 11 ANamaNiyA 12 viyAraNiyA 13 aNAbhogavattiyA 14 aNavakakhavattiyA 15 paogakiriyA 16 samuyANakiriyA 17 pejavattiyA 18 dosavittiyA 19 IriyAvahiyA 20 ceti, tatthAraMbhiyA duvihA-jIvAraMbhiyA ya ajIvAraMbhiyA ya jIvAraMbhiyAjaM jIve tapathA-ArambhikI pArigrahikI mAyApratyavikI mithyAdarzanapratyavikI samasyAkhyAna kriyA dRSTinA pUSTinA prAtItyikI sAmantopanipAtikI naiHzakhikI vahasikI AjJApanI vidAraNI anAbhogapratyayikI bhanakkArakSAmayikI prayogakriyA samudAna kriyA premapratyAyikI kaipapratyAyikI aiyApathikI ceti / |tantrArambhikI vividhA-jIvArambhikI ajIvArambhikI ca, jIpArambhikI yajIvAn muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1226~
Page #1228
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [22] Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1271...] bhASyaM [ 204...], drIyA Avazyaka - * AraMbhai ajIvAraMbhiyA - ajIve AraMbhai 1, pAriggahiyA kiriyA dubihA- jIvapAriggahiyA ajIvapAriggahiyA ya, jIvapAhAribha- riggahiyA- jIve parigiNhai, ajIvapAriggahiyA-ajIve parigiNhai 2, mAyAvattiyA kiriyA duvihA- AyabhAvavaMcaNA ya parabhAvavacaNA ya, AyabhAvavaMcaNA aSpaNoccayaM bhAvaM gUhai niyaDImaMto ujjuyabhAvaM daMsei, saMjamAisiDhilo vA karaNa* phaDADovaM darisei, parabhAvavaMcaNayA taM taM Ayarati jeNa paro vaMcijjai kUDalehakaraNAIhiM 3, micchAdaMsaNavattiyA kiriyA dubihA- aNabhigga hiyamicchAdaMsaNavattiyA ya abhigga hiyamicchAdaMsaNavattiyA ya, aNabhiggahiyamicchAdaMsaNavattiyA asaMNINa saMNINavi jehiM na kiMci kutisthiyamayaM paDivaNNaM, abhiggahiyamicchAdaMsaNavattiyA kiriyA duvihA - hINA irittadaMsaNe ya tabairitadaMsaNe ya, hINA jahA-aMguTTapabametto appA jabametto sAmAgataMdulametto vAlaggametto paramANumetto hRdaye jAjvalyamAnastiSThati lalATamadhye vA, ityevamAdi, ahigA jahA paMcadhaNusaigo appA sabagao akattA aceyaNo // 612 // 1] Arambhayati, ajIvArambhikI ajIvAnArambhayati, pAriprahikI kriyA dvividhA jIvapArimahikI ajIvapArigrahikI ca jIvapArigrahikI jIvAn parigRhNAti ajIvapArigrahikI ajIvAn parigRhNAti mAyApratyavikI kriyA dvividhA AtmabhAvavacanatA ca parabhAvavacanatA ca, AtmabhAvavacanatA AtmIyaM bhAvaM nigUhati nikRtimAn RbhAvaM darzayati, saMyamAdizithilo vA karaNasphaTATopaM darzayati, parabhAvavacanatA tasadAcarati yena paro yate kUTa karaNAdibhiH mithyAdarzanapratpathikI kriyA dvividhA anabhigRhItamithyAdarzanapratyavikIca abhigRhItamithyAdarzanapratyayakIca anabhigRhItamithyAdarzanapratyadhikI asaMjJinAM saMhinAmapi cainaM kiJcit kRtIrthikamataM pratipakSaM, abhigRhItamithyAdarzanapratyadhikI kriyA dvividhA hInAtirikadarzane ca tavyatiriktadarzane ca, hInA yathA anupamAtra AtmA yavamAtraH zyAmAkanduDamAtra vALApramAtraH paramANumAtraH / adhikA yathA paJcadhanuHzatika bhAramA sarvo katI acetanaH 4 pratikramaNA. kriyAdhikAraH ~1227 ~ // 612 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1229
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] ityevamAdi, evaM hINAirittadasaNaM, tabairittadasaNaM nAstyevA''tmA''tmIyo vA bhAvaH nAstyayaM loka na paralokaH asatsvabhAvAH sarvabhAvA ityevamAdi, apaJcakkhANakiriyA aviratAnAmeva, teSAM na kiJcidUviratira(tama)sti, sA duvihAjIvaapaJcakkhANakiriyA ajIva'paJcakkhANakiriyA ya, na kesui jIvesu ajIvemu ya vA viratI athiti 5, diDiyA kiriyA duvihA, taMjahA-jIvadiThiyA ya ajIvadiTThIyA ya, jIvadiTThIyA AsAINaM cakkhudaMsaNavattiyAe gacchai, ajIvadichiyA cittakammAINaM 6, puThiyA kiriyA duvihA paNNattA-jIvapuThiyA ajIvapuchiyA ya, jIvachiyA jA jIvAhiyAra pucchai rAgeNa vA doseNa vA, ajIvAhigAra vA, ahavA puchiyatti pharisaNakiriyA, tattha jIvapharisaNakiriyA itthI purisa napuMsagaM vA spRzati, saMghaTTeitti bhaNiya hoi, ajIvesu suhanimittaM miyalomAi vatthajAyaM mottigAdi vA rayaNajArya spRzati 7, pADucciyA kiriyA duvihA-jIvapADucciyA ajIvapADuciyA ya, jIvaM paDuca jo baMdho sA jIvapADucciyA, |jo puNa ajIva paDucca rAgadosumbhavo sA ajIvapADuciyA 8, sAmaMtoSaNivAiyA samantAdanupatatIti sAmaMtovaNivAiyA evaM hInAtiriktadarzanaM, tabyatiriktadarzana, apratyAzyAmakipA-sA dvividhA jIvApratyAkhyAna kipA ajIvApratyAkhyAnakiyA ca, na keSucinIceSu bhajIveSu ca vA viratiratIti, dRSTijA phiyA dvividhA, navadhA-jIvaSTiyA va ajIvaSTinAca, jIpaSTikA anAdInAM cakSudarzana pratyayAya gacchati, ajIvaSTilA sAcitrakarmAdInA, prAdhikI, pRSTijA kriyA dvividhA prAmA-jIvAnikI ajIvAnikI ca, jIvAnikI yA jIvAdhikAra pazyati rAmgeNa vA dveSeNa yA, aNInavAdhikAra vA, athavA spRSTijeti sparmanakriyA, tatra jIvasparzana kriyA khivaM puruSa napuMsaka saMvaThThapatIti bhaNitaM bhavati, majIyeSu sukhani micaM mRgakomAvi vanajAtaM mauktikAdi vA rakhajAtaM, prAnI vikI kiyA dvividhA-jIvanAtIyikI ajIcaprAcIsyikI ca, jIvaM pratItya yo bandhaH sA jIvamAtItyikI, yaH punarajIcaM dimatItya samajhepojavA sAjIvamAtIkhikI, sAmantopanipAtikI-sAmantopanipAtikI 3929.MARALES dIpa anukrama [22] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1228~
Page #1230
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [22] Avazyaka. hAribha* drIyA // 613 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... so duvihA- jIvasAmaMtovaNivAiyA ya ajIvasAmaMtovaNivAiyA ya, jIvasAmaMtovaNivAiyA jahA egassa saMDo taM jaNo jahA jahA palopara pasaMsai ya tahA tahA so harisaM gacchai, ajIvevi rahakammAI, ahavA sAmaMtovaNivAiyA dubihAdesasAmaMtovaNivAiyA ya sabasAmaMtovaNivAiyA ya, desasAmaMtovaNivAiyA prekSakAn prati yaMtraka dezenA''gamo bhavatyasaMyatAnAM sA desasAmaMtovaNivAiyA, sabasAmaMtovaNivAiyA ya yatra sarvataH samantAt prekSakANAmAgamo bhavati sA sabasAmaMtovaNivAiyA, ahavA samantAdanupatanti pramattasaMjayANaM annapANaM prati avagurite saMpAtimA sattA viNassaMti 8, nesasthiyA kiriyA duvihA- jIvanesatthiyA ajIvanesatthiyA ya, jIvane satthiyA rAyAisaMdesAu jahA udagassa jaMtAdIhiM, ajIvanesatthiyA jahA pahANakaMDAINa gophaNadhaNuhamAihiM nisirai, ahavA nesatthiyA jIve jIvaM nisirai putaM sIsaM vA, | ajIve sUtravyapetaM nisirai vastraM pAtraM dhA, sRja visarga iti 10, sAhatthiyA kiriyA duvihA- jIvasAhatthiyA ajIva sAhasthiyA 1] sA dvividhA - jIvasAmantopanipAtikI bAjI vasAmantopanipAtikI ca jIvasAmamtopanipAtikI yathA ekasya caNTastaM jano yathA yathA pralokate prazaMsati ca tathA tathA saha gacchati, abhIyAnapi rathakamAdIni athavA sAmantopanipAtikI dvividhA dezasAmantopanipAtikI ca sarvasAmantopanipAti kI gha, dezasAmantopanipAtakI-sA dezasAmantopanipAtikI, sarvasAmantopanipAtikI ca sA sarvasAmantopanipAsikI, athavA pramattasaMyatAnAmanapAnaM prati anAcchA dite saMpAtimA saradA vinazyanti naiHzakhikI kriyA dvividhA- jIvanaiH zatrikI ajIvanaiHzakhikI, jIvanaiH zatrikI yathA rAjAdi saMdezAt yathA yatrAdibhi rudakasya, ajIvanaiH zatrikI yathA pASANakANDAdIni gophaNa dhanurAdibhirnisRjyante, athavA naiHkanikI jIve jIvaM nisRjati putraM ziSyaM vA, ajIye nisRjati, svAstikI kriyA dvividhA- jIvasvAhasikI ajIvavAhasikI ca. 4pratikramaNA. kri. yAdhi0 ~1229~ // 613 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1231
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka ya, jIvasAhatthiyA jaM jIveNa jIvaM mArei, ajIvasAhasthiyA jahA-asimAIhiM, ahavA jIvasAhasthiyA jaM jIvaM sahastheNa tAlei, ajIvasAhasthiyA ajIvaM sahattheNa tAlei vatthaM pattaM vA 11, ANamaNiyA kiriyA duvihA-jIvaANama-18 NiyA ajIvaANamaNiyA ya, jIvANamaNI jIvaM AjJApayati pareNa, ajIvaM vA ANavAyei 12, veyAraNiyA duvihAjIvaveyAraNiyA ya ajIvaveyAraNiyA ya, jIvaveyAraNiyA jIvaM vidArei, sphoTayatItyarthaH, evamajIvamapi, ahavA jIvama-12 jIva vA AbhAsiema vikamANo do bhAsiu vA vidArei pariyacchAveitti bhaNiya hoi, ahavAjIvaM viyArei asaMtaguNehiM 4 eriso tAriso tumaMti,ajIvaM vA vetAraNabuddhIe bhaNai-erisaM eyaMti 13, aNAbhogavattiyA kiriyA duvihA-aNAbhogaAdiyaNA ya aNAbhogaNikkhevaNA ya, aNAbhogo-annANaM AdiyaNaA-haNaM nikkhivaNa-ThavarNa, taM gahaNaM nikkhivaNaM vA aNAbhogeNa apamajiyAi giNhaha nikkhivaitti vA, ahavA aNAbhogakiriyA duvihA-AyANanikkhivaNAbhogakiriyA ya kanaCHORSRX [sU.] dIpa anukrama [22] jIvakhAdasti kI bajIvena jIvaM mArapati, majIvasAhatikI yathA'syAdibhiH, athavA zrIvavAhasikI panIvaM sahasena sAdayati, ajiiyvaahsikii| ajIvaM svahastena tAbyati pAtraM cA, AjJApanI kriyA dvividhA-jIvAzApanikI ajIvAzApanikI ca, jIdhAjJApanI jIvamAzApayati pareNa ajIcaM vA5-13 jJApayati, vikrINAno dvividhA, jIvapidAraNikI ca ajIva vidAraNikI ca, jIva cidAraNikI jIvaM vidArayati, epamajIvamapi, athavA jIvamajIthaM vA abhASikeSu vikrINAno dvaibhASiko vA vidArayati, prapA vidhatte iti bhaNitaM bhavati, amavA jIvaM vicArayati asabhirguNairIrAsAyAsyamiti, ajIvaM vA vipratAragabumA bhaNati-Isametaditi, manAbhogapratyAyikI kriyA dvividhA-anAbhogAdAnajA anAbhoganikSeSajA ca, manAbhogojhAnaM AdAna praharSa nikSepaNaM sthApana, | tadU mahaNaM sthApanaM vAnAbhogenApramArjitAdi gRhAti nizipati vA, athavA bhanAbhogakriyA dvividhA-bhAdAnanikSepAmAbhogakriyA ca muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1230~
Page #1232
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka AvazyakatAkamaNaaNAbhogakiriyA ya, tatthAdANanikkhivaNaaNAbhogakiriyA raoharaNeNa apamajiyAi pattacIvarANaM AdANApratikramahAribha- dANikkhevaM vA karei, ukkamaNaaNAbhogakiriyA laMghaNapavaNadhAvaNaasamikkhagamaNAgamaNAi 14, aNavakhavattiyA kiriyANA . kidrIyA duvihA-ihaloiyaaNavakhavattiyA ya paraloiyaaNavakhavattiyA ya, ihaloyaaNavakhavattiyA loyaviruddhAI corikAINiyAdhikAraH karei jehiM vahabaMdhaNANi iha ceva pAvei, paraloyaaNavakhavattiyA hiMsAINi kammANi karemANo paraloyaM nAvakaMkhai 15, // 614 // paoyakiriyA tivihA paNNattA taM0-maNappaoyakiriyA vaippaoyakiriyA kAyappaoyakiriyA ya, tattha maNappaoyakiriyA aTTaruddajjhAI indriyaprasRtau aniyamiyamaNa iti, vaipogo-mAyAjogo jo titthagarehiM sAvajjAI garahio taM secchAe bhAsai, kAyappaoyakiriyA kAyappamattassa gamaNAgamaNakuMcaNapasAraNAicevA kAyassa 16, samudANakiriyA samaggamupAdANa samudANaM, samudAo aTTha kammAI, tesiM jAe uvAyANaM kajaI sA samudANakiriyA, sA duvihA-desovaghAya [sU.] dIpa anukrama Chects [22] ramaNAnAbhogakriyA ca, tanAdAna nikSepAnAbhogakiyA rajodaraNenAmamAjya pAtracIvarAdInAmAdAna nikSepaM vA karoti, ukramaNAnAbhogakriyA - naplavanadhAvanAsamIkSyagamanAgamanAvi, anavakAgapratyayikI kriyA dvividhA-aihalaukikAnapa kAgapratyadhikI ca pAralaukikAmavakAlApratyaSikI ca, aiDakaukikA| navakAlagapratyavikI kokavinaddhAni cauryAdIni karoti yaivaidhavandhanAni idaiva prAmoti, paralokAnavakAlApatyavikI hiMsAdIni karmANi kurvan paraloka nAvakAkRte, prayogakriyA vividhA prAptA, tayathA-manaHprayogakriyA vAkprayogakiSA kAyaprayogakriyA ca, satra manaHprayogakriyA prArInabhyAdhIndriyamayato aniSa- | mitamanA iti, vArUpayogA-vAgyogaH yastIrthakaraiH sAvadhAdirgaditasaM khepA bhASate, kAyaprayogakipA kAyena pramattasya gamanAgamanAkucanaprasAraNAdiH ceSTA kAyata, sArAnakriyA samamamupAdAnaM samudAnaM, samudAyo'STa karmANi, teSAM yayogadAna kiyate sA samudAna kiyA, sA dvividhA-dezopadhAta // 14 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1231~
Page #1233
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [22] samudANakiriyA sapovadhAyasamudANakiriyA, tattha desovaghAraNa samudANakiriyA kajjai koi kassai iMdiyadesovaghAyaM 8 karei, sabovapAyasamudANakiriyA savapayAreNa iMdiyaviNAsaM karei 17, pejavattiyA pemma rAga ityarthaH, sA duvihAmAyAnissiyA lobhanissiyA ya, ahavA taM vayaNaM udAharai jeNa parassa rAgo bhavai 18, dosavattiyA aprItikArikA |sA duvihA-kohanissiyA ya mANanissiyA ya, kohanissiyA appaNA kuppai, parassa vA kohamupAdei, mANaNissiyA dUsayaM pamajjA parassa vA mANamuppAei, iriyAvahiyA kiriyA duvihA-kajamANA veijamANA ya, sA appamattasaMjayassa vIya rAyachaumatthassa kevalissa vA AuttaM gacchamANassa AuttaM ciTThamANassa AuttaM nisIyamANassa AuttaM tuyaTTamANassa AuttaM bhuMjamANassa Au bhAsamANassa AuttaM vatthaM paDiggahaM kaMbalaM pAyapuMchaNaM giNhamANassa nikkhivamANassa vA jAva cakkhupamhanivAyamavi suhumA kiriyA iriyAvahiyA kajai, sA paDhamasamae baddhA viiyasamae veiyA sA baddhA puvA veiyA nijiNNA seakAle arkamase yAvi bhavai / eyAo paMcavIsa kiriyaao|| samupAnakiyA sauMpacAlasamuvAnakiyA, tatra dezopapAtena samudAnakriyA kriyate kazcit kasyacit indriyadezopapAtaM karoti, sarvopadhAtasamudAnakiyA sarvaprakAreNendriyavinAzaM karoti, premapra tyadhikI-sA dvividhA-mAyAmizritA kobhanizritA ca, athavA tavacanamunAirati pena parasya rAgo bhavati, preSapratyaSikI, sA dvividhA-kopaninitA ca mAnanizritA ca, kodhamizritA AtmanA kupyati parastha vA krodhamutpAdayati, mAnanizritA svayaM mAvati parasya yA mAnamupAdayati, 4AIyopathikI kriyA dvividhA-kiyamANA ca pecamAnAca,sAapramattasaMpatastha vItarAgacchannasthakha kevalino vAyukaM gacchata AyukaM tiSThata AyukaM niSIdata AyuktaM svagyasaMcata AyukaM bhujhAnasthAyurka bhASamANasyAyukaM vastraM pAtraM kambalaM pAdaprogchanaM gRGgato nikSipato vA yAvacakSuHpadamanipAtamapi (taH) sUkSmA kiyA pathivI kriyate, sA prayame samaye baddhA dvitIyasamaye veditA sA baddhA spRSTA veditA nijIgo epparakAle akamAMzazvApi bhavati, patAH pavizatiH kriyAH / muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1232~
Page #1234
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA NA. samityadhika prata sUtrAMka [sU.] // 615 // paDikamAmi paMcahiM kAmaguNahiM-saddeNaM rUveNaM raseNaM gaMdheNaM phAseNaM / paDikamAmi paMcahiM mahabvaehiM, -pANAivAyAo veramaNaM musAbAyAo veramaNaM adiNNAdANAo veramaNaM mehuNAo ramaNaM pariggahAo veramaNaM / paDikamAmi paMcahiM samiIhi-IriyAsamiie bhAsAsamiie esaNAsamiie AyANabhaMDamattanikkhevaNAsamiie uccArapAsavaNakhelajallasiMghANapAriTTAcaNiyAsamiie // sUtraM // pratikramAmi paJcabhiH kAmaguNaiH, pratiSiddhakaraNAdinA prakAreNa hetubhUtena yo'ticAraH kRtaH, tadyathA-zabdenetyAdi, tatra kAmyanta iti kAmAH-zabdAdayasta eva svasvarUpaguNabandhahetutvAdguNA iti, tathAhi-zabdAdyAsaktaH karmaNA vajhyata iti bhAvanA / / pratikramAmi paJcabhirmahAnataH karaNabhUtaio'ticAraH kRtaH, audayikabhAvagamanena yatkhaNDanaM kRtamityarthaH, kathaM punaH karaNatA mahAvratAnAmaticAraM prati ?, ucyate, pratiSiddhakaraNAdinaiva, kiMviziSTAni punastAni ?, tatsvarUpAbhidhitsayAssha-prANAtipAtAdviramaNamityAdIni kSuNNatvAnna viniyante, pratikramAmi paJcabhiH samitibhiH karaNabhUtAbhiryosticAraH kRtaH, tadyathA-IryAsamityA bhASAsamityetyAdi, tatra saMpUrvasya 'iN gatA' vityasya ktinpratyayAntasya sami- tirbhavati, sam-ekIbhAvenetiH samitiH, zobhanakAyapariNAmaceSTetyarthaH, IryAyAM samitirIryAsamitistayA, IviSaye ekIbhAvena ceSTanamityarthaH, tathA ca-IryAsamiti ma rathazakaTayAnavAhanAkAnteSu mArgeSu sUryarazmipratApiteSu prAsukavivikteSu pathiSu yugamAtradRSTinA bhUtvA gamanAgamanaM kartavyamiti, bhASaNaM bhASA tadviSayA samitirbhApAsami dIpa anukrama [23] // 15 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1233~
Page #1235
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) S prata sUtrAMka [sU.] tiyA, ukta ca-"bhASAsamiti ma hitamitAsandigdhArthabhASaNaM" eSaNA gaveSaNAdibhedA zaGkAdilakSaNA vA tasyAM samitireSaNAsamitistayA, uktaM ca-"eSaNAsamiti ma gocaragatena muninA samyagupayuktena navakoTIparizuddhaM grAhya'miti, AdAnabhANDamAtranikSepaNA samitiH, bhANDamAtre AdAnanikSepaviSayA samitiH sundaraceSTetyarthaH, tayA, iha ca sapta bhaGgA, bhavanti-pattAi na paDilehai Na pamajjai, caubhaMgo, tattha cautthe cattAri gamA-duSpaDilehiyaM duppamajiyaM caubhaMgo, AilA cha appasatthA, carimo pasattho, uccAraprazravaNakhelasiMghANajallAnAM paristhApanikA tadviSayA samitiH sundaraceSTetyarthaH, tayA, uccAra:-purISa, praznavarNa-mUtraM, khelA-zleSmA, sivAnaM-nAsikodbhavaH zleSmA, jala:-malA, atrApi ta eva sapta bhaGgA iti, iha ca udAharaNAni, IriyAsamiIe udAharaNaM| aigo sAha IriyAsamiIe jutto, sakarasa AsaNaM caliyaM, sakeNa devamagze pasaMsio micchAdihI devo asdhto|| |Agao macchiyappamANAo maMDukaliyAo viubai pacchao ya hatthI, gaI Na bhiMdara, hasthiNA ukkhiviya pADio, na sarIraM pehai, sattA me maariyjiivdyaaprinno| ahavA IriyAsamiIe arahaNNao, devayAe pAo chiNNo, aNNAe pAnAdina pratilikhati na pramArjayati, caturbhalikA, tatra caturthe catvAro gamA:-duSpatile khitaM duSyamArjitaM caturbhaDI, AdhAH pada aprazasAH, caramaH prazastaH, 2 eka sAdhurIsimityA yuktaH, zakrasyAsanaM calitaM, zakeNa devamadhye prazaMsitaH, mithyAdRSTideco'zraddadhAna Agato makSikAmamANA maNDakikA cikuvaiti pRSTatazca isI, gati na bhinatti, ilinorikSaya pAtitA, na zarIrAya spRhayati, sAvA mayA mAritA iti jIvadayApariNataH // athaveyAMsa mittAvaradanakA, devatayA pAdazvinaH, anyathA dIpa anukrama [23] EX muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | paJca samitinAm savistara-varNanaM ~1234~
Page #1236
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) + AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka // 616 // [sU.] AASKARKARSA saMdhio // bhAsAsamiIe-sADU, bhikkhaDA nayararohae koi niggaMtho bAhiM kaDae hiDaMto keNai puDo-kevaiya AsahatthI pratikramataha nicayodArudhanamAINaM / NiviNNA'niviNNA nAgarayA beMti meM smio||1|| bei Na jANAmotti sajjhAyajhANajoga- NA. smivkkhittaa| hiMDatA na vi pecchaha ? navisuNaha kiha hu to beMti // 2||-bhuN suNei kaNNehItyAdi-vasudevapuSajammaM Aha- tyadhika raNaM esaNAe smiiie| magahA maMdiggAmo goymdhijjaaickkyro||1|| tassa ya dhAriNI bhajjA gambho tIe kayAi aahuuo| ghijAi mao chammAsa gambha dhijjAiNI jAe // 2 // mAulasaMvaDaNakammakaraNaveyAraNA ya loeNaM / nasthi tuha ettha kiMcivi to cetI mAulo taM ca // 3 // mA suNa loyassa tumaM dhUyAo tiNi tesi jeTTayaraM / dAhAmi kare kama pakao patto ya vIvAho // 4 // sA necchaI visaNNo mAulao bei biya dAhAmi / sAvi ya taheva nicchada taiyattI nicchae sAvi // 5 // niviSNanaMdivaddhaNaAyariyANaM sagAsi nikkhaMto / jAo chahakhamao giNhaiyamabhiggahamimaM tu // 6 // 1 saMhitaH // bhASAsamitI-sAdhuH, bhikSArtha nagararodhe ko'pi nirdhandho bahiH kaTa ke hindhamAnaH kenacit pRSTaH-kiyanto'dhA halinastapA nicayo dAya evaM smitaaH||1||puti ca jAnAma iti svaadhyaaydhyaanyogbaakssitaaH| hiNDamAnA naiva prekSavaM jaivazRNutha kathaM nu tadA yuvati // 2 // bahu RNoti karNAbhyAmityAdi / vasudevapUrvajanmAirarNa eSagAyAM samitI / maga nandIgrAmo gautamo vigjAtIyazrakaraH // 1 // tasya ca dhAriNIbhAryA garbhastakhAH kadAcijAtaH / dhigjAtIvo mRtaH paNmAsaya vigjAtISA jAte // 2 // mAtulasaMvardhana karmakaraNa vicAraNA | W616 // kokena / nAsti tavAtra vicidapi tadA mabIti mAtulataM ||3||maa lokasya svaM duhitarastikhatAsAM jyeStarI / dAsyAmi kuru karma prakRtaH prAmaka vivAhaH // ||saa necchavi viSaNNo mAtuko bravIti dvitIyAM dAsyAmi / sApi ca tathaiva neti tRtIyeti neti sApi // 5 // nivipaNo nandivardhanAcAryANAM sakAyo niekAntaH / jAtaH SaDASTakSapako gRhAti cAmimahamimaM tu||6|| dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1235~
Page #1237
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.] dIpa anukrama [23] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... bAlagilANAIyaM veyAvacaM mae u kAyavaM / taM kuNai tivasaddho khAyajaso sakkaguNakittI // 7 // asadaheNa devarasa Agamo kuNai do samaNaruve / atisAragahiyamego aDaviDio aigao bIo // 8 // veti gilANo paDio veyAvacaM tu sadahe jo u / so uTTheU khidhaM surya ca taM naMdiseNeNaM // 9 // chaTThovavAsapAraNayamANiyaM kavala ghetukAmeNa / taM suyamettaM rahasu Dio ya bhaNa keNa karjjati // 10 // pANagadavaM ca tahiM jaM Natthi teNa bei kajaM tu / niggaya hiMDato kuNai aNesaNaM naviya pelei // 11 // iya ekavArabitiyaM ca hiMDio laddha tatiyavAraMmi / aNukaMpAe taraMto tao gao tassagAsaM tu // 12 // kharaphahasanihurehiM akosai so gilANao ruho| he maMdabhagga ! phukiya tUsasi taM nAmametteNaM // 13 // sAhuvagAritti aha samuddisiumAo / eyAe'vatthAe taM acchasi bhattalobhillo // 14 // amiyamiva maNNamANo taM pharusagiraM tu so u saMbhaMto calaNagao khAmei dhuvai ya taM asuimalalittaM // 15 // udveha vayAmottI taha kAhAmI jahA hu acireNaM / 1 bAlAnAdInAM vaiyAvRtyaM mayA karttavyameva taskaroti tasyAH zakraguNakIrtiH // 7 // azraddhAnena devakhAgamaH karoti dve bhramaNarUpe / atisAragRhIta ekoTamyAM sthito'tigato dvitIyaH // 8 // vIti svAnaH patito vaiyAvRtyaM tu zraddhAti yastu sa citiM ca tanandiSeNena // 9 // popavAsapAraNa kamAnItaM kavAn gRhItukAmena / taSchrutamAtre rabhasotthitazca bhaNa kena kAMvamiti 1 // 10 // pAnakaTubhyaM ca tatra yanAsti tena pravIti kArya tu / nirgato hiNDamAne karotyaneSaNAM na ca prerayati // 13 // evamekavAraM dvitIyaM ca hindrita tRtIyavAre anukampayA svarayan tato gatakA // 12 // kharaparuSanihurAkrozati sa glAno ruSTaH / he mandabhAgya ! vRthaiva tuSyasi svaM nAmamAtreNa // 13 // sAdhUpakArthamamiti nAmAtha samuddizyAthAyAtaH / etaza mavasthAyAM svaM tiSThati bhaktalolupaH // 14 // amRtamiva manyamAnastAM paruSagiraM tu sa tu saMbhrAntaH / caraNagataH kSamavati prajJAlayati ca tamanucimalim // 35 // uhi bAba iti tathA kariSyAmi yathA'cireNaiva / muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1236 ~
Page #1238
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka SACROSS *HRE-400-5 tyadhika [sU.] AvazyakatA hohiha niruA tumbhe betI na vaemi gaMtuM je // 16 // AruhayA piTTIe AruDho tAhe to payAraM ca / paramAsuiduggaMdhapatikramamubaI paTThIe pharusaM ca // 17 // bei giraM dhimmuMDiya!, vegavidhAo kaotti dukkhvio| iya bahuvihama kosai pae pae so'vi |NA. samidrIyA bhagavaM tu // 18 ||nn gaNeI pharusagiraM NayAvita dusai tArisaM gaMdhaM / caMdaNamiva maNNato micchAmiha dukaDaM bhaNai // 19 // // 617 // ciMtei kiha karemI kiha hu samAhI havijja saahuss| iya bahuvihappayAraM navi tipaNo jAhe khohe // 20 // tAhe abhirathuNato suro gao Agao ya iyaro ya / Aloei gurUhi ya dhannotti tao aNusaho // 21 // jaha teNaM navi|peliya esaNa iya esaNAi jaiyavaM / ahavAvi imaM aNNaM AharaNaM didvivAdIyaM // 22 // jaha kei paMca saMjaya taNhachuhakilaMta sumahamaddhANaM / uttiNA beyAli ya pattA gAmaM ca te egaM / / 23 // maggaMti pANagaM te logo ya tahiM aNesaNaM kunnaaii| na gahiya na laddhamiyaraM kAlagayA tisAbhibhUyA ya // 24 // cautthIe udAharaNa-AyarieNa sAhU bhaNio-gAmaM vaccAmo, bhaviSyasi nIrogasvaM macIti zamomina garnu / Aroha pRSTau ArUDhasadA tataH pracAraM (vittaa)| paramAzucidurganya muvati pRSTI paruSAM ca // 17 // avIti girI dhim muNDita ! vegaviSAtaH kRta iti duHkhApitaH / iti bahuvidhamAkozati pade pade so'pi bhagavAMstu // 18 // na gaNayati parupagira na cApi taM dUSayati tArazaM gandham / candanamiSa manyamAno mithyA me iha duSkRtaM bhaNati // 15 // cintayati kayaM kurve kathaM ca samAdhirbhavet saadhoH|| | iti bahuvidhaprakAra va zakto yadA kSobhayitum // 20 // tadA'bhiSTucana suro gata Agataztarazca / Akocayati gurubhizca dhanya iti tato'muziSTaH // 21 // yabhA 14 // 17 // tena naivolAviSayameSaNAyo yatitamyaM / athavApIdamanyadAhAraNa dRSTivAdikam // 22 // yathA kecitpaJca saMgratAstuSNAkSudhAbhyAM vizyanto sumahAntamaKvAnama / isI vikAle ca prAmA prAmaM ca te ekam // 25 // mArgayanti pAnakaM te kokama tatrAneSaNAM karoti / nagRhIta nakadhAmitarat kAlagatAstUSA pahA bhibhUtAca // 24 // caturthyAmudAharaNa-AcAryeNa sAdhurbhaNita :-prAmaM vrajAmaH, dIpa anukrama [23] -555% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1237~
Page #1239
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] hai| uggAhie saMte keNai kAraNeNa ThiyA, eko ettAhe paDilehiyANitti kAuM ThaveumAraddho, sAhahiM coho bhaNaha-kimittha | sappo acchai 1, sannihiyAe devayAe sappo viuvio, esa jahaNNao'samio, aNNo teNeva vihiNA paDilehitA Thavei. so ukoso samio, ettha udAharaNaM-ekarasa Ayariyassa paMca sIsasayAI, tesimego se hisuo pamyAio, so jo jo sAhU ei tassa tassa daMDagaM nikkhivai, evaM tassa uDiyassa anno ei anno jAi, tahAvi so bhagavaM aturiyaM acavalaM uri heDA ya pamajjiya Thavei, evaM bahueNavi kAleNa na paritammai-carimAe samiIe paNNattamiNaM tu vIyarApahiM / AharaNaM| dhammarUI pariThAvaNasamiiuvautto ||1||kaaiysmaahiprichaavnne ya gahio abhiggaho teNaM / sakappasaMsA assaddahaNe | devAgamaviudye // 2 // subahuM pivIliyAo bAhA javAvi kAiyasamAhI / anno ya uhio hU~ sAhU betI tao gADhaM // 3 // ahayaM ca kAiyAo beI acchasu parihavemitti / niggae nisire jahiyaM pivIliyA osare tattha / / 4 // sAhU ya uvAhite sati kenacitkAraNena sthitAH, eko'bhunA pratilikhitAnItikRtyA sthApayitumArabdhaH, sAdhubhinaoNdino bhagati-kimanna satiSThati !, sani hitayA deyatayA sapo vikurvitA, eSa jaghanyo'samitaH, anya stenaiva vidhinA pratilikhya sthApayati, sabakaTatA samitaH, prodAharaNa-eka sthAcAryakha pakSa ziSya zatAni, tembekA zreSThibhutaH pramajitaH, sa yo yaH sAdhuH AyAti tasya tasya daNDa nikSipati, evaM samidhisemya bhAvAti abhyo cAti, tathApi sa bhagavAna asparitama capatamuparyavasAcapramajya sthApayati, evaM bahanApi kAlena na paritAmyati / gharamAyA samitI prajJaptamidaM tu vItarAgaH / bhAharaNaM dhrmruciH| pAridhApanikIsamityupayuktaH // 1 // kAvikIsamAdhipAriSTApanikAyAM ca gRhIto'bhiprahastena / zakraprazaMsA athavAne devAgamo cikurvati // 2 // subahayaH pIpilikA bAdhA javAdapi kAvikIsamAthe pampa sthitaH sAdhurmacIti tato gAham // 3 // ahaM ca kAviyA mabIsi tiSTha pariSThApayAmIti / nirgato myusmajati yatra pipIlikA avasapaMntri tatra // // sAdhuzva muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1238~
Page #1240
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] Avazyaka hAribha drIyA // 618 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... kilAmijjai papie tA vArio ya deveNaM / sAmAie nisiddho mA piya devo ya AuTTo || 5 || vaMditu gao citiyaM tu divAiyaM khuDDue u eko| teNa Na pahiya thaMDila kAiyA lobhao rAo // 6 // thaMDilaM na pehiyaMtI na bosire devyaaeN| ujjoo| aNurUpAeN kao se diTThA bhUmitti vosiriyaM // 7 // eso samio bhaNio aNNo puNa asamio imo bhaNio / so kAiyabhomAI ekkekaM navari paDilehe // 8 // navi tiSNi tiNi pehe bei kimitthaM niviDo hojjuho / kAUNa uTTarUvaM ca niviDA devayA tattha // 9 // so uDio ya rAo tattha gao navari pecchae uI / vitiyaM ca gao tatthavi tatiyaMpi ya tatthavi NiviDo // 10 // to aNNo uTTavio tesuMpi taheva devayA bhaNio / kIsa na vi sattAvIsaM pehisI ! sammaM paDivaNNo // 11 // uccArAI esA paridvAvaNa vaNNiyA samAseNaM / bei kimettiyaM ciya pariThappamuAhu api 1 // 12 // bhaNNA aNNaMpatthI kiha taM kiha vA paridvaveyavaM / saMbaMdheNeeNaM pariThAvaNijuttimAyAyA // 13 // 1] zAmyate prapItavAn tadA vAritazca devena / sAmAyike niSiddho mA pA devAvarjitaH // 5 // vanditvA gataH dvitIyaM dRSTiyAdikaM kasbekaH / tena na prekSitaM kAyikIkaM lobhato rAtrI // 6 // khaNDitaM na prekSitamiti na vyurasRjati devatayoyotaH anukampayA kRtaH takha dRSTA bhUmiriti vyutsam // 7 // eSa samito bhaNito'nyaH punarasamito'yaM bhaNitaH sa kAyikabhUmyAdi ekaikaM paraM prativikhati // 8 // naiva trINi trINi pratyupekSate pravIti kimihopaviSTo bhavedudraH 1 kRtvodrarUpaM doSavidyA devatA tatra // 9 // sa utthitaca rAtrau tatra gataH paraM prekSate ugrm| dvitIyaM ca gatastatrApi tRtIyamapi tatrApyupaviSTaH // 10 // tato'nya utthApitasteSvapi tathaiva devatayA bhaNitaH / kathaM naiva saptaviMzatiM pratyupekSase ? samyaka pratipasaH // 11 // uccArAdInAmeSaH pAriSThApanikI varNitA samAsena vIti kimetAvadeva pAriSThApyamutAho anyadapi / / 12 / / bhaNyate'nyaduSyati kathaM tat kavA paridvAtithyam / saMbandhenaitena pAriSThApa nikI niyukirAyA // 13 // 4 pratikrama NA. sami tyadhi0 ~ 1239 ~ // 618 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1241
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] pAridvAvaNiyavihiM cocchAmi dhIrapurisapaNNataM / jaNAUNa sucihiyA parayaNasAra jabalaiMti // 1 // vyAkhyA-paritai:-sarvaiH prakAraH sthApana paristhApanam-apunargrahaNatayA nyAsa ityarthaH, tena nivRttA pAristhApanikI tasyA vidhi:-prakAra: pAristhApanikAvidhistaM 'vakSye' abhidhAsye, kiM svabuddhyotprekSya , netyAha-dhIrapuruSaprajJaptam' artha-18 sUtrAbhyAM tIrthakaragaNadharaprarUpitamityarthaH, tatraikAntato vIryAntarAyApagamAddhIrapuruSaH-tIrthakaro gaNadharastu dhI:-buddhistayA virAjata iti dhIraH |aah-ydyyN pAristhApanikAvidhidhIrapuruSAbhyAM grarUpita eva kimarthaM pratipAdyata ityucyate-dhIrapurupAbhyAM prapaJcena prajJaptaH sa eva saMkSeparucisattvAnugrahAyeha saGgreSeNocyata ityadoSaH, kiMviziSTaM vidhimata Aha-ya 'jJAtvA' vijJAya 'suvihitAH' zobhanaM vihitam-anuSThAnaM yeSAM te suvihitAH, sAdhava ityarthaH, kiM ?-pravacanasya sAraH pravacanasa-* jAndohastam 'upalabhanti' jAnantItyarthaH // sA punaH pAristhApanikyoghataH ekendriyanoekendriyaparisthAdhyavastubhedena dvidhA bhavati, Aha padiyanoegeMdivapAritAvaNiyA samAsao duvihA / eesi tu payANa pateSa paruvarNa ghoLa // 1 // vyAkhyA-ekendriyA:-pRthivyAdayaH, noekendriyAH prasAdayasteSAM pAristhApanikI-ekendriyanoekendriyapAristhApa-18 |nikI, 'samAsataH saMkSepeNa 'dvidhA' dviprakArA prajJaptokenaiva prakAreNa, 'eesiM tu payANaM patteya parUvarNa vocchaM' anayoH / padayorekendriyanoekendriyalakSaNayoH 'pratyeka' pRthak pRthak 'prarUpaNAM svarUpakathanAM vakSye-abhidhAsya iti gAthArthaH // 2 // tatraikendriyapAristhApanikIpratipipAdayiSayA tatsvarUpamevAdI pratipAdayannAha puDhacI AjkAe teka vAU vapassaI ceva / padiya paMcavihA sajAya tahA va atajAya // 3 // dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12404
Page #1242
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- vyAkhyA-pRthivyapkAyastejo vAyurvanaspatizcaiva evamekendriyAH paJcavidhAH, eka tvagindriyaM yeSAM te ekendriyAH 'pazca- atikramahAribha 13 vidhAH' paJcaprakArAH, eteSAM caikendriyANAM pAristhApanikI dvividhA bhavati,kathamityAha-tajjAya tahA ya atajAya' tajjAta- gA. paridrIyA pAristhApanikI atajjAtapAristhApanikI ca, anayobhAvArthamupariSTAdazyatIti gAthArthaH // 3 // Aha-sati grahaNasambha-1 SThApani ve'tiriktasya paristhApana bhavati, tatra pRthivyAdInAM kathaM grahaNamityata aah||19|| kyadhika duvihaM ca hoi gahaNaM bhASasamusthaM ca parasamutthaM ca / eko kapi va duvihaM Abhoge saha bhaNAbhoge // 1 // vyAkhyA-dvividhaM tu dviprakAraM ca bhavati 'grahaNa' pRthivyAdInAM, katham ?-'AtmasamutthaM ca parasamutthaM ca' AtmasamutthaM ca svayameva gRhNataH parasamutthaM parasmAdtaH , punarekaikamapi dvividhaM bhavati, kathamityAha-'Abhoe taha aNAbhoe' |Abhoganam AbhogaH, upayogavizeSa ityarthaH, tasminnAbhoge sati, tathA'nAbhoge, anupayoga ityarthaH, ayaM gaathaakssraarthH| // 4 // ayaM punarbhAvArtho vartate-tastha tAva AyasamutthaM kahaM ca AbhoeNa hoja, sAhU ahiNA khaio visaM vA khaiyaM visaSphoDiyA vA uThiyA, tattha jo acitto puDhavikAo keNai ANio so maggijai, Nasthi ANilao, tAhe appa NAvi ANijai, tatthavi Na hoja acitto tAhe mIso, aMto halakhaNaNakuDamAIsu ANijai, Na hoja tAhe aDavIo| zapathe vaMmie yA davadahue vA, Na hoja pacchA sacittovi gheppai, AsukArI vA karja hojA jo laddho so ANijjai, evaM|| 1 sanna tAvadAtmasamutthaM kathaM cAbhogena bhavet , sAdhurahimA daSTo viSaM vA khAditaM viSasphoTikA votthitA, tatra yo'cittA pRthvIkAyaH kenacidAnItaHsa mAmyate, nAstyAnItasadAramanA'pyAnIyate, tatrApi na bhavedacittastadA mizrA, antazo halakhananakukhyAdibhya mAnIyate, na bhavecadATavItaH padhi valmIkAt | davadagdhAdvA, na bhavet pazcAtsacitto'pi gRjhate, AzukAri vA kArya bhavet yo landhaH sa bhAnIyate, evaM dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: pRthikAyikAdi SaD jIvanikAyasya savistara-varNanaM ~1241~
Page #1243
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... hoNaMpi jANato, aNAbhoieNa teNa loNaM maggiyaM acittaMti kAUNaM mI sacittaM vA ghettUNa Agao, pacchA NAyaM tattheva chaDDeyacaM, khaMDe vA maggie eyaM khaMDaMti loNaM dinnaM, taMpi tahiM caiva vigaMciyavaM, paNa dejA tAhe taM appaNA vigiMciyavaM, evaM AyasamutthaM dudhipi / parasamutthaM AbhogeNa tAva saccittadesamaTTiyA loNaM vA kajjanimitteNa diSNaM, maggieNa aNAbhogeNa khaMDaM maggiyaM khoNaM deja tasseva dAyacaM, neccheja tAhe pucchijai-kao tumbhehiM ANiyaM 1, jattha sAhai tattha vigiMcijjai, na sAheja na jANAmoti vA bhaNejA tAhe uvalakveyavaM vaNNagaMdharasaphAsehiM, tattha Agare parihavijjai, nasthi AgarI paMthe vA vaIti vigAlo vA jAo tAhe sukkagaM mahuragaM kapparaM maggijjai, Na hoja kapparaM tAhe ghaDapatte pippalapatte vA kAUNa parihavijjai 1 / AukAe dubiI gahaNaM AyAe NAyaM aNAyaM ca evaM pareNavi NAyaM aNAyaM ca, AyAe jANaMtassa visakuMbho haNiyo bisaphoDiyA vA siMciyavA visaM vA khaiyaM mucchAe vA paDio giThANo vA, evamAisu (kajjesu ) 3 lavaNamapi jAnan / anAbhogikena tena varNa mArgitamacittamitikRtvA mizraM sacitaM vA gRhItvA'taH pazcAt jJAtaM tatraiva tyaktavyaM khaNDAyAM vA mArgitAyAmeSA khaNDeti lavaNaM dutaM tadapi tatraiva vyaktavyaM na dadyAttadA''tmanA vaktavyaM etadAtmasamutthaM dvividhamapi parasamutyamAbhogena tAvat sacittadezA mRttikA va yA kAryAya dakSaM mArgite anAbhogena khaNDAyAM mArgitAyAM lavaNaM dadyAt tasyAyeva dAtavyaM, necchet tadA pRcchayate kutastvayA'nItaM ? yataH kathayati tatra yajyate, na kathayetra jAnAma iti vA bhaNetadopalakSitavyaM varNagandharasasparzaH, tatrAkare paridvApyate nAsyAkaraH pathi vA varttante vikAlo vA jAtastadA zuSkaM madhuraM karparaM mArgeyate na bhavekaraM tadA badapatre pippalapatre vA kRtvA pariSApyate / akAye dvividhaM grahaNamAtmanA jJAtamajJAtaM ca evaM pareNApi jJAtamajJAtaM ca AtmanA jAnAnasya vipakumbho hantavyo vipasphoTikA vA sekaNyA vipaM vA khAditaM mUrcchayApi vA patito mAno vA evamAdiSu kAryeSu.) muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1242 ~
Page #1244
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) Avazyaka zyaka hAribhadrIyA pratikramaH NA. parichApanikyadhika prata sUtrAMka // 20 // pubamacittaM pacchA mIsaM ahuNAdhoyaM taMdulodayAi Aure kaje sacittaM pi, kae kaje sesaM tattheva pariThavijai, na deja tAhe| pucchijjai-kao ANIyaM ?, jai sAhei tattha pariThaveyacaM Agare, na sAhejA na vA jANejA pacchA vaNNAIhiM ubalakkheDa tattha parivei, aNAbhogA koMkaNesu pANiyaM aMbilaM ca egattha vetiyAe acchai, aviraiyA maggiyA bhaNai-etto miNhAhi, teNa aMbilaMti pANiyaM gahiyaM, NAe tattheva chubhejA, aha Na dei tAhe Agare, evaM aNAbhogA AyasamutthaM, parasamutthaM jANaMtI aNukaMpAe dei, Na ete bhagavaMto pANiyassarasaM jANaMti haradodagaM dijA, paDiNIyayAe vA dejA, eyANi se vayANi bhajatutti, NAe tastheva sAhariyavyaM, na deja jao ANiyaM taM ThANaM pucchijai, tattha neU pariDhavijai, na jANejjA vaNNAIhiM lakkhijjai, tAhe NaipANiyaM NaIe vigicejjA evaM talAgapANiyaM talAe agaDavAvisaramAisu sahANesu vigiMcijai, jai sukaM taDAgapANiyaM ghaDapattaM pippalaparta vA aDheUNa saNiyaM vigiMcA, jaha ujjarA na jAyaMti, pattANaM| [sU.] * * dIpa anukrama [23] * 1 pUrvamadhi pazcAnmitraM adhunAdhItaM tandulodakAdi Ature kArya sacicamapi, kRte kArye zeSaM tatraica pariNApyate, na dadyAcadA pRcchayate-kuta AnItaM ?, yadi kayavettantra paridhApaSitamdhamAkare, na katha yena vA jAnAti pazcAdvarNAdimirapalakSya taya pariSThApayati, anAbhogAt koNe pAnISamamlaM caikana vedikAyAM tihataH, bhapiratikA mArgitA bhaNati-ato gRhANa, tenAmlamiti pAnIyaM gRhItaM, jJAte tatraiva kSipet , atha na dadyAcadA''kare, eSamanAbhogAdAtmasamutthaM, parasamutthaM jAgAnA'nukampayA dadyAtale bhagavantaH pAnIyasya rase jAnanti dodakaM vadyAt , pratpanIkatayA vA dadyAt patAmyasya balAni bhajasthiti, jJAte tatraiva saMhatamya, na dacAyata AnItaM tassthAnaM pRSyate tatra bhItyA parichApyate, na jAnIyAhUrNAdimilakSyate tavA nadIpAnIyaM nAM tyajyate evaM taTAka- pAnIyaM taTAke bhavaTavApIsaraAdiSu svasthAneSu tyajyate, yadi zuSka taTAkapAnIyaM vaTapatraM pipalapatraM vA'vaSTamya zanaistyazyate yayA pravAhA na jAyante, patrANA // 20 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1243~
Page #1245
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka asaIe bhAyaNassa kaNNA jAva hehA saNiyaM udayaM alliyAvijai tAhe vigiMcijai, aha kUodayaM tAhe jai kUvataDA daulA tattha saNiya nisiraha, aNulasio sukataDA hojjA ullagaM ca ThANaM nasthi tAhe bhANaM sikaraNa jaDijai, mUle doro vajjhai, usakAveu pANiyaM IsimasaMpattaM mUladoro ukkhippai, tAhe paloTTai, nasthi kUbo dUre vA teNasAvayabhayaM hojjA / tAhe sIyalae mahurarukkhassa cA heThA sapaDiggahaM vosirai, na hoja pAyaM tA ulliyaM puhavikAyaM maggitA teNa parihavei, asai sukaMpi uNhodaeNa uAlettA pacchA parihavijai, nivAghAe cikkhar3e khar3e khaNiUNa pattapaNAleNa vigiMcai, sohi |ca kareMti, esA vihI, jaM paDiniyattAe AukAraNa mIse diNNaM taM vigiMcei, saMjayassa puvagahie pANie AukkAo aNAbhogeNa diNNo jai pariNao bhuMjai, navi pariNamai jeNa kAleNa thaMDilaM pAvai vigiMciyacaM, jattha harataNuyA paDejA hataM kAlaM paDicchittA vigicijai zateukAo taheva Ayasamuttho AhoeNa saMjayassa agaNikAeNa kajaM jAyaM-ahiDako [sU.] dIpa anukrama [23] masati bhAjanasva karNA vAvadhastAt (pazcAt ) vAnarUdaka siSyanti tadA sayapate, atha kUpodaka tadA yadi pataTa pAIna nisajyate, bhasiccamAnaH zuSkataTo bhavet AIca sthAnaM nAsti tadA bhAjanaM sikakena badhyate, mUle dUvarako vadhyate, udhyakya pAnIyamISadasaMgrAle mUladavaraka utkSipyate, badA pralovyate, nAsti po dUre vA stena mApadabhavaM bhavet tadA zItale madhuravRkSasyAdhastAna sapratigrahaM byurasatyate, na bhaverapAtraM sadA pRthvIkArya mArgayitvA tena x pariSThApayati, asati zuSkamapyuSyodakenA bityA pazcAt pariSThApyate, niLadhAte kardame baTuM na nitvA patrapraNAlikayA spajyate, zudi ca kurvanti, ess| vidhiH, yat matyanIkatayA'kAyena mizrayitvA etaM tadvivicyate, yadi saMyatena pUrva gRhIte pAnIye'kAyo'nAbhogena datto yadi pariNato bhuzyate, na pariNamati cina kAlama spaNDilaM prApyate khakampa patra ratanukAH pavebulaM kAlaM pratIcchaya pakyate / tejarakAyasavAtmasamuSya bhAbhoyena saMyatayAzikAyena kArya / jAtaM-ahidaSTo muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12444
Page #1246
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] AvazyakahAribha drIyA // 621 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [204.... vA 'DaMbhijjai phoDiyA vA vAyagaMThI vA antravRddhirvA, basahIe dIhajAIo paviDo poTTasUlaM vA tAveyavaM, evamAIhiM ANie kajje kae tattheva paDibrugbhai, paNa deti to tehiM kaTThehiM jo agaNI tajjAio tattheva vigiMcijjai, na hoja sovi na deja vA tAhe tajjAeNa chAreNa ucchAijara, pacchA aNNajAieNavi, dIvaesu telaM gAlijjar3a battI ya nippIlijai mahagasaMpuDae kIrai pacchA ahA ugaM pAlei, bhattapaJcakkhAyagAisu mallagasaMpuDae kAUNa acchatti, sArakkhijai, kae kajje taheba vivego, aNAbhogeNa khelamalagAloyacchArAdisu taddeva paro AbhopaNa chAreNa dijja vasahIe agaNiM joikkhaM vA kareja taheva vivego, aNAbhoeNavi ee caiva pUyaliyaM vA sagAlaM dejA, taheva vivego 3 / vAukkAe AyasamutthaM AbhoeNa, kahaM ?, vasthiNA diieNa vA kajaM, so kayAi sacitto acitto vA mIso vA bhavai, kAlo duviho- niddho lukkho ya, Niddho tiviho-ukosAi, lukkhova tiviho-ukosAi, ukkosae sIe jAhe dhaMto bhavai tAhe jAba paDhamaporisI 1 vA dAte sphoTikA vA dAtaprandhirvA annavRddhiyoM, vasatI dIrghajAtIyaH praviSTaH udarazUlaM vA tApavitavyaM evamAdibhirAnIte kArye kRte tatraiva pratikSipyate na dadyAsadA taiH kA'dvijAtIya tatraiva yajyate, na bhavet so'pi na dayAdvA tadA rAjJAtena kSAreNAcchAdyate pacadanyajAtIyenApi dIpebhyaH tailaM gAyate varNiniMSpIyate mahapuDhe kriyate pazcAcacAyukaM pAlayati, bhaktapratyAkhyAnAdiSu mahakasaMpuTe kRtvA tiSThati, saMrakSyate kRte kArye tathaiva vivekA, anAbhogena zleSmamalalocakSArAdiSu tathaiva para Abhogena dadyAt vasatI abhi jyotiyAM kuryAt tathaiva vivekH| anAbhogenApi ete caiva patiko vA sAdA tathaiva vivekaH // vAyukAya AtmasamukhyamAbhogena, kathaM ?, yatinA yA vA kArya sa kadAcit sacitto'ciso vA mizro vA bhavati, kAlo dvividhaHkhigdho rukSa, vividhaH-utkRSTAdi, rukSo'pi trividha:-utkRSTAdiH utkRSTe zIte yadA dhyAto bhavati tadA yAvat prathamapospI 4pratikrama NA. pariSThApanikvadhi0 ~ 1245 ~ // 621 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1247
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [204...], (40) prata sUtrAMka tAva acitto vitiyAe mIso tatiyAe sacitto, majjhimae sIe vitiyAe Araddho cautthIe sacitto bhavara, maMdasIe taiyAe AraDo paMcamAe porisIe sacitto, uhakAle maMdauNhe majjhe ukkose divasA navari do tiNi pasAri paMca ya evaM vasthirasa dajhyassa puSaddhaMtassa eseva kAlavibhAgo, jo puNa tAhe ceva dhamittA pANiyaM uttArijai, tassa ya paDhame hatthasae acitto vitie mIso taie sacitto, kAlavibhAgo natthi, jeNa pANiyaM pagatIe sIyalaM, purSa acitto maggijai pacchA mIso pacchA sacittotti / aNAbhoeNa esa acittotti mIsagasacittA gahiyA, parovi evaM ceva jANato vA dejA ajANato vA, NAe tasseva aNicchate ubaragaM sakavArDa pavisittA saNiyaM muMcai, pacchA sAlAevi, pacchA vaNaNiguMje mahure, pacchA saMghADiyAuvi jayaNAe, evaM daiyassavi, sacitto vA acitto vA mIso vA hou sabassavi esa vihI, mA aNNaM virAhehitti 4 / vaNassaikAiyassavi AyasamutthaM AbhoeNaM gilANAikaje mUlAINa gahaNa hojA, aNAbhoeNa [sU.] dIpa anukrama [23] tAvadacitto didIvASAM midharatUtIpASAM sacittaH, madhyame zIte dvitIyAyA Arabhya dhanudhyA~ saciso bhapati, manvazIte tRtIyasA Aramya pAmyA pauraSyA sacittaH, uSNakAle manyoSNe madhye utkRSTa divasAH paraM hI zrIna caturaH pana ca, evaM basnedeteH, pUrvadhmAtasvaipa eva kAlavibhAgaH, yaH punastadaiva dhmAyA pAnIya ucAyate, tasya ca prathame hastapAte acitto dvitIye mizrastRtIye sacittaH, kAlavibhAgo nAti, yena pAnIyaM prakRyA pItala, pUrvamacitto mAyate pazcAmizrA pazcAtyavidha iti / anAbhogena eSo'citta iti mizrasacittau gRhItI, paro'pyevameva jAnambA dayAhanAnambA, hAte tI eva aniyati apavararpha sakapATaM pravizya zanairmucyate, pakSAta pAhAyAmapi, pavAGkananikuJja madhure, pazcAt mATikAyAmapi yatanayA, evaM dRterapi, sacico vA'citto vA mizro cA bhavantu sarvasyApyeSa vidhimAnyaM virAsIditi / vanaspatikAdhikalA AtmasamutthamAbhogena klAnAdikAryAya mUlAdInAM grahaNaM bhavAna, bhanAbhogena muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1246~
Page #1248
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205], (40) pratikramaNA. parichApanikyadhika E: prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- gahiyaM bhatte vA loho paDio piDhagaM vA kukkusA vA, so ceva porisivibhAgo, dukuDio cirapi hojA, paro AlageNa 5 misiyagaM cabalagamIsiyANi vA pIlUNi kUraoDiyAe vA aMto choTUrNa karamadaehiM vA samaM kaMjio annayaro bIya- kAo paDio hojA, tilANa vA evaM gahaNaM hojjA, nibaM tilamAisu hojA, jai AbhogagahiyaM AbhogeNa vA dinaM // 622 // vivego, aNAbhogagahie aNAbhogadipaNe vA jai taraha vigiMciu~ paDhama parapAe, sapAe, saMthArae laDIe vA paNao havejA tAhe uhaM sIyaM va NAUNa vigiMcaNA, esovi vaNassaikAo pacchA aMtokAe esi vigiMcaNavihI, allagaM alluhai gakhette sesANI Agare, asai Agarassa nivAghAe mahurAe bhUmIe, aMto vA kappare vA patte vA, esa vihitti // atra tajAtAtajjAtapAristhApanikI pratyekaM pRthivyAdInAM pradarzitaiva, bhASyakAraH sAmAnyena talakSaNapratipAdanAyAhavRtajAyapariSaNA AgaramAIsu hoi boddhavvA / atajAyapariTThavaNA kapparamAIsu yoddhabbA // 205 // (bhA0) vyAkhyA-tajAte-tulyajAtIye pAristhApanikA 2 sA AgarAdiSu paristhApanaM kurvato bhavati jJAtavyA, AkarA: gRhItaM bhakta vA loH patita:piSTaM vA +phukasAvA, sa eva pauruSIvibhAgaH, duSkaTaH ciramapi bhavet , para mAI keNa mizrita capalakamizritAni vA | pIvani kUrakoTikAyA (kSipracaTikAyo) vA'ntaH kSitvA karamaH samaM vA kAjikaH sampataro vA bIjakAyaH patito bhavera, tilAnAM caivaM grahaNaM bhavet / | nimbaM tailAdiSu bhavet , badhAbhogagRhItamAbhogena vA dattaM vivekaH, anAbhogagRhIte'mAbhogadatte vA yadi zakyate sparku prathama parapAne khapAce, saMstArake lAyAM | | vA panako bhavet tadoSNaM zItaM vA jJAtvA tyAgaH, eSo'pi vanaspatikAdhikaH, pazcAdantaHkAya eSAM vikavidhiH, AImAI kakSetre zeSANi Akare, asalyAkAre nibAMdhAte madhurAyA~ bhUmau, bhantarvA kaparasya vA pAtrasa yA eSa vidhiriti| * Tuka, + kaNikA. 40-5% dIpa anukrama [23] // 22 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1247~
Page #1249
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205], (40) prata sUtrAMka [sU.] pRthivyAdyAkarAH pradarzitA eva, atajAtIye-bhinnajAtIye paristhApanikA 2 sA punaH karparAdiSu yathA (yoga) paristhApana 4 kurvato boddhavyeti gaadhaarthH|| gatekendriyaparisthApanikA, adhunA noekendriyapAristhApanikA pratipAdayannAha __Noegidiehi jA sA sA duvihA boTa ANuputrIe / tasapANe mubihiyA ! nAyacA notasedi ca // 5 // vyAkhyA-ekendriyA na bhavantIti noekendriyAH-vasAdayastaiH karaNabhUtairiti tRtIyA, athavA teSu satsu tadviSayA veti saptamI, eSamanyatrApi yojyaM, yA'sau pAristhApanikA sA 'dvi(vi)dhA' dviprakArA bhavati 'AnupUyo' paripAvyA, dvaividhyameva darzayati-tasapANehiM suvihiyA NAyabA NotasehiM ca' vasantIti trasAH sAzca te prANinazceti samAsastaiH18 karaNabhUtaiH suvihiteti suziSyAmantraNam , anena kuziSyAya na deyamiti darzayati, jJAtavyA-vijJeyA 'notasehiM ca' asA hAna bhavantIti notrasA-AhArAdayastaiH karaNabhUtairiti gAthArthaH // 5 // talapANehiM jA sA sA duvidA hoha mANuputrIe / viyalidiyatasehi jANe pazcidiehiM ca // 6 // vyAkhyA-vasapANibhiryA'sau sA dvi(vi)dhA bhavati AnupUA, 'vikalendriyA' dvIndriyAdayazcaturindriyaparyantAstaizca, 'jANi'tti jAnIhi paJcendriyaizceti gAthArthaH // 6 // vigalidiehi jA sA sA tivihA boda ANupuDIe / viyativacauro bAvi va sajAyA tahA atajAyA // 7 // vyAkhyA-vikalendriyo'sau sA trividhA bhavati AnupUrvyA, viyatiyacauro yAviya' dvIndriyatrIndriyacaturindriyA~vAdhikRtya, sA ca pratyeka vibhedA, tathA cAha-tajAya tahA atajjAyA' tajjAte-tulya jAtIye yA kriyate sA tajAtA, dIpa anukrama [23] ACANCCCEKAN muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12484
Page #1250
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka tathA atajjAtA-atajAte yA kriyata iti gAthArthaH // 7 // // bhAvArthastvayaM-beiMdiyANaM AyasamutthaM jalugA gaMDAisu Avazyaka kajesu gahiyA tastheva vigiMcijaha, sattuyA vA AlebaNanimittaM UraNiyAsaMsattA gahiyA visohittA Ayare vigiceti, NA. pari drIyA hA asai Agarassa sattuehi samaM nivAghAe, saMsattadese vA katthai hoja aNAbhogagahaNaM taM desaM ceva na gaMtavaM, asivAIhiMdhApani lagamejA jattha sattuyA tattha kUraM maggai (paM0 16000), na lahai taddevasie sattue maggai, asaIe vitie jAva tatie, kyadhika // 23 // asai paDilehiya 2 giNhai, velA vA aikamai addhANaM vA, saMkiyA bA mate gheppaMti, bAhiM ujjANe deule paDisayarasa vaa| bAhiM rayattANaM patthariUrNa uvari eka ghaNamasiNaM paDalaM tattha pallacchiMjati, tinni UraNayapaDilehaNAo, nasthi jai tAhe puNo paDilehaNAo, tiNi muDio gahAya jai suddhA paribhujaMti, egami dihe puNovi mUlAo paDile hijaMti, je tattha pANA te mallae sattuehi samaM Thaviti, AgarAisu vigiMcai, natthi bIyarahiesu vigiMcAi, evaM jattha pANayaMpi bIyapAe dIpa anukrama [23] VI dIbiyANAmAtmasamutthaM jalaukA gaNDAvipu kAryeSu gRhItA savaidha khajyate, saktakA vA mAlepananimitaM kaNikA saMsakkA gRhItA vizobhyAkare khjti,astyaakaare| 4sakaiH samaM nimyAMcAte, saMsakadeze vA kulacit bhavedanAbhogagrahaNa se deza mevana gATheva , azivAdibhirgapachena bana sakukAmamA ro mAyaMte, ma labhyate tadevasikAna saktukAn mArgayati, asati detIvikAn pAvacAvikAn , asati pratilikhya 2 gRhNAti, pelA vA'tikAmati adhvAnaM vA (pratipatrA), shngkitaa| ||62zA vA mAnake gRhAti, bahiruthAnAt devakule pratizrayasya vA bahiH rajavANaM pratIrya upakaM ghanamamRNaM paTalaM tatra pracchAdayati, vikRtva karaNikApratilekhanA. nAsti yadi tadA punaH prati lekhanA, timro muSTIhIkhA yadi zuddhA paribhujyante, ekanAM raSTAyAM punarapi mUlAt pratilekhapati, ye taba prANino mahaphe sakka ra samaM sthApate, bhAkarAdiSu tvajyante, na santi bIjarahiteSu tyajati, evaM patra pAnIyamapi dvitIyayAve. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1249~
Page #1251
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) COM prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] paMDilehittA jaggAhie chubbhai, saMsattaM jAyaM rasarahiM tAhe sapaDiggaI vosirau, nasthi pArya tAhe aMbiliM paaddihaariy| maggaja, No laheja sukyaM aMbiliM ulleUNaM asai aNNAMmevi aMbilivIyANi chohaNa vigiMcai, nasthi bIyarahiesa vigiMcAi, parachA pahissae pATihArie vA apADihAriyaM vA tikAlaM paDilehei diNe diNe, jayA pariNayaM tahA vigiMcai, bhAyaNaM ca paDiapijjA, nasthi bhAyaNaM tAhe aDavIe aNAgamaNapahe chAhIe jo cikkhAlotastha khaI khaNiUNa nicchiii| liMpittA pattaNAleNaM jayaNAe chubhai, ekasi pANaeNaM bhamADei, taMpi tattheva chuTabhai, evaM tini vAre, pacchA kappei sahakaThehi ya mAlaM kareMti cikkhilleNaM liMpai kaMTayachAyAe ya ucchAei, teNa ya bhANaeNaM sIyalapANayaM Na layai, avasAvaNeNa kUreNa ya bhAvijai, evaM do tiNi vA divase, saMsattagaM ca pANayaM asaMtattagaM ca ego na ghare, gaMdheNa visaMsijjai, saMsattaM ca gahAya na hiMDijjai, virAhaNA hoja, saMsattaM gahAya na samuddisijjai, jai parissaMtA je Na hiMDaMti te liMti, je pratiliyohAhi ke ziSyate, saMsaktaM jAtaM rasajailadA sapratigrahaM vyutsRjata, nAsi pAtraM tadA ciniNiko prAtihArikI mArgayatu, na labheta zuSkA ciciNikA AIvitvA asati bhanyamimapi cijiNikAbInAni kSisvA biviyate, mAsti bIjarahiteSu samyate, pavAra pratibhaye prAtihArike vA aprAti hArika vA trikAla pratilikhati dine dine, badA pariNataM tadA vividhate, bhAjanaM ca pratyarpate, nAsti bhAjanaM tadA'TaNyAmanAgamanapadhe pAyASA yA kardamatA gatai khanityA nizchinaM liyA pAnAhena yatanayA kSipatti, ekazaH pAnIpenAdayati, tadapi tatraiva kSipati, evaM bIn bArAn, pakSAta kApayati lakSNakATezva mAtaM karoti kardamena limpati kaNTakapachAyayA cANDAdayati, tena ca bhAjanena zItalapAnIyaM na lAti, avanAvaNena kareNa ca bhAvyate, evaM DI grIna pA diva| sAn, saMsaktaM ca pAmakamasaMsakaM caiko na dhArayet, gandhena vizavate, saMkhaca gRhItvA na hiNavate, virAdhanA bhaveta, saMsakaM gRhItvA na bhujyate, yadi parizrAntAhi ye na hiNDante te kAnti, be C+ + M muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1250~
Page #1252
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] Avazyaka hAribha drIyA // 624 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [ 201...], ye pANA dilA te mayA hojjA, egeNa paDilehiyaM bIeNa tatieNaM, suddhaM paribhuMjaMti, evaM caiva mahiyassavi gAliyadahiyassa navaNIyarasa ya kA vihI ?, mahIe egA uDI chubbhai, tattha tattha dIsaMti, asai mahiyarasa kA vahI 1, gorasadhovaNe, pacchA uNhodayaM sithalAbijjara, pacchA mahure cAulodae, tesu suddhaM paribhujjai, amuddhe taheva vivego dahiyasta, pacchao jayantA Niyatte paDilehijai tIrAe suttesuvi esa vihI, parovi AbhoyaNAbhoyAe tANi dijA // teiMdiyANa gahaNaM sattuyapANANa puvabhaNio vihI, tilakIDayAvi taheva dahie vA rallA taheva chagaNa kimiovi taheva saMdhArago vA gahio ghuNAiNA NAe taheba tArisae kaDe saMkAmijjai, uddehiyAhiM gahie pote Natthi tassa vigiMcaNayA, tAhe tersiMvi loDhAijai, tattha aIti loe, chappaiyAu visAmijjati sattadivase, kAraNagamaNaM tAhe sIyalae nidhAyAe, evamAINaM taheva Agare nivAghAe vivego, kIDiyAhiM saMsatte pANae jai jIvaMti khippaM galijai, ahe paDiyA levADeNeva hattheNa uddhareyavA 1 ca prANino dRSTAle mRtA bhaveyuH ekena pratilekhitaM dvitIyena tRtIyena zuddhaM paribhuJjanti evameva gorathasyApi gADitasya dakSo navanItakha ca kovidhiH 1 tasyaikASTA kSipyate tatra tatra dRzyante asatitake kI vidhiH 1, gorasadhAvanaM, pazcAduSNodakaM zItalIyate pazcAt madhuraM talodakaM teSu zuddhaM pari bhujyate, azuddhe tathaiva viveko damaH pazcAt gacchanta AgacchantaH pratilekhayanti (udayAdeH ) tIrAdiSu suteSvapi eSa vidhiH, paro'dhyAbhogAnAbhogAbhyAM tAni dadyAt // trIndriyANAM grahaNaM saknuprANinAM pUrva bhaNito vidhiH tilakITakA api tathaiva dakSi thA rakhA tabaiva gomayamayo'pi tathaiva saMstArako vA gRhIto ghuNAdibhiH hAte tacaiva tAze kA saMkAmyante, uddehikAbhigRhIte pote nAsti tasya vivekaH, tadA tAsAmapi avatAraNaM kiyate, tatrApayAnti svasthAne, padapadikA vizvAmyante sapta divasAn kAraNe gamanaM tadA zItale nivyadhAte, evamAdInAM tathaivAkare nirvyAghAte vivekA, kITikAbhiH saMsake pAnIye yadi jIvanti kSipraM gAyate, adhaH patitA lepateva istenoH 4 pratikramaNA. parichApanikyadhi0 ~1251~ // 624 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1253
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka | alevaDayaM ceva pANayaM hoi, evaM makkhiyAvi, saMghADaeNa puNa ego bhattaM geNhai mA ceva chunbhai, bIo pANayaM, httho| alevADao ceva, jaivi kIDiyAu majhyAu tahavi galijjati, iharahA mehaM uvaNaMti macchiyAhi vamI havai, jai taMduloyagamAisu pUyarao tAhe pagAse bhAyaNe chuhittA potteNa daddarao kIrai, tAhe kosaeNaM khoraeNa vA ukkahijai, dhovaeNa pANaeNa samaM vigiMcijai, AukArya gamittA kaDeNa gahAya udayassa Dhoijai, tAhe appaNA ceva tattha paDai, ebamAi teiMdiyANaM, pUyaliyA kIDiyAhiM saMsattiyA hojjA, sukao vA kUro, tAhe jhusire vikkhirijai, taheva tattha tAo pavisaMti, muhusayaM ca rakkhijjai jAva visssriyaao| cariMdiyArNa AsamakkhiyA akhiMmi akkharA ukahijaitti gheSai, parahatthe bhatte pANae vA jai macchiyA taM aNesaNija, saMjayahatthe uddharijai, nehe paDiyA chAreNa guMDijAi, kotthalagAriyA vA vacchatthe pAe vA gharaM karejA sabavivego, asai chiMdittA, aha annaMmi ya gharae saMkAmijaMti, saMthArae maMkuNANaM [sU.] dIpa anukrama [23] alepakadeva pAnIyaM bhavati, evaM makSikA api, saMghATakena punareko bhakaM gRhAti, maiva paptan , dvitIyaH pAnIyaM, halo lepaladeva, yadyapi kITikA mRtAstathApi gADyante, itarathA medhAmupahanyuH makSikAbhirAntirbhavati, yadi tanduloda kAdipu pUtarakAstadA prakAze bhAjane visvA potenAcchAdanaM kriyate, tataH kozena kSaurakeNa vA niSkAzyante, lokena pAnI yena samaM tvajyante, akArya prApathya kADena gRhItvodakAye niyante, tadAtmanaiva tatra patanti, evamAdizrIndriyANA, |pUlikA kITikAbhiH saMsakA bhaye, zuSko vA kraH, sadA suSire vikIryate, tayaiva tAH pravizanti, maha ca rapante yAvadvimastAH / caturiniyANA ma madhamakSikA adaNaH pucipako niSkAzayanti iti gRhyante, parahamate bhakta pAnI vA yadi makSikAtadaneSaNIyaM, saMpavaha aniyante, je he patitAH kSAreNAvaguNDyante kosthalakArikA vA bane pAne vA gRhaM kuryAt sarvavivekaH, asati chittvA, ayAnvasmin gRhe vA saMkrAmyante, saMsArake maraNAnAM muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1252~
Page #1254
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] mAvazyaka pucagahie taheva gheppamANe pAyapuchaNe vA, jai tinni velAu paDilehijato divase 2 saMsajA tAhe tArisaehiM ceva kahehi pratikramahAribha saMkAmiti, daMDae evaM ceva, bhamarassavi taheva vivego, saaMDae sakaTTho vivego, pUtarayassa puSabhaNio vivego, evamAi drIyA | jahAsaMbhavaM vibhAsA kAyavA / gatA vikalendriyatrasapAristhApanikA, adhunA pazcendriyatrasapAristhApanikA vivRNvannAha paristhApa nikA // 625 // paMcidiehiM jA sA sA duvidhA hoi mANupuzIe / maNuhi ca suvihiyA, nAyamA moSamaNuedi // 8 // vyAkhyA-pazca sparzAdInIndriyANi yeSAM te paJcendriyAH-manuSyAdayastaiH karaNabhUtasteSu vA satsu tadviSayA'sau pAristhApanikA sA dvividhA bhavatyAnupUrvyA, manuSyaistu suvihitA! jJAtavyA, 'nomanuSyaizca' tiyegbhiH, cazabdasya vyvhitH| sambandha iti gAthAkSarArthaH, // 8 // bhAvArtha tUpariSTAvakSyAmaH // -. mazupachi khalu jA sA sA duvihA hoi ANuputrIe / saMjayamaNuedi taha nAyabAmasaMjaehiM ca // 9 // vyAkhyA-manuSyaiH khaluH yA'sau sA dvividhA bhavati AnupUrdhyA saMyatamanuSyaistathA jJAtavyA'saMyataizceti gAthArthaH // 9 // bhAvArtha tUpariSTAdvakSyAmaHsaMjayamaNuehiM jA sA sA suvidhA hoda mANuputrIe / sacittIM supihiyA ! adhirohiM ca nAyaka // 10 // dAdarA vyAkhyA-'saMyatamanuSyaiH' sAdhubhiH karaNabhUtairyA'sau pAristhApanikA sA dvividhA bhavatyAnupUA, saha cittena vartanta | pUrvagRhIte tathaiva gRhyamANe pAdapromchane vA yadi timro bArAH pratiliNyamAno divase divase saMsRjyate tadA tAdRzaireva kA?H saMkAmyante, daNDake'pyekAbameva, amarasyApi vivekasadhaiva vivekaH, sANDe sakArAva vivekaH, pUtarakasya pUrvabhANito vivekaH, evamAdi vAsaMbhavaM vibhASA krtvyaa| dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1253~
Page #1255
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) - prata sUtrAMka -X [sU.] iti sacittAstaiH-jIvadbhirityarthaH, suvihiteti pUrvavat 'accittehiM ca NAyavatti avidyamAnacittaizca-mRtarityarthaH, jJAtavyA-vijJeyeti gAthAkSarAdhaH // 10 // itthaM tAvaduddezaH kRtaH, adhunA bhAvArthaH pratipAdyate, tatra yathA sacittasaMyatAnA grahaNapAristhApanikAsambhavastathA pratipAdayannAha ___aNabhoga kAraNeNa ca napuMsamAIsu hoi saJcittA / vosiraNaM tu napuMse sese kAlaM paDhikkhijA 1 // vyAkhyA-AbhoganamAbhogaH-upayogavizeSaH na AbhogaH anAbhogastena 'kAraNena vA' azivAdilakSaNena 'napuMsakA|diSu' dIkSiteSu satsu bhavati 'sacittA' iti vyavahArataH sacittamanuSyasaMyataparisthApaniketi bhAvanA, AdizabdAjjaDDA| diparigrahaH, tatra cAyaM vidhiH-yo'nAbhogena dIkSitaH sa Abhogitve sati vyutsRjyate, tathA cAha-vosiraNaM tu napuMse'tti vyutsRjana-parityAgarUpaM napuMsake, kartavyamiti vAkya zeSaH, tuzabdo'nAbhogadIkSita iti vizeSayati, 'sese kAlaM paDikkhijatti zeSaH kAraNadIkSito jahAdirvA, tatra 'kAlanti yAvatA kAlena kAraNasamAptirbhavatyetAvantaM kAlaM jaDDAdI vakSya-14 mANaM ca pratIkSyeta, na tAvaddhutsRjet iti gAthAkSarArthaH // 11 // atha kiM tatkAraNaM yenAsI dIkSyata iti ?, tatrAnekabhedaM| kAraNamupadarzayannAha asiSe momoyarie rApabuDhe bhae va bhAgADhe / gelane timo nANe badasaNacarite // 12 // vyAkhyA-'azirva' vyantarakRtaM vyasanam 'avamaudarya durbhikSaM 'rAjadviSTa' rAjA dviSTa iti 'bhayaM' pratyanIkebhyaH 'AgAda' bhRzama, ayaM cAgADazabdaH pratyekamabhisambadhyate azivAdiSu 'glAnatvaM' glAnabhAvaH 'uttamArthI' kAladharmaH, dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1254~
Page #1256
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] 'jJAna' zratAdi tathA 'darzana' tatprabhAvakazAskhalakSaNaM 'cAritra' pratItam, eteSvazivAdiSUpakurute yo napuMsakAdirasI|8 hAribha- didIkSyata iti, uktaM ca-rAyadubhaeK tANa Nivassa vA'bhigamaNahA / vejo va sayaM tassa va tappissai vA gilANassa NAdhya. drIyA // 1 // guruNoca appaNo vA NANAI giNhamANi tappihiI / acaraNadesA Ninte tappe omAsivehiM vA // 2 // eehiM kAra- pristhaap||626|| rANehiM AgADhehiM tu jo u pnycaave| paMDAI solasayaM kae u kaje vigicnnyaa||3||' jo so asivAikAraNehiM pabAvijjai napuM. | nikA sago so duviho-jANao ya ajANao ya, jANao jANai jaha sAhUrNa na vaTTai napuMsao pavAveDaM, ayANao na jANaila tatva jANao paNNavijai jaha Na vara tujha pavajA, NANAimaggavirAhaNA te bhavissai, tA gharattho ceva sAhUrNa vaTTama |to te viulA nijarA bhavissai, jai icchai lahaM, aha na icchada to tasta ayANayassa ya kAraNe pavAvijamANANaM hai imA jayaNA kIrai kaDipae ya chihalI kattariyA bhaMDa loya pADe ya / dhammakahasacirAula babahAravikiMvaNaM kujA // dAra // 15 // vyAkhyA-kaDipaTTagaM cAsya kuryAt , zikhAM cAnicchataH kartarikayA kezApanayanaM 'bhaMDu'tti muNDanaM vA loca vA pArTa rAjaviSTabhayeSu vANAryAya nRpasya cA'bhigamanArtham / vaidyo cA svayaM tasya cAprati jAgariSyati vA glAnam // 1 // gurorcA'manocA jJAnAvi gRhNatastapsyati / bhacaraNadezAnirgacchataH tapsyati avamAziSeSu pA // 2 // eteSvAgADepu kAraNeSu tu yastu pramAjayati / papaDAdi pozAkaM kRte tu kAyeM vivekaH // 3 // yaH so'zivAdikAraNaiH pratrAjyate napuMsakaH sa vividhaH-jJAyakojAyakala, jAvako jAnAti yathA sAdhUnAM na kApate napuMsakaH pracAjayituM ajJAyako na jAnAti, tatra jJAyakaH prajJApyate yathA na parvate tava pravajyA, jJAnAdimArgavirAdhanA te bhaviSyati, tahe sthita evaM sAdhUnAM (anugrahe) bartana satase vipulA 2 6 // | nirjarA bhaviSyati, yadIrati lAeM, matha necchati tadA tasthAjJAyakasya ca kAraNe pravAzyamAnAnAmiyaM vatanA kriyate / ACEBOX LAX dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1255~
Page #1257
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka ca vivarIyaM dharmakathAM saMjJinaH kathayet rAjakule vyavahAram , itthaM vigizcanaM kuryAditi gAthAkSarArthaH // 1 / / bhAvArthastvayaM-1 pavayaMtassa kaDipaTTao se kIrai, bhaNai ya-amhANa pacayaMtANa evaM ceva karya, sihalI nAma sihA sA na muMDijjai, loo Na kIraha, kattarIe se kesA kapijaMti, chureNa vA muMDijai, necchamANe loovi kIrai, jo najai jaNeNa jahA esa napuMsago, anajatevi evaM ceva kIrai jaNapaJcayanimitta, varaM jaNo jANato jA esa gihattho ceva / pADharagahaNeNa duvihA sikkhA-haNasikkhA AsevaNasikkhA ya, tattha gahaNasikkhAe bhikkhumAINaM mayAI sikkhavinaMti, aNicchamANe jANi sasamae paratisthiyamayAI tANi pADhijati, taMpi aNicchate sasamayavattavayAethi annAbhihANehiM atthavisaMvAdaNANi pADhi jati, ahavA kameNaM jAlasthapalasthA se AlAvayA dijaMti, esA gahaNasikkhA, AsevaNasikkhAe caraNakaraNaM Na gAhijai, kiMtu-vIyAragoyare gharasaMjuo rattiM dUre taruNANaM / gAheha mamaMpi to therA gAhiMti jatteNa ||1||rgkhaa [sU.] RECORECASSOCK dIpa anukrama [23] pramajataH kaTipahAlasya kriyate, bhagati -pramAkaM prabajatAmevameva kRtaM, sihalI nAma zikhA sA ma mukhyate, koco na kriyate, kartayAM takha kezA karapSante, kSurapreNa vA muNmayate, anicchati hocopi kriyate, yo jJAyate janena yayaiSa napuMsakA, ajJAyamAneapi evameva kriyate janapratyayanimita, varaM jano jAnAnu yathaipa gRhastha eva / pAThaprahaNena dvividhA zikSA grahaNazikSA AsevanAzikSA ca, sana grahaNazikSAyAM bhikSukAdInAM matAni zikSyante, anicchati yAni khasamaye paratIrSikamatAni tAni pAThyante, sadapi anicchati khasamayaraktavyatAmapi kanyAnidhAnararthavisaMvAdanAni pAkhyante, athavA krameNa viparyastAstI bhAlApakA dIyante, eSA grahaNazikSA, bhAsevanazikSAyAM caraNakaraNa na mAjhate, kintu vicAragocarA, sthavirasaMdhuto rAtrI dUre taruNAnAM, pAThaya mAmapi (yadA bhaNati) tadA sthavirA grAhayanti yanena // 1 // vairAgyakathA muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12564
Page #1258
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) Avazyaka- TNAdhya. drIyA prata sUtrAMka // 627 // visayANa ya jiMdA uDaNisiyaNe guttA cukakhalie ya bahuso sarosamiva tajjae taruNA // 2 // sarosaM tajijai vara pratikrama|vippariNamaMto,-'dhammakahA pAhi~ti va, kayakajjA vA se dhammamakkhaMti-mA haNa paraMpi loyaM aNuvayA dikkha No tujhaM // 1 // sannitti dAraM // evaM pannavio jAhe necchai tAhe-'saMni kharakaMmiyA vA bhesiti, kao ihesa saMviggo? nivasaGke vA paristhApa nikA. dikkhioM eehiM anAe~ paDiseho // 1 // saNNI-sAvao kharakamio abhaddao vA puvagamio taM bhesei-kao esa4 tujjha majjhe napuMsao?, sigdhaM nAsau, mA NaM vavarovehAmotti, sAhuNovi taM napuMsarga vayaMti-hare esa aNArio mA vavarovijihisi, sigdhaM nassasu, jai naho laI, aha kayAi so rAyaulaM uvahAvejA-ee mamaM dikkhiUNa dhADati evaM, so, |ya vavahAraM karejA 'annAe' iti jai rAyauleNaM Na NAo eehiM ceva dikkhio anne vA jArNatayA nasthi tAhe bhaNNai-17 [sU.] dIpa anukrama [23] SCOOLSSCRACK viSayANAM ca nindA, sAthAna niSIdane pakSA, sthakite ca bahuzaH sarocamiva tarmayanti saruNAH // 2 // saropaM tapate para vipariNaman-'dharmakathAH pATha | yanti vA, kRtakAryA vA tI dharmamAkyAnti-mA jahi paramapi lokaM anuktAni dIkSA na taba // 1 // saMjJIti dvAra // evaM prazApito yahA necchati tadA saMjhinaH parakarmikA vA bhApanti, kuta iSa saMvipnaH 1 nRpazi dIkSitvA vA etairahAte prtissedhH||1|| saMzI-zrAvakaH khArakarmiko yathAbhanako vA puurvsh-IX27|| pitastaM bhApayati-kRta eSa yuSmAkaM madhye napuMsakA', kI nazyatu, mA taM vyaparopiSa, sAdhaco'pi taM napuMsakaM vadanti-haMDo meSo'nAryo vyaparopIditi zInaM nazya, yadi maSTo lAI, bhaya kadAcit sa rAjakulamupatiSTheta-pate modIkSayitvA nivAMTayanti evaM, saca jyavahAraM kArayeta, azAta iti yadi rAjakulena na jJAtametaireva dIkSito'nye vA zAyakA na santi sadA bhaNanti muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1257~
Page #1259
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) CA prata sUtrAMka [sU.] haina esa samaNo pecchaha se nevatthaM colapaTTakAi, kiM amha erisa nevatthaMti ?, aha teNa purva ceva tANi necchiyANi tAhe bhaNNai-esa sayaMgihIyaliMgI, tAhe so bhaNai mamAvimo mi eehiM cetra paDhiseho, kiMcAhItaM !, to / chaLiyakadAI kaha karatha naI kAtha chaliyAI 1 // 4 // pugnAvarasaMju ceraNAkaraM sartatamaviruddha / porANamaddhamAgahamAsAniyayaM havA sutaM // 15 // je sutaguNA kuttA saviparIyANi gAhae pudhi / nicchipaNakAraNANaM sA pepa vinidhaNe jayaNA | 100 gAthAtrayaM sUtrasiddhaM, aha kayAI so bahusayaNo rAyavallaho vA na sakA vigiMciu~ tattha imA jayaNA kAbAlie sarakkhe tANiyavasahaliMgarUveNaM / veDhuMbagapAie kAya vidIya bosiraNaM // 17 // | vyAkhyA-kAvAlieti vRthAbhAgItyarthaH, kApAlikaliGgarUpeNa tena saha bhavati, 'sarakkho'tti sarajaskalita rUpeNa, bhautaliGgarUpeNetyarthaH, 'tabapiNapatti raktapaTTaliGgarUpeNa itthaM 'veDuMbagapacaie narendrAdiviziSTakulodgato veDumbago bhaNyate, tasmin pratrajite sati kartavyaM 'vidhinA' akkalakSaNena 'vyutsRjana' parityAga iti gAthArthaH // 17 // bhAvArthassvayaM dIpa anukrama [23] naiya zramaNaH prekSaya tasya nepathya bolapaTTakAdi, kima sAkamIzaM nepathyAmiti?, atha tena pUrvameva tAni neSTAni tadA bhaNyate-epa svayaMgRhItalika, tadA sa bhaNati-adhyApito'smyetireva pratiSedhaH, kiMvAdhIta?, tataH ulitakathAdi kathayati yatiH ka ()litAdi // 1 // vApara saMyuktaM vairAgyakara khatantramaviruddham / paurANamardhamAgadhabhASAniyataM bhavati sUtram // 2 // ye sUtraguNA ukkAsAdviparItAni grAhayet pUrvam / nistIrNakAraNyAno saiva tyAge yatanA // 3 // aba kadAcita sa bahukhajano rAjapAlabho vA na zakyate viveka sapA yatanA. muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1258~
Page #1260
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] AvazyakahAribha drIyA // 628|| Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1271...] AyaM [ 201...], navabhabahupakmivAvi taruNavasahAmiNaM veti / bhinnakahAo bhaTThANa ghaDaha iha vaca paratithI // 18 // tuma samagaM AmaMti nimgao bhikkhamAilakkheNaM / nAsai bhikkhukamAisu choTUna tamobi vipalAi // 19 // gAdhAdvayaM nigadasiddhaM, aisA napuMsagaviciNA bhaNiyA, iyANiM jaDubattadhayA tiviho ya hoi jo bhAsA sarIre va karaNajaGko ya bhAsAjaDo tivize jalamammaNa elao ya // 20 // vyAkhyA- tattha jalamUyao jahA jale buDDo bhAsamANo buDabuDei, na se kiMzciSi pariyacchijai eriso jasta saddo so jalamUo, elao jahA bubuei elagamUo, mammaNo jassa vAyAu khaMcijjai, eso kayAi pacAvejA mehAvittikAuM jalamUyaelamyA na kappaMti padyAve, kiM kAraNaM 1 nANaparicetayeya samikaraNajoe ya dipi na genhai jalamUo elamUloya // 21 // gANAyA divasA bhAsAjaGko apacalo tassa / so va bahiro ya niyamA grAhaNa uDDAha ahigaraNe // 22 // tiviho sarIrajaDo paMthe bhikse ya hoha bNde| eedi kAraNehiM jassa na kappaI dikhA // 23 // adANe pahimaMtho bhikkhAyariyAe aparihalyo ya dosA sarIrajaGkaM gacche puNa so aNuNNAo // 24 // gAthAcatuSkaM sUtrasiddhaM, kAraNaMtareNa tattha ya aNNevi ime bhave dosA 1 epa napuMsakacibeko bhaNitaH, idAnIM jabakampatA taMtra jamUko yathA jale brUDhito bhASamANaH DabUdAyate, na tatra kiJcidapi parIkSyate Izo yasya zabdaH sa jalamUkaH eDako yathA upate eDakasUkaH, manmano yasya vAcaH svajanti, epa kadAcit prajApate medhAvItikRtvA jalamUlaiDakako na kalpyete prAjayituM kiM kAraNam- kAraNAntareNa tatra cAnye'pI me bhaveyudoSA 14 pratikama NAdhya0 paristhApanikA ~ 1259 ~ // 628 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1261
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1271...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] namassAso aparakamo bagechannalAdhavaggiA hindae / jaDarasa ya AgADhe gelaNa asamAhimaraNaM ca // 25 // seeka kakSamAI kucche Na dhuvaNuppilAvaNA pANA / natthi galayo ya coro nidiya muMTAivAe ya // 26 // iriyAsamiI mAsesaNA ya aayaannsmiiguttiisu| nadi ThAi caraNakaraNe kammudapaNaM krnnddo|| 27 // esocina dikkhina jassageNamaha divikhao hojA / kAraNagaeNa keNa tatya vihiM upari dhokchAmi // 28 // gAthAcatuSkaM nigadasiddhaM, tattha jo so mammaNo so padhAvijai, tattha vihI bhaNai morce gilANakarja tummeI paDiyaraha jAva chammAsA / ekeke chammAsA jassa va vaI viAgacaNayA // 29 // ekekesu kule gaNe saMghe chammAsA paDicarijai jassa va daI bigicaNayA jaDuttaNassa bhavai tasseva so ahavA jasseva dahu~ laTTho bhavai tassa so hoina hoi tao vigiMcaNayA, sarIrajaDo jAvajjIvapi pariyarijai jo puNa karaNe jaDo kosaM taspa hoti chammAsA / kullANasaMghaniveSaNa evaM tu vihitahi kujA // 30 // iyaM prakaTArtheva, esA sacittamaNuyasaMjayavigiMcaNayA, iyANiM acittasaMjayANaM pArichAvaNavihI bhaNai, te puNa evaM hojjA AsukAragilANe pampasAe va aannuputaue| acittasaMjayANaM boyhAmi bihIda posiraNaM // 21 // dIpa anukrama [23] tatra yaH sa manmanaH sa pravAjyate, rAtra vidhirbhagyate-ekaikeSu kule gaNe saGke SaNmAsAn paricaryate 'yasa vA dRSTvA vivekaH jaDa (mUka) tvasya bhavati tasyaiva saH, athavA yasaiva vAlaTo bhavati takha sa (AbhApo) bhavati na bhavatti vivekaH, pArIrajaDo yAvajIvamapi paricaryate / epA sacisamanuSyasaMthata vivecanA, idAnImacittasaMvatAnA pArijApanavidhirbhaN patte, te punarevaM bhaveyu: muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1260~
Page #1262
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1272] bhASyaM [205...], (40) pratikramaNAdhyaka paristhApanikA - prata - sUtrAMka * Avazyaka vyAkhyA-karaNaM-kAraH, acittIkaraNaM gRhyate, Azu-zIghra kAra AzukAraH, taddhetutvAdahiviSavizUcikAdayo gRhyante, hAribha- taiyaH khalvacittIbhUtaH, 'gilANe'tti glAna:-mandazca san ya iti, 'pratyAkhyAte vA''nupUA' karaNazarIraparikarmakaraNAnudrIyA krameNa bhakke vA pratyAkhyAte sati yo'cittIbhUta iti bhAvArthaH, eteSAmacittasaMyatAnAM 'vakSye' abhidhAsye 'vidhinA // 629 // | jinokena prakAreNa 'vyutsRjana' parityAgamiti gAthArthaH // 31 // eva va kAlagabhI muNiNA suttatvagahivatAreNaM / na du kAyana visAmo kAyA vihIra posiraNaM // 32 // vyAkhyA evaM ca etena prakAreNa 'kAlagate' sAdhI mRte sati 'muninA' anyena sAdhunA, kimbhUtena ?-'sUtrArthagRhItasAreNa' gItArthanetyarthaH, 'nahu' naiva kartavyaH 'viSAdaH snehAdisamutthaH sammoha ityarthaH, kartavyaM kintu 'vidhinA' pravacanoktena prakAreNa 'dhyutsRjana' parityAgarUpamiti gAthArthaH // 32 / / adhunA'dhikRtavidhipratipAdanAya dvAragAthAdvayamAha | niyuktikAra:paDilehaNA disA gaMtaeM ya kAle diyA yraaoy| kusapaDimA pANagaNiyattaNe yatarNasIseuvagairaNe // 1272 // uhANaNAmagaihaNe pohiNe kAusaMggakaraNe ya / khamaNe ya asajjhAe tatto avaloyaNe ceva // 1273 / / dAraM // | vyAkhyA-'paDilehaNa'tti pratyupekSaNA mahAsthANDilyasya kAryA 'disatti digvibhAganirUpaNA ca Natae yatti gacchasamapekSya sadaupagrahika nantaka-mRtAcchAdanasamartha vastraM dhAraNIya, jAtiparazca nirdezo'yaM, yato jaghanyatastrINi dhAraNIyAni, cazabdAttathAvidhaM kASThaM ca prAcaM, 'kAle diyA ya rAo yatti kAle divA ca rAtrI mRte sati yathocitaM lAJchanAdi kartavyaM | dIpa anukrama [23] * * | ||62thaa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha pratilekhanA, dizA ityAdi 16 dvArAnAm varNanaM kriyate ~ 1261~
Page #1263
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1273 ] bhASyaM [ 205...], prakSepa [1] | kusapaDima'tti nakSatrANyAlocya kuzapaDimAdvayamekaM vA kArya na veti 'pANagi'tti upaghAtarakSArthaM pAnakaM gRhyate, 'niyattaNe yatti kathacitsthANDilyAtikrame bhramitvA''gantavyaM na tenaiva pathA, 'taNe'tti samAni tRNAni dAtavyAni, 'sIsaM'ti grAmaM yataH ziraH kArya 'uvagaraNe'ti cihnArtha rajoharaNAdyupakaraNaM mudhyate, gAthAsamAsArthaH // 1272 // 'uDANe' tti utthAne sati zavasya grAmatyAgAdi kArya 'NAmaggahaNe'tti yadi kasyacit sarveSAM vA nAma gRhNAti tato locAdi kArya 'payAhiNe' tti paristhApya pradakSiNA na kAryA, svasthAnAdeva nivartitavyaM, 'kAusaggakaraNe tti paristhApite vasatI Agamya kAyotsargakaraNaM cAsevanIyaM 'khamaNe ya asamjhAe' ratnAdhikAdau mRte kSapaNaM cAsvAdhyAyazca kAryaH, na sarvasmin, 'tatto abaloyaNe ceva' tato'myadine pUrijJAnArthamavalokanaM va kArya, gAthAsamAsArthaH // 1273 // adhunA pratidvAramavayavArthaH pratipAdyate, tatrA''dyadvArAvayavArthAbhidhitsayA''h jahiyaM tu mAsakappaM vAsAvAsaM ca saMvase sAhU / gIyatthA paDhamaM ciya tattha mahAthaMDile pehe // 1 // ( pra0 ) // vyAkhyA- 'yatraiva' prAmAdI mAsakalpaM 'vAsAvAse ca' varSAkapaM saMvasanti 'sAdhavaH' gItArthAH prathamameva tatra 'mahAsthANDilyAni' mRtojjhanasthAnAni 'pehe'ti pratyupekSeta trINi, epa vidhirityayaM gAthArthaH // iyaM cAnyakartRkI gAthA, digdvAranirUpaNAyAha parannapANapakSmA bIvAe bhatapANa Na lahaMti paMcamiyAe~ achiTTIe gaNavibheSaNaM jJAna disA avaradakSiNA dakSiNA va avarA ya dakkhiNA punhA / avastarA ya puDA uttarapuGgatarAceva // 22 // tayAe~ uDImAI natthI jhAo // 34 // sattamie gelanaM maraNaM puNa amI viMti // 35 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1262 ~
Page #1264
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 630 // ImINaM vakkhANaM-avaradakSiNAe disAe mahAyaMDilaM pahiyavaM, etIse ime guNA bhavaMti-bhattapANauvagaraNasamAhI pratikrama. bhavai, eyAe disAe tiNi mahAthaMDilANi paDilehijaMti, taMjahA-AsaNNe majjhe dUre, kiM kAraNaM tiNi paDilehijati !,ANAdhya. vAghAo hojjA, khettaM kiTaM, udaeNa vA palAviyaM, hariyakAo vA jAo, pANehi vA saMsataM, gAmo vA niviDo sttho| paristhApavA AvAsio, paDhamadisAe vijamANIe jai dakSiNadisAe paDilehiMti to ime dosA-bhattapANe na lahaMti, alahaMte nikA. saMjamavirAhaNaM pAvaMti, esaNaM vA pellaMti, jaM vA bhikkhaM alabhamANA mAsakappaM bhaMjaMti, vaccaMtANa ya paMthe virAhaNA duvihAsaMjamAyAe taM pAveMti, tamhA paDhamA paDileheyabA, jayA puNa paDhamAe asaI vAghAo vA udagaM teNA bAlA tayA biiyA paDile hijjati, biiyAe vijamANIe jai taiyaM paDilehei to uvagaraNaM na lahaMti, teNa viNA jaM pAvaMti, cautthA dakkhiNapuvA tattha puNa samjhAyaM na kurNati, paMcamIyA avaruttarA, patAe kalaho saMjayanihatthaaNNautthehiM saddhiM, tastha uddddaaho| [sU.] RECCC dIpa anukrama [23] 1 AsAM vyAkhyAna-aparadakSiNA dizi mahAsandrile pratyupekSita yaM, asyA ime guNA bhavanti-bhaktavAnopakaraNasamAdhirbhavati, etasyAM dizi prINi sthaNDilAni pratilisyante, tathathA-Asane madhye dUre, kiM kAraNaM trINi sthagliAni pratilisyante', vyAdhAto bhavet kSetra vA pRSTaM udakena vA plAvitaM harisakAyo yA jAtaH prANimivAM saMsakaM grAmo ghopitaH sArthoM vA''vAsitaH, prathamadizi vidyamAnAyo yadi dakSiNadizi pratilisanti tademe doSA:-bhaktapAnaM | na labhante, bhalabhamAne saMyamavirAdhanA prAmavanti eSaNAM cA prerayanti, baGkA bhikSAmalabhamAnA mAsakA bhajanti majatAM ca pathi virAdhanA dvividhA-saMSamasyA manaH tAM prAmuvanti, sammAna, prathamA pratilekhitamyA, badA punaH prathamAyAmasatyAM vyAghAto vA bada senA pAlAH sadA dvitIyA pratilisyate,dvitIyasthAM vidyamAnAyAM yadi tutIyA~ pratilisati tadopakaraNaM na labhante, tena vinA yat prAnuvanti, caturthI dakSiNapUrNa tantra punaH svAdhyAyaM na kurSanti, pacamI aparottarA, esapI kalAhaH saMpatagRhasthAmbatIthi sArtha, tanoDDAhaH // 630 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1263~
Page #1265
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka 480-% virAhaNA ya, chaDI puvA, tAe gaNabheo cArittabheo vA, sattamiyA uttarA, tattha gelaNNaM jaM ca pariyAvaNAi, puzruttarA arNapi mAreti, ee dosA tamhA paDhamAe disAe paDileheyacaM, tIe asai biiyAe paDileheyavaM, tIe so ceva guNo jo paDhamAe, biiyAe vijamANIe jai taiyAe paDilehei so ceva doso jo taiyAe, evaM jAva carimAe paDilehe-11 | mANassa jo carimAe doso so bhavai, viiyAe disAe abijamANIe tajhyAe disAe paDileheyartha, tIe so ceva guNo jo paDhamAe, taiyAe disAe bijamANIe jai cautthaM paDilehei so ceva doso jo cautthIe, evaM jAva carimAe doso so bhavai, evaM sesAovi disAo neyavAo / disitti biiyaM dAraM gayaM, iyANi 'Natae'tti, vitthArAyAmeNaM jaM pamANaM bhaNiyaM tao vidhAraNavi AyAmeNavi jaM airegaM lahai cokkhasuiyaM seyaM ca jattha malo nasthi cittalaM vA na bhavai suiyaM sugaMdhi tANi gacche jIvijayakamaNanimittaM dhAreyavANi jahanneNa tinni, emaM pattharijai egeNa pAuNIo bajhaMti, taiyaM 1 nirAdhanA ca, paTTI pUrvA, tasyAM gaNabhedazcAritrabhedo cA, saptamvuttarA, tatra glAna baca paritApanAdi, pUrvottarA'nyamapi mArapati, pate doSAsammAna | prathamAyA~ dizi prati lekhitamba, tasyAmamayAM dvitIyakhAM pratilekhitavyaM, tasyAM sa evaM guNo yaH prathamAyo, dvitIyasyAM vidyamAnAyo yadi tRtIyasyAM pratikSita sati sa evaM doSo bastRtIyasyA, evaM yAvaccAramAyo pratilikhato padhAramA doSaH sa bhavati, dvitIyAyAM dizi vidyamAnAyAM tRtIyasthA dizi pratisi. tavyaM, tasyAM sa eva guNo vaH prathamAyA, tRtIyakhAM dizi virAmAnAyAM yadi caturthI pratilikhati sa eva doSo yazratuthyo, evaM bAvaccaramAyA doSaH sa bhavati, evaM zepA bhapi vizo netanyA, digiti hilIyaM dvAraM gataM / idAnImanantakamiti-vistArAyAmAbhyAM yatpramANaM bhaNitaM tato visAreNApi bhASAmenApi ydtire| kavana bhate cokSaM zucitaM ca yatra mako nAsti citrayuktAni vA na bhavanti zucIni sugandhIni tAni gacche jIvitopakramAnimittaM dhAraSitamyAni japamyena / zroNi, ekaM prastIyaMte ekena prApto badhyate tRtIya likcharitr [sU.] * dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1264 ~
Page #1266
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] AvazyakavariM pANijaMti, eyANi tiSNi jahaNNeNa ukoseNa gacchaM NAUNa bahuyANavi pippaMti, jai Na geNhai pacchittai pAveda, pratikramahAribha- ANA virAhaNA duvihA, mailakule Nijate daDe logo bhagai-ihaloe ceva esA avasthA paralopa pAvatariyA, cokkhu-| | NAdhya drIyA suipahiM pasaMsati loo-aho lacho dhammotti pabajamuvagacchati sAvayadhamma paDivajaMti, ahabA Natthi NatayaMti rayaNIya acittasaM. nIhAmitti acchAvei tattha uDDANAI doso, tattha virAhaNA NAmaM kassai giNhejjA tattha virAhaNA, tamhA ghettvaanniytmnu||3 // NatayANi, tANi puNa vasahA sAraveMti, pakkhiyacAummAsiyasaMvaccharie paDile hijati, iharahA mailijati divase divase paDilehijatANi, ettha gAhA putraM dadhAkoyaNa puzviM gahaNaM ca Natakahassa / gacchami esa kappo animi te houyakamaNaM // 35 // imIse akkharagamaNiyA-purva ThAyaMtA ceva taNaDagalachArAi davamAloeMti, puSiM gahaNaM ca kahassa tattha annattha vA, tattha : kassa gahaNe ko vihI ? vasahIe ThAyaMtao ceva sAgAriyasaMtayaM vahaNakaI paloeM ti, kiMnimittaM vahaNakaI avaloijjai?,18 supari prAniyate (prAcAryate), etAni vINi jayanyena jAkarSaNa gacchaM jJAtvA cahukAmyapi gumante, badina gRhNAti prAyazcittaM prAmoti-AzA virAdhanA dvividhA, malinakucelAn nIyamAnAn dRSTvA koko bhaNati-ihaloka eSAprathA paraloke pApatarA, zucicokSaH prazaMsati kokA-aho kaSTo dharma iti | pravamyAmupagachanti zrAvakadharma pratipadyante, athavA nAstyanantakamiti rajanyo neSyAmIti sthApayati tatrothAnAdidoSaH, taba virAdhanA nAma kajidgalIyAna // 632 // tatra cirAdhanA, tamAda pradItaSpAnyanantakAni, sAni punarvRSabhA rakSanti, pAkSikacAturmAsikAMvatsarikeSu pratilisyante, itarathA masinazyante divase divase | pratiliNyamAnAni, ava gAthA-askhA akSaragama nikA-pUrva tiSThanta eva tugalakSArAdi dravyamAlokayanti, pUrvagrahaNaM ca kAkha tanApatra vA, tatra kASThakha prahaNe ko vidhiH-basatI tineva sAgArikasara bahanakASThaM pralokayati, kiM nimittaM vainakAI avalokyate !,. dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1265~
Page #1267
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] koi animittamaraNeNa kAla kareja rAo tAhe jai sAgAriyaM vahaNakaTTha aNuNNavaNavAe ta uhaveti tA 'Aujjoo'12 AujjoyaNAI ahigaraNadoso tamhA u na uDaveyabo, jai ego sAhU samattho taM nINe tAhe kaI na gheppar3a, aha na taraha to jattiyA ske| to teNa purvapahilehieNa kaDega nINeti, taM ca kaI tastheva jai pariThaveMti to apaNeNa gahie ahiMgaraNaM, sAgArio vA taM apecchato eehiM nINiyaMti paduoboccheyaM kaDagamadAI karejA tamhA ANeya, jai puNa ANettA taheba pavesaMti to sAgArio daTTaNA micchattaM gacchejA, ee bhaNaMti jahA amha adiNNaM na kappai imaM caNehiM gahi-18 yati, ahavA bhaNeja-samaNA ! puNovi taM ceva ANehatti, aho Nehi hadusarakkhAvi jiyA, duguMchejamayagaM vahiUNa mama | gharaM ANenti uDDAhaM karejA voccheyaM vA karejA, jamhA ee dosA tamhA ANettA ekko taM ghettUNa bAhiM acchaMti, sesA ainti, jai tAva sAgArio Na uThei tAhe ANittA taheva ThaveMti jaha AsI, aha uDio tAhe sAheti-tunbhe pAsutellayA TU kabidanimittamaraNena kAlaM kuryAta rAtrI tadA yadi sAgArika vAhanammASTasya anujJApanAya tamusthApayanti tadA akAyodyotI akAyothotAdayo'dhikaraNadoSAstamAyotthApayitavyA, yayekaH sAdhuH samarthasa netuM tadA kAI na gRhyate, aba na pAkoti tadA yAvantaH zakuvanti tataH tena pUrvamatilikhitena kAnuna nayanti, tatha kAI sabai yadi parikSApayanti tato'nyena gRhIte'dhikaraNaM, sAgAriko vA tapazyan putainItamiti pradviSTo nyudaM kaTakamadAdi kuryAt tasmA jya, yadi punarAnIya tathaiva pravezayanti tadA sAgAriko harA mithyAvaM gacchet , ete bhaNanti yathA'smAkamadana karUpate idaM caibhigRhItabhiti, athavA bhaNeta-zramaNAH! punarapi tadevAnavateti, aho anI bhirviTsarajaskA abhijitA, jApanIyasta ke vahitvA mama gRha mAnayantIyuDAI kurSAta myucchevaM vA kuryAt, | yama dete doSAstasmAdAnIya ekatAsIravA bahitiSThati, zeSA bhAyAmti, yadi tAcasApAriko nottiSThati (nosthitaH) tadAnIya tadhaiva sthApayanti padhA''sIt , bhayosthitastadA kathayanti-yUyaM prasuptA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1266~
Page #1268
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) Avazyaka- pratikramaNAdhya0 acittasaM drIyA prata sUtrAMka amheMhiM na uThaviyA, rattiM ceva kAlago sAha, so tumbhaccayAe vahaNIe NINio, sA ki pariThavijau ANijau, jaM so bhaNai taM kIrai, aha tehiM ajANijaMtehiM Thavie pacchA sAgArieNa NAyaM jahA eehiM eyAe vahaNIe pariThThaviraM parihaviyanti, tattha uddharuThTho aNuNeyabo, AyariyA kaiyaveNa pucchaMti-keNai karya, amueNaMti, kiM puNa aNApucchAe karesi , so sAgAriyapurao aMbADe UNa nicchuDabhai kaiyaveNa, jai sAgArio bhaNai-mA nicchuDabhau, mA puNo evaM kujjA, to laI, aha bhaNai-mA acchau pacchA so aNNAe vasahIe ThAi, citijio se dijau, mAiDANeNa koi sAhU bhaNai-mama esa niyao jai nicchubhai to ahapi gacchAmi, ahavA sAgArieNaM samaM koi kalahei, sovi nicchunbhai so se bitijao hoi, jai bahiyA paJcavAo basahI vA nasthi tAhe sadhe gati / gaMtakahadAraM gaye iyANiM kAletti dAraM, so ya divasao kAlaM kareja rAo vA- -" / vyapArika [sU.] dIpa anukrama [23] azAbhinathApitAH, rAmAyeca kAlagataH sAdhu, sa tvadIyayA bahanyA nItaH, sA kiM parihAdhyatAmAnIyatA (vA), pat sa bhaNati tat kriyate, atha tairajJAyamAnaH sthApite pazcAt sAgArikeNa jJAtaM yayauretayA bahamyA pariSTApya paristhApitamitti, tatra tIbaroSo'nunetamyA, bhAcAryAH ketavena pRcchantikena kRtaM 1, amupheneti, ki punaranALayA karopi, sasAgArikasya purato nibhasya jisakAzyate kaisavena, yadi sAgAriko bhaNe-mA niSkApI, mA punarevaM kuryAH, sadA kara, atha bhaNati-mA tihata pazcAt sonyasA vasatI tiSThati, dvitIyatasya dIyate, mAtRsthAnena kazcit sAdhubhaNati-mamaica nijako pri| niSkAzyate tadAdamapi ga.mi, athavA sAgArikeNa saha kazcit kalahayati, so'pi niSkAzyate, sa ta dvitIyo bhavati, yadi bahiH prasthapAyo vasatiyAra nAsti sadA sarva nirgaThanti / anantakAkAradvAraM gataM, idAnIM kAla iti dvAra, saca divasataH kAla kuryAt rAtrau yA - 20 // 32 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~12674
Page #1269
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) % prata sUtrAMka sahasA kAlagarthamI mugiNA suttasthagahiyasAreNa / na visAo kAyaJco kAya jiddIi bosiraNaM // 20 // sahasA kAlagaryamitti AsukkAriNA japetaM kAlago nikAraNa kAraNe bhave niroho / uyaNabaMdhaNajamagaNakAiyamate ya hAyaraDe // 38 // bhAvihusarIre paMtA vA devayA uDejA / kAiyaM havyahattheSa mA baDhe bujma gujjhayA! // 31 // vitAseja haseja va bhImaM vA aTTahAsa muMcejA / bhIeNaM tattha u kAyazca vihI bokhiraNa // 40 // imINaM vakkhANaM-'jaM velaM kAlagao'tti jAe belAe kAlagao diyA vA rAo vA so tAhe velAe neyabo 'nikAra'tti evaM tAva nikAraNe 'kAraNe bhave niroho tti kAraNe puNo bhave niroho nAma-acchAvijai, kiM ca kAraNaM, ratti tAva Arakkhiya teNayasAvayabhayAi vAraM vA tAva na ugghADijjai mahAjaNaNAo vA so tami gAme Nayare vA daMDigAIhiM vA Ayario vA so tami jayare sahesu vA logavikkhAo vA bhattapaccakkhAo yA saNNAyagA vA se bhaNati-jahA ahaM apucchAe Na NINeyadhotti, ahavA taMmi logassa esa ThavaNA-jahA ratiM na nINiyabo, eeNa kAraNeNa rattIe Na NINijjai, sahasA kAlagate ikhAzukAriNA. AsAM vyAkhyAnaM-'vasthA belAyo kAlagataH' iti yasyA bekAyo kAlagato divA vA rAtrI pAsa tathA belAyAM netanyaH "niSkAraNa' iti evaM tAvaniSkAraNe 'kAraNe bhavevirodhaH' iti kAraNe bhavet nirodho nAma sthApyate, kiMca kAraNaM ?, rAtrau tAvat ArakSakAH sona bApadabhayAni hAra vA sAvarAyate mahAjanamyAyo vA sa samin prAme nagare vA daNDikAdibhivA''hato yA sataminagare AveSu vA kuleSu loka| vikhyAto vA pratyAkhyAtabhakto vA sajJAtIyA vA tassa bhaNanti-yavasmAkamanApRcchayA na netathya iti, athavA tamin lokasyaiSA sthApanA yathA rAtrI na netaNyA, etena kAraNena rAtrau na nIyate. 456-06+0-8% [sU.] dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1268~
Page #1270
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka AvazyakahAribhadrIyA // 6 // divasa ovi cokkhANaM tayANaM asaIe daMDiovA ei nIi vA teNa divasao saMvikkhAvijai, evaM kAraNeNa niruddhassa 44 pratikramaimA vihI 'cheyaNa baMdhaNa' ityAdi, jo so mao so laMchijai, 'baMdhaNa'nti aMguhAi bajhaMti, saMthAro vA parivaNani NAdhya mittaM dorohiM uggAhijai, 'jaggaNa'nti je sehA bAlA apariNayA ya te osArijaMti, je gIyasthA abhIrU jiyaniddA acittasaM yatamanuuvAyakusalA AsukAriNo mahAbalaparakamA mahAsattA duddharisA kayakaraNA appamAiNo erisA te jAgaraMti, 'kAiyamatte yatti jAgaraMtehiM kAjhyAmatto na parivijaha hatthauDe'tti jai uThei to tAo kAiyamattAo hatvauDeNaM kAiyaM gahAya | siMcaMti, jai puNa jAgaraMtA aJchidiya avaMdhiya taM sarIraM jAgaraMti surveti vA ANAI dosA, kahaM ?-'aNNAiDasarIre' anyAviSTazarIraM sAmAnyena tAvad vyantarAdhiSThitamAkhyAyate visese puNa paMtA vA devayA vA uDejA, paMtA nAma paDaNIyA, sA paMtA devayA chalejA kalevare pavisi uTheja vA paNacae vA AhAvija vA, jamhA ee dosA tamhA chidiuMbaMdhiuM vA pyapAri [sU.] dIpa anukrama [23] CCCC divase'pi cokSANAmanantakAnAmasarakhe dadhiko vA'dhyAti gacchati pA tena divase pratIkSyate, evaM kAraNena niruddhakhaiSa vidhiH-chedanabandhane 'tyaadi| yaH sa mRtaH sa lAdhyate, bandhanamiti ahuSTI babhyete, saMsArako vA pAriThApanikInimicaM davarakairuhAjhate, jAgaraNa miti ye zaikSA bAlA apariNatAba te'pasAryante, ye gItAyAM abhIrayo jitanidhA upAyakuzalA AzukAriNo mahAvalaparAkramA mahAsacA durdharSAH kRtakaraNA apramAdinaH idazAste jAnnati, kAvikImAtraM ceti jAgraddhiH kASikImAtrakaM na pariSThApyate, inapuTazreti yayuttiSThati tavA tataH kAvikImAtrakAt istapuTena kASiI gRhItvA siJcanti, yadi punajAmatocchiAvA'baGgA tat zArIra jAgrati svapanti vA mAjJAdayo doSAH, katham -'andhAviSTazarIraM-vizeSe punaH prAntA vA devatA vottit , prAntA dAnAma pratpanIkA, sA prAntA devatA chalet kaDevare pravizyottiSThet antyevA'dhAyadA, yammAvate doSAstammAt chirapA baGgA vA // 33 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1269~
Page #1271
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1273...] bhASyaM [ 205...], jogareyavaM, aha kayAi jAgaraMtANavi uhijA tAhe imA vihI 'kAiyaM vahatyeNaM' jo so kAiyamattao tAo kAiyaMpAsavaNaM 'DacceNa (hatthe Ne 'ti vAmahattheNa vA, imaM ca bucai-'mA uThe bujha gujjhagA' mA saMvArAo uDDehitti, bumjha mA pamatto bhava, gumjhagA iti devA, tahA jAgaraMtANaM jai kahaMci ime dosA bhavaMti 'vittAsejja haseja va bhImaM vA aTTahAsa muMcejA' tattha vittAsaNaM-vigarAlarUvAidarisaNaM hasaNaM-sAbhAviyahAsaM caiva bhImaM bIhAvaNayaM aTTahAsaM bhIsaNo romaharisajaNaNo sado taM muMcejja vA, tattha kiM kAya !-'abhIeNaM' avIrhateNaM 'tattha' vittAsaNAImi 'kAya' kareyavaM vihIe puvRttAe paDivajjamANAe vA 'vosiraNaM' ti paridvavaNaM, tattha jAhe eva kAlagao tAhe caiva hatthapAyA ujjuyA kajjati, pacchA thaddhA na tIraMti ujjuyA kare, acchINa sesaM mIlijrjjati, tuMDe va se muhapottiyAe bajjhai, jANi saMghANANi aMguli aMtarANaM tattha IsiM 1] jAgaritayaM, ama kadAcit AmatAmapi ucichet tadeva vidhiH-kAdhika vAmahastena yaH sa kAyikIpatastasmAt kAyikI prazravaNaM 'beNaM' vAmahastena yA idaM cocyate-mociSTha budhyasva gujhaka, mA saMsArakAcidveti yasva mA pramato bhUH, yuddhakA iti devAH, tathA jAmatAM jadi kathaJcidine doSA bhavanti-vitrAsayet havedvA bhImaM yA aTTahAsa subheda, tatra viprANaM vikarUpAdidarzanaM hasanaM svAbhAvikadAsyameva bhayAnakaM bhImaM aTTahAsa bhISaNo romaharSajananaH zabdataM mujhe tatra kiM kartavyaM ? abhItena- aribhyatA tatra vivAsane kartavyaM vidhimA pUrvakena pratipAdyamAnena vyutsarjanamiti pariSThApanaM tatra yaMdeva kAlagatastadaiva hastapAdau ko kriyete, pazcAt samdhInI Rko vidhAtuM, akSibhyaH zeSaM nimIlati, tuNDe vA takha mukhazetikA badhyate yAni saMghAnAni anujyantarANAM sat muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1270~
Page #1272
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) sASazyakahAribhadrIyA 4%255 -* prata sUtrAMka NAdhya. acittasaMyatamanudhyapa * // 634 // *- phAlijjai, pAyaguDesu hatthaMguDhaesu ya bajjhai, AharaNamAINi kahijati, evaM jAgaraMti, esA vihI kAyabA / kAletti dAra sappasaMga gayaM, iyANi kusapaDimatti dAraM, tattha gAhA doni ya divakhe dambhamayA pusakA u kAyajA / samaskhetami ta eko avaubhIe Na kAyano // 4 // dvau ca sArddhakSetre, nakSatra iti gamyate, darbhamayau puttalako kAryoM, samakSetre ca ekaH, 'avaha'bhIe Na kAyabo'tti upArddhabhogiSvabhIcinakSatre ca na kartavyaH putcalaka iti gaathaakssraarthH||41|| evamanyAsAmapi svavujhyA'kSaragamanikA kAryA, bhAvArtha tu vakSyAmaH, prakRtagAthAbhAvArthaH-kAlagae samaNe NakkhattaM paloijjai, jai na paloeti asamAcArI, paloie paNayAlIsamuhuttesu nakkhattesu doSiNa kajati, akaraNe anne do kahei, kANi puNa paNayAlIsamuhuttANi ?, ucyate viSNeca utarAI puSpavAsU rohiNI visAhA va / ee cha naksattA paNayAlamuhamasaMjogA // 42 // tIsamuhuttesu puNa paNNarasasu ego kIrai, akaraNe egaM ceva kahai, tIsamuhuttiyANi puNa imANi astriNikittiyamiyatira puslo maha phaggu hatya cittA ya / aNurAi mUla sAdA savaNavANihA pa bhaivayA // 3 // taha revaiti ee pArasa havaMti tIsahamuhuttA / nakvattA nAyacA parivaNavihIya kusaleNaM // 4 // *- dIpa anukrama [23] // 634 // ACANCY pAThyate, pAdAkureSu istAGguSTheSu ca vadhyate, AharaNAdIni kamyante, evaM jAprati, eSa vidhiH kartavyaH / kAla iti dvAraM saprasaGgaM gataM, idAnI kuzapatimeti dvAra, tatra gAthA-kAkagate zramaNe nakSatraM prakoyate, yadi na pralokyate'samAcArI, prakokite paJcacatvAriMzanmuharSeSu nakSatreSu kiyete, akaraNe anyau | dvI mAravati, kAni punaH paJcacatvAriMzanmuhUrtAni ?, triMzanguhUrveSu punaH paJcadazasu ekaH kriyate, akaraNe eka mArayasyeva, triMzanmuhUrSikAci punarimAni. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1271 ~
Page #1273
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka [sU.] panarasamuhuttiemu puNa abhIiMmi ya ekovina kIrai, tANi puNa eyANi sayabhisayA bharaNIo bhadA assesa sAi jehA ya / ee cha naksattA panarasamudattasaMjogA // 45 // kusapaDimatti dAraM garya, iyANi pANayaMti dAraM muttasthatadubhayavika purako ghetUNa pANaya kuse ya / gacchada ya jAdo pariGayeUNa AvamaNaM // 46 // imAe vakkhANaM-AgamavihiSNU mattaeNa sama asaMsaThThapANayaM kusA ya samaccheyA avaropparamasaMbaddhA hatthacauraMgulappa-13 mANA ghettuM purao (piTTao) aNavayakkhaMto gacchaithaMDilAbhimuho jeNa purva thaMDillaM diI, danbhAsai kesarANi cuNANi vA ghipati, jai sAgAriyaM to parivettA hatthapAe soeMti ya AyamaMti ya jehiM bUDho, AyamaNaggahaNeNaM jahA jahA uDDAho| na hoi tahA tahA sUyaNati gAthArthaH // // iyANiM niyattaNitti dAraM caMdilavASAeNaM bhavAvi aNicchie aNAbhogA / bhamiUNa vAgaLe teNeba paheNa na niyate // 17 // ___evaM nijamANe thaMDilassa vAghAeNa, vAghAo puNa taM udayahariyasaMmIsaM hojjA aNAbhogeNa vA anicchiya thaMDilaM to| pabadAmuddatikeSu punarabhijiti caiko'pi na kiyate, tAni punaretAni / kuzapratimeti dvAraM gataM, ivAnoM pAnIyamiti dvAraM, asyA vyAkhyAnabhAgamavidhizo mAtrakeNa samama saMkhaepAnIyaM kRzAzva samacchedAn parasparamasaMvadvAn hastacaturanulapramANAn gRhItyA purataH pRSThato'pazyan gacchati spaNTikA NAni yA gRzamte, yadi sAgArika sadA parihAya hastapAdayoH zauryanti AcAmanti ca vaiyU~TA, AcamanagrahaNena yathA yathoTTAho na bhavati tayA sUcanAmiti / idAnI nivarjanamiti dvAraM, evaM nIyamAne sthaNDilasya vyAghAtena, vyAghAtaH punastat uvakaharitasaMmidaM bhavet anAbhogena vA'niSTa sthApiTalaM tadA dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1272 ~
Page #1274
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 635 // ACTRE miUNa payAhiNaM akareMtehiM uvAgacchiyaba, jai teNeva maggeNa niyattaMti to asamAyArI, kayAi uDejA, so ya jao 4 pratikramacava rahei tao ceva pahAvei, pacchA jo ceva uThei tao ceva pahAvei, jao gAmo tao pahAvejjA, tamhA bhamiUNa __NAdhya. jao thaMDilaM uvahAriya tattha gaMtavaM, na teNeva paheNaM, niyattaNitti dAra acittasaMkusamuhI egAe bhocchiSaNAi estha dhArAe / saMthAraM saMgharejA satya samora kAyanI // 18 // yatamanu vyAkhyA-jAhe thaMDilaM pamajjiyaM bhavaI tAhe kusamuTThIe egAe abocchiSNAe dhArAe saMthAro saMtharijai, so ya| vyapArika 4 sapatha samo kAyabo, visamaMmi ime dosA visamA jaha doja taNA avAri mAjhe va hehao vApi / maraNaM geLapaNe vA tiNhapi / nihise tastha // 15 // apari bhAvariyANaM majo vasahANa heDi bhikkhUrNa / tihaMpi rakramaNakA sanastha samAja kAyadA // 50 // gAthAdvayamapi pAThasiddhaM, jai puNa taNA Na hojjA to imo vihI jattha ya nasthi taNAI zuSNehiM tasya kenarehiM nA / kAmaco'sya kamAro deha takAra ca baMdhejA // 5 // dIpa anukrama [23] AsvA pradakSiNamakurvanirUpAgantavyaM, yadi tenaiva mArgeNa nivartante tadA'sAmAcArI, kadAcidutichet, saca yaunottit tata evaM pradhAvati, | pazcAyata evaM uttiSThati tata evaM pradhAvati, yato prAmaslata evaM pradhAveta, tasmAt prAmathA yatra sthANDilamavadhAritaM tatra gantavyaM, na tenaiva padhA, nivarsaneti dvAra / badA svadhika pramANitaM bhavati tadA kuzamuzkayAayukchinayA dhArayA saMstArakaH saMstIryate, saca sarvatra samaH karmayaH, viSame ime poSAH / yadi punastRNAni na bhaveyuladaiva vidhiH // 635 // SS muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1273~
Page #1275
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-jastha taNA na vijaMti tattha cuNNehiM nAgakesarehiM vA abocchinnAe dhArAe kakAro kAyayo hevA ya tkaaro| baMdheyayo, asai cuNNANaM kesarANaM vA palevayAIhiMvi kirai / taNatti dAraM gayaM, iyANiM sIsatti dAraM, tattha jAe dikhAe~ gAmo tatto sIsa tu hoha kAyana / uddhetarakkhaNahA esa vihI se samAseNe // 52 // imIe vakkhANaM-jAe disAe gAmo parihavijatassa tao sIsaM kAyaba, paDissayAo'vi NINaMtehiM purva pAyA NINeyavA pacchA sIsaM, kiMnimittaM-?, 'uheMtarakkhaNaDA' jao uDei tao ceva gacchai sapaDihutte gacchaMte amaMgalaMtikaTTha / sIsatti dAraM, iyANi uvagaraNetti dAraM viDA avagaraNa dosA sa bhave adhidhakaraNami / micchaca so va rAyA va kuNA gAmAga bahakaraNaM // 53 // imIe vakkhANaM-parihAvijate ahAjAyamuvagaraNaM ThaveyavaM-muhapotiyA rayaharaNaM colapaTTao ya, jaI evaM na ThaveMti | asamAcArI ANAvirAhaNA, tattha dive jaNeNa daMDio socA kuvio kovi udaviotti gAmavahaNaM kareja micchattaM [sU.] dIpa anukrama [23] CERRC yatra tRNAni na vidyante tatra cUrNenogakezaurvA'vyuzchinnayA dhArayA kakAraH kartavyaH adhastAca takAro banyaH, asarasu cUrNeSu ke zareSu vA pralepAdibhirapi kriyate / tRNAnIti dvAraM gataM, idAnIM zIrSamiti dvAra, sana-asyA vyAkhyAnaM yasyAM dizi prAmaH pariSThApayatastastrAM zIrSa kamya, pratizrayAdapi nIyamAnaH pUrva pAdI niSkApAvitamyau pazcAcchI, kinimirca !, attichato rakSArtha, yata uttiSThati tata evaM gacchati samavipakSe (parAvRtya ) gacchatva mAlamitikRtvA / zIrSa miti dvAraM, idAnImupakaraNamiti prAraM, bhasthA vyAsapAnaM-parivASamAne yathAjAtamupakaraNaM sthAvaM mukhapatrikA rajoharaNaM colapaTakana, yona sthApabhAvanti asAmAcArI AjJAvirAdhanA, tatra dRSTe janena daddhikaH zrutvA kupitaH ko'dhyupatrAvita iti nAmavadhaM kuryAta mivAvaM 56 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1274~
Page #1276
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [205...], (40) - - hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 36 // CANCERTA [sU.] vA gacchejA, jahA ujeNayassa tapaNiyaliMgeNaM kAlagayarasa micchattaM jAyaM tapaNiyaparisevaNAe , pacchA AyariehiM pratikrama|paDibohio, jassa vA gAmassa sagAse parivio so gAmo kAleNa paDivaharaM davAvijai daMDieNa, ee dosA jamhA | NAdhya acindhakaraNe / khabagaraNetti dAraM gaye, iyANi uhANetti dAraM, tattha gAhAo acittasaMvasahi nivesaNa sAhI gAmamajhe va gAmadAre ya / aMtarajavAzaMtara nisI hiyA vahie boccha // 54 // vasahi nivesaNasAhI gAmadaM va gAma mottaho / maMDalakaMdurese nisIriyA gheva raja tu // 55 // imINaM vakkhANaM-kalevaraM nINejamANaM vasahIe ceva uThei vasahI mottavA, nivesaNe uddei nivesaNaM mottarSa, nivesaNaMti egaddAraM vaiparikkhittaM aNegagharaM phalihiyaM, sAhIe uThei sAhI mottabA, sAhI gharANa paMtI, gAmamajhe uDhei gAmaddhaM motta, gAmadAre uddei gAmo mottabo, gAmassa ujjANassa ya aMtarA uhei maMDalaM motavaM, maMDalaMti visayamaMDalaM, ujANe | uddei kaMDa mottavaM, kaMDaMti desakhaMDa maMDalAo mahallataraM bhaNNai, ujjANassa ya nisIhiyAe ya aMtarA uddei deso mottabo, vA gacchat , yathojayinIkasya tavaSNika (tarNika) lilena kAgatakha mizyAvaM jAtaM taccanikapariSevaNayA, paJcAvAcAyaH pratibodhitaH, yasya vA | grAmasya sakAze parichApitaH sa prAmaH kAlena prativairaM dApyate daNDikena, ete doSA ysmaadcihkrnne| pakaraNamiti dvAraM gataM, idAnImusthAnamiti dvAra, dAtantra gAthe-anayopAMkhyAnaM kalecaraM niSkAzyamAnaM basatAcevottipati vasatikkithA, nivezane uttiSThati nivezanaM moktanyaM nivezanamiti ekadvArA vRtiparikSiptAunekagRha phalahikA, pATake itihati pATako mokavyaH, pATako (zAkhA) gRhANAM pakkima, grAmamadhye uttiSThati mAmA moktavarSa, grAmadvAre utti-15 [iti prAmo moktamyA, mAmakhocAnakha cAntarosiSThati maNDala mokapa, maNDalamiti viSayamaNDalaM (dezakha laghutamo vibhAgA), jyAne pratiSThati kApalaM sA(laghutaro bhAga!) moktArtha, kAmamiti dezAkhaNDa maNDalAvRhattara bhaNyate, udyAnasya naiSedhiyAvAntarottiSThati dezo (pu) moktavyA. dIpa anukrama [23] RXX // 66 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1275~
Page #1277
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206], (40) prata sUtrAMka [sU.] nisIhiyAe udai raja mottavaM, evaM tA nijatassa vihI, tami parichavie gIyatthA egapAsaM muhuttaM saMvikkhaMti, kayAvi | paridvaviovi uDejjA, tattha nisIhiyAe jai uThei tattheva paDio uvassao mottabo, nisIhiyAe ujANassa ya aMtarA jai paDai nivesaNaM mottavaM, ujjANe paDada sAhI mottavA, ujANassa gAmassa ya aMtarA jai paDai gAmaddhaM motsavaM, gAmadAre paDai gAmo mottavo, gAmamajhe paDada maMDalaM mottavaM, sAhIe paDai kaMDo mottayo, nivesaNe paDada deso mottabo, basahIe paDai raja mottavaM, tathA cAha bhASyakAra:vacaMte jo u kamo kalevara pavesaNaMmi vocatyo / NavaraM puNa NANattaM gAmadAraMmi bovvaM // 206 // (bhaa0)|| atra viparyastakrame'GgIkRte tulyataiva nAnAtvaM, tathA ca nirgamane'pi grAmadvArotthAne grAmaparityAga uktaH, ihApi sa | eveti tulyatA, nijUDho jai biiyaM vAraM etti do rajANi mottavANi, taiyAe tiNi rajjANi, teNa paraM bahuso'vi vAre | pavisate tiSNi ceva rajANi mottavANi asivAikAraNehi satya vasaMtANa jasa jo u tavo / abhigahiyANabhigahimao sA tassa u jogaparikhuTTI // 56 // dhikyAmuniSThati rAjya moktavyaM, evaM tAvat nIyamAne vidhiH, tasmin pariSThApite gItArdhA ekapA muhU pratIkSante, kadAcit pariSThApito'pyuttiCchan, tana bhaipedhikyAmuttiyati yadi satraiva patita upAzrayo moktavyaH, naSedhisyA udyAnasya cAntarA yadi patati nivezanaM mokavyaM, udyAne patati zAkhA pATako) mokavyAH, udyAnakha grAmassa cAntarA yadi patati yAmAdhaiM moktavyaM, grAmadvAre patati mAmo mo kamyaH, prAmamadhye patati maNDala moktavyaM, zAsanAyo | patani kApaDaM moktavyaM, nivezane patati dezo moktavyaH, vasatI patati rAjyaM bhoktavyaM / niyUdo yadi dvitIyamapi vAramAyAti ke rAjye mokavye tRtIyasyo prINi rAjyAni, tataH paraM bahuzo'pi vArA pravizati trINyeca rAjyAni moktavyAni. dIpa anukrama [23] REACH muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1276~
Page #1278
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-* | ImIe bakkhANaM-jai pahiyA asivAIhiM kAraNehiM na niggacchati tAhe tatva vasaMtA jogabuSTuiM kareMti, namokAraittA pratikrahAribha- porisiM kareMti, porisittA purimahUM, sai sAmatthe AyaMbilaM pArei, asai nivIyaM, asamattho jai to ekkAsaNayaM, evaM | |maNA0 drIyA | sabiiyaM, purimahatittA cautthaM, cautthAittA chaI, evaM vibhAsA / uhANetti gayaM, iyANiM NAmagahaNetti dAraM pariSThApapiNDada NArma egassa doNhamahavApi hoja madhesi / vippaM tu loyakaraNaM pariSNagaNabheSavArasama // 5 // // 637 // nAsamitiH imIe vakkhANaM-jAvaiyANaM NAmaM gehada tAvajhyANaM khippaM loyakaraNaM 'pariNa'ti bArasamaM ca dijai, ataraMtassa dasama | ahama cha cautthAi bA, gaNabheo ya kIrai, te gaNAo ya Ninti / NAmaggahaNetti dAraM gayaM, iyANi payAhiNetti dAraM jo jahiyaM so taso niyattai pavAhiNaM na kAyacaM / vaDANAI dosA birAhaNA bAlabudrAI // 5 // imIe vakkhANaM-parivettA jo jao so tao ceva niyattati, payAhiNaM na karei, jai kariti uThei virAhaNA bAlaghuDAINaM, jao so jadahimuho Thavio tao ceva dhAvai / payAhiNetti payaM gayaM, iyANiM kAussaggakaraNetti dAraM gAhA asA gyAsthAna-padi bahirazivAdibhiH kAraNa nirgapachanti tavA tatraiva vasanto yogaviM kurvanti, namaskArIyAH pauruSarSI kurvanti, pauruSIthAH puri-IN |mAdha, sati sAmarthe AcAmAnla pArayati, masati nirvikRtika, samarthoM yadi tadaikAzamaka, evaM sAhitIya, pUrvA yAtudha, caturthIyAH SaSTha, evaM vibhaassaa|| // 637 // usthAmamiti gataM, idAnIM nAmagrahaNamiti dvAra, amyA vyAkhyAna-dhAvatAM nAma gRhAti tAvatAM kSipraM locakaraNa parijJA' miti dvAdazamana dIyate, azakyato | dazamo'STamaH SaSThaH caturthAdirvA, gaNabhedana kriyate, te gaNAca niyonti / nAmaprahaNamiti dvAraM gataM, idAnI pradakSiNetidvAra-asthA vyAkhyAna-parihAya yo yatra satata eva nivartate pradakSiNAM na karoti, yadi kurdhanyukhiSTrati nirAdhanA bAlavRddhAdInAM, yataH sa yadabhimukhaH sthApitamAta evaM dhAvati / pradakSiNeti padaM gataM, ivAnI kAyotsargakaraNamiti dvAra gAthA. dIpa anukrama [23] SCREENCHARACCC muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1277~
Page #1279
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] gahANAI dosA va hoti tasyeva kAsagaMmi / AgammuvassayaM gussagAse vihI parasammo // 59 // imIe vakkhANaM-koi bhaNejA-tattheva kimiti kAussaggo na kIrai?, bhaNNaMti-uThANAI dosA havaMti, tao Agamma 6 |ceiharaM gacchaMti, ceiyAI vaMdittA saMtinimittaM ajiyasatitthayaM par3hati, tiNNi vA thuio parihAyamANAo kahijati, tao AgaMtu AyariyasagAse avihipAridvAvaNiyAe kAussaggo kIrai, patAvAn vRddhasampradAyaH, AyaraNA puNa omacchagarayaharaNeNa gamaNAgamaNaM kira Aloijjai, tao jAva iriyA paDikamijai tao ceiyAI baMdittetyAdi sive vihI, asive na kIrai, jo paDissae acchA so uccArapAsavaNakhelamattage vigiMcai vasahiM pamajaitti kAussaggadAraM gayaM iyANiM khamaNAsajjhAyassa dArA bhaNNaMti maNe va asahAya rAhaNiya mahANiNAya nivagA thaa| sesesu mAthi pramaNa neva asAhaya ho // 6 // vyAkhyA-kSapaNaM asvAdhyAyazca jai 'rAiNioM'tti Ayariotti 'mahANiNAo'tti mahAjaNaNAo niyagA vA SEARCH dIpa anukrama [23] 1 asyA pAsthAnaM kavi bhaNen-tatraiva kimiti kAyotsagoM na kiyate ?, bhanyate-utthAnAdayo doSA bhavanti, tata Agamya caityagRhaM gacchanti, caityAni pandityA zAntinimittamajitazAntisavaM paThanti, tiso pA stutIH parihIyamAnAH kathayanti, tata AgAcAryasakAze'vidhipariSThApanitya kAyotsargaH phiyte| AcaraNA punarunmatakarajoharaNena gamanAgamanaM kilAkocyate, tato yAvadIyA~ pratikramyate satItyAni pandisvetyAdi zive vidhiH, aziye na phiyate, yaH pratiaye tipati sa uccAraprazravaNakSemamAtrakANi zodhayati vasati pramANapati iti kAyotsargadvAra gataM, idAnI sapaNAsvAdhyAyayori bhaNyete-yadi rAtika iti bhAcArya iti mahAninAda iti mahAjanajJAto nijakA vA. muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1278~
Page #1280
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] AvazyakahAribha dvIyA // 638|| Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], saNNIyagA vA se asthi, tesiM adhititti kIrai, 'sesesu natthi khamaNaM' sesesu sAhusu na kIrai khamaNaM, Neva asajhAiyaM hoi, sajjhAovi kIrainti bhaNiyaM, evaM tAva sibe, asive khamaNaM natthi jogabuDI kIrai, kAussaggo avihniviciNiyAe Na kIrai, paDissae muhuttayaM saMcikkhAvijjai jAva uvautto tattha ahAjAyaM na kIrai, tattha jeNa saMdhAraNa NINio so vikaraNo kIrai, jai na kareMti asamAcArI pavaDai, ahigaraNaM ANejja vA devayA paMtA tamhA vikaraNo kAyado, khamaNAsajjhAigadArA gayA, avaloyaNetti dAraM avarajayassa rAto sutavthavisAra idhiraehiM / avaloyaNa kAyA suhAsuhagainimitA // 61 // jaM disi viDiyaMsa sarIzyaM aktuyaM tu saMvikle / taM disi sivaM vayaMtI sutatthavisArayA dhIrA // 62 // eesiM vakkhANaM- 'avarujja ( rajja) yassa 'tti biiyadiNaMmi avaloyaNaM ca kAya, suhAsuhajANaNatthaM gaijANaNatthaM ca, puNa kassa gheppai ?-Ayariyassa mahiDiyassa bhattapaccakvAiyarasa aNNo vA jo mahAtavassI, jaM disaM taM sarIraM kahiye taM taM 1] sajJAtIyA vA takha santi teSAmatiriti kriyate, 'zeSeSu nAsti jhapaNaM' zepesu sAdhuSu na kriyate kSapaNaM naivAsvAdhyAvikaM bhavati, svAdhyAvo'pi kriyate iti bhaNitaM evaM tAvat zive, azive kSaNaM nAti yogavRddhiH kriyate, kAyot'vidhipAriSThApani na kriyate, pratizraye muhUrtta pratIkSyate yAvadupayuktaH, tatra yathAjAta na kriyate, tatra yena saMstArakeNa niSkAzitaH so'vikalpyaH kriyate, yadi na kurvanti asAmAcArI pravardhate adhikaraNamAnayedvA devatA prAntA, sammAkiraNaH karttavyaH kSapaNAkhAdhyAyadvAre gate, avalokanamiti dvAre etayorvyAkhyAnaM dvitIya dine'valokataM ca karttavyaM zubhAzubhajJAnArthaM gatijJAnArthaM ca tat punaH kakha gRhyate ?, AcAryasya maharSikasya pratyAkhyAtamasya bhanyo vA yo mahAtapastrI, yasyAM dizi taccharIrakaM kRSTaM 4 pratikra maNA0 pariSThApanAsamitiH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1279 ~ ||638 //
Page #1281
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) *SA- prata sUtrAMka [sU.] kara disaM subhikkhaM suhavihAraM ca vadaMti, aha tatva saMvikkhiyaM akkhurya tAhe tami dese sirva subhikkhaM suhavihAraM ca bhavai, jaidivase acchai taivarisANi subhikkhaM, eyaM suhAsuha, iyANi vavahArao gaI bhaNArmi estha va dhatakaraNe vimANiko joisio vANabhaMtara samaMmi / gaTTAe bhavaNavAsI esa gaI se samAseNa // 53 // nigadasiddheya, vyAkhyAtaM dvAragAthAdvayaM, sAmprataM tasminneva dvAragAthAdvitaye yo vidhiruktaH sa sarvaH ka kartavyaHka vA na kartavya iti pratipAdayannAha esA va vihI saccA kApamA simi jo jahi vasai / asive khamaNa vivalI phArasA pa vajejA // 14 // vyAkhyA-eseti arNataravakkhAyavihI merA sImA AyaraNA iti egahA, 'kAyadA' kareyavA tuzabdo'vadhAraNe vavahiyasaMbaMdhao kAyavo evaM, kami ? "sirvamitti prAntadevatAkRtopasargavarjite kAle 'jo' sAhU 'jahiM khette vasai, asive | kaha ? asive khamaNaM vivajjai, kiM puNa, jogaviyahI kIrai, 'kAussaggaM ca bajejA' kAussaggo pana kIrai / / sAmpratamuktArthopasaMhArArtha gAthAmAha eso disAvibhAgo nAyabo duvihadavaharaNaM ca / gosiraNaM avaloSaNa suhAsuhagaI viseso tha // 15 // tasyAM dizi mubhikSaM mukhavihAraca vadanti, yadi taca tat kRSTaM akSupaNaM tadA tasmin deze vizavaM subhikSaM sukha vihArazca bhavati, yatidivasAn tiSThati tativarSANi subhikSaM, etat zubhAzubha, ivAnI vyavahArato gatiM bhajAmi-anantaro vyAkhyAtavidhiH maryAdA sImA AcaraNepekArthAH, kartavyA, vyavahitaH saMbandhaH kartavya ena, kasmin ?,-paH sAdhuryatra kSetre vasati, azive kathaM ?-azive kSapaNaM vikAyate, kiMpunaH, yogavivRddhiH kriyate, 'kAyotsarga ca carjayet' kAyotatsargazca na kriyte| dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1280 ~
Page #1282
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- vyAkhyA-'eso' iti aNaMtaradAragAhAduyassa'tyo ki ?-'disAvibhAgo NAyavoM disivibhAgo nAma acittasaMja-18|4pratikahAribhajayaparihAyaNiyavihiM pai disippadarisaNaM saMkheveNa disipaDibajAvaNaMti bhaNiya hoi, ahavA disivibhAgo mUladAragahaNaM, maNA drIyA pariSThApa| sesadArovalakSaNaM ceyaM dahavaM, acittasaMjayapAridvAvaNiyaM pai eso dAraviveo NAyabotti bhaNiyaM hoi, 'duvihadavaharaNaM nAsamitiH // 639 // ce'ti dudhihadayaM NAma puvakAlagahiyaM kusAi NAyacamiti aNuvahae, 'vosiraNa ti saMjayasarIrassa parivarNa 'avaloyaNaM vijhyadiNe nirikkhaNaMti 'suhAsuhagaiviseso yati suhAsuhagativisaso vaMtarAisu uvavAyabheyA yatti bhaNiyaM hoi, esA acittasaMjayapArihApaNiyA bhaNiyA, iyANiM asaMjayamaNussANaM bhaNNai, tattha gAhA bharasaMjayamaNuehi jA sA duvidhA va ANupurIe / sacittehiM suvihiyA ! azcittehiM ca nAyA // 55 // iyaM nigadasiddhava, tattha sacittehiM bhaNNai, kahaM puNa tIe saMbhavotti , Aha kapaDagarUyassara bosiraNaM saMjayANa basahIe / udayapada bahusamAgama vipajAhAloSaNa kujA // 6 // dIpa anukrama [23] // 639 // anantaragAdhAdvikasvArthaH, ki, 'divibhAgo jJAtamyA' digvibhAgo nAmAcittasaMyatapAritApanikI vidhi prati dikapadarzanaM saMkSepeNa viSayatipAda namiti bhaNitaM bhavati, athavA digvibhAga iti mUladvArapraha, zeSadvAropalakSaNaM paitat draSTavya, acittasaMyatapAriSThApanikI prati eSa dvAraviveko jJAtavya iti bhanitaM bhavati, dvividhadravyaharaNaM ceti dvividhAnyaM nAma pUrvakAlagRhItaM kuzAdi jJAtavyamiti anuvartate, pyusarjanamiti saMyatapArIrasya parikApana, bhavaVlokanaM dvitIya divase nirIkSaNamiti zubhAzubhagativizeSo vyantarAdipUpapAtamedAzceti bhaNitaM bhavati / eSA'pitasaMpatapArikApanikI bhaNitA, badAmIma saMyata manuSyANAM bhavyate, tantra gAdhA-tantra sacimaNyate, kathaM punastasyAH saMbhava iti !, bhAha. muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1281~
Page #1283
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], vyAkhyA - kAi aviraiyA saMjayANa vasahIe kappaTThagaruvaM sAharejA, sA tihiM kAraNehiM hunbhejA, kiM ? -eesiM uDDAho bhavautti chuhejA paDiNIyayAe, kAi sAhammiNI liMgarathI eehiM mama liMga hariyaMti eeNa paDiNiveseNa kappaTTagaruvaM paDiyassayasamIdhe sAharejA, ahavA cariyA tavaNigiNI boDigiNI pAhuDiyA vA mA amhANaM ajaso bhavissai tao saMjaovassagasamIve ThavejjA eesiM uDDAho houtti, aNukaMpAe kAi dukAle dArayarUvaM chaDiuMkAmA ciMtei ee bhagavaMto satahiyAe ubaDiyA, etesiM vasahIe sAharAmi, ee siM bhattaM pANaM vA dAhiMti, ahavA kahiMbi sejjAyaresu vA iyaragharesu vA chubhissaMti, ao sAhuvassae parivejA, bhaeNa kAi ya raMDA paDatthavaiyA sAharejA, ee aNukaMpiihiMti, tattha kA vihI ?-divase 2 vasahI vasahehiM cattAri vArA pariyaMciyacA, pazuse paose adharaNhe aGkurate, mA mA ee dosA hohiMti, jai vigiMcatI diTThA tAhe bolo kIrai esA itthiyA dArayaruvaM chaDDeUNa palAyA, tAhe logo ei pecchai ya taM 3] kAcidaviratikA saMyatAnAM vasatau pazyarUpaM saMharet sA tribhiH kAraNaiH kSipet kiM 1 eteSAho bhavatviti kSipet pratyanIkRtathA kAcit sAdharmiNI vijJArthinI etairmama linaM hatamiti etena pratinivedana kalpakasthakarUpaM pratibhrayasamIpe saMharet, athavA gharikA tadvarNikI brAhmaNI prAbhutikA vA'smAkamayazo mA bhUttataH saMyatopAyasamIpe sthApayet eteSAM uAdo bhavatviti, anukampayA kAciduSkAle dArakarUpaM tyaktukAmA cintayati te bhagavantaH sAvahitArthAyopasthitAH eteSAM basatI saMharAmi ete'mai bhaktaM pAnaM yA dAsyanti, athavA kutracit zayyAtareSu vA itaragRheSu vA nikSepsyanti, ataH sAdhUpAzraye paristhApayet bhavena kAcica raNDA proSitapatikA saMharet ete'nukampaviSyanti tatra ko vidhiH?, divase divase vasatiSatuH kRtyaH paryetasyA- pratyUSasi pradope aparAhna ardharAtre mA mA ete doSA bhUvan yadi tyajantI dRSTA tadA vaH kriyate eSA zrI dArakarUpaM tvattacA pAvitA, tadA choka puti pRcchati catAM. 3 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1282 ~
Page #1284
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribha- drIyA pratikramaNA0 pariThApanAsamitiH prata sUtrAMka // 640 // [sU.] tohe so logo jaM jANau taM kareu, aha na dihA tAhe vigiMcijai, udayapahe jaNo vA jattha paese pae niggao acchA tastha ThavesA paDicarai aNNaomuho jahA logo na jANai jahA kiMci paDikkhaMto acchai, jahA taM suNaeNa kAraNa vA majjAreNa vA na mArijai, jAhe keNai diI tAhe so osaraha / sacittAsaMjayamaNuyapariDAvaNiyA gayA, iyANiM aci|ttAsaMjayamaNuyaparihAvaNiyA bhaNNai pakSiNIyasarIrahaNe vaNImagAIsu hoi acitA / tocekkhakAlakaraNaM viSpajahavirgicarNa kujA // 18 // / vyAkhyA-paDiNIo koi vaNImagasarIraM chuheja jahA eesiM uDDAho bhavautti, vaNImago yA taratha gaMtRNa mao, keNai vA mAreUNa ettha nidosati chaDio, aviradayAe maNusseNa vA ukkalaMbiyaM hojA, tattha taheva bola kareMti, logassa kahijjai, eso pAhotti, ukalaMbie niviNNeNa vAretANaM raDatANaM mArio appA hojA tAhe diveNa kAlakkhevo kAyaco, paDilehiUNa jai koi nasthi tAhe jattha kassai nivesaNaM na hoi tattha vigiMcijai upekkheja vA, paoso vai saMcarai tadAsa loko yamAnAnu saskarotu, atha na dRSTA tadA tyajyate, udakapadhe jamo thA patra praveze prage nirgatastiti tatra sthApayitvA praticarati anyatomukho yathA loko na jAnAti yathA kijit pratIkSamANastiSTati, yathA tat zunA kAkena vA mAnAreNa vAma mArpate, yadA kenacidRSTaM tadA so'pasarati / sacittAsaMyatamanuSyapariThApanA gatA, idAnImacisAsaMyatamanujapariSThApanA bhavyate-pratvanIkaH kazcit banIpakazarIraM kSipet pateSAmahAro bhavaviti, vanIpako vA tavAgatya mRtA, kenaciTThA mArayitvAnidoSamiti syaktA, aviratikayA manuSyeNa vojacaM bhavet tatra tathaiva paM kurvanti, lokAya kathyate-eSa naSTa iti, aba niviSNena vArayatsu raTAsumArita AsmA bhavet tadA raTena kAla-kSepaH kavayaH, pratilisya yadi ko'pi nAsivarA yatra kasyacinivezanaM na bhavati tatra tyajyate upekSyate vA, pradoSo varttate saMcarati dIpa anukrama [23] ECOROSCORRECE // 640 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1283~
Page #1285
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] logo tAhe nissaMcare vivego jahA ettha Aese Na uvekkheyavo tAhe ceva vigiMcijai aipahAe saMcikkhAvettA appasAgArie vigiMcijai, jai natthi koi paDiyarai, aha koi paDiyarai tasseva uvari chumbhai, evaM viSpajahaNA, vigicaNA NAmaM jaM tattha tassa bhaMDovagaraNaM tassa vivego, jai ruhiraM tAhe na chaDDejai, ekahA vA vihA vA maggo najihitti, tAhe || bolakaraNavibhAsA / acittAsaMjayamaNuyapAridvAvaNiyA gayA, iyANiM NomaNuyapAriThAvaNiyA bhaNNai- . jomaNaehiM jA sA tiriehi sA pa hoi duvihA u / sacittehi sudhihiyA ! adhirohiM ca gAyacA // 55 // ra nigadasiddhA, duvihaMpi egagAhAe bhaSaNai cAvaloSagamAIhiM jalacaramAINa hoi sacittA / jalathalabahakAlagae acise vigiMdharNa kujA // 70 // 18 imIe vakkhANaM-NomaNussA 2 sacittA acittA ya, sacittA cAulodayamAisu, cAulodayagahaNaM jahA oghanijuttIe tattha nivujuo Asi macchao maMDukkaliyA vA, taM ghetUNa theveNa pANieNa saha nijai, pANiyamaMDukko pANiya ThI lokaH sadA nissaJcAre viveko yathA'nAdeze nopekSitamyastadaiva tyajyate atipramAte pratIkSavApasAgArike tyajyate, yadi nAti ko'pi prasicarati, atha | ko'pi prativarati tasyaivopari kSipyate, evaM vigrahAnaM, viveko nAma yatantra takha bhANDopakaraNaM takha khAgA, yadi raviraM tadA na khajyate, ekadhA vidhA vA mArgoM jJAsyate iti, tadA bolakaraNavibhASA / acicAsayatamanujapAriSThApanikI gatA, idAnIM nomanujapAriThApanikI bhaNyate-dvividhamapyekagAthayA maNyane-assA vyAkhyAna-nomanuSyA (vidhA) sacitA acittA ca, sacittA tandulodakAvidha, sandulodakagrahaNaM yathA odhaniyuko tatra ddhita mAsIt matsyo maNDUkikA vA, hAM gRhItvA lokena pAnI yena saha nIyate, pAnISamaNDUko jalaM dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1284 ~
Page #1286
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-dAdaNa udvei, macchao balA chumbhai, AiggahaNeNa saMsahapANaeNa vA gorasakuMDae vA tellabhAyaNe vA evaM saccittA, azcittAlApratikahAribha- aNimisao keNai ANIo pakkhiNA paDiNIeNa vA, dhalayaro uMduro gharakoilo evamAI, khahacaro haMsavAyasamayUrAI, maNA0 drIyA jattha sadosa tattha vivego appasAgArie bolakaraNaM vA, niddose jAhe ruccai tAhe vigiMcai / tasapANapArihAvaNiyA pariSThApa nAsamitiH // 641 // gayA, iyANi NotasapANapAriDAvaNiyA bhaNNai gotasapANehiM jA sA dudhihA hoi ANupucIe / AhAraMbhi suvihinA ! nASakSA nomanAhAre // 1 // Notasa nigadasiddhA, navaraM noAhAro uvagaraNAi, tattha AhArami ujA sA sA tu vihA hoi ANuputrIe / jAyA va mubihiyA ! nAyajA taha ajAyA va // 2 // 'AhAre' AhAraviSaye yA'sau pAristhApanikA sA 'dvividhA' dviprakArA bhavati 'AnupUA paripAcyA, dvaividhyaM darzayati-'jAyA ceva suvihiyA ! NAyacA taha ajAyA ya tatra doSAt parityAgArhAhAraviSayA yA sA jAtA, tatazca jAtA daciva 'suvihitA' ityAmantraNaM prAgvat , jJAtavyA, tathA'jAtA ca, tatrAtiriktaniravadyAhAraparityAgaviSayA'jAtocyata iti gAthArthaH // 72 // tatra jAtAM svayameva pratipAdayannAha // 641 // dIpa anukrama [23] 256056455 TrottiSThati, matsyo klArikSapyate, AdimahaNena saMpRSTapAnIvena vA gorasakuNDe vA taila bhAjane vA evaM sacisA, acitA-animeSaH kenacidAnItaH 4 pakSiNA pratyanIkena vA, svalacaro mUSako gRhakokilA evamAdi, khecaraH haMsavAyasamayUrAdi, yatra sadoSastatra viveko'lpasAgArike rAvakaraNa kA, niSi yadA rocati tadA svAyate / basamApapAriSThApanikI gatA, idAnI notrasaprANapAriSThApanikI bhaNyate. muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1285~
Page #1287
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) * % % prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [23] mAhAko pa tahA lohavile Abhigogie gahie / eeNa hoi jAyA voccha se vihIaiM vosiraNaM // 3 // vyAkhyA-AdhAkarma-pratItaM tasminnAdhAkarmaNi ca tathA 'lohavise Abhiogie gahie'tti lobhAvahIte 'vise'tti| viSakRte gRhIte 'Abhiogie'tti vazIkaraNAya mantrAbhisaMskRte gRhIte sati kathazcinmakSikAvyApatticeto'nyathAtvAdiliatazca jJAte sati 'etena' AdhAkarmAdinA doSeNa bhavati 'jAtA' pAristhApanikA doSAtparityAgArhAhAraviSayetyarthaH, 'vocchaM se vihIe vosiraNaM'ti vakSye'syA vidhinA-jinoktena byutsarjana-parityAgamityarthaH, // 73 // egaMtamaNAdAe ahile vihe guruvaihe / chAreNa akamittA nihANaM sAvarNa pujA // 4 // vyAkhyA-ekAnte 'anApAte' khyAdhApAtarahite 'acetane cetanAvikale 'sthANDilye bhUbhAge 'gurUpadiSTe' guruNA vyAkhyAte, anenAvidhijJena paristhApanaM na kAryamiti darzayati, 'chAreNa akkamittA' bhasmanA sammizya 'tihANaM sAvaNaM kujatti sAmAnyena tisro dhArAH zrAvaNaM kuryAt-amukadoSaduSTamidaM vyutsRjAmi evaM, vizeSatastu viSakRtAbhiyogikAderevApakArakasyaiSa vidhiH, na svAdhAkarmAdeH, tadgataM prasaGgenehaiva bhaNiSyAma iti gAthArthaH // 74 // ajAtapAristhApanikI pratipAdayannAha bhAyarie va gilANe pAhuNae duhahe sahasalAhe / esA khalu ajAyA boche se vihIe~ pokhiraNaM // 75 // 8 vyAkhyA-AcArya satyadhika gRhItaM kiJcid, evaM glAne prAghUrNake durlabhe vA viziSTadravye sati sahasalAbhe-viziSTasya 4 dAkathazilAbhe sati atiriktagrahaNasambhavaH, tasya ca yA pAristhApanikA eSA khalu 'ajAtA' aduSTAdhikAhAraparityAgavi payetyarthaH, 'vocchaM se vihIeN bosiraNaM prAgvaditi gAthArthaH / 75 / / muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1286~
Page #1288
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA pratikramaNA0 pariSThApanAsamitiH prata sUtrAMka [sU.] // 642 // eptamaNAvAe acitte paMDile guruvaiDe / Aloe tiSiya puMje tihANa sAdhaNaM phujA // 6 // vyAkhyA-pUrvArddha prAgvat 'Aloe'tti prakAze trIn puJjAn kuryAt , ata eva mUlaguNaduSTe tvekamuttaraguNaduSTe tu dvAviti prasaGgaH, tathA 'tiDANaM sAvaNaM kujatti pUrvavadayaM gAthArthaH // 76 / / gatA''hArapAristhApanikA, adhunA noA- hArapAristhApanikA pratipAdayati jonAhAraMmI jA sA sA durihA hoi ANuputrIe / upavaraNami suvihiyA ! nAyacA nopayagaraNe // 7 // nigadasiddhA, navaraM noupakaraNaM zleSmAdi gRhyate, upagaraNa mi jajA sA sA durihA hoi ANupracaue / jAyA yeva suvihiyA ! nAyaba taha ajAyA ya // 7 // nigadasiddhaiva, navaramupakaraNaM vastrAdi, AyA va bAyapAe kA pAe va cIvara kujA / ajAyavasthapAe vocatthe tucchapAe y||1||(pr.)|| vyAkhyA-jAtA ca vastre pAtre ca vaktavyA, codanAbhiprAyastAvadvakhe mUlaguNAdiduSTe vaGkAni pAtre ca cIvaraM kuryAt, ajAtA ca vaktavyA-vakhe pAtre ca 'vocatthe tucchapAe ya' codanAbhiprAyo vastraM viparyasta-Rju sthApyate pAtraM ca Rju sthApyata iti, siddhAntaM tu vakSyAmaH, eSa tAvadU gaathaarthH|| iyaM cAnyakartRkI gaathaa| dukhihA jApamajAyA abhiyogapise va sukhasuddhA ya / pugaM ca doNi tiNi ya mUlattaramabajANA // 5 // vyAkhyA-dvividhA jAtAajAtApAristhApanikA-AbhiogikI viSe ca azuddhA zuddhA ca, tatra zuddhA ajAtA bhavi dIpa anukrama [23] // 642 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1287~
Page #1289
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [23] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], vyati, ayaM ca prAgnirdiSTaH siddhAntaH-'egaM ca doSNi tiSNi ya mUluttarasuddhi jANAhi' mUlaguNA'suddhe eko granthiH pAtre ca rekhA, uttaraguNAsuddhe dvau, zuddhe traya iti gAthArthaH // avayavArthastu gAthAdvayasyApyayaM sAmAcAryabhijJegAMta iti-vagaraNe goDabagaraNe ya, uvagaraNe jAyA ajAyA ya, jAyA vatthe pAe ya, ajAyAvi vatthe patte ya, jAyA NAma vatthapAyaM mUlaguNaasuddhaM uttaraguNaasuddhaM vA abhiogeNa vA viseNa thA, jai viseNa abhiogiyaM vA vatthaM pAyaM vA khaMDAkhaMDiM kAUNa vigiMzviyava, sAvaNA ya taheba, jANi airitANi vatthapAyANi kAThagae vA paDibhagge vA sAhAraNagahie yA jAeja ettha kA viciNavihI ?, coyao bhaNai-AbhiogavisANaM taheva khaMDAkhaMDiM kAUNa triciNaM mUlaguNaasuddhavatthassa ekaM vaMkaM kIrai, uttaraguNaasuddhassa doNNi vaMkANi, suddhaM ujjuyaM vigiMcijjai, pAe mUlaguNasuddhe egaM cIraM dijai, uttaraguNaamuddhe donni cIrakhaMDANi pAe chumbhaMti, suddhaM tucchaM kIrai rittayaMti bhaNiyaM hoi, AyariyA bhaNaMti evaM suddhapi asuddhaM kahaM 1, ujjuyaM ThaviyaM, egeNa vaMkeNa mUlaguNaasuddhaM jAyaM, dohiM uttaraguNaasuddhaM, ekabaMkaM dubaMkaM vA hojjA durvakaM bhavai, 1] upakaraNe noDapakaraNe ca upakaraNe jAtA jAtA ca, jAtA va pAtre ca, ajAtA'pi basne pAtre ca jAtA nAma batrapArtha mUkhguNAzudamuttaraguNAzuddhaM yA abhiyogena vA viSeNa vA yadi viSeNAbhiyogikaM vA va pAtre yA khaNDazaH kRtvA paridhApanIyaM rekhAna tathaiva, yAnyatirikAni vakhapAtrANi kAlagate vA pratibha yA sAdhAraNagRhIte vA yAceta, atra kaH pariSThApanavidhiH 1-codako maNadi-Abhiyogika viSayoH tathaiva khaNDazaH kRtvA viveka: mUlaguNA ekaM va kriyate, uttaraguNAzuddhasya dve baphe, zuddha te pAtre mUlaguNAmuLe ekaM cIdharaM dIyate, uttaraguNAzuddhe dve cIvarakhaNDe pAtre kSipyete, zuvaM tucchaM kriyate rikamiti bhaNitaM bhavati, AcAryA bhaNanti evaM zuddhamadhyazuddhaM bhavati kathaM ?, kaDakaM sthApitaM ekena vajreNa mUlaguNAzuddhaM jAtaM dvAbhyAmutaraguNAzuddhaM eka dvivakaM vA bhavet virka muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1288 ~
Page #1290
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka pratikrapAriSThApanikI prata sUtrAMka ekavaka vA hojA, evaM mUlaguNe uttaraguNo hojA uttaraguNe vA mUlaguNo hojA, evaM ceva pAevi hojA, egaM cIvaraM niggaya mUlaguNAsuddhaM jAyaM, dohiM viNiggaehiM suddhaM jAyaM, je ya tehiM vatthapAehiM paribhujiehiM dosA tesiM AvattI| | bhavai, tamhA jaM bhaNiyaM te taM na juttaM, tao kaha dAI vigiMciyavaM?, AyariyA bhaNaMti-mUlaguNe asuddhe vatthe ego gaMThI kIrai uttaraguNaasuddhe dopiNa suddhe tiSNi evaM vatthe, pAe mUlaguNaasuddhe aMto ahae egasaNDiyA rehA kIrai, uttaragu asuddhe doSiNa, suddhe tiNi rehAo, evaM NAyaM hoi, jANaeNa kAyavANi, kahiM pariDaveyayANi ?-egaMtamaNAvAe saha pattAdharayatnANeNa, asai paDilehaNiyAe doreNa muhe bajjhai, uddhamuhANi uvijaMti, asai ThANassa pAsaliyaM uvijai, jao vA Agamo tao puSpharya kIrai, eyAe vihIe vigiMcijai, jai koi AgAro pAvada tahAvi bosaDA'higaraNA drIyA // 643 // IE% R dIpa anukrama [23] vaikavaka bhavet , evaM mUlaguNa bancaraguNo bhavet uttaraguNe vA mUlaguNo bhavet , evameva pAtre'pi bhavet , eka cIvara nirgataM mUlaguNAzuI jAtaM, yovinirga tabo zudaM jAtaM, ye ca teSu vasapAtreSu paribhumyamAneSu doSAlepAmApattibhavati, tasmAt yad bhaNitaM svayA sana yukta, tataH kathaM dacA (cira) vivetamyA, bhAcAyo bhaNanti-mUlaguNAzuddha cakSe eko prandhiH kriyate uttaraguNAzuddhau zuddha trayaH evaM vane, pAne mUlaguNAzuddha antarasale ekA lakSaNA reSA kiyate uttaraguNAzuddha de mudde tisro resAH, evaM jJAtaM bhavati, jAnAnena kartavyAnika pariSThApanIyAni !, ekAnte'nApAte saha pAtravandharajastrANAmyA, asatyA pAtramatilekha nikAyA davarakeNa mulaM vadhyate, ardhvamukhAni sthApyante, asati sthAne pAcavarti sthApyate, yato vA''gamanaM tataH (tasyAM dizi) puSpakaM (cha) kiSate, etena vidhinA khajyate, yadi kanidapavAdaH prApnoti tathApi vyutpadhAraH adhikaraNamAzritya 64 // CROADCAST muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1289~
Page #1291
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] suddhA sAhuNo, jehiM aNNehiM sAhahiM gahiyANi jai kAraNe gahiyANi tANi ya suddhA jAvajIvAe paribhuMjaMti, mUlaguNauttaraguNesu uppaNNe te vigiMcai, gatopakaraNapAristhApanikA, adhunA noupakaraNapAristhApanikA pratipAdyate, Aha ca nozvagaraNe jA sAcAvidA hoi ANupurIe / ucAre pAsapaNe khele siMghANae yeva // 8 // vyAkhyA-nigadasiddhaiva, vidhi bhaNati bacAraM kuraMto kArya tasapANarakSaNahAe / kAyaduvadisAbhiggahe ya do ceva'bhigiNhe // 1 // purvi tasapANasamuhiehi paravaM tu hoi caabhNgo| paThamaparya pasavvaM sesAni u appasasthANi // 2 // imINaM vakkhANaM-jassa gahaNI saMsajjai teNa chAyAe bosiriyavaM, kerisiyAe chAyAe ?-jotAva logassa uvabhogarukkho tattha navosirijai, niruvabhogevosirijai, tatthavijA sayAo pamANAo niggayA tattheva bosirijai, asai puNa niggayAe tastheva vosirijai asati rukkhANaM kAraNa chAyA kIrai tesupariNaesu vaccai, kAyA doSiNa-tasakAothAvarakAoya,jai paDi-1 leheivipamajAvi to egidiyAvirakkhiyA tasAvi, aha paDileheina pamajada to thAvarA rakkhiyA tasA pariccattA, aha na zuddhAH sAdhanaH, cairanyaiH sAdhubhihItAni yadi kAraNe gRhItAni tAni ca zukhAni yAvajIvaM paribhuJjanti, mUlaguNottaraguNeSu (zuDheSa) vatpaneSu tAni vivicyante-anayocyAMkhyAna-yakha grahaNI saMsajyate teca chAyAyAM vyutvaSTavyaM, kIDazyAM chAyAyAM ?, vastAvallokasyopabhogavRkSaratatra na byusmRjyate, nirupamoge vyutsRjyate, tatrApi yA svakIyAt pramANAt nirgatA tatraiva khuvAyate, asatyA punarnirgatAyAM tatraiva dhyutjyate asatsu kSeSu kAyena chAyA kipate veSu pariNateSu anyate, kAyau Dau-basakA yaH sthAvarakAyaca, yadi pratilekhathatyapi pramArjayatyapi tadaikendriyA api rakSitAkhasA api, atha pratilekhapati na pramAyati tadA sthAvarA rakSitAH, sAH parityaktAH, atha meM dIpa anukrama [23] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1290~
Page #1292
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) hAribha prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- paDilehei pamajai thAvarA paricattA tasA rakkhiyA, iyarattha dovi paricattA, suppaDilehiyasuSpamajiesuvi paDhamaM payaMpratikra tapasatthaM, biiyataie ekekeNa caurathaM dohivi appasatthaM, paDhamaM AyariyavaM sesA parihariyabA, disAbhiggahe-'ubhe mUtra- maNAdhya. drIyA purISe ca, divA kuryaadudmukhH|raatrau dakSiNatazcaiva, tasya Ayurna hIyate // 1 // do ceva eyAu abhigeNhaMti, DagalagahaNe 31 pAriSThApa nikI0 taheba caubhaMgo, sUriye gAme ebamAi vibhAsA kAyavA jahAsaMbhavaM // adhunA ziSyAnuzAstiparAM prismaaptigaathaamaah||644|| gurumUlevi vasaMtA anukUlA je na hoti gurUrNa / eesi tu payANa dUrareNa se holi // 4 // vyAkhyA-'zurumUle' gurvantike'pi 'vasantaH' nivasamAnAH anukUlA ye na bhavantyeva gurUNAm , eteSAM 'padAnAM' ukta-12 lakSaNAnAM, tuzabdAdanyeSAM ca dUraMdUreNa te bhavanti, avinItatvAtteSAM zrutApariNateriti gAthArthaH // pAristhApanikeyaM samApteti // paDiphamAmi chahiM jIvanikAehiM-puDhavikAeNaM AukAeka teukAeNaM vAukAraNaM caNassaikAeka tasakAeNaM / paDikamAmi chahiM lesAhi-kiNhalesAe nIlalesAe kAulesAe teulesAe pamhalesAe sukkalesAe // paTikamAmi sattahiM bhayavANehiM / ahahiM mayahANehiM / navahiM baMbhacereguttIhiM / dasavihe samaNadhamme / / ekkArasahi uvAsagapaDimAhiM / vArasahiM bhikkhupaDimAhiM / terasahiM kiripAThANehiM kaa||44|| pratilekhapati pramArjayati sthAvarAH parilyakAH sA rakSitAH, itaratra ye'pi parityaktA, sumatyupekSitasupramAnitayorapi prathamaM padaM prshn| DistIyatRtIyaporekakena caturtha dvAbhyAmapi prayAsa, prathamamAcaritamya zeSAH parihayAH , digabhirahe- epete abhigRhote, dagalakamANe tava caturbhajI, ra sUrye prAme evamAdi vibhASA kartakamA yathAsaMbhavaM / dIpa anukrama [24] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1291~
Page #1293
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) - - prata sUtrAMka 1-96456 pratikramAmi padmijIvanikAyaiHpratiSiddhakaraNAdinA prakAreNa hetubhUtairyo mayA daivasiko'ticAraH kRtaH, tadyathA-pRthivIkAyeCInetyAdi / pratikramAmi pahizyAbhiH karaNabhUtAbhiyoM mayA daivasiko'ticAra: kRtaH, tadyathA-kRSNalezyayetyAdi-kRSNA-1 didravyasAcivyAt, pariNAmo ya AtmanaH / sphaTikasyeva tatrAyaM, lezyAzabdaHprayujyate // 1 // kRSNAdidravyANi tu sakalaprakRtiniSyandabhUtAni, AsAM ca svarUpaM jamdhUkhAdakadRSTAntena grAmaghAtakadRSTAntena ca pratipAdyate-jaha jaMbutaruvarego suprphlbhriynmiysaalggo| diho chahiM purisehiM te bitI jaMbu bhakkhemo // 1 // kiha puNa! te beMteko AruhamANANa jIvasaMdeho / to chiMdiUNa mUle pADe, sAhe bhakkhemo // 2 // bitiAha edaheNaM kiM chiNNeNaM tarUNa amhaMti / sAhA mahala chiMdaha taio beMtI psaahaao||3|| gocche cautthao uNa paMcamao beti geNhaha phlaaii| chaho beMtI paDiyA eeciya khAha ghettuM je||4|| dihatassovaNao jo beti tarUvi chinna muulaao| so vaTTai kiNhAe sAlamahalA u nIlAe // 5 // havAi pasAhA kAU gocchA teU phalA ya pamhAe / paDiyAe sukalesA ahavA aNNaM udAharaNaM // 6 // - [sU.] -154- dIpa anukrama [24] baghA jammUtavara ekA mupakAlabhAranamazAlAmaH I dRSTaH patiH puruSaise bunate jammUH bhakSayAmaH // 1 // punaH teSAmeko pavIti bhAruhatA | jIvasaMdehaH / sa yudhiya mUlA pAtayAmastato bhakSayAmaH // 2 // dvitIya mAha-etAvatA taruNA chisenAmAkaM kim / / zAkhA mahatI kisa tUtIyo pavIti prazAkhAm // 3 // gucchAn caturthaH punaH pakSamo pravIti gRhIta phalAni / yo adIti patitAni etAnyeva sAdAmo gRhItvA ||4||ttaantsyopnyo-yo adhIti tarumapi chinnta mUlAt / sa vargate kRSNASA zAkhAM mahatI tu nIlAyAm // 5 // bhavati prazAkhA kApotI guNDAn laijasI phalAni ca panAthAm / patitAni | zukalezyA athavA'nyadudAharaNam // 6 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: SaD lezyAyA: varNanaM ~ 1292~
Page #1294
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 645 // [sU.] ROSCARRORA corA gAmavahatthaM viNiggayA ego beti pAeha / japecchaha sarva dupayaM ca cappayaM vAdhi // 7 // biio mANusa purise ya 4pratikataio sAuhe caurathe ya / paMcamao jujhaMte chaDo puNa tasthimaM bhaNai // 8 // eka tA haraha dhaNaM bIyaM mAreha mA kuNaha evN| maNAdhyaka kevala haraha dhaNaMtI upasaMhAro imo tesiM // 9 // save mArehattI vA so kiNhalesapariNAmo / evaM kameNa sesA jA caramo sukalesAe // 10 // AdilatiNi etthaM apasatthA uvarimA pasasthA u / apasatthAsuM vaTTiya na vaTTiyaM jaM pasa-1 sthAsu // 11 // esa'iyAro eyAsu hoi tassa ya paDikamAmitti / paDikUla baTTAmI jaM bhaNiyaM puNo na sebemi // 12 // 4 pratikramAmi saptabhirbhayasthAnaH karaNabhUtoM mayA devasiko'ticAraH kRta iti, tatra bhayaM mohanIyaprakRtisamuttha AtmapariNAmastasya sthAnAni-AzrayA bhayasthAnAni-ihalokAdIni, tathA cAha saGgrahaNikAra: ihaparalobAdANamakahAbAjIvamaraNamasiloe'ti asya gAthAzakalasya vyAkhyA-'ihaparaloatti ihalokabhayaM paralokabhayaM, tatra manuSyAdisajAtIyAdanyasmAnmanu dIpa anukrama [24] 65***OCACCORDC caurA grAmavadhAthai vinirgatA eko pIti pAtayata / vaM pazyata taM sarva dvipadaM ca catuSpadaM vApi // 7 // dvitIyo manuSyAn puruSAMza tRtIyA sAyu|dhAna caturthana / paJcamo yudhyamAnAn SaSThaH punamasanedaM bhagati // 6 // ekaM tAvadvarata dhanaM dvitIyaM mArayatamA kurutvam / kevalaM harata dhanaM upasaMhAro'yaM tasya // 9 // | sarvAn mArayateti vartate sa kRSNalezyApariNAmaH / evaM krameNa zeSAH yAvacaramaH zuklalezyAyAm // 10 // AcAstiozyAprazastA uparitanAH prazastAstu / | aprapAstAsu uttaM na vRttaM prazastAsu yat // 1 // eSo'ticAra etAsu bhavati tasmAca pratikAmyAmi / pratikUla paNe pagaNitaM punarna sece // // // 645 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sapta bhaya, aSTa mada AdInAM varNanaM ~1293~
Page #1295
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] 20CTRES dIpa anukrama [24] pyAdereva sakAzAt bhayamihalokabhayaM, vijAtIyAttu tiryagdevAdeH sakAzAdya paralokabhayam, AdIyata ityAdAna-dhana | tadarthaM caurAdibhyo yadyaM tadAdAnabhayam , akasmAdeva-bAhyanimittAnapekSaM gRhAdiSvevAvasthitasya rAdhyAdau bhayam akasmAdyaM, 'AjIve' ti AjIvikAbhayaM nirdhanaH kathaM durbhikSAdAvAtmAnaM dhArayiSyAmItyAjIvikAbhayaM, maraNAdyaM maraNabhayaM pratItameva, 'asilogotti azlAghAbhayam-ayazobhayamityarthaH, evaM kriyamANe mahadayazo bhavatIti tanayAna pravatata iti gAthAzakalAkSarArthaH // madaH-mAna [granthAgraM0 16500] stasya sthAnAni-paryAyA bhedAmadasthAnAni, iha ca pratikramAmIti vartate, aSTabhirmadasthAnaH karaNabhUtaiyoM mayA daivasiko'ticAraH kRta iti, evamanyeSvapi sUtrevAyogya, kAni punaraSTau madasthAnAni ?, ata Aha sahaNikAra: jAIkulabalarUve tavaIsarie sue lAhe // 1 // asya vyAkhyA-kazcinnarendrAdiH pratrajito jAtimadaM karoti, evaM kulabalarUpatapaaizvaryazrutalAbheSvapi yojyamiti // navabhibrahmacaryaguptibhiH, zeSaM pUrvavat, tAzcemAH vasahikahanisijidiye kuItarapurvakIliyarpaNIe / mAmAyAharivibhUsaNA ya nava baMbhagutIyo // 1 // vyAkhyA-brahmacAriNA tadguptyanupAlanapareNa na strIpazupaNDakasaMsaktA vasatirAsevanIyA, na strINAmekAkinAM kathA kathanIyA, na strINAM niSadyA sevanIyA, utthitAnAM tadAsane nopaveSTavyaM, na strINAmindriyANyavalokanIyAni, na strINAM kukhyAntaritAnAM mohanasaMsakkAnAM kvaNitadhvanirAkarNayitavyaH, na pUrvakrIDitAnusmaraNaM kartavyaM, na praNItaM bhoktavyaM, 456 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1294 ~
Page #1296
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) pratikramamaNAdhya dIyA prata sUtrAMka [sU.] *CRIC Avazyaka-1 snigdhamityarthaH, nAtimAtrAhAropabhogaH kAryaH, na vibhUSA kAryA, etA nava brahmacaryaguptaya iti gAthArthaH // zramaNaHhAribha- prAgnirUpitazabdArthastasya dharmaH-kSAntyAdilakSaNastasmin dazavidhe-dazaprakAre zramaNadharme sati tadviSaye vA pratiSiddhakaraNA dinA yo mayA'ticAraH kRta iti bhAvanA / dazavidhadharmasvarUpapratipAdanAyAha strhnnikaar:||646|| khaMtI va maravajaya muttI tava saMjame ya yoddhacha / sarca sroyaM bhAkiMdhaNaM ca ca ca jaedhammo // 1 // kSAntiH zramaNadharmaH, krodhaviveka ityarthaH, cazabdasya vyavahitaH sambandhaH, mRdorbhAvaH mArdavaM mAnaparityAgena vartanamityarthaH, tathA RjubhAva Arjava-mAyAparityAgaH, mocanaM muktiH, lobhaparityAga iti bhAvanA, tapo dvAdazavidhamanazanAdi, saMyamazcAzravaviratilakSaNaH 'boddhavyaH' vijJeyaH zramaNadharmatayA, satyaM pratItaM, zaucaM saMyama prati nirupalepatA, AkicanyaM ca, kanakAdirahitatetyarthaH, brahmacarya ca, eSa yatidharmaH, ayaM gAthAkSarArthaH // anye vevaM vadanti-khaMtI muttI ajjava maddava taha lAghave tave ceva / saMyama ciyAga'kiMcaNa boddhadhe baMbhacere ya // 1 // tatra lAghavam-apratibaddhatA, tyAgaHsaMyatebhyo vastrAdidAnaM, zeSaM prAgvat , guptyAdInAM cA''dyadaNDakokAnAmapIhopanyAso'nyavizeSAbhidhAnAdaduSTa iti // ekAdazabhirupAsakapratimAbhiH karaNabhUtAbhiryo'ticAra iti, upAsakAH-zrAvakAsteSAM pratimA:-pratijJA darzanAdiguNayuktAH kAryA ityarthaH, upAsakapratimAH, tAzcaitA ekAdazeti dasaNavayasAmAya posahapaTimA mabaMbha sacitte / pAramapesahita gajae samaNabhUe y||1|| dIpa anukrama [24] // 646 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: dazavidha-zramaNadharmasya varNanaM ~ 1295~
Page #1297
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-darzanapratimA, evaM vratasAmAyikapauSadhapratimA abrahmasacittaArambhapreSyauddiSTavarjakaH zramaNabhUtazceti, ayamAsAM bhAvArtha:-sammaIsaNasaMkAisalapAmukkasaMjuo jo u / sesaguNavippamukko esA khalu hoti paDimA // 1 // |bijhyA puNa vayadhArI sAmAiyakaDo ya taiyayA hoi / hoi cautthI cauddasi ahamimAIsu diyahesu // 2 // posaha cau|vihaMpI paDipuNNaM samma jo u aNupAle / paMcami posahakAle paDimaM kuNaegarAIyaM // 3 // asiNANaviyaDabhoI pagAsabhoitti jaM bhaNiya hoi / divasaauM na ratti bhuMje maulikaDo kaccha Navi rohe // 4 // diya baMbhayAri rAI parimANakaDe aposahIesa / posahie ratimi ya niyameNaM baMbhayArI y||5|| iya jAva paMca mAsA viharai hu paMcamA bhave paDimA / chaTTIe baMbhayArI tA vihare jAva chammAsA // 6 // sattama satta u mAse Navi AhAre sacittamAhAraM / jaM jaM hechillANa taM to parimANa sbNpi||7|| AraMbhasayaMkaraNaM ahamiyA ahamAsa bajei / navamA Nava mAse puNa pesAraMbhe vivajei // 8 // [sU.] dIpa anukrama [24] 1 zaGkAvidoSazalyAmuktasambasva saMyuto yastu / zeSaguNaviSamukta eSA khalu bhavati pratimA // // dvitIyA punarvatadhArI kRtasAmAyikA tRtIyA bhavati / bhavati casurthI caturdazyaSTamyAdiSu divaseSu // 2 // poSadhaM caturvidhamapi pratipUrNa samyag yastu anupAlayati / paJcamI poSadhakAle pratimA karoyekarAtrikIm // 3 // bakhAno divasabhojI prakAzabhojIti yajJANitaM bhavati / divase na rAtrI mujhe kRtamukulaH kaparcha naiva badhnAti // 1 // divA ajhacArI | rAtrI kRtaparimANo'poSadhikeSu / poSadhiko rAtrau ca niyamena brahmacArI ca // 5 // iti pAvana paJca mAsAn viharati paJcamI bhavet pratimA / SAyAM brahmacArI | tAvat viharet yAvat ssnnmaasaaH||6|| saptamI sava mAsAn naivAhArayet sacizamAhAram / yadyadhastanInAM taduparitanAsu sarvamapi // 7||dhaarlaabhkh kharyakaraNaM aSTamyAM baTa mAsAna darjayati / navamI nava mAsAna puna: prepArambhAn vivarjayati // 6 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ekAdaza-zrAvakapratijJAyA: varNanaM ~1296~
Page #1298
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [24] Avazyaka hAribha zrIyA // 647 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], desamA puNa dasa mAse uddikapi bhatta navi bhuMje / so hoI churamuMDo chihaliM vA dhArae jAhiM // 9 // jaM nihiyamatthajAyaM pucchaMti niyANa navari so Aha / jai jANe to sAhe aha navi to veti navi jANe // 10 // khuramuMDo loo vA syaharaNa paDiggahaM ca geNhittA / samaNabhUo vihare NavariM saNNAyagA uvariM // 11 // mamikAra avocchinne baccai saNNAyapali dahuMje / tatthavi sAhuba jahA giNhai phAsuM tu AhAraM // 12 // esA ekArasamA ikkArasamAsiyAsu eyAsu / paNNavaNavitaha asahANabhAvAra aiyAro // 13 // dvAdazabhirbhikSupratimAbhiH pratiSiddhakaraNAdinA prakAreNa yo'ticAraH kRta iti, kriyA prAgvat, tatrodgamotpAdaneSaNAdizuddhabhikSAzino bhikSavaH- sAghavasteSAM pratimAH- pratijJA bhikSupratimAH, tAzcemA dvAdaza mAsAI sattA padamAvitisata ( sa ) rAidiNA / aharAI etarAI bhikkhUpa DimANa bArasagaM // 1 // mAsAdyAH saptAntAH prathamAdvitrisapta ( sapta ) rAtridivA' prathamA saptarAtrikI, dvitIyA satarAtrikI, tRtIyA 1 dazamI punardaza mAsAn uddiSTakRtamapi bha naiva zuddhe sa bhavati jhuramuNDaH zikhAM vA dhArayati yasyAm // 9 // nihitamA pRcchatAM nijAnAM paraM sa bravIti / yadi jAnAti tadA kathayati atha naiva pravIti naiva jAne // 10 // jhuramuNDo hoco vA rajoharaNaM pataihaM ca gRhItvA / bhramaNabhUto viharati nagaraM jJAtIyAnAmupari // 11 // mabhIkAre'cyucce yajati sajJAtIyapahIM draSTum / tatrApi sAdhuvat yathA gRhNAti prAsukaM svAhAram // 12 // paikAdazI ekAdazamAsikI etAsu / vittadhamajJApanA'zraddhAnabhAvAtvatticAraH // 13 // mAsAyAH saptAntAH prathamA dvitIyA tRtIyA saptarAtrindivamAyA / ahorAtrikI ekarAtrikI bhikSupratimAnAM dvAdazakam // 1 // ------ 4 pratikamaNAdhya0 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH dvAdaza- bhikSupratijJAyAH varNanaM ~ 1297 ~ // 647 //
Page #1299
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka | saptarAtrikI, ahorAtrikI, ekarAtrikI, idaM bhikSupratimAnAM dvAdazakamiti / ayamAsAM bhAvArtha:-paMDivajAi saMpuSNo saMghayaNadhiijuo mahAsatto / paDimAu jiNamayaMmI saMmaM guruNA aNuNNAo // 1 // gacchecciya nimmAo jA puvA dasa bhave asaMpuNNA / navamassa taiyavatthu hoi jahaSNo suyAbhigamo // 2 // vosahacattadeho uvasaggasaho jaheba jiNakappI / esaNa abhiggahIyA bhattaM ca alevayaM tassa // 3 // gacchA viNikkhamittA paDivaje mAsiyaM mahApaDimaM / dattegabhoyaNassA pANassabi ega jA mAsaM // 4 // pacchA gacchamaIe eva dumAsi timAsi jA satta / navaraM dattIvuDI jA satta u sattamAsIe // 5 // tatto ya ahamIyA havai hU~ pddhmsttraaiidii| tIya cautthacauttheNa'pANaeNaM aha viseso // 6 // tathA cA''gamaH-"paDhamasattarAIdiyANaM bhikkhUpaDimaM paDivanassa aNagArassa kappaDa se cauttheNaM bhatteNaM apANaeNaM bahiyA gAmassa ve"tyAdi, uttANagapAsallINasajjIvAvi ThANe ThAittA / sahauvasagge ghore divAI tattha avikaMpo // 7 // [sU.] dIpa anukrama [24] pratipayate etaa| saMpUrNaH saMhanagapatiyuto mahAsatvaH / pratimA jinamate samma gurunnaa'nushaatH||1|| evaM niSNAto thAvat pUrvANi vaza bhaveyurasaMpUrNAni / navamasya tRtIyaM baratu bhavati jayanyaH zrutAdhigamaH // 2 // byussRSTasyaktadehaH upasargasaho yathate jinakapI / eSaNA abhigRhItA bhakta cAlepakrattasagacchAdviniSkamya pratipayale mAsikI mahApratimAm / dattirekA bhojana pAnasyApyekA yaavnmaasH||4||pbaad gacchamAya himAsikI nimAsikI bAvata saptamAsikI / navaraM dattivRddhiH yAvat saptava saptamAthAm // 5 // satanAmI bhavati prathamasarAbindiyA / takho caturthacatathainApAnakenAsI vizeSaH ||prthmaa satarAnindivAM bhikSupatimA pratipanna sthAnamArasya kalpate'tha catuga bhanApAnakena mahinAmasya caityAdi, uttAnaH pArvatI naipadhiko vA'pi sthAna sthitvA / sahate upasargAn ghorAn divyAdIn tanAvikampaH // 7 // CAMERISESEREC muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1298~
Page #1300
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka doccAvi erisazciya bahiyA gAmAjhyANa NavaraM tu / ukkuDalagaMDasAI iMDAitiuca ThAittA // 8 // taccAevi evaM NavaraM pratikahAribha- ThANaM tu tassa godohI / vIrAsaNamavAvI ThAija va aMbakhujo vA // 9 // emeva ahorAI chaI bhattaM apANayaM nnvrN| drIyA gAmaNayarANa bahiyA vagdhAriyapANie ThANaM // 10 // emeva egarAI ahamabhatteNa ThANa baahiro| IsIpanbhAragae aNi-M // 648 // misanayaNegadihIe // 3 // sAhahu dovi pAe vagdhAriyapANi ThAyaI ThANaM / vAghAri laMbiyabhuo sesa dasAsu jahA bhaNiyaM // 4 // 11 trayodazabhiH kriyAsthAnaH pratipiddhakaraNAdinA prakAreNa hetubhUtairyo'ticAraH kRta iti, kriyA pUrvavat, karaNaM kiyA, karmabandhanivandhanA ceSTetyarthaH, tasyAH sthAnAni-bhedAH paryAyA arthAyAnoMyetyAdayaH kriyAsthAnAni, tAni punatrayodaza| bhavantIti, Aha ca saGghahaNikAra: mahAhA disA'kamhA divI ghe morsa'digNe va / mabhayamANamaine mAyolohe "riyAMhiyA // 3 // dhyAkhyA-arthAya kriyA, anarthAya kriyA, hiMsAya kriyA, akasmAt kriyA, 'diDiya' tti dRSTiviparyAsakriyA ca sUcanAtsUtramitikRtvA, mRSAkriyA'dattAdAnakriyA ca, adhyAtmakriyA, mAnakriyA, mitradoSakriyA, mAyAkriyA, lobhakriyA dvitIyA'pITazyeva yahinAmAdInAM paraM tu / uttuDukAsano cakrakASThazAyI cA daNDAyatiko vA sthitvA // 8 // tRtIyasyAmapyevaM paraM sthAnaM tu tatra | // 648 // | godohikA / bIrAsanamathavA'pi viTevA'nakumlo vA // 9 // evamevAhorAtrikI SaSThaM bhakkamapAnakaM param / prAmanagarayopaihistAra pralammabhujastiSThati sthAnam - "10 // evamekarAtrikI aSTamabhaktena sthAna bahiH / ISatprArabhAragato nimiSanayana ekadRSTikaH // 1 // saMhRtya dvAvapi pAdau pralambitabhujatiSThati sthAnam / 'bhAdhAri' lambitabhujaH zeSaM dazAsu yathA bhaNitam // 12 // dIpa anukrama [24] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | trayodaza-kriyAsthAnAnAm varNanaM ~ 1299~
Page #1301
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka pithakriyA, ayamAsAM bhAvArtha:-tasathAvarabhUehiM jo daMDa nisiraI hu kajaMmi / Aya parassa va ahA aTThAdaMDa tayaM ti // 1 // jo puNa saraDAIyaM thAvarakAyaM ca vaNalayAIyaM / mArettuM chiMdiUNa va chaDe eso aNahAe // 2 // ahimAi di veriyassa va hisisu hiMsaiva hiMsihiI / jo daMDaM Arabbhai hiMsAdaMDo bhave eso // 3 // annahAe nisirai kaMDAi annamANe jo u / jo va niyaMto sassaM chiMdijA sAlimAI ya // 4 // esa akamhAdaMDo didvivivajjAsao imo hoi| jo mittamamittatI kA ghAei ahavAvi // 5 // gAmAIghAesu va ateNa teNeti vAvi ghAejjA / dihivivajjAse so kiri yAThANaM tu paMcamayaM // 6 // AyA NAyagAiNa vAvi aTThAe~ jo musaM vayai / so mosapacaIo daMDo chaTo havai eso & // 7 // emeva AyaNAyagaaTThA jo geNhai adinnaM tu / eso adiznavattI ajjhasthIo imo hoi // 8 // navi kovi kiMci bhaNaI tahavihu hiyaeNa dummaNo kiMpi / tassa'jjhatthI saMsai cauro ThANA ime tassa // 9 // koho mANo mAyA %A4%r %16) [sU.] ick h dIpa anukrama [24] sasthAvarabhUteSu yo nisRjati kArve / AtmanaH parasya vArdhAya arthadaNDa se buvate // 1 // yaH punaH saraTAdikaM sthAvarakAyaM ca vanalatAdikam / mArA viravA hicA vA tyajati eSo'nAya // 2 // anAderiNo vA mahasIt hinAkSi vA hisiSyati / yo padamAramate hiMsAdaNDo mavedeSaH // 3 // anyAparyAya nisRjati kaNDAdi anyamAhanti yastu / yo vA gacchan za chinyAt zAlyAdIM // 4 // eSo'kamANDo raSTiviparyAsato'yaM bhavati / yo mitramamizramitikRtvA dhAtayatyathavA'pi // 5 // mAmAvidhAteSu vA astenaM tenamiti vA'pi ghAtayet / iSTiviparyAsAt sa kriyAsthAnaM tu pazcamam // 6 // AmAthai zAtIyAdInAM vA'dhyAya yo mRSA vadati / sa mRpApratyathiko daNDo bhavatyepaH SaSThaH // 7 // evamevAramajhAtISArtha yo gRhvAtyadattaM tu / eSo'dattapratyayo'dhyAramastho'yaM bhavati // 4 // naiva ko'pi kizcitraNati sathApi hadaye durmanA kimapi / tasyAdhyAtmasthaH ghopsati pavAri sthAnAnImAni tasya // 9 // krodho mAno mAya. Met muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1300~
Page #1302
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) 4 % prata sUtrAMka [sU.] 4-04- % Avazyakaloho ajjhasthakiriya eveso / jo puNa jAimayAI aDhaviheNaM tu mANeNaM // 10 // matto hIlei paraM siMsai paribhavai 4pratikahAribhamANavattesA / mAyapiinAyagAINa jo puNa appevi avarAhe // 11 // tithaM daMDaM karei DahaNaMkaNabaMdhatAlaNAIyaM / taM mitta maNAdhyaka drIyA dosavattI kiriyAThANaM havai dasamaM // 12 // ekArasamaM mAyA aNNaM hiyayaMmi aNNa vAyAe / aNNaM AyaraI yA sa k||649|| |mmuNA gUDhasAmattho // 13 // mAyAvattI esA tatto puNa lohavattiyA iNamo / sAvajAraMbhapariggahesu satto mahaMtesu // 14 // taha itthI kAmesu giddho appANayaM ca rkkhNto| aNNesi sattANaM vahabaMdhaNamAraNe kuNai // 15 // eso u lohavittI iriyAvahiyaM ao pavakkhAmi / iha khalu aNagArassA samiIguttIsuguttassa // 16 // sayayaM tu appamattassa bhagavao &AjAva cakkhupamhaMpi / nivayai tA suhumA vihu iriyAvahiyA kiriya esA // 17 // cohasahi bhUyagAmehiM pannarasahi paramAhaMmiehiM solasahiM gAhAsolasaehiM sattarasavihe saMjame aTThArasa[vihe acaMbhe egUNavIsAe NAyajjhayaNehiM bIsAe asamAhiThANehi // somo'dhyAtmakiya eSaH / yaH punajAtimadAdinAaSTavidhena tu mAnena // 10 // matto hIlayati para nindati paribhavati mAnaprasthayikI epA / mAtA| pitRjAtIyAnAM yaH punararUpe'SyaparAye ||11||tiinN karoti daNDaM dahanAnavamdhatAsanAdikam / tat mitradveSapratyadhika kriyAsvAnaM bhavati dazamam // 12 // | ekAdazamaM mAyA anyat hRdaye anyAci / anyadAcarati sa karmaNA gUDhasAmabhyaH // 13 // mAyAnatvavikveSA tataH punarlobhamasyaviSayeSA / saaydyaarmbhpri-16||49|| pradeva sakko mahAsu // 1 // tathA zrIkAmeSu gRDha bhAramAnaM ca rakSan / anyeSAM savAnAM vadhamAraNAkanabandhanAni karoti // 15 // eSa tulomapatyadhika IryA | pathikamataH pravakSyAmi / ida khazcanagArasya samitiguptisuguptasa // 16 // satataM tyAmatasya bhagavato yAyacakSu-pakSmApi / vipatati tAvat sUkSmA IyopathikI kiyeSA // 17 // dIpa anukrama [25]] *94984-%%% -% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1301~
Page #1303
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] caturdazabhirbhUtaprAmaiH, kriyA pUrvavat , bhUtAni-jIvAsteSAM grAmAH-samUhA bhUtagrAmAstaiH, te caivaM caturdaza bhavanti egidiyamuTumiyarA saNiyara paNidiyA va samIticaU / pajattApajjatA bheeNaM codasaNAmA // 3 // vyAkhyA-ekendriyAH-pRthivyAdayaH sUkSmetarA bhavanti, sUkSmA bAdarAvetyarthaH, saMjJItarAH pazcendriyAzca, saMjhino'saMjJinazceti bhAvanA, 'sabItica'tti saha dvIndriyatrIndriyacaturindriyaiH, ete hi paryAptakAparyAptakabhedena caturdaza bhUtagrAmA bhavAnta, sthApanA yasaapa | sapAbAda pApA evaM catudezaprakAro bhUtagrAmaH pradarzitaH, adhunA'mumeva guNasthAnadvAreNa darzayannAha'pa | bepasanahaNikAra: te upa | te pa capAcapa| use pa saMpa saM saMpa / micchavihI sAmAyaNe ya taha sammamicchadihI va avirasammadihI visthAvirae pamace // 1 // tatto ya appamato niyaMhianiyahivAyare suhame / uvasaMtastrINamode choi saMjogI jogI y||2|| gAthAdvayasya vyAkhyA-kazcidbhUtagrAmo mithyAdRSTiH, tathA sAsvAdanazcAnyaH, sahaiva tattvazraddhAnarasAsvAdanena vartata iti sAsvAdanaH, kaNaghaNTAlAlAnyAyena prAyaH parityaktasamyaktvaH, taduttarakAlaM paDAvalikAH, tathA cokam-"uvasamasaMmattAto cayato micchaM apAvamANassa / sAsAyaNasaMmattaM tadaMtarAlaMmi chAvaliyaM // 1 // " tathA samyagmithyAdRSTizca aparAmasamyakravAt vyavamAnasya mithyaatvmpraamuvtH| sAsvAdanasamyaktvaM tadantarALe pdaavlikaaH||1|| dIpa anukrama [25] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: jIvAnAm 14 bhedAnAM varNanaM ~ 1302 ~
Page #1304
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka -4-40% [sU.] % Avazyaka- samyaktvaM pratipadyamAnaH prAyaH saJjAtatattvarucirityarthaH, tathA'viratasamyagdRSTi:-dezaviratirahitaH samyagdRSTiH, viratA- pratikravirata:-zrAvakagrAmaH, amattazca prakaraNAtmamattasaMyatagrAmo gRhyate, tatazcApramattasaMyatagrAma eva, 'NiyaTTiaNiyaTTivAyaro' timaNAdhyaka drIyA nivRttibAdaro'nivRttivAdarazca, tatra kSapakazreNyantargato jIvagrAmaH kSINadarzanasaptakaH nivRttivAdaro bhaNyate, tata Urca // 650 // lobhANuvedanaM yAvadanivRttivAdaraH, 'suhumetti lobhANUna vedayan sUkSmo bhaNyate, sUkSmasamparAya ityarthaH, upazAntakSINamohaH zreNiparisamAptAvantarmuhUrta yAvadupazAntavItarAgaH kSINavItarAgazca bhavati, sayogI aniruddhayogaH bhavasthakevali grAma ityarthaH, ayogI ca niruddhayogaH zailezyAM gato isvapaJcAkSarogiraNamAtrakAlaM yAvat iti gaathaadvysmaasaarthH|| divyAsArthastu prjnyaapnaadibhyo'yseyH|| paJcadazabhiH paramAdhArmikaiH, kriyA pUrvavat, paramAzca te'dhArmikAzca 2, saMkliSTapa-| riNAmatvAtparamAdhArmikAH, tAnabhidhitsurAha saGgrahaNikAra: bhane saMvairisI ceva, sAme ma sabale haya / ruddovekAle ya, mahAkauletti Avare // 1 // asipete NakuMbhe", paula veyaraNI iya / khasare mahAyose," ee pacarasAhiyA // 2 // idaM gAthAdvayaM sUtrakRnniyuktigAthAbhireva prakaTArthAbhiyAkhyAyate-dhADeMti pahAveMti ya haNaMti baMdhaMti (vidhatividhyanti) taha nisuMbhaMti / muMcaMti aMbaratale aMbA khalu tattha neraiyA // 1 // ohyahae ya tahiyaM nirasaNNe kappaNIhiM // 650 // dhATayanti (prerayanti ) pradhAvayanti (bhramayasti) ca manti ananti tathA bhUmau pAtayanti / muzcanti mambarataLAt mambAH khalu vA nairavikAn / // upahatahatAn tantra ca niHsaMjJAn kalpanIbhiH dIpa anukrama [25] 47 text muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: paramAdhArmikAnAM 15 bhedAnAM varNanaM ~ 1303~
Page #1305
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka SACCORRECRet [sU.] dIpa anukrama [25] kappati / bidaliyacaTuNyachinne aMbarisA tattha neraie // 2 // sADaNapADaNatunnaNa (todaNa) viMdhaNa (baMdhaNa) rajjUtala(laya)ppahArehiM / sAmAneraiyANaM pavacayaMtI apuNNANaM // 3 // aMtagayaphepha (yakIka) sANi ya hiyarya kAlejaphupphuse cunnnne| sabalA neraiyANaM pavattayaMtI apuNNANaM // 4 // asisattikuMtatomarasUlatisUlesu sUiciiyAsu / poeMti ruddakammA narayapAlA tahiM roddA // 5 // bhaMjaMti aMgamaMgANi UrU bAhU sirANi karacaraNe / kappaMti kappaNIhiM uvaruddA pAvakammarae // 6 // mIrAsu suMDaema ya kaMDUsu paryaNagesu ya payaMti / kuMbhIsu ya lohIsu ya payaMti kAlA unerajhyA // 7 // kampiti kAgiNImasagANi chidaMti sIhapucchANi / khAyati ya neraie mahAkAlA pAvakammarae ||8||htthe pAe UrU pAhU ya siraMca aMguvaMgANi / chiMdaMti pagAmaM tu asineraiyA u neraie // 9 // kaNNohanAsakaracaraNadasaNathaNapUaUruvAhUrNa / cheyaNabheyaNasADaNa asipattadhaNUhiM pADiMti // 10 // kuMbhIsu ya paiNIsu ya lohIsu kaMDulohakuMbhIsu / kuMbhI u narayapAlA haNaMti pante / vidadhata timiAna ambaSayamantra nairavikAn (kurvnti)||2|| zAsanapAtamavayanappabhanAni rajulatAmahAH / zyAmA nairavikANI pravartayanti maNyAnAm // 3 // mantragatakIkasAni havayaM kAleSakaphupphusAni cUrNavanti / pAvalA bhairavikANAM pravayamya puNyAnAm // 4 // asizaktikuntatomarapula vizudiSu mUpicitikAm / protabanti gajakarmANasta narakapAlAstatra rojAH // 5 // bhajanti ajhopALAni aruNI bAhU shir| karI caraNI / kApante | kalpanIbhiH uparumAH pApakarmaratAH // 6 // dIrghaculISu zuNThakeSu ca mumbhISu ca kandUpu pracanakeSu (pracaNdeSu)ca pacanti / kumbhISu ca kIdISu ca pacanti | kAlAstu nArakAn // 7 // kalpante kAkiNI (akSaNa) mAMsAni chindanti siMhapucchAn (pRSThiAna ) bAyanti ca ravikAn mahAkAlAH pApakarmaratAn // 8 // isI pAdau UruNI bAhUca ziraH azoSAGgAni / chindanti prakAmameva asinarakapAkA nairavikAn // 9 // karNodhanAsikAkaracaraNadazanasanapUlovAhUnAm / chedanabhedanazAtanAni bhasipatradhanurmiH pAtayanti // 10 // kumbhISu ca pacanISu ca chohIpu kantUlohakumbhISu / kRmbhikAstu narakapALA manti 24* muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1304 ~
Page #1306
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) maNAdhya prata sUtrAMka // 65 // [sU.] pAiti naraesu // 11 // taDataDataDassa bhuMjati bhajaNe kalaMbuvAluyApahe / vAluyagA neraiyA loleMti aMbaratalami // 12 // hAribha javasapUyaruhiraphesaDivAhiNI kalakalaMtaja usotaM / veyaraNinirayapAlA neraie U pavAhati // 13 // kappati karagatehiM drIyA kappati paropparaM parasuehiM / saMbaliyamAruhatI kharassarA tattha neraie // 14 // bhIe ya palAyaMte samaMtao tattha te nirubhaMti / pasuNo jahA pasubahe mahadhosA tattha neraie // 15 // SoDazabhigoMthApoDazaiH sUtrakRtAzAyazrutaskandhAdhyayanairityarthaH, kriyA pUrvavat, tAni punaramUnyadhyayanAni samayo thAlIya upasammaparigNadhIpariSNA ya / nirayavibhetIvIratvo ye kukSIlA parihAsA // 1 // bIriyadhamAMsamohI maggAsamosaraNa mahataI "gaMbho / jamaIvaM taha gAvAsole samaM hoha majhayaNa // 2 // gAdhAdvayaM nigadasiddhameva, saptadazavidhe saMyame, saptadazavidhe-saptadazaprakAre saMyame sati, tadviSayo vA pratiSiddhakaraNAdinA prakAreNa yo'ticAraH kRta iti, kriyAyojanA pUrvavat , saptadazavidhasaMyamapratipAdanAyAha pAcayanti narakeSu // 11 // taDataDataDakurvanto bhUjanti ghATe kadambavAlukApUSThe / vAlukA nairapikapAlAH kolayantyambaratale // 12 // vasApUSadhi-4 kArakezAsSivAhinI kalakalajalazrotasam / baitaraNInarakapAlA nairapikAMstu prayAhayanti // 3 // kazyante kakacaiH payanti parasparaM parazubhiH / zAmalIXmArohapanti kharakharAmA nairavikAn // 14 // bhItAna palAyamAnAn samantatasatra tAzirundhanti / pazUn yathA pazupadhe mahAghoSAlA nairavikAn // 15 // SHRESS dIpa anukrama [25] // 15 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1305~
Page #1307
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [25] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], pyemajaNe parimeo // 1 // 1 davidaagarthimAruyaivaNassa "bhiti" caraNidijIvo" vyAkhyA - puDhavAiyANa jAva ya paMceMdiyasaMjamo bhave tesiM saMghaTTaNAi na kare tiviheNaM karaNajoeNaM // 1 // ajjIbehivi jehiM gahiehiM asaMjamo havai jaiNo / jaha potthadUsapaNae taNapaNae cammapaNae ya // 2 // gaMDI kacchavi muTThI saMpuDaphalae tahA chivADI y| evaM potyayapaNayaM paNNattaM vIyarAehiM // 3 // bAhala hutehiM gaMDIpottho u tulago dIho / kacchavi aMte taNuo majjhe pihulo muNeyavo // 4 // cauraMguladIho vA vaTTAgii muTThipotthao ahavA / cauraMguladIhocciya caurasso vAvi viSNeo // 5 // saMpuDao dugamAI phalagAvocchaM chipADitA he / taNupattUsiyarUvo hoi chivADI buhA beti // 6 // dIho vA isso vA jo pihulo hoi appabAhule / taM muNiya samayasArA chivADipotthaM bhaNatIha // 7 // duvihaM ca dUsapaNayaM samAsao taMpi hoi nAyacaM / appaDilehiyapaNayaM duSpaDilehaM ca viSNeyaM // 8 // adhpaDile hiyadUse 1 pRdhyAdayo yAvaca paJcendriyAH saMyamo bhaveteSAm saMghanAdi na karoti trividhena karaNayogena // 1 // anIveSvapi yeSu gRhIteSu asaMyamo bhavati yateH yathA pustakadUSyapacake tRNapaJcake dharmapathake ca // 2 // gaNDI kacchapI muSTi: saMpuTaphalakastathA sUparaTikA ca etat pustakapaJcakaM prase vItarAgaiH 3 // bAlyaSTakavargaNDIpustakaM tu tulyaM dIrgham / kacchapI ante tanukaM madhye pRthu muNitavyam // 4 // catara dIrgha vA vRtAkRti muSTipustakamathavA / caturadIrghameva caturasaM vA'pi vizeyaM // 5 // saMpuTaH phalakAni dvikAdIni pazye pATikAmadhunA / tanupatrocchritarUpaM bhavati pATikA budhAvate // 6 // dIrgho vA vo vA yaH prabhurbhavatyalpavAddalyaH / taM jJAtasamayasArAH pATikApustakaM bhaNantIha // 7 // dvividhaM ca dUSyapaJcakaM samAsatastadapi bhavati jJAtampam / apratilekhitapaJcakaM duSpratilekhaM ca vijJeyam // 8 // amatile khitadUSyapacake muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH saMyamasya 17 bhedAnAM varNanaM ~ 1306 ~
Page #1308
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1273...] bhASyaM [206...], (40) pratikrama AmaNAdhya prata sUtrAMka [sU.] yAvazyaka- hAribha- drIyA // 652 // tUlI uvahANagaM ca nAyaba / gaMDuvahANAliMgaNi masUrae ceSa pottamae // 9 // palhavi koyavi pAvAra Navayae tahA ya dADhi- gaaliio| duppaDilehiyadUse eyaM bIyaM bhave paNayaM // 10 // palhavi hatthuttharaNaM koyavao rUyapUrio paDao / daDhigAli dhoyapottI sesa pasiddhA bhave bheyA // 11 // taNapaNayaM puNa bhaNiyaM jiNehiM jiyarAyadosamohehiM / sAlI vIhI kodavarAlaga raNNetaNAI ca // 12 // alaelagAvimahisI migANamaiNaMca paMcamaM hoi / taligA khallaga bajjhe kosaga kattI ya bIyaM tu // 13 // aha viyaDahirannAI tAi na giNhai asaMjamo sAhU / ThANAi jattha cete pehapamajittu tattha kare // 14 // esA pehuvapehA puNo ya duvihA u hoi nAyabA / vAvArAvAvAre vAvAre jaha u gAmassa // 15 // eso uvikkhagoha avAvAre jahA viNassaMtaM / kiM eyaM nu uvekkhasi duvihAe vettha ahigAro // 16 // vAvAruvekkha tahiyaM saMbhoiya sIyamANa copdd| coeI iyaraMpI pAvayaNIyaMmi kajaMmi / / 17 / / abAvAra upekkhA navi coei gihiM tu sIyaMte / kammesuM tUlI upadhAnakaM ca jJAtavyam / gaNDopadhAmamAlizinI masUrakazcaiva potamayaH // 9 // palhavI (maNDattiH) kautapI bhAvAro navavaka tathA daidrAgAlI tu / duSpratilikhitaSye etadvitIyaM bhavet pathakam // 10 // palhavI hasAsaraNaM kautapo rUtapUritaH padaH / vaMdrAgAlI dhautapotaM zeSau prasidhau bhavetA bhedau // 1 // tRNapatra punarbhaNitaM jinairjitarAgadveSamohaiH / zAlinIhiH koivaH rAlakoapayatamAni // 12 // bhoTakagomahiSANAM mugANAmajinaM ca pabhama bhavati / talikA khalako vaH kozaH kartarI ca dvitIyaM tu // 13 // atha hiraNyavikaTAdIni (ajIyAH) tAni na gRhAti asaMghamaH (matvAva) saadhuH| sthAnAdi yatra cikIt prekSya pramAdhaya satra kuryAt // 14 // eSA prekSA upekSA punardvividhA tu bhavati jJAtavyA / vyApAre'NyApAre vyApAre yathaiva (iliya) grAmastha // 15 // eSa upekSakA madhyApAre yathA vinazyat / kimetatUpekSase dvividhayA'pyatrAdhikAraH // 16 // vyApAropekSA tatra sAMbhogikAn sIitanodayati / codayati itaramapi bhAvacanIye kAyeM // 17 // anyApAsepekSA naiva codayati gRhiNaM tu sIdantam / karmasu dIpa anukrama [25]] // 652 / / muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1307~
Page #1309
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka * % [sU.] % % bahuvihesuM saMjama eso uksAe // 18 // pAe sAgArieK apamajittAvi saMjamo hoi / te ceva pamajate asAgArie saMjamo hoi // 19 // pANehiM saMsattaM bhattaM pANamahavAvi avisuddhaM / uvagaraNapattamAI jaM vA airitta hojAhi // 20 // taM pariThavaNavihIe avahaTu saMjamo bhave eso / akusalamaNavairohe kusalANa udIraNaM jaM tu // 21 // maNavaisaMjama eso kAe puNa jaM avassakajami / gamaNAgamaNaM bhavaI taovautto kuNai saMmaM // 22 // tavaja kummassava susamAhiyapANipAyakAyarasa / havaI ya kAyasaMjamo cihatasseva sAhussa // 23 // aSTAdazaprakAre abrahmaNi-abrahmacarye sati tadvipayo vA pratiSiddhakaraNAdinA prakAreNa yo'ticAraH kRta iti, kriyA pUrvavat , tatrASTAdazavidhAbrahmapratipAdanAyAha satrahaNikAra: morAliyaM ca divaM maNavarakAeNa karaNajoerNa / aNubhoSaNa kArapaNe karaNeNahArasA // 1 // vyAkhyA-iha mUlato dvidhA'brahma bhavati-audArika tiryagmanuSyANAM divyaM ca bhavanavAsyAdInAM, cazabdasya vyavahitaH sambandhaH, manovAkAyAH karaNaM vidhA, yogena trividhenaivAnumodanakArApaNakaraNena nirUpitaM, pazcAnupUryopanyAsaH, bahuvidheSu saMyama eSa upekSAyAH // 18 // pAdau sAgArikeSu bhAmAjyApi (aprabhUjatyapi) saMyamo bhavati / tAyeva pramArjayati asAgArike savamA mavati // 19 // prANibhiH saMsaktaM bhakaM pAnamathavA'pyavizuddham / upakaraNapAtrAdi bahA'tiriktaM bhavet // 20 // tat pariThApanavidhinAipahatyasapamA mavedeSaH / bhakuzalamanovAcoroghe kuzalayorudIrayaM banu // 21 // manovAisaMthamAvatI kAye punayaMdavazyakAyeM / gamanAgamanaM bhavati badupayuktaH karoti samyak // 22 // tadarja kUrmaveva susamAhitapANipAdakAvasya / bhavati ca kAyasaMyamastiSThata eva sAdhoH // 23 // % dIpa anukrama [25] 09-04% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: abrahmacaryasya 18 bhedAnAM varNanaM ~ 1308~
Page #1310
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) 96 pratika Avazyaka- hAribhadrIyA // 5 // % prata sUtrAMka % [sU.] -% abrahmASTAdazavidhaM bhavati, iyaM bhAvanA-audArika svayaM na karoti manasA 3, nAnyena kArayati manasA 3, kurvantaM nAnu- |modate manasA 3, evaM vaikriyamapi / prAkRtazailyA chAndasatvAcaikonaviMzatibhirjAtAdhyayanairiti veditavyaM, pAThAntaraM | vA-'egUNavIsAhiM NAyajjhayaNehiti' evamanyatrApi draSTavyaM, kriyA pUrvavat , jJAtAdhyayanAni jJAtAdharmakathAntarvartIni, tAnyekonaviMzati abhidhAnataH pratipAdayannAha sAhaNikAraH uksittaNoe saMdhAre, 'bho me va selee / tu va rohiNI mAlI, mogadI "dimA iya // 1 // dAvedave udagaNAeM, madhuke telI iya / naMdi phaile avaraiHkA, oyo" ma DariyA // 2 // gAthAdvayaM nigadasiddha, viMzatibhirasamAdhisthAnaH, kriyA prAgvadeva, tAni cAmUni-devadavacAra'pamaMjiya dupa-4 majiya'irittasijAsaNie / rAiNiyaparibhAsiya therababhUovaghAI ya // 1 // saMjelaNakohaNo piDhimaMsie~''bhikkha'bhiklamohArI / ahikaraNakaroIraNa akAla samjhAyakArI yA // 2 // sasarakhepANipAe saIkaro kalaha jhaMjhaMkArI ya / sUraippamANabhotI vIsaime esAMsamie // 3 // gAthAtrayam , asya vyAkhyA-samAdhAnaM samAdhiH-cetasaH svAsthyaM mokSamArge'vasthitirityarthaH, na samAdhirasamAdhistasya sthAnAni-AzrayA bhedAH paryAyA asamAdhisthAnAnyucyante, devadavacAri duyaM duyaM niravekkho vaJcato iheva appANaM paDaNAdiNA asamAhIe joei, anne ya satte bAdhate -ra dIpa anukrama [25] // 65 // -CAC%* -04 satatacArI dutaM dutaM nirapekSo vajana devAtmAnaM patanAdinA'samAdhinA yojayati anyAya satyAn bApamAnAn 16 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | asamAdhisthAnAnAM 20 bhedAnAM varNanaM ~1309~
Page #1311
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka | asamAhIe joei, sattavahajaNieNa ya kaMmuNA paraloevi appANaM asamAhIe joei, ato dvata 2gantRtvamasamAdhikAraNatvAdasamAdhisthAnam, evamanyatrApi yathAyoga svabuddhyA'kSaragamanikA kAryeti, apamajie ThANe nisIyaNatuyaTTaNAi Ayarato appANaM vigchugaDaMkAdiNA satte ya saMghaTTaNAdiNA asamAhIe joei, evaM dupamajievi Ayarato, airitte sejjAAsaNietti airittAe sejAe ghaMghasAlAe aNNevi AvAseMti ahigaraNAiNA appANaM pare ya asamAhIe joei AsaNa-pIDhaphalagAi taMpi airittamasamAhIe jopaDa, rAyaNiyaparibhAsI rAiNio-Ayario aNNo vA jo mahallo jAisuyapariyAyAdIhiM tassa paribhAsI paribhavakArI asuddhacittattaNao appANaM pare ya asamAhIe joyai, therovaghAI therA-AyariyA guravo te AyAradoseNa sIladoseNa ya NANAIhiM uvahaNati, uvahaNato duicittattaNao appANamaNNe ya asamAhIe joei, bhUyANi egiMdiyA te aNadvAe uvaNai uvahaNato asamAhIe joei, saMjalaNotti muhutte 2 rUsai [sU.] *% 4 dIpa anukrama [25] %ry samAdhinA yojayati, samayadhajanitena ca karmaNA paraloke'pi AtmAnamasamAdhinA yojayati , apramANite sthAne niSIdanavamvartanAcAcaran / [AmAna nikaSAdinA satyAla saMghahanAdinA'samAdhinA yojayati 2, evaM duSpamANite yAcaran 3, atiriktazayyAsanika iti matirikAyAM zayyAyAM dhana(vRhata) zAlAyAM manye'syAvAsayanti adhikaraNAdinAtmAnaM parAMzvAsamAdhinA yojayati, bhAsanaM-pIThaphalakAdi sadaSyatirikamasamAdhinA yojayati / rAlikaparibhASI rAtrikaH-AcAryaH bhanyo vA yo mahAn jAtizrutaparyAyAdibhiH tasya paribhASI-parAbhavakArI azuddhacittatvAt AtmAnaM parAMbAsamAdhinA yoja yati 5, sthavirodhAtI sthacirA:-AcAryAH guravaH tAn AcAradopega zIladoSeNa ca jJAnAdibhirupahanti, upanan duSTacittasvAdAsmAnaM parAMzca asamAdhinA prAyojayati , bhUtA ekendriyAH tAn manAyopahanti upaman alamAdhinA yojayati, saMjvalana iti muhU 2 ruSyati G) muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1310~
Page #1312
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) pratikramaNAdhya. prata sUtrAMka Avazyaka hAribha. drIyA 1654 // saMto appANamaNNe ya asamAhIe joei, kohaNotti sai kuddho accaMtakuddho bhavai, so ya paramappANaM ca asamAhIe joei, evaM kriyA vaktavyA, piDimaMsietti paraMmuhassa avaNNaM bhagai, abhikkhabhikkhamohArIti abhikSaNamohAriNI bhAsaM bhAsai jahA dAso tumaM coro vatti jaM vA saMkiyaM taM nissaMkiyaM bhaNai evaM cevatti, ahigaraNakarodIraNa ahigaraNAI kareti aNNesiM kalaheitti bhaNiyaM hoti yantrAdIni vA udIrati, upasaMtANi puNo udIreti, akAlasajjhAyakArI ya kAliyasuyaM ugghADAporisIe paDhai, paMtadevayA asamAhIe joei, sasarakkhapANipAo bhavai sasarakSapANipAe saha sarakkheNa sasarakkhe athaMDillA thaMDillaM saMkamaMto na pamajjai dhaMDillAovi athaMDilaM kaNhabhomAisu vibhAsA sasarakkhapANipAe sasarakkhehiM hatthehiM bhikkhaM geNhai ahavA aNaMtarahiyAe puDhavIe nisIyaNAi kareMto sasarakkhapANipAo bhavati,saI karei laM asaMkhaDabolaM karei vigAlevi mahayA saddeNa ra vaei verattiyaM vA gArasthiya bhAsaM bhAsai, kalahakaretti appaNA kalaha kre| [sU.] dIpa anukrama [25] pA ruSyan sAmAnamamyAMmAsamAdhinA bojavati kodhana iti sakRt kudaH atyantakuro bhavati, saca paramAtmAnaM cAsamAdhinA yojayati5, pRSThamAMsAda iti parAkmukhakhAvaNa bhaNati10,abhIkSaNamabhIkSaNamaNadhAraka iti abhIkSNamavadhAriNI bhASA bhASate vadhA dAsastvaM coroti yahA zAtitaM tat niHzahitaM bhaNati evame deti, madhikaraNakara udIrakA adhikaraNAni karoti manyeSAM kalAyatIti bhaNitaM bhavati, yantrAdIni vodIrapati, upazAntAni punarudIrayati 11-13,makAla- svAdhyAyakArIca kAtikazrutaM coTapATapauruSyAM paThati, mAntadevatA'samAdhinA yojayet 14, sazasvapANipAdo bhavati sarajaskapANipAdaH saharajasA sarajaskaH avaDilAt sthaNDikaM saMkrAman na pramArjayati sthagliAdapi aspapiDalaM kRSNabhUmAdiSu vibhASA sasarajaskapANipAdaH sasarajaskAbhyAM hastAbhyo bhikSA grahAti ayayA'nantahitAyAM pRthvayAM niSIdanAdi kurvan sasarajaskapANipAdo bhavati 15, zabdaM karoti-kalahabolaM karoti vikAle'pi mahatA pAdeva vadati vairAtrika yA gAIsthabhASAM bhASate 16, kalahakara iti AramanA kalaI karoti *SHA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1311~
Page #1313
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dAta karei jeNa kalaho bhavai, jhaMjhakArI ya jeNa 2 gaNarasa bheo bhavai sabo vA gaNo jhaMjhavio acchai tArisaM bhAsai karei vA, sUrappamANabhoitti sUra eva pamANaM tassa udiyamette Araddho jAva na asthamei tAva bhuMjai samjhAyamAI Na kareti. paDicoio rUsai, ajIragAI ya asamAhi upajai, esaNA'samietti aNesaNaM na pariharai paDicoio sAhi dAsama bhaMDai, apariharaMto ya kAyANamubarohe vaTTai, baTuMto appANaM asamAhIe joeitti gAthAtrayasamAsArthaH // vistarastu dazAkhyAd andhAntarAdavaseya iti, ekavIsAe sabalehiM bAvIsAe parIsahehiM tevIsAe sUyagaDajAyaNehiM caucIsAe devehiM paMcavIsAe bhAvaNAhiM chabbIsAe dasAkappavayahArANaM uddesaNakAle hiM sattAvIsavihe aNagAracarite ahAbIsavihe ApArakappe egaNatIsAe pAvasuyapasaMgehiM tIsAe mohaNiyaThANehiM egatIsAi siddhAiguNehiM battIsAe jogasaMgahehi (sUtraM) / ekaviMzatibhiH zabalaiH kriyA prAgvat, tatra zabalaM citramAkhyAyate, zabalacAritranimittasvAt karakarmakaraNAdayaH kriyAvizeSAH zavalA bhaNyante, tathA cokta-avarAhami payaNue jeNa ra mUlaM na vaccaI sAhU / sabaleMti taM carittaM tamhA sabalattaNaM ti // 1 // tAni caikaviMzatizabalasthAnAni darzayannAha tarakaroti yena kalaho bhavati 15, madhyakArI ca vena yena gaNarUpa bhedo bhavati sanoM vA gaNozakSito vartate tArazaM bhApate karoti vA 1, sUryapramANabhojIti sUrya evaM pramANaM tasodayamAnAdArabdhA yAvat nAsamapati tAvat bhunaki svAdhyAyAdi na karoti, praticodito ruSyati, ajIrNasvAdi cAsamAdhistpadyate19, INepaNA'samita ikhaneSaNA na pariharati pratiyoditaH sAdhubhiH samaM kalayati,apariharezva kAthAnAsuparodhepati, partamAna AtmAnamasamAdhinA yojayati 20apa-| dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 21 zabala-doSANAM svarupam evaM vyAkhyA: ~ 1312~
Page #1314
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wmbhoyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka hAribhadrIyA // 655 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1273...] AyaM [ 206...], taMja va hatthakam kute meNaM ca sevate / rAI ca muMnamANe AhAkamaMca jhuMjate // 1 // tatto ya royarthi kI pAnita ani che / muMjate sabale ke pacavitrayabhiksamuMda va // 2 // chammAsabhaMtarao gaNA gaNaM saMkarma kareMte the / mAsabhaMtara tiNi ilevA karego // 2 // mAsabhaMtarao vA mAiyANA vini karemANe pANAvAyavarhi te musaM vayaMte // 4 // hiMte ya ANiM hi tada anaMtarahiyA puDhavIya ThANase nisIhiya bAbi cetei // 5 // evaM sasanidAe sasarakhAcitamaMta silale kolAvAsahA kola ghuNA tesi AvAso // 6 // vabha jAva u saMtANa bhave tahiye ThANAi ceyamAno sabale ATTieva // 7 // vaTTi mUlakaMde puSphe ya phale va zrIharie / muMjate sabae taheva saMvarato // 8 // de dagaDe mAhANa dasa pa risamto Avazya sIda myAriyahatthamante ya // 9 // dIe bhASaNa va dIyataM bhatapaNa ghetUnaM muMbai sabo eso igavIso hoinauyo // 10 // 1 AsAM vyAkhyA - hatthakammaM sayaM kareMti pareNa vA kareMte sabale 1, mehuNaM ca divAi 2 aikamAisu tisu sAbaNe ya sevate sabale 2, rAI ca bhuMjamANetti, ettha caDabhaMgo diyA geNhai diyA bhuMjai hA [4] atikamAisa 4 sabale, sAlaMbaNe 1 rAdhe manuke yena tu na mUlaM vrajati sAdhuH / zabalayati tat cAritraM tasmAt zayanaM mukte // 3 // yathA tu hastakarma kurvati maithunaM ca sevamAne rAtrau ca bhujhAne AdhAkarma ca bhuJjane // tatakha rAjapiNDaM krItaM prAmityaM abhitmaaccheym| sujAne vastu pratyAkhyAyAbhIkSNaM bhunakti // 2 // paNmAsyabhyantarato gaNAd gaNaM saMkramaM kurvana mAsAbhyantare zrIMzca dakalepAstu kurvan // 3 // mAsAbhyantarato vA mAtRsyAnAni prINi kurvan prANAtipAtamA kRthA kurvan muSA vaca || 7 || gRhati cAdacaM AkuDavA tathA'nantarhitAyAM pRthyAM sthAnaM zayyAM naidhikIM vA'pi karoti // 5 // evaM sakhigdhAyAM sarajaskacittavalina kolAvAsapratiSThA kolA ghuNAsteSAmAvAsaH // 6 // sANDasaprANasabIko yAvat sasaMtAnako bhavet tatra sthAnAdi kurvansala Akunaiva // 7 // AvA mUlakandAn puSpANi ca phalAni ca vIjaharitAni ca bhuJjAnaH zayala epa tathaiva saMvatsarakhAntaH // 8 // dU dakalepAn kurvan tathA daza mAtRsthAnAni ca varSAntaH / AkuvA zItodakaM pralambite (alpapuSTI ) itamAtreNa ca // 9 // daya bhAjanena vA ( udakAryeNa ) dIpamA bhaktapAne gRhItvA bhunakti pAvala epa ekaviMzatitamo bhavati jJAtavyaH // 10 // isakarma svayaM karoti pareNa vA kArayati zavalo maithunaM ca divyAdi atikramAdinivibhiH sAmba sevamAnaH rAtrau ca bhuJjAne, atra caturbhaGgI-divA gRhNAti diyA mujhe atikramAdiSu zavaH sAmba 4 pratikra maNAdhya0 21zabalAH ~ 1313 ~ // 655 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1315
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka puNa jayaNAe, saMnihimAIsu paDisevaNAe ceva, evamanyatrApi draSTavyaM 3, AhAmaM ca bhuMjate' prakaTArtha 4 rAyapiMDa 5 kIyam / dApAmiva 7 abhihaDa 8 accheja 9 pasiddhA 'paJcakkhiyabhikkha bhuMjai ya asaI paJcakkhiya 2 bhuMjae sabale 10, aMto chaNheM / mAsANaM gaNAo gaNasaMkarma kareMte sabale aNNatva NANadaMsaNacarittaTTayAe 11, 'mAsambhaMtara tiNNi ya dagaleve U karemANe levotti nAbhippamANamudagaM, bhaNiyaM ca-"jaMghaddhA saMghaTTo NAbhI levo pareNa levuvari"tti, aMto mAsassa tini udagaleve | da uttarate savale12,tiNNi ya mAihANAI pacchAyaNAINi kuNamANe savale 13,AuTTiAe-upetya puDhavAi pANAivArya kuNamANe sabale14, musaM vayaMte sabale15, adiNNaM ca giNhamANe sabale 16, arNatarahiyAe sacittapuDhavIe ThANaM kAussaga seja sayaNaM nisIhiyaM ca kuNamANe sabale, sasaNiddhe dageNa sasarakkhA puDhaviraeNa, cittamaMtasilA saceyaNA silatti bhaNiyaM hoti, dAlelU lekha, kolA-dhuNA tesimAvAso dhuNakhaiyaM kaI, tattha ThANAI karemANe savale, evaM saha aMDAIhiM jaM tatthapi ThANAi| [sU.] dIpa anukrama [26] punarthatanayA, sabidhyAdeH pratiSevagAyA meva, AdhAkarmaNi ca bhujhAne, rAjapiNDaM zItaM prAmisaM abhihataM AcchecaM prasiddhAni pratyArasyAvAbhISaNaM bhunakti ca-asakRt pratyAzyAya 2 mule zabalaH, antaH paNa mAsAnAM gaNAra gaNasaMkramaM kurvan sabalaH anyatra jJAnavarSAnacAritrArthAt, mAsAbhyantare trIbodakalepAna kurvan , lepa iti nAbhimamANamudaka, bhANitaM ca-jaDA saMghaTo nAbhirlepaH parato hepoparIti, antaH mAsasya vInudakalepAnuttaran zabalaH, trINi ca mAtasthAnAni pracchAvanAdIni kurvan zabalaH, jJAvA pRzyAdiprANAtipAtaM kurvan zAbalaH, eSa padan zabalA, adattaM ca gRhan zabalA, anantahitAyAM sacitta-13 pRthSA sthAna kAyorasaga zayyA (vasati) zAyana peSikI ca kurvan cAbalaH, sasnigdhodakena sarajaska: pRthvIrajasA citamatI zilA sacetanA zileti / | bhaNitaM bhavati, lelu-lechuH, kolA:-dhuNAH teSAmAvAso ghuNasAditaM kAI, tatra sthAnAvi kurvan zavalaH, evaM sahANDAdibhiH yat tatrApi sthAnAdi muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1314~
Page #1316
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) 6- AvazyakahAribhadrIyA pratikramaNAdhyaka 21zabalA - prata sUtrAMka // 656 // [sU.] |caemANo sabale 17,AuTTiAe mUlAI bhuMjate sabale18,varisassaMto dasa dagaleve ya mAihANAI kubate sabale,19-20sIodagavagdhAriya hatthamatteNa galateNaMti bhaNiya hoi,evaM dabIe galatIe bhAyaNeNa ya dijaMtaM ghettUNa bhuMjamANe sabale21ayaM ca samAsArthaH byAsArthastu dazAkhyagranthAntarAdavaseyaH,evamasammohAthai dazAnusAreNa sabalasvarUpamabhihitaM, saGgrahaNikArastvevamAha parisaMto basa mAsasa 'timi dAvamAilANoI / bhAuDiyA kareMto behAliyaryAdipamehuNNaNe // 1 // nisibhakAme niyapiMda kIyamAI maMbhikkhesaMvarie / kaMdAI bhujaMte udaglaharathAi mahaNaM // 2 // lasilAkole paraviniyAI sasiNi saMsarakyo / chammAsaMto gaNasaMkarma ca kara kamamiha sabale // 3 // asya gAthAtrayasyApi vyAkhyA prAgnirUpitasavalAnusAreNa kAryA / dvAviMzatibhiH priisshai|, kriyA pUrvavat , tatra "mArgAcyavananirjarArtha pariSoDhavyAH parISahAH" (tattvA0 a09sU08) samyagdarzanAdimArgAcyavanArtha jJAnAvaraNIyAdikarmanirjarArthaM ca pari-samantAdApatantaH kSutpipAsAdayo dravyakSetrakAlabhAvApekSAH soDhavyA:-sahitavyA ityarthaH, parISahA~stAna svarUpeNAbhidhitsurAha khudA pikAso sISaNahaM dsaaylaadhio| cariyAnisIhiyoM se jo kosajAvaNI 0-%AX dIpa anukrama [26] // 656 // kurvan mAmalA, zAyA mUlAdi bhujhAnaH zabalA, varSakhAmtaza dakalepAn vA ca mAtRsthAnAni purSan zAmalA, zItodakAryahastamAtrAbhyo galadamyAmiti / bhaNitaM bhavati, evaM dayAM galanyA bhAjanena ca dIyamAnaM gRhItyA bhajAmaH pAyala: muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 22 pariSahAH, teSAM svarupam evaM vyAkhyA: ~1315~
Page #1317
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] alAbha roma taNaphAsA makasakAraparIsahA / NA auSaNANasamattaM iha bAvIsa parIsahA // 2 // vyAkhyA-putparIpahA-zuddhedanAmuditAmazeSavedanAtizAyinI samyagviSahamANasya jaTharAntravidAhinImAgamavihitenAndhasA zamayato'neSaNIyaM ca pariharataH kSutparISahajayo bhavati, aneSaNIyagrahaNe tu na vijitaH syAt kSutparIpahaH, 1, evaM pipAsAparISaho'pi draSTavyaH 2, 'sIya'ti zIte mahatyapi patati jIrNavasanaH paritrANavarjito nAkalpyAni vAsAMsi parigRhNIyAt paribhuJjIta vA, nApi zItArto'gniM jvAlayet anyajcAlitaM vA nA''sevayet , evamanutiSThatA zItaparIpa|hajayaH kRto bhavati 3, 'uNhaM' uSNaparitapto'pi na jalAvagAhanastAnavyajanavAtAdi vAJchayet, naivAtapatrAyuSNatrANAyA''dadIteti, uSNamApatitaM samyak saheta, evamanutiSThatoSNaparIpahajayaH kRto bhavati 4, 'daMsa'tti daMzamazakAdibhirdazyamAno'pi na tataH sthAnAdapagacchet , na ca tadapanayanAthai dhUmAdinA yateta, na ca vyajanAdinA nivArayediti, evama nutiSThatA dezapariSahajayaH kRto bhavati 5, evamanyatrApi kriyA yojyA, 'acela'tti amahAdhanamUlyAni khaNDitAni jIrNAXIni ca vAsAMsi dhArayet na ca tathAvidho dainyaM gacchet , tathA cAgamaH- parijuNNehiM vatthehi, hokkhAmitti acele| aduvA sacelae hokkha, iti bhikkhU na ciMtae // 1 // ' ityAdi 6, 'aratitti viharatastiSThato vA yadyaratirutpadyate tatrI pannAratinA'pi samyagdharmArAmaratenaiva saMsArasvabhAvamAlocya bhavitavyaM, 'itthI'tti na khINAmaGgapratyaGgasaMsthAnahasitala4AlitanayanavibhramAdiceSTAM cintayet, na jAtuciccakSurapi tAsu nivezayet mokSamArgArgalAsu kAmabuddhayeti 8, 'cariya'tti / parijIrNeSu vaneSu bhaviSyAmyavekSakaH / athavA sacelako bhaviSyAmIti bhikSu cintayet // 1 // dIpa anukrama [26] CAMSC-G muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1316~
Page #1318
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] AvazyakahAribhadIyA // 657 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1273...] bhASyaM [ 206...], varjitAlasyo grAmanagarakulAdiSyaniyatavasatirnirmamatvaH pratimAsaM caryAmAcarediti 9, 'nisIhiya'tti niSIdantyasyAmiti niSadyA-sthAnaM tat strIpazupaNDakavivarjitAM vasatiM seveta pazcAdbhAvinastviSTAniSTopasargAn samyagadhisaheta 10, 'sejjatti zayyA saMstArakaH - campakAdipaTTo mRdukaThinAdibhedenoccAvacaH pratizrayo vA pAMzutkaramacuraH ziziro bahudharmako vA tatra nodvijeta 11, 'akosa' tti AkrozaH aniSTavacanaM tacchrutvA satyetarAlocanayA na kupyeta 12, 'vaha'tti vadhaH - tADanaM pANipANilatAkazAdibhiH, tadapi zarIramavazyaMtayA vidhvaMsata eveti matvA samyakU saheta, svakRtakarmaphalamupanatamityevamabhisaMcintayet 13, 'AyaNa'tti yAcanaM-mArgaNaM, bhikSohiM vastrapAtrAnnapAnapratizrayAdi parato labdhavyaM sarvameva, zAlI-natayA ca na yAjyAM pratyAdriyate, sAdhunA tu prAgalbhyabhAjA sajAte kArye svadharmakAyaparipAlanAya yAcanamavazyaM kAryamiti, evamanutiSThatA yAjyAparIpahajayaH kRto bhavati 14, 'alAbha'tti yAcitAlAbhe'pi prasannacetasaivAvikRtavadanena bhavitavyaM 15, 'roga'tti rogaH - jvarAtisAra kAsazvAsAdistasya prAdurbhAve satyapi na gacchanirgatAzcikitsAyAM pravartante, gacchavA sinasvalpabahutvAlocanayA samyakU sahante, pravacanoktavidhinA pratikriyAmAcarantIti evamanutiSThatA rogaparI hajayaH kRto bhavati 16, 'taNaphAsa'tti azupiratRNasya darbhAdeH paribhogo'nujJAto gacchanirgatAnAM gacchanivAsinAM ca, tatra yeSAM zayanamanujJAtaM niSpannAnAM te tAn darbhAn bhUmAvAstIrya saMstArottarapaTTakI ca darbhANAmupari vidhAya zerate, caurApahRtopakaraNA vA pratanusaMstArapaTTakAvatyanta jIrNatvAt, tathA'pi taM parupakuzadarbhAditRNasparza samyak saheta 17, 4 pratika maNAdhya0 22 pari pahA ~ 1317 ~ // 657 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1319
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) - - prata sUtrAMka - [sU.] 'mala'tti svedavArisampatkiThinIbhUtaM rajo malo'bhidhIyate, sa vapuSi sthiratAmito grISmopmasantApajanitadharmajalAdAdAtAM gato durgandhimahAntamudvegamApAdayati, tadapanayanAya na kadAcidabhilaSet-abhilASaM kuryAt 18, 'sakAraparIsahe'tti | satkAro-bhaktapAnavalapAtrAdInAM parato lAbhaH puraskAra:-sadbhUtaguNotkIrtanaM vandanAbhyutthAnAsanapradAnAdivyavahArazca, tatrAsatkArito'puraskRto vA na dveSa yAyAt 19, 'paNNa'tti prajJAyate'nayeti prajJA-buddhyatizayaH, tatprAptau na garvamuddha&At 20, 'aNNANaM ti karmavipAkajAdajJAnAnnodvijeta 21, 'asaMmatta'ti asamyaktvaparIpahaH, sarvapApasthAnebhyo virataH prakRSTatapo'nuSThAyI niHsaGgAzcAhaM tathApi dharmAdharmAtmadevanArakAdibhAvAnnekSe ato mRSA samastametaditi asamyaktvaparISahaH, tatraivamAlocayet-dharmAdharmoM puNyapApalakSaNI yadi karmarUpau pudgalAtmako tatastayoH kAryadarzanAnumAnasamadhigamyatvaM, atha kSamAkrodhAdikI dharmAdhauM tataH svAnubhavatvAdAtmapariNAmarUpatvAt pratyakSavirodhA, devArasvatyantasukhAsaktavAnmanuSya|loke kAryAbhAvAt duSamAnubhAvAca na darzanagocaramAyAnti, nArakAstu tInavedanAtAH pUrvakRtakamAdayanigaDabandhanava-| | zIkRtatvAdasvatantrAH kathamAyAntItyevamAlocayato'samyaktvaparISahajayo bhavati, 'bAvIsa parIsaha'tti ete dvAviMzatiparISahA iti gAthAdvayArthaH ||tryoviNshtibhiH sUtrakRtAdhyayanaiH, kriyA pUrvavat , tAni punaramUni ___puMDarIyakiriyANaM mAhArapariNyaipacakvANakiriyA~ tha / aNagaura inAlaMda solasAI ca teSIsaM // 1 // gAthA nigadasiddhava // caturviMzatibhirdevaiH, kriyA pUrvavat, tAnupadarzayannAha dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1318~
Page #1320
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) EX AvazyakahAribhadrIyA pratikramamaNAdhya 25bhAvanAH prata sUtrAMka [sU.] bhavaNapaNajohomANiyA va sabhApaMcaegavihA / ida cayIsaM devA keha puNa ti maraItA // 1 // iyamapi nigadasiddhaiva // paJcaviMzatibhirbhAvanAbhiH, kriyA pUrvavat , prANAtipAtAdinivRttilakSaNamahAvratasaMrakSaNAya | bhAvyanta iti bhAvanAH, tAzcemAH____iriSAsamie savA jae, ubeha bhuMgeja va pANabhovarNa / AyANaniskhevaduguMTha saMjae, samAhie saMjamae maNovaI // 3 // ahassasace aNupIi bhAsaeH | je kohalohabhayameva cajae / sa doharA samupehiyA siyA, muNI hu mosaM parivajae sathA // 2 // sayameva va ugahajAyaNe; pade matimaM nisamma sada sabamyahaM / bhASaNaviya bhujija pANabhoyaNaM, jAittA sAiMmiyANa mAhaM // 3 // AhAraguce bhavibhUsiyappA, haritha na nimAi ma saMthapejA do guNI khar3akaha na kumA, dhammANupahI saMdhae baMbhaceraM // 4 // je sadasvarasagaMdhamAgara, phAse ya saMpappa maNuNNapAvae / gihIpadosa na kareja paMdie, sa hoI daMte virae akiMcaNe // 5 // gAthAH paJca, AsAM vyAkhyA-IraNam IryA, gamanamityarthaH, tasyAM samitaH-samyagita IryAsamitaH, IryAsamitatA prathamabhAvanA yato'samitaHprANino hiMsedataH sadA yatA-sarvakAlamupayuktaH san 'uveha bhuMjeja va pANabhoyaNa"uveha'tti avalokya bhuJjIta pAnabhojanaM, anavalokya bhuJjAnaH prANino hiMseta, avalokya bhoktavyaM dvitIyabhAvanA, evamanyatrApyakSaragamanikA kAryA, AdAnanikSepI-pAtrAdegrahaNamokSau Agamaprasiddhau jugupsati-karotyAdAnanikSepajugupsakA,ajugupsan prANino hiMsthAt tRtIyabhAvanA, saMyataH-sAdhuH samAhitaH san saMyame 'maNovaItti aduSTaM manaH pravartayet , duSTaM pravartayan prANino hiMset caturthI | bhAvanA, evaM vAcamapi pazcamI bhAvanA, gatAH prthmnntbhaavnaaH| dvitIyavatabhAvanAH procyante-'ahassasace ti ahAsyAt *-*-- dIpa anukrama [26] // 658 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: paJca mahAvratAnAM 25 bhAvanAyA; varNanaM ~ 1319~
Page #1321
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka satyaH, hAsyaparityAgAdityarthaH, hAsyAdanRtamapi brUyAt , ato hAsyaparityAgaH prathamabhAvanA, anuvicintya-paryAlocya bhASeta, anyathA'nRtamapi brUyAt dvitIyabhAvanA, yaH krodhaM lobha bhayameva vA tyajet , sa itthambhUto dIrgharAtraM-mokSaM samupekSya-sAmIpyena draSTA (dRSTvA) siyA' syAt munireva mRSAM parivarjeta sadA, krodhAdibhyo'nRtabhASaNAditi bhAvanAtrayaM, gatA dvitIyatratabhAvanAH / tRtIyavatabhAvanAH procyante-'svayameva' Atmanaiva prabhuM prabhusaMdiSTaM vA'dhikRtya avagrahayAbAyAM prava|tate anuvicintyAnyathA'dattaM gRhNIyAt prathamabhAvanA, 'ghaDe maimaM nisamma'tti tatraiva tRNAdyanujJApanAyAM ceSTeta matimAna nizamya-AkarNya pratigrahadAtRvacanamanyathA tadadattaM gRhNIyAt, paribhoga iti dvitIyA bhAvanA, 'sai bhikkhu uggaha'ti sadA bhikSuraSagrahaM spaSTamaryAdayA'nujJApya bhajeta, anyathA'dattaM saMgRhNIyAt, tRtIyA bhAvanA, anujJApya gurumanyaM vA bhuJjIta pAnabhojanam , anyathA'dattaM gRhNIyAt caturthI bhAvanA, yAcitvA sAdharmikANAmavagrahaM sthAnAdi kAryamanyathA tRtIyavratavirAdhaneti paJcamI bhAvanA, uktAstRtIyatratabhAvanAH / sAmprataM caturthavratabhAvanAH procyante-AhAragutte'tti AhAraguptaH syAt nAtimAtraM snigdhaM vA bhuJjIta, anyathA brahmavratavirAdhakaH syAt prathamA bhAvanA, avibhUSitAtmA sthAdU-vibhUSAM na kuryAd, anyathA brahmavratavirAdhakaH syAt dvitIyA bhAvanA, khiyaM na nirIkSeta tadavyatirekAdindriyANi nA''lokayed , anyathA brahmavirAdhakaH syAt tRtIyA bhAvanA, 'na saMthaveja'tti na khyAdisaMsaktA vasati seveta, | anyathA prAvirAdhakaH syAt caturthI bhAvanA, buddhaH-avagatatattvaH muniH-sAdhuH kSudrakathAM na kuryAt strIkathA strINAM | veti, anyathA brahmavirAdhakaH syAt paJcamI bhAvanA, dhamma (dhammANu) pehI saMdhae baMbhacera ti nigadasiddham , uktAzcaturthana %A4% AE% [sU.] dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1320~
Page #1322
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka hai tabhAvanAH / paJcamavratabhAvanAH procyante-yaH zabdarUparasagandhAnAgatAna, prAkRtazailyA'lAkSaNiko'nusvAraH, sparzAzvapratikahAribha saMprApya manojJapApakAn-iSTAniSTAnityarthaH, gRddhim-abhiSvaGgAlakSaNAM, pradveSaH prakaTastaM na kuryAt paNDitaH, sa bhavati / maNAdhya drIyA dAnto virato'kiJcana iti, anyathA'bhiSvaGgAdeH paJcamamahAvratavirAdhanA syAt , pazcApi bhAvanAH, uktAH paJcamahAvratabhA 25bhAvanAH // 659 // vanAH, athavA'sammohArthaM yathAkramaM prakadArthAbhireva bhASyagAthAbhiH procyante-"paNavIsa bhAvaNAo paMcaNha mahabayAName yaao| bhaNiyAo jiNagaNaharapujehiM navara suttami // 1 // iriyAsamii paDhamA AloiyabhattapANabhoI ya / AyANabhaMDanikkhevaNA ya samiI bhave taiyA // 2 // maNasamiI bayasamiI pANaivAyami hoMti paMceva / hAsaparihAraaNuvIi. bhAsaNA kohalohabhayapariNNA // 3 // esa musAvAyarasa adinnadANassa hotimA paMca / pahusaMdiTTa pahU vA paDhamoggaha jAe~ aNuvII // 4 // uggahaNasIla viiyA tatthoggeNheja uggahaM jahiyaM / taNaDagalamallagAI aNuNNavejA tahiM tahiyaM // 5 // tami uggahaM tU aNuNNave sAriuggahe jA u / tAvazya mera kAuMna kappaI bAhirA tassa // 6 // bhAvaNa cauttha sAImiyANa sAmaNNamaNNapANaM tu / saMghADagamAINaM bhujejja aNuNNaviyae u||7|| paMcamiyaM gaMtUNaM sAhammiyauggahaM aNuNNa|viyA / ThANAI ceejjA paMceva adiNNadANassa // 8 // vaMbhavayabhAvaNAoNo aimAyApaNIyamAhAre / docca avibhUsaNA U vibhUsavattI na u havejA // 9 // taccA bhAvaNa itthINa iMdiyA maNaharA Na NijjhAe / sayaNAsaNA vicittA isthi- | // 659 // pasuvivajiyA sejA // 10 / / esa cautthA Na kahe itthINa kahaM tu paMcamA esA / saddA rUvA gaMdhA rasaphAsA paMcamI ee // 11 // rAgaddosavivajaNa apariggahabhAvaNAu paMceva / sabA paNavIseyA eyAsu na baTTiyaM jaM tu // 12 // " dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1321 ~
Page #1323
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] lA paniMzatibhirdazAkalpavyavahArANAmuddezana kAlaH, kriyA pUrvavat , tAnevoddezanakAlAn-zrutopacArAn darzayannAha sanahaNikAra dasa udesaNakAlA bakhANa kappassa hoMti chacceva / dasa ceva vavahArarasa bahoti sodhi yIsaM // 3 // nigadasiddhA / saptaviMzatiprakAre'nagAracAritre sati-sAdhucAritre sati tadviSayo vA pratiSiddhAdinA prakAreNa yo'- | ticAraH kRta iti prAgvat , saptaviMzatibhedAn pratipAdayannAha sagrahaNikAra: vAmiviyANaM ca nigaho bhAvakaraNasacaM ca / khamayAvirANAyAdhiya maNamAINaM giroho y||1|| kAyANa chogANa uttayA veSaNA'hiyAsaNayA / tai mArapaMtiya'hiyAsaNA va eeNamAraguNA // 2 // gAthAdvayam, asya vyAkhyA-trataSaTuM-prANAtipAtAdiviratilakSaNaM rAtribhojanaviratiparyavasAnam, indriyANAM ca zrotrAdInAM nigrahaH-daSTetareSu zabdAdiSu rAgadveSAkaraNamityarthaH, bhAvasatyaM-bhAvaliGgam antaHzuddhiH, karaNasatyaM ca bAhya pratyupekSaNAdikaraNasatyaM bhaNyate, kSamA krodhanigrahaH, virAgatA lobhanigrahaH, manovAkAyAnAmakuzalAnAmakaraNaM kuzalA-1 nAmanirodhazca, kAyAnAM-pRthivyAdInAM pardU samyaganupAlanaviSayatayA'nagAraguNA iti, saMyamayogayuktatA, vedanAzItAdilakSaNA tadabhisahanA thA, tathA mAraNAntikA'bhisahanA ca-kalyANamitrabuddhyA mAraNAntikopasargasahanamityarthaH etenagAraguNA iti gAthAdvayArthaH / aSTAviMzatividha AcAra evA''cAraprakalpaH, kriyA pUrvavat , aSTAviMzatibhedAn darzayati satdhapariSNA kIgo vijo ya sIboseNija saMmataM / AvaMti (vavimoho hANamuca mahApariyoM va // 1 // piMDesaMgasiji riyoM bhAsajAyA va vaiyapAesA / uhapaDimA sarokAsayaM bhiissnnpisiio||2|| agyamaNugyo bhANA tivihamo jisIha tu / iya aThThAvIsaviho AyArapakappaNAmo'yaM // 3 // CSCRICA0AMARCalk dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | anagAra (sAdhu) cAritrANAM 27 bhedAnAM varNanaM ~1322~
Page #1324
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] Avazyaka hAribhadrIyA // 660 // Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA ], niryuktiH [1273...] bhASyaM [ 206...], gAthAtrayaM nigadasiddhameva, ekonatriMzadbhiH pApazrutaprasaGgaH, kriyA pUrvavat, pApopAdAnAni zrutAni pApazrutAni teSAM prasaGgAH- tathAsssevanArUpA iti, pApazrutAni darzayannAha sagrahaNikAraH gairalakkhaNairvajaNaM ca tivihaM puNokekaM // 1 // // 2 // aniziMgAI dipAtalisa momaM ca "vittI] taha ziyaM ca pAvasUya aDaNavIsavihaM gAthAdvayam asya vyAkhyA-aSTa nimittAGgAni divyaM vyantarAcaTTaTTahAsAdiviSayam, utpAtaM sahajarudhiravRSTyAdiviSayam, antarikSaM grahabhedAdiviSayaM bhaumaM bhUmivikAradarzanAdevAsmAdidaM bhavatItyAdiviSayam aGgam aGgaviSayaM | svaraM svaraviSayaM vyaJjanaM-maSAdi tadviSayaM tathA ca-aGgAdidarzanatastadvido bhAvinaM sukhAdi jAnantyedha, trividhaM punare| kaikaM divyAdi sUtraM vRttiH tathA vArtikaM ca ityanena bhedena - divAINa sarUvaM aMgavivajANa hoMti sattaNhaM / suttaM sahassa lakkho ya visI taha koDi vakkhANaM // 1 // aMgassa sayasahassaM suttaM vittIya koDi vijJeyA / vakkhANaM aparimiyaM iya| meva ya vattiyaM jANa // 2 // ' pApazrutamekonatriMzadvidhaM katham ?, aSTau mUlabhedAH sUtrAdibhedena triguNitAzcaturviMzatiH gandharvAdisaMyuktA ekonatriMzadbhavanti, 'ba'ti vAstuvidyA 'Au'nti vaidyakaM zeSaM prakaTArthaM // 1 divyAdInAM svarUpamaGgavivarjitAnAM bhavati saptAnAm / sUtraM sahasraM lakSaM ca vRcistathA koTI vyAkhyAnam // 1 // aGgasya zatasahasraM sUrya vRtti koTI vizeSA vyAkhyAnamaparimitaM idameSa vAcikaM jAnIhi // 2 // 4 pratikra maNAdhya0 29 pApazrutAni ~ 1323 ~ // 660 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH pApazruta-prasaGgAnAM 29 bhedAnAM varNanaM
Page #1325
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) kara % prata sUtrAMka [sU.] SSSODEOSSSS triMzabhirmohanIyasthAnaH, kriyA pUrvavat, sAmAnyenaikaprakRtikarma mohanIyamucyate, ukta ca-ahavihaMpi ya kamma bhaNiya mohotti jaM samAseNa'mityAdi, vizeSeNa caturthI prakRtirmohanIyaM tasya sthAnAni-nimittAni bhedAH paryAyA mohanIyasthAnAni, tAnyabhidhitsurAha sabahaNikAra: bArimAzevagAhitA, tase pANe vidisaI / hAera muI ityeNaM, aMtonArya galevaM ||1||siisaaveddeg vevittA, saMkileseNa mArae / sIsaMmi je va TAITa hudamAreNa hiMsaI // 2 // bahujaNassa nevAra, dIyaM tANaM ca pANiNa / sAhAraNe milANami, pahU ki kuI // 3 // sAhU nakAma pammAna, bhaMsaha phie| NevAgyassa mamAsa, bhavaNAraMmi vahaI // 4 // jiNANaM gaMtapANIrNa, avaNaM jo mAsaI / bhAparivAnagyAe, bisaI maMdacI // 5 // tesimevapaNANINa, saMmaM no pdditppii| puNo puNo ahigaraNa, upAe visthabheyae // ||jaannN mAiMmie joe, pajada puNo punno"| kAme pamittA pattheda, amavie itha // 7 // bhikpUrNa bahusupa'Iti, jo bhaashbhussure| tahA va satapassI ba, jo tavassipiI vae~ ||8||jaayteenn bahujaNaM, topameNa siN| akicAmappaNA kArya, kayameeNa bhAseI // 1 // nibaddhavahipaNihIe, paliye" sAhajogaja" ya / gheI sarva musaM vasi, mkkhiinnjhNjhe| sayoM // 10 // bhavArNami pavesittA jo, dharNa harA pAgiNa" / bIsabhittA upAeNaM, pAre tasseva lumbhaI ||1||abhikrmkumaarvi, mArejhaMti | paas| evaM abhayArIti, bhavArisihaM ca ||2||jennevissriyN goe, vice tasseva lumbaI / tapamAhie pAvi, aMtarAya karee se" m seNAvaI pasatthAra, bhattAra vAni hiMsaI / rahassa bAvi nigamassa, nAyagaM seDimeva vo // 4 // apaskhamANo passAmi, mahaM devetti vA vae / avaSNeca devANaM, mahAmohaM pakubaha // 15 // %4 dIpa anukrama [26] 494%%*& aSTavidhamapi ca karma bhANitaM moda iti yat samAsena / %% muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mohaniyasthAnAnAM 30 bhedAnAM savistara varNanaM ~ 1324 ~
Page #1326
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] bhAvazyaka- hAribha drIyA // 66 // -R gAthAH paJcadaza, AsAM vyAkhyA-'vArimajhe' pANiyamajjhe 'avagAhitta'tti tigheNa maNasA pAeNa akamittA tase pratikramapANe-isthimAI vihisai, 'se' tassa mahAmohamuppAemANe saMkiliGkacittattaNo ya bhavasayaduhaveyaNija: appaNo mahA-IPANAdhya paNA mahAtriMzanmohamoha pakubaDa, evaM sarvatra kriyA vAcyA 1, tathA 'chAena' daMkiuM muhaM 'hattheNa'ti uvalakSaNamidamannANi ya kannAINiSTHAT 'aMtonadaMti hidae sadukkhamArasaMtaM 'galeravaM' galaeNa aJcaMta raDati hiMsati 2, 'sIsAveDhaNa' allacaMmAiNA kaeNAbhikkhaNaM veDhettA 'saMkile seNa' tivAsuhapariNAmeNa 'mArae' hiMsai jIvaMti 3, sIsaMmi je ya Ahetu-moggarAiNA vibhiMdiya sIsaM 'duhamAreNa mahAmohajaNageNa hiMsaitti 4, bahujaNassa neyAraMti-pahuM sAmitti bhaNiya hoi, dIvaM samuddamiva bujjhamANANaM saMsAre AsAsathANabhUyaM tArNa ca-aNNapANAiNA tANakAriNaM 'pANiNa' jIvANaM taM ca hiMsai, se taM viha-14 saMte bahujaNasaMmohakAraNeNa mahAmohaM pakuchai 5, sAhAraNe-sAmaNNe gilANaMmi pahU-samattho upaeseNa saikaraNeNa vA tappiuM tahavi 'kiJca' osahajAyaNAi mahAghorapariNAmo na kubai se'vi mahAmohaM pakubai, savasAmaNNo ya gilANo | bhavai, tathAjinopadezAd, ukkaM ca-ki bhaMte ! jo gilANaM paDiyaraha se dhaNNe udAhu je tuma dasaNeNa paDivAi, goyamA je gilANaM paDiyarai, se keNaDeNaM bhaMte ! evaM vuzcai, goyamA! je gilANaM paDiyarai se meM dasaNeNaM paDivajai // 66 // kiM bhavanta bokAnaM pratiparati sa dhanya tAho yo yuSmAna darzanena pratipadyate', gautama ! yo makAnaM pratidharati, tara phenAna bhavantaica mucyate , gautama ! yo balAnaM praticarati sa mAM darzanena pratipayate, yo mo daryAnena pratipadyate dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1325~
Page #1327
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka | maMdasaNeNa paDivAise gilANa paDiyaraitti,ANAkaraNasAraM khu arahatANaM dasaNaM,se teNaDDeNaM goyamA! evaM buccai-je gilANa paDiyarai se mai paDivajAi, je meM paDivajaha se gilANaM paDivajaItyAdi 6, tahA 'sAhuM tavassiM akamma-balAtkAreNa dhammA o-suyacarittabheyAo je mahAmohapariNAme bhaMsetitti-vinivArei uvadviyaM-sAmIpyena sthitaM 7, neyAjyassa-jayanazIlasya / maggassa-NANAdilakkhaNassa dUsaNapagAreNa appANaM paraM ca vipariNAmaMto avagAraMmi vaTTai, NANe-kAyA payA ya teciy'| evamAiNA, daMsaNe aite jIvANatA kahamasaMkhejjapaesiyaMmi loyaMmi ThAejA , evamAiNA, cAritte 'jIvabahuttAu kahamahiMsagattati caraNAbhAva' ityAdinA 8, tathA jiNANaM-titthagarANaM aNataNANINaM-kevalINaM avanaM-niMdaM jo mahAghorapariNAmo 'pabhAsaI' bhaNati, kathaM ?, jJeyA'nantatvAtsarvArthajJAnasyAbhAva eca, tathA ca-'ajaivi dhAvati NANaM ajjavi loo aNaMtao hoi| ajjavina tuhaM koI pAvai savaNNurya jIvo // 1 // evamAi pabhAsai, na puNajANati jahA-khINAvaraNo jugavaM logamaloga jiNo pagAsei / vavagayaghaNapaDalo iva parimiyayaM desamAizco // 1 // 9, AyariyauvajjhAe [sU.] RECENTRANCE dIpa anukrama [26] sarakAnaM prativaratIti, mAjhAkaraNasAramevAIsA varzanaM, tavetenArthena gautamaivamucyate-poglAnaM prativarati sa mA pratipadyate po mA pratipayate sa lAnaM pratipayate (prticrti)| kAyA bratAni ca tAnyeca / 3 ete jIvA bhanantAH kathamasaMsveyapravezike loke ticheyuH| jIcabahuvAt kathamahisakAvamiti caraNAbhAvaH 5 bhadyApi dhAvati zAnamadyApi loko'nantako bhavati / adyApi na tava ko'pi mAnoti sarvatratA jIvA // 1 // kSINAvaraNo yugapada khokamaloka jinaH prakAzayati / vyapagatadhanapaTala iva parimitaM deshmaadityH|| 1 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1326~
Page #1328
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 662 // nAni pasiddhe 'visaI' niMdai jacAIhiM, abahussuyA vA ee tahAvi amhevi eesiM tu sagAse kiMpi kahaMci avahAriyati 'maMdabuddhIe' pratikramabAlettibhaNiya hoi 10, tesimeva'ya AyariovajjhAyANaM paramabaMdhUNaM paramocagArINa NANINa'nti guNovalakSaNaM guNehiM pabhA- NAdhyaka vie puNo tesiva kaje samupapaNe 'samaina paDitappaI' AhArovagaraNAIhiM Novajujei 11, 'puNo puNo tti asaI 'ahigaraNa' triMzanmohajo tissAi 'uppAe' kahei nivajattAi 'titthabheyae' gANAimaggavirAhaNatyati bhaNiya hoi 12, jANaM Ahamie joe-vasI- nIyasthAkaraNAilakkhaNe pauMjai 'puNo puNoM' asaitti13, kAmeM icchAmayaNabheyabhiNNe 'vamettA' caiUNa, paSajamanbhuvagamma 'patthe | abhilasai ihabhavie-mANusse ceva aNNabhavie-dive 14, 'abhikkhaNaM' puNo 2 bahussue'haMti jo bhAsae, bhussue| (bahussueNa) aNNeNa vA puTThosa tuma bahussuo?,AmaMti bhaNai tuhiko vA acchai, sAhavo ceva bahussuetti bhaNati 15 atavassI tavassitti vibhAsA 16, 'jAyateeNa' aggiNA bahujaNaM ghare choDhuM 'aMto dhUmeNa' abhitare dhUmaM kAUNa hiMsai 17, 'akiJca' pANAivAyAi appaNA kArDa kayameeNa bhAsai-aNNassa utyobhaM dei 18,'niyaDuvahipaNihIe paliuMcaI' niyaDIaNNahAkaraNalakkhaNA mAyA uvahItaM karei jeNa taM pacchAijai aNNahAkayaM paNihI evaMbhUta eva (ca) rai, anena prakAreNa| 'paliuMcaI' baMceitti bhaNiya hoi 19, sAijogajutte ya-azubhamanoyogayuktazca 20, beti' bhaNai saba musaM bayai sabhAe 21 // 62 // 'akkhINajhaMjhae sayA' akSINakalaha ityarthaH, jhaMjhA-kalaho 22, 'addhANami' paMthe 'pavesettA' neUNa visaMbheNa jo dharNa-1 suvaNNAI harara pANiNa-achidai 23, jIvANaM, visaMbhettA-uvAeNa keNai atula pII kAUNa puNo dAre-kalate |'taraseva' jeNa samaM pII kayA tattha lubhai 24, 'abhikkhaNa' puNo 2 akumAre saMte kumAre'haMti bhAsai 25, evamaba-13 dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1327~
Page #1329
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] %25%54564584%9645 bhayAriMmi vibhAsA 26, jeNevissariya nIe-aizvarya prApita ityarthaH, 'vitce' dhaNe tasseba saMtie lubhai 27, tappabhAvuDie vAvi-logasaMmayattaNaM patte tasseva keNai pagAreNa aMtarAya karei 28 seNAvaI rAyANunnAyaM vA cAuraMtasAmi pasasthAraMlehAriyamAi bhattAraM vA vihiMsai rahassa vAvi nigamassa jahAsaMkhaM nAyagaM seDimeva vA, nigamo-vaNisaMghAo 29, appa ssamANo mAihANeNa pAsAmi ahaM devatti vA vae 30, 'avaneNaM ca devANaM jaha kiM tehiM kAmagaddahehiM je amhaM na uvadAkareMti, mahAmohaM pakubai kalusiyacittattaNao 31, aymdhikRtgaathaanaamrthH| ekatriMzabhiH siddhAdiguNaiH, kriyA pUrvavat. sitaM mAtamasyeti siddhaH Adau guNA AdiguNAH siddhasyAdiguNAH siddhAdiguNAH, yugapadbhAvino na kramabhAvinara ityarthaH, tAnebopadarzayannAha sanahaNikAra: padisedeNa saMDhANavaNNApaMdharasaphAsavee ya / paNapaNadupaNa itihA igatIsamakAyasaMgaruDA // 1 // asyA vyAkhyA-pratiSedhena saMsthAnavarNagandharasasparzavedAnAM, kiyajhedAnAM ?-paJcapaJcadvipazcASTatribhedAnAmiti, kim - egatriMzatsiddhAdiguNA bhavanti, 'akAyasaMgaruhatti akAyaH-azarIraH asaGgaH-saGgavarjitaH aruhaH-ajanmA, ebhiH sahai-18 katriMzadbhavanti, tathA cokta-"se Na dIhe Na hasse Na baTTe na taMse na caurase na parimaMDale 5 na kiNhe na nIle na lohie na hAlidde na sukile 5 na subbhigaMdhe na dunbhigaMdhe 2 na tice na kaDue na kasAe na aMbile na mahure 5 na kakkhaDe na maue sana dIrghaH na ikho na vRtto na yo ma caturasro na parimaNDalo na kRSNo na nIlo na lohito na hAriyo na zuklo na surabhina durgandho na tiko na kaTuko na kaSAyo nAmlo na madhuroga karkayo na sUdurna. muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: siddhAdinA 31 bhedAnAM varNanaM ~1328~
Page #1330
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1273...] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA pratika maNAdhyaka 31 siddhA| diguNAH prata sUtrAMka [sU.] // 66 // na garue na lahue na sIe na uNhe na niddhe na lukkhe na kAe Na saMge na ruhe na itthI na purise na napuMsae," prakArAntareNa | siddhAdiguNAn pradarzayannAha mahavA ko Nava darimami cattAri bAtae paMca / Aima aMte sese dodo zrINabhilASeNa igatIsaM // 3 // vyAkhyA-'athave ti vyAkhyAntarapradarzanArthaH, 'karmaNi' karmaviSayA kSINAbhilApenakaviMzadguNA bhavanti, tatra nava darzanAvaraNIye, navabhedA iti-kSINacakSurdarzanAvaraNaH 4 kSINanidraH 5, catvAra AyuSke-kSINanarakAyuSkaH 4 'paMca Aime'tti Aye jJAnAvaraNIyAkhye karmaNi paJca-kSINAbhinibodhikajJAnAvaraNaH 5 'aMte'tti antye-antarAye karmaNi paJcaiva kSINadAnAntarAyaH 5 zeSakarmaNi-vedanIyamohanIyanAmagotralakSaNe dvau dvau bhedau bhavataH, kSINasAtAvedanIyaH kSINAsAtAvedanIyaH kSINadarzanamohanIyaH kSINacAritramohanIyaH kSINAzubhanAma kSINazubhanAma kSINanIcaigotraH kSINozcargotra iti gaathaarthH|| dvAtriMzaniyogasaGgrahaiH, kriyA pUrvavat, iha yujyanta iti yogA:-manovAkAyabyApArAH, te cAzubhapratikramaNAdhikArAtprazastA eva gRhyante, teSAM ziSyAcAryagatAnAmAlocanAnirapalApAdinA prakAreNa saGgrahaNAni yogasaGgrahAH prazastayogasaGgrahanimittatvAdAlocanAdaya eva tathocyante, te ca dvAtriMzadbhavanti, tadupadarzanAyAha niyuktikAraHAloyaNA niravalAve, AvaIsu ddhmmyaa| aNissiovahANe ye, sikkhoM NippaDikammayA // 1274 // gururna laghuna zIto noSNo na snigdho na rUkSo na kAyavAn na saGgyAna na raho na zrI na puruSo na napuMsaka % dIpa anukrama [26] 0- muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: yogasaMgrahAnAM 32 bhedAnAM vistRta-varNanaM kathAnaka-sahitaM ~ 1329~
Page #1331
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1275] bhASyaM [206...], (40) F prata sUtrAMka ASANSAR [sU.] aNNAryayA alohe ya, titikkhA ajave suii| saimmadihI saimAhI ya, AyAre viNaovae // 1275 // "piI maI ya "saMvege, paNihI suvihi "saMdherai / attadosovasaMhAro, savvakAmaviratiyA // 1276 / / pacakhANoM vijassagge, appaue labAlave / jhANasaMvarajoge ya, uddae mAraNaMtie // 1277 // 4|saMgANaM ca pariNA, pAyacchittakaraNe iya / ArAhaNA ya mairaNate, basIsaM jogasaMgahA / / 1278 // AsAM vyAkhyA-'AloyaNa'tti prazastamokSasAdhakayogasanahAya ziSyeNA''cAryAya sambagAlocanA dAtavyA1, niravalAve'tti AcAryo'pi prazastamokSasAdhakayogasaGgrahAyaiva dattAyAmAlocanAyAM nirapalApaH syAt , nAnyasmai kathayedityarthaH, ekArAntazca prAkRte prathamAnto bhavatItyasakRdAveditaM yathA-'kayare Agacchai dittarUve'ityAdi 2, AvatIsu daDhadhammata'tti tathA yogasanahAyaiva sarveNa sAdhunA''patsu dravyAdibhedAsu dRDhadharmatA kAryA, Apatsu sutarAM dRDhadharmeNa bhavitavyamityarthaH,3, 'aNissiovahANe'tti prazastayogasaJcahAyaivAnizritopadhAnaM ca kAryam, athavA'nizrita upadhAne ca yatlA kArya, upada dhAtItyupadhAna-tapaH na nizritamanizritam-aihikAmuSmikApekSAvikalamityarthaH, anizritaM ca tadupadhAnaM ceti smaasH4,| dU'sikkha'tti prazastayogasaJcahAyaiva zikSA''sevitavyA, sA ca dviprakArA bhavati-grahaNazikSA''sevanAzikSA ca 5, 'niSpaDika mmaya'tti prazastayogasaGgrahAyaiva niSpatikarmazarIratA sevanIyA, na punarnAgadattavadanyathA vartitavyamiti 6 prathamagAthAsamA-11 18 saarthH|| 'annAyayatti tapasyajJAtatA kAryA, yathA'nyo na jAnAti tathA tapaH kArya, prazastayogAH sagRhItA bhavantItya-15 | tat sarvatra yojyaM 7,'alohetti alobhazca kAryaH, athavA'lobhe yatnaH kAryaH8, 'titikpatti titikSA kAryA, parIpahAdi dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1330~
Page #1332
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1278] bhASyaM [206...], (40) pratikramamaNAdhya. dAtriMzadyogasaMgrahAra prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka jaya ityarthaH9, ajjavetti RjubhAvaH-ArjavaM tacca kartavyaM10, sui'tti zucinA bhavitavyaM, saMyamavatetyarthaH11, sammahihitti haribha simyag-aviparItA dRSTiH kAryA, samyagdarzanazuddharityarthaH 12, samAdhizca kAryaH, samAdhAna samAdhiH-cetasaH svAsthyaM 13, drIyA |'AcAre viNaovapatti dvArakhyam, AcAropagaH syAt, na mAyAM kuryAdityarthaH 14, tathA vinayopagaH syAt, na mAnaM kuryAdi- tyarthaH15, dvitIyagAthAsamAsArthaH ||'dhiii maI yatti dhRtirmatizca kAryA,pratipradhAnA matirityarthaH15, saMvegeti saMvegaH kAryaH // 664 // 17, 'paNihitti praNidhistyAjyA, mAyA na kAryetyarthaH18, suvihitti suvidhiH kAryaH19, 'saMvare'tti saMvaraH kAryaH, na tu na kArya iti vyatirekodAharaNamatra bhAvi 20, attadosovasaMhAre ti AtmadoSopasaMhAraH kArya:21, 'sabakAmavirattaya'tti sarvakAmaviraktatA bhAvanIyA 22, iti tRtIyagAthAsamAsAthaiH / / 'paJcakkhANetti mUlaguNauttaraguNaviSayaM pratyAkhyAnaM kAryamiti | dvAradvayaM23-24, biussagge'tti vividha utsargo vyutsargaH sa ca kArya iti dravyabhAvabhedabhinnA, 25 appamAetti na pramAdo'pramAdaH, apramAdaH kAryaH 26, 'lavAlave'tti kAlopalakSaNaM kSaNe 2 sAmAcAryanuSThAna kArya 27, 'jhANasaMvarajoge'tti | dhyAnasaMbarayogazca kAryaH, dhyAnameva saMvarayogaH, 28, udaye mAraNaMtie'tti vedanodaye mAraNAntike'pi na kSobhaH kArya iti 29 cturthgaathaasmaasaarthH|| 'saMgANaM ca pariNati saGgAnAM ca jJaparijJApratyAkhyAnaparijJAbhAvena parijJA kAryA 30, pAyacchittakaraNe iya' prAyazcittakaraNaM ca kArya 31 'ArAhaNA ya maraNaMti'tti ArAdhanA ca maraNAnte kAryA, maraNakAla 18ityarthaH, 32 ete dvAtriMzad yogasaGghahA iti pnycmgaathaasmaasaarthH|| ||aadydvaaraabhidhitsyaa''h ujjeNi aDhaNe khalu sIhagirisopArae ya puhaivaI / macchiyamalle dUrallakUvie phalihamalle ya // 1279 // dIpa anukrama [26] // 664 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1331~
Page #1333
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1279] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka jeNitti NayarI, tIe jiyasattUraNNo aTTaNo mallo atIya balavaM, sopArae paTTaNe puhaibaI rAyA siMhagirI nAma mallaballaho, pativarisamahaNajaohAbhieNa aNeNa macchiyamale kae jieNa aTTaNeNa bharugacchAharaNIe dUrulakUviyAe gAme phalihamale kaetti / evamakSaragamanikA'nyAsAmapi svabujhyA kAryA, kathAnakAnyeva kathayiSyAmaH, adhikRtagAthA pratibaddhakathAnakamapi vineyajanahitAyocyate-ujeNINayarIe jiyasattU rAyA, tassa aTTaNo mallo saparajesu ajeo 8|io ya samuddatIre sopArayaM NayaraM, tastha sIhagirI rAyA, so ya mallANaM jo jiNai tarasa bahuM davaM dei, so ya aTTaNo tattha gaMtUNa varise 2 paDAyaM giNhai, rAyA ciMtei-esa annAo rajAo AgaMtUNa paDAyaM harai, esa mama ohAvaNatti paDimalaM maggai, teNa ego macchio diDo vasaM pivaMto, balaM ca se vijJAsiyaM, nAUNa posio, puNaravi aTTaNo Agao, 4 so ya kira maho hohititti aNAgayaM ceva sayAo jayarAo appaNo patthayaNassa avallaM bhariUNa avAbAheNaM ei, [sU.] dIpa anukrama [26] majjayinI nagarI, sasthA jisapurAnobhANo mahotIba balavAn, sopArake pattane pRthvIpatI rAjA siMdagirima mahAsabhA, prativarSamanajayApabhAjitenAnena mArisyakama kRte jitenAinena bhRgukacchadAraNyAM dUrIyakUpikAmAme kAryAsikamanaH kRta iti / ujadhinInagayo jitA rAjA, tavAhano malaH sarvarAjyeSu ajeyaH, isaba samudratIre sopArakaM nagaraM, taba siMhagirI rAjA, saca malAnA yo jayati tarI bahuvarya dadAti, sa cAhanastatra galyA varSe 2 xpatAko harati (gRhNAti), rAjA cintayati-epo'nyasmAt rAjyAdAgatya patAkAM harati, eSA mamApabhAjaneti pratimaI mArgapati, tenaiko mAristhako dRSTo sAM pican , balaM ca tasya parIkSita, zAsvA poSitaH, punarabahana bhAgataH, saca kila maddo bhaviSyatIti banAgata eva va smAt nagarAt bAtmanaH pathyadanasya goNI bhUtvA'nyAyAdhenAvAti, %25 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1332~
Page #1334
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1279] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] Avazyaka- saMpatto ya sopAraya, juddhe parAjio macchiyamalleNaM, gao ya sayaM AvAsaM ciMtei, eyarasa vuDDhI taruNayassa mama hANI, 4pratikahAribha- aNNaM malaM maggai, suNai ya-suradvAe asthitti, eeNa bharuyacchAharaNIe gAme dUrulakUviyAe karisago diho-egeNa, maNAdhya drIyA hattheNa halaM vAhei egeNa phalahio uppADei, taM ca daDUNa Thio pecchAmi se AhAraMti, AvachA mukA, bhajjA ya se bhattaM 1 AlocA yoga aTTagahAya AgayA, patthiyA, kUrassa ujjhamajIe ghaDao pecchAi, jimio saNNAbhUmi gao, tatthavi pecchai sarva vattiyaM, // 665 // namallodA vegAlio vasahiM tassa ya ghare maggai, dinA, Thio, saMkahAe pucchai, kA jIviyA, teNa kahie bhaNai-ahaM aTTaNo tuma IsaraM karemitti, tIse bhajAe se kappAsamollaM dinnaM, avallA ya, sA savaladdhA uNi gayA, vamaNavireyaNANi kiyANi posio nijuddhaM ca sikkhAvio, puNaravi mahimAkAle teNeva vihiNA Agao, paDhamadivase phalahiyamallo macchiyamallo ya juddhe egovi na parAjio, rAyA viiyadivase hohititti aigao, imevi sae sae Alae gayA, saMbhAta sopAraka, budde parAjito mArikhakamalena, gata khakamAvAsaM cintayati, etasya vRddhisAruNasya mama haani|, amyaM malaM mArgavati, zRNoti ca-surASTrAvAmatIti, etena bhUguphapachAriyAM prAme dUrIyakRSikAyo karSako dara:-ekena hastena hala vAhayAti ephena karpAsamutpAdayati taM ca dRSTvA sthitaH | tApazyAmi asthAhAramiti balIpadI mukkI, bhAryA ca tasabha gRhItvA'AtA, prasthitA, pArane karasya ghaTa pekSate, nimitaH saMjJAbhUmi gatA. tatrApiH | prekSate sarva vartitaM, kAliko vasati taseca gRhe mArgavati, dattA, svitaH, saMkathAyAM pRcchati-kAjIvikA , na kathite bhaNati-mahamahanasvAmIkara karomIti, tasya bhAryAyai tena kAsamUlyaM dattaM balIvadIca, sA sabalIyadAyinIM gatA (sA''zvastA, to apinI gatI), camanavirecanAni kRtAni, popito | nighuvaM ca zikSitA, punarapi mahimakAle senaiva vidhinA''gatA, prathamavivase kAMsamajho mAspikamala yuddha eko'pi na parAjitA, dvitIyadipase bhaviSya-16 nIti rAjAtigataH, imAvapi khaka bhAlaye gatI, // 665 // svakAra muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1333~
Page #1335
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1279] bhASyaM [206...], (40) CASSAG prata sUtrAMka aTTaNeNa phalahiyamalo bhaNio -kahehi puttA ! jaM te dukkhAviyaM, teNa kahiyaM, makkhittA'kkheveNaM puNaNNavIkarya, macchi-1 yassavi raNNA saMmadagA pesiyA, bhaNai-ahaM tassa piupi Na bibhemi, ko so dharAo!, vitiyadivase samajaNyA, tatiyadivase aMbiyapahAro vaisAhaM Thio macchio, aTTaNeNa bhaNio phalihitti, teNa phalahiggAheNa gahio sIse, taM kuMDiyanAlagaMpiva egate paDiyaM, sakkArio gao ujANa, paMcalakkhaNANa bhogANa AbhAgI jAo, iyaro mao, evaM jahA paDAgA tahA ArAhaNapaDAgA, jahA aTTaNo tahA Ayario, jahA mallo tahA sAhU, pahArA avarAhA, jo te guruNo Aloei so nissallo nidhANapaDAgaM telokaraMgamajjhe harai, evaM AloyaNaM prati yogasaGghaho bhavati / ee sIsa guNA, niravalAvassa jo annassa na kahei erisameteNa paDiseviyaMti, ettha udAharaNagAhA daMtapuradantacake savadI dohale ya vaNayarae / dhaNamitta dhaNasirI ya paumasirI ceva dddhmitto||128|| [sU.] dIpa anukrama [26] ahanena kAMsamajho bhaNita:-kathaya puSa yo duHkhitaM, tena kathitaM, mrakSitvA akSepeNa punarnavIkRtaM, mAlsikAyApi rAjJA saMmardakAH pitaa| mapati-maI tasa piturapi na vimemi, kAsa dharAkA, dvitIyavivase samayuddhau tRtIyAdibase prahArA! baizAkha sthito mAtsyikaH, aGkanena bhaNita:-lihIti, tena phalAhimANa gRhItaH zIrSa, tat kuNDikAcAlamivaikAnte patitaM, sarakArito gata ujjayinI, pasalakSaNAnAM bhogAnAmAbhAgIjAtaH, isaro mRtaH, evaM yathA patAkA tathA'rAdhanApatAkA, pathAnAdhA bhAcAryaH, yathA mallastathA sAdhuH, prahAra aparAdhAH, yatastAn gurUNAmAlocayati sa nizvAsyo niyoGNapatAko prailokyasamadhye harati, epamAlocanA prati yogasaMgraho bhavati / ete ziSyaguNAH, nirapalApasya-poyamau na kathayati-zAmetena prati sevitamiti, bhtrodaahrnngaayaa| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1334~
Page #1336
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1280] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 666 // asyA vyAkhyA-kathAnakAdavaseyA, tacceda-daMtapure Nayare daMtacako rAyA, saccabaI devI, tIse dohalo-kaha datamae 4 pratikrapAsAe abhiramijai ?, rAyAe pucchiyaM, daMtaniAmettaM ghosAviyaM raNNA jahA-uciyaM mollaM demi, jo na deha tassa rAyA maNAdhya. sarIraniggahaM karei, tattheva Nayare dhaNamitto vANiyao, tassa do bhAriyAo, dhaNasirI mahatI paumasirI tu DahariyA nirapaLApIyayarI yatti, aNNayA savattINaM bhaMDaNaM, dhaNasirI bhaNai-kiMtumaM evaM gabiyA ? kiM tujha mahAo ahiyaM, jahA sacca-14 payoga0dRDha vaIe sahA te kiM pAsAo kIrajA ?, sA bhaNai-jaina kIrai to ahaM nevatti uvagarae (varae) bAra baMdhittA ThiyA, | mitrodA. hAvANiyo Agao pucchA-kahiM paumasirI 1, dAsIhiM kahiyaM, tastheva aiyao, pasAei, na pasIyaitti, jai natthi na jIvAmi, tassa mitto dahRmitto nAma, so Agao, teNa pucchiya, sarva kahei, bhaNai-kIraja, mA imAe maratIe turmapi marijAsi, tumami marate ahaM, rAyAe ya ghosAviyaM, to pacchannaM kAya tAhe so davamitto puliMdagapAuggANi | SAX dIpa anukrama [26] vantapure nagare dantacakro rAkSA, satyavatI devI, tathA dohadaH kathaM dantamaye prAsAdebhirame, rAjJA pUrva, dasanimitaM ghoSitaM rAzA yathA ucita | mUlyaM dadAmi, yo ma dAspati takha rAjA parIranimahaM karoti, tatraiva nagare dhanamitro vaNika, tasya bhASe, dhanazrImahatI pAdhIstu lavI piyatarA ceti, anpadA | sapApobhaNDana, dhanazrIbhaNati-kisamevaM garthitA kitava mat adhikI, yathA satyatratyAstava kiM prAsAdaH kriyate , sA bhaNati-padina kriyate sadA'haM meye. svapavara ke dvAraM bar3A sthitA, paNigAyataH pRcchati-ka padmazrI, pAsIbhiH kadhita, natraicAbhigataH, prasAdayati, na prasIdatIti, yadi nAsti na jIvAmi, tasva | mitraM baTamitro nAma, sa bhAgataH, tena pRSThaM, sarva kathayati, bhagati-kriyatA, mAsyAM briyamANAyAM svamapi mRthAH, svayi niyamANeI, rAjJA ca dhopitaM, tataH pracchannaM kartavyaM, tadA sa dRDha mitraH pulibhaprAyogyANi // 666 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1335~
Page #1337
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1280] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka maNIyamalattagaM kaMkaNaM ca gahAya aDaviM gao, daMtA laddhA puMjo kao, teNa taNapiM DigANa majhe badhittA sagaDa bharettA ANIyA, Nayare pavesijjatesu vasaheNa taNapiMDagA kahiyA, tao khaDatti daMto paDio, nagaragottiehiM diho gahiyo rAyAe uvaNIo, bajjho NINijai, dhaNamitto soUNa Agao, rAyAe pAyavaDio vinnavei, jahA eemae ANAviyA, so pucchio bhaNai-ahameyaM na yANAmi kotti, evaM te avaropparaM bharNati, rAyAe savahasAviyA pucchiyA, abhao diNNo, parikahiyaM, pUettA visajjiyA, evaM niravalAveNa hoyacaM AyarieNaM / vitio-egeNa egassa hatthe bhANaM| vA kiMci paNAmiyaM, aMtarA paDiyaM, tastha bhANiyaba-mama doso iyareNAvi mamaMti / niravalAvetti gayaM / iyANiM AvaIsu daDhadhammattaNaM kAyarSa, evaM jogA saMgahiyA bhavaMti, tAo ya Avaio cattAri, taM0-dabAbaI 4, udAharaNagAhA| rAjeNIe dhaNavasu aNagAre dhammaghosa caMpAe / aDavIe satyavinbhama bosiraNaM sijjhaNA ceva // 1281 // 1 [sU.] dIpa anukrama [26] maNiko balata kaNAni ca gRhItvAcI gataH, dantA labdhAH pujAkRtaH, tena tRNapiNDImA madhye badhA zaka bhUtvA'nItAH, nagare pravizyamA, | nepabheNa tRNapiNyaH iTA, tataH paTaditi damtaH patitA, jagaraguptikadRSTo gRhItA, rAjJa upanItA, vabhyo niSkAzyate, dhanamitaH zrutvA'gataH, rakSaH laadyo| patito vizapayati-yathA maute bhAnApitA, sa praSTo bhaNati-mahamenaM na jAnAmika iti, e sI parasparaM bhaNatA, rAzA zapayazalI pRthI, abhayaM darga, parikathitaM, pUjayitvA pistau / evaM nirapasApena bhaktimaya bhAcAyaNa / dvitIyaH-ekenaikasya ise bhAjanaM vA kidhira, antarA patitaM, satra bhaNita-mama doSaH, itareNApi mameti / nirapalApamiti gatam / idAnImApasa rakhadharmatA kasaMkhyA, evaM yogAH saMgRhItA bhavanti, tAbApavatantraH, tadyathA-imyApad, | udAharaNagAthA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13364
Page #1338
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1281] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka // 667 // CARE -%AXChd [sU.] asyA vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-ujjeNI NayarI, tattha vasU pANiyao, so carpa jAtakAmo ugghosaNaM kArehatA pratikrama 4ANAdhyaka jaha [nAe] dhanno, evaM aNunavei dhammaghoso nAmaNagAro, tesu dUraM aDavimaigaesu pulidehiM vilolio sattho io yogasaMga taio naho, so aNagAro aNNeNa loeNa samaM aDaviM paviTTho, te mUlANi khAyaMti pANiyaM ca piyaMti, so nimaMtijjai, necchA AhArajjAe, egattha silAyale bhattaM paccakkhAyaM, adINassa ahiyAsemANassa kevalaNANamuppaNNaM siddho, daDhadhammayAeTa dRDhadharmajogA saMgahiyA, esA dadhAvaI, khettAbaI khesANaM asaIe kAlAvaI omodariyAi, bhAvAvaIe udAharaNagAhA tAyAM mahurAe jauNa rAyA jauNAcaMkeNa daMDamaNagAre / vahaNaM ca kAlakaraNaM sakAgamaNaM ca padhvajA // 1282 // 18 | dharmagho0 vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, tacceda-mahurAe NayarIe jauNo rAyA, jauNAyaka ujjANaM avareNa, tattha jauNAe kopparoTApadaNDAdA. diNNo, tattha daMDo aNagAro AyAvei, so rAyAe niteNa dicho, teNa roseNa asiNA sIsaM chinnaM, anne bhaNati-phaleNa Ahao, sahivi maNussehiM patthararAsI kao, kovodayaM pai tassa AvaI, kAlagao siddho, devAgamaNaM mahimAkaraNa / 1 ujjayinI nagarI, tantra vasupipha, sa campA yAtukAma udhopaNAM kAsyati, yathA dhanyaH, esamanujJApayati dharmadhoSo nAmAnagAraH, teSu dUramaTavIma. tigateSu pulimraikilolitaH sAthaiH itasato naSTaH, sonagAroanyena lokena samamaTavIM praviSTaH, te mUlAni zAnti pAnIyaM ca pibanti, sa nimammyate, necchati AhArajAtaM, ekatra zilAtale bharpha pratyAkhyAtaM, adInasvAdhyAsInastha kevalajJAnamutpanaM siddhaH, dharmatayA yogAH saMgRhItAH, eSA vyApad, kSetrApat kSetrANAmasati kAlApat aramodaskiAdi bhAvApadhudAharaNagAthA / 2 madhurAyAM magaryo dhamuno rAjA yamunAvakamukhAnamaparakhA, tana yamunAyAM skandhAbAro datta, // 667 // tatra daNDo'nagAra AtApayati, sa rAjJA nirgacchatA dRSTaH, tena roSeNAkhinA zIrSa chinnaM, anye bhaNanti-bIjapUregAitaH, sarvairapi manuSyaiH prastararAziH kRtaH, kAkopodayaM prati tasya Apat, kAlagataH siddhaH, devAgamana mahimakaraNaM dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1337~
Page #1339
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1282] bhASyaM [206...], (40) -- prata sUtrAMka |saMkAgamaNaM pAlaeNaM vimANeNa, tassavi ya raNNo adhitI jAyA, bajeNa bhesio sakeNa-jai pavaisito muccasi, pabaio, thirANa aMtie abhiggahaM geNhai-jai bhikkhAgao saMbharAmiNa jememi, jai darajimio tA sesarga vigiMcAmi, evaM teNa kira bhagavayA egamavi divasaM nA''hAriyaM, tassavi dabAvaI, daMDassa bhAvAvaI, AvaIsu dadhammatatti gayaM 3 // iyANiM aNissiovahANetti, na nizritamanizritaM, dravyopadhAnaM upadhAnakameva bhAvopadhAnaM tapaH, so kira aNissio kAyavo iha parastha ya, jahA keNa kao, etthodAharaNagAhApAiliputta mahAgiri ajasuhatthI ya sehi vasutI / vaidisa ujjeNIe jiyapaDimA elakacchaca // 1283 // 3 imIe vakkhANa-ajadhUlabhaddassa do sIsA-ajjamahAgirI ajjamahatthI ya, mahAgirI ajjasuhatthissa uvajjhAyA, mahA| girI gaNaM suhasthissa dAUNa pocchiNNo jiNakappotti, tahavi apaDibaddhayA houtti gacchapaDibaddhA jiNakappaparikamma [sU.] dIpa anukrama [26] ACCORCASGARCASEX kAgamanaM pAlakena vimAnena, takhApi ca rAzo'tijAMtA, vaneNa bhApitaH pAkeNa-yadi pramajasi tarhi mukhyase, prajitA, sthanirANAmansike'bhi. grahaM gRhNAti-yadi bhikSAgataH smarAmi na jemAmi, yadi ardhajimitattadA zeyaM tyajAmi, evaM tena kisa bhagavataikasimapi divase nAhataM, sasthApi iNyApana, daNDasya bhAvApat , Apatsu vadharmateti gataM3 / idAnImamizritopavAnamiti, sat kilAnidhitaM kartavyaM iha parantra ca, yathA kena kRtaM , atrodAharaNagAthA2 asyA vyAkhyAna-AvasthUlabhavasya hI ziSyo-AryamahAgirirAyasuhantI ca, mahAgirirAyasuhastina upAdhyAyaH, mahAgirigaNaM muzaline vAlA byucchiyo jinakalpa eti, tathApyapratibaddhatA bhavaciti gacchapratibaddhAH jinakalpaparikarmaNAM muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13384
Page #1340
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1283] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka- hAribha drIyA // 66 // kareMti, te viharatA pADaliputtaM gayA, tattha vasubhUtI seTThI, tesiM aMtiyaM dhamma soccA sAvago jAo, so aNNayA bhaNa pratikramaajasuhatthiM-bhayavaM! magjha dinno saMsAranittharaNovAo, mae sayaNassa parikahiyaM taM na tahA laggaI, tumbhevi tA aNa- NAdhya bhijoeNaM gaMtUrNa kahehitti, so gaMtUNa pakahio, tattha ya mahAgirI pavicho, te daddUNa sahasA uhio, basubhUtI bhaNai- yogasaM0 tubhavi anne AyariyA, tAhe suhasthI tesiM guNasaMthavaM karei, jahA-jiNakappo atIto tahAvi ee evaM parikama kareMti, anizni|evaM tesiM ciraM kahicA aNuvayANi ya dAUNa gao suhatthI, teNa vasubhUiNA jemittA te bhaNiyA-jai eriso sAhU ejjatapasiAto se tumbhe ujjhaMtagANi evaM kareja, evaM diNNe mahAphalaM bhavissai, bIyadivase mahAgirI bhikkhassa paviThThA, taM apudha- mahAgikaraNaM daTTaNa ciMtei-davao4, NAyaM jahA NAo ahati taheba abbhamite niyattA bhaNaMti-ajo! aNesaNA kayA, TuMdA keNaM? tume jeNasi kalaM abhuDio, dovi jaNA vatidisaM gayA, tattha jiyapaDimaM vaMdittA ajamahAgirI elakacchaM gayA kurvanti, te (muhastinaH) viharantaH pATalIputraM gatAH, tatra casubhUtiH zreSThI, teSAmantike dharma zrutvA zrAvako jAtA, so'nyadA bhagati maarymud| | tinaM-bhagavana ! mahyaM dattaH saMsAranistaraNopAyaH, mayA svajanAya parikathitaM taka tathA lagati, yUyamapi tat anabhiyogena gatyA kaSayateti, sa gatvA prakaSitaH / // 66 // tatra ca mahAgiriH praviSTaH, sAn dRSTvA sahasodhitaH, vasubhUtibhaNati-yuSmAkamapyanye AcAryAH, tadA suhastinasteSAM guNasaMstavaM kurvanti, yathA jinakatso'tItamtayApyete evaM parikarma kurvanti, evaM tebhyazciraM kathayitvA'nusatAni ca datvA gataH suhastI, tena vasubhUtinA jimiSyA te bhaNitA: yadyevAdazaH sAdhurAyA tu tadA tI yayamakSitakAnya kuryAtaevaM dase mahAphata bhaviSyati, dvitIya divase mahAgiribhikSAvai praviSTaH, tadapUrvakaraNaM haTA cintayati-nyataH ajJAtaM yathA hAtohamiti tathaivAbhrAstA nirgatA bhaNanti-Arya ! bhaneSaNA kRtA, kathaM 1, vaM yenAsi kalye'myusthitaH, dAvapi banau videzaM gatau, natra jIvapratimA vanditvA bhAryamahAgirava ekAkSaM gatA dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1339~
Page #1341
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1283] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] gayaggapadagaM vaMdayA, tassa kaha elagaccha nAma ?, taM purva dasaNNapuraM nagaramAsI, tastha sAviyA egassa micchadihissa diNNA, beyAliyaM AvassayaM kareti pacakkhAi ya, so bhaNai-kiM ratti uhittA koi jemei , evaM uvahasai, aNNayA so bhaNaiahapi paccakkhAmi, sA bhaNai-bhaMjihisi, so bhaNai-ki aNNayAci ahaM rati udvettA jememi, dinna, devayA ciMtei-I sAviyaM ucAsei ajja paM ubAlabhAmi, tassa bhagiNI tattheva vasai, tIse sveNa rattiM paheNayaM gahAya AgayA, paJcakkhaio, sAviyAe vArio bhaNai-tumbhaccaehiM AlapAlehi kiM ?, devayAe pahAro diSNo, dovi acchigolagA bhUmIe paDiyA, sA mama ayaso hohitti kAussaggaM ThiyA, aharatte devayA AgayA bhaNai-kiM sAvie !, sA bhaNai-mama esa ajasotti tAhe aNNassa elagassa acchINi sappaesANi takkhaNamAriyassa ANettA lAiyANi, tao se sayaNo bhaNai-tubhaM acchINi elagassa jArisANitti, teNa sarva kahiya, saho jAo, jaNo kouhalleNa eti pecchago, sabaraje phuDa bhaNNai gajAprapadakavAdakA, tasya kathameDakAkSaM nAma, tat pUrva dazANapura nagaramAsIt tatra zrAvikA ekau misvArazye dattA, vikAle bhAvazyaka karoti pratyAsvAtica, sa bhaNati-kirAtrAbutthAya ko'pi jemati , enamupahasati, anyadAsa bhaNati-ahamapi pratyAkhyAmi, sA bhaNati-bhAlapasi, sa bhaNati-kimanyadA'pya rAtrAbudhAya jemAmi, varsa, devatA cintayati-zrAvikAmuhAjate acainamupAsane, tapa bhaginI taca vasati, tasyA rUpeNa rAtrI AheNakaM gRhItvA''gatA, pratyAsvAyakaH zrAvikayA cArito bhaNati-tvadIyaiH pralApaiH kiM 1, devatayA prahAro dattaH, dvAvapyakSigolako bhUmau patitI, sA mamAyako bhaviSyatIti kAyorasameM sthitA, madhurAne devatA''gatA bhaNati--ki zrAvike ?, sA bhaNati-mamaitadayaza iti, tadA'nyasveTakasyAkSiNI sapradeze tarakSaNamAritasthAnIya yojitAni, tatasatasya svajano bhaNati-savAkSiNI padakasya pAraze iti, tena sarva kadhita, bhAdo jAtA, janaH kutUhalenAyAti prekSakA, sarvarAjye phuTa bhaSayate dIpa anukrama [26] ACCORDARSA + muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13404
Page #1342
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1283] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka % // 66 // [sU.] 4-4-58- - ko esi , jattha so elakacchao, aNNe bhaNati-so ceva rAyA, tAhe dasaNNapurassa elakaccha nArma jAya, tattha gayaggapayao parao, tassa uppattI, tastheva dasaNNapure dasaNNabhaddo rAyA, tassa paMcasayANi devINoroho, evaM so jovaNeNa|8 damaNAdhya. rUveNa ya paDibaddho parisaM aNNassa natthitti, teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM bhagavao mahAvIrassa dasaNNakUDe samosaraNaM, tAhe SIMa yogasaM0 so ciMtei-tahA kale vaMdAmi jahA keNaina aNNeNa vaMdiyapubo, taM ca ajjhatthiyaM sako NAUNa ei, imovi mahayA iDIe| tapasi A anizritaniggao vaMdio ya sabiDDIe, sakovi erAvaNaM vilaggo, tattha aha daMte viubei, ekeke daMte aDavAvIo ekekAe yAvIe yamuhAgiahaha paumAI ekeka paumaM apattaM patte va 2 battIsaibaddhanADagaM, evaM so sabiDDIe erAvaNavilaggo AyAhiNaM payAhiNaM yudA0 karei, tAhe tassa hasthissa dasaNNakUDe pathae ya payANi devappahAveNa udviyANi, teNa NAma kayaM gayaggapadaggotti, tAhe so| dasannabhaddo taM pecchikaNa erisA kao amhArisANamiddhI?, aho kaelao'NeNa dhammo, ahamavi karemi, tAhe so pacayai, kuta bhAvAsi, yatra sa eDakAkSaH, anye bhaNanti-sa eva rAjA, tadA dazANapurasmaiDakAkSaM nAma jAtaM, tatra gajAnapadaH parvataH, tasyotpattiH-dazANa-4 pare dazANabhadro rAjA, tasya paJcazatAni devInAmavarodhA, evaM sa bAvanena rUpeNa ca pratibaddho'nyakheDayAM nAstIti, tasmin kAle tamiAn samaye bhagavato mahAvIrasya dayArNakUTe samavasaraNa, sadAsa cintayati tathA kanye vanditAhe yathA kenacinAnyena vanditapUrva: sadhyasitaMzako zAvAdhyAti, adhamapi // 669 // mahatyA kA nirgato banditA sarvA, zo'varAvaNaM visamA tatrATa dantAn bikurvati, ekaimina pante azaSTa baapii| ekaikayAM vAcyAmA padmAni pukaika padmamaSTapana patre popahAvizada nATakaM, evaM sa sarvayA airAvaNavilA AdakSiNaM pradakSiNaM karoti, tadA tasya itino zAre parvate ca pAdA devatAprabhAvenosthitAH, tena nAma kRtaM gajAprapadaka (vAma) iti, tadA sa dazANabhavatA prekSya iMdazI kuto'smAkamRddhiH, aho kRto'nena dharmaH, ahmpi| karomi, sadA sa prabajahi, dIpa anukrama [26] 6 - R muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1341~
Page #1343
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1283] bhASyaM [206...], (40) / KAROSA prata sUtrAMka [sU.] 4900-56 esA gayaggapayarasa uSpattI, taratha mahAgirIhiM bhattaM paJcakkhAyaM devattaM gayA, suhatthIvi ujjeNiM jiyapaDima vaMdayA gayA ujANe ThiyA, bhaNiyA ya sAhuNo-vasahiM maggahatti, tattha ego saMghADago subhaddAe siTibhajAe gharaM bhikkhassa aigao pucchiyA tAe-kao bhagavaMto, tehiM bhaNiyaM-suhathissa, vasahiM maggAmo, jANasAlAu dari siyAu, tattha ThiyA, annayA paosakAle AyariyA naliNigumma ajjhayaNaM pariyaTRti, tIse putto avaMtisukumAlo sattatale pAsAe battIsAhi bhajAhiM samaM uvalalai, teNa suttavibuddheNa suyaM, na eyaM nADagaMti bhUmIo bhUmIyaM suNato 2 udiNNo, bAhiM niggao, kattha erisaMti jAI sariyA, tesi mUlaM gao, sAhai-ahaM avaMtisukumAlotti naliNigumme devo Asi, tassa ussuggo pavayAmi, asamattho ya ahaM sAmanapariyAgaM pAlerDa, iMgiNiM sAhemi, tevi moyAvittA, teNaM pucchiyatti, necchati, sayameva loyaM kareMti, mA sayaMgihIyaliMgo habautti liMgaM diNNaM, masANe kaMthare kuMDagaM, tattha bhattaM paJcakkhAyaM, sukumAlapahi eSA gajAprapadakasya utpatiH, tatra mahAgivibhibhaktaM pratyAkhyAtaM devatvaM gatAH, suha zimo'pi apinI jIvamatimAvandakA gatAH, ayAne pitA mANitazca sAdhavaH vasati mArgayaneti, tatraikaH saMghATakaH subhadrAyAH zreSThibhAyAMyA gRI bhikSAyAtigataH, pRSTAstayA-kuto bhagavantaH ?, taibhaNitaM-suhastinaH, vasati mArgayAmaH, yAnazAlA darzitAH, natra sthitAH, ambadA pradoSakAle AcAryA nalinIgurumamadhyayanaM parivartayanti, tasyAH, putro'vantIsukumAlaH saptatale prAsAde dvAtriMzatA bhAyAMbhiH samamupalalati, tena suptAyajhena zrutaM, naitannATakamiti bhUmebhUmimuttIrNaH zRNvan , ahi nirgataH, dazamiti jAtiH smRtA, te mUlaM gataH, kathayati-ahaM avantisukumAla iti nalinIgusme devo'bhavaM, samAyussukA prajAmi, asamarthavAhaM zrAmaNyaM pAlayituM iGginI karomi, te'pi (bhaNanti-)mAtumA cayitvA, tena pRSTeti, necchati, svayameva locaM karoti, mA khayaMgRhItaliko bhUviti liGga vattaM zmazAne kaMdherakuTA, tatra bhaktaM pratyAkhyAtaM, sukumAlayoH ARE dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1342~
Page #1344
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1283] bhASyaM [206...], (40) bhAvazyaka- hAribha drIyA // 670 // prata sUtrAMka [sU.] pAehiM lohiyagaMdheNa sivAe sapelliyAe AgamaNaM, sivA egaM pAyaM khAyai, ega cillagANi, paDhame jAme jaNuyANi bIe pratikramaUrU taie porTsa kAlagao, gaMdhodagapupphavAsaM, AyariyANaM AloyaNA, bhajjANaM paraMparaM pucchA, AyariehiM kahiyaM, sabi-IAmaNAdhya. hIe suNhAhiM samaM gayA masANaM, pavaiyAo ya, egA guciNI niyattA, tesiM putto tastha devakulaM karei, taM zyANi mahA yogasaM. 5 zikSAyAM kAlaM jAyaM, loeNa pariggahiyaM, uttaracUliyAe bhaNiya pADaliputteti, samattaM aNissiyatavo mahAgirINaM 4 / iyANiM si-INTENT kkhatti parya, sA duvihA-gahaNasikkhA AsevaNAsikkhA ya, tattha myudA0 khitivaNausabhakusaggaM rAyagihaM caMpapADalIputtaM / naMde sagaDAle thUlabhaddasirie vararucI y||1284 // eIe vakkhANaM-atItaaddhAe khiipaiTThiyaM Nayara, jiyasattU rAyA, tassa Nayarassa batthUNi ussaNNANi, aNNaM NayarahANaM vatthupADhaehiM maggAvei, tehiM ega caNayakkhetaM atIva puSphehiM phalehi ya uvaveyaM dahUM, caNayaNayaraM nivesiyaM, dIpa anukrama [26] nellt ACAKACRORS-06* pAdayoH radhiragandhena zivAyAH sazizukAyA nAyamanaM, ekaM pAdaM zivA khAdati, eka zizavaH, prathame yAme jAnunI dvitIthe arucI tRtIye badaraM kAlagataH, | gandhodakapuSpavarSa, AcAryebhya AlocanA, bhAryANAM paramparakeNa pRcchA, AcAryaiH kathitaM, sarvadhyA pAbhiH samaM gatA zmazAna, prabajitAba, ekA garbhiNI nivRttA, teSAM putratatra deva karoti, tadidAnI mahAkAlaM jAtaM, lokena parigRhItaM, uttaracUlikAyAM bhaNitaM pATaliputramiti, samAna anidhitopadhA mahAgirINAM / idAnI zikSeti parva, sA dvividhA-prahaNazikSAAsevanAzikSA ca, tana-masyA vyAkhyAna-atItAdvAyAM zitipratiSThitaM nagaraM, jitazabU rAjA, tasya nagarasya pastutyuvamAni, sampanagarasthAnaM vAstupAThakamArgavati, tairekaM caNakakSetra atIva puSpaiH phalazropapetaM raSTrA vaNakanagara niveSitaM, muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13434
Page #1345
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- malasUtra-1 (malaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka kAleNa tassa vatthUNi khINANi, puNovi vatthu maggijai, tattha ego vasaho aNNehiM pAraddho egami raNNe acchai, naga tIrai annehiM vasahehiM parAjiNiuM, tattha usamapuraM nivesiyaM, puNaravi kAleNa ucchannaM, puNovi maggati, kusathaMbo diho atIvapamANAkitivisiho, taratha kusaggapuraM jAyaM, tami ya kAle paseNaI rAyA, taM ca NayaraM puNo 2 aggiNA Dajjhai, tAhe logabhayajaNaNanimittaM ghosAvei-jassa ghare aggI uddei so NagarAo nicchubbhai, tattha mahANasiyANa pamAeNa raNNo ceva gharAo aggI uhio, te saccapaiNNA rAyANo-jai appagaM Na sAsayAmi to kaI annaMti niggao jayarAo, tassa gAuyamitte Thio, tAhe daMDabhaDabhoiyA vANiyagAya tattha vaccaMti bhaNati-kahiM baccahI, Aha-rAyagihaMti, kaoeha ? rAyagihAo, evaM NayaraM rAyagihaM jAyaM, jayA ya rAiNo gihe aggI uDio tao kumArAjaM jassa piyaM Aso hatthI vA taM teNa NINie seNieNa bhaMbhA NINiyA, rAyA pucchai-keNa kiM NINiyaMti !, aNNo bhaNai-mae hatthI Aso evamAi, [sU.] dIpa anukrama [26] kAlena tasva vastUni kSINAni, punarapi vAstu mArgayati, tatraiko vRSabhomayaH prArabdha ekasmitAraNye tieti, na zakyate'nphavRSabhaiH parAjetuM, tatra vRSabhapura nivezitaM, punarapi kAlenocchinna, punarapi mArgabanti, kuzastambo ro'tIvapramANAkRtiviziSTaH, taba kuzAprapuraM jAtaM, tamizca kAle prasenajit rAjA, vaca nagaraM punaH 2 agninA dAte, tadA hokabhavajanana nimicha ghoSayati-yastha gRhe'bhirutiSThati sa nagarAt niSkAzyate, tatra mahAnasikAnAM pramAdena rAjJa evaM gRhAta agnirusthitaH, te satyapratijJA rAjAnaH-badhAtmAnaM na zAmi tadA kathamanyamiti nirgato nagarAt, tasmAt ganyUtamAtre sthitaH, sadA daNDikabhaTabhojikA caNijazva tatra prajantaH bhaNanti-kavajaya, bhAi rAjagRhamiti, kuna bhASAtha , rAjagRhAta, evaM nagare rAjagRhaM jAtaM, yadAca rAjJo gRhe'gnirusthitastataH kumArA yamasya priyamavo hasI vA sattena niSkAzite zreNikena dA nItA, rAjA pRcchati-kena kiM bhItamiti, anyo bhavati-yathA isI azvaH evamAdi muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13444
Page #1346
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [26] AvazyakahAribha drIyA // 671 / / Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206..... 'seNio pucchio-bhaMbhA, tAhe rAyA bhaNai seNiyaM esa te tattha sAro bhitti ?, seNio bhaNai-AmaM, so ya raNNo accaMta pio, teNa se NAmaM kathaM bhaMbhisArotti, so raSNo pio lakkhaNajuttotti, mA aSNehiM mArijjihitti na kiMcivi dei, sesA kumArA bhaDacaDagareNa niMti, seNio te dahUNa adhitiM kareti, so tao niSphiDio veNNAyaDaM gao, jahA namokAre adhiyatta bhoga'dANaM niggama biNNAyaDe ya kAsavae / lAbha gharanayaNa nattuga dhUyA sussUsiyA diNNA // 1 // pesaNa ApucchaNayA paMDarakuGkutti gamaNamabhiseo / dohala NAma NirutI kahaM piyA meti rAyagihe // 2 // AgamaNa'maccamamgaNa khuDuga chagaNe ya kassa taM ? tujhaM kahaNaM mAUANaNa vibhUSaNA vAraNA mAU // 3 // taM ca seNiyaM ujjeNio pajjoo rohao jAi, so ya uiNNo, seNio bIhera, abhao bhaNai mA saMkaha, nAsemi se vAyaMti, teNa khaMdhAvAraNivesa jANapaNa bhUmIgayA diNArA lohasaMghADaesa nikkhAyA daMDavAsatthANesu, so Agao rohai, jujjhiyA kaIvi divase, - zreNikaH pRSTaH- bhambhA, tadA rAjA bhaNati zreNika-eSa te sAro bhambheti ?, zreNiko bhaNati om sa ca rAzo'yantapriyaH tena tasya nAma kRtaM ambhasAra iti, sa rAjJaH priyo lakSaNayukta iti mA anyairmArIti na kicidapi dadAti zeSAH kumArA bhaTasamUhena nirgacchanti zreNikastAna dRSTa karoti sa tataH nirgato peTaM gataH, yathA namaskAre abhItirbhogAdAnaM nirgamo baivAtaTe ca lekhahAra: lAbho gRhanayanaM nasA duhitA zuzrUSikA dattA // 1 // preSaNaM pRcchA pANDurakubvA iti gamanamabhiSekaH / dauhRdaH nAma niruktiH ka pitA me iti rAjagRhe // 2 // AgamanaM amAtyamArgaNaM mudrikA gomayaM ca kaspa svaM ? tava kathanaM mAturAnayanaM vibhUSaNaM vAraNaM mAtuH // 3 // taM zreNiyinItaH proto rodhaka AyAti sa coditaH zreNiko vibheti, abhayo bhaNati mA zaGkadhvaM nAzayAmi tasya vAdamiti, tena skandhAvAranivezajJAyakena bhUmigatA dInArA koha zRGgATakeSu nikhAtA daNDAvAsasthAneSu sa Agato ruNaddhi, yoSitAH katicidivasAn 4 pratikra maNAdhya0 saMyoga0 zikSAyAM vajrasvAmyudaH ~ 1345 ~ // 671 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1347
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka 6- 24 pacchA abhao loha deha, jahA tava daMDiyA sadhe seNieNa bhiNNA NAsa mA'ppihisi, ahava Na paJcao amugassa dNddss| amurga paesa khaNaha, teNa khayaM, diho, naho ya, pacchA seNieNa balaM viloliyaM, te ya rAyANo sabe pakahiMti-na eyarasa kArI amhe, abhaeNa esA mAyA kayA, teNa pattIyaM / aNNayA so atthANIe bhaNai-so mama natthi ? jo taM ANeja,5 aNNayA egA gaNiyA bhaNai-ahaM ANemi, navaraM mama vitijigA dijaMtu, diNNAo se satta vitijigAo jAo se ruccaMti majjhimavayAo, maNussAvi therA, tehiM samaM pacahaNesu bahueNa ya bhattapANeNa ya purva va saMjaimUle kavaDasahattaNaM gaheUNa gayAo, annesu ya gAmaNayaresu jattha saMjayA saDDA ya tahiM 2 aiMtio suhRyaraM bahusuyAo jAyAo, rAyagihaM| gayAo, bAhiM ujANe ThiyAu ceiyANi baMdaMtIu gharaceiyaparivADIe abhayagharamaigayAo nisIhiyatti, abhao daNaM ummukabhUsaNAu uDio sAgayaM nisIhiyApattiH, ceiyANi darisiyANi vaMdiyANi ya, abhayaM vaMdiUNa niviTThAo, [sU.] dIpa anukrama [26] pavAdabhayo lekha vadAti, yathA tava daNDikAH sarve zreNikema bheditA nazya mA'ryethAH, atha ca na pratyayo'mukasya daNDikakhAmukaM pradeza khana, tena | haisAsa, dRSTo, naSTacA, pamANivena para vilolitaM, te ca rAjAnaH sarve prakathayanti-maitakha kattIro vayaM, abhayenecA bhAyA kRtA, tena prasthApitaM / ambadAsa AsthAcyA bhagati-sa mama nAsti? yastamAnayeta, anyadekA gaNikA bhAti-mahamAnayAmi, navaraM mama sAhAriyakA dIpamtA, dattAstathAH sapta baitIyikA yAstasyai rocante madhyavayasaH, manuSyA api sthavirAH, taiH samaM pravahaNeSu ca bahukena bhakapAnena ca pUrvameva saMyatImUle kapaTaznAddharva gRhItvA gatAH, anyeSu ca grAmanagareSu : yatra saMyatAH zrAdvAna tAligamyaH suSTutaraM bahuzrutA jAtA, rAjagRhaM gatAH, bahiruyAne sthitAtraityAni vandamAnA gRhacaityaparipApA'bhayagRhamatigatA naiSedhikIti (bhaNitavantyaH), abhayo pvonmutabhUSaNA utthitaH svAgataM bhaSedhikInAmiti, tyAni darzitAni banditAni ca abhayaM vanditvA niviSTAH, muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13464
Page #1348
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka hAribhadrIyA CAR // 672 // jammabhUmIu NikkhamaNaNANaNivANabhUmIo vaMdAveti, pucchai-kao ?, tAo kaheMti-ujjeNIe amugo vANiyaputto tss| pratikraya bhajjA, so kAlagao, tassa bhajAo amhe pavaiuMkAmAo, na tIraMti pavaiehiM ceiyAhiM vaMdiu~ pachiyavae, bhaNiyAo pAhuNiyAu hoi, bhaNaMti-abhattar3hiyAo amhe, suciraM acchittA gayAo, vitiyadivase abhao ekago AseNaM page| yogasaMgra0 pagao, eha mama ghare pAredhatti, bhaNaMti-ima pAragaM tumbhe pAreha, ciMtei-mA mama gharaM na jAhiMti bhaNai-evaM hou, paji zikSAyAM | vajrasvAmio, saMjoi mahu~ pAio sutto, tAhe AsaraheNa palAvio, aMtarA aNNevi rahA pubaDiyA, evaM paraMpareNa ujeNi myudA0 pAvio, uvaNIo pajjoyassa, bhaNio-kahiM te paMDiccaM?, dhammacchaleNa vaMcio, baddho, puvANIyA se bhajjA sA uvaNIyA, tIse kA uppattI-seNiyassa vijjAharo mitto teNa mittayA thirA houtti seNieNa se seNA nAma bhagiNI dinA nibNdhe| kae, sAviya vijAharassa ihA, esA dharaNigoyarA amhaM pavahAetti vijAharihiM mAriyA, tIse dhUyA sA teNa mA esAvi dIpa anukrama [26] - janmabhUmIniSkramaNajJAnanirvANabhUmIndiyati, pRcchati-kutaH, tAH kathayanti-javinyAmamuko vaNiputraH tasya ca bhAryAH, sa kAlapataH, tasya bhAryA vayaM prabajitukAmAH, na zakyate prabajitAbhizcaityAni vandituM prasthAtuM, bhASitAH-prApUrNikA bhavata, bhaNanti-bhabhakkArthinyo vayaM, suciraM sthitvA gatAH, dvitIya divase abhayaH ekAkI azvana prabhAte pragataH, AyAta mama gRhe pAravateti, bhaNanti-idaM pAraNakaM yUyaM pArayata, cintayati-mA mama gRhaM nAyAsiSTa, bhaNati-evaM bhavatu, prajimitaH, sAMyogikaM madhu pAyayitvA svapitaH, tadA'varathena parimApitaH, antarA anye'pi ramAH pUrvasthApitAH, evaM paramparapheNonAyinI prApittaH, pradyotAyopanItaH, bhaNita:-ka te pANDitya, dharmaccalena vaJcito, baddhaH, pUrvAnItA takha bhAryA sropanItA, tasyAH kotpattiH, meNika va vidyAdharI mitra, tato maitrI sthirA bhamasthiti zreNikena tamai senAnAnI bhaginI dattA nindhaM kRtvA, sApica vidyAdharaspeSTA, eSA dharaNIgocarAumAkaM pravadhAyeti vidhAna dharIbhimAritA, tasthA duhitA sA tena maiyApi // 672 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1347~
Page #1349
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) -5% prata sUtrAMka Ch [sU.] - dIpa anukrama [26] mArijihititti seNiyassa uvaNIyA khijio (ujhiyA) ya, sA jovaNasthA abhayassa diNNA, sA vijjAharI abha-I yassa iTThA, sesAhiM mahilAhiM mAyaMgI ulaggiyA, tAhiM vijAhiM jahA namokkAre cakkhidiya udAharaNe jAva paJcaMtehiM ujjhiyA tAyasehiM divA pucchiyA kaositti, tIe kahiyaM, te ya seNiyassa pacayA tAvasA, tehiM amha nattugitti sAraviyA, annayA paviyA sivAe ujeNI neUNa diNNA, evaM tIe samaM abhao vasai, tassa pajjoyassa cattAri rayaNANilohajaMgho lehArao aggibhIruraho'nalagirI hatthi sivA devitti, annayA so lohajaMgho bharuyacchaM visajio, te lokA ya ciMtenti-esa egadivaseNa ei paMcavIsajoyaNANi, puNo 2 sadAvijAmo, eyaM mAremo, jo aNNo hohiti so gaNiehiM divasehiM ehiti, eciraMpi kAlaM suhiyA homo, tassa saMbalaM padipaNaM, so necchai, tAhe vihIe se davAviyaM, tatthavi se visasaMjoiyA moyagA diNNA, sesagaM saMbalaM hariyaM, so kaivi joyaNANi gaMtuM nadItIre khAmitti jAva sauNo vArei, mAryatAmiti zreNikAyopanItA, ruekA (bhavarodhAya), sA yauvana sthA'bhayAya dattA, sA biyAdharSabhayoTA, koSAbhirmahelAbhimAMtakI bhayalagitA, tAbhirvidhAbhiSayA namaskAre cakSurindriyodAharaNe yAvat pratyantai pisatA tApasaSTA pRSTA-kuto'sIti', tathA kathitaM, teca zreNikasya parvagAmApasa, sairasAkaM naseti saMrakSitA, abhyadA prasthApitA sajayinI nIvA zivAyai dasA, evaM tathA samama bhayo vasati, tasya prayotaSa pavAri jAni-lohajo dekhahArako'gnibhIrU ratho'nalagiriIsI zivA devIti, manyadA sa lohajaho bhRguka prati visRSTaH, te kokAna cintayanti-eSa ephadivasenAyAti paJcaviMzatiyojanAni, punaH punaH nAmdApavizyAmaha, enaM mAzyAmA, bomyo bhaviSyati sa bahabhirdinarAvAsyati iyacira pAI sukhinI bhaviSyAmaH, tase samparka pradarga, sa necchati, tadA vidhinA (bIcyA) tama dApita, vanApi viSasaMyukA modakAsAsmai dattAH, yo zambaI itaM, sa katicidyojanAni gatvA nadItIre khAdAmIti thAvacchakuno vArayati, - muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1348~
Page #1350
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) -- Avazyaka- hAribhadrIyA - zikSAyAM prata sUtrAMka [sU.] // 673 // KE% udvettA pahAvio, puNo dUraM gaMtuM pakkhAio, tatthavi vArio taiyaMpi vArio, teNa ciMtiyaM-bhaviya kAraNeNaMti pajo- pratikramayassa mUlaM gao, niveiyaM rAyakajaM, taM ca se parikahiya, abhao viyakkhaNotti sahAvio, taM ca se parikahiyaM, abhoNAdhya. taM agbAi saMbalaM bhaNai-ettha daSasaMjoeNa diTThIviso sappo sammucchimo jAo, jai ugghADiyaM hotaM to dihIviseNa sappeNa: khAio hoi(nto), to kiM kajA, vaNaniuMje muejaha, paraMmuho muko, vaNANi dahANi, so antomutteNa mao, tuDoTI rAyA,bhaNio-paMdhaNavimokkhavajaM varaM varehitti, bhaNai-tunbhaM ceva hatthe acchata, aNNayA'nalagirI viyaTTo na tIrada ghettuM,ILA vajrasvA myu0 abhaabhao pucchio, bhaNai-udAyaNo gAyautti, to udAyaNo kahaM baddhotti-tassa ya pajjoyassa dhUyA vAsavadattA nAma, yodantaH sA bahuyAu kalAu sikkhAviyA, gaMdhaveNa udayaNo pahANo so gheppautti, keNa uvAeNaMti ?, so kira jaM hatithaM pecchA tastha gAyai jAva baMdhapi na yANai, evaM kAlo vaccai, imeNa jaMtamao hatthI kArAvio, taM sikkhAvei, tassa visayae adhyAya pracApitA, punaraM gatvA pravAditastatrApi vAritaH tRtIyamapi cAritaH, tena cintita-bhavitavya kAraNeneti prayotasya mUle gato, niveditaM rAjyakArya, tazca tasmai parikathitaM, abhayo vicakSaNa iti zabditaH, saca tamai parikadhitaM, abhayastat AprAya vAmbarka bhaNati-atra impasaMyogena rahiviSA sarpaH saMmUchimo jAtaH, yadhupATitamabhaviSyattadA dRSTiviSeNa sarpaja khAdito'bhaviSyada, tat kiM kriyatA , vananikale muJcata, parAbamukho muktaH, vanAni dagdhAni, so'ntarmuhUrtena mRtaH, vo rAjA, bhaNitA-dhanavimokSavarja baraM vRzuzceti, bhaNati-yupmAkameva hase tiSThata, anyadA'nalagirivikako na zakyate pradIta, abhayaH pRSTaH, bhaNati- // 673 // udAyano gAyasthiti, tat udAyanaH kathaM baba iti, tasya ca prayotama duhitA vAsavadattA nAnI, sA bahukAH kalAH zikSitA, gAndharvaNodAthamaH pradhAnA sa gRkSatAmiti, kenopAbeneti, sakila itinaM prekSate tatra gAyati yAvad bandha (vaya) mapi na jAnAti, evaM kAlo majati, manena yantramayo hanI kAritaH | ta zikSayati, tasya viSaye % dIpa anukrama [26] % CA % muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1349~
Page #1351
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka cArijai, tassa vaNacareNa kahiyaM, so gao tattha, khaMdhAvAro peratehiM acchai, so gAyai hatthI Thio duko gahio ya ANio ya, bhaNio-mama dhUyA kANA taM sikkhAvehi mA taM pecchasu mA sA tuma dahaNa lajihiti, tIsevi kahiyeuvajjhAo koTiutti mA dacchihisitti, so ya javaNiyaMtario taM sikkhAbei, sA tassa sareNa hIrai koDhiotti na joeti, aNNayA ciMtei-jai pecchAmi, taM ciMtentI aNNahA paDhai, teNa rudveNa bhaNiyA-kiM kANeviNAsehi ?, sA bhaNai-koDhiyA!na yANasi appANayaM, teNa ciMtiyaM jAriso ahaM koDhiotArisA esAvikANatti, javaNiyA phAliyA, divA, avaropparaM saMjogo jAo, navaraM kaMdhaNamAlA dAsI jANai ammadhAI ya sA ceva, aNNayA AlANakhaMbhAo'nalagirI phiDio, rAyAe abhao pucchio-udAyaNo nigAyautti, tAhe udAyaNo bhaNio, so bhaNai-bhaddavati hasthiNi AruhiUrNa ahaM dArigA ya gAyAmo, jabaNiyaMtariyANi gANiM gIyaMti, hatthI geeNa akkhitto gahio, imANivi palAyANi, [sU.] dIpa anukrama [26] cAryate, tasai vanacIH kavita, sa gatApa, skandhAcAraH parSanteSu tiSThati, sa gAyati hastI bitA bhAsapIbhUto gRhItavAnItaca, bhaNito-mama duhitA kANA to vikSaya mA taM dAkSIH mA sAsvo haTAulajIditi, tasmAyapi kadhita-japAdhyAyaH kuSTIti mA drAkSIriti, sapatha yavanikAntaritAM zikSayati, sA tasa svareNApattIbhUtA kuSThIti pazyati, anvadA cintayati-yadi pazyAmi, sacintayantI bhanyathA paThati, sena kona bhaNitA-ki kANe ! vinAzayasi , sA| bhaNati-kuSThin ! na jAnAsvAmAna, tena cintita-bAdazo'I kahI tAzI epApi kANeti, yavanikA pATitA dRSTA, paraspara saMyogo jAtaH, navaraM kAJcanamAlA dAkhI AnAti, ambadhAnI yasaiva, anyadA''lAnastambhAvanalagirivachuTitaH, rAzA'bhayaH pRSTaH-udAyano nigIyatAmiti, tadovAyano bhaNitaH, sabhaNati-bhatravartI hasinImArumAI dArikA ca gAyAvA, yavanikAntarite gAnaM gAyataH, isI geyenAkSipto gRhItaH, ime api palAyitte, muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1350
Page #1352
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] AvazyakahAribha drIyA // 674 // esa bIo varo, abhaeNa bhaNiyaM-esovi tumbhaM ceva pAse acchau, aNNe bhaNaMti-ujjANiyAgao pajoo imA dAriyA pratikrama|NimmAyA tattha gAvijihitti, tassa va jogaMdharAyANo amacco, so ummattagaveseNa paDhai-yadi tAM caiva tAM caiva, tAM caivA-gaNAdhya. yatalocanAm / na harAmi nRpasyArthe, nAhaM yogaMdharAyaNaH // 1 // soya pajjoeNa diho, Thio kAiyaM payosarija, NAya- yogasaM0. roya kao pisAutti, sA ya kaMcaNamAlA vibhinnarahassA, vasaMtameMTheNavi cattAri muttapaDiyAo vilaiyAo ghosavatI 5zikSAyAM vajrasvAvINA, kacchAe bajhaMtIe sakkurao nAma maMtIe aMdhalo bhaNai-kakSAyAM vadhyamAnAyAM, yathA rasati hstinii| yojanAnAM myu. abha zataM gatvA, prANatyAgaM kariSyati ||1||taahe savajaNasamudao, maJjhe udayaNo, bhaNai-eSa prayAti sArthaH kAJcanamAlA yodantaH ThA vasantakazcaiva / bhadravatI ghoSayatI yAsavadattA udayanazca // 1 // pahAviyA hasthiNI, analagirI jAva saMnajhai tAva paNavIsa joyaNANi gayANi saMnaho, maggalago, adUrAgae ghaDiyA bhaggA, jAva ta urisaMghai tAva aNNANivi paMcavIsaM, evaM tiSiNavi, dIpa anukrama [26] KARNECX // 674 // epa dvitIyo varaH, abhayena mANitaM-epo'pi yuSmAkameva pAyeM tiSThatu, anye bhaNanti-udyAnikAgataH pradyota iyaM ca dArikA niSNAtA taba gAyanItiH tasya ca yogandharAyaNo'mAsyaH, sa unmattaka yeSeNa paThati-1 ca pradyotena raSTaH, sthitaH kAyikI pradhyurakhaSTra, nAgaraca kutaH pizAca iti, sA ca kAJcanamAlA | vibhinnarahavA, vasantameNTenApi catalo mUtraTikA vilagitAH, ghoSavatI vINA, kakSAyAM vadhyamAnAyAM sakuravo nAma mandhI (satkorako rakho nAma), mantrigA-1 ndho bhazyate,-tadA sarvajanasamudayo, madhye udAyano varcate, bhapati-pradhAvitA hastinI analagiriyAvat saMnayate sAvat paJcaviMzati yojanAnAM gataH naSTaH, mArgalamA, bhadUrAgate ghaTikA bhanA, yAvattA mujinani tAvadanyAnyapi paJcaviMzati, evaM zrIna vArAn , muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13514
Page #1353
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wuddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1284] bhASyaM [ 206...]. nagaraM ca aigo| aNNayA ujjeNIe aggI udvio, NayaraM Dajjhai, abhao pucchio, so bhaNai-viSasya viSamauSadhaM agneragnireva tAhe aggIDa aNNo aggI kao, tAhe Thio, taio varo, esavi acchau / aNNayA ujjeNIe asivaM uhiyaM, abhao pucchio bhaNai-ambhitariyAe asthANIe devIo vihasiyAo ejaMtu, jA tumbhe rAyAlaMkAravibhUsie jiNai taM mama kahejjaha, taheva karya, rAyA paloeti, sadhA hehAhuttI ThAyaMti, sivAe rAyA jio, kahiyaM tava culamAugAe, bhaNai - rAttaM avasaNNA kuMbhabalie accaNiyaM kareDa, jaM bhUyaM uDei tassa mudde kUraM chuTabhaI, taheva kayaMti, tiyacaDake aTTAlae ya jAhe sA devayA sivArUveNaM vAsaha tAhe kUraM chumbhai, bhaNai ya- ahaM sivA gopAlagamAyatti, evaM savANivi nijjiyANi, saMtI jAyA, tattha caDattho baro tAhe abhao ciMtei keciraM acchAmo ?, jAmotti, bhaNai-bhaTTAragA ! varA dijjaMtu, varehi puttA !, bhaNai nalagiriMmi harithami tumbhehiM miNThehiM sivAe ucchaMge nivanno (agiMsAmi) aggibhIrussa rahassa 1 nagaraM cAtigataH / anyadojavinyAsa nirutthitaH, nagaraM dAte, abhayaH pRSTaH sa bhaNati tadA'bhairanyo'bhiH kRtastadA sthitaH tRtIyo varaH eSo'pi tiSThatu / anyadojavinyAmazivamutthitaM abhayaH pRSTo bhaNati abhyantarikAyAmAsthAnyAM demyo vibhUSitA bhaSAntu yA yuSmAn rAjAlaGkAravibhUSitAn jayati tAM mAM kathayata tathaiva kRtaM rAjA pralokayati, sarvA adhastAt tiSThanti ( hInA dRzyante), zivayA rAjA jitaH kathitaM tava laghumAtrA, bhaNati zatrAyada sacAH kumbhavAni kurvantu yo bhUta uttiSTati tasya mukhe kUraM kSipyate tathaiva kRtamiti cike catuSkeAke ca yadA sA devatA zivArUpeNa raTati sadA kUraH kSipyate, bhaNati ca-haM zivA gopAlakamAteti evaM sarve'pi nirjitAH zAntirjAtA, tatra caturtho varaH tadA'bhayazvintayati kiyaciraM tiSThAmaH 1, yAma iti bhaNati bhaTTArakAH varAn dadatu vRNuSva putra, bhaNati analagirI hastini yudhmAsu meNTheSu zivAyA usane niSaNNo pravizAmi, abhibhIrurathastha muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1352 ~
Page #1354
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] yogasaMga Avazyaka- dAruehiM ciyagA kIrau, tattha pavisAmi, rAyA visanno, tuDho sakkAreuM visajio, tAhe abhao bhaNai-ahaM tumbhehi chaleNaM ANio, tumbhe divasao AicaM dIviyaM kAUNa raDataM NayaramajheNa jaina harAmi to aggiM atImitti, taM drIyA bhaja gahAya gao, kiMci kAlaM rAyagihe acchittA do gaNiyAdAriyAo appaDirUvAo gahAya vANiyagaveseNa ujje- jaNIe rAyamaggogADhaM AvAriM geNhai, aNNayA divAu pajjoeNa, tAhiM visavilAsAhiM diTThIhiM ninbhAio aMjalI ya se kayA, aiyao niyagabhavarNa, dUtIM pesei, tAhiM parikuviyAhiM dhADiyA, bhaNai-rAyA Na hohitti, bIyadivase saNiyagaM ArusiyAu, taiyadivase bhaNiyA-sattame divase devakule amha devajaNNago tattha viraho, iyarahA bhAyA rakkhai, teNa ya sarisago maNUso pajjoutti nAma kAUNa ummattao kao, bhaNai-mama esa bhAyA sAravemi NaM, kiM karemi eriso bhAihaNeho, so ruTo ruTo nAsai, puNo hakkaviUNa raDato puNo 2 ANijjai udveha re amugA amugA ahaM pajjoo hIrAmitti, pratika maNAdhya. yogasa0 zikSAyAM | vajasvA myu0 abha yodantaH dIpa anukrama [26] %45 7sA . dArumizcitikA kriyA, tantra pravizAmi, rAjA viSaNNaH, tuSTaH sAkalA bisRSTaH, sadA'bhayo bhaNani-aI yuSmAbhizchaledAnItaH, yuSmAna divasa AdityaM dIpikA kRtvA raTantaM nagaramadhyena harAmi na yadi tadAni pravizAmIti, tAM bhAyA~ gRhItvA gataH, kacirakAlaM rAjagRhe sthitvA he gaNikAdArike gADIkhA vajimveSaNojavinyA rAjamArgAvagADamAspadaM grahAti, anvadA prayotena, tAbhyAM viSavikAsAbhiSTibhinidhyAta: aliza tama kRtaH, I atigato nimabhavana, dUrtI preSate, tAbhyAM parikupitAbhyAM dhAditA, bhaNati-rAjA na bhavatIti, dvitIyadivase zanairAruSTe, tRtIyadicI bhaNitA-saptame divase devakule sArka devayajJastAna virahaH, itasthA bhrAtA rakSati, tena ca sadazo manuSyaH pradyota iti nAma kRtvonmattaH kRtaH, bhaNati-mamaiSa prAtA rakSAmi enaM, [kikaromi bhAtRsneha IzaH sa kaSTo ruSTo nazyati, punaH hakAraviracA raTan punaH 2 AnIyate uttiSThata re amukAH ! 2 aI prayoto hiye iti, muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13534
Page #1355
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206..... teNa sattame divase dUtI pesiyA eu ekalautti bhaNio Agao, gavaklae vilaggo, maNussehiM paDibaddho palaMkeNa samaM, hIrai divasao NayaramajjheNa, vihIkaraNamUleNa pucchijjai, bhaNai-vijjagharaM Nejjai, aggao AsarahehiM ukkhitto pAvio rAyagihaM, seNiyassa kahiye, asiM achittA Agao, abhaeNa vArio, kiM kajjara 1, sakAritA visajjio, pII jAyA paropparaM evaM tAva abhayassa uhANapariyAvaNiyA, tassa seNiyassa cehaNA devI, tIse uDANapAriyAvaNiyA kahijjai, tattha rAyagihe paseNaisaMtio nAganAmA rahio, tassa sulasA bhajjA, so aputtao iMdakkhaMdAdI NamaMsai, sA sAviyA necchai, annaM pariNehi, so bhaNai-taba putto teNa kajjaM, teNa vejovaeseNa tihiM sayasahassehiM tiSNi telakulavA pakkA, sakkAlae saMlAbo- erisA sulasA sAviyatti, devo Agao sAhU, tajjAtiyarUpeNa nisIhiyA kayA, uDittA vaMdai, bhaNai - kimAgamaNaM tujhaM ?, sayasahassapAyate N taM dehi, vejjeNa uvai, demitti atigayA, uttAraMtIe bhinnaM, 1 tena saptame divase tUtI preSitA, ekAkI AyAtviti bhaNita AgataH, gavAkSe vilajhaH, manuSyaiH pratibaddhaH patyaGgena samaM hiyate divase nagaramadhyena, vIthikaraNamUlena pRcchayate, bhagati vaicagRhaM nIyate, ato'zvara merurikSataH prApito rAjagRhaM zreNikAya kathitaM asimAkRSyAgataH, abhayena vAritaH, kiM ki ?, satkAraviyAviSTaH prItirmAtA parasparaM evaM tAvat abhayasvoyyAgaparyApaNikA, tasya veNikasya viNAdevI, tasyA utthAnaparyApanikA kathyate tatra rAjagRhe prasenajitsarako nAganAmA radhikaH, tasya bhAryA sulasA, so'putra indraskandAdIn namasyati sA avikA necchati, anyAM pariNaya, sa bhaNatitaba putrastena kArye, tena vaidyopadezena tribhiH zatasahasraistrayaH tailakukhyAH pakAH, ekadA zakAlaye saMlApaH idazI sulakhA zrAviketi deva AgataH sAdhuH, ta jAtIyarUpeNa naiyedhikI kRtA, utthAya vandate, bhaNati kimarthamAgamanaM yuSmAkaM ?, zatasahakha pAtelaM tadehi, vaidyenopadiSTaM dadAmItyatimatA, azvArayantyA bhi muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1354 ~
Page #1356
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 676 // [sU.] 4.-- | annapakkaM gahAya niggayA, taMpi bhiNNaM, taiyapi bhiNNaM, tuThTho ya sAhai, jahAvihiM battIsaMguliyAu dei, kameNa khAhi, pratikramabattIsaM puttA hohinti, jayA ya te kiMci paoyaNaM tAhe saMbharijAsi ehAmitti, tAe ciMtiyaM-keciraM bAlarUvANaM asu- maNAdhya. iyaM mallessAmi, eyAhiM sabAhivi ego putto hujjA, khaiyAo, tao NAhUyA battIsa, poTTa vahui, addhitIe kAussaggaM | yogasaM0 ThiyA, devo Agao, pucchai, sAhai-sabAo khaiyAo, so bhaNai-duhu te kayaM, egAuyA hohiMti, deveNa uvasAmiyaM zikSAyA u asAyaM, kAleNaM battIsaM puttA jAyA, seNiyassa sarisabayA vahuMti, te'virahiyA jAyA, devadinnatti vikkhaayaa| io vajrasvA myu0abha ya vesAlio ceDao hehaya kulasaMbhUo tassa devIrNa annamannANaM satta dhUyAo, taMjahA-pabhAvaI paumAvaI miyAvaI sivA dAyodantaH jeThA sujehA cellaNatti so ceDao sAvao paravivAhakAraNassa paJcakkhAyaM (ti) dhUyAo kassai na dei, tAo mAdi| missaggAhiM rAyANi pucchittA annesi icchiyANaM sarisayANaM dei, pabhAvatI vIIbhae Nayare udAyaNassa diNNA paumAvaI | ambaparka gRhIcA nirgatA, tadApi bhikSa, sUtIpamapi bhika, tuma kathayati, yathAvidhi vikaTikA dadAti, kameNa khAdayaH, dvAviMdhAt putrA bhavi. tyamtIti, yathA ca se kijina prayojanaM tadA saMsmareH AyAsvAmIti, kyA cintita-kiyazciraM bAlarUpANAmAci mayiSyAmi, etAbhiH sAMbhirapi ekA puno bhavatu, khAditAH, tata tpanA dvAviMzata, udaraM vardhate, azyA kAyorasa, sthitA, deva AgataH, pRcchati, kathayati, sarvAH sAditAH, sa bhnnsidaaNcyaa| kRtaM, ekAyuSkA bhaviSyanti, devenopayAmitaM basAta, kAlena dvAtriMzat putrAH jAtAH, zreNikasa saTagyayaso vardhante, teuvirahitA jAtA devadattA iti vi // 676 // nam. zALikoTako yakalasaMbho tasya devInAmanyAbhyAsa sakSa dahitaraH, tathadhA-prabhAvatI padmAvatI gagAvatI zivA jyeSThA sujyeSThA pakSaNeti, ha sa ceTakaH zrAyakaH paravIvAhakaraNasya pratyAkhyAtamiti duhitaH kacit na davAti, tA mAtRmizrakAdibhiH rAjAnaM pRSTAmyebhya iSTebhyaH somyo dIyante, prabhAvatI bItabhaye pradAyanAya dattA padmAvatI -- dIpa anukrama [26] . muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13554
Page #1357
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka 44 [sU.] pAe dahivAyaNassa miyAvaI kosaMbIe sayANiyassa sivA ujjeNIe pajoyassa jehA kuMDaggAme vaddhamANasAmiNo jessa 2 NadivaddhaNassa diNNA, sujeDA cellaNA ya kaNNayAo acchaMti, taM aMteuraM parivAyagA aigayA sasamayaM tAsiM kahei, suje| hAe nippipasiNavAgaraNA kayA muhamakkaDiyAhiM nicchUDhA paosamAvaNNA niggayA, amariseNa sujeDArUvaM cittaphalahe| kAUNa seNidharamAgayA, dihA seNieNa, pucchiyA, kahiyaM, adhiti karei, dUo visajio varago, taM bhaNai ceDago-12 1 kihahaM vAhiyakule demitti paDisiddho, ghoratarA adhitI jAyA, abhayAgamo jahA NAe, pucchie kahiyaM-acchaha vIsatthA, ANemitti, atigao niyayabhavaNaM uvAyaM ciMteMto vANiyarUvaM karei, sarabheyavaNNabheyAu kAUNa vesAli gao, kapaNaMtePurasamIce AvaNaM giNhai, cittapaDae seNiyassa rUvaM lihai, jAhe tAo kaNNaMteuravAsIo kejagassa ei tAhe subahu 12 dei, tAovi ya dANamANasaMgahiyAo karei, pucchati-kimeyaM cittapaTTae ?, bhaNai-seNio amha sAmI, kiM erisaM tassa8 campAyAM vadhivAhamAya mRgAvatI kauzAmyAM zatAnIkAya zivojayinyA prayotAva jyeSThA kuNDanAme vardhamAnasvAmigo jyeSTasya nandivardhanasya dattA, sujyeSThA celaNA ca kanye tiSThataH, sadantaHpurai pranAmikA'sigatA khasamayaM tAbhyAM kathayati, sujyeSyA nispRSTaprabhamyAkaraNA kRtA mukhamakaTikAbhiniSkAzitA pradveSamApannA nirganA, amarpaNa sujyeSThArUpaM citraphalake kRtvA zreNikagRhamAgatA, dRSTA zreNikena, gRdhA, kathitaM, ati karoti, dUto visRSTo barakA, taM bhaNati ceTaka:-kathamahaM vAhikAlAya dadAmIti pratipiDA, ghoratarA'tiH jAtA, abhayAgamo yathA jJAte, pRTe kadhitaM-tiSThata vidhamAH, AnayAmIti atigata | nijabhavana, apArya cintayan paNimUSa moti, svarabhedavarNabhedI kRtvA vidhAtAM gataH, kamyA:purasamIpe ApaNaM gRhAti, citrapaTa zrepiAkasya rUpa lilati, vAyadA tA antApuravAsinyA karavAyAyAnti tadA subaha vAti, tA apica dAnamAnasaMgRhItAH karoti, pRcchanti-kimetat citraparaka, maNati-NikA'smAka svAmI, kimIzaM tassa dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13564
Page #1358
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-155vaM, abhao bhaNai-ko samatho tassa rUvaM kAuM?, jaM vA taM vA lihiyaM, dAsaceDIhiM kaNNateure kahiyaM, tAo bhaNi- 4 pratikahAribha- yAo-ANeha tAva taM paTTagaM, dAsIhi maggio na dei, mA majjha sAmie avannaM kAhihi, bahayAhi jAyaNiyAhiM diNNo, INImaNAdhya. drIyA pacchaNNaM pavesio, diDo sujeTTAe, dAsIo vibhiNNarahassAo kayAo, so vANiyaobhaNio-kahaM seNio bhattA bhavi yogasaM0 14zikSAyAM jai, so bhaNai-jai evaM to ihaM ceva seNiyaM ANemi, ANio seNio, pacchannA suraMgA khayA, jAva kaNNateuraM, // 677 // vajavA. sujeThA cellaNaM Apucchai-jAmi seNieNa samaMti, dovi pahAviyAo, jAva sujeDA AbharaNANaM gayA tAva maNussA suru- koNagAe ubbuDA cellaNaM gahAya gayA, sujeThAe ArADI mukkA, ceDago saMnaddho, vIraMgao rahio bhaNai-bhaTTAragA! mA tumbhe umAkodantaH viceha, ahaM ANamitti niggao, pacchao laggai, tattha darIe ego rahamaggo, tattha te battIsapi sulasAputA ThitA, te vIraMgaeNa ekeNa sareNa mAriyA, jAva so te rahe osArei tAva seNio palAo, sovi niyatto, seNio sujeThaM saMlavai, rUpaM ?, abhayo bhaNati-kaH samarthastasya rUpaM kA, badA tadA likhitaM, dAsaceTIbhiH kanyA'ntaHpure kathitaM, tA bhaNitA:-Anabata tAvat taM paTTaka, (dAsIbhirmAnito na dadAti, mA mama svAminozvazAM kAt , bahukAbhiryAcanAbhitaH, pracchannaM pravezitaH, dRSTaH sujyeSThayA, dAsyo vibhiDarahakhAH kRtAH, sa vaNiga bhaNitaH-kathaM zreNiko bhanI bhavet 1, sa bhaNati-payethe tadehava zreNikamAnamAmi, mAnItaH zreNikaH, pracchanA suraGgA khAtA, yAvarakanyA'ntaHpuraM, sujyeSThA cellaNAmApRzchati-pAmi zreNikena samamiti, 2 api pradhAbite, yAvat sujyeSThA AbharaNebhyo gatA tAvat manuSyAH surajhAyAM udyAtAlaNAM gRhItvA |gatAH, sujyeSThayAvATimuktA, ceTakA sanada, bIrAjado rathiko bhaNati bhadhArakA ! mA yUvaM ajiSTa, bahamAnavAmIti nirmAtA, pRchato kAti, tatra pUrvAmeko // 677 // rathamArgaH, tatra te dvAtriMzadapi sulasAputrAH sthitAH, te vIrAGgadenaikena zareNa mAritAH, sa yAvAn sthAn apasArayati tAvat zreNikaH palAyitaH, so'pi nivRttaH zreNikaH sujyeSThAM saMlapati, dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1357~
Page #1359
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206..... sA bhaNai-ahaM cehaNA, seNio bhaNai-sujeturiyA tumaM ceva, seNiyassa harisovi bisAovi visAo rahiyamAraNeNa hariso cehaNAlaMbheNa cehaNAevi hariso tassa rUveNaM visAdo bhagiNIvaMcaNeNa, sujihAvi ghiratthu kAmabhogANaMti pathatiyA, cehaNAeva putto jAo koNio nAma, tassa kA uppattI ?, egaM paJcaMtaNayaraM, tattha jiyasatturaNNo putto sumaMgalo, amaJcaputto seNagotti poTTio, so hasijjai, pANie uccIlaehiM mArijjai so dukkhAvijjai sumaMgaleNa, so teNa niveeNa bAutavassI pavaio, sumaMgalovi rAyA jAo, aNNayA so teNa ogAseNa voleMto pecchai taM bAlatavariMsa, raNNA pucchiyaM ko esatti ?, logo bhaNai esa erisaM tavaM kareti, rAyAe aNukaMpA jAyA, puSiM dukkhAviyago, nimaMtio, mama ghare pArehitti, mAsakkhamaNe puNNe gao, rAyA paDilaggo na diSNaM dArapAlehiM dAraM puNoSi uTThiyaM paciTTho, saMbhario, puNo gao nimaMte, Agao, puNovi paDilaggo rAyA, puNovi uTThiyaM paviDo puNovi nimaMtei taiyaM, so tazyAe 1 sA bhaNati ahaM cehaNA, zreNiko bhaNati-mujyeSThAyAsvaritA tvameva zreNikasya harSo'pi vipAdo'pi viSAdo radhikamAraNena behAlAbhena, cehajAyA api harSastasya rUpeNa viSAdo bhaginIyaJcanena, sujyeSThApi vigastu kAmabhogAniti prAjitA cehaNAyA api putro jAtaH koNikanAmA, tasya kotpatti ! ekaM prayantanagaraM tatra jitazatrurAjasya putraH sumaGgalaH, amAtyaputraH sainaka iti mahodaraH, sa haste pANibhyAM umulukamayate sa duHrAyate sumaGgalena, sa tena nirvedena bAlatapasvI prajitaH sumaGgalo'pi rAjA jAtaH, amyadA sa tenAvakAze vyatibhajana pazyati taM vADhatapasvinaM rAjJA pRSTaM ka eSa iti ?, choko bhagati epa IrazaM tapaH karoti rAho'nukampA jAtA, pUrva duHkhito, nimantritaH mama gRhe pArayeti, mAsakSapaNe pUrNe gataH rAjA pratikaH (lAmo jAta), na da dvArapAleoraM punarabhyutthitaM ( pyuTrika) praviSTaH saMssRtaH punargato nimantrayati, AgataH punarapi pratimano rAjA, punarapyuTriko praviSTaH, punarapi nimantrayati tRtIyavAraM sa tRtIyabAre muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1358 ~
Page #1360
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- Agao duvArapAlehiM piTTio, jaivArA pada taivArA rAyA paDilaggai, so niggao, aha adhitIe niggao4 pratikrahAribha- pabaio eiNA dharisio, niyANaM karei-eyassa bahAe ubavajjAmiti, kAlagao, appiDio vANamaMtaromaNAdhya. drIyA jAo, so'vi rAyA tAvasabhatto tAvaso pabaio sovi vANamaMtaro jAo, purvi rAyA seNio jAo, kuMDI- yogasaM. // 678 // samaNo koNio, jaM ceva celaNAe poTTe uvavaNNo taM ceva ciMtei-kaharAyANaM akkhIhina pekkhejjA5zikSAyAM tIe ciMtiya-eyassa gambhassa dosotti gabha, sADaNehivi na paDai, DohalakAle dohalo, kiha', seNiyassa vajravAhai udaravalimaMsANi khAyajjA, apUrate parihAyai, na ya akkhAi, NibaMdhe savahasASiyAe kahiye, to abhayassamyu0koNi kahiye, sasagacaMmeNa samaM maMsa kappettA balIe uvariM dinnaM, tIse oloyaNagayAe picchamANIe dijai, rAyA aliyapa-1 kodantaH mucchiyANi karei, celaNA jAhe seNiyaM ciMtei tAhe addhitIya uppajai, jAhe garbha ciMtei tAhe kahaM sarva khAejatti, evaM viNIo dohalo, NavahiM mAsehiM dArago jAo, rapaNo NiveiyaM, tuDo, dAsIe chaDDAvio asogavaNiyAe, kahiyaM bhAgato dvArapAla pizitA, pativArA AyAti sativArA rAjA pratibhajyate, sa nirgatA, akhApasyA nirgataH pramajita etena dharSitA, nidAnaM karoti-10 |etasya vadhAyopapaye iti, kAlagataH, alpaviko vyantaro jAtA, so'pi rAjA tApasabhaktaH, tApasaH manajitaH so'pi vyantaro jAtA, pUrva rAjA zreNiko jAttaH, kuNDIzramaNA koNikA, padeva ghekhaNAyA upare pAsava cintayati-kathaM rAjAnamakSibhyo na prekSeSa, tathA cintitaM-etasya garbhasya doSa iti garbha, zAsanairapi na pacati, dohadakAle dohadaH, kathaM', zreNikasayodaravalimAMsAni khAdeyaM, apUrvamANe parihIvate, na cAkhyAti, nirbandhe zapayazApitayA kadhita, tato'bhayAya kadhitaM, pAkacarmaNA samaM mAMsa kalpayitvA valyA upari dattaM, tasthAyavalokanayatAye prekSamANAvai dIyate, rAjA alIkapramUchanAni karoti, // 678 // vekSaNA badA zreNikaM cintayati tadA'tirutpacate, badA garbha cintayati yadA kathaM sarva khAdeyamiti, evaM gyapanIto dIIvA, navamu mAseSu dArako jAtaH, rAje | niveditaM, tumaH, dAsyA yAjito'zokaca nikAyo, kadhitaM dIpa anukrama [26] 8XXRAKAR %ECAS muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1359~
Page #1361
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) lkullaayy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206..... 'seNiyassa, Agao, aMbADiyA, kiM se paDhamaputto ujjhiotti 1, gao asogavaNiyaM, teNaM so ujjIvio, asogacaMdo se nAmaM kathaM, tatthavi kukkuDipiMDaNaM koNaMgulI'hividdhA, sukumAliyA sA na paDaNai, kUNiyA jAyA, tAhe se dAraehi nAma kathaM kRNionti, jAhe ya taM aMguliM pUi galaMti seNio muhe karei tAhe ThAti, iyarahA rovai, so ya saMvai, io ya aNNe do pustA cehaNAe jAyA ho vihalo ya, aNNe seNiyassa bahave puttA aNNAsiM devINaM, jAhe ya kira ujjANiyAMkhaMdhAvAro jAo, tAhe cehaNA koNiyassa gulamoyae pesei halavihalANaM khaMDakae, teNa vereNa koNio ciMtaee seNio mama deiti paosaM vahai, aNNayA koNiyassa ahahiM rAyakannAhiM samaM vivAho jAo, jAva upiM pAsA - yavaragao biharai, esA koNiyassa uppattI parikahiyA / seNiyassa kira raNNo jAvatiyaM rajassa moDaM tAvatiyaM devadinassa hArassa seyaNagassa gaMdhahatthissa, eesiM udvANaM parikaheyavaM, hArassa kA utpattI kosaMbIe NArI vijAiNI 1] zreNikAya, bhAgataH upAlabdhA, kiM tayA prathamaputra ujjhita iti? galojyokavanikAM tena sa ujjIvitaH, azokacandrastasya nAma kRtaM tatrApi 'kukuTapicchena koNe aMgulirabhividA, sukumAlikA sA na praguNIbhavati, vakA jAtA, tadA tasya dArakairnAma kRtaM kUNika iti yadA ca tasthA ajyAH pUtiH khapati zreNiko mujhe karoti sadA uparatarudito bhavati itarathA roditi sa ca saMvardhate itAnyo ho putrI cehaNAyA jAto, iho vilaya, anye zreNika bahavaH putrA abhyAsAM devInAM yadAca kila udyAnakAskandhAvAro jAtastadA cehaNA koNikAya gurumodakAn preSate vihAya khaNDAkRtAn tena vaireNa koNikacintayati etAn zreNiko mAM dadAtIti madveSaM yaddati sampadA koNikasyASTabhiH rAjakanyAbhiH samaM vivAho jAtaH yAvat upari prAsAdavarasya gato viharati puSA koNikasyotpattiH parikathitA / zreNika kika yAvat rAjyasya mUlyaM tAvat devadattasya dvArasya secanakasya gandhadakhinaH, etayorutthAnaM parikathathitamyaM hArasya kotpatiH 1-kozAmyAM vijAtIyA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1360 ~
Page #1362
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-laguviNI paI bhaNai-dhayamola viDhavehi, ke maggAmi !, bhaNai-rAyANaM pupphehi olaggAhi, na ya vArijihisi, so yamApratikramahAribha ulaggio puSphaphalAdIhi, evaM kAlo paJcai, pajjoo ya kosaMbiM Agacchada, so ya sayANio tassa bhaeNa jauNAe drIyA dAhiNaM kUlaM uDavittA uttarakUla ei, so ya pajoo na tarai jauNaM uttari, kosaMbIe dakkhiNapAse khaMdhAvAraM nive-13 // 679 // sittA ciThThai, tA vei-je ya tassa taNahAriMgAI tesiM vAyassio gahiyao kannanAsAdi chiMdai sayANi ya maNussA evaM parikhINA, egAe rattae palAo, taM ca teNa pupphapuDiyAgaeNa diI, raNNo ya niveiyaM, rAyA tuhro bhaNai-kiM demi?, bhaNati-caMbhaNi pucchAmi, pucchittA bhaNai-aggAsaNe kUraM maggAhitti, evaM so jemei divase 2 dINAraM dei dakkhiNaM evaM te kumArAmacyA ciMteti-esa raNNo aggAsaNio dANamANaggihIo kIrautti te dINArA deMti, khaddhAdANio| jAo, puttAvi se jAyA, so taM bahuyaM jemeyavaM, na tIrai, tAhe dakkhiNAlobheNa bameuM 2 jimio, pacchA se koDho yuSI patti bhaNati-pUtamUlyamupAya, mArgacAmi ?, bhaNati-nAjAnamadhalA puSpaiH pavAryase, sa cAvalAH puruSaphalAdibhiH, evaM kAlo brajati, pradyovazva kIzAmbImAgamati, sa ca zatAnIkalasya bhayena yamunAyA dakSiNa kUla utthApyottarakUlaM gacchati, saca pradyoto na tarati yamunAmuttarItuM, kauzAmdhyA dakSiNapA skandhAcAra nivezva tiSThati, tadA pravIti-ye ca tasya tUNahArakAdayasteSAM dhAgAnito gRhItaH karNanAsAdi chinatti zatAni ca manuSyANAM evaM pari kSINAni, ekasvAM rAtrI palAyitaH, taca tena puSpapuTikAgatena I, rAjeca niveditaM, rAjA suTo bhagati- idadAmi, bhagati-mAjhaNIM pRcchAmi, pRSTvA] | bhagati-bhagrAsanena saha kUra mArga yeti, evaM sa jemati divase 2 dadAti dInAraM dakSiNAM, evaM te kumArAmAtyAzcintayanti- eSa rAjJo'grAsaniko dAnamAnagRhIta: dAkriyatAmiti dInArAn dadati, bahudAnIyo jAtA, putrA api tasya jAtAH, sa tara bahukaM jemitamyaM, na zakyate, tadA dakSiNAlobhena vAmvA 2 NimitaH, pazcAttasa kuSTha dIpa anukrama [26] -*-* muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1361~
Page #1363
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206...]. jAo, abhigrastastena, tAhe kumArAmaccA bhaNati putte ! visajjeha, tAhe se puttA jemei, tANavi taheba, saMtatI kAlaMtareNa piDaNA lajjitamAraddhA, pacchime se nilao kao, tAovi se suNhAo na tahA vaTTiumAraddhAo, puttAvi nADhAyaMti, teNa ciMtiyaM eyANi mama daSeNa bahiyANi mama caiva nADhAyaMti, tahA karemi jaheyANivi vasaNaM pArzviti, annayA teNa puttA sadAviyA, bhaNai puttA ! kiM mama jIvieNaM ?, amha kulaparaMparAgao pasubaho taM karomi, to aNasaNaM kAhAmi, tehiM se kAlagao chagalao diNNo, so teNa appagaM ulihAveda, uholiyAo ya khavAvei, jAhe nAyaM sugahio esa koDeNaMti tAhe lomANi uppADe phusitti enti, tAhe mAretA bhaNai-tumbhehiM cetra esa khAeyavo, tehiM khaio, koDheNa gahiyANi, sovi uTThettA naho, egattha aDavIe pavayadarIe NANAvihANaM rukkhANaM tayApattaphalANi paDatANi tiphalA ya paDiyA, so sAraeNa uNheNa kakko jAo, taM niviSNo piyai, teNaM pohaM bhiNNaM, sohie sajjo jAo, Agao sahiM, jAtaM, tadA kumArAmAtyA bhaNanti putrAn visRja, tadA tasya putrA jemanti teSAmapi tathaiva, saMtatiH kAlAntare piturhajitumArabdhA, pazcimetasya nilayaH kRtaH, sA api tasya snuSA na tathA vatumArabdhAH putrA api nAhiyante tena cintitaM ete mama dravyeNa vRddhA mAmeva mAdriyante tathA karomi caite'pi vyasanaM prAmuvanti, anyadA tena putrAH zabditAH, bhaNati putrAH ! mama kiM jIvitena ?, asmAkaM kuruparamparAgataH pazuvadhaH taM karomi tato'nazanaM kariSyAmi, taistasai kRSNago dakSaH, sa tenAtmIyaM (tanuM ) cumbayati, malaguTikAtha khAdayati yadA jJAtaM sugRhIta eSa kuTheneti tadA romAnyutpATayati jhaTityA yAnti tadA mArayiSyA bhaNati yuSmAbhirevaiSa khAditavyaH taiH khAditaH kuThena gRhItAH so'pyutthAya maSTaH, ekatra aTavyAM parvatadaya nAnAvidhAnAM vRkSANAM svapatraphalAni santi triphalA ca patitA, sa zAradena uSNena kasko jAtaH, tato nirviNNataM pivati, tenodaraM bhinnaM, zuddhI sabho jAtaH AgataH svagRha muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ------ ~ 1362 ~
Page #1364
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.-] dIpa anukrama [26] AvazyakahAribha drIyA ||680 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 4 ], mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284 ] bhaSyaM [ 206...]. aNo bhaNai kiha te naI, bhaNai-devehi me nAsiyaM, tANi pecchai-saDasaDiMtANi, kiha to tumbhevi mama khiMsaha ?, tAhe tANi bhAMti kiM tume pAviyANi 1, bhaNai - vADhaMti, so jaNeNa khiMsio, tAhe naho gao rAyagihaM dAravAlieNa samaM dAre vasadda, tattha bArajakkhaNIe so maruo bhuMjai, aNNayA bahU uMDerayA khaiyA, sAmissa samosaraNaM, so bAravAlio taM vettA bhagavao vaMdao ei, so bAraM na chaDDeDa, tisAio mao bAvIe maMDuko jAo, puvabhavaM saMbharai, uttiSNo bAbIe pahAio sAmibaMdao, seNio ya nIti, tatthegeNa vAravAlio kisoreNa akaMto mao devo jAo, sako seNiyaM pasaMsai, so samosaraNe seNiyassa mUle koDhiyarUveNaM niviTTo taM cirikA phoDittA siMcAi, tattha sAmiNA chiyaM, bhaNai-mara, seNiyaM jIva, abhayaM jIva vA mara vA, kAlasoriyaM mA mara mA jIva, seNio kuvio bhaTTArao mara bhaNio, maNussA saNNiyA, uDie samosaraNe phloio, na tIrai jAuM devoti, gao gharaM, biiyadivase para Agao, pucchai-so kotti ?, 1 jano bhaNati kathaM tava naSTaM bhaNati deveMmeM nAzitaM te pazyanti-zatizaTitAni ( pUtIni svAGgAni ), kathaM tat yUyamapi mAM nindatI, tadA te bhaganti kiM vayA prApitAH 1, bhaNati bADhamiti, sa janena nirmatiH, tadA naSTo to rAjagRhaM dvArapAlakena samaM dvAre vasati tatra dvArapakSAvAle sama ruko mujhe anyadA bahavo vaTakA bhuktAH, svAminaH samavasaraNaM, sa dvArapAlastaM sthApayitvA bhagavAnko gataH sa dvAraM na tyajati tuSAdito mRtopAdhyAM maNTuko jAtaH pUrvabhavaM sArati avatIrNo vApyAH pradhAvitaH svAmiyandakaH, zreNika nirgacchati dvArapAlaH tatraikena kizoreNA kAnto to devo jAtaH zakraH zreNikaM prazaMsati sa samavasaraNe zreNikakha mUle ( antike) kuSThirUpeNa niviSTaH taM sphoTakAn sphoTavilyA siddhati, tatra svAminA sutaM bhaNati-triSasva, brekiM jIva, abhayaM jIva yA priyasva vA, kAlazokArikaM mA triyana mA ova, beNikaH kupitaH bhaTTArakaM (prati ) triyakheti bhaNitaM manuSyAH saMzitAH sthite samavasaraNe pralokitaH, na mayA deva iti gato gudaM dvitIyadivase mage AgataH pRcchati sa ka iti, 4 pratikramayoga0 5zi zAyAM vajrasvAmyu0 seDu kavRttAntaH ~ 1363 ~ // 680 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1365
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) 2- % 4 prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] tao seDugavattaMta sAmI kahei, jAba devo jAo, tA tunbhehiM chIe kiM evaM bhaNai, bhagavaM mama bhaNai-kiM saMsAre akalaha niSANaM gaccheti, tumaM puNa jAva jIvasi tAva suhaM mao narayaM jAhisitti, abhao ihavi pezyasAhupUyAe puNNaM samajiNai mao devaloga jAhiti, kAlo jaha jIvada divase 2 paMca mahisasayAI vAvAei mao marae gacchA, rAyA bhaNai-ahaM tunbhehiM nAhehiM kIsa narayaM jAmi ? keNa uvAeNa vA na gacchejA, sAmI bhaNai-jai kapilaM mAhaNi bhikkhaM dAvesi kAlasUriya sUrNa moesi to na gacchasi narayaM, vImaMsiyANi savappagAreNa necchaMti, soya kira abhavasiddhIo kAlo, pijjAiyANiyA kavilA na paDivajA jiNavayaNaM, seNieNa dhijjAiNI bhaNiyA sAmeNa-sAha baMdAhi, sA necchA, mAremi te, tahAvi necchai, kAlovi necchaitti, bhaNai-mama guNeNa ettio jaNo suhio nagaraM ca, ettha ko doso, tassa putto pAlago nAma so abhaeNa uvasAmio, kAlo mariumArato, tassa paMcamahisagasayaghAtehiM se UrNa ahe sattamayA tataH seTukavRttAnta svAmI kadhayati, yAbaddevo jAtA, sahi yuSmAbhiH te kimevaM bhaNati', bhAi bhagavAn mA bhaNati-ki saMsAre tiSThata nirvANa gacchateti, tvaM punaryAvajIvasi tAvatsukhito mRto narakaM yAyasIti, abhaya dadApi vaizyasAdhupUjayA puNyaM samupArjayati mRto devakokaM yAsthati, kAliko yadi jIvet divase 2 mahiSapaJcazatI nyApAdayati mato narakaM gamiSyati, rAjA bhaNati-ahaM yuSmAsu nAtheSu kathaM narakaM gamiSyAmi 1, kena ghopAyega na gacche !, svAmI bhaNati-yadi kapilAM prAhmaNI bhikSA dApayasi kAlazaukarikAt sUno mocayasi tadAna gacchasi marakaM, prajJApito sarvaprakAreNa nepachatA, sa kisAbhavya siddhikA kAlikA, vijAtIyA kapilA na pratipayate jinavacanaM, zreNikena ghimAtIyA bhaNitA sAnA-sAdhUna vandaskha, sA nepachati, mArayAmi tvAM, tathApina pratipadyate, kAliko'pi neSyatIti, bhaNati-mama guNeneSAn janaH sukhI nagaraM ca, bhanna ko doSaH, tasA putraH pALako nAmAbhayena sa upAmitaH, kAliko matuMmArabdhaH, tasya mahiSapaJcazatyA dhAtenAthonamadhaH saptamI 94256 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1364
Page #1366
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wtstsheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka hAribhadrIyA // 681 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 4 ], mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284 ] bhaSyaM [ 206...]. pAuggaM, aNNayA mahisasayANi paMca puttreNa se palAviyANi, teNa vibhaMgeNa dihANi mAriyANi ya, solasa ya rogAyaMkA pAunbhUyA vivarIyA iMdiyasthA jAyA jaM duggaMdhaM taM sugaMdhaM mannai, putreNa ya se abhayassa kahiye, tAhe caMdaNiudagaM dijjai, bhaNai-aho miTThaM vidveNa Alippai pUimaMsaM AhAro, evaM kisiUNa mao ahe sattamaM gao, tAhe sayaNeNa putto se uvi - jai so necchai mA naragaM jAissAmitti so necchA, tAI bhaNati amhe vigiMcitsAmo tumaM navaraM eka mArehi sesae sabai pariyaNo mArehiti, itthIe mahisao biie kuhADo ya rattacaMdaNeNaM rattakaNavIrehiM, dovi DaMDIyA mA teNa kuhADaega appA hao paDio bilavara, savaNaM bhaNai eyaM dukkhaM avaNeha, bhaNaMtI-na tIraMti, to kahaM bhaNaha-amhe vigiMcAmotti ?, eyaM pasaMgeNa bhaNiyaM, teNa deveNaM seNiyassa tuheNa aTThArasako hAro diNNo doNi ya akkhaliyayaTTA diNNA, so hAro cehajAe diNNo piyati kAuM, vaTTA naMdAe, tAe ruhAe kimahaM ceDarUvattikAUNa anirakkhiyA khaMbhe AvaDiyA bhaggA, 1 prAyogyaM anyadA mahipatIputreNa tasya palAyitA tena vibhaGgena dRSTA mAritA ca SoDaza rogAtA prAdurbhUtAH viparItA indriyArthI jAtA yat durgandhaM tatsugandhi manyate putreNa ca tasyAbhayAya kathitaM tadA vacagRhodakaM dIyate, bhaNati aho miSTaM viSThayopalipyate pUtimAMsamAhAraH evaM to adhaH saptamyAM gataH, tadA svajanena tasya putraH svAdhyate sa necchati mA narakaM gamamiti sa necchati, te bhaNanti vayaM vibhakSyAmasvaM paramekaM mAsya zeSAn sarvAn parijano mArayiSyati, khiyA mahiSo dvitIyayA kuThAro rakacandanena skakaNavIraiH (maNDitI), dvAvapi mA daNDitA bhUva tena kuThAreNAtmA hataH patito vilapati, svajanaM maNati etaduHkhamapanayata, bhaNanti na zakyate tat kathaM bhagata varSa vibhazyAma iti ? etaprasaGgena bhaNitaM tena devena zreNikAya tuSTenASTAdazasariko hAro daya: hI cAkAzyavRttI datta sa hAra behaNAyai dattaH pratikRyA vRzI nAve, tathA ruyA kimahaM ceTarUpetikRtvA dUraM kSiptau sambhe Apatitau bhI, 4 pratikayoga0 5zi zAyAM vajrasvAmyu0 kAlikazaukarikA. ~ 1365 ~ // 681 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1367
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] tattha egaMmi kuMDalajuyalaM egami devadUsajuyalaM, tuTTAe gahiyANi, evaM hArassa uppattI / seyaNagassa kA uppattI ?, egattha vaNe hathijuhaM parivasai, taMmi jUhe ego hatdhI jAe jAe hathicelae mArei, egA gubigI hasthiNigA, sA ya osaritA ekalliyA carai, aNNayA kayAi taNapiDiyaM sIse kAUNa tAvasAsamaM gayA, tesiM tAvasANaM pAemu paDiyA, tehiM NAyaMsaraNAgayA varAI, aNNayA tattha caraMtI viyAyA puttaM, hathijUheNa samaM caraMtI chiddeNa AgaMtUNa tharNa dei, evaM saMbaDDai, tattha tAvasaputtA puSphajAIo siMcaMti, sovi soDAe pANiyaM neUNa siMcAi, tAhe nAma kayaM sevaNaotti, saMvahio mayagalo jAo, tAhe NeNa jUhabaI mArio, appaNA juhaM paDivaNNo, aNNayA tehiM tAbasehiM rAyA gAma dAhititti moyagehi lobhittA rAyagihaM nIo, Nayara pavesettA baddho sAlAe, aNNayA kulavatI teNa va puvanbhAseNa duko kiM puttA! seyaNaga occhagaM ca se paNAmei, teNa so mArio, aNNe bhaNaMti-jUhavaittaNe ThieNaM mA aNNAvi viyAtitti te takasmin kundalayugalamekasmin devatuSyayugalaM, tuSTayA gRhItAni, evaM haarsyotpttiH| secanakasya kopatita, ekatra bane hastipUrNa pariksati, tasmin pUNe eko hastI jAtAn gAtAn hastikalabhAna mArayati, ekA gucI hastinI, sA cApapatyakAkinI carati, bhagyadA kadAcit tRNapiNTiko zIrSe kRtvA tApasAzramaM gatA, teSAM tApasAI pAdayoH patitA, sezotaM-zaraNAgatA varAkI, anyadA tatra carantI prajanitavatI putraM, hastiyUyena samaM carantI jabasare Agatya sanaM dadAti, evaM saMvardhate, satra tApasaputrAH puSpajAtIH siJcanti, so'pi zuNDapA pAnISamAnIya simati, tadA nAma kRtaM secanaka iti, saMvRddho madakalo jAtaH, tadA'nena yUthapatirmAritaH, AtmanA yUthaM pratipanaM, anya dA sApasa rAjA prAmaM dAsyatIti lobhayitvA modaka rAjagRhaM nItaH, nagaraM pravezya baddhaH zAlAyAM, manbadA kulapatistenaiva pUrvAbhyAsenAgataH, kiM putra secanaka ! vastraM ca tame kSipati, lena sa mAritA, anye bhaNasti-yUthapatitve khitena mA'nyApi prajIjagaditi te **%A60-4 dIpa anukrama [26] -% R-50 % 4-% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13664
Page #1368
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wyyaapp [s.-] anukrama [26] Avazyaka hAribhadIyA // 682 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 4 ], mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284 ] bhaSyaM [ 206...]. tAvasauDayA bhaggA tehiM tAvasehiM ruhehiM seNiyassa raNNo kahiyaM, tAhe seNieNa gahio, esA seyaNagassa uppattI / puvabhavo tassa- ego dhijjAio annaM jayai, tassa dAso teNa jannavADe Thabio, so bhaNai-jai sesaM mama dehi to ThAmi iyarahA Na, evaM houtti sovi Thio, sesaM sAhUNa dei, devAuyaM nibaddhaM devalogAo cuo seNiyassa putto naMdiseNo jAo, dhijAio'vi saMsAraM hiMDittA seyaNago jAo, jAhe kira naMdiseNo vilambai tAhe ohayamaNasaMkappo bhavai, vimaNo hoi, ohiNA jANai, sAmI pucchio, evaM sarva kahei, esa seyaNagasta puDhabhavo abhao kira sAmiM pucchaiko apacchimo rAyarisitti 1, sAmiNA udAyaNo vAgario, abha paraM baddhamavaDA na pavayaMti, tAhe abhaeNa rajjaM dijamANaM na icchiyaM, pacchA seNio ciMtei-koNiyassa rajjaM dijihitti halassa hatthI dino vihalassa devadino hAro, abhaeNa pacayaMteNa naMdAe ya khomajuyalaM kuMDalajuyalaM halavillANaM diNNANi, mahayA vibhaveNa abhao samAUo pavaio, aNNayA 1 tApasoTajA bhanAsaikhApase sTe zreNikasya rAzaH kathitaM tadA zreNikena gRhItaH, eSA secanakasyotpattiH / tastra pUrvabhavaH- eko dhigjAtIyo yajJaM yajate, takha dAso yajJapATe tena sthApitaH sa bhagati-yadi zeSaM mAM dAsyasi tarhi tiSThAmi itarathA na, evaM bhavatviti so'pi sthitaH zeSaM sAdhubhyo dadAti devAyurnibaddhaM devalokAcyutaH zreNikA putro nandiSeNa jAtaH dhigjAtIyo'pi saMsAraM hiNDitvA secanako jAtaH, yadA kila nandiSeNa Arodati tadopahatamanaH saMkalpo bhavati vimanasko bhavati, avadhinA (vibhaGgena ) jAnAti, svAmI pRSTaH patat sarve kathayati eSa secanakasya pUrvabhavaH / abhayaH kila svAminaMpRcchati ko'pazcimo rAjarSiriti ?, svAminodAyano vyAkRtaH, ataH paraM baddhamukuTA na pravajiSyanti tadA'bhayena rAjyaM dIyamAnaM neSTaM pazcAt zreNikazcitapati-koNikAya rAjyaM dAsyate iti hallAya hastI dattaH vilAya devadatto hAro dattaH, abhayena prabrajatA nandAyAH zrImayugalaM kuNDalayugalaM cAmyAM datte mahatA vibhavenAbhavaH samAtRkaH pravajitaH, anyadA ------ pratikrama. yoga0 5zi kSAyAM vajra svAmyu0 secanaka pUrvabhavaH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1367 ~ / / 682||
Page #1369
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] koNio kAlAdIhi dasahiM kumArehiM samaM maMtei-seNiyaM baMdhettA ekkArasabhAe rajaM karemotti, tehiM paDisuyaM, seNio baddho, puSaNhe avaraNhe ya kasasayaM davAvei, celaNAi kayAi DhoyaM na dei, bhattaM vAriyaM, pANiyaM na dei, tAhe cellaNA kahavi kummAse bAlehiM baMdhittA sayAuM ca suraM pavesei, sA kira dhovai sayavAre surA pANiyaM sarva hoi / aNNayA tassa paumAvaIe devIe putto udAyitakumAro jematassa ucchaMge Thio, so thAle mutteti, na cAlei mA dumijihitti (jattie) muttiyaM tattiyaM kUrai avaNei, mArya bhaNati-ammo ! aNNassabi kassavi putto eppio asthi', mAyAe so bhaNiodurAtman tava aMgulI kimie varmatI piyA muhe kAUNa acchiyAio, iyarahA tuma rovato acchiyAio, tAhe cittaM mauyaM jAya, bhaNai-kiha , to khAi puNa mama gulamoyae peseha, devI bhaNai-mae te kayA, jaM tuma sadA piiverio udare Aratotti sarva kahei, tahAvi tujjha piyA na virajai, so tume piyA evaM vasaNaM pAvio, tassa aratI jAyA, koNika kAlAdibhirdazabhiH kumAraH samaM mantrayati-jika baGgA ekAdaza bhAgAna rAjyasya pumai iti, seH pratizrutaM, zreNiko bakhA, pUrvAhe aparAhe ca kazAzate dApayati, celaNAyAH kadAciyapi gamanaM (ka)ma dadAti, bhakta bAritaM, pAnIyaM na dadAti, tadA celaNA kathamapi kuSmAghAn vAleSu baTTA svayaM ca suro pravezayati, sA kika prakSAlayati zAsakRtyaH surA pAnIyaM sarva bhavati / bhambadA takha pAvatyA devyAH putra badAvikamAro jemata utsale sthittaH, sa sthAle mUtrapati, na cAlayati mA doSIditi (yAvati) mUdhita tAvantaM caramapanayati, mAsaraM bhaNati-amba! anyathApi kasyApi putra iyasmiyo'sti , || mAtrA sa bhaNitA-sayAlI kamIna pamantI pitA (taba) mukhe kRtvA sthitavAn , itarathA tvaM rudan khitavAn, tadA citta mRdu jAte, bhaNati-kathA kapura majha guramodakAn apraiSIt ', devI bhaNati-mayA te kRtAH, yavaM sadA pitRvairikA, upare (AgamanAna) bhArabhyeti sarva kathisaM, sathApi tava pitA na para hIta, sa svayA pitaiSa vyasanaM bhApitaH, tasvAratirjAtA, dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13684
Page #1370
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-15 suNetao ceva uhAya lohadaMDaM gahAya niyalANi bhaMjAmitti pahAvio, rakkhabAlagA neheNaM bhaNati-esa so pAvo loha- 4 pratikahAribha- daMDa gahAya eitti, seNieNa ciMtiyaM-na najjai kumAreNa mArehititti tAlauDaM visaM khaiyaM jAva ei tAva mao, suhRyara hai| yogasaM0 drIyA adhitI jAyA tAhe DahiUNa gharamAgao rajjadhurAmukatattIo taM ceva ciMtato acchai, kumArAmaJcehiM ciMtiya-naI raja zikSAyAM hoitti taMbie sAsaNe lihitA akkharANi juNNaM kAUNa rAiNo uvaNIyaM, evaM piuNo kIrada piMDadANAdI, nnitvaari||683|| vajasvAmyu. jai, tappabhiti piMDaniveyaNA pattA, evaM kAleNa visogo jAo, puNaravi sayaNaparibhoe ya piyasaitie daLUNa addhitIceTakakohohitti tao niggao caMpArAyahANI karei, te halavihallA seyaNaeNa gaMdhahatthiNA samaM sabhavaNesu ya ujjANesu ya pukkha- Nikayuddha riNIesa abhiramaMti, sovi hatthI aMteuriyAe abhiramAvei, te ya paumAvaI pecchAi,NayaramajheNa ya te halavihalA hAraNa kuMDalehi ya devaduseNa vibhUsiyA hasthikhaMdhavaragayA dahUNa addhitiM pagayA koNiyaM viSNavei, so necchai piuNA diNNaMti, [sU.] dIpa anukrama [26] R pavaneyotthAya khoDada gRhItvA nigavAn bhanajmi iti pradhAvittaH, kheDena rakSapAlakA: bhaNanti-epa sapApo sohapa gRhItvA'dhyAti, zreNikena cintitana jJAyate (phena) kumaraNena mAraviSyatIti tAlapura viSaM khAvitaM yAvadeti tAvanmRtaH, supularAtiAMtA, sadA dAvA gRhamAgato muktAjyadhUnaptistadeva | cintayan tiSThati, kumArAmAsvailimti-nAyaM malayatIti tAntrika zAsanaM linisvA'kSarAzi mINAni kRtvA rAjapanItaM, evaM pituH kriyate piNDadAnAdi, nistAryate, tatmabhUti piNDa nivedanA pravRttA, evaM kAlena vizoko jAtaH, punarapi svajanaparibhogAMva pitRsatkAn dRSTvA'tirbhaviSyatIti nirgatasAtamyA rAjadhAnI karoti, lau halavihalI secanakena hastinA samaM svabhavaneSu jyAneSu puSkariNISu cAbhiramaMte, so'pi isI antaHpurikA abhiramavate, tIca padmAvatI prekSate, nagaramadhyena ca tI halavihalo hAreNa kuNDalAnyA devatuSyeNa ca vibhUSitI varahastiskandhagatI rASTrAdhRti pragatA koNika vijJapayati, sa neti pitrA dattamiti, // 683 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1369~
Page #1371
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) R prata sUtrAMka [sU.] ker- evaM bahaso 2 bhaNatIe cittaM uppaNNaM, aNNayA hallavihalle bhaNai-rajaM addhaM addheNa vigiMcAmo seyaNagaM mama deha, te hi mA surakkhaM ciMtiyaM demotti bhaNaMti gayA sabhavarNa, ekAe rattIe saaMteuraparivArA vesAliM ajjamUlaM gayA, konniyss| kahiyaM-nahA kumArA, teNa ciMtiyaM-tevi na jAyA hatthIvi nasthi, ceDayarasa duyaM pesai, amarisio, jai gayA kumArA gayA nAma, haritha peseha, ceDago bhaNai-jahA tuma mama nattuo tahA eevi, kaha iyANi saraNAgayANa harAmi, na demitti dUo paDigao, kahiyaM ca, puNovi duyaM paTTavei-deha, na deha to jujhasajjA hoha emitti, bhaNai-jahA te rucai, tAhe koNieNa kAlAiyA kumArA dasavi AvAhiyA, tatthekkekarasa tinni 2 hatthisahassA tinni 2 AsasahassA tinni 2 rahasahassA tinni 2 maNussakoDio koNiyassavi ettiyaM savANivi tittIsaM 33, taM soUNa ceDaeNa aTThArasagaNarAyANo. meliyA, evaM te ceDaeNa sama egUNaSIsaM rAyANo, tesipi tinni 2 hasthisahassANi taha ceva navaraM sarva saMkheveNa evaM bahuzora bhaNamayA cittamuspAditaM, anyadA halavihalI bhaNati-rAjyamardhama vibhajAmaH secanakaM mayaM datta, nau tu mA surakSaM cintitaM dAveti praraparidhArI vaizAdhyAmArya (mAtAmaha) pAdama gatI. koNikAva kavitaM-naTI kumArI, tena cintitaM-sAvapiTa na jAtI hastyapi nAsti, ceTakAya dUtaM preSayati, amarpito, yadi gatau kumArau gatau nAma hastinaM preSaya, ceTako bhaNati- yathA svaM maptA tavaitAvapi, kavabhidAnI zazaraNAgatayoharAmi, ga dadAmIti dUtaH pratigataH, kathitaM ca punarapi dUtaM prasthApayati-dehi, na dayAladA yuddhasano bhavaimIti, bhaNati-yathA te rocate, tadA koNikena kAlAdikAH kumArA dazAyAhUtAH, tapaikaikasya zrINi 2 stisahasrANi zrINi 1 avasahastrANi zrINi 2 rathasahasrANi tisro 2 manuSya koTayaH koNikavAdhyetAvat sarvANyapi prayaviMzat tat zrutvA peTakanAzadayA gaNarAjA melisAH, evaM se ceTakena samamekonaviMzatI rAjAnA, teSAmapi hasinA nisahastrI 2 tathaiva navaraM savai saMkSepeNa dIpa anukrama [26] -- 563 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1370~
Page #1372
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 684 // sattAvaNaM, tAhe juddha saMpalaggaM, koNiyassa kAlo daMDaNAyago, do vUhA kAyA, koNiyassa garuDavUho ceDagassa sAgara- pratikaho, so jujhaMto kAlo tAva gao jAva ceDago, ceDaeNa ya egassa ya sarassa abhiggaho kao, so ya amoho, teNa maNAdhya. so kAlo mArio, bhaggaM koNiyabalaM, paDiniyattA sae 2 AvAse gayA, evaM dasahi divasehiM dasavi mAriyA ceDaeNa yogasaM0 IP5zikSAyAM kAlAdIyA, ekkArasame divase koNio ahamabhattaM giNhai, sakkacamarA AgayA, sako bhaNai-ceDago sAvagotti ahaM na vanasvAmyu. paharAmi navaraM sArakkhAmi, eratha do saMgAmA mahAsilAkaMDao rahamusalo bhANiyavo jahA paNNattIe, te kira camareNa ceTakakoviuviyA, tAhe ceDagassa saro vairapaDirUvage apphiDio, gaNarAyANo nadyA saNayaresu gayA, ceDagovi vesAli gao, Nikayuddha rohagasajjo Thio, evaM bArasa varisA jAyA rohijaMtassa, ettha ya rohae hallavihallA seyaNaeNa niggayA balaM mAreMti dive dive, koNioSi parikhijjA hasthiNA, ciMtei-ko uvAo jeNa mArijejA, kumArAmaccA bhaNaMti-jai navaraM hasthI| dIpa anukrama [26] saptapazcAzat, tavA yuddha pravRttaM, koNikaraNa kAko daNDanAyakaH dvau myUhI kRtI, koNikassa garuDamyUhaveTakasya sAgaramyUdaH, sa yudhyamAnaH kAlastAbahano yAvadheTakaH, ceTakena caikasya zarasyAbhiprahaH kRtaH, sa cAmoSaH, tena sa kAlo mAritaH, bharma koNikavalaM, pratilicAH svake 2 mAvAse gatAH, evaM | dazabhirdivasardazApi mAritATakena kAkAdayaH, ekAdaze divase koNiko'STamabhakta gRhAti, zaRcamarAvAgatI, pAko bhaNati-dheTakaH zrAvaka isAI na praharAmi gavara saMrakSayAmi, anna dvau saMmAmI mahAdhilAkaNTakarathamupAlI bhaNitampI vathA prazalI, tau kika camareNa vikurvitI, tavA peTakasa zAro vanapratirUpake rasa |litaH, gaNarAjA naSTAH svanagareSu gatAH, ceTako'pi paizAcI gatA, rodhakasajA sthitaH, evaM dvAvadhA varSANi jAtAni badhyamAne, matra parodhake dalanikalI secanakena ligesI varka mArayataH viSase divase, koNiko'pi parisidhate hastinA, cintayati- pAyo yena mAryate, mArAmAlyA bhAnti-pavi navaraM istI // 684 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1371~
Page #1373
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] marijA amarisio bhaNai-mArijau, tAhe iMgAlakhaDDA kayA, tAhe seyaNao ohiNA pecchaha na voleha khar3a, kumArA bhaNaMtitA nimittaM imaM AvaI pattA toSi nicchasi', tAhe seyaNaeNa khaMdhAo oyAriyA, so ya tAe khaDAe paDio mao rayaNappahAe neraio uvavaSNo, tevi kumArA sAmissa sIsatti bosiraMti devayAe sAhariyA jattha| bhayavaM titthayaro viharai, tahavi NayarI na paDai, koNiyassa ciMtA, tAhe kUlavAlagassa ruhA devayA AgAse bhaNai|'samaNe jai kUlavAlae mAgahiyaM gaNiyaM lagehitI / lAyA ya asogarcadae, vesAliM nagari gahissai ||1||sunneto4 ceva capaM gao kUlavAlaya puruchA, kahiyaM, mAgahiyA saddAviyA viDasAviyA jAyA, pahAviyA, kA tIse uppattI jahA NamokAre pAriNAmiyabuddhIe thUbhetti-'siddhasilAyalagamaNaM khuDDagasilalohaNA ya vikkhaMbho / sAvo micchAvAitti| |niggao kulacAlatavo // 1 // tAyasapAlI naivAraNaM ca kohe ya koNie kahaNaM / mAgahigamaNaM baMdaNa modagaaisAra| mAta, apito bhaNati-mAryatA, tadAkAragA kRtA, tadA secanako'vadhinA pazyati, nAtikAmati gatI, kumArI bhaNata: taba nimipArmiSamApatiH prAptA samApi nepAsi, sadA secanaphena skandhAdayatAritI, sa pa tasyAM gAyo patito mRto rasaprabhAyo nairapika jApAH, tAvapi kumArI svAminaH lAziSyAviti pramajantI devatayA saMhato yantra bhagavAn sIkarI viharati, tathApi bhaNati-dhamaNaH kUlavAlako yadi mAgadhikA vezyAM sagiyati / rAjA pAzokacando vaizAlI nagarI mahIvyati // // dhvameva campAM gataH kUlavAlaka pRcchati, kathitaM, mAgadhikA zabditA vizrAnikA jAtA, prathApitA, kA tathA utpattiyathA namaskAre pAriNAmikIvuddhI stUpa iti, siddhazilAsahagamanaM dukhakena zilAlohanaM ca vikambhaH (pAdaprasArikA)mANe mithyAvAdIti nirgataH phUlapAlakatapaH // 1 // tApasapalI nadIvAraNaM ca kodhe koNikAya (devatayA) kathitaM / mAyadhikAgamanaM vandanaM modakAH bhattIsAraH dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1372~
Page #1374
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka // 685 // [sU.] ANaNayA // 2 // paDicaraNobhAsaNayA koNiyagaNiyatti gamaNaniggamaNaM / besAli jahA gheppaDa udikSa jo gave- pratikramasAmi // 3 // besAligamaNa maggaNa sAIkArAvaNe ya AuTTA / thUbha nariMdanivAraNa iTTaganikAlaNaviNAso // 4 // paDi-IN yAgamaNe rohaNa gaddabhahalavAhaNApaiNNAya / ceDaganiggama bahapariNao ya mAyA vAladdho // 5 // " koNio bhaNai prayoga05zi kSAyAM vajraceDaga ? kiM karemi !, jAva pukkhariNIo uDDemi tAva mA nagarI atIhi, teNa paDivaNaM, ceDago sabalohiyaM paDirma galae svAmya vai. aMdhiUNa uiNNo, dharaNeNa sabhavaNaM nIo kAlagao devaloga gao, vesAlijaNo sabo mahesareNa nIlavaMtaMmi sAhariozAlIgrahaH ko mahesarotti ?, tasseva ceDagassa ghUyA sujehA veraggA pavaiyA, sAuvassayassaMto AyAvei, ioya peDhAlago nAma parivAyao vijAsilo vijAu dAukAmo purisaM maggai, jai baMbhacAriNIe putto hojjA to samastho hojA, taM AyAvatIM dahaNaM dhUmigAvAmohaM kAUNa vijAvivajjAso tattha seritu kAle jAe gambhe atisayaNANIhiM kahiyaM-na eyAe| mAnayanaM // 1 // pravicaraNamavabhAsanaM kogikagaNiketi gamanaM nirgamanaM / vaizAlI yathA gRhyate baddhIkSakha prayato gaveSadhAmi // 2 // vaizAlIgamanaM mArgaNaM | saspadhArakAraNenAvarjitA / sapaH narendranivAraNa iSTikAniSkAzanaM vinAyAH // 4 // patite gamanaM roSaH (pUrtiH) gardabhahalavAhanapratijhAyAH / ceTakaninamo vazvapariNataba mAtrIpAlandhaH // 5 // koNiko bhaNagi-ceTaka! kiM karomi', yAvat puSkarithayA mAgacchAmi tAvammA nagarI vAsIH, tena pratiparva, ceTakaH sakalalohamayI pratimAM gale bA avatIrNaH, dharaNena svabhavanaM nItaH kAlagato devaDokaM gataH, vaizAlIjana: sarvo mahezvareNa nIlayati saMhataH / ko mahebara | // 685 // iti , tasvaiva ceTakakha duhitA sumyeSThA vairAgyApramajitA, sopAzrayasyAntarAtApayati, isa peDhAlako nAma paribAda vidyAsiddho vidyA dAtukAmaH puruSa | mArgayati, yadi brahmacAriNyAH putro bhavet sahi samarthoM bhavet , tAmAtAphyamtI TaSTA bhUmikAmyAmoI kRtyA vidyAviparyAsaH tatra vyutmajya (tataH) kAle jAte gatizayajJAnibhiH kathitaM-tasyAH -. - - dIpa anukrama [26] . 4 - muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1373~
Page #1375
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) C prata sUtrAMka [sU.] CRAC kAmavikAro jAo, sahayakule vaDAvio, samosaraNaM gao sAhuNIhiM saha, tattha ya kAlasaMdIvo caMdittA sAmi pucchaikao me bhayaM ?, sAmiNA bhaNiyaM-eyAo saccatIo, tAhe tassa mUlaM gao, avaNNAe bhaNai-are tuma mama mArehisitti pAesu balA pADio, saMvaDio, parivAyageNa teNa saMjatINa hio, vijAo sikkhAvio, mahArohiNiM ca sAhei, imaM sattamaM bhavaM, paMcasu mArio, chaTTe chammAsAvasesAueNa necchiyA, aha sAhettumAraddho aNAhamaDae citiyaM kAUNa ujjAletA allacama viyaDittA vAmeNa aMguhaeNa tAva caMkamai jAva kahANi jalaMti, etthaMtare kAlasaMdIvo Agao kahANi chunbhai, sattaratte gae devayA sayaM uvaDiyA-mA vigdhaM karehi, ahaM eyassa sijjhiukAmA, siddhA bhaNai-egaM aMga paricaya jeNa pabisAmi sarIraM, teNa nilADeNa paDicchiyA, teNa aiyayA, tattha bilaM jAyaM, devayAe se tuhAe taiyaM apiMcha kayaM, teNa peDhAlo mArio, kIsaNeNaM mama mAyA rAyadhUyatti viddhaMsiyA, teNa se ruddo nAmaM jAyaM, pacchA kAlasaMdIvaM Abhoei, kAmavikAro jAtaH, zrAddhakule vardhitaH, samavasaraNaM gataH sAdhvIbhissada, ca kAlasaMdIpako bandiyA svAminaM pUcchati-pato mai bhayaM', khAminA bhaNita-etamAda sapake, sadA tasya pArtha gata!, avazayA bhaNati-are mAM mArayiSyasIti pAdayobalAna pAtitaH, saMjUdA parinAjaphena tena saMyatInAM | pArthAt itaH, vidyAH zikSitA, mahArohiNIMca sAdhayati, ayaM saptamo bhavaH, patrasu mAritaH, SaSThe papamAsAcazeSAyuSkatayA neSTA, atha sAvimubhAramdhaH anAbhamRtakena citiko kRpA prajvAsya mAdharma prAvRla bAmenAnuSThena tAvat cAmyati yAvat kAhAnizvasanti, anAntare kAlasaMdIpaka AgataH kASThAni kSipati, saptararAtre gate devatA svayamupasthitA-mA visaM kArSIH, mahametakha secinukAmA, siddhA bhaNati-ekama parivatra yena pravizAmi bhArIraM, tena kalATena pratISTA, | tenAligatA, tatra bilaM jAtaM, devatayA tI tujhyA tRtIcamakSi karA, tena peDhAlo mAritaH, kathaM mama mAtA rAjaduditeti vizvasA, tena tasya rudo nAma mAtaM, pazcAt kALasaMdIpamAbhogayati, dIpa anukrama [26] % BE muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1374~
Page #1376
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-dAdiDo, palAo, maggao laggai, evaM hehA uvariM ca nAsai, kAlasaMdIveNa tinni purANi viuvitA, sAmipAyamale pratikramahAribha- acchai, tANi devayANi pahao, tAhe tANi bhaNaMti-amhe vijAo, so bhaTTAragapAyamUlaM gosi tattha gao. ekamekAzamaNAdhyAH drIyA khAmio, aNNe bhaNati-lavaNe mahApAyAle mArio, pacchA so vijAcakavaTTI tisaMjha sabatitthagare vaMditA Na ca | yoga05zi dAittA pacchA abhiramai, teNa iMdaNa nAma kayaM mahesarotti, sovi kira dhejAiyANa paosamAvaNNo dhijjAiyakannagANa kSAyAM vn||686|| vAmyu.mahe saya 2 viNAsei, annesu aMteuresu abhiramada, tassa ya bhaNaMti do sIsA-naMdIsaro naMdI ya, evaM puSphaeNa vimANeNa abhi- rotpadA ramai, evaM kAlo vacAi, annayA ujeNIe pajjoyarasa aMteure sivaM motUrNa sesAo viddhaMsei, pajoo ciMtei-ko uvAo hojA jeNa eso viNAsejjA, tatthegA umA nAma gaNiyA rUvassiNI, sAkira dhUvaggaharNa geNhai jAhe teNaMteNa ei, evaM baccai kAle uiNNo, tAe doNi puSpANi viyasiyaM mauliyaM ca, mauliyaM paNAmiyaM, mahesareNa viyasiyassa hattho pasArio, [sU.] dIpa anukrama [26] 645-45645 E, palAyitA, pRSThato lagati, evamadhastAdupari ghanazyati, kAlasaMdIpena zrINi purANi vikRrSitAni, svAmipuravipati, tA devatAH prahatA, tdaataa| bhaNanti-varya vidyA, sa bhahArakapAdamUlaM gata iti gatA, satra ekakena amitA, anye bhaNanti-sapaNe mahApAtAle mAritaH, pazcAt sa vithAcAvI nisAdhyaM sarva tIrthakarAna bandiyA bhUpyaM ca vivA pavAdabhiramate, tenegeNa nAma kRtaM mahezvara iti, so'pi kika dhirajAtIyAnAM praveSamApano vijAtIyakampakAnAM zataM | binAzayati, manyepyantApureSu abhiramate, tasya ca bhaNyete hI ziSyo-mandIbharo nandIca, evaM puSpa kaNa vimAnena abhiramate, evaM kAlo prajAti, anyadojabinyo prathotavAntApure vivo munaSA bheSA vidhvaMsayati, prayotabintayati-ka upAyo bhavet yena eSa vinAzyeta 1. tatraikomAnAzI gaNikA kapiNI, sAhila pUpa-la maharNa gRhAti yadA tena mArge gaiti, evaM pragati kAle avatIrNaH, sapA he puNe vikasitaM mukUlitaM ca, mukulitamarpayati, mahebhareNa vikasittAya itaH prasAritaH, // 686 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1375~
Page #1377
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) -- - prata sUtrAMka so maulaM paNAmei eyassa tujhe arasitti, kaha , tAhe bhaNai-parisio kaNNAo mamaM tAvapecchaha, tIe saha saMvasaha hiyahiyao kao, evaM vaccai kAlo, sA pucchai-kAe velAe devayAo osaraMti ?, teNa siha-jAhe mehuNaM sevAmi, tIe raNo siha mA mamaM mArehitti, purisehiM aMgassa uvari jogA darisiyA, evaM rakkhAmo, te ya pajjoeNa bhaNiyA-saha eyAe mAreha mA ya durAraddhaM karehiha, tAhe maNussA pacchaNNaM gayA, tehiM saMsadyo mArio saha tIe, tAhe naMdIsaro tAhi | vijAhiM ahiTio AgAse silaM viuvittA bhaNai-hA dAsa ! maositti, tAhe sanagaro rAyA ulapaDasADago khamAhi egAvarAhaMti, so bhaNai-eyarasa jai tavarathaM aceha to muyAmi, eyaM ca Nayare 2 evaM avAuDiyaM ThAvehatti to| muyAmi, to paDivaNNo, tAhe AyayaNANi kArAviyANi, esA mahesarassa uppattI / tAhe nagari suNiyaM koNio aigao gaddabhanaMgaleNa gAhAviyA, esdhaMtare seNiyabhajAo kAliyAdimAdiyAo pucchaMti bhagavaM titthayara-amheM puttA | [sU.] dIpa anukrama [26] sAsukulamarpayatyetasya svamahaMsIti, kathaM 1, sadA bhaNati-iMzyaH kanyA mAM tAvat prekSakha, tayA saha saMcasati hatahadayaH kRtaH, evaM majati kAlaH, sA pRkchati-kasyAM yelAyAM devatA apasaranti, noka-padA maithuna seve, sayA rAje kathitaM mA mAM mArayateti, puruSairaGgasyopari yogA darzitAH, evaM rakSayAmaH, te ca pradyotena bhaNitA-sahatayA mArayata mA durArabdhaM kAI, tadA manuSyAH prazchavaM gatAH, taiH saMzliSTho mAritaH saha tayA, tadAgandIzvarastAbhiSicAbhiradhiSThita AkAze zilA vikuLa bhaNati-hA dAsa!mRto'sIti, tadA sanAgaro rAjA zATikApaTaH kSamaskamaparAdhamiti, sa bhaNati yadi enametadavasthaM bharcavata, tadA mujAmi, punaM ca nagare 2 evamaprAvRtaM sthApayateti tadA muzAmi, vadA pratipanaH, tadA''yatanAni kAritAni, eSA mahezvarasvopatiH / tadA nagarI nyo koNiko'tigataH gaIbhalAlena kRSTA, atrAntare zreNikabhAryAH kAlikAdikA pRSThanti bhagavanta tIrthakara-asA putrAH muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1376~
Page #1378
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 687 // [sU.] saMgamAo (paM0 17500) eMti navatti jahA nirayAvaliyAe tAhe pavaiyAo, tAhe koNio caMpaM Agao, tattha pratikasAmI samosaDho, tAhe koNio ciMtei-pahuyA mama hatthI cakavaDIo evaM AsarahAo jAmi pucchAmi sAmI ahaM cakavaTTI maNAdhyaka homi nahomitti niggao sabbabalasamudaeNa, vaMdittA bhaNai-kevaiyA cakabaTTI essA, sAmI bhaNai-sabe atItA, puNo| bhaNai-kahiM uvavajissAmi?, chaDIe puDhavIe, tamasadahato sathANi egiMdiyANi lohamayANi rayaNANi karei, tAhe sababaleNaM timisaguhaM gao ahameNaM bhatteNaM, bhaNai kayamAlago-atItA bArasa cakavaTTiko jAhitti, necchai, hasthivilaggosvAmyukA maNI hasthimadhae kAUNa daMDeNa duvAraM AhaNai, tAhe kayamAlageNa Ahao mao chaDiM gao, tAhe rAyANo udAI ThAvaMti, udAissa ciMtA jAyA-ttha Nayare mama piyA Asi, addhitIe aNNaM NayaraM kArAvei, maggaha vatthuti pesiyA, tevi egAe pADalAe uvariM avadArieNa tuMDeNa cAsaM pAsaMti, kIDagA se appaNA ceva muhaM atiti, kiha sA pADalitti, saMgrAmAt AgamiSyanti bhaveti !, yathA nirayAvasikAyo tadA pramajitAH, tadA koNikazcampAmAgataH, natra svAmI samavastaH, tadA koNikamintayati-bahavo mama hastinacakravartinaH (yathA) evamayarathA: yAmi pRcchAmi svAminaM bAI pakravartI bhavAmi na bhavAmIti ! nirgataH sarvavalasamudavena, bandiyA | bhaNati-kiyantazcakravartina eNyAH 1, khAmI bhaNati-sarve'tItAH, punarbhaNati-koparakhe, SaSTayA puNyA, tabadhAnaH sIpaye kendriyANi rakSAni kohamayAni karoti, sadA sarvabalena tamizraguhAM gataH aSTamabhaktena, bhaNati kRtamAlakA-bhasItA dvAdazA cakravartimo yAhIti, necchati, istivilamo maNi istimastake kRtvA | damjhena dvAramAhanti, tadA kRtamALakenAhato gRtaH vahIM gataH, sadA rAjAna badAyina sthApayanti, udAdhinacintA jAtA-bhatra nagare mama pitA''sIt , ba| tyAunyasAgaraM kArayati, mArgayata vAstu iti preSitAH, te'dhye kayAH pATakAyAH uparyavadAritena tuNDena cArSa pazyanti, kITikAsvasthAtmajaina mukhamAyAnti, kathaM sA pATale ti, dIpa anukrama [26] M687 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1377~
Page #1379
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] | do mahurAo-dakkhiNA uttarA ya, uttaramahurAo vANigadArago dakSiNamahuraM disAjattAegao, tassa tattha egeNa vANiyadAgeNa saha mittayA, tassa bhagiNI agNiyA, teNa bhattaM kayaM, sA ya jemaMtassa vIyaNagaM dharei, so taM pAesu AraMbha |NivaNNeti ajjhovavo, maggAviyA, tANi bhaNati-jai ihaM ceva acchasi jAva ekaMpitA dAragaruvaM jAyaM to demo, paDi4vaNaM, diNNA, evaM kAlo vaccai, aNNayA tassa dAragassa aMmApitIhi leho visajjio-amhe aMdhalIbhUyANi jai jIvaMtANi pecchasi to ehi, so leho uvaNIo, so taM vAei aMsUNi muyamANo, tIe diDo, pucchai, na kiMci sAhai, tIe leho gahio, vAittA bhaNai-mA adhitiM karehi, ApucchAmi, tAe kahiyaM sarva amhApiUNaM, kahie visaji4 yANi, niggayANi dakSiNamahurAo, sA ya apiNayA gudhiNI, sA aMtarA paMthe viyAyA, so ciMtei-ammApiyaro nAma kahiMtitti na karya, tAhe rmaa|to pariyaNo bhaNei-aNNiyAe puttotti, kAleNa pattANi, tehivi se taM ceva nAma kayaM aNNaM madhure-dakSiNA usarA ca, uttaramadhurAyA vaNindArako dakSiNamadhurAM digyAtrAyai gataH, saba tasya ekena vaNijA saha maitrI, tasya bhaginI arNikA, tena bhaktaM kRtaM, sA ca jemato bhyajanakaM dhArayati, sa tAM pAdAdArampa pazyati adhyupapalA, mArgitA, te bhaNanti-yadI haiva sthAsyasi yAvadekamapi tAvat vArakarUpa jAtaM ( bhavet) tavA vamaH, pratiparva, dattA, evaM kAlo bajAti, anyadA tassa dArakasya mAtApitRbhyAM leso vimRSTaH vayamandhIbhUtI yadi jIvantau prekSitumiyasi tadA'dhyA, sa lekha apanItaH, sa taM vAcavati mukhamaNi, tayA TA, pRcchati, na kizcidapi kathayati, tayA lekho gRhIto, vAcavisvA bhaNatimAudhRti kArSIH, bhApRSTha, tathA kathitaM sarva mAtApitRbhyAM, kadhite visaSTI, nirgatI dakSiNamadhuzataH, sA cANikA gurvI, sAutarA pathaH prajanitavatI, sa cintayati-mAtarapitaraM nAma karizvatIti na kRtaM, tadA ramayan parijano bhaNati-maNikAyAH putra iti, kAlena prAsI, tAbhyAmapi tasya tadeva nAma dIpa anukrama [26] TRACK kRtamanyat muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1378~
Page #1380
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 688 // na pAiSTihitti, tAhe so aNNiyaputto ummukkabAlabhAvo bhoge avahAya pacaio, dherattaNe viharamANo gaMgAyaDe puSphabhaI pratikramanAma Nayara gao sasIsaparivAro, puSphakeU rAyA puSphavatI devI, tIse jamalagANi dArago dArigA ya jAyA- maNAdhya. |Ni puSphacUlo puSphacUlA ya aNNamaNNamaNurattANi, teNa rAyAe ciMtiyaM-jai vioiti to maraMti, tA eyANi yoga05zi ceva mihuNagaM karemi, melittA nAgarA pucchiyA-etthaM jaM rayaNamuppajai tassa ko vavasAi rAyA Nayare vA aMteure vA!, evaM|K kSAyAM vana svAmyu pattiyAvei, mAyAe vAraMtIe saMjogo dhaDAvio, abhiramaMti, sA devI sAviyA teNa nibeeNa pabaiyA, devo jAo, ohiNA pATalAvRtta pecchA dhUyaM, tao se ajjhahio neho, mA naragaM gacchihitti sumiNae narae daMsei, sA bhIyA rAyANa avayAsei, evaM| rati 2, tAhe pAsaMDiNo saddAbiyA, kaheha kerisA narayA,te kahiMti, te aNNArisagA, pacchA agNiyaputtA pucchiyA, te kaheumAraddhA-niccaMdhayAratamasA0, sA bhaNai-kiM tunbhehivi sumiNao diho', AyariyA bhaNaMti-titthayarovaesotti, dIpa anukrama [26] naprasAsthatIti, tadA sorNikApuSa vAkavAkabhAvo bhogAnapahAya pravajitaH, sthavira vicaran gajAtare puSpama nAma magaraM gataH saziSyaparIvAraH, | puSpaketU rAjA puSpavatI devI, tasyA yugmaM dArako dArikA ca jAte- puSpa cUlaH puSpacUlA cAnyo'gyamanurakta, tena rAjJA cintita-padi viyogyete taaii| niyete, tadevAyeva midhunaM karomi, melabiyA nAgarAH pRSTAH-atra yasamutpadyate tasya ko vyavaspati rAjA nagaraM vA antaHpuraM vA evaM pratyAyayati, mAtari vAsya-| mtyAM saMyogo paTitaH, abhiramete, sA devI zrAvikA tena nidena pranajitA, devo bAtA, avadhinA prekSate duhitaraM, tatAsvAmyadhikaH nehaH, mA narakaM gAditi | | sva me narakAna darzayati, sA bhItA rAjAnaM kathayati, parva rAtrI rAtrI, tadA pASaNDikAH dhAbditAH kathayata kIdazA narakAH ', te kathayanti, te'mbArazaH, pakhA| parNikAnAH pRSTAH, te kathayitumArabdhA:-nityAndhakAratamisrAH, sA bhaNati-ki yuSmAbhirapi svamodaSTaH, AcAryA bhaNanti-tIrthakaropadeza ini, muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1379~
Page #1381
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) 2- 53 prata sUtrAMka [sU.] evaM gao, kAleNaM devo devaloyaM darisei, tatthavi taheva pAsaMDiko pucchiyA jAhe na yAti tAhe aNNiyaputtA pucchithA, tehiM kahiyA devalogA, sA bhaNai-kiha naragA na gamaMti?, teNa sAhudhammo kahio, rAyANaM ca Apucchai, teNa | bhaNiyaM-muemi jai iha ceva mama gihe bhikkhaM giNhaitti, tIe paDismurya, papaiyA, tattha ya te AyariyA jaMghAbalapari-8 hINA ome pabaiyage visajjettA tattheva viharaMti, tAhe sA bhikkhaM aMteurAo ANei, evaM kAlo vacAi, aNNayA tIse bhagavaIe sobhaNeNa'jhavasANeNa kevalaNANamuppaNaM, kevalI kira puvapauttaM viNayaM na laMgheda, aNNayA jaM AyariyANa hiyaicchiyaM taM ANei, siMbhakAle ya jeNa siMbho Na uppajjai, evaM sesehivi, tAhe te bhaNaMti-jaM mae ciMtiyaM taM ceva ANIyaM, bhaNai-jANAmi, kiha ?, aisaeNa, keNa?, kevaleNa, kevalI AsAiotti khAmio, aNNe bhaNaMti-vAse paDate ANiyaM, tAhe| bhaNaMti-kiha aje ! vAse paDate ANesi , sA bhaNai-jeNa 2 aMteNa acitto teNa 2 anteNa AgayA, kaha jANAsi ?, erSa gataH, kAlena deco devaloka darzayati, tatrApi tavaiva pApaviddhanaH pRSTA yadA na jAmati sadAcAyo pRSTAHtiH kathitA devalokAH, sA bhaNati-kathaM narakA na gampante , tena sAdhudharmaH kathitaH, rAjAnaM cApRzyate, tena bhaNita-muccAmi yadIva mama gRhe bhikSAM gRhAsi, sayA pratizrutaM, praznajitA, satra ca te AcAryAH parihINAbalA avame manajitAn visRjya tatraiva viharanti, tadA sA bhikSAmantaHpurApAnayati, evaM kAlo bajati, anyadA nasthA bhagavatyAH zobhanenAdhyavasAnena kevalajJAnamutpannaM, kevalI kila pUrvapravRttaM vinayaM na lakSyati, anyadA yadAcAryANAM dIpsitaM tadAnayati, zleSmakAle ca sena zeSmA notpacate, evaM zeSerapi, sadA te bhaganti-yanmayA cintitaM tadevAnItaM, bhaNati-jAnAmi, kathaM , matizcayena, kena', kevalena, kSamitaH kevapAzAtita iti, anye bhaNanti-varSAyAM parAnayAM bhAmItaM, tadA bhaNanti-kathamAI ! varSAyAM patantyAmAnayasi, sA bhaNa ti-thena yena mArgeNAcittastena 2 mArgejyAgatA, kathaM jAnI, dIpa anukrama [26] 2-0 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1380 ~
Page #1382
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 689 // aisaeNa, khAmei, addhitiM pagao, tAhe so kevalI bhaNai-tubhavi caramasarIrA sijjhihiha gaMgaM uttaraMtA, to tAhe ceva 4 pratikrapauttiNNo, NAvAvi jeNa 2 pAseNa'valamgai taM taM nibuDai majhe uDiyA savAvi nibuDDA, tehiM pANIe chUDho, nANaM upa | maNAdhya0 paNaM, devehi mahimA kayA, payAgaM tastha titthaM pavattaM, se sIsakaroDI macchakacchabhehiM khajjatI egastha ucchaliyA puliNe, sA2 yogasaM0 io tao chumbhamANA egattha laggA, tattha pADalivIyaM kahaSi paviDaM, dAhiNAo haNugAo karoDi bhiMdato pAyago 5 zikSAyAM vanakhAmyu. uhimo, visAlo pAyavo jAo, tattha taM cAsaM pAsaMti, ciMteti-estha Nayare rAyassa sayameva rayaNANi ehiMti taM jayaraM | pATalInivesiti, tattha suttANi pasArijaMti, nemittio bhaNai-tAva jAhi jAca sivA vAseMti tao niyattejjAsitti, tAhe| putrotpa puvAo aMtAo avarAmuho gao tattha sivA uDiyA niyatto, uttarAhutto tatthavi, puNovi puSAhutto gao tatthavi, dakkhiNahutto tatthavi sivAe vAsiyaM, taM kira vIyaNagasaMThiyaM nayaraM, NayaraNAbhie ya udAiNA ceiharaM kArAviyaM, esA dIpa anukrama [26] atizayena, kSamayasi, ati pragataH, vadAsa kevahI bhaNati-yUyamapi caramazarIrA: serapatha galAmukharatA, satassadaiva prottIrNaH, naurapi yasmin 2 // pA'valagati tega 2 mUti madhye upasthApitAH saryApi buddhitA, taiH pAnIye kSisaH, jJAnamutpane, devamahimA kRtaH, prayAga tatra tIrtha jAtaM, takha pIkaroTikA matsyakacchapaiH khAdyamAnekatrocchalitA puline, setasataH kSipyamANakA lamA, tatra pATakAbIja kathamapi pravidha, dakSiNAyanoH karoTi bhinvan pAdapa sthitH| pAdapo vizAlo jAtaH, tatra taM cApaM pazyanti, cintayanti-mantra nagare rAjJaH svayameva ravAnyaSyanti tatra nagaraM niyezita miti, tatra sUtrANi prasAryante, naimitiko / | bhaNati-tAvadyAta yAyapichavA vAsayati tato nivartayadhyamiti, tadA pUrvamAdantAdaparAbhimukho gatastanna vivA rasitA nivRttaH, uttarAbhimukhastatrApi, punarapi / | pUrvAbhimukho gatastatrApi, dakSiNAmukhastatrApi zivayA bAsitaM, takika vyajanakasaMsthitaM magara, nagaramAnI codAvinA paityagaI kAritaM, eSA 689 // 2-6 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1381~
Page #1383
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206...]. pIDaliputtassa uppattI / so udAI tattha Thio rajaM bhujadda, so ya rAyA te DaMDe abhikkhaNaM olamgAve, te ciMteMtikahamaho eyAe ghADIe muzcijAmo 2, io ya egassa rAyANassa kamhivi avarAhe rajjaM hiyaM, so rAyA nahIM, tassa putto bhamaMto ujjeNimAgao, egaM rAyAyaM olaggai so ya bahuso 2 paribhavai udAimsa, tAhe so rAyaputto pAyavaDio viSNavei-ahaM tassa pIiM pivAmi navaraM mama vitijio hojAsi, teNa paDissurya, gao pATaliputtaM, bAhirigamajjhami gaparisAsu olaggiUNa chiddamalabhamANo sAhUNo atiMti, te atItamANe pecchai, tAhe egassa Ayariyassa mUle paJcaio, sabA parisA ArAhiyA tassa pajAyA, so rAyA ahamicaudasIsu posahaM karei, tatthAyariyA artiti dhammakahAnimittaM, aNNayA vaiyAliyaM, AyariyA bhaNati geNhaha ubagaraNaM rAulamatImo, tAhe so jhaDiti uDio, gahiyaM uvagaraNaM, putrasaMgoviyA kaMkalohakattiyA sAvi gahiyA, pacchaNNaM kayA, atigayA rAjalaM, ciraM dhammo kahio, AyariyA pasuttA, 1 pATaliputrasyotpattiH sa udAyI tatra sthito rAjyaM bhunakti, sa ca rAjA tAnU ( lokAn ) daNDAn abhIkSNaM avalagapati, te cintayanti kathamaho tasyA dhATyA mucyemahi itakasya rAjJaH kasiMcidapi aparAdhe rAjyaM hRtaM sa rAjA naSTaH, tasya putro bhrAmyan unimAgataH, ekaM rAjAnamavalagayati, sa ca bahuzaH 2 paribhUyate udAvinA, tadA sa rAjaputraH pAdapatito vijJapayati-ahaM tasya jIvitaM pivAmi paraM mama dvitIyo bhava tena pratizrutaM gataH pATaliputraM, bAhyamadhyamRgapatsu avalagya milabhamAnaH sAdhava AyAnti tAm bhayAtaH prekSate, tadekasyAcAryasya mUle prAjitaH, sarvAM parvat ArAdA tasya prajAtA, sa rAjA'STamIcaturdazyoH poSadhaM karoti, tatrAcAryA ASAnti dharmakayAnimittaM, anyadA baikAlikaM, AcAryA bhaNanti gRhANopakaraNaM rAjakulamatigacchAmaH, tadA sa Titi utthitaH, gRhItamupakaraNaM pUrvasaMgopitA kaTokarikA sApi gRhItA, pracchannA kRtA, atigatI rAjakulaM, ciraM dharmaH kathitaH, acAryAH prasA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1382 ~
Page #1384
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 690 // rAyAvi pasutto, teNa udvittA raNo sIse nivesiyA, tattheva ahilaggo niggao, thANaillagAvi na vAriMti pavaiotti, 4 pratikra ruhireNa AyariyA paccAliyA, uDiyA, pecchaMti rAyANagaM vAvAiyaM, mA pabayaNassa uDDAho hohiitti AloiyapaDikatomaNAdhya0 Tra apaNo sIsaM chidei, kAlagao so evaM / io ya pahAviyasAligae nASiyaduyakkharao uvajjhAyassa kaheha-jahA yogasaM0 mama'jateNa jayaraM veDhiyaM, pahAe diha, so sumiNasatthaM jANai, tAhe ghara neUNa matthao ghoo dhUyA ya se diNNA, zikSAyAM [dippiumAraddho, sIyAe NayaraM hiMDAvijai, sovi rAyA aMteurasejjAvalIhi diDo sahasA, kuviyaM, nAyao, vajrasvAmyu. auttotti aNNeNa dAreNaM nINio sakArio, Aso ahiyAsio, abhitarA hiMDAvio mAjhe hiMDAvio bAhiM udAyivRtta niggao rAyakulAo tassa pahAviyadAsassa paDiM aDei pecchai ya NaM teyasA jalaMta, rAyAbhiseeNa ahisitto raayaa| nandarAjya jAo, te ya DaMDabhaDabhoDyA dAsotti tahA viNayaM na kareMti, so ciMtei jai viNayaM Na kareMti kassa ahaM rAyatti dIpa anukrama [26] rAjA'pi pramuptaH, tenotthAya rAjJaH zI nivezitA, tatraiva janamuSTiH (1) nirgataH, prAtIhArikA api na vArayanti prabajita iti, rudhireNAcAyoH pratyAhitAH, usthitAH, prekSante rAjAnaM cyApAditaM, mA pravacanasyoDAho mUdikhAkocitapratikrAntA, AtmanaH zI chindanti, kAlagatAsa evaM / itana nApita zALAyo nApitadAsa upAdhyAyAya kavapati-yathA mamAyApreNa nagaraM yethitaM, prabhAte raSTa, sa svamazAstraM jAnAti, tadA gRhaM nIravA masaka dhItaM duhitA 18ca tI dattA, dIpitumArabdhaH, zivikayA nagaraM hiNavate, so'pi rAjA antaHpurikAzapApAlikA nirdaSTaH sahasA, jita, zAtaH, anna ivanyena dvAreNa nItaH sarakAritA, azvo'dhivAsitaH, abhyantare dinito madhye hiviDataH bahiniMgato rAjakukAt nApitadArakaM pRSThau lagavati prekSate ca taM tejasA jvakamtaM, rAjyAbhiSekegAbhiSikto rAjA jAtaH, te ca dadhikasubhaTabhojikA dAsa iti tathA vinayaM na kurvanti, sacintayati-yadi vinayaM ga kurvanti kamAI rAjeti // 690 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1383~
Page #1385
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka asthANIo udvittA niggao, puNo paviTho, te Na uTTeti, teNa bhaNiyaM-geNhaha ee gohetti, te avaropparaM dahaNa hasati, teNa amariseNa atthANimaMDaliyAe lippakammanimmiyaM paDihArajuyalaM paloiyaM, tAhe teNa sarabhasuddhAieNa asihattheNa mAriyA kei nahA, pacchA viNayaM upaThiyA, svAmio rAyA, tassa kumArAmaccA natthi, so maggai / io ya kavilo nAma bhaNo NayaravAhiriyAe vasai, veyAliyaM ca sAhuNo AgayA dukkhaM viyAle atiyaMtumitti tassa aggihottassa ghre| ThiyA, so bhaNo ciMtei-pucchAmi tA Ne kiMci jANaMti navatti !, pucchiyA, parikahiyaM Ayariehi, saho jAo taM vAva rayaNiM, evaM kAle vaccaMte aNNayA aNNe sAhuNo tassa ghare vAsArattiM ThiyA, tassa ya putto jAyamettao aMbArevaIhiM Kgahio, so sAhUNa bhAyaNANi kaptANaM heTThA Thavio, nahA vANamaMtarI, tIse payA dhirA jAyA, kappaotti se nAma kayaM, tANi doSi kAlagayANi, imovi codasama vijAhANesu supariNiDio NAma labha pADaliputte, so ya saMtoseNa dANaM [sU.] KK CAREERANCE dIpa anukrama [26] AsthA nikAyA utthAya nirgataH punaH praviSTaH, te mottiSThanti, tena bhaNitaM-gRhItatAn madhamAniti, te parasparaM eTA hasanti, tenAmarpaNAsthAnamaNDapikAyAM leSyakarmanirmitaM pratIhArayugalaM pralokitaM, tadA tena sarabha sodAvitena asiistena mAritAH kevinaSTAH, panAdvinayamupasthitAH, kSAmito rAjA, takha kumArAmAtyAna santi, samAyati / ittA kapilo nAma prAhmaNo nagarabAhirikAryA vasati, vikAle ca sAdhava bhAgatA duHkhaM vikAle'ttigantumiti tasyAzihotrarUpa gRhe sthitAH, samAyaNacintayati-pRcchAmi tAvat ete kijijAnanti naveti !, pRSTAH, parikathitamAcAryaiH, Alo jAtastasvAmeva rajanyAM, purva brajati kAle anyadAye sAdhayastasya gRdevArAne sthitAH, tasya ca punaH jAtamAtro'mbArevatIbhyAM gRhItaH, sa sAdhuSu kalpayAsu bhAjanAnAmadhAt sthApitA, naSTe myantauM, tasyAH prajA sthirA jAtA, kavapaka iti tasya nAma kRtaM, to dvAvapi kAlagatI, ayamapi caturdazasu vidhAsthAneSu supariniSThito nAma (rekhA)labhane pATalIputre, sa ca saMtoSeNa DAnaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1384 ~
Page #1386
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-lane icchai, dAriyAo labhamANIo necchai, aNegehiM khaMDigasaehiM parivArio hiMDai, io ya tassa aigamaNaniggamaNapahepratikahAribhadrIyA mAego maruo, tassa dhUyA jAyUsatavAhiNA gahiyA, lAghavaM sarIrassa natthi atIvarUpiNitti na koi varei, mahatI jAyA, maNAdhya ruhiraM se AgayaM, tassa kahiyaM mAyAe, so ciMtei-baMbhavajjhA esA, kappago sanasaMdho tassa uvAeNa demi, teNa dAre yogasaM0 // 691 // agaDe khao, tastha ThaviyA, teNaMteNa ya kappago'tIti, mayA saddeNa pakuvio-bho bho kavilA! agaDe paDiyA jo Tra 5 zikSAyAM nitthArei tassevesA, taM soUNa kappago kivAe dhAvio uttAriyA ya'NeNa, bhaNio ya-saJcasaMdho hojAsi puttagatti, kalpakavaMse tAhe teNa jaNavAyabhaeNa paDivaNNA, teNa pacchA osahasaMjoeNa laTThI kayA, rAyAe surya-kappao paMDiotti, sadAvio sthUlabhadra|viNNavio ya rAyANaM bhaNai-ahaM grAsAcchAdanaM vinirmucya parigrahaM na karemi, kaha imaM kicaM saMpaDivajAmi, na tIrai |niravarAhassa kiMcI kAuM, tAhe so rAyA chidAi maggai, aNNayA rAyAe jAyAe sAhIe nillevago so saddAvio, tuma | [sU.] dIpa anukrama [26] RE-%EX nepachati, dArikA labhyamAnA necchati, aneka chAtrazataiH paricUto hiNhate, itasa tasya pravezanirgamapace eko mahakA, tasya duhitA jalodarayyAdhinA gRhItA, sAdharva zarIrasa nAstIti atIvarUpiNIti na ko'pi vRzute, mahatI jAtA, manustasyA jAtaH, sathI kathitaM mAtrA, sacintayati-mahAdaspeSA, kampakA | satyasandhasamI pAyena dadAmi, sena jAri bhavaTA khAtA, tatra sthApitA, tenAvanA ca kalpaka ASAti, mahatA pAldena prakUjitaH-bho bhoH! kapila apare patitA yo nistArayati tasvaipA, tAyA kalpakaH kRpayA dhAvitA, sAritA cAnena, bhaNitA satyasamdho bhava putraka iti, tadA sena jamApavAdabhItena pratipanA, tena |pavAdoSadhasaMyogena chadhA tA, rAjJA zrutaM-kalpakaH paNDita hati, pAvito vijAba rAjAnaM bhaNati na karomi, kathamidaM havaM saMpratiparaso, na vAkyate niraparAdha kikSit karta, tadA sa rAjA chidrANi mArgayati, anyadA rAjJA pATake (tasya) jAyAyA nipakA sazabditA, svaM W // 691 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1385~
Page #1387
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka kaippagassa pottAI dhobasi navatti ?, bhaNai-dhovAmi, tAhe rAyAe bhaNio-jai ettAhe appei to mA dijAsitti, aNNayA iMdamahe se bhaNai bhajA-se mamavetAI pottAI rayAvihi, so necchai, sA abhikkhaNaM baDhei, teNa paDivaNaM, teNa NIyANi rayagaharaM, so bhaNai-ahaM viNA molleNa rayAmi, so chaNadivase pamaggio, ajjahijotti kAlaM harai, so chaNo volINo, tahavi na dei, bIe varise na diNNANi, taievi varise dive 2 maggai na dei, tassa roso jAo, bhaNai-kappago na homi jai tava ruhireNa na rayAmi, aggiM pavisAmi, aNNadivase gao churiyaM ghettUNa, so rayao bhajja bhaNai-ANehitti, diNNANi, tassa porTa phAlittA ruhireNa rayANi, rayagamajjA bhaNai-rAyAe eso vArio kimeeNa avaraddhaM ?, kappassa ciMtA jAyA-esa raNo mAyA, tayA mae kumArAmaJcattarNa necchiyaMti, jai pavaio hoto kimayaM hoyaMti, vaJcAmi sayaM 6 mA gohehi nejIhAmitti gao rAyakulaM, rAyA uDio, bhaNai-saMdisaha kiM karemi!,taM mama vitappaM ciMtiyati, so - [sU.] - -- dIpa anukrama [26] - kApakasya vakhANi prakSAlayasi bhaveti', bhaNati-prakSAlayAmi, tadA rAjJA bhaNita:-ayAnArSayati tAI mA dayA iti, anya denbamahe taM bhaNati bhArthA-atha mama tAni vakhANi rajayata, sanecchati, sAubhIrNa kalahapati, tena pratipakSa, tena nItAni svagRhaM, sa bhaNati-mahaM vinA mUlyena rajAmi, sakSaNadivase pramArgitaH, adhamA (sa.) iti kAlamulAte, sa kSaNo yatikAmtaH, tathApi na dadAti, dvitIya varSe na bacAni, tRtIye'pi varSe divase 2 mArgayati na dadAti, tapa roSo gAtaH, bhaNati-maspako na bhavAmi yadi saba rudhireNa na rajAmi, ani pravizAmi, anyadivase gataH kSuriko gRhIvA, sarasako bhAyauM bhaNati-Anayeti, dattAni, tasodaraM pATayitvA rudhireNa rakkAni, rajakamA bhaNati-jaiva pAritaH kimetenAparAvaM, kalpasya cintA jAtA eSA rAjo mAyA, tadA mayA kumArAmAtyAya neSTamiti, yadi pramajiso bhaviSya kimidamabhaviSyaditi, majAmi svayaM mA daNDikai nAMvidhi iti gato rAjakulaM, rAjoridhatA, bhaNati-- saMviza kiM karomi, taM mama vikalpaM cintitaM, sa CAR muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~13864
Page #1388
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka // 692 // [sU.] bhaNai-mahArAya ! jaM bhaNasi taM karemi, rayagaseNI AgayA, rAyAe samaM ullaveMtaM dahUNa nahA, kumArAmacco Thio, evaM sarva pratikrArajaM tadAyattaM ThiyaM, puttAvi se jAyA, tIse aNNANaM ca IsaradhUyANaM, aNNayA kappagaputtassa vivAho, teNa ciMtiya-saMte- maNAdhyA urassa raNNo bhattaM dAyaba, AharaNANi raNNo nijogo ghaDijai, jo naMdeNa kumArAmacco pheDio so tassa chiddANi yogasaM. maggai, kappagadAsI dANamANasaMgahiyA kayA, jo ya tava sAmissa divasodaMtotaM kaheha dive 2, tIe paDivaNaM, aNNayA Tra5zikSAyAM |bhaNai-raNNo nijjogo ghaDijAi, puvAmacco ya jo pheDio teNa chidaM laddha, rAyAe pAyavaDio viSNavei-jaivi amhekalpakavaMza tumha avigaNiyA tahAvi tubha saMtigANi sitthANi dharati ajjavi teNa avassaM kaheyavaM jahA kira kappao tujhaM ahiyaM sthUlabhadraciMtito puttaM rajje ThaviukAmo, rajanijjogo sajijai, pesaviyA rAyapurisA, sakudduco kUve chUDho, koddavodaNaseiyA dIkSA pANiyagalaMtiyA ya dijai, sarva tAhe so bhaNai-eeNa sabehiMvi mAriyavaM, jo Ne ego kuladdhArayaM karei veranijAyaNaM ca bhaNati-mahArAja ! bajaNasi tat karomi, rajakaneNirAyatA, rAjJA sama mukhApayataM dRSTvA naSTA, kumArAmAtyaHsthitaH, evaM sarva rAjyaM tadApattaM sthitaM, putrA api tasa jAgAH, tathA anyAnAM cevaraduhiNADa, anyadA kalpakaputrasya vivAho (jAtaH), tena cintitaM-sAntaHpurasya rAjJo bhaktaM dAtavyaM, pAbharaNAnix rAjJo niyoMgo dhAte, yo nandena kumArAmAlAH spheTitaH sa takha dviANi mArgapati, kalpakadAsyo dAmamAnasaMgRhItAH kRtAH, yazca tava svAmino vicasodantI | kathayeH divA divA, tathA pratipakSa, sampadA bhaNati-rAjo niSoMgo pAte, pUrvAmAnazca yaH spheTitastena limaya, rAje pApatito vizapaSati-pathapi vayaM *acmAkamasmitAstathApi yuSmatsatkAni sikyUnidhiyatayApi tegAva kavitadhvaM yadhA kilakArako budhamAkamahitaM cintayan purva rAjya sthApayitukAmaH,IRIDEen rAjyaniyogaH praguNIkriyate, preSitA rAjapuruSAra, sakaDambaH kUpe kSiptaH, kodyauvanasetikA pAnIvasya gatikA (gagarI) dIpate, sarvAn sarasabhaNati-18 | etena sarve'pi mArapitabyAH, yo'smAkamekaH kulovAraM karoti paraniryAtanaM ca dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1387~
Page #1389
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka so jemeja, tANi bhaNati-amhe asamatthANi, bhattaM paccakkhAmo, paJcakkhAya, gayANi devaloga, kappago jemei, paccaMtarA-8 tIhi ya surya jahA kappago viNAsio, jAmo geNhAmotti, AgaehiM pADaliputtaM rohiye, naMdo ciMtei-jA kappago hoto |na evaM abhivato, pucchiyA bAravAlA-asthi tattha koi bhattaM paDicchaDa 1, jo tassa dAso sovi mahAmaMtitti, tehiM| bhaNiyaM-asthi, tAhe AsaMdaeNa ukkhittA nINi bho, pikkio vijehiM saMdhukio Ause kArie pAgAre darisiogaDU kappago, darisio kappagotti te bhIyA daMDA sAsaMkiyA jAyA, naMdaM parihINaM NAUNa suDataraM abhivaMti, tAhe leho visajjio, jo tujha sabaisiM abhimao so eu to saMdhI vA jaMtunbhe bhaNihiha taM karehitti, tehiM dUo visajio, kappao viniggao, nadImajhe miliyA, kappago nAvAe hatthasaNNAhiM lavai, ucchukalAvassa heTA ubariM ca chinnassa majjhe kiM hohi, dahikuMDassa heDA uvariMca chinassa dhasatti paDiyasta kiM hohiitti, evaM bhaNitA taM payAhiNaM kareMto [sU.] dIpa anukrama [26] OSSASS- 1sa jemata, te bhaNanti-payamasamarthAH, bhaktaM pratyAzyAmA, pratyAkhyAtaM, gatA devalokaM, kalpako jemati, pratyantarAjabhitra zrutaM yathA kalpako vinAzitaH, yAmo gRhIma iti, AgataH pATaliputraM ruI, nandacintayati yadi kalpako bhaviSyattadA naivamabhyagocya, pRSTA dvArapAlA:-asti tantra kazcit ?, bhaktaM pratIcchati ? | yastakha dAsA so'pi mahAmantrIti, tairbhaNita-asti, tadA''ssandakenorikSapya niSkAzitaH, pUrakato vaiH (bhItimAmvitaH), paTI jAte prAkAre drshit| kalpakaH, irzitaH san kampaka iti te bhItAH daNDAH sAzahA jAtAH, nanda parihINaM jJAtvA suptutarAmabhivanti, sahA lesro visaSTaH-yo yuSmAkaM sarveSAmabhimataH sabhAyAta, tataH sandhi vAyapUrva bhaNiyaca tat kariSyAma iti, tevUto visRSTaH, kalpako vinirgataH, nadImadhye militAH, kalpako gAvisasaMjJAbhisaMpati, dakSa kalApakhAlAparica jisa madhye kiM bhavati', vadhikuNDayAdhastAdupari ca chinnasya dhasamiti patitasya kiM bhavatIti, evaM mANivA tAn pradakSiNAM kurvana + 60% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1388~
Page #1390
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka dIpa anukrama [26] Avazyaka-paDiniyatto, iyarovi vilakkho niyatto pucchio lajjai akkhiLa, palabai baDugotti akkhAyaM, nahA, naMdovi kappaeNapratikahAribha- bhaNio-saNNaha, pacchA AsahatthI ya gahiyA, puNovi Thavio taMmi ThANe, so ya niogAmacco viNAsio, tassa kappa-3 maNAdhya drIyA gassa baMso gaMdavaMseNa sama aNuvattai, navamae naMde kappagavaMsapasUo sagaDAlo, thUlabhaddo se putto sirio ya, satta dhIvarIla yogasaM0 // 693 // dAya jakkhA jakkhadinnA bhUyA bhUyadiNNA seNA veNA reNA, io ya vararui dhijjAio naMdaM aTThasaeNaM silogANamolaggai. 5 zikSAyAM so rAyA tuTTo sagaDAlamuhaM paloei, so micchataMtikArDa na pasaMsei, teNa bhajjA se olaggiyA, pucchio bhaNai-bhattA kalpakavaMze te Na pasaMsai, tIe bhaNiyaM-ahaM pasaMsAvemi, tao so tIe bhaNio, pacchA bhaNai-kiha micchattaM pasaMsAmitti !, evaM lAlamatra divase 2 mahilAe karaNiM kArio aNNayA bhaNai-subhAsiyaMti, tAhe dINArANaM ahasayaM dipaNaM, pacchA diNe 2 padiNNo dIkSA |sagaDAlo ciMtei-nivio rAyakosotti, naMda bhaNai-bhaTTAragA! kiM tumbhe eyassa deha 1, tunbhe pasaMsiotti, bhaNai-ahe | pratinivRttaH, isaro'pi vilakSI nivRttaH pRze sajate AgayA, pralapati baTuka iti bhAgyAta, maSTA, nando'pi kalpakena bhaNitaH-samadhya, pazcAdazyA [hamilanA gRhItA, punarapi sthApita sasmin sthAne, sa ca niyogAmAkho vinAzitaH, tasya kalpakasya vaMzo nandavaMzena samamabhupate, nabame nande kalpakavaMzaprasUtaH zakaTAlaH, sthUlamajastasya putraH zrIyakakSa, sapta duhitaraca yakSA yakSavattA bhUtA bhUtadattA senA veNA reNA, itazca vararucirSijAtIyo nambamaSTazatena jho W693 // kAnAM sevate, sa rAjA tuSTaH zakaTAsamukhaM pralokayati, sa mithyAtvamitikRtvA na prazaMsati, tena bhAryA takhArAhA, pRSTo bhaNati-bhatto saca na prazaMsati, tathA bhaNitaM-ahaM prazaMsayAmi, tattaH sa tayA bhagitaH, pazcAt bhaNati-kathaM mithyA pravAsAmi iti, evaM divase divase mahilayA vArca (prazaMsAkriyA) prAhito'nyavA bhaNati-subhASitamiti, sadA dInArANAmaSTataM dattaM, pazcAhine dine pradAtumArabdhaH, zakaTAlacintayati-niSThito rAjakoSA iti, nanda bhaNati-mahA|skAH! kiM yUpametI datta yA prazaMsita iti, bhaNati-AI muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1389~
Page #1391
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] pasaMsAmi loiyakavANi anahANi paDhAi, rAyA bhaNai-kahaM loiyakavANi ?. sagaDAlo bhaNai-mama dhUyAovi padati, | kimaMga puNa aNNo logo, jakkhA egaMpi suyaM giNhai, vitiyA dohi taiyA tihi vArAhi, tAo aNNayA pavisaMti aMteuraM, javaNiyaMtariyAo ThaviyAo, vararuI Agao dhuNai, pacchA jakkhAe paDhiyaM bitiyAe doNi taiyAe tiNNi | vArA surya paDhiyaM evaM sattahivi, rAyAe pattiyaM, vararuIsa dANaM vAriyaM, pacchA so te dINAre ratiM gaMgAjale jaMte Thavei, lAsAhe divasao dhuNai gaMgaM, pacchA pAeNa AhaNai, gaMgA deitti evaM logo bhaNai, kAlaMtareNa rAyAe surya, sagaDAlassa | kahei-tassa kira gaMgA dei, sagaDAlo bhaNai-jai mae gae dei to dei, kallaM vaccAmi, teNa paJcAigo puriso pesio |vigAle pacchannaM acchasu jaM vararuI ThaveitaM ANejjAsi, gaeNa ANiyA poliyA sagaDAlassa diNNA, gose naMdovi gao, picchai thurNata, thue nibuDo, hatthehi pAehi ya jaMtaM maggai, nasthi, vilakkho jAo, tAhe sagaDAlo poliyaM raNo 1 prazaMsAmi laukikakAmyAni anarthakAni paThati, rAjA bhaNati-kathaM laukikakAthyAni ?, zakaTAko bhaNati-mama duhitaro'pi paThanti kimA punaramyo lokA, yakSA ekazaH zrutaM gRhAti dvitIyA rikAH lalIyA triH, tA abhyadA pradhezayati antaHpura, yavanikAntaritAH sthApitAH, vararucirAgataH sIti / pakSAt yakSaSA ekAH dvitIyA hiravastRtIyathA triH zrutaM paThitaM evaM saptabhirapi, rAjJA pratyayitaM, vararucaye dAnaM cAritaM, pavArasa tAn dInArAn rAtrI gaGgAjale yantra sthApayati, tadA divase sauti gaGgA pazcAtpAdemAhanti, gaGgAdadAtItyevaM loko bhavati, kAlAntareNa rAjJA zrutaM, zakaTAlAya kathayati-tau kila gyaa| vavAti, pAkaTAlo bhaNati-padi mavi gate vavAti tarhi dadAti, kalye bajAvaH, tena pratyathitaH puruSaH preSito vikAle praccha tiSTha yadvararuciH sthApayati tadAnaye, gatenAnItA pohalikA zaTAlAya yacA, pratyUpati nando'pi gatA, prekSate stuvanta, stutvA mamaH dasAbhyAM pAdAbhyAM ca yantra mArgavati, nAsti, vilakSo jAtA, | tadA zakaTAkaH pohalikA rAze dIpa anukrama [26] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1390 ~
Page #1392
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) maNAdhya prata sUtrAMka Avazyaka- hAribha- drIyA 1694 // 546434560% dIpa anukrama [26] darisei, ohAmio gao, puNovi chiddANi maggai sagaDAlassa eeNa sarva khoDiyati, aNNayA sirISassa vivAho, raNo pratikraaNuogo sajijjai, vararuiNA tassa dAsI olaggiyA, tIe kahiyaM-raNNo bhattaM sajijjai Ajogo ya, tAhe teNa ciMtiyaM-eyaM chirnu, DiMbharuvANi moyage dAUNa imaM pADhei-rAyanaMdu navi jANai je sagaDAlo kAhii / rAyanaMdaM mArettA yogasaM0 to siriyaM rajje Thavehitti // 1 // ' tAi par3hati, rAyAe surya, gavesAmi, taM diva, kuvio rAyA, jao jao sagaDAlo 5zikSAyAM pAesu paDai tao tao parAhutto ThAi, sagaDAlo gharaM gao, sirio naMdassa paDihAro, taM bhaNai-kimahaM marAmi sabA kalpakavaMze |Nivi maraMtu, tuma mama rapaNo pAyavaDiyaM mArehi, so kanne Thaei, sagaDAlo bhaNai-ahaM tAlauDa visaM khAmi, pAyavaDio dIkSA |ya pamao, tuma mamaM pAyavaDiyaM mArehisi, teNa paDissuyaM, tAhe mArio, rAyA uDio, hAhA akajaM1, siriyatti, bhaNai-jo tujha pAvo so amhavi pAvo, sakArio siriyao, bhaNio, kumArAmazcattaNaM paDivajasu, so bhaNai-mama jeho| varzayati, apabhAjito gatA, punarapi chiyANi mArga yati zakaTAlasya etena sarva vinAzitamiti, anyadA zrIyakasya vivAhA, rAjJo niyogaH sajyate, vararucinA tasya dAsI bhavalagitA, tayA kadhitaM-rAjJo bhaktaM sajjyate Ayogama, tadA tena cintitaM-etat chivaM, dimmAna modakAn pavaitat pAThayati-nando rAjA naiva jAnAti yat vAkaTAla: krissyti| mandarAja mArayitvA tataH zrIvarka rAjya sthApayiSyanIti, te paThanti, rAzA zrutaM, gaveSayAmi, sadRSTa, kupitorAjA. yato yataH zakaTAlApAdayoH patati tatastataH parAmukhastiSThati, zakaTAlo gRhaM gataH, zrIvako nandapa pratIhAraH, taM bhaNati-kimaI khiye sarve'pi niyantAM !, vaM mAM rAjJaH padoH patitaM mAraya, sa kau~ sthagayati, zakaTAko bhaNati-bhaI tAlapuTaM viSaM khAdAmi, pAdapatitaH pramRtaH, vaM mAM pAdapatitaM mArayaH, vena pratizrutaM, | // 694 // tadA mAritA, rAjorithatA-dAdA akArya zrIcaka iti, bhapati-yastvayyeva pApaH soDamAkamapi pApaH, saskRta zrIyakA, bhagitA-humArAmAkhAvaM pratipayakha, sa| bhaNati-mama jyeSTha 4 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1391 ~
Page #1393
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) SC0% prata sUtrAMka 4% AR [sU.] dIpa anukrama [26] bhAyA thUlabhaddo bArasama parisaM gaNiyAe gharaM paviTThassa, so sahAvio bhaNai-ciMtemi, so bhaNai-asogavaNiyAe ciMtehi, so tattha aiyao ciMtei-kerisayA bhogA rajavakkhittANaM !, puNaravi Naraya jAivaM hohititti, ete NAmerisayA bhogA tao paMcamudviyaM loyaM kAUNa kaMvalarayaNaM chiMdittA rayaharaNaM karetA raNNo pAsamAgao dhammeNa bahAhi evaM ciMtiyaM, rAyA bhaNai-suciMtiya, niggao, rAyA bhaNai-pecchaha kavaDattaNeNa gaNiyAgharaM pavisai navitti, AgAsatalagao pecchai, jahA matakaDevarassa jaNo avasarai muhANi ya Thaei, so bhagavaM taheva jAi, rAyA bhaNai-niviNakAmabhogo bhagavaMti, sirio Thavio, so saMbhUyavijayassa pAse padhaio, siriyaovi kira bhAineheNa kosAe gaNiyAe gharaM aliyar3a, sA ya aNurattA thUlabhadde aNNaM maNussaM necchai, tIse kosAe DahariyA bhagiNI uvakosA, tIe saha vararuI ciDai, so sirio tassa chiddANi maggai, bhAujAyAe mUle bhaNai-eyasta nimitteNa amhe pitimaraNaM pattA, bhAiviorga ca pattA, tujha vioo AtA sthUlabhA dvAdazaM varSa gaNikAgRhaM praviSya, sa zabdito bhaNati-cintayAmi, sa bhavati-azokavanikAyAM cintaya, satavAtigatabimsathati kIdazA bhogA rAjyavyAkSisAnA ? punarapi narake yAtabdha bhaviSyatIti, ete nAmehazA bhogAvataH pajamuSTikaM socaM kRSvA kambaharalaM chipavArajoharaNaM kRtvA rAzaH pAcamAgatya dharmeNa vavaivaM cintitaM, rAjA bhaNati-sucintitaM, nirgato, rAjA bhaNati-pazyAmi kapaTena gaNikAgRhaM pravizati nati, bhAkAzatalagataH prekSate, yathA mRtakalevarAt jano'pasarati mukhAni ca sthagavati sa bhagavAn tathaiva yAtti, rAjA bhaNati-niviNakAmabhogo bhagavAniti, zrIyakaH sthApitaH, sa saMbhUtivijayasya pA pravajitaH, zrIvako'pi kila bhrAtRsnehena kozAyA gRhamAzrayati, sA cAnuraktA sthUlabhade'myaM manuSya necchati, tasyAH kozAyA lamcI bhaginyupakozA, tayA saha vararucistiti, sa zrIyakarataba viApi mArgayati, bhrAtRjAyAyA mUle bhaNati-patakha nimittena ammA pitA maraNaM prAptaH, bhrAtRviyogaM (vayaM) bhAptAH, taba viyogo +- 6 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1392 ~
Page #1394
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wmbhoyy [s.-] anukrama [26] AvazyakahAribha zrIyA // 695|| Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206..... jAo, evaM suraM pAehi, tIe bhagiNI bhaNiyA-tumaM mattiyA esa amattao jaM vA taM vA bhaNihisi, eyaMpi pAehi, sA papAiyA, so necchai, alAhi mamaM tume, tAhe so tIe aviogaM maggaMto caMdappabhaM suraM piyai, logo jANAi khIraMti, kosAe siriyassa kahiyaM, rAyA siriyaM bhaNai eriso mama hio taba piyAsssI, sirio bhaNai-sacaM sAmI !, eeNa mattavAlapaNa evaM amha kathaM, rAyA bhaNai kiM majjaM piyai ?, piyai, kahaM 1, to peccha, so rAvalaM gao, teNuppalaM bhAviyaM manussahatthe diNNaM, evaM vararuissa dijAhi, imANi aNNesiM, so atthANIe pahAio, taM vararuissa dinnaM, teNurrisaghiyaM, bhiMgAreNa AgayaM nicchUDhaM, cADavejjeNa pAyacchittaM se tattaM tadayaM pejjAvio, mao / thUlabhaddasAmIvi saMbhUyavijayANaM sagAse ghorAkAraM tavaM karei, viharato pADaliputtamAgao, tiSNi aNagArA abhiggahaM giti - ego sIhaguhAe, taM pecchato sIho uvasaMto, aNNo sappavasahIe, sovi diTThIviso uvasaMto, aNNo kUtraphalae, thUlabhaddo kosAe gharaM, sA . 1 jAtaH, evaM surAM pApaya, tathA bhaginI bhaNitA tvaM mattA eSo'maco yadvA tadvA bhaNiSyasi punamapi pAyaya, sAprapAyitA, sa necchati, ahaM mama svayaM tadA sa tasyA aviyogaM mRgayamANaJcandraprabhAM surAM pivati, loko jAnAti kSIramiti, kozayA zrIyakAya kavitaM, rAjA zrIyakaM bhaNati Izo mama hitastava pitA''sIt, zrIyako bhaNati satyaM svAmin! etena punarbhavapAyinA etadasmAkaM kRtaM rAjA bhaNati kiM mayaM pivati ? pivati kathaM ?, sA prekSa, sa rAjakulaM gataH tenotpalaM bhAvitaM manuSyahaste dattaM etat vararucaye dadyAH, imAmyanyebhyaH sa bhavAnyAM madhAvitaH, tat vararuvaye dataM tenAghrAtaM, kalonAga samudrI, cAturvaiyena prAyasi taptaM vapuH pAvitaH sRtaH / sthUlabhadrasvAmyapi saMbhUtivijayAnAM sakAze ghorAkAraM tapaH karoti, viharan pATaliputramAgataH, yonagArA abhigrahaM gRhNanti eka: siMhaguhA, taM prekSamANaH siMha upazAntaH anyaH sarpacasatI, so'pi dRSTiviSa upazAntaH anyaH kUpaphalake, sthUlabhadraH kozAyA gure, sA. 4 pratikra maNAdhya0 yogasaM0 5 zikSAyAM kalpaka vaMze sthUlabhadradIkSA muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1393 ~ / / 695 //
Page #1395
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) %4545 prata sUtrAMka [sU.] -- dIpa anukrama [26] tuThThA parIsahaparAjio Agaotti, bhaNai-kiM karemi !, ujANa ghare ThANaM dehi, diNNo, rattiM saghAlaMkAravihUsiyA AgayA, cADuyaM pakayA, so maMdaro iva nikaMpo na sakae khohe, tAhe dharma paDisuNai, sAviyA jAyA, bhaNai-jai rAyAvaseNaM aNNeNa samaM basejjA iyarahA baMbhacAriNiyAvayaM sA giNhai, tAhe sIhaguhAo Agao cattAri mAse upavAsa kAUNa, Ayariehi Isitti abhuDio, bhaNiyaM-sAgayaM dukkarakAragassatti?, evaM sappaitto kUvaphalaittovi, thUlabhaddasAmIvi tattheva gaNiyAghare bhikkhaM geNhai, sovi caumAsesu puNNesu Agao, AyariyA saMbhameNa abbhuTiyA, bhaNiyaMsAgayaM te aidukkara 2 kAragatti ?, te bhakati tiSiNavi-pecchaha AyariyA rAgaM vahati amaccaputtotti, bitiyvrisaarte| sIhaguhAkhamao gaNiyAgharaM vaccAmi abhiggahaM geNhai, AyariyA uvauttA, vArio, apaDisuNeto gao, vasahI maggiyA, dinnA, sA sabhAveNaM urAliyasarIrA vibhUsiyA avibhUsiyAvi, dhamma suNei, tIse sarIre so ajjhovavanno, obhAsai, sA tuSTA parIpahaparAjita bhAgata iti, bhaNati-ki karomi ?, udyAne gRhe sthAnaM dehi, dattaM, rAtrau sAladhAravibhUSitA AgasA, cATu prakRtA, sa meruriva | niSprakApo na zakyate kSobhayita, tadA dharma zuNoti, zrAvikA jAtA, bhaNati-padi rAjabazenAmyena sama vasAmi itarathA brahmacAriNIvataM sA gRhNAti, tadA | siMhaguhAyA bhAgatAturomAsAnupavAsa kRtvA, bhAcArIpaditi abhyusthitaH, bhaNita-svAgataM duSkarakArakasyeti', evaM sarpavikasakA rUpaphaLaphasAko'pi, sthUlabhadro'pi svAmI satraiva gaNikAgRhe bhikSA gRhAti, so'pi caturmAsyAM pUrmAyAmAgataH, AcAryAH saMbhameNosthitAH, bhaNitaM-svAgataM ve'siduSkaraduSkarakAra| kasyeti !, te bhavanti yo'pi-pazyata prAcAryA rAgaM vahanti amAtyaputra iti, dvittIyavArAce siMhagudAkSapako gaNikAgadaM bajAmI ti abhiprahaM gRhAti, |zrAcAryA upayukAA, cArito'matipayan gataH, vasatimAgitA, dattA, sA khabhAvenodArazarIrA vibhUpitA avibhUSitApi, dharma prANoti, samAH shaariire| so'dhyupapamaH, yAcate, sA - -- - muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1394 ~
Page #1396
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka NEX // 696 // [sU.] dIpa anukrama [26] necchA, bhaNai-jai navari kiMci desi, kiM demi ?, sayasahassaM, so maggiumArato, nepAlavisae sAvago rAyA, jo tahiM 4 pratikajAi tassa sayasahassamolaM kaMbalaM dei, so taM gao, dinno rAyANaeNa, pada, egattha corohiM paMtho baddho, sauNo vAsai- maNAdhya. sayasahassaM ei, so coraseNAvaI jANai, navaraM ejaMtaM saMjayaM pecchai, volINo, puNovi vAsai-sayasahassaM gayaM, teNa yogasaM0. seNAvaiNA gaMtUNa paloio, bhaNai-asthi kaMbalo gaNiyAe nemi, mukko, gao, tIse dino, tAe caMdaNiyAe chUDho, so | zikSAyAM vArei-mA viNAsehi, sA bhaNai-tuma evaM soyasi appayaM na soyasi, tumaMpi eriso ceva hohisi, uvasAmio, laddhA kalpakavaMze sthUlabhadrabuddhI, icchAmitti micchAmidukaDaM, gao, puNoSi AloettA viharai, AyarieNa bhaNiyaM-evaM aidukaradukarakArago|MIN thUlabhado, puSapariciyA asAviyA ya thUlabhaddeNa ahiyAsiyA ya, iyANi sahA tume adidosA pasthiyatti uvAladdho, evaM te viharaMti, evaM sA gaNiyA rahiyassa diNNA naMdeNa, thUlabhaddasAmiNo abhikkhaNaM guNagahaNaM karei, na tahA ubacarai, necchati, bhaNati-yadipara kijidadAsi, ki parAmi, patasahasaM, sa mArgitumArabdhaH, nepAlaviSaye dhAvako rAjA, yaH tantra vAti samma vAtasahastramUlya kambalaM dadAti, sa taM gataH, daso rAjA, bhAvAti, ekaca cAraiH sthAnaM bavaM, zakuno rati-zatasahasamAyAti, sa caurasenApatijAnAti, navaramAyAntaM saMyataM pazyati, pazcAGgataH, punarapi rati-zatasahastraM gataM, tena senApatinA gatvA pralokitaH, bhaNati-asti kambako gaNikAyai nayAmi, muko, gataH, tarI dattaH, tayA varSAgRhe kSiptaH, savArayati-mA binApAya, sA bhaNati-svamenaM zocase AsmAnaM na zocase, khamapIso bhaviSyasi caiva, upazAmtaH, kabdhA buddhi, ichAmI- 696 // time miSyAduSkRtamiti, gataH, punarapi Alocya viharati, bhAcAryeNa mANita-camatiduSkaraduSkarakArakaH sthUlamadaH, pUrvaparicitA abhAvikA ca sthUlabhadreNa abhyAsitA ca, vAnI bhADA khayAmadoSA prArdhiteti upAlandhaH, evaM te viharanti, evaM sAgaNikA radhikAya sA nandena, sthUlabhadsvAminobhIkSaNaM guNagrahaNaM karoti, na vayopacarati muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1395~
Page #1397
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1284] bhASyaM [ 206...]. so tIe appaNo viSNANaM darisiGakAmo asogavaNiyaM nei, bhUmIgaeNa aMgapiMDI pADiyA, kaMDapuMkhe aNNoSNaM lAyaMteNa hattha bhAsaM ANettA addhacaMdeNa chinnA gahiyA, tahavi na tUsai, bhaNai kiM sikkhiyassa dukaraM 1, sA bhaNai i-peccha mamaMti, siddhatthagarAsiMmi nacciyA sUINaM aggami ya, so AuTTo, sA bhAi- 'na dukaraM toDiya aMbaluMbiyA na dukaraM naciu sikkhiyaae| taM dukaraM taM ca mahANubhAvaM jaM so muNI pamayavarNami buccho // 1 // tIe sovi sAvao kao taMmi ya kAle bAravarisio dukkAlo jAo, saMjayAi tao samuddatIre acchittA puNaravi pADaliputte miliyA, tesiM aNNassa uddeso aNNassa khaMDa evaM saMghAtaMtehiM ekArasa aMgANi saMghAiyANi, diTTivAo nasthi, nepAlavattiNIe ya bhaddavAhU acchaMti codasapuvI, tersi saMgheNa saMghADao paDavio diDivArya bAehitti, gaMtUNa niveiyaM saMghakarja, te bhaNaM ti-dukkAlanimittaM mahApANaM na paviDomi, iyANiM paviTTho, to Na jAi vAyaNaM dADaM, paDiNiyattehiM saMghassa akkhAyaM, tehiM 5 sa tasyAthAtmano vijJAnaM darzavitukAmo'zokavanikAM nayati bhUmigatenAsmrapiNDI pAtitA, pANaDe'nyo'nyaM khAtA hastenAnIyAndreNa chitvA gRhItA, tathApi na tuSyati, bhagati kiM zikSitakha duSkaraM ?, sA bhajati pazya mameti, siddhArtha karAzI nartitA sUcInAM cAgre sa AvarjitaH, sA bhaNati na duSkaraM proTitAnAmAzrapiNDyAM na duSkaraM sapanane (zikSitAyAH) / taduSkaraM taca mahAnubhAvaM yatsa muniH pramadAvane ucitaH // 3 // tathA so'pi zrAvakaH kRtaH / tasi kAle dvAdazavArSika duSkALo jAtaH saMyatAdikAH tataH samudratIre svAtvA punarapi pATaliputre militAH teSAmambasvodezo'nyasya khaNDamevaM saMghAta padbhirekAdazAjJAna saMpAtitAni dRSTivAdo nAti, nepAladeze ca bhadravAhavastiSThanti caturdazapUrvarAH teSAM sana saMpAdakaH preSito dRSTivAda vAcayeti gatvA niveditaM saMghakArya, te bhaNanti duSkAlanimittaM mahAprANaM na praviSTo'smi idAnIM praviSTastato na vAcanAM dAtuM samarthaH, pratinivRtteH saMghAvAkhyAtaM, muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ------ 4 36 496 43 436536 ~ 1396 ~
Page #1398
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 697|| anno siMghADao visajio, jo saMghassa ANaM vaikamai tassa ko daMDo,te gayA, kahiya, bhaNai-oghADijai, te bhaNaMti,rApratika|mA ugghADeha peseha mehAvI satta paDiyAo demi, bhikkhAyariyAe Agao1 kAlavelAe 2 saNNAe Agao 3 veyAliyAe / yogasaM0 |paDipucchA Avassae tiNi 7, mahApANaM kira jayA aiyao hoi tayA uppaNNe kajje aMtomuhatteNa cauddasa pudhANi aNupehai,18 |zikSAyAM | ukAiovakkaiyANi karei, tAhe thUlabhaddaSpamuhANaM paMca mehAvINaM sayANi gayANi, te pa (pa)DhiyA cAyaNaM, mAseNaM egeNaM | bhadrabAhu0 |dohiM tihiM sadhe UsariyA na taraMti paDipucchaeNa paDhilaM, navaraM thUlabhaddasAmI Thio, thevAvasese mahApANe pucchio-na hu| | kilaMmasi ?, bhaNai-na kilAmAmi, khamAhi kaMci kAlaM to divasaM sarca vAyaNaM demi, pucchai-kiM paDhiyaM kittiya yA sesa / / AyariyA bhaNaMti-avAsI ya suttANi, siddhatthagamaMdare uvamANaM bhaNio, etto UNatareNaM kAleNaM paDhihisi mA visaayN| |vaca, samatte mahApANe paDhiyANi nava puvANi dasamaM ca dohiM bathahiM UrNa, eyaMmi aMtare viharatA gayA pADAlaputta, dIpa anukrama [26] -ra -5600AMA -ra tairanyaH saMghArako vimaeH, yA saMpakhAjAmatikAmpati takha ko daNDaH, te gatAH, kacita, bhagati-avAzyate, te bhaNanti, mA lajIghaTaH payata medhAvinaH sapta vAcanA dadAmi, mikSAcaryAyAmAgatA kAlavelAyo saMjJAyA mAgato bikAle Avapake kRte likhA, mahAmArNa kila yadAtigato bhavati tadApatra | kAntamuhalana caturdaza pUrvANi anupazyate, usakamikApatikAni karoti, tadA sthUlabhadapamukhANa patra medhAvinAM zatAni gatAni, te vAcanAH paThitumA. | rabdhAH, mAsenakena dvAbhyAM tribhiH sarve'pastAna zAnti pratiSukena (vinA) paThita, navaraM sthUlabhadrasvAmI sthitaH, slokAcazepe mahApANe pRSTaH-maiva kAmyati !, bhaNati-na sAmyAni, pratIkSakha kacit kAlaM tato divasaM sarva vAcanA dAsyAmi, pUchati-kiM pahilaM kiyat zeSa 7, AcAryA bhaNanti-aSTAzItiH sUtrANi, sidArthakamandaropamAna bhaNita, isa kamatareNa kAlena paThippatimA vipAI bAlI, samAle mahApANe pahitAni nava pUrvANi dazama cAmyA | vastubhyAmUna, etasminnantare viharanto gatAH pATaliputra,. --562 - muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1397~
Page #1399
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) 6 0- K. prata sUtrAMka thUlabhaddassa ya tAo sattavi bhagiNIo pavaiyAo, Ayarie bhAugaM ca vaMdiuM niggayAo, ujjANe kira ThapiellagA AyariyA, vaMdittA pucchaMti-kahiM jedvajjo ?, eyAe deuliyAe guNeitti, teNaM tAo divAo, teNa ciMtiyaM-bhagiNINaM| ihiM darisemitti sIharUvaM viucAi, tAo sIhaM pecchati, tAo nahAo, bhaNaMti-sIheNa khaio, AyariyA bhaNaMti-na so| sIho thUlabhaddo so, tA jAha ettAhe, AgayAo vaMdio, khemaM kusalaM pucchai, jahA siriyao pabaio abhattaDeNa kAlagao, mahAvidehe ya pucchiyA titthayarA, devayAe nIyA, ajjA ! do ajjhayaNANi bhAvaNAvimusI ANivANi, evaM vaMdittA gayAo, biiyadivase uddesakAle uvaDio, na uddisaMti, kiM kAraNaM ?, uvautto, teNa jANiyaM, kallattaNageNA, bhaNai,-na puNo kAhAmi, te bhaNaMti-na tumaM kAhisi, anne kAhiMti, pacchA mahayA kileseNa paDivaNNA, uvarilhANi cattAri | puvANi paDhAhi, mA puNa aNNassa dAhisi, te cattAri tao vocchiSaNA, dasamassa do pacchimANi vatthUNi yocchiNNANi, [sU.] dIpa anukrama [26] sthUlabhadrasa ca tAH samApi bhaginyaH pranajitAH, AcAryAn prAtaraM ca vandituM niyaMtA, ukhAne kila sthitA AcAryAH, panditvA pUchantijyeArya, etasyAM devakukSikA guNayatti, tena sA dRSTAH, sena cintitaM-bhaginInAM Rdi darzayAmIti siMharUpaM pikavaMti, tAH siMha pazyanti, tA naSTAH, bhaNanti-siMhena khAditaH, AcAryA bhaNanti-nasa siMhaH sthUlabhAHsAtat yAtAnA, AgatAH vanditaH, kSemaM kuzalaM ca pRSThati, yathA zrIyakaH pravajito'bhakkA dhana kAlagatA, mahAvidedeSu ca pRTAmatIrthakarAH, devatayA nItA, Arya! adhyayane bhAvanAvimukI AnIte, evaM vanditvA gate, dvitIyavivase uddesakAle upasthitaH, godizAnti, kiM kAraNa !, upayuktaH, tena jJAna, bastanIvena, bhaNati-na punaH kariSyAmi, te bhaNanti-navaM kariSyakhi, mamdhe kariSyanti, pazcAt mahatA ke zenapratipasavantA, paritanAni catvAri pUrvANi paGamA punaranpI dAH, tAni catvAri tato khucchimAni, dazamaso patrime vastunI vyavachine, muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1398~
Page #1400
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1284] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribha. drIyA prata sUtrAMka [sU.] // 398 // OSH 2564 kA dasa puvANi aNusajati // evaM zikSA prati yogAH saGgrahItA bhavanti yathA sthUlabhadrasvAminaH / zikSeti gataM 5 / iyANi |4pratikanippaDikamayatti, nippaDikammattaNeNa yogAH saGgRhyante, tatra vaidhodAharaNamAha maNAdhya * paThANe nAgavam nAgasirI nAgadatta pavajA / egavihA sahANe devaya sAhU ya billagire // 1285 // yogasaM0 asyAzcArthaH kathAnakAdavaseyaH, taccedam-paivANe Nayare nAgavasU sehI NAgasirI bhajjA, sahANi dovi, tesiM putto||6 niSprati nAgadatto niviNNakAmabhogo pabaio, so ya pecchai jiNakappiyANa pUyAsakAre, vibhAsA jahA vavahAre paDimApaDiva | kametA nANa ya paDiniyattANaM pUyAvibhAsA, so bhaNai-ahapi jiNakappaM paDivajjAmi, AyariehiM vArio, na ThAi, sarva cevapaDivajai, niggao, egastha vANamaMtaraghare paDima Thio, devayAe sammadihiyAe mA viNissiAhititti itthirUpeNa uvahAraM| gahAya AgayA, vANamaMtaraM acittA bhaNai-giNha khavaNatti, palalabhUvaM kUraM bhakkharUvANi nANApagArarUvANi gahiyANi, khAittA rattiM paDimaM Thio, jiNakappiyattaM na muMcati, poTTasaraNI jAyA, devayAe AyariyANa kahiyaM, so sIso amugattha, daza pUrvANi anupsamyante / pratiSTAne nagare nAgavasuH zreSThI nAgazrIbhAryA, zrAddha hai api, tayoH putro nAgadatto nirviNakAma bhogaH prabajitaH, saca | prekSate jinakalipakAnAM pUjAsakArI, vibhASA yathA vyavahAre pratimApratipannAnAM ca pratinivRttAnAM pUjAvibhASA, sa bhaNati-mahamapi jinakalyaM pratipaye, AcAvAritaH, na titi, svayameva pratipacate, nirgataH, ekA myantaragRhe pratimayA sthitaH, devatA sampaSTiH mA vina-diti bIrUpeyopahAra gRhItvA // 698 // gatA, vyantaramavisvA bhaNati-gRhANa apaka hati, palalabhUtaM (miSTa)raM bhakSyarUpANi nAnAprakAravarUpANi gRhItAni, sAdiyA rAtrI pratimA khitaH, jimakalpiko ga mumati, atisAro jAtaH, devatayA'cAryANAM kathita, sa ziSyomutra, dIpa anukrama [26] 5 456 5305- 0 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1399~
Page #1401
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 4 ], mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1285 ] bhaSyaM [ 206...]. sAhU pesiyA, ANio, devayAe bhaNiyaM bilagiraM dijjahitti dinnaM, ThiyaM, sikkhavio ya-na ya evaM kAyavaM / niSpaDi kaMmatti gayaM 6 / iyANiM annAyaetti, ko'rthaH 1-putriM parIsahasamatthANaM jaM uvahANaM kIrai taM jahA logo na yANAi tahA kAyardhati, nAyaM vA kayaM na najejjA pacchannaM vA kathaM najjejjA, tatrodAharaNagAhA-- kosaMghiya jiyaseNe dhammavasU dhammaghosa dhammajase / vigayabhayA viNayavaI ihivivasAya parikamme / / 1286 / / imIe vakkhANaM- kosaMbIe ajiyaseNo rAyA, dhAriNI tassa devI, tatthavi dhammavasU AyariyA, tANaM do sIsA-dhammaghoso dhammajaso ya, viNayamaI mayahariyA, vigayabhayA tIe sismiNIyA, tIe bhattaM paJcavakhAyaM, saMgheNa mahayA ihisakAreNa nijAmiyA, vibhAsA, te dhammavasusIsA doSi parikammaM kareMti, io ya ujjeNivaMtivaddhaNapAlagasuparavaDaNe ceva / dhAriya(Ni) avaMtiseNe maNiSpabhA bacchagAtIre // / 1287 / / vyAkhyA - ujjeNIe pajjoyasuyA do bhAyaro pAlago gopAlao ya, gopAlao pavaio, pAlagassa do puttA-avaMtivaddhaNo 1] sAdhavaH preSitAH AnItA devatayA bhaNitAH-pIjapuragarbha datta, dattaH sthitaH zikSitathana caivaM karttavyaM niSyatikarmeti gataM idAnImAta iti pUrva parIpadasamadupadhAnaM kriyate tat yathA loko na jAnAti tathA karttavyamiti jJAnaM vA kRtaM na jJAyeta maccha vA kRtaM jJAyeta avyA vyAkhyAnaMkozAmyAmajitaseno rAjA dhAriNI tasya devI, tatrApi dharmavasava bhAryAH teSAM hI ziva-dharmaghoSo dharmapazAca, vinayamatirmaharikA, vigatamA tasyAH ziyA tathA bhaktaM pratyAkhyAtaM saGkena mahatA RdvisarakAreNa niyamitA, vibhASA, to dharmavaziSyo dvAvapi parikarma kurvataH taya ujjayisyAM prayota sutau dvau bhrAtarau - pAlako gopAlaka, gopAlakaH pratrajitaH, pAlakasya dvau putrau avantIvardhano ~1400~
Page #1402
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1287] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka chavaddhaNo ya, pAlago acaMtibaddhaNaM rAyANaM rahayaddhaNaM juvarAyANa ThavittA pavaio, rahavaddhaNassa bhajA dhAriNI, tIse hAribha-nAputto avaMtiseNo / annayA ujANe rAiNA dhAriNI savaMge vIsattA acchatI divA, ajjhovavanno, dUtI pesiyA, sA|| maNAdhya drIyA necchai, puNo 2 pesai, tIe adhobhAveNa bhaNiyaM-bhAussavi na lajjasi ?, tAhe teNa so mArio, vibhAsA, taMmi viyAle yogasaM07 ajJAtake |sayANi AbharaNagANi gahAya kosaMviM sattho vaccai, tattha egassa vuhassa bANiyagassa uvallINA, gayA kosaMdhi, saMjaio // 699 // pucchittA raNo jANasAlAe ThiyAo tattha gayA, baMdittA sAviyA pabaiyA, tIe gambho ahuNovavanno sAhuNo mANa pajAvihiti(tti) taM na akkhiya, pacchA NAe mayahariyAe pucchiyA-sabhAveNa kahio jahA rahavaddhaNabhajjA'haM, saMjatImAjhe'sAgAriyaM acchAviyA, viyAyA rati, mA sAhUrNa uDDAho hohititti NAmamuddA AbharaNANi ya ukkhiNittA raNo| aMgaNae ThavittA pacchannA acchA, ajiyaseNeNAgAsatalagaeNaM pabhA maNINa divA diDA, diho ya, gahio, NeNa| [sU.] dIpa anukrama [26] rASTravardhanana, pAlako'vantIvardhana rAjAma rApravardhanaM yuvarAja khApacisyA prabajitaH, rASTravardhanasya bhASI dhAriNI, tasyAH putro'yamtIpeNaH / anyadoyAne rAjJA dhAriNI saGgeiSu vinamtA tiSThantI dRSTA, abhyupapannaH, bUtI preSitA, sA necchati, punaH 2 preSate, tavA tiraskArajamA maNidhAturapi na lajale, | tadA tena sa mAritA, vibhASA, tasin vikAle khakAyAbharaNAni gRhItvA kauzAmyAM sArthoM majati sabaikasa vRdaya paNijaH pArthamAzritA, gatA kauzAmbI, | saMyatyaH pRSTvA rAjJo yAnazAlAyAM sthitAH tatra gatA, banvittA prAvikA prabajitA, tyA goMdhunotpannaH sAdhavo mA pravinamanniti samApAtaM, panAt jJAte mahatcarikayA pRSTaH-sadAvA kathitaH yathA rASTravardhanasya bhASAMI, saMyatImadhye'sAgArika sthApitA, prajanitavatI rAtrI, mA sAdhUnAmumho bhUditi nAmamudrAmAbharaNAni corikSapya rAzIkANe sthApayitvA pracchanA tiSThati, ajitasenenAkAzatalagatena maNInAM prabhA divyA eer, CEN, gRhItaH, manena | // 699 // RAMES ~1401~
Page #1403
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1287] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka | amgamahisIe dinno aputtAe, so ya putto, sA ya saMjatIhiM pucchiyA bhaNai-uddANagaM jAyaM taM mae vigiMciyaM, khaiyaM | hohiti, tAhe aMteuraNIi atIda ya, aMteuriyAhiM samaM mittiyA jAyA, tassa maNippahotti NAmaM kayaM, so rAyA mao, maNippabho rAyA jAo, so ya tIe saMjaIe nirAyaM aNuratto, so ya avaMtivaddhaNo pacchAyAveNa bhAyAvi mArio sAvi devINa jAyatti bhAuneheNa avaMtiseNassa rajjaM dAUNa pabaio, so ya maNippahaM kappAgaM maggai, so na dei, tAhe saca-| valeNa kosarvi phaavio| te ya dovi aNagArA parikamme samatte ego bhaNai-jahA viNayavatIe iDDI tahA mamavi hou, Nayare bhattaM paJcakkhAyaM, bIo dhammajaso vibhUsaM necchaMto kosaMbIe ujjeNIe ya aMtarA vacchagAtIre patyakaMdarAe bhattaM paJcakkhAyaM / tAhe teNa avaMtiseNeNa kosaMbI rohiyA, tattha jaNo apaNo addaNNo, na koi dhammaghosassa samIvaM alliyai,x hai so ya ciMtiyamasthamalabhamANo kAlagao, bAreNa nippheDo na labbhai pAgArarasa uvarieNa ahikkhitto / sA pavaiya [sU.] dIpa anukrama [26] - apramAhira aprAya vacA, sa ca punaH, sA ca saMyatIbhiH pRSTA bhaNati-gRtaM jAtaM sammamA sthaprasiddha (vigaSTa !) bhaviSyatIti, sadAvApuraM gacchatyAyAti ca, antaHpurikAbhiH samaM maitrI jAtA, tasya maNiprabha iti nAma kRta, sa rAjA sutaH, maNiprabho rAjA jAtA, saca tasyAM saMyatvAM nitarAmanuraktaH | sa cAvantivardhanaH pazcAtApena bhAtA'pi mAritA sA'pi devIbha prApta prAnunehenAvantIpeNakha rAjyaM davA prAjitA, saca maNiprabhaM daNDaM mArgapati, sa ma dadAti, tadA sarvadalena kauzAmbI pradhAvitaH / tau ca dvAvapi anagArau parikarmaNi samApte (anazanovatI)eko bhaNati-vadhA vinayavalyA kavisamA mamApi bhavatu, nagare bhaktaM pratyAzyAta, ditIyo dharmamA vibhuussaamnidhchn| kauzambyA athimpAnAmtarA vasakAtIre parvatakandarAyo bhakta pratyAsyAtavAn / t| tenAvantIpeNena kauzAmbI ruvA, tatra svayaM janaH pIDitaH, na kavivarmayopasya samIpamAgacchati, sa ca cintitamarthamalabhamAnaH kAlagatA dvAreNa niSkAzana na labhyate (iti) prAkArasyoparikayA bahiH kSiptaH / sA pravajitA -- 40-5600-%25 - ~1402 ~
Page #1404
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1287] bhASyaM [206...], (40) RECENT drIyA prata sUtrAMka [sU.] bhAvazyaka-ciMteI-mA jaNakkhao houtti rahassaM bhiMdAmi, aMteuramaigayA, maNippaha osArettA bhaNai-ki bhAugeNa samaM kalahesi pra tikahAribha-18 so bhaNai-kahanti, tAhe taM sarva saMbaMdha akkhAyaM, jaina pattiyasi to mAyaraM pucchAhi, pucchai, tIe NAyaM avassaM raha- maNAdhya0 sabheo, kahiyaM jahAvattaM rahavaddhaNasaMtagANi AbharaNagANi nAmamuddAi dAiyAI, pattIo bhaNai-jaha ettAhe osarAmi to yogasaM0 ajJAtaka7 mamaM ayaso, ajjA bhaNai-ahaM ta paDibohemi, evaM houtti, niggayA, avaMtiseNassa niveiyaM, pavaiyA dahamicchA, ai-18 700 // yayA, pAe dahaNa NAyA aMgapADihAriyAhi, pAyavaDiyAo parunnAo, kahiyaM tassa tava mAyatti, so ya pAyavaDio paruno, tassavi kahei-esa bhe bhAyA, dovi bAhiM miliyA, avaropparamavayAseUNaM paruNNA, kiMci kAlaM kosaMbIe| acchittA dovi ujjeNi pAviyA, mAyAvi saha mayahAriyAe paNIyA, jAhe ya bacchayAtIre pavayaM pattA, tAhe je tami jaNavae sAhuNo te pacae orubhaMte caIte ya daGga pucchiyA, tAhe tAovi vaMdiuM gayAo, vitiyadivase rAyA pahAvio, cintayati-mA janabhayo bhUditi rahavaM bhinadhi, antaHpurama tigatA, maNiprabhamapasArya bhaNati-ki prAtrA samaM kalahasi , sa bhagati-kathamiti, INIer sambandhamApAtavatI, yadina praveSisahi mAtaraM pRccha, pati, tayA jJAtaM sAyaM rahasabhedA, kathitaM yathAvRtaM rAhavardhanasatvAni AmaraNAni nAmamudAdIni darzitAni, pratyavito bhaNati-yadyadhunApasarAmi tarhi mezyazaH, AryA bhaNati-aIle pratibodhayAmi, evaM bhavarivati, nirgatA, avantIpeNAdha niveditaM, pramajitA daSTumicchati, atiyatA, pAdau dRSTvA jJAtAntaHpuramavihAriNIbhiH, pAdapatitAH praruditAH, kathitaM tasya tara mAteti, saca pAdapatitaH prarUditaH, tasyApi kathayati, epa tava bhrAtA, dvAvapi vahimilitI parasparamAlinaya praruditI, kazcitkALa kauzAmbyA vivAhApajayinI prAptI, mAtApi | // 700 saha mahattarikayA nItA, yadA ca vasakAtIre parvataM mAsA tadA ye tamin janapade sAdhatAn parvatAdavatarata Arohataba TrA pRSTavatI, tadAtA api vandituM gatAH, dvitIya divase rAjA prasthitaH BCin dIpa anukrama [26] 4 ~1403~
Page #1405
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1287 ] bhaSyaM [ 206..... tAo bhAMti-bhataM paJcakkhAyao esthaM sAhU amhe acchAmo, dovi rAyANo ThiyA, divase 2 mahimaM kareMti, kAThagao, evaM te ya gayA rAyANo, evaM tassa anicchamANassavi jAo iyarasta icchamANassavi na jAo pUyAsakkAro, jahA dhammajaseNa tahA kAyavaM / aNNAyayattigayaM 7 / iyANiM alobhetti, lobhavivegavAe jogA saMgahiyA bhavaMti alobhayA teNa kAyadyA, kahe ? tatthodAharaNamAha sAee puMDarIe kaMDarie caiva devijasabhadA / sAvasthiajiyaseNe kittimaI khuDugakumAro // 1288 // jasabhadde sirikaMtA jayasaMghI ceva kaNNapAle ya / nadyavihI pariose dANaM pucchA ya pavvajjA // 1289 // su vAiyaM sudda gAiyaM sudu naciyaM sAma suMdari / / aNupAliya dIharAiyao sumiNate mA pamAya // 1290 // dvAragAthAtrayam asya vyAkhyA kathAnakAdayaseyA, taccedaM-sAgeyaM NayaraM, puMDario rAyA, kaMDario juvarAyA, jubaranno devI jasabhadA, taM puMDarIo caMkamaMtI dahUNa ajjhovavanno, necchai, taheva juvarAyA mArio, sAvi sattheNa samaM palAyA, ahugobabannagabhA pattA ya sAvasthi, tattha ya sAvatthIe ajiyaseNo Ayario, kittimatI mayahariyA, sA 3 1 tA bhaNanti pratyAkhyAtabhanko'tra sAdhuH tato vayaM tiSThAmaH dvAvapi rAjAnI sthitI divase 2 mahimAnaM kurutaH kAlagataH evaM te rAjAnI ca gatAH / evaM tasyAnicchato'pi jAta sarakAraH itarasyecchato'pi na jAtaH pUjAsatkAraH yathA dharmavazatA tathA karttavyaM ajJAtakamiti gataM idAnIM aloma iti lobhavivekitayA yogAH saMgRhItA bhavanti, bhaDobhatA tena karcecyA kathaM?, tatrodAharaNamAha / sAketaM nagaraM puNDarIko rAjA, kaNDarIko yuvarAjaH, yuvarAjasya devI yazobhadrA, to camantI dRSTrA puNDarIko'bhyupapannaH necchati, tathaiva yuvarAjo mAritaH, sA'pi sArthena samaM palAyitA, adhunoyagabha prAptA ca zrAvastI, tatra ca zrAvasyAmajitasena AcAryaH kIrtimatirmahatarikA, sA. ~1404~
Page #1406
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wllaayy anukrama [26] Avazyaka hAribhadrIyA // 701 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1290 ] bhASyaM [ 206...]. tIe mUle teNeva kameNa paJcaiyA jahA dhAriNI tahA vibhAsiyavA, navaraM tIe dArao na haDDio khuDDugakumAroti se nAmaM kathaM, so jobaNattho jAo, ciMtei pavajjaM na tarAmi kArDa, mAyaraM Apucchai-jAmi, sA aNusAsara tahavi na ThAi, sA bhaNai to khAi mannimittaM vArasa varisANi karehi, bhaNai-karemi, putresu Apucchai, sA bhaNai-mayahariyaM ApucchAmi, tIsevi vArasa varisANi, tAhe Ayariyassavi vayaNeNa vArasa, uvajjhAyasta vArasa, evaM aDayAlIsaM varisANi acchAvio taha vi na ThAi, visajjio, pacchA mAyAe bhaNNUi mA jahiM vA tarhi vA vaccAhi, mahalapiyA tujjha puMDarIo rAyA, imA te pitisaMtiyA muddiyA kaMbalarayaNaM ca mae niMtIe noNIyaM eyANi gahAya baccAhitti, gaoNayaraM, raNNo jANasAlAe AvAsio kalle rAyANaM pecchihAmitti, antaraparisAe pecchaNayaM pecchai, sA naTTiyA savarattiM nacciUNa pabhAyakAle niddAiyA, tAhe sA dhorigiNI ciMtei-tosiyA erisA bahugaM ca laddhaM jai ettha vigrahai to gharisiyAmoti, tAhe imaM gItiyaM pagAiyA- 'muhU gAiyaM suDU nacciyaM suddvAiyaM sAma suMdari / aNupAliya dIharAiyao sumiNate mA pamAya // 1 // [1] tathA mUkhe tenaiva krameNa pravajitA yathA dhAriNI tathA vibhAvitavyA navare tathA dArako na tyaktaH kakumAra iti tasya nAma kRtaM sa yauvanasyo jAtaH, cintayati prabhyAM na zakromikaM mAtaramApRcchate dhAmi sA anuzAsti tathApi na tiSThati sA bhaNati tadA mannimittaM dvAdaza varSANi kuru, bhaNati karomi, pUrNeSu ApRcchate sA bhaNati mahatsarikAmApRcche tathA api dvAdaza varSANi tata AcAryasyApi vacanena dvAdaza upAdhyAyasya dvAdaza, evamaSTacatvAriMzat varSANi sthApitastathApi na tiSThati, visRSTaH paJcAd mAtrA bhaNvate mA yantra vA tantra vA vAjIH, pitRlyasya puNDarIko rAjA, iyaM ca te pitRsakA mudrikA kambara yA nirgacchantyAnItaM ete gRhItvA vraja, gato nagaraM rAjJo bAnazAlAyAmuSitaH kalye rAjAnaM prekSiSya iti, abhyantaraparvadi prekSaNakaM prekSate, sA naTI sarva navA prabhAtakAle nidrAditA tadA sA varttakI vintayati toSitA pat bahu ca yadyadhunA pramAdyati tarhi apacAjitAH sa iti tadema gItikAM pragItavatI-suSThu gItaM muTu narttitaM suSuvAditaM zyAmAyAM sundari ! anupAditaM dIrgharAtraM svapnAnte mA pramAdaH // 1 // ~ 1405 ~ 4 pratikra maNAdhya0 yogasaM0 alobhatA0 // 701 //
Page #1407
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1290] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka CCCAR- 4-80-17 [sU.] dIpa anukrama [26] iyaM nigadasiddhaiva, eravaMtare khuDueNa kaMbalarayaNaM chUr3ha, jasabhaddeNa juvarAiNA kuMDalaM sayasahassamolaM, sirikatAe sasthavAhiNIe hAro sayasahassamolo, jayasaMdhiNA amacceNa kaDago sayasahassamollo, kaNNavAlo miTho teNa aMkuso sayasahasso, kaMbalaM kuMDala ( kADaya) hAregAvali aMkusotti eyAi sayasahassamollAi, jo ya phira tattha tUsAi vA deha vA so sro| likhijjai, jai jANai to tuDo ahana yANai to daMDo tesiMti sadhe lihiyA, pabhAe sadhe sadAviyA, purichayA, khuGago! tambhe kIsa dinnaM ?, so jahA piyAmArio taM sarva parikahei jAva na samattho saMjamamaNupAleDa, tubha mUlamAgaoraja ahi-12 lasAmitti, sobhaNai-demi, so khuDago bhaNai-alAhi,sumirNatayaM vaTTai, marijA, puvakaovi saMjamo nAsihitti, juvarAyA? bhaNai-tuma mAreuM maggAmi thero rAyA rajaM na deitti, sovi dijaMtaM necchai, satyavAhabhajA bhaNai-vArasa varisANi pautthassa, pahe vaTTai, annaM pavesemi vImaMsA vaTTai, amacco-aNNarAyANaehiM samaM ghaDAmi, paccaMtarAyANo hatthimeMThaM bhaNaMti-hatthiM ANehi anAntare chalakakumAreNa kambakarataM kSipta, yazobhaANa yuvarAjena kuNDalaM zatasahasamUlyaM, zrIkAntayA sArthavAmA hArA mAtasahasamUlyaH, jayasamdhinA-1 mAtyena kaTaka pAtasahasamUlyaM, karNapAlo meNTamonAkuzaH zatasahastramUlyaH, kambalaM kuNDalaM (kaTaka) hAra ekAvalikA bhaza ityetAni zatasahasamUlyAni, yasa |kila tantra tuSati pavAti pAsa soM likhyate, yadi jAnAti tadA turaH atha na jAnAti tadA daNTasteSAmiti sa liriSatAH, prabhAte sarve zabditAH pRssttaaH| zuka! yA ki , sapathA pitA mAritaH tat sarva parikApati thApA samarthaH saMyamamanupAlayituM, thupmA pAzramAgataH rAjyamabhilapAmIti, sa bhaNati-dadAmi, sAlako bhaNati bhalaM, samAmto pAte, nive, pUrvakRto'pi saMyamo nazvediti, yuvarAjo bhaNati-yA mArayituM mugaye sthaviro rAjA rAjya dadAtIti so'pi dIyamAnaM neti, sArthavAhabhAryA bhaNati-dvAdaza varSANi propitA, padhi parvate, andhaM pravezayAmIti vimo'bhUna amAtya:anyarAjabhiH samaM mantravAmi, masAntarAjAno hasimeNThaM bhaganti-hastinamAnaya 2-10 ~1406~
Page #1408
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1290] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka dIpa anukrama [26] Avazyaka- mAreha vatti, bhaNati te tahA karehitti bhaNiyA necchaMti, khuDDugakumArassa maggeNa laggA pavaiyA, sabehiM lobho paricatto, 4 pratikrahAribha- evaM alobhayA kAyabA, alobhetti gayaM 8 / iyANiM titikkhatti dAraM, titikkhA kAyavA-parIsahovasaggANaM atisaNaM maNAdhya. drIyA bhiNiyaM hoi, tatrodAharaNagAthAdvayam yogasaM0 titikSA 1702 // iMdapura iMdadatte pAbIsa suyA suriMdatte ya / mahurAe jiyasa sayaMvaro nibyuIe u // 1291 // aggiyae pavvayae bahulI taha sAgare ya boddhavve / egadivaseNa jAyA tastheva suriMdadatte y|| 1292 // asya vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taJcedam-iMdapuraM Nayara, iMdadatto rAyA, tassa iTThANa barANa devINaM bAvIsaM puttAra | aNNe bhaNaMti-egAe devIe, te save raNNo pANasamA, ahegA dhUyA amaccassa, sA jaM paraM pariNateNa divA, sA annnnyaa| kayAi pahAyA samANI acchai, tAhe rAyAe dihA, kassesA ?, tehiM bhaNiyaM-tumbha devI, tAhe so tAe sama eka ratiM vuccho, sA ya rituNhAyA, tIse gabbho laggo, sA amacceNa bhaNieliyA-jadhA tumbha gambho laggai tayA mamaM sAhejAhi, mAraya veti, bhaganti te tathA kurviti, bhaNitA necchanti, kSullakakumArasa mArgeNa vanAH bhavajitAH, salobhA parityakaH, evamalobhatA kartavyA, alobha iti gataM / idAnI titikSetidvAra, titikSA kartavyA-parISahopasargANAM adhisahanaM bhaNitaM bhavati / indrapura nagaraM, indradatto rAjA, takhedhAnAM barANAM devInAM vAviMzatiH putrAH, ambe bhaNanti-ekasyA devyAH, te sarva rAjJaH prANasamAH, athaikAThamAtyasa duhitA, sA yatparaM pariNapatA raSTA, sA ampadA RtusvAtA // 702 // sasI tiSThati, tadA rAjJA rathA, kaspA, terbhaNitaM-yuSmA devI, tadA sa tathA sama mekA rAnimuSitaH, sA cakavAnA, tathA garbho lamaH, sAdhmAtyena | bhaNitapUnA-padA taba garbho bhavetadA mAjhaM kathayeH,. ~1407~
Page #1409
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1292] bhASyaM [206...], (40) CAX prata sUtrAMka [sU.] tAe so divaso siho muhutto velA jaMca rAeNa ullaviyaM sAitakAro teNa te pattae lihiyaM, so ya sAravei, navaNDai | mAsANaM dArao jAo, tassa dAsaceDANi tadivasa jAyANi, taM0-aggiyao pavayao bahuligo sAgarago, tANi sahajAyANi, teNa kalAyariyassa uvaNIo, teNa lehAiyAo bAvattari kalAo gahiyAo, jAhe sAo gAhei Ayario tAhe tANi kuTuMti vikaTuMti ya, puSaparicaeNa tANi roDaMti sovi tANi na gaNei, gahiyAo kalAo, te anne gAhijaMti bAvIsapi kumArA, jassa appijati Ayariyassa taM piTTati matthaehi ya haNaMti, aha uvajjhAo teM piTTeDa apar3hate tAhe sAheti mAimissigANaM, tAhe tAo bhaNaMti-kiM sulabhANi puttajammANi ?, tAhe na sikkhiyaaii| io ya mahurAe jiyasanU rAyA, tassa suyA nidhuI nAma kaNNayA, sA alaMkiyA raNo uvaNIyA, rAyA bhaNai-jo royaha so te bhattA, tAhe tAe NArya-jo sUro vIro vikato so puNa rajaM dijjA, tAhe sA ya balaM vAhaNaM gahAya gayA iMdapuraM| Nayara, rAyassa bahave pucA sueliA, dUo payaTTo, tAhe AvAhiyA sabe rAyANo, tAhe teNa rAyANaeNa surya tayA sa divaso muhato velA yaca rAjolataM satpaGkAraH (tat sarvamukka) tena tat patrake likhitaM, sa ca saMrakSati, navasu mAseSu dArako jAtaH, tasya dAsadAsahipase jAtAH, tathA agniH parvatakA pAlikA sAgarA, te sahajAtA, tena phalApAryAyopanItA, tena lekhAdikA dAsaptatiH kakA gRdhItA, maiyadA tA mAdayasthAcAlAn tadA te hayanti vikarSayanti ca, pUrvaparicayena te luThanti, so'pi tAna gaNayati, gRhItAH kalA, te'mye prAnte dvAviMzatirapi kumArA, vI madhyante bhAcAryAya taM pihayanti mastakenapAnti, adhopAdhyAyasvAn piyati apaThataH tadAkathayanti mAtRprabhRtInA, tadA vA bhaNanti-ki sulabhAni putrajammAni, tadA(ta) mazikSitAH / itanamadharAyAM jitazara rAjA. tasA satA litinAma kanyA, sAvatA rAkSa apanItA, rAjA bhaNati-yo rocate sa te bho, tadA tayA zAtaM yaH zUro vIro vikrAntaH sa punA rAjyaM dadhAta, tadA sA balaM vAhanaM ca gRhItvA gatebapura nagara, rAho bahavaH suvAH zrutapUrvAH, dUtaHpravartitaH, tadA'hatA asikA rAjAnaH, tadA tena rAjJA zrutaM. sarakAra dIpa anukrama [26] AM ~1408~
Page #1410
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1292] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-gAjahA sA ei, hahatuTTho, ussiyapaDAga Nayara kayaM, raMgo kao, tattha carka, eca egami aksa aTTa cakANi, tersi purao4 pratikrahAribha- dhIyA ubiyA, sA puNa vidhiyabA, rAyA sannaddho niggao saha puttehi, tAhe sA kaNNA sabAlaMkAravihUsiyA egaMmi pAse drIyA & acchaDa, so raMgo rAyANo ya te ya DaMDabhaDabhoiyA jAriso dovatIe, tattha raNo jeDaputto sirimAlI kumAro, esA|| yogasaM09 dAriyA rajaca bhottavaM, so tuhro, ahaM nUrNa aNNehito rAIhiM abhahimao, tAhe so bhaNio-biMdhahatti, tAhe so titikSAyAM // 703 // akayakaraNo tassa samUhassa majjhe taM dhaj ghetUNa ceva na cAei, kivi aNeNa gahiya, teNa jatto bacai tatto vaccaitti | kaMDe mukaM, evaM kassai egaM araya boliyaM kassa do tiNi aNNesiM bAhireNa ceva niMti, teNavi amaJceNa so nattugo pasAhi tadivasamANIo tattha'cchA, tAhe so rAyA ohayamaNasaMkappo karayalapalhatthamuho-aho ahaM puttehiM logamaJjhe / vigoviotti acchada, tAhe so amacco pucchai-kiM tunbhe devANuppiyA ohaya jAva jhiyAyaha, tAhe so bhaNai ESCENER [sU.] dIpa anukrama [26] 6236*RACE%ACe // 703 // badhA seti, haTatuSTaH, batipatAkaM nagara kRta, rana kRtaH, tatra carka, akammin cakeTa kANi teSAM purataH pusalikA sthApitA, sA punarvatamyA, lArANA sAdo nirgataH saha putra, tadA sA kanyA sarvAzakAravibhUSitA ekamin pA tiSThati, sa rakA te rAjAno daNDikabhaTabhojikA bAdazo draupacAH, zatra rAjo jyeSThaH putraH zrImAkI kumAraH, ekA dArikA rAjyaM ca bhoktavyaM, sa tuSTaH, anUnamanyarAjabhyo'bhyadhikaH, sadA sa bhaNitA-vidhyeti, tadA so'kRtakara-IN gatasa samUhasya madhye taddhanurmahItumeva na ghAmoti, kathamapyanena gRhItaM, sena yato najati tato vrajarivati kAI mukta, evaM kasyacidekamarakaMmpatikAnta kscidd'e| |zrINi anyecA bahireva nirgaThati, tenAdhyamAtyena sa naptA prasAdhya tadivasamAnItastatra tiSThati, tadA sa rAjopaDatamanaHsaMkalpaH karatalasthApitamukhaH baho| banekoMkamadhye vigopita iti tiSThati, tadA so'mAyaH pRpachati-kiM yUyaM devAsupriyA upadattamanaHsaMkalpA yAvat dhyAyata, udAsa bhaNati XTa ~1409~
Page #1411
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1292] bhASyaM [206...], (40) HERA prata sUtrAMka [sU.] eehiM ahaM lahuIkao, tAhe bhaNai-asthi putto tubha aNNovi, kahiM , suriMdadatto nAma kumAro, taM sovi tA viNNAsau me, tAhe.taM rAyA pucchaha-kao mama esa putto ?, tAhe tANi siThThANi rahassANi, tAhe rAyA tuho bhaNai-seyaM tava puttA ! ee aha cake bhettUNa rajasokkhaM niyuttidAriyaM pAvittae, tAhe so kumAro ThANaM AlIDhaM ThAiUNa giNhai dhaNU, lakkhAbhimuhaM saraM saMdhei, tANi ceDarUvANi te ya kumArA sabao roDaMti, aNNe ya doSiNa purisA asivyagrahastau, tAhe so paNAma raNNo uvajjhAyassa ya karei, sovi se uvamjhAo bhayaM dAvei-ee doSiNa purisA jai phiDisi sIsaM te phiTTa (hissati) tesiM doNhavi purisANa te ya cattAri te ya bAvIsaM agaNaMto tANa ahaNhaM rahacakkANaM chidaM jANiUNa egami chiDDe nAUNa | apphiDiyAe dihIe tami lakkhe teNaM aNNami ya maNaM akuNamANeNa sA dhItIgA aJchimi viddhA, tattha ukuDisIhanAyasAhukAro diNNo, esA dayatitikkhA, esA ceva vibhAsA bhAve, upasaMhAro jahA kumAro tahA sAhU jahA te cattAri tahA etairaha lapUlataH, tathA bhaNati-asti puno yuSmAkamanyo'pi,ka?, surendadatto nAma kumAraH, tat so'pi tAvat parIkSyatAM mama, sadA ta rAjA pRcchatito mama putra eSaH, tadA tAni ziSTAni rahasyAni, tadA rAjA tuSTo bhaNati-preyasava putra! etAni aSTa cakraHni bhivA rAjyasaumyaM niti dArikAM ca prAptuM, tadAsa kumAraH sthAnamAkITaM sthitvA gRhAti dhanuH, salyAbhimukhaM zaraM saMdadhAti, te ceTAste ca kumArAH sarvato bole kurvanti, samvaupadI puruSI, tadA sa praNAmaM rAza upAdhyAyasya ca karoti, so'pi tasyopAdhyAyo bhayaM darzayati-patau dvau puruSau yadi skhAlasi zIrSa te pAtayiSyattaH, tau dvAvapi puruSau tAMtra caturastAMzca dvAviMzati vagaNayan teSAmadhAmo rathacakAgo hina zAsvaikamibhine jJAtvA'patitayA yA tasmAlakSvAt anyasmin mano'kurvatA tena sA putalikA'kSiNa viddhA, tatrotkRrisiMhanAdapurassAdhukAro dacaH, eSA vyatitikSA, eSaiva vibhASA bhAve, upasaMhAro yathA kumArastathA sAdhuH yathA te catvArastathA dIpa anukrama [26] SCAM DONk 4-0- ~1410~
Page #1412
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1292] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] 4pratikramaNAdhya. yogasaM0 1.Arja kArSi 8C // 704 // % 5 44546434 cattAri kasAyA jahA te bAvIsa kumArA tahA bAvIsaM parIsahA jahA te do maNUsA tahA rAgaddosA jahA ghitigA vidheyaSA tahA ArAhaNA jahA nivRttIdAriyA tahA siddhI / titikkhatti gayaM 9, iyANi ajjavatti, ajjavaM nAma uayattaNaM, tatthudAharaNagAhA caMpAe kosiyajo aMgarisI sahae ya ANate / paMdhaga joijasAviya abhakkhANe ya saMbohI // 1293 // imIe vakkhANaM-pAe kosiajo nAma uvajjhAo, tassa do sIsA-aMgarisI ruddao ya, aMgao bhaddao, teNa se aMgarisI nAma kayaM, ruddao so gaMThichedao, te dovi teNa uvajjhAeNa dArugANaM paTTaviyA, aMgarisI aDavIo |bhAraM gahAya paDieti, ruddao divase ramittA viyAle saMbhariya tAhe pahAvio aDaviM, taM ca pecchAi dArugabhAraeNa entarga, ciMtei ya-nindomi sapajhAeNaMti, io ya joijasA nAma bacchavAlI puttassa paMthagassa bhatrta neUNa dArugabhAra-1 eNa ei, ruddaeNa sA egAe khaDDAe mAriyA, taM dArugabhAraM gahAya aNNeNa maggeNa purao Agao uvajjhAyassa hatthe caravAraH kaSAyA yathA te dvAviMzatiH kumArAzayA dvAviMzatiH parISadA yathA tI dvau puruSI tathA rAgadveSau yathA putalikA peDayA tathA''rAdhanA yathA | nibhRtivArikA tathA siddhiH / titikSeti gataM, idAnImArNavamiti, mArjavaM nAma RjutvaM, tatrodAharaNayAthA, askhA vyAkhyAnaM-campAyAM kozikAoM nAmopA vAyaH, taspa vI ziSyo-ArSiH rujala, aGgako bhar3akalena takhAGgArSiH nAma kRtaM, rujaH sa pranthipaekA, tau dvAvapi tenopAdhyAyena dArakebhyaH prasthApitI, | akarSiraTavIto bhAraM gRhIracA prasyeti, rudrako divase yA vikAle smRtaM bar3A tadA pradhAvito'ThavIM, saMpa prekSate dArukabhAreNAyAntaM, citapati ca nikAzito'si upAdhyAyeneti, isA kyotiSazA nAma yasapAlikA putrasya panyAsa bhanIravA dAyabhArakeNAbAti, sA banakeNekasyo garmAyA mAritA, taM dAruka|bhAraM gRhItvA'nyeca bhArgeNa purata bhAgata upAdhyAyasya ise %E 4 dIpa anukrama [26] 704 // ~1411~
Page #1413
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1293] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dhuNamANo kaheha-jahA geNa tujha suMdarasIseNa joijasA mAriyA, ramaNavibhAsA, so Agao, dhADio vaNasaMDe ciMtei-suhajhavasANeNa jAtI sariyA saMjamo kevalanANaM devA mahima kareMti, devehiM kahiyaM, jahA eeNa abhakkhArNa dinnaM, ruddago logeNa | hIlijjai, so ciMtei-sacca mae ambhakkhANaM dinnaM, so ciMteMto saMbuddho patteyabuddho, iyaro baMbhaNo baMbhaNI ya dovi pavaiyANi, uppaNNaNANANi siddhANi cattArivi, evaM kAya vA na kAya veti 10 / ajjavatti garya, iyANi suitti, suii| nAma saccaM, saccaM ca saMjamo, so ceva soya, satyaM prati yogAH sahItA bhavanti, tatrodAharaNagAthAsoria muraMparevi a siTThI a dhaNaMjae subhaddA ya / vIre a dhammaghose dhammajase'sogapucchA ya // 1294 // ... soriyapuraM NayaraM, taba suravaro jakkho, tattha seTThI dhaNaMjao nAma, tassa bhajjA subhaddA, tehiM suravaro namaMsio, puttakAmehi uvAiyaM suravarassa kayaM-jai putto jAyai to mahisasaeNaM jaNNa karemi, tANaM saMpattI jAyA, tANi saMbujhehinti sAmI samosado, seTTI niggao, saMbuddho, aNuSayANi giNhAmitti jai jakkho aNujANai, sovi jakkho ubasAmio, / rakta kathayati yathA'nena tava sundara ziSyeNa jyotiryazA mAritA, ramaNavibhASA, va bhAgataH, nirdhADhito panapane cintayani-zubhAdhyavasAnena jAtiH smRtA saMvamaH kevalazAna mahimAnaM devAH kurvanti, devaiH kadhitaM yadhatenAmyAkhyAna dacaM, nako Dokena dIyate, sa cintayati-savaM mayA'bhyAlayAne dattaM, sacintayan saMyuddhaH pratyekabuddhaH itaro mAnaNo mAhANI caDhe api pramajite, utpAjJAnAbhasvAro'pi siddhAH / evaM kamyaM vA na kartagyaM veti / bhAvAmati gataM, havAmI zuciriti. cirnAma sayaM. sakhasaMyamaH sa para zaucaM, zauryapura nagara, tasaravaro yakSA, tanahI dhanaJjayo nAma, tassa bhAyoM subhadA, tAbhyAM suravase namarakatA, putrakAmAbhyAmapayAcitaM pazvara kRtaM-pavi patro bhaviSyati ta mahiSazana yacaM kariSyAmi, syo| saMpattiAMtA, sAni saMbhosante iti svAmI samayamataH, zreSThI nirgataH, saMmukhaH, anunatAni gRhAmIti yadi yakSo'nujAnIte, so'pi yakSa apazAntA dIpa anukrama [26] ~ 1412~
Page #1414
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1294] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka 4 pratikAmaNAdhya yogasa 13 zucau dhanaJjayo nAradazca % [sU.] % Avazyaka- aNNe bhaNaMti-vaehiM saMpiNahiehi maggio, dayAe na dei, niyasarIrasayakhaMDapavajjaNeNa kativayakhaMDesu kaesu sehI ciMtei-18 hAribha-8 aho'haM dhaNNo ! jeNa imAe veyaNAe pANiNo Na joiyatti, sattaM parikkhiUNa suravaro sarya ceva paDibuddho, piDamayA vA drIyA kayA, eSa dezazuciH zrAvakatvaM, sarvazucI sAmissa do sIsA-dhammaghoso dhammajaso ya, egassa asogavarapAyavassa heDA, guNeti, te puSaNhe ThiyA avaraNhevi chAyA Na parAvattai, ego bhaNai-tujha siddhI, bIo bhaNai-tujha lajI, ego kAiga-1 // 705 // bhUmIe gao, pitiovi taheva, nArya jahA egassavi na hoi esa laddhI, pucchio sAmI-kahei tassa uppattI soriyasamuddavijae jannajase ceva jannadatte ya / somittA somajasA uMchavihI nAraduppattI // 1295 // aNukaMpA veyaDDo maNikaMcaNa vAsudeva pucchA ya / sImadharajugavAha jurgadhare va mahavAhU // 1296 // gAthA dvitayam, asya vyAkhyA-soriyapure samuddavijao jayA rAyA Asi tayA aNNajaso tAvaso AsI, tassa bhajA | somittA, tIse putto jannadatto, somajasA muNhA, tANa putto nArado, tANi uchavittINi, egadivasaM jemeti egadivasa anye bhaNanti teSu sacihiteSu mArgitaH, dapayA na dadAti, nijazarIrazataSapadaiH prapathamAne katipayeSu khapadeSu kRteSu zreSThI cintayati-bhado mAha dhanyo yena mayA'nayA vedanayA prANinI nabobhitA iti, sarva parIkSya suravaraH svayameva pratibubA, piTamayA yA kRtAH / svAmino dvI ziSyI-dharmaghoSI dharmayazAca, ekasya varAzokapAdapasthApanA guNayantI to pUrvAddhe sthitI aparAvapi chAyA na parAvartate, eko bhaNati-tava siddhiH, dvitIyo bhaNati-tava labdhiH, ekaH kAyikI bhUmi gataH, dvitIyo'pi tapaiva, zAtaM yathA naikasyApyeSA labdhirasti, pRSTaH khAmI kathayati tasyotpati / zauryapure nagare samudra vijayo badA rAjA''sIt tadA yajJayazAtApasa mAkhIda, takha bhAryA saumitrI mAsIttasyAH putro yajJadattaH, somayazAH zuSA, syo| putro nArada, sAnumatI, eka|sin divase jemata ekasmin / 2 gaipahi % dIpa anukrama [26] % ||705 // % ~1413~
Page #1415
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1296] bhASyaM [206...], (40) / prata sUtrAMka 6 uvAsaM kareMti, tANi taM nArada asogarukkhahehe puvaNhe ThaviUNa divasa uMchati, io ya veyahAe pesamaNakAiyA devA | jaMbhagA teNaM 2 vItIvayaMti, pecchati dAragaM, ohiNA AbhoeMti, so tANaM devanikAyAo cuo to taM aNukaMpAe chAhiM dhaMti-dukkhaM uNhe acchaitti, paDiniyattehiM nIsIhio sikkhAvio ya-pradyumnavat , kei bhaNaMti-esA asogapucchA, nAraduppattI ya, so ummukabAlabhAvo tehiM devehiM puSabhavapiyayAe vijAbhaehi pannattimAdiyAo sikkhAvio, | so maNipAuAhiM kaMcaNakuMDiyAe AgAseNa hiMDai, aNNayA bAravaimAgao, vAsudeveNa pucchio-kiM zaucaM iti ?, so | Na tarati NiveDheU, vakkhevo kao, aNNAe kahAe uddettA puvadhidehe sImaMdharasAmi jugavAhavAsudevo pucchai-kiM zaucaM ?, titthagaro bhaNai-sace soyaMti, teNa egeNa paeNa saccaM pajAehi ovahAriyaM, puNo avaravidehaM gao, jugaMdharatitthagaraM mahAbAhU nAma vAsudevo pucchaDa taM ceva, tassavi sakkhaM uvagayaM, pacchA bAravaimAgao vAsudevaM bhaNai-kiM te tayA puchiyaM, [sU.] CCEShe dIpa anukrama [26] divase upavAsaM kurutaH, tau taM nAradamazokavRkSasthAvastAt pUrvAhe sthApayitvocchataH, itantra vaitAbye vaizramaNakAvikA devA jRmbhakAstenAvanA vyati| bajanti, prekSante dArakaM, avadhinA''bhogavanti, sa teSAM devanikAyAyutaH, tatastadanukampayA to chAyAM sambhayanti-duHkhamuSNe tiSThatIti, pratinivRttaiH nizIbhyaH (guptA vidyAH) zikSitaH kecida bhaNanti-eSAazokacchA nAradotpattitrA, savanmuktabAlabhAvataH pUrvabhavapriyatayA vidyAjumbhakaiH prajJaptyAdikAH | zikSitaH, sa maNipAdukAbhyAM kAJcanakuNTikayA''kAzena hiNDate, manpadA dvAravatImAgato, vAsudevena pRSTaH-sana zakrotyuttaraM dAtuM, urakSepaH kRtaH, anyathA kathayotthAya pUrvavidedeSu sImandharasvAminaM yugabAhucAsudevaH pRcchati- tIrthakaro bhaNati-salyaM zaucamiti, tenaikena padena saya paryAyairavadhAritaM, | punaraparaSidedeSu thugandharatIrthakara mahAbAhurnAma vAsudevaH pRccati tadeva, tasmAdapi sAkSAdupagataM, pazcAtU dvAravatImAgato vAsudevaM bhaNati-kiM tvayA tadA praSTI, 2-424 ~1414~
Page #1416
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1296] bhASyaM [206...], (40) pratika yogasaM0 prata sUtrAMka 12 samyagdRSTau prabhAsodA0 [sU.] bhAvazyakatAhe so ta bhaNai-soyati, bhaNai-saccaMti, pucchio ki sacca, puNo ohAsai, vAsudeveNa bhaNiyaM-jahiM te eyaM pucchiya hAribha- tihiM eyapi pucchiyaM hotaMti khiMsio, teNa bhaNiyaM-saccaM bhaTTArao na pucchio, viciMteumAraddho, jAI sariyA, pacchA| drIyA atIva soyavaMto patteyabuddho jAo, paDhamamAyaNaM so ceva vadai, evaM sopaNa jogA samAhiyA bhavaMti 11 / soetti gaye, // 706 // iyANi sammadivitti, saMmaIsaNavisuddhIevi kila yogAH sahyante, tastha udAharaNagAhAsAgeyammi mahAbala vimalapahe ceva cittakamme ya / niSphatti chaThumAse bhumIkammassa karaNaM ca / / 1297 // | asyA vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, sAee mahabalo rAyA, atthANIe dUo pucchio-kiM nasthi mama je annesi | rAyANa asthitti , cittasabhatti, kAriyA, tattha dovi cittakarAvapratimau vikhyAtI vimalaH prabhAkaraca, tesiM akhaddheNaM| | apiyA, javaNiyaMtariyA cittei, egeNa nimmaviyaM, egeNa bhUmI kayA, rAyA tassa tuTTho, pUiyo ya pucchio ya, prabhAkaro pucchio bhaNai-bhUmI kayA, na tAva cittemitti,rAyAbhaNai-kerisayAbhUmI kayatti?,javaNiyA avaNIyA, iyaraM cittakama tadA sa taM bhagati-zaucamiti, bhaNati samiti, pRSTaH kiM satyaMpunarapabhAjate, vAsudevena bhaNita-patra patana, pUlaM sautadapi pRSmabhaviSyaditi | ni bhaisitA, tena bhaNita-sasyaM bhavArako na pRSTaH, vicintayitumArandhaH, jAtiH smRtA, pazcAdatIya zaucavAna mavekayuddho jAtaH, prathamamadhyayana sa eSa (tadeva) vadati / evaM zaucana yogAH saMgRhItA bhavanti / zaucamiti gataM, ivAnI samyagdRSTiriti, samyagdarzanavizujApi, tatrodAharaNagAthA / sAkete mahAbalo rAjA, AsthAnyAM dUtaH pRSTaH-kinAsti mama padanyeSAM rAjJo ati !, cinnasameti, kAritA, tatra dvau citrakarI, tAbhyAmardhAmA bharpitavAn , yavanikAntarito x citracatA, ekena nirmitaM, ekena bhUmI kRtA, rAmA tItA, pUjitaba pRca pramAkaraH paze bhaNati-bhUmItA, na tAvat citrayAmIti. rAjA bhaNati kIzI bhUmiH kRteti, yavanikAupanItA, hasaracitrakarma dIpa anukrama [26] // 706 // ~1415~
Page #1417
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1297] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] nimmalayaraM dIsai, rAyA kuvio, vinavio-pabhA estha saMkaMtatti, te chAiya, navaraM kuTuM, tuDeNa evaM ceva acchautti bhaNio, evaM saMmattaM visuddhaM kAyavaM, tenaiva yogAH sanahItA bhavanti 12 / samyagdRSTiriti gate, iyANiM samAhitti samAdhAnaM, tatthodAharaNagADANayaraM sudaMsaNapuraM susuNAe sujasa sunvae ceva / padhvaja sikkhamAdI egavihAre ya phAsaNayA // 1298 // vyAkhyA-kathAnakAdavaseyA, taccedam-sudasaNapure susunAgo gAhAvaI, sujasA se bhajA, saDDhANi, tANa putto suvao nAma suheNa gambhe arichao suheNa vahio evaM jAva jovaNatyo saMbuddho ApugchittA pacAio padio, ekalavihArapaDimApaDivaNo, sakapasaMsA, devehiM parikkhio aNukUleNa, dhaNNo kumAravaMbhacArI egeNa, bIeNa ko eyAo kulasaMtANacchedagAo adhaNNoti !, so bhagavaM samo, evaM mAyAvittANi savisayapasattANi daMsiyANi, pacchA mArijaMtagANi, kaluNaM kUveMti, tahAvi samo, pacchA savevi uU biubitA divAe itthiyAe savinbhamaM paloiyaM mukkadIhanIsAsamavagUDho, tahAvi nirmakatara rayate, rAjA kupitaH, vizAla prabhAupa saMkrAnteti, tacchAditaM, navaraM kulyaM, tuSTenaivameva tiSThasthiti bhaNitaH, evaM sambA vizuddha kartavyaM / idAnIM samAdhiriti, tamrodAharaNagAthA / sudarzanapure zizunAgaH zreSThI, suSazAstasya bhAryA, bAdI, tayoH putraH sunato nAma mukhena garne sthitaH sukhena vRddhaH evaM yAvat yauvanasthaH saMbuddhaH, bhApRcchaya pravajitaH paThitaH, ekAkibihAramatimA pratipayaH, vAkaprasA, devaiH parIkSito'nukalena, dhanyaH kumArapramacArI ekena, dvitIyena ka etamAt kulasantAnacchedakAvadhamya iti sa bhagavAn samaH, evaM mAtApitarI khaviSayAsaktI darzitI, pazcAt mAryamANI, karurma kUmatA, tathA'pi samaH, pazcAt sayau katavo vikurvitA dizyayA khiyA savinamaM pralokitaM muktInidhAsamupagUDhaH tathA'pi. dIpa anukrama [26] ~ 1416~
Page #1418
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1298] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka hAribhadrIyA // 707 // saMjame samAhitataro jAo, NANamuppaNNaM, jAva siddho 13 / samAhitti garya, AyAretti iyANiM, AyArauvagacchaNayAe 4 pratikayogAH saGguhyante, etthodAharaNagAhA maNAdhyaka yogasaM0 pADaliputta huyAsaNa jalaNasihA ceva jalaNaDahaNe ya / sohammapaliyapaNae AmalakappAi NaTTavihI // 1299 // 1 13 samA___ vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-pADaliputte huyAsaNo mAhaNo, tassa bhajjA jalaNasihA, sAvagANi, tesiM do puttA-13 dhI suvrataH jalaNo DahaNo ya, cattArivi pabaiyANi, jalaNo ujjusaMpaNNo, DahaNo mAyAbahulo, pahitti vaccai, vaccAhi ei, so tassa 14AcAre ThANassa aNAloiyapaDikato kAlagao, dovi sodhamme uvavannA sakassa abhitaraparisAe, paMca paliovamAti ThitI, sAmI jvalanadasamosaDho AmalakappAe aMbasAlavaNe ceie, dovi devA AgayA, naTTavihiM dAeMti dovi jaNA, ego ujugaM viuvissAmitti | ujugaM biubai, imassa vivarIya, taM ca daddUNa goyamasAmiNA sAmI pucchio, tAhe sAmI tesiM puSabhavaM kahei-mAyAdosotti, [sU.] dIpa anukrama [26] %ii // 707 // saMyame samAhitataro jAtaH, jJAnamutpanaM yAvat siddhH| samAdhiriti gataM, AcAra itIdAnI, bhAcAropagatatayA yogAH, bhatrodAharaNagAyA / pATaliputre hutAzano brAjhaNaH, tasya bhAryA jvalanazistrA, zrAvako, tayogI putrI-jvalano dahanazca, cambAro'pi pramajitAH, jvalana RjutAsaMbhavaH, dAno mAyAbahulA, AyAhIti majati majetyAyAti, sa tasya sthAnakhAnAlocitapratikAtaH kAlagataH, dvAvapi saudharme apanI pAkasvAbhyantarapati, patra pakyopamAni sthitiH, svAmI samavastaH zrAmalakalpAyAmAtrazAlabane thailo, dvAvapi devAvAgatI nRtyavidhi darzayataH dvAvapi janau, eka Rtu vikurvaviSyAmIti Ajaka vikurvati, akha viparItaM, saca dRSTA gautamasvAminA svAmI pRSTaH, tadA svAmI tayoH pUrvabhavaM kabhapati-mAyAdoSa iti. 1% 82- ~1417~
Page #1419
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1299] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka 80-5% evaM AyAropagayasaNeNa jogA saMgahiyA bhavati 14 / AyArovagetti gaye, iyANi viNaovagayattaNeNa jogA saMgahiyA bhavaMti, tattha udAharaNagAhAujjeNI aMbarisI mAluga taha nidhae ya paccajjA / saMkamaNaM ca paragaNe aviNaya viNae ya pddivttii|| 1300 / / ___vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-ujjeNIe aMbarisI mAhaNo, mAlugA se bhajjA, sahANi, niMbago putto, mAlugA kAlagayA, so putteNa samaM pavaio, so duSiNIo kAiyabhUmIe kaMTae nivikhavai sajjhAyaM paDhavintArNa chIyai, asajjhAyaM karei, sarva ca sAmAyArI vitahaM karei, kAlaM uvaNai, tAhe pavaiyA Ayariya bhaNaMti-athavA eso acchau | ahavA amhetti, nicchUDho, piyAvi se piDao jAi, annassa Ayariyassa mUlaM gao, tatthavi nicchuDho, evaM kira: | ujjeNIe paMca paDissagasayANi savANi hiMDiyANi, nicchUDho ya so khaMto sannAbhUmIe rovai, so bhaNai-kiM khaMtA! rovasitti , tumaM nAma kayaM niMbaotti evaM na aNNahatti, eehimaNabhAgehiM AyArehi tujhaMteNa paNDiM ca ahaMpi ThAyaM [sU.] -% -10 dIpa anukrama [26] RECERABAR - 4- ekmAcAropagatatayA yogaa| saMgRhItA bhavanti / bhAcAropaNa iti gataM, idAnI vinayopagalaracena yogAH saMgRhItA bhavanti, tasodAharaNagAthA / / | navimyAmambArSikSakSaNaH, mAlukA tasA bhAryA, zrAdI, nimbakaH putraH, mAlukA kAlagatA, sa putreNa sama pramajitaH, sa duniItaH kAyikIbhUmI kaSTakAn nikSipati svAdhyAya prasthApayAsa (sAdhuSu)auti, asvAdhyAyaM karoti, sarvA ca sAmAcArI bitoM karoti, kAlamupahanti, tadA pramajitA AcArya bhaNantiazva vaiSa titu athavA pathamiti, nikAzitaH, pitA'pi tasya pRSThe yAti, bhamyasthAcAryasya mUlaM gataH, tatrApi niSkAzitaH, evaM kilomAthiyoM para pratiayazatAni sarvANi hiditI, niSkAzitaba sa nRddhaH saMjJAbhUmau roditi, sa bhaNati-kiM nRt ! rodipIti !, tava nAma kRtaM nimbaka iti etazcAnyatheti, etairabhAgvairAcAraisvadIyairadhunA'hamapi sthiti 1-%ANCER- ~ 1418~
Page #1420
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wmbhoyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka hAribha* dvIyA h708 ) Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1300 ] bhaSyaM [ 206...]. ne ubhAmi, na ya vaTTai uppadhaivaM, tassavi adhitI jAyA, bhaNai khaMtA ! ekasiM kahiMci ThAhiM maggAhi, bhaNai-maggAmi jai viNIo hosi ekasi navaraM jai, pavaiyANaM mUlaM gayA, pacaiyagA khuhiyA, so bhaNai-na karehitti, tahavi nicchaMti, AyariyA bhaNati mA ajo ! evaM hoha, pAhuNagA bhave, ajjakalaM jAhiMti, ThiyA, tAhe khulao tiNNi 2 uccArapAsa vaNANaM vArasa bhUmIo paDilehittA savA sAmAyArI, vibhAsiyavA avitahA, sAhU tuTTA, so niMbao amayakhuDugo jAo, taratamajogeNa paMcavi paDissagasayANi tANi maMmANiyANi ArAhiyANi, niggaMtuM na diMti evaM pacchA so biNaovago jAo evaM kAya 15 / viNaovapatti gayaM, iyANiM dhiimaI yatti, dhitIe jo matiM kareha tasya yogAH saGgRhItA bhavanti, tatthodAharaNagAhA nayarI ya paMDumarA paMDavavaMse maI ya sumiith| vArIvasabhAruhaNe uppAiya suhiyavibhAsA // / 1301 // vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, tacedaM jayarI ya paMDumaDurA, tattha paMca paMDavA, tehiM pavayaMtehiM putto rajje Thavibho, 1 na labhe na ca vavajituM tasyApyaSTatijAMtA, bhaNati vRddha !, ekazaH kutrApi sthitimanveSaya, bhaNati-mArgayAmi yadi vinIto bhavasyekazaH, paraM yadi prabajitAnAM mUlaM gatau pramajitAH zubdhAH, sa bhajati na kariSyatIti, tathApi necchanti, bhASAyAM bhaNanti maivaM bhavatAryAH, prApUrNako bhavatAM bhadya kalye vAsvata iti sthitau tadA kaH tisraH 2 ucAraprazravaNayordvAdaza bhUmI: pratikriSya sarvAH samAcArI (karoti ), vibhASitamyAH avitathAH, sAthavastuSTAH sa nimbako kSuddhako jAtaH, taratamayogena paJcApi pratizravazatAni tAni mamIkRtAni ArAdvAni, nirgantuM na dadati, evaM sa pazcAt sa vinayo. payo jAtaH, evaM karttavyaM vinayopaga iti gataM idAnIM pratimatiriti yo mata karoti tasya ttrodaahrnnyaathaa| nagarI ca pANDumathurA, tatra paca pANDavAH, taiH pramadbhiH putro rAjye sthApitaH ~ 1419 ~ 4 pratikra maNAdhya0 yogasaM0 vinayopage 15 nimbakaH 16 dhRtimmatI mati sumatyau // 708 ||
Page #1421
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1301] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka te arihanemissa pAyamUle paDiyA, hatthakappe bhikkhaM hiMDitA suNeti-jahA sAmI kAlagao, gahiyaM bhattapANaM vigiMcittA settaMje pathae bhattapaJcakkhAyaM kareMti, NANuppattI, siddhA yA tANa baMse aNNo rAyA paMDuseNo nAma, tassa do dhUyAo-maI sumaI ya tAo ujate ceiyavaMdiyAo suraI vArivasabheNa [vArivasabho nAma vahaNaM teNa ] samuddeNa pai, uppAiyaM uThiyaM, logo khaMdarudde namasai, imAhi dhaNiyatarAga appA saMjame joio, eso so kAlotti, bhinnaM vahaNaM, saMjayattaMpi siNAyagattaMpi kAlagayAo siddhAo, egastha sarIrANi ucchaliyANi, suGieNa lavaNAhivaiNA mahimA kayA, devujoe tAhe taM pabhAsa titthaM jAyaM, dohivi tAhe dhItIe matiM kareMtIhi jogA saMgahiyA, piimaI yatti gayaM 16, iyANiM saMvegetti, samyaga vegH| saMvegaH teNa saMvegeNa jogA saMgahiyA bhavati, tatrodAharaNagAthAdvayaMcaMpAe mittapamedhaNamitte dhaNasirI sujAte yA piyaMgU dhammaghose ya arakkhurI ceva caMdaghose y|| 1302 // caMdajasA rAyagihe vArattapure abhayaseNa cAratte / susumAra dhuMdhumAre aMgAravaI ya pajoe // 1303 // [sU.] AGARSHANKARICHECK.. dIpa anukrama [26] teriyaneme pAdamUrva prasthitAH, istikase hiNDamAnAH zRNvanti-yathA svAmI kAlagataH, gRhIta bhaktapAnaM yatavA zatrujave parvate bhaktamatvAkhyAna kurvanti, zAnotpattiH sikhAma / teSAM do anyo rAjA pANDaSeNo nAma, tasva hai duhitarI-matiH sumatica, te ujayante cailAbandike surAI vAhanena samujhe. gAyAtaH satpAta basthitA, kokaH skandarudrI namakhati, bhAbhyAM cAitaramAramA saMyame yojitaH, eSa sa kAla iti, bhinaM pravahaNaM, saMpatatvamapi snAtakamapi kALagate sibe, ekatra zarIre ucchaLite, susthitena vaNAdhipatimA mahimA kRtaH, devocote tatra prabhAsAkyaM tat tIrthaM jAtaM, dvAbhyAmapi tavA tI mati urvatIbhyo ghogAH saMgRhItAH / timatiriti gataM, idAnIM saMvega iti, tena saMvegena yogAH saMgRhItA bhavanti / ~1420 ~
Page #1422
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka | 17 saMvege // 709 // asyA vyAkhyA kathAnakAdavaseyA tacedaM-caMpAe mittappabho rAyA, dhAriNI devI, dhaNamitto satyavAho. dhaNasirIpratika bhajA, tIse ovAiyaladdhao putto jAo, logo bhaNai-jo pattha dhaNasamiddhe satyavAhakule jAo tassa sujAyaMti, nivitte maNApa yogasaM0 vArasAhe sujAotti se nAma karya, so ya kira devakumAro jAriso tassa laliyamaNNe aNusikhaMti, tANi ya sAvagANi, tattheva Nayare dhammaghoso amacyo, tassa piyaMgU bhajjA, sA muNei-jahA eriso sujAotti, aNNayA dAsIo bhaNai-jAhe|TAvAratrakarSi sujAo io volejjA tAhe mama kahejaha jAva taM gaM pecchejjAmitti, aNNayA so mittavaMdaparivArio teNaMteNa eti, kathA dAsIe piyaMgUe kahiyaM, sA niggayA, aNNAhi ya sabattIhi dihro, tApa bhaNNai-dhaNNA sA jIse bhAgAvaDio, apaNayA tAo paropparaM bhaNaMti-aho lIlA tassa, piyaMgU sujAyassa vesaM karei, AbharaNavibhUsaNehiM vibhUsiyA ramai, evaM vacai savilAsaM, evaM hatthasohA vibhAsA, evaM mittehi samapi bhAsada, amacco aigao, nIsa? aMteuraMti pAe saNiyaM nikkhivaMtI -54%ASALA dIpa anukrama [26] OMOM 1 campAyA mitraprabho rAjA, bhAriNI devI dhanamitrA sArthavAhaH, dhanazrI yo, tasyA spayAcitalabadhaH putro jAtA, koko bhaNatiyo'A dhanasamajhe sArthavAhakule jAtastasya sujAtamiti, nivRtte dvAdazAhe sujAta iti tasya nAma kRtaM, saca kila devakumAro vAmAH tasya lalitamanye'nuzikSante, te zrAvakA tatraiva nagare dharmaghoSo'mAyaH, tasya priyaGka: bhAryA, sA zRNoti yodazaH sujAta iti, anyadA vAsImaNati-padA sujAto'nena varmanA vyatikAmyet sadATa mama kathayeta yAvarta prekSayiSye iti, anyadAsa mitravRndaparivAritasenAdhvanA yAti, dAsyA priyAce kathitaM, sA nirgasA, anyAbhina sapanIbhiH , tathA bhaNyate-canyA sA yasyA bhAgye ApatitaH, anyadA tAH parasparaM bhavanti-aho kIlA tasya, bhiyataH sujAtasya veSaM karoti, bAbharaNavibhUSaNairSibhUSitA ramate, evaM majati sabilAsaM, evaM ilazobhA vibhASA, evaM mitraiH samamapi bhASate, amAtyo'tigataH, vinaSTamantaHpuramiti pAdau pAneH nikSipan 709 // ~1421~
Page #1423
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) FRESONSGREGAO prata sUtrAMka bArachiddeNaM palopai, dihA vikhuDutI, so ciMtei-vinaI aMteuraMti, bhaNai-pacchaNNaM hou, mA bhiNNe rahasse sairA-1 yArAu hohiMti, mAre maggai sujAya, bIhei ya, piyA ya se raNNo nirAyaM acchio,mA tao viNAsaM hohitti, uvAyaM 3 ciMtei, laddho uvAotti, aNNayA kUDalehehiM purisA kayA, jo mittappahassa vivakkho, teNa lehA visajjiyA teNati, sujAo vattabo-mittappabharAyANaM mArehi, tumaM pagao rAule, to addharajiyaM karemi, teNa te lehA raNo purao vAiyA, jahA tuma mAreyavotti, rAyA kuvio, tevi lehAriyA vajjhA ANattA, teNaM te pacchaNNA kayA, mitsappabho ciMtei-jai loganAyaM kajihi to paure khobho hohitti, mamaM ca tassa raNNo ayaso dija, tao uvAeNa mAremi, tassa mittappahassa egaM parvataNayaraM arakkhurI nAma, tattha tassa maNUso caMdaNjhao nAma, tassa lehaM deha (019000)jahA sujAya pesemitaM | mArehitti, pesio, sujAyaM sahAvettA bhaNai-paca arakkhurI, tattha rAyakajjANi pecchAhi gaotaM NayariM arakSuriM nAma, diho| [sU.] dIpa anukrama [26] dvAraNi prakoSyati, sTA kIDantI, sa cintayati-vinaSTamantaHpuramiti, bhaNati-praccha bhavatu, mA bhile hase khairAcArA bhUpamiti, mArayituM mArgapati sumAtaM, bibheti ca, pitA ca tasya rAho nitarAM sthitaH, mA tato vinAzo bhUditi, upAyaM cintayati, labdha pAva iti, anyadA kUTalekha: (yuktAH) puruSAH kRtAH, yo mitraprabhasya vipakSaH tena lekha visaSTAstau iti, sujAto vaktavyA-mitraprabharAja mAraya, vaM pragato rAjakule, tata bAdharAjika karomi, tena te lekhA rAjJaH purato vAcitA yathA vaM mArapitaSa iti, rAjA kupitaH, te lekhahArakA bacyA AjJaptAH, tena te pramAH kRtAH, mitraprabhacintayatiyavi kokajJAtaM kriyate tadA pure kSobho bhaviSyatIti, mayaM ca tassa rAzo'yazo dAkhati, sata pAyena mAravAmi, tasva mitramabhaka atyantanagaramArAraM nAma, tatra tasA manuSyacandradhvajo nAma, tamau lekhaM dadAti-pathA sujAtaM medhayAmi taM mAraberiti, preSitaH, sujAtaM zabdayitvA bhaNati-samAraturaM, tantra rAjyakAryANi prekSasa, gataH to nagarImArakSurI nAma, dayaH **-964-5542 * ~ 1422 ~
Page #1424
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) RHI AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] | 'acchA vIsattho mArijihititti diNe 2 egA abhiramaMti, tassa rUvaM sIla samudAyAraM daNaM ciMtei-navaraM aMteuriyAhiM | samaM viNaDotti teNa mArijai, kiha vA erisaM rUvaM viNAsemitti ussArittA sarva parikahei, lehaM ca darisei, teNa sujAeNa bhaNNai-jaM jANasi taM karei, teNa bhaNiyaM-tuma na mAremitti, navaraM pacchaNNaM acchAhi, teNa caMdajasA bhagiNI diNNA, |sA ya tajjAiNI tIe saha acchai, paribhogadoseNa taM vadRi sujAyassa Isi saMketa, sAvi teNa sAviyA kayA, ciMtei-mama kaeNa eso viNahotti saMvegamAvaNNA bhattaM paJcakkhAi, teNaM ceva nijAmiyA, devo jAo, ohiM pauMjai, daGgAgao, vaMditA bhaNai-kiM karemi!, sovi saMvegamAvaNNo ciMtei-jahA ammApiyaro pecchijjAmi to padhayAmi, teNa deveNa silA viubiyA nagarassuvariM, nAgarA rAyA ya dhUvapaDiggahahatthA pAyavaDiyA viNNaveMti, devo tAsei-hA! dAsatti sujAo samaNovAsao amacceNa akaje dUsio, aja bhe cUremi, to navari muyAmi jai taM ANeha pasAdeha NaM, kahiM !, so bhaNai-esa 4pratikamaNAvya. yogasa0 17 saMvege vAratrakarSi kathA // 710 // 13 dIpa anukrama [26] - tiSThatu vizvasto mAryate iti dine 2 ekasyau abhiramete, tasya rUpaM zIlaM samudAcAraM dRSTA cintayati-nabaramantaHpurikAbhiH samaM binA iti tena mAyaMte, kathaM vezaM rUpaM vinAzayAmIti !, batsArya sarva parikathayati, lekhaM ca darzayati, tena sujAtena bhaNyate-bajAnAsi tat kurU, tena bhanitaM-svAM na mAra. yAmIti, navaraM prAchavaM viSTa, tena candrayA bhaginI dattA, sA ca vajAtISA (svagdoSaduSTA) tayA saha tiSThati, paribhogadoSaNa tat varcate sujAta speSat saMkrAntaM, sA'pi tena zrAvikIkRtA, cintayati mama kRteSa vinaSTa iti saMvegamApanA bhakaM prasthAkhyAti, tenaiva niyAmitA, debo jAtaH, abadhi prayuNaki, dRSTvA pAgataH, vanditvA bhaNati- karomi !, so'pi saMvegamApanazcintayati-yathA mAtApitarau prekSeyaM tadA pramajeyaM, tena devena zilA vikRrSitA nagarasyopari, nAgarA rAjA ca dhUpapratigrahahastAH pAdapatitA vijJapayanti, devanAsayati-hA dAsA iti, sujAtaH zramaNopAsako'mAsyenAkArye dUSitaH, bhaya bhavanabUsvAmi, lihiM para muzvAmi yadi tamAnayata prasAdayatenaM, ka', sa bhaNati-eca. | // 710 // ~1423~
Page #1425
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] ujANe, saNAyaro rAyA niggao khAmio, ammApiyaro rAyANaca ApucchittA pabaio, ammApiyarovi aNupapaiyANi, tANi siddhANi, so'vi dhammaghoso nivisao ANatto jeNaM tassa guNA loe payaraMti, yathA netre tathA zIlaM, yathA nAsA tathA''rjavam / yathA rUpaM tathA vittaM, yathA zIlaM tathA gunnaaH||1|| athavA-viSamasamaiviSamasamAH, viSamairvipamAH samaiH samAcArAH / karacaraNakarNanAsikadantoSThanirIkSaNaiH purussaaH||2|| pacchA so ya niyamAvaNNo saccaM mae bhogalobheNa viNAsibhotti niggao, hiMDato rAyagihe Nayare therANaM aMtie pavaio, viharaMto bahussuo vArattapuraM gao, tattha abha-1 yaseNo rAyA, vAratto amacco, bhikkhaM hiMDato varattagassa gharaM gao dhammaghoso, tattha mahughayasaMjuttaM pAyasathAlaM nINIyaM, tao viMdU paDio, so pArisADitti nicchai, vArattao oloyaNagao pecchai, kiM manne necchada, evaM ciMtei jAva (tAva ) tattha macchiyA ulINA, tAo gharakoiliyA pecchA, taMpi saraDo, saraDaMpi majjAro, taMpi pacaMtiyasuNao, taMpi vatthavagasuNao, te dovi bhaMDaNaM laggA, suNayasAmI upaThiyA, bhaMDaNaM jAyaM, mArAmArI, bAhiM niggayA pAhuNagA valaM| udyAne, sanAgaro rAjA nirgataH kSAmitaH, mAtApitarau rAjAnaM cApapachya prAjilaH, mAtApitarAvapi anuSavajitI,te siddhAH / so'pi dharmaghoSo nirviSaya AjJapto yena tasya guNA loke pracaranti, pazcAt sa ca nirvedamApanaH satyaM mayA bhogalobhena vinAzita iti nirgataH, hindhamAno rAjagRhe nagare sthavirANAmantike pranajitaH, viharan bahuzruto vArakapuraM gataH, tatrAmayasego rAjA, vAratrako'mAtyaH, bhikSA hiNDamAno vAstrakakha gaI gato dharmayoSA, tatra pUnamadhu saMyukta pAyasavAlabhAnIsa, tato vinduH patitA, sa parizAririvi necchati, pAratakozyalokanagataH pazyati, kiM manye nepachati, evaM bAvacintayati tAvatra makSika bhAgavAH tato (tA.) gRhakokilA tAmapi saraTaH saraTamapi mArjAraH tamapi prantikA tamapi vAstavyaH thA, tau dvAvapi bhandayituM kamI, vakhA minA pasthitI, yuvaM jAtaM, daNDAdaNDyAdi, bahinimaMtAH mApUrNakAH balaM dIpa anukrama [26] ~1424 ~
Page #1426
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka-18'piMDesA AgayA, mahAsamarasaMghAo jAau, pacchA vArattago ciMtei-eeNa kAraNeNa bhagavaM necchaitti, soharNa agjhavasANaM| 4pratikahAribha- uvagao, jAI saMbhariyA, saMbuddho, devayAe bhaMDagaM uvaNIyaM, so vArattarisI viharaMto susumArapuraM gao, tattha dhuMdhumAromaNAdhya0 drIyA rAyA, tassa aMgAravaI dhUyA, sAviyA, tattha parivAyagA uvAgayA, vAe parAjiyA, padosamAvannA se sAvattae pADemitti yogarsa0 cittaM phalae lihitA ujeNIe pajjoyassa daMsei, pajjoeNa pucchiyaM, kahiyaM caNAe, pajjoo tassa dUrya pesai, so dhuNdhumaa712|| 17 saMvege reNa asaphArio nicchUDho, bhaNai pivAsAe-viNaeNaM varijai, dUeNa paDiyAgaeNa bahutaragaM pajjoyassa kahiye, Asu vAratrakarSi kathA rutto, sababaleNaM niggao, susumArapuraM vedei, dhuMdhumAro aMto acchada, soya vArattagarisI egastha nAgaghare cacaramUle Thielago, so rAyA bhIo esa mahAbalavagotti, nemittagaM pucchai, so bhaNai-jAha-jApa nemittaM geNhAmi, ceDagarUvANi ramati tANi bhesAviyANi, tassa vArattagassa mUla AgayANi rovaMtANi, tANi bhaNiyANi-mA bIhehitti, so AgaMtUNa bhaNai-mA [sU.] dIpa anukrama [26] piNDaviyA bhAgatAH, mahAsamarasaMghAto jAtaH, pazcAdvAraprakazcintayati-etena kAraNena bhagavAneSIditi, zobhanamadhyavasAnamupagatA, jAtiH smRtA, saMbuddhaH, devatayopakaraNamupanItaM, savAratrakAraSividyAran zizumArapuraM gataH, tatra dhundhumAro rAjA, tasyAkAravatI dunitA, bhAvikA, tanna parivAjikA bhAgatA. vAde (nayA) parAjitA, tasyAH pradveSamApanA sApazye pAtayAmIti citraM phalake likhitvojayinyAM pradyotAva darzayati, prayotena pRSTa, kathitaM cAnayA, prayotasamI pUrva preSayati, sa zundhumAreNAsakRto niSkAzitaH, bhaNitaH vipAsapA-vinayena jiyate, tena pratyAgatena hutaraM prayotakha kapitaM, kudaH, sarvavaDhena C nirgataH, zizumArapuraM veSTayati, dhundhumAro'mtaH tiSThati, saca vAratrakarSirekA catvaramUle sthito'sti, sa rAjA bhIta eSa mahAvasa iti, nemitikaM pRcchati. sa bhaNati-yAta vAvanimittaM gRhAmi, peTA ramante te bhApitAstasya vArasakasa pArthamAgatA ruvantaH, te bhaNitA-mA bhaipTeti, sabhAgasya bhaNati-mA 711 // CCCC ~1425~
Page #1427
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1303] bhASyaM [206...], (40) 5 prata sUtrAMka [sU.] ASA % % bIhehitti, tujhaM jao, tAhe majjhaNhe osaNNaddhArNa uvari paDio, pajjoo veDhittA gahio, NayariM ANio, bArANi baddhANi, pajjoo bhaNio-kaomuho te vAo vAi1, bhaNai-jaM jANasi taM kareha, bhaNai-kiM tume mahAsAsaNeNa vahieNa', tAhe se mahAvibhUIe aMgAravaI padiSNA, dArANi mukkANi, tastha acchai, aNNe bharNati-teNa dhuMdhumAreNa devayAe upavAso kao, tIe ceDarUvANi viubiyA NimittaM gahiyaMti, tAhe pajoo Nayare hiMDai, pecchA appasAhaNaM rAyANaM, aMgAravatiM pucchaha-kahaM ahaM gahio ?, sA sAdhuvayaNaM kahei, so tassa mUlaM gao, vadAmi nimittigakhamaNaMti, so uvautto jAva pabajjAu, ceDarUvANi saMbhariyANi / caMdajasAe sujAyassa dhammaghosassa vArattagassa sabersi saMvegeNaM jogA saMgahiyA bhavaMti, keI tu susvaraM jAva miyAvaI pavaiyA paraMparao eyaMpi kahei 17 / saMvegatti garya, hayANi paNihitti, paNihI nAma mAyA, sA duvihA-davapaNihI ya bhAvapaNihI ya, dabapaNihIe udAharaNagAhA mani, tava jayA, tadA madhyAhe sannadAnAgupari patitaH, prayoto veSTavitvA gRhItaH, nagarImAnItA, dvArANi baddhAni, prayoto bhaNitaH kutomurate vAto vAti, bhaNati-pajAnAsi tAkura, bhaNati-kitvamA mahAzAsanena vinAzitena'. sadAnIkA tana, sadA to sundhumAreNa mahAvibhUsthAmAravatI tA.rAli mlitaadi| tatra titi, bhanye bhaNanti-tena dhundhumAreNa devatAyai upavAsaH kRtaH, tayA cedA vikurvitA nimittaM gRhItamiti, tadA pradyoto nagare hiNDamAnaH prekSate rAjAnamapasAdhana, bhaGgAravatI pRcchati-ahaM kathaM gRhItaH, sA sAdhuvacanaM kathayati, sa. tasya pAgataH, vande naimittikakSapaNakamiti, sa upayuko pAvat pravajyA ceTAH smRtAH / candrayazasaH sujAtA dharmaghoSasya vAratrakasya sarveSAM saMvegena yogA: saMgRhItA bhavanti, kecitu suravaraM yAvat mRgApatiH pranajitA (eSaH) paramparakaH enamapi kathayanti / saMvega iti gataM, idAnIM praNidhiriti, praNidhirmAyA, sAhividhA-vanyapraNidhina bhASamaNidhiva, yamaNidhAudAharaNagAthA - dIpa anukrama [26] ~ 1426~
Page #1428
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1304] bhASyaM [206...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA pratika maNAdhya yogasaM0 prata sUtrAMka // 712 // bharuyacche jiNadevo bhayaMtamicche kulANa bhikkhU yA paThANa sAlavAhaNa guggula bhagavaM ca NahavANe // 1304 // vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-bharuyacche Nayare nahavAhaNo rAyA kosasamiddho, io ya paiDDANe sAlavAhaNo rAyA | calasamiddho, so nahavANaM rohei, so kosasamiddho jo hatthaM vA sIsaM vA ANei tassa sayasahassagaM vittaM dei, tAhe teNa nahavAhaNamaNUsA dive 2 mAraMti, sAlavAhaNamaNussAdhi kevi mArittA ANeti, so tesiM na kiMci dei, so khINa jaNo |paDijAi, nAsittA puNovi vitiyavarise pada, tatthavi taheva nAsai, evaM kAlo baccA, aNNayA amabo bhaNai-mamaM ava-1 rAhettA nivisayaM ANaveha mANusagAMNi ya baMdhAhi, teNa taheva kayaM, sovi niggaMtUNa guggulabhAraM gahAya bharuyacchamAgao, egastha devaule acchai,.sAmaMtarajesu phuhUM-sAlavAhaNeNaM amacco nicchUDho, bharuyacche NAo, keNati pucchio ko sotti, |bhaNai-guggulabhaga nAma ahaMti, jehiMNAo tANa kahei jeNa bihANeNa nicchUDho, ahA lahu se gaNatti, pacchA nahavAhaNeNa jinadevo [sU.] dIpa anukrama [26] NACANCCOUSTOCK 5-25%2582-% bhUgukacche nagare nabhovAhano rAjA koSAsamaba, itathA pratiSThAne zAlavAhano rAjA bakasamakhaH, sanabhovAhanaM ruNadi, sa kozasamako yo yA | zIrSa vA''mapati tame vAtasahassahayaM dadAti, tadA tena nabhovAhanamanuSyA divase 2 mAsyanti, pAlavAhanamanuSyA api kazcinApi mArayitvA''nayanti, sa| [tebhyaH kicidapi na dadAti, sa kSINajanaH pratiyAti, naMdA punarapi dvitIyavarSe mAyAti, tatrApi saca nazyati, evaM kAlo jati, anyadAdhmAtyo bhaNati-12 mAmaparAdhya nirviSayamApayata manuSyAMga badhAna, tena tathaiva kRtaM, so'pi nirgalA guggukabhAra gRhItvA bhUnakaraNamAgataH, ekatra devakuLe titi, sAmantarAjeSu ||712 // vitaM-zAmavAhanenAmAvo niSkAzitaH, bhRguko jJAtaH, kenacit pRSTaH, kAsa iti, bhaNati-guggulabhagavAn nAmAhamiti, paizAvatAn kathayati yena vidhinA niSkAzitaH, yathA By (aparAdha) te gaNayanti, panAsabhovAdanena ~1427~
Page #1429
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1304] bhASyaM [ 206..... surya, maNussA visajjiyA necchai kumArAmaJcattaNassa gaMdhapi soDaM, so ya rAyA sayaM Agao, Tavio amatho, vIsaMbhaM jANiUNa bhaNar3a-puNNeNa rajjaM labbhai, puNovi aNNassa jammassa patthayaNaM karehi, tAhe devakulANi dhUbhata lAgavAvINa khaNAvaNAdiehiM davaM khaiyaM, sAlavAhaNo AvAhio, puNovi tAvijjara, amacaM bhaNai-tumaM paMDiotti, so bhaNaighaDAmi aMteuriyANa AbharaNeNaMti, puNo gao paTTANaMti, pacchA puNo saMterio NibAhei, tammi Nihie sAlavAhaNo AvAhio, natthi dAyavaM, so viNaDo, nahaM nayaraMpi gahiyaM, esA dabapaNihI bhAvapaNihIe udAharaNaM- bharuyacche jiNadevo nAma Ayario, bhadaMtamitto kuNAlo ya taccaNNiyA dovi bhAyaro vAI, tehiM paDao nikAlio, jiNadevo ceiyavaMdago gao suNei, vArio, rAuLe vAdo jAo, parAjiyA dovi, pacchA te viciMte viNA eesiM siddhaMteNa na tIraha eesiM uttaraM dArDa, pacchA mAiThANeNa tANa mUle pavaiyA, vibhAsA govindavat, pacchA paDhatANa uvagayaM, bhAvao paDivannA, 1 manuSyAviSTA necchati kumArAmAkhagandhamapi zrotuM sa ca rAjA svayamAgataH sthApito'mAkhaH, vizrambhaM jJAtvA bhaNati puNyena rAjyaM labhyate, punarapyanyasya janmanaH pampadanaM kuru tadA devakulAni stUpataTAkavApInAM khAnanAdibhiH savai dravyaM khAditaM zAkavAhana bAhUtaH punarapi tApyate, amAtyaM bhaNati evaM paNDito'si sa bhagati ghaTayAmyantaH purikANAmAbharaNAni, punargataH pratiSThAnamiti pazcAt punaH sAntaHpuriko nirvAhayati tasminnidvive zALavAdana] AhUtaH nAsti dAtavyaM sa vinaSTaH mahaM nagaramapi gRhItaM puSA ivapraNidhiH / bhAvapraNidhAvudAharaNaM bhRgukacche jinadevo nAmAcAryaH, bhada ntamitraH kuNAtacaniko dvAvapi bhrAtarau vAdinau, tAbhyAM paTako niSkAzitaH, jinadevaH caityavandanArthaM gataH zragoti vAritaH, rAjakule vAdo jAtaH, parA jitI dvAvapi pazcAttau vicintayataH vinaiteSAM siddhAntena na eteSAmuttaraM dAtuM zakyate pazcAt mAtRsyAnena teSAM pArzve pravajito, vibhASA pazcAt paThatorapagataM bhAvataH pratipezI, 2 sAlivAiNo khadimoti ~ 1428 ~
Page #1430
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1304] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka [sU.] AvazyakatA sAda jAyA, esA bhAvapaNihisi / paNihitti garya 18|jhaa iyANi suvihitti, suvihIe jogA saMgahiyA, vidhiranujJAdA pratika hAribha- vidhI jassa ihA, zobhano vidhiH suvidhiH, tatrodAharaNaM jahA sAmAiyaninuttIe aNukapAe akkhANarga maNAdhyaka drIyA bAravaI veyaraNI dhanvaMtari bhaviya abhavie vije / kahaNA ya pucchiyamiya gainiise ya sNyohii||1305|| yogasaM0 ||71shaa so vAnarajUhabaI katAre suvihiyANukaMpAe / bhAsuravaraboMdidharo devo mANio jAo (847) // 1306 // 19suvidhI jAva sAhU sAhario sAhUNa samIvaM / suvihitti gayaM 19 / iyANi saMvaretti, saMvareNa jogA saMgahiti, tastha vaitaraNI ka dhA20saMvapaDivakkheNaM udAharaNagAhA renandazrI vANArasI ya koDhe pAse govAlabhaiseNe ya / naMdasirI paumasirI rAyagihe seNie vIro // 1307 // vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-rAyagihe seNieNa badamANasAmI pucchio, egA devI NaTTavihiM uvadasettA gayA hai kA esA, sAmI bhaNai-vANArasIe bhadaseNo junnaseTThI, tassa bhajjA naMdA, tIe dhUyA naMdasirI varagavivajjiyA, sApU jAtI, eSA bhAvapraNidhiriti / praNidhiriti gataM, havAnI suvidhiriti, suvibhinA yogAH saMgRmante, vidhiryathA yaspeSTaH, mathA sAmAyikaniyuko anukampAvAmAkhyAna-dhAravatI vaitaraNiH dhanvantaribhavo'maNyana vaiyau / kamarma ra pRSTe ca gatinirdezana saMbodhiH // 1 // sa vAnarayUthapatiH ||71shaa kAntAre suvihitaanukmpyaa| bhAsuravarabondIdharo devo vaimAniko jAtaH // 2 // yAvat sAdhuH saMhRtaH sAdhUnAM samIpaM suvidhiriti gataM / idAnI saMvara iti, saMvareNa yogAH saMgRhyante, tatra pratipakSeNodAharaNayAthA / rAjagRhe zreNikena vardhamAnasvAmI praSTaH, ekA devI nRtyavidhimupadaya gatA kaiSA , svAmI bhaNati-vArANasyA bhavaseno jIrNazreSThI, sasya bhAryA nandA, tasyA duhitA nandadhIriti, varavivarjitA dIpa anukrama [26] ~1429~
Page #1431
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1307] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka RECE [sU.] dIpa anukrama [26] tastha kohae ceie pAsassAmI samosaDho, naMdasirI pavaiyA, govAlIe sissiNiyA diNNA, puSa uggeNa viharittA |pacchA osannA jAyA, hatthe pAe dhovei, jahA dovatI vibhAsA, vArijaMtI uDheUNaM vibhattAe vasahIte ThiyA, tassa ThANassa aNAloiyapaDikatA culahimavaMte pajamadahe sirI jAyA devagaNiyA, etIe saMvaro na kao, paDivakkho so na kAyayo, aNNe bhaNaMti-hasthiNiyArUveNa vAukAei, tAhe seNieNa pucchio, saMvaretti gayaM 20 / iyArNi 'attadosova|sahAre'tti attadosovasaMhAro kAyabo, jai kiMci kahAmi to duguNo baMdho hohiti, tattha udAharaNagAhA bArava arahamitte aNuddharI ceva tahaya jiNadevo / rogassa ya uppattI paDiseho assNhaaro||1308|| ___vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM-bAravatIe arahamitto seTThI, aNuddharI bhajA, sAvayANi, jiNadevo putto, tassa rogA uppaNNA, na tIra tirgicchiu~, vejo bhaNai-masaM khAhi, necchA, sayaNapariyaNo ammApiyaro ya puttaNeheNANujA-1 ti, nibaMdhevi kaha suciraM rakkhiyaM vayaM bhaMjAmi, uktaM ca-"varaM praveSTuM jvalita hutAzana, na cApi bhagnaM cirasaJcitaM vratam" tatra korake caiye pAsvAmI samaramattaH, nandazrIH prabajitA, gopAkyai ziSyA patA, pUrvamumeNa vihatya padivasanA jAtA, isI pAdau prakSAkSapati, yathA draupadI vibhASA, vAryamANotthAya vibhaktAyAM vasatau khitA, tasa sthAnasthAnAlocitapratikrAntA zulakahimavati pade zrIjotA devagaNikA, pataSA saMvaro na kRtaH, pratipakSAsana kartavyaH, anye bhaNanti-dastinIrUpeNa bAtamunirati, (rAvAn karoti), tadA zreNikena pRSThaH, saMvara iti gataM, idAnImAtmadoSopasaMhAreti bhAramadoSopasaMhAraH kartavyaH, yadi kimit kariSyAmi tahi dviguNo bandho bhaviSyatIti, sanodAharaNagAthA-dvAravasyA bhaI mitraH zreSThI, manuvarI, bhAyoM, bhAvakI, jinadevaH putraH, takha rogA apamAna pAkyante cikitsituM, vaiyo bhaNati-mAMsa khAdaya, mechAti, khajanaparijano mAtApitarau ca putrasoInAnujAnanti, nimdhe'pi kathaM suciraM rakSitaM prataM bhanajmi, REA%E5% %Ekat ~1430~
Page #1432
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) llyyaayy [s.-] anukrama [26] Avazyaka hAribhadvIyA // 714 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1308] bhaSyaM [ 206..... attadosovasaMhAro kabha, marAmitti sarva sAvajjaM paJcakkhArtha, kavi kammakkhaovasameNaM pauNo, tahAvi pazcakkhAyaM ceva, padhajjaM kayAio, suhajjhavasANassa NANamuppaNNaM jAva siddho / attadosova saMhArotti gayaM, 21 / iyANiM sabakAmavirattayatti, sabakAmesu viraMciya, tatrodAharaNagAthA - ujjeNidevalAsuya aNuratA loSaNA ya pumrho| saMgayao maNumaiyA asiyagirI addhasaMkAsA // / 1309 // vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, taccedaM--ujjeNIe nayarIe devalAsuo rAyA, tassa bhajjA aNurattA loyaNA nAma, annayA so rAyA sejjAe accha, devI vAle bIyarei, paliyaM diDaM, bhaNai-bhaTTAragA ! dUo Agao, so sasaMbhamaM bhayaharisAio uDio, kahiM so ?, pacchA sA bhaNai dhammadUotti, saNiyaM aMgulIe veDhittA ukkhayaM, sovaNNe thAle khomajuyaleNa veDhittA Nayare hiMDAvio, pacchA adhitiM karei-ajAe palie amha puSayA pavayaMti, ahaM puNa na pavaio, paumarahaM rajje ThaveUNa pavaio, devIvi, saMgao dAso maNumaiyA dAsI tANivi aNurAgeNa pavaiyANi, sabANivi asiyagiritAvasAsamaM tattha AmadoSopasaMhAraH kRtaH, triya iti sarvaM sAdhaM pratyAkhyAtaM kathamapi karmakSayopazamena praguNaH tathApi pratyAkhyAtameva pravajyAM kRtavAn zubhAya vasAyasya jJAnamutpannaM yAvat siddhaH AtmadoSopasaMhAra iti gataM idAnIM sarvakAmavizkateti, sarvakAmeSu viraktanyaM / ujjayinyAM nagaryo devakhAsuto rAjA tasya bhAryA'nuraktA chocanA nAnI, anyadA sa rAjA zayyAyAM tiSThati devI vAlA vINayati ( zodhayati ), devyA vAle pachitaM daeM, bhaNati bhaTTAraka ! dUta AgataH, sa sasaMbhramaM bhayaharSavAn utthitaH ka saH 1, pazcAt sA bhaNati-dharmadUta iti, zanairakulyA STathivockhA, sauvarNe sthAle zrImayugalena veSTavizvA nagare diNDitaH pacAdapatiM karoti-jAte palite'sAkaM pUrvajAH prAnajiSuH bhaI puna pravajitaH pacarathaM rAjye sthApayitvA pravajitaH, devyapi, saMgato dAso manumatikA dAsI tAvapyanurAgeNa pramajitI, sarve'pyasita giritA sAzramastatra ~ 1431 ~ 4 pratikramaNAdhya0 yogasaM0 21 Atmado popa jinadebo0 22sarva kAma0 // 714 //
Page #1433
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1309] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka gayANi, saMgayao maNumatigA ya keNai kAlaMtareNa uppabaiyANi, devIevi gabbho nakkhAo purva raNNo, vahiumAraddho, rAyA adhiti pagao-ayaso jAotti ahaM, tAvasao pacchannaM sAravei, sukumAlA devI viyAyaMtI mayA, tIe dAriyA jAyA, sA annANaM tAvasINaM dhaNayaM piyai, saMvaDiyA, tAhe se addhasaMkAsatti nAma kayaM, sA joSaNasthA jAyA, sA piyaraM | aDavIo AgayaM vissAmei, so tIe jovaNe ajjhovavanno, ajaM hijo laemitti acchai, aNNayA pahAvibho gihAmitti uDagakaDe AvaDio, paDio ciMtei-dhiddhI ihaloe phalaM paraloe na najjai ki hotitti saMbuddho, ohinANaM, bhagaibhaviyaba bho khalu sabakAmavirateNaM ajjhayaNaM bhAsai, dhUyA viratteNa saMjatINa diNNA, sovi siddho / evaM sabakAmavirajieNa jogA saMgahiyA bhavati / sabakAmavirattayatti gayaM 22, iyANi paccakkhANitti, paccakkhANaM ca duviha-mUlaguNapaJcakkhANaM uttaraguNapaJcakkhANaM ca, mUlaguNapaJcakkhANe udAharaNagAhA [sU.] dIpa anukrama [26] CE- OF gatAH, saMgato manumatikA ca kenacikAlAntareNopravajitI, devyA'pi goM nAsapAtaH pUrva rAzaH, varSitumArabdhaH, rAjA'pati pragataH ayazA jAto'I tApasAt pracchavaM saMrakSati, sukumAlA devI prajanavantI hatA, tathA dArikA jAtA, sA'nyAsa tApasIno sanaM pithati, saMvardhitA, tadA tathA arthasaMkAzeti nAma kRtaM, sA yauvanasyA jAtA, sA pitaramaTavIta AgataM vinamayati, sa tathA yauvane'bhayupapannA, ava zvo lAsvAmIti tiSThati, sampadA prabhAvito gRhAmIti uTajakAThe | bhApatitaH, patitacintayati-vig viga ihaloke phalaM paraloke na jJAyate kiM bhaviSyatIti saMvRdaH, avadhijJAna, bhaNati-bhavitamba bhoH khalu sarvakAma vi ratana adhyayana bhASate, duhitA virakena saMyatImyo dacA, so'pi sivaH / evaM sarvakAmavirakena yogA: saMgRhItA bhavanti / sarvakAmavirakateti garsa, sAdAnI prasthANyAnamiti, pratyAkhyAnaM ca dvividha-mUlaguNapratyAkhyAnamukharaguNapratyAkhyAnaM ca mUlaguNaprapANyAne udAharaNagAthA ~14324
Page #1434
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1310] bhASyaM [206...], (40) AvazyakahAribha dIyA prata sUtrAMka // 715| koDIvarisacilAe jiNadeve rayaNapuccha kahaNA ya / sAee sattuMje vIrakahaNA ya saMvohI // 1310 // prati maNAdhya vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, tacceda-sAee sarnujae rAyA, jiNadevo sAvago, so disAjattAe gao koDIvarisaM, te micchA, tattha cilAo rAyA, teNa tassa rayaNANi aNNAgAre pottANi maNI ya jANi tattha nasthi tANi DhoiyANi, so| pratyAcilAo pucchai-aho rayaNANi rUviyANi, kahiM eyANi rayaNANi?, sAhai-amha raje, ciMtei-jai nAma saMbujhejA, khyAnaM so rAyA bhaNai-ahaMpi jAmi rayaNANi pecchAmi, tujhaM taNagassa raNNo bIhemi, jiNadevo bhaNai-mA bIhehi, tAhe tassa raNo leha pesei, teNa bhaNio-eutti, ANio sAvageNa, sAmI samosaDho, sernujao niggao saparivAro mahayA iDIe, sayaNasamUho niggao, cilAo pucchai-jiNadevo! kahiM jaNo jAi !, so bhaNai-esa so rayaNavANiyao, bhnnh-to|| jAmo pecchAmotti, dovi jaNA niggayA, pecchati sAmissa chattAichattaM sIhAsaNaM, vibhAsA, pucchai-kaha rayaNAI, tAhe| 4 % dIpa anukrama [26] 715 // sAkete pAtrujayo rAjA, jimadevaH zrAvakA, sadigyAtrayA gataH koTIvarSa, te mlecchAH, sacilAto rAjA, tena tamai ratnAni vicitrAkArANi vanAgi maNavA yAni tana na santi tAni baukitAni, sacilAtaH pRcchati-aho ranAni zurUpANi, kaitAni khAni !, kathayati-asmAkaM rAgya, cintayati-padi nAma saMyudhyeta, sa rAjA bhaNati-ahamadhyAvAmi rakhAni prekSe, paraM tvadIyAt rAjJo vimemi, jinadevo bhaNati-mA bhaiSIH, tadA tasmai rAje lekhaM dadAti, tena bhaNitaMAyArivati, nItaH pAvakeNa, svAmI samavamRtaH, pAtrujayo nirgataH saparIvAro mahatyA kA, svajanasamUho nirgataH, jilAtaH pRcchati-jinadeva ! jano yAti , sa bhaNati-papa raNavaNika sA, bhaNati-sAha vAvaH prekSAvahe, hAvapi janI nirgatI, prekSete-khAminabhavAticchavaM siMhAsanaM, vibhApA, pRcchti-kthN| khAni', tadA ~14334
Page #1435
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1310] bhASyaM [206...], (40) prata sUtrAMka sAmI bhAvarayaNANi dabarayaNANi ya paNNavei, cilAo bhaNai-mama bhAvarayaNANi dehitti bhaNio rayaharaNagocchagAi tasAhiti, pabaio, eyaM mUlaguNapaccakkhANaM, iyANiM uttaraguNapaJcakkhANaM, tatrodAharaNagAhA cANArasI ya NayarI aNagAre dhammaghosa dhammajase / mAsassa ya pAraNae goulagaMgA va aNukaMpA / / 1311 // | vyAkhyA kathAnakAdavaseyA, tacceda-vANArasIe duve aNagArA vAsAvAsaM ThiyA-dhammaghoso dhammajasoya, te mAsaM khamaNeNa acchati, cautthapAraNAe mA NiyAvAso hohititti paDhamAe sajjhAyaM bIyAe atthaporisI taiyAe uggAhettA pahAviyA, sAraieNaM uNheNaM ajjhAyA tisAiyA gaMgaM uttaraMtA maNasAvi pANiyaM na pattheti, uttiNNA, gaMgAdevayA AudyA, goulANi viuvittA sapANIyA govaggA dadhivibhAsA, tAhe saddAvei-eha sAhU bhikkhaM geNha, te uvauttA daLUNa tANa rUvaM, sA tehiM paDisiddhA pahAviyA, pacchA tAe aNukaMpAe vAsavaddala viudhiyaM, bhUmI ulA, siyaleNa vAraNa appAiyA gArma [sU.] FACANCY dIpa anukrama [26] svAmI bhAvaratAni invaranAni ca prajJApayati, cilAto bhaNati-mama bhAvarakhAnyarpayata iti bhaNito rajoharaNagocchakAdi darzayanti, pratnajitaH, etat mUlaguNapratyAsyAnaM, idAnImuttaraguNapratyAkhyAnaM, tazrodAharaNagAthA-vArANasyAM hAvanagArau varSAvAsaM sthitI-dharmaghoSo dharmayazAca, to mAsakSapaNamAsakSapaNena | tiSThataH, paturthapAraNake mA nityavAsinI bhUceti prathamAyAM svAdhyAyaM dvitIyasthAmarthapauruSI (kRtvA) tRtIyaspAmudrAma pradhAvitI, zAradikenaupya yenAbhyAtA tRSAditau gaGgAmuttarantau manasA'pi pAnIyaM na prArthayataH, uttINI, gaGgAdevatA''varjitA, gokulAni nikuyaM sapAnIyAn govaryAn dadhi vibhASA, tadA zabdayati-AyAtaM sAdhU ! bhikSA gRhItaM, tAjupayuktau dRSTvA teSAM rUpa, sA tAbhyAM pratipichA pradhAvitA, pazcAt tayA'nukampayA varSadadalakaM vikurvita, bhUmirAha (jAtA), zItalena vAyunA''pyASitau grAma ~1434
Page #1436
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [205], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- pattA, bhikkhaM gahiyaM, evaM uttaraguNA na bhaggA / eyaM uttaraguNapaJcakkhANaM 23, pacakkhANitti gayaM 23 / iyANiM viussa / hAribha. ggetti, viussaggo duviho-davao bhAvao ya, tattha dabaviussagge karakaMDAdao udAharaNaM, tathA''ha bhASyakAra: maNAdhya drIyA karakaMTa kaliMgesa, paMcAlesu ya dummuho| namIrApA videhesu, gaMdhAresu ya NaggatI // 205 // (bhaa0)|| yogasaM0 vasabhe ya iMdake valae aMbe ya pupphie yohii| karakaMDudummuhassA, namista gaMdhAraranno ya / / 206 // (bhaa0)|| 23 prtyaa||716|| imIe vakkhANaM-caMpAe dahivAhaNo rAyA, ceDagadhUyA paumAvaI devI, tIse Dohalo-kiha'haM rAyanevaratheNa nevasthiyAkhyAnaM 24 ujjANakANaNANi viharejA', oluggA, rAyApucchA, tAhe rAyA ya sA ya devI jayahasthimi, rAyA chattaM gharei, gayA|vyutsarge kaujjANaM, padamapAuso ya vaTTai, so hatthI sIyalapaNa maTTiyAgaMNa anbhAhao varNa saMbhariUNa viyaTTo vaNAbhimuho payAo. rkjhaayaa| jaNo na tarai olaggiuM, dovi aDaviM pavesiyANi, rAyA vaDarukkhaM pAsiUNa devi bhaNai-eyassa vaDassa hetuNa jAhiti to hai tumaM sAlaM geNhijjAsitti, susaMjuttA accha, tahatti paDisuNei, rAyA daccho teNa sAlA gahiyA, idarI hiyA, so uiNNo, prAptI, mai gRhItaM, evamuttaraguNA na bhannA, etaduttaraguNapratyAlpAnaM / pratyAkhyAnamiti gataM, idAnI vyutsarga iti, myulso dvividhaH-dravyato GIbhAvataka, satra nyAyutsarga karakaNDAdaya udAharaNaM, tabAha-anayokhyiAna-campAyAM dadhicAhano rAjA, ceTakahitA padmAvatI devI, tasA dIDa-kapamA rAmanepathyena nepazyitoyAnakAnanAni vihareyaM, kSINA, rAjapRcchA, tadA rAjA sA ca devI jayahaslini, rAjA chatraM dhArayati, gatodhAnaM, prathamaprAbda ca vartate, dAsa hastI kItalena mRtikAgamdhenAbhyAhato vana smRtvA matto vanAbhimukhaM prayAtaH, jano na zakalyapalagita, dvAvapi aTavIM pravezitI, rAjA vaTavRkSa para devI bhaNatti-etasya vaTasthApanAta yAsyati tatasvaM zALA gRtIyA iti, susaMyuktA tiSTha, tatheti prati RNoti, rAjA dakSasena zAlA gRhItA, itarA batA // 716 // so'vatIrNaH, dIpa anukrama [26] 45454%95% | mUla saMpAdane mudraNadoSa saMbhavAt atra bhASya krama 205 evaM 206 dvivArAn mudritaM ~14354
Page #1437
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1319...] bhASyaM [206], (40) * *- prata sUtrAMka nirANaMdo gao caMpaM NayariM, sAvi ithigA nIyA NimmANusa aDaviM jAva tisAio pecchai dahaM mahaimahAlayaM, tastha uiNNo, abhiramai hatthI, imAvi saNiimoittA uttiSNA, dahAo disA ayANaMtI egAe disAe sAgAra bhattaM paccakkhAittA pahAviyA, jAva dUraM pattA tAva tAvaso diDo, tassa mUlaM gayA, abhivAdio, tattha gacchada, teNa pucchiyAkao ammo! ihAgayA ,tAhe kahei sanbhAvaM, ceDagassa dhUyA, jAba hasthiNA ANiyA, so ya tAvaso ceDagassa niyalaoteNa AsAsiyA-mAbIhihitti, tAhe vaNaphalAI dei, acchAvecA kaivi diyahe aDavIe niSpheDittA ettohiMto amhANaM agaivisao, etto baraM halavAhiyA bhUmI, taM na kappai mama atikkamiGa, jAhi esa daMtapurassa visao, daMtacako rAyA, niggayA tao aDavIo, daMtapure ajANa mUle pavaiyA, pucchiyAe gambho nAikkhio, pacchA nAe mayahAriyAe AlodAveda, sA viyAtA samANI saha NAmamuddiyAe kaMbalarayaNeNa ya veDhi susANe ujjhei, pacchA masANapAlo pANo, teNa gahio, [sU.] +-** dIpa anukrama [26] 4 1-3 nirAnando gatalampo nagarI, sA'pi strI nItA nirmAnupAmaTavI yAvaSAditaH prekSate dUrda mahAtimahAlayaM, tatrAvatIrNaH, abhiramate hassI, iyamapi zanairSimucyottINA, daza dizo'jAnantI ekasyo dizi sAkAra bhakta pratyAkhyAya pradhAvitA, yAvaraM gatA tAvatApaso dRSTaH, tasya mUlaM gatA, abhivAditaH, tatra ga chati, tena pRSTA-kRtoya! dAgatA, tadA kathayati sajAvaM, ceTakasya duhitA, bAvastinA''nItA, sapa tApasaTakasya nijakA, tenAsvasitA-mA bhaiSIriti tadA vanaphalAni dadAti, sthApayitvA katicidivasAna adhvIto niSkAzyeto'smAkamaviSayo gateH ataH paraM halakRSTA bhUmiH, tat na kalpate'smAkamatikAntuM yAhi dantapurakha viSaya eSaH, dantavA rAmA, nirgatA tato'TamyAH, dantapure AryANAM mUle pranajitA, pRSTayA goM nAlyAtA, jAte pazcAnmahatarikAyA Alo. yati, sA ajanayantI santI saha nAmamudayA rajakambalena ca beSTayitvA zmazAne uzati, pazcAt zmazAnapAlaH pANasena gRhItaH, | mUla saMpAdane mudraNadoSa saMbhavAt atra bhASya krama 205 evaM 206 dvivArAn mudritaM ~14364
Page #1438
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [206], (40) drIyA | prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- teNa appaNo bhajAe samapio, sA ajA tIe pANIe saha mettiyaM ghaDei, sAya ajA saMjatIhiM pucchiyA-kiM gambho?, pratikahAribha-1 bhaNai-mayago jAo, to mae ujjhiotti, sovi saMvaDai, tAhe dAragehiM samaM ramato DiMbhANi bhaNai-ahaM tubhaM raayaa| mama tumbhe kara deha, so sukkakacchUe gahie, tANi bhaNai-mamaM kaMDuyaha, tAhe karakaMDutti nAmaM kayaM, so ya tIe saMjatIe yogasaM0 aNuratto, sA se modage dei, jaM vA bhikkha lahai, saMvaDio masANaM rakkhai, tattha ya do saMjayA keNai kAraNeNa taM masANaM 24vyutsarge 717 // IN karakaTThAdyA gayA, jAva egastha vaMsIkuDaMge daMDagaM pecchaMti, tatthego daMDalakSaNaM jANai, so bhaNai-jo evaM daMDagaM geNhai so rAyA havaI,X kiMtu paDicchiyabo jAva aNNANi cattAri aMgulANi vaDai, tAhe jogotti, teNa mAyaMgeNa egeNa ya dhijjAieNa surya, tAhe | so marugo appasAgArie taM cauraMgulaM khaNiUNa chidai, teNa ya ceDeNa diho, uddAlio, so teNa marueNa karaNaM NIo, bhaNai-dehi me daMDage, so bhaNai-na demi, mama masANe, pijjAio bhaNai-aNNaM giNha, so necchai, mama eeNa karja, sora nAtmano bhAryAyai samarpitaH, sA bhArthI tathA pApayA saha maitrI ghaTaSati, sA cAyA~ saMyatIbhiH pRSTA-ka garbha, bhaNati-patako jAtastato mayo-18 | zita iti, so'pi saMvardhate, tadA dArakaiH samaM ramamANo DimbhAn bhaNati-aI bhavato rAjA mA yUyaM kara datta, sa zuSkakaNDA gRhItaH, tAn maNati-mAM kaNDU| yata, tadA karakaDUriti nAma kRtaM, sa ca tasyAM saMpalyAM anurakaH, sA tamai modakAn dadAti, yAMcA bhikSA labhate, saMtRtaH zmazAnaM rakSati, tatra ca hI sAtha ||717 // kenacitkAraNena tat zmazAnaM gatI, yAvadekatra baMzIkuDajhe dAI prekSete, tatraiko daNDalakSaNaM jAnAti, sa bhaNati-ca enaM daNDakaM gRhAti - tAjA bhavati, kiMtu pratIkSitavyo yAvadanyAn caturo'nulAn vardhate, savA yogya iti, tarona mArAGgenaphena ca dhirajAtIyena zrutaM, sadA sa mAmaNolpasAgArike taM caturagulaM khanivA |chinatti, tena ca ceTena dRSTaH, udAkSita: sa tena prAmaNena karaNaM (nyAyAlaya) nItaH, bhaNati-dehi maya iNDakaM, sa bhaNati- dadAmi, mama zmazAne, dhimjAtIyo bhaNati-manyaM gRhANa, sa necchati, mamatena kArya, sa dIpa anukrama [26] SEARC ~1437~
Page #1439
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [26] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], niryuktiH [ 1311..] bhaSyaM [206]. dArao pucchio-kiM na desi ?, bhaNai ahaM eyassa daMDagassa pahAveNaM rAyA bhavissAmi, tAhe kAraNiyA hasiUNa bhaNaMti-jayA tumaM rAyA bhavijjAsi tayA eyassa madhyastha gAmaM dejAhi, paDivaNNaM teNa, marueNa aNNe maruyA citijA gahiyA jahA mAremo taM tarasa piuNA surya, tANi tiSNivi naDANi jAva kaMcaNapuraM gayANi, taratha rAyA marai, rajjAriho aNNo natthi, Aso ahivAsio, so tassa suttagassa mUlamAgao payAhiNaM kAUNa Thio, jAva lakkhaNapADhaehi diTTho lakkhaNajuttoti jayasaddo kao, naMditUrANi AyANi, imobi viyaMbhaMto vIsattho uDio, Ase vilaggo, mAyaMgotti dhijjAiyA na deti pavesaM, tAhe teNa daMDarayaNaM gahiyaM jaliumArajaM, bhIyA ThiyA, tAhe teNa vADahANagA hariesA ghijjAiyA kayA, uktaM ca-dadhivAhanaputreNa rAjJA tu karakaNDunA / vATahAnakavAstavyAcANDAlA brAhmaNIkRtAH // 1 // tassa piidharanAmaM avainnagotti, pacchA se taM ceDagarUvakayaM nAmaM paiTThiyaM, karakaMDutti, tAhe so marugo Agao, bhaNai-deha 5 dArakaH pRSTaH kiM na dadAsi ?, bhayati-amettasya daNDakasya prabhAveNa rAjA bhaviSyAmi tadA kAraNikA hasitvA bhaganti yadA tvaM rAjA bhavestadaitI brAhmaNAya AmaM dayA, pratipannaM tena marukeNa anye brAhmaNA sAhAyyakA gRhItA vathA mArayAmastaM tasya pitrA bhutaM, te prayo'pi naSTAH yAvat kAJcanapuraM gatAH tatra rAjA mRtaH rAjyA'nyo nAsti, azvo'dhivAsitaH sa takha sutakha pArzvamAgataH pradakSiNAM kRtvA sthito, yAvalakSaNapAThako lakSaNayukta iti jayazabdaH kRtaH, nandItUMpaNyAhatAni, ayamapi vijRmbhamANo vizvasta utthitaH abe bilagnaH mAta iti vijAtIyA na dadati pravezaM tadA tena daNDaravaM gRhItaM, jvalitumArabdhaM bhItAH sthitAH, tadA tena vATadhAnavAsvamyA harikezA vijAtIyAH kRtAH / tasya pitRgRhanAmAvakIrNaka iti pazcAttasya tad ceTakakRtaM nAma pratiSThitaM karakaNDUriti tadA sa brAhmaNa AgatA, bhaNati dehi ~ 1438 ~
Page #1440
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [206], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] 718 // mama gAmaMti, bhaNai-jaM te ruccai taM geNha, so bhaNai-mamaM caMpAe gharaM tahiM dehi, tAhe dahivAhaNassa lehaM dei, dehi mama pra tika egaM gAma ahaM tujjhajaM ruccai gAmaM vANayaraM vA taM demi, so ruDo-duhamAyaMgo na jANai appayaM to mama leha deitti, dUeNamaNAdhya. paDiyAgaeNa kahiyaM, karakaMDuo ruDo, gao rohijai, juddhaM ca vaTTai, tIe saMjatIe suyaM, mA jaNakkhao houtti kara- yogasaM0 | kaMDu osArettA rahassaM bhiMdai-esa tava piyatti, teNa tANi ammApiyarANi pucchiyANi, tehiM sambhAvo kahio, nAma- 249 muddA kaMbalarayaNaM ca dAviyaM, bhaNai, mANeNa-Na osarAmi, tAhe sA caMpaM aigayA, raNNo gharamateMtI NAyA, pAyavaDiyAo karakaMDAdyAH dAsIo paruNNAo, rAyAevi surya, sovi Agao vaMdittA AsaNaM dAUNa taM gambhaM pucchai, sA bhaNai-esa tuma jeNa | rohiotti, tuTTho niggao, milio, dovi rajAI dahivAhaNo tassa dAUNa pabaio, karakaMDU mahAsAsaNo jAo, so ya kira goulappio, tassa aNegANi goulANi, aNNayA sarayakAle egaM govacchagaM goragattaM sayaM pecchaha, bhaNai-eyassa dIpa anukrama [26] marza prAmamiti, bhaNati-yastai rocate taM gRhANa, sa bhaNati-mama campAyAM gRhaM tatra dehi, tadA vadhivAhanAya lekhaM dadAti, dehi me eka grAma ahaM tava yo rocate prAmo vA nagara cA taM dadAmi, sa ruSTa:-duSTamAtaGgo na jAnAti AtmAnaM tato majha lekha dadAtIti, dUtena pratyAgatena kathitaM, karakaNDU ruSTaH, gato rodhaSati, burda cavate, tapA saMvasyA zrutaM, mA janakSayo bhUditi karakaNDUmapasArya rahasyaM bhinatti-epa taya piteti, tena tau mAtApitarau pRSTI, tAbhyAM sajAvaH | kathitaH, nAmamudrA kambalarakha ca dakSite, bhaNati mAneca-nApasarAmi, tadA sA campAmatiyatA, rAjJo gRhamAvAntI jJAtA, pAdapatitA dAsyo rovituM lannAH, | rAjJA'pi zrutaM, so'pi Agato vanditvAsanaM davA taM garbha pucchati, sA bhaNati-puSa khaM yena rubA iti, tuSTo nirgataH, milito, he api rAjye dadhivAinasamai dAvA prabajitaH, karakarmahAzAsano jAtaH, sa ca kila gokulamiyA, tasyAnekAni gokulAni, anyadA zaraskAle eka govarasakaM gauragAnaM svayaM prekSate, bhaNati-purAsa // 718 // ~1439~
Page #1441
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [206], (40) prata sUtrAMka -t5X [sU.] mAyaraM mA duhejaha, jayA bahio hoi tayA annANaM gAvINaM duddhaM pAejaha, to gobAlA paDisurNeti, sovi uccattavisANo khaMdhavasaho jAo, rAyA pecchai, so juddhikao kao, puNo kAleNa Agao pecchai mahAkAyaM vasaha paDaehiM ghaDijataM, gove pucchai-kahiM so vasahotti ?, tehiM dAvio, pecchaMto tao visapaNo ciMteto saMbuddho, tathA cAha bhASyakAra: seyaM sujAyaM suvibhatsasiMga, jo pAsiyA vasabhaM gottttmjjhe| riddhiM aruddhiM samupehiyA NaM, kaliMgarAyAvi samikkha dhammaM / 207 // (bhaa0)|| goTuMgaNassamajhe TekkiyasaddeNa jassa bhjjti| dittAvi dariyavasahA sutikkhasiMgA sarIreNa // 208 // (bhaa0)| porANayagayadappo galaMtanayaNo clNtvsbhoho| so ceva imo vasaho paJyaparighaTTaNaM sahai // 209 // (bhaa0)|| | gAthAtrayasya vyAkhyA-zveta-zukla sujAtaM-garbhadoSavikalaM (suvibhakta ) zRGkha-vibhAgasthasamazRGgaM yaM rAjA dRSTvAabhisamIkSya vRSabha-pratItaM goSThamadhye-gokulAntaH punazca tenaivAnumAnena RddhiM-samRddhiM sampadaM vibhUtimityarthaH, tadviparItAM cARddhiM ca saMprekSya-asAratayA''locya kaliGgA-janapadAsteSu rAjA kaliGgarAjA, asAvapi samIkSya dharma-paryAlocya dharma sambuddha iti vaakyshessH| kiM cintayan ?-'goDaMgaNasta majheM tti goSThAGgaNasyAntaH Dhekitazabdasya yasya bhagna mAtaraM mA dogdha, yadA vardhito bhavet tadA'bhyAsAM garvA dugdhaM pAyayeta, tato gopAlAH pratizRNvanti, so'pyunatamaviSANaH svandhavRSabho jAtaH, rAjA prekSate, sa yuddhIyaH kRtaH, punaH kAlenAgataH prekSate mahAkArya vRSabhaM mahiSIyAsaidhaMdhamAna, gopAna pRcchati-kasa tRSabha iti, taiIrzitaH, prekSamANastato viSa. paNacintayan sNbuddhH|" samasyA pra. 82-* dIpa anukrama [26] -% KANA ~1440~
Page #1442
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [209], (40) Avazyaka- hAribha- drIyA prata sUtrAMka 719 // [sU.] vantaH, ke ?-dIptA api-roSaNA apItyarthaH, darpitavRSabhA-balonmattabalIvardA ityarthaH, sutIkSNazRGgA api zArIreNa 4 pratikabalena / paurANaH gatadarpaH galannayanaH caladRSabhoSThaH, sa evAyaM vRSabho'dhunA paDugaparighaTTaNaM sahai, dhigasAraH saMsAra iti, maNAdhya sarvaprANabhRtAM caiveyaM vAteti tasmAdalamaneneti, evaM sambuddho, jAtIsaraNaM, niggao, viharai / io paMcAlesu jaNavaesu yogasaM0 kapile Nayare dummuho rAyA, sovi iMdakeDaM pAsai loeNa mahijaMta aNeyakuDabhIsahassapaDimaMDiyAbhirAmaM, puNovi luppaMta, dvA karakaMDAdyA paDiyaM ca amegjhamuttANamuvariM, so saMyuddho, tathA''ha bhASyakAra: jo iMdakeM samalaMkiyaM ta. daTTa paDataM pviluppmaannN| riddhiM ariddhiM samupahiyA NaM, paMcAlarAyA vi samikkha dharma // 21 // (bhA0) nigadasiddhaiva, viharai / io ya videhAjaNavae mahilAe NayarIe namI rAyA, gilANo jAo, devIo caMdaNaM ghasaMti | | tassa dAhapasamaNanimittaM, valayANi khalakhalaMti, so bhaNai-kannAdhAo, na sahAmi, ekeke avaNIe jAva ekeko acchai. | // 719 // evaM saMjubaH, jAteH maraNaM, nirgataH, viharati / itazca pAjAleSu janapadeSu kAmpIlye nagare durmukho rAjA, so'pi indaketuM pazyati lokena mAmAnaM anekalApatAkAsahasraparimaNDitAbhirAmaM, punarapi lupyamAnaM, patitaM cAmezyamUtrANAmupari, sa saMdaH, vihrti| itantra videhajanapaye mithilAyAM nagaryo namI rAjA, glAno jAtaH, deNyazcandanaM dharSayanti tasya dAhaprazamana nimitta, valayAni zabdayanti, sa maNati-karNAghAtaH, na sahe, ekakasmikapanIte yAva-18 kaikastiSThati, dIpa anukrama [26] ~1441~
Page #1443
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [210], (40) % % prata sUtrAMka dra 75 [sU.] sado nasthi, rAyA bhaNai-tANi valayANi na khalakhaleMti , avaNIyANi, so teNa dukkheNa abbhAhao paralogAbhimuho ciMtei-pahuyANa doso egassa na doso, saMbuddho, tathA cAhapahuyANa sahayaM socA, egassa ya asahayaM / valayANaM namIrAyA, nikkhaMto mihilAhiyo // 211 // (bhA.)13 kaNThayA, viharai / io ya gaMdhAravisae purimapure Nayare naggaI rAyA, so annayA aNujataM niggao, pecchA | kusumiyaM, teNa egA maMjarI gahiyA, evaM khaMdhAvAreNa layaMteNa kaTThAvaseso kao, paDiniyatto pucchai-kahiM so cUyarukkho, amacceNa kahiyaM-esa sotti, kaha kahANi kao!, tao bhaNai-jaM tumbhehiM maMjarI gahiyA pacchA sabeNa khaMdhAvAreNa gahiyA, so ciMtei-evaM rajasiritti, jAva RddhI tAva sohei, alAhi eyAe, saMbuddho / tathA cAha jo cUparukkhaM tu maNAhirAma, samaMjariM pallavapuSphacittaM / ribi ariddhiM samupehiyA NaM, gaMdhArarAyAvi samikkha dhammaM // 212 / (bhaa0)|| ra-- dIpa anukrama [26] zabdo nAli, rAjA bhaNati-tAni balapAni na zabdayanti , apanItAni, satena duHkhenAbhyAitaH paralokAbhimukhazcintayati-bahUnAM doSo makasa doSA, saMyuddhaH / viharati, itanA gAndhAraviSaye purimapure nagare nagatI rAjA, so'nyadAnuyAtrA nirgatA, prekSate pUrva kusumitaM, tenekA maJjarI gRhItA. evaM skandhAcAreNa gRhavA kASThAvazeSaH kRtaH, pratinivRttaH pRcchati-kasa cUtavRkSaH, amAlayana kathitaM-sa eSa ini, kathaM kASThIkRtaH, 1, tato bhaNati-yAvayA mArI gRhItA pazcAt sarveNa skandhAcAreNa gRhItA, sa cintayati-evaM rAjyazrIriti, yAvadisAvat zobhate, bhalamanayA, sNyuddhH| F ~1442~
Page #1444
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1311...] bhASyaM [212], (40) hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] / 720 // %25E5% dIpa anukrama [26] | kaNThyA / evaM so vihri| te cattAri viharamANA khiipaiDiyaNayaramajhe cauddAraM devaulaM, puSeNa karakaMDU paviDo, dakkhi- 4 pratikaNaM dummuho, evaM sesAvi, kiha sAhussa annahAmaho acchAmitti teNa dakSiNeNAvi muhaM kayaM, namI avareNa, tao- maNAdhya. yogasaM0 vi muha, gaMdhAro uttareNa, tao vi muhaM kayaMti / tassa ya karakaMDussa bahuso kaMDU, sA asthi ceva teNa kaMDUyaNagaM gahAya 24vyutsarge masiNaM masiNaM kaNNo kaMDUio, taM teNa egastha saMgoviyaM, taM dummuho pecchai,-'jayA rajaM ca raheMca, puraM aMteuraM thaa| karakaMDAdyA | sabameyaM paricaja, saMcayaM kiM karesimaM // 1 // silogo kaMTho jAva karakaMDU paDivayarNa na dei tAva namI bayaNamimaM bhaNaijayA te peie raje,kayA kiccakarA bahU / tesiM kiccaM paricaja, annakiccakaro bhavaM? // 2 // silogo kaTho, kiM tuma eyss| Auttigotti / gaMdhAro bhaNai-jayA sarva paricaja mokkhAya ghaDasI bhavaM / paraM garihasI kIsa?, attanIsesakArae // 3 // 4silogo kaMTho,taM karakaMDU bhaNai-mokkhamamgaM pavaNNANaM, sAhUNaM baMbhayAriNaM / ahiyatthaM nivArante, na dosaM vasumarihasi // 4 // sAsilogo-rUsau vA paro mA vA, visaM vA pariattau / bhAsiyavA hiyA bhAsA, sapakkhaguNakAriNI // 5 // silogo, zlokadvayamapi kaNThyaM / tathAevaM sa viharati / te catvAro viharamtaH kSitipratiSThittanagaramadhye caturi devakukaM (tantra) pUrveNa karakaNDaH praviSTaH, dakSiNena durmukhaH, evaM zeSA // 720 // vaSi, karSa sAdhoranyatomukhastiSTAmIti tena dakSiNasyAmapi mukhaM kRtaM, namirapareNa, tasyAmapi mukha, gAdhAra uttarega, tasyAmapi mukhaM kRtamiti / tasya ca karakaNTobaddhI kaNDUH, sAratyeja, tena kaNDUyanaM gRhItvA masUNaM masaNaM karNaH kayitaH, yat tenaikA saMgoSitaM, tat durmukhaH prekSate, zlokaH kAvyaH yAvat / karakaNDU prativacanaM na dadAti tAvat namirvacanAbhivaM bhaNati / zlokA kapaDayA, kiMvametakhA''yuktaka iti', gAndhAro bhaNati-kokaH kAbyaH, taM karakadurbhapati-jhokA, zloka, R ~14434
Page #1445
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1312] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] jahA jalaMtAi(ta) kar3hAI, uyehA: na ciraMjale / ghaTiyA ghaTTiyA jhatti, tamhA sahaha ghaTTaNaM // 1312 // muciraMpi vaMkuDAI hohiMti aNupamajamANAI / karamadidAruyAI garyakusAgAraveMTAI // 1313 // . KI idamapi gAthAdvayaM kaNThayameva, tANaM sapANa davaviussaggo, jaM rajANi ujhiyANi, bhAvaviussaggo kohAdINaM, viu-13 |ssaggetti gayaM 25, iyANiM appamAetti, Na pamAo appamAo, tatthodAharaNagAhArAyagihamagahasuMdari magahasirI pumstthpkkhevo| parihariyaappamattA nahU~ gIya navi ya cukA // 1314 // 10 | imIe vakkhANaM-rAyagihe Nayare jarAsaMdho rAyA, tassa sabappahANAo do gaNiyAo-magahasuMdarI magahasirI ya, magahAsirI ciMtei-jai esa na hojA tA mama anno mANaM na khaMDejA, rAyA ya karayalatyo hojatti, sA ya tIse chiddANi | maggai, tAhe magahAsirI nadivasaMmi kaNiyAresu sovaniyAo saMvaliyAo visadhUviyAo sUcIo kesarasarisiyAo (khittAo, tAo puNa tIse magahasuMdarIe mayahariyAe ahiyAo, kaha bhamarA kaNiyArANi na alliyaMti cUesa nilaMti ?, dIpa anukrama [26] 1 teSAM sarveSAM hayagyusargaH, yat rAjyAnyumitAni, bhAvadhyutsargaH krodhAdInAM / putsarga iti gataM, idAnImapramAda iti, na pramAdobhamAda, bno| dAharaNagAthA / asyA vyAkhyAna-rAjagRhe nagare jarAsandho rAjA, tasya sarvapradhAne dve gaNike-magadhasundarI magadhIna, magadhaznIzintayati, vaSA na bhavana sadA mama nAnyo mArna khaNDaven , rAjA ca karatalastho bhavediti, sA ca tasyAmihANi mArgayati, tadA magadhanIkhadivase karNikAreSu sAvaNikA maJjayaH viSakA sitAH sUcayaH kezarasadazAH kSepitavatI, tAH punamasyA magadhasundA mahattarikayA jJAtAH, ka zramarAH karNikAreSu nAgacchanti ? cUteSu gamti ~1444 ~
Page #1446
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) llyyaayy [s.-] anukrama [26] AvazyakahAribhadrIyA // 721 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [1314] bhASyaM [ 212.... nUNaM sadosANi puSpANi, jai ya bhaNIhAmi eehiM pupphehiM accaNiyA acokkhA visabhAviyANi vA tA gAmelagattaNaM hohitti uvAeNaM vAremitti, sA va raMgaoiNNiyA, aNNayA maMgalaM gijjai, sA imaM gItiyaM pagIyApatte vasaMtamAse Amoa pamoae pavattaMmi / muttRNa kaNNiArae bhamarA sevaMti cUakusumAI // 1315 gIti, imA nigadasiddhaiva, so ciMtei aduvA gItiyA, tIe NAyaM-sadosA kaNiyArati pariharaMtIe gIyaM nacciyaM ca savilAsaM na ya tattha DaliyA, parihariya adhpamattA nahaM gIyaM na kIra cukA, evaM sAhuNAvi paMcavihe pamAe rakkhateNaM jogA saMgahiyA 26 / iyANiM lavAlavetti, so va appamAo lave addhalave yA pamAyaM na jAiyacaM, tatthodAharaNagAhAbharuyacchaMmi ya vijae naDapiDae vAsavAsanAgadhare / ThavaNA Ayariyassa (u) sAmAyArIpajaNayA // 1316 // imIe vakkhANaM- bharuacche Nayare ego Avario, teNa vijao nAma sIso ujjeNI kajjeNa pesio, so jAi, tassa gilANakajjeNa keNai vakkhevo, so aMtarA akAlavAseNa ruddho, aMDagataNaujjhiyaMti naDapiDae gAme vAsAvAsaM Thio, so 1 jUnaM sadoSANi puSyANi yadi cAmaNiSyaM etaiH puSpairacainikA'pokSA viSabhAvitAni vA tadA prAmeyakAyamabhaviSyaditi upAyena vArayAmi iti, sAca ranAvatIrNA'mpadA maGgalaM gAyati, semAM gItiM pragItavatI gItiH iyaM sa cintayati apUrvA gItiH tathA jJAtaM sadoSANi karNikArANi iti pariharatyA gItaM nartitaM ca savilAsaM na ca tatra chahitA, parihatya (tAni), apramattA nRtye gIte ca na ki svahitA, evaM sAdhunA'pi paJcavidhA pramAdAn rakSayatA yogAH saMgRhItAH / idAnIM labAlaba iti sa cApramAdaH ye'rdhaye vA pramAda na dAtavyaM tatrodAharaNagAthA-asyA vyAkhyAnaM gukacche nagare eka AcArya:, tena vijayo nAma ziSya ujjayinIM kAryeNa preSitaH, sa yAti tassa glAnakAryeNa kenacid vyAkSepaH so'ntarA'kAlavarSeNa rudaH, aNDako jjhitamiti naTapeTake grAme varSAvAsa sthitaH sa ~ 1445 ~ 4 pratikra maNAdhya0 yogasaM0 26 apramA daH 27 - bAlavaH // 721 //
Page #1447
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1316] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [26] ciMtei-gurukulavAso na jAo, ihaMpi karemi jo uvaeso, teNa ThavaNAyario kao, evamAvAsagamAdIcakavAlasAmAyArI sabA vibhAsiyavA, evaM kila so sabattha na cuko, khaNe 2 uvajujai-kiM me kayaM, evaM kira sAhuNA kAya, evaM teNa jogA saMgahiyA bhavaMti 27 / labAlavetti garya, iyANiM jhANasaMvarajogetti, jhANeNa jogA saMgahiyA, tatthodAharaNaM_NaparaM ca siMvavaraNa muMDimbayaannapUsabhUI ya / AyANapUsamitte suhume jhANe vivAdo ya / / 1317 / / imIe vakkhANaM-siMbavaNe gayare muMDimbago rAyA, tattha pUsabhUI AyariyA bahussuyA, tehiM so rAyA uvasAmio saDDo jAo, tANa sIso pUsamitto bahussuo osaNNo apaNattha acchai, aNNayA tersi AyariyANaM ciMtA-suhumaM jhANaM pavissAmi,taM mahApANasama, taM puNa jAhe pavisai tAhe evaM jogasaMnirohaM karei ja na kiMciha ceei, tesiMca je mUle te agIyasthA, tasi pUsamitto sadAvio, Agao, kahiyaM, sa teNa paDivanaM, tAhe egatha uvayarae nivAghAe jhAeMti, so tesiM Dhorya na cintayati-gurukuzavAso na jAtaH, ihApi karomi va upadezaH, tena sthApanAcAryaH kRtaH, ekamAvazyakAdicavAlasAmAcArI sarvA vibhASitavyA, evaM |kila sa sarvatra na svalitaH, kSaNe kSaNe upayujyate-ki me kRtaM !, evaM kila sAdhunA kartavyaM, evaM tena yogAH saMgRhItA bhavanti / lapAkava iti gataM, idAnIM pAnasaMvarayoga iti, pAnena yogAH saMgRhItAH, tatrodAharaNaM / askhA vAkhyAna-zimbAvane nagare muNDikAnako rAjA, taba puSpabhUtaya AcAryA bahuzrutAH, vaH sa rAjopazamitaH zrAjo jAtaH, teSAM ziSyaH puSpamitro baTukSuto'vasatro'nyatra titi, anyadA tepAmAcAryANAM cintA-sUkSma dhyAnaM pravizAmi, sat mahAmANasama, sat punaryadA pravizati tavaM yogasaMnirodhaH kriyate yathA na kizcit jiyate teSAM ca ye pArka te'gItArthAH,taiH puSyamitraH zabditaH, AgataH, kathitaM, sa (tat) tena pratipanna, tadaikatrApaparake niyAMdhAse dhyAyanti, sa sevAmAganna 45605425 ~14464
Page #1448
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1317] bhASyaM [212...], (40) P prata sUtrAMka Avazyaka- daI, bhaNai-patto ThiyagA vaMdaha, AyariyA vAulA, aNNayA te avaropparaM maMtaMti-kiM maNNe hojA gavesAmotti, ego 4 pratikahAribha- ovaragabAre Thio nivannei, ciraM ca Thio, Ayario na calai na bhAsai na phaMdA UsAsanissAsovi nasthi, suhamo kiramaNAdhya. drIyA tesi bhavai, so gaMtUNa kahei aNNasiM, te ruhA, ajo! tuma Ayarie kAlagaevi na kahesi ?, so bhaNai-na kAlaga- yogase0 // 722 // hai yatti, jhANaM jhAyaitti, mA vAghAyaM karehitti, aNNe bhaNaMti-pavaio eso liMgI manne beyAlaM sAheukAmo lakkhaNajuttA 28vyAnA AyariyA teNa Na kahei, ajja rattiM pecchahiha, te AraddhA teNa sama bhaMDilaM, teNa vAriyA, tAhe te rAyA UssAreUNa | saMvarayogaH kahittA ANIo, AyariyA kAlagayA so liMgI na dei nINeU, sovi rAyA picchA, teNavi pattIyaM kAlagaotti, pUsamittassa Na pattiyai, sIyA sajjIyA, tAhe NicchayoNAyo, viNAsiyA hohiMti, purva bhaNio so AyariehiM-jAhe agaNI anno vA accao hojatti tAhe mama aMguDhae chivejAhi, chinno, paDibuddho bhaNai-ki ajjo ! vAghAo kao?, picchaha dadAti, bhaNati-bhatra sthitA bandadhvaM, bhAcAryA nyAyutAH, anpadA te parasparaM manayante-ki manye bhaved gaveSayAma iti, eko'pavarakadvAre sthito nibhALayati, ciraM ca sthitaH, AcAryoM na calati na bhASate na sandate urAsaniHzvAsAbapi na staH, sUkSmau kila teSAM bhavataH, sa gatvA kathati anyeSAM, te IDITA, mAtha! samAcAryAn kAlaMgavAnapina kathayasi, sa bhagati-kAlagatA hati, dhyAna pAyanti, mA bhagati-nakAlagatA iti, dhyAna pAyanti, mA bAdhAta kAti, anyAn bhavanti-pramajita eSa ........ 722 // liGgI manye vaitAlaM sAdhayitukAmo lakSaNayuktA bhAcAsteina na sthati, adya rAtrI prekSavaM, te mArabdhAmtena sama bhaNDayituM, tena cAritAH, tadA te rAjAnamapasArtha kathAyitvA''gItavantaH, bhAcAryAH kAlagatAH sa liGgI na dadAti niSkAzayituM, so'pi rAjA prekSate, tenApi pratyayitaM kAlagata iti, puruSamitrAya na pratyApati zikSikA sajitA, tadA nizcayo jJAto, vinAzinA bhaviSyanti, pUrva mapitaH sa AcArya:-padAminyo vA'tyayo bhaved sadA mamASTaH spaSTamyaH, spRSTaH, pratibo bhaNati-kimArya ! pAyAtaH kRtaH,prekSadhyamevai dIpa anukrama [26] ~1447~
Page #1449
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1318] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka 65656 Cii [sU.] eehiM sIsehiM tujha kati, aMbADiyA, erisaya kira jhANaM pavisiyavaM, to jogA saMgahiyA bhavati 28 / jhANasaMvarajoge| | yatti gayaM, zyANi udae mAraNaMtietti, udae jai kira udao mAraNatio mAraNatI beyaNA vA to ahiyAseyavaM, tatthodAharaNagAhArohIDagaM ca nayaraM laliA guTThI arohiNI gnniaa|dhmmrud kaDuabuddhiyadANAyayaNe a kaMmudae // 1318 // | imIe vakkhANaM-rohiDae Nayare laliyAgoDI rohiNI juNNagaNiyA aNNa jIvaNiuvAyaM alabhaMtI tIse gohIe bhattaM | paraMdhiyA, evaM kAlo baccAi, aNNayA tIe kaDuyadoddhiyaM gahiyaM, taM ca bahusaMbhArasaMbhiyaM uvakkhaDiyaM viSNassai jAva muhe Na tIrai kAuM, tIe ciMtiyaM-khiMsIyA homi gohIetti aNNaM uvakkhaDei, evaM bhikkhacarANa dijahitti, mA davamevaM ceva NAsau, jAva dhammaruI NAma aNa gAro mAsakkhamaNapAraNae paviTho, tassa dinaM, so gao uvassarya, AloeDa gurUNaM, tehi bhAyaNaM gahiyaM, khAragaMdho ya NAo, aMgulie viNyAsiyaM, tehi ciMtiyaM-jo eyaM AhArera so maraI, bhaNio buSmAkaM ziSyaiH kRtamiti, nirbhasitAH, IzaM kila dhyAnaM praveTavyaM, tato yogAH saMgRhItA bhavanti / dhyAna saMcarayogA iti gataM, idAnImudayo mAraNAntika iti, yadi kilodayo mAraNAstiko mAraNAntikI vedanA vA tadA'dhyAsitavvaM tatrodAharaNagAthA / akhA vyAkhyAna-mohirake nagare lalitAgoDI rohiNI jIrNagaNikA anya bhAjIvikopAyamalabhamAnA tathA goSThayA bhakaM prAivatI, evaM kAlo nAti, anyathA tathA karpha dAgdhikaM gRhItaM, taca bahusaMbhArasaMbhUtamupaskRtaM vinazyati yAvata mukhe na pApayate kI, tayA cintitaM-ninditA bhaviSyAmi goSThayA iti, bhampadupaskaroti, etan bhikSAcarebhyo dIyate iti, sadasyamayabhava vinoda, yAvat dharmacinigAro mAsakSapaSapAraNake praviSTaH, tI dataM, sagata pAzraya, bhAkoSayati gurUn, bhojanaM gRhItaM, viSayandha, jJAtaH, aGgulyA jizAsitaM, taicintitaM-ya enamAhAsyati sa mriyate, bhASitaH-- dIpa anukrama [26] 2-% ~1448~
Page #1450
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1318] bhASyaM [212...', (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] RECACCCC // 723 // 'vigiMcehitti, so taM gahAya aDaviM gao, egatva rukkhadaharachAyAe vigiMcAmi, pattAbaMdha muyaMtassa hattho litto, so teNa pratikraegatha phusio, teNa gaMdheNa kIDiyAo AgayAo, jA jA khAi sA sA marai, teNa ciMtiyaM-mae egeNa samappau mA maNAdhya. jIvaghAo houtti egattha thaMDile AloiyapaDikateNaM muhANaMtarga paDilehitA aNiMdateNa AhAriyaM, veyaNA ya tivAda yogasaM0 jAyA ahiyAsiyA, siddho, evaM ahiyAseya, udae mAraNaMtiyattigayaM 29 / iyANi saMgANaM ca pariharaNaMti, saMgo nAma mAraNAnti'paJjI sajhe bhAvato'bhiSvaGgaH snehaguNato rAgaH bhAvo u abhisaMgo yenAsya saGgrena bhayamutpadyate taM jANaNApariNAe| kA 30saNAUNa pacakkhANapariNAe paJcakkhAeyavaM, tasthodAharaNagAhA parijJA nayarI ya caMpanAmA jiNadevo satyavAhaahichattA / aDavI ya teNa agaNI sAvaSasaMgANa cosiraNA // 1319 // ___ imIe vakkhANaM-capAe jiNadevo nAma sAvago sasthavAho ugrosettA ahichattaM baccai, so sattho puliMdaehiM vilolio, so sAvago nAsato aDaviM paviho jAva purao aggibhayaM maggao vagdhabhayaM duhao pavAyaM, so bhIo, asaraNaM bajeti, sa taM gRhItvA gatA, ekA dagdhavRkSAvAyAM tyajAmIti, pAtravandha mujato iso liyA, sa tene kA prayA, tena gandhena kITikA AgatAH, yA yA khAdati sA sA niyate, tena cintitaM-mayakena samApyata mA jIvayAto bhUditi ekatra sthagiddhale mukhAnantakaM pratiliNya AlocitapratikAntenAnindayasAhAritaM, vedanA ca tInA jAtA'dhyAsitA, siddhaH, epamadhyAsitayaM, udayo mAraNAntika iti gataM, idAnIM sakAnAM ca pariharaNamiti, saGgo nAma, bhAvasva 723 // bhivyaGgaH sa jJAnaparijayA jJAtvA pratyAkhyAnaparijayA pratyAsvAtapaH, sodAharaNagAthA / askhA kyArupAna-sampAyaryA jinadevo nAma zrAvakA sArthavAda udbopyAhicchatrA majati, sa sArthaH puhindravilokitaH, sAvako nazyan aTavIM pravidho yAvat purato'gnibhayaM pRSThato dhyAnabhavaM vidhAtaH pravAtaM, sa bhItaH, adhAraNaM dIpa anukrama [26] ~1449~
Page #1451
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1319] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] pAUNa sayameva bhAvaliMga paDivajittA kayasAmAio paDimaM Thio, sAvahiM khaio, siddho, evaM saMgapariNAe jogA la saMgahiyA bhavaMti 30 / saMgANaM ca pariNatti gayaM, iyANi pAyacchittakaraNanti, jahAvihIe dattassa, vihI nAma jahA sutte bhaNiyaM jo jittieNa sujhAi taM sutu uvau~ji deMteNa jogA saMgahiyA bhavaMti doNhavi kareMtadeMtayANaM, tatthodAharaNaM prati gAthApUrvArdhamAha pAyacchittaparUvaNa AharaNaM tattha hoi dhnngutsaa| imarasa vakkhANaM--egastha Nayare dhaNaguttA AyariyA, te kira pAyacchittaM jANaMti dAuM chajamasthagAvi hotagA jahA ettieNa sujjhai vA navatti, igieNa jANai, jo tANa mUle vahai tAhe so suheNa Nittharai taM cAiyAraM Thio ya so hoi ambhahiyaM ca nijaraM pAvei, tahA kAyaSaM, evaM dANe ya karaNe ya jogA saMgahiyA bhavaMti, pAyacchittakaraNetti gayaM 31 / iyANi ArAhaNA ya mAraNaMtitti, ArAhaNAe maraNakAle yogAH saGguhyante, tatrodAharaNaM prati gAthApazcArdhamAha-- jJAtvA svayameva bhAvaliGga pratipadya kRtasAmAyika pratimA sthittaH, zvApadaiH khAditaH, siddhA, evaM sAparijJayA yogAH saMgRhItA bhavanti / sajhAnA | ca parizeti garAM / idAnI prAyazcittakaraNa miti yathAvidhi dattaspa, vidhinAma yathA sUve bhaNitaM yo vAyatA zudhyati taM suSchu upayutya vadatA yogAH saMgRhItA bhavanti yorapi kuSadadato, banodAharaNaM / bhasma vyAkhyAna-ekatra nagare dhanaguptA AcAryAH, te ki prAyazisaM jAmanti dAtuM chamasyA api samto ytheytaa| zubhapati vA naveti, ihitena jAnAti, yaseSo mUle pati tadA sa sukhena nistarati taM cAticAra, sthira bhapati sA abhyadhiko caprApnoti nirjarI, tathA kartavyaM, evaM dAne karaNe ca yogAH saMgRhItA bhavanti, prAyazcittakaraNamiti gataM / idAnImArAdhanA ca mAraNAntikIti, ArAdhanayA maraNakAle yogAH saMgRhyante, dIpa anukrama [26] ACAKAC4%AXASAKAR SX-- - ~1450~
Page #1452
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320] bhASyaM [212...], (40) bhAvazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] 724 // ArAhaNAeN marudevA osappiNIe paDhama siddho // 1320 / / 4pratika asya vyAkhyA-viNIyAe NayarIe bharaho rAyA, usahasAmiNo samosaraNa, prAkArAdiH sarvaH samavasaraNavarNako'bhidhA-111 | maNAdhya | yogasaM0 tathyo yathA kalpe,-sA marudevA bharahaM vibhUsiyaM dahaNa bhaNai-tujjha piyA erisiM vibhUtiM caittA ego samaNo hiMDai, bharaho || 31 prAyabhaNai-katto mama tArisA vibhUI jArisA tAtassa?, jai na pattiyasi to ehi pecchAmo, bharaho niggao sabavaleNa, marude [zcittaM 32 vAvi niggayA, egaMmi hasthimi bilaggA, jAva pecchai chattAichattaM surasamUhaM ca ovayaMta, bharahassa vatthAbharaNANi omilAyaM| tANi divANi, divA puttavibhUI ? kao mama erisatti, sA toseNa ciMtiumAraddhA, apuSkaraNamaNupaviDA, jAtI natthi, jeNa baNassaikAehito uvaTTittA, tattheva hasthivaragayAe kevalanANaM uppaNa, siddhA, imIe osappiNIe paDhamasiddho / evamArAdhanAM prati yogasaGgrahaH kartavya iti 32 / dIpa anukrama [26] // 724 // vinItAyAM nagIM bharato rAjA, RSabhavAminaH samavasaraNaM, sA marudevI bharata vibhUpitaM dRSTvA bhaNati-taba piterI vibhUti yatakaH zramaNo hiNDate, bharato bhaNati-kRto mama tAzI vibhUtiyodazI sAtasya , badina pratyeSi sadehi prekSAvahe, bharato nirgataH sarvapalena, marudeNyapi nirgatA, ekasmin hastini | vikamA, pAvara prekSate nAticcha surasamUra cArapatantaM, bharatasa vastrAbharaNAmyavamkAyamAnAni sAni, yA putravibhUtiH kuto mamekI iti, sA topeNa cintayitumArabdhA, apUrvakaraNamanupaviSTA, jAtismRtinAti yena banaspatikAvikAduttA, tatraiva barahasiskambhayatAyAH kevalajJAnamutparya, siddhA, akhAmacasarpiyo prathamaH siddhH| ~1451
Page #1453
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wllaayy [sU.] anukrama [27] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1320...] bhASyaM [ 212...], tettIsa AsAyaNahiM (sUtraM ) trayastriMzanirAzAtanAbhiH kriyA pUrvavat, AyaH-samRgdarzanAdyavAsilakSaNaH tasyA zAtanA, tadupadarzanAyAha saGgraha NikAraH bhAgaM caNanisIyaNAyama AToyapaDhisuNaNA puAlavaNe va Aho // 1 // tada nimaMtraNa khAIyA yaha apaDhisuNaNe sati va sarama gae kiM tuma sajAi No sumaNe // 2 // jo sarasi kaI aisA parisaM mitA aNuddhivAda khe| saMvArapAyaghaDaNa vidve uccAsaNAsu // 3 // AsAM vyAkhyA - ihAkAraNe ratnAdhikasyA''cAryAdeH zikSakeNA''zAtanAbhIruNA sAmAnyena purato gamanAdi na kArya, kAraNe tu mArgAdiparijJAnAdau dhyAmaladarzanAdau ca viparyayaH atra sAmAcAryanusAreNa svabuddhyA''locanIyaH, tatra purataH - agrato gantA''zAta nAvAneya, tathAhi agrato na gantavyameva, vinayabhaGgAdidoSAt, 'pakkha'ti pakSAbhyAmapi gantA''zAtanAvAneva, ataH pakSAbhyAmapi na gantavya muktadoSaprasaGgAdeva, AsannaH pRSThato'pyAsannaM gataivameva vaktavyaH, tatra niHzvAsakSutazleSmakaNapAtAdayo doSAH, tatazca yAvatA bhUbhAgena gacchata ete na bhavanti tAvatA gantavyamiti, evamakSaragamanikA kAryA, asammohArthaM tu dazAsUtraireva prakaTArthavyAkhyAyante, tadyathA - 'purao'tti sehe rAyaNiyassa purao gaMtA bhavai AsAyaNA sehassa 1, pakkhati sehe rAiNiyassa pakkhe gaMtA bhavai AsAyaNA sehassa 2, AsaNNati sehe rAiNiyassa NisIyayassa 3 puzta iti zaikSo rAnikasya purato gantA bhavatyAzAtanA zaikSasya pakSeti bhaikSo rAmika pakSapogaMntA bhavatyAzAvanA zaikSasya 2 basatamiti zaikSo ratnAdhikasya niSIdata atha AzAtanAyAH 33 bhedA: savistara varNayate ~ 1452~
Page #1454
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [212..., (40) Avazyaka hAribhadIyA prata sUtrAMka [sU.] // 725 // 95%24 AsannaM gaMtA bhavAi AsAyaNA sehassa 3, citti sehe rAyaNiyassa purao cirettA bhavAi AsAyaNA sehassa 4, sehe rAiNi- pratikayassa pakvaM cittA bhavai AsAyaNA sehassa 5, sehe rAiNiyassa AsaNaM cidvettA bhavai AsAyaNA sehassa 6, nisIyaNatti sehe| maNAdhya rAyaNiyassa purao nisIittA bhavai AsAyaNA sehassa 7, sehe rAiNiyassa sapakkhaM nisIittA bhavai AsAyaNA sehassa 8,8 tanAH seherAiNiyassa AsaNNaM nisIyittA bhavai AsAyaNA sehassa 9, 'AyamaNe'tti sehe rAiNieNaM saddhiM cahiyA vicArabhUmI nikkhaMte samANe tattha sehe puSatarAyaM AyAmati pacchA rAyaNie AsAyaNA sehassa 10, 'AloyaNe'tti sehe rAyaNieNaM| saddhiM bahiyA vicArabhUmI nikvaMte samANe tattha sehaM puvatarAyaM Aloei AsAyaNA sehassa, 'gamaNAgamaNe'si bhAvaNA 11 'apaDimuNaNe ti sehe rAiNiyassa rAo vA biyAle vA bAharamANassa ajo ! ke sutte ke jAgarada, tattha sehe | jAgaramANe rAyaNiyassa apaDisuNettA bhavai AsAyaNA sehasta 12, 'pubAlavaNe'tti kei rAyaNiyasta puvasaMlattae |siyA taM sehe pucatarAyaM Alabada pacchA rAyaNie AsAyaNA sehassa 13, Aloeitti asaNaM vA 4 paDiggAhettA taM bhAsamaM gantA bhavati bhAzAtanA zaikSasa 3, 'cituti zikSA rakhAdhika pustaH sthAtA bhavati AzAtanA zaikSasa, zaikSo khAdhikasya pArne sthAtA, | bhavatyAzAtanA zaikSasa 5, zaikSo ravAdhikasyAsanaM sthAtA bhavatyAzAtanA zaikSaya 6, 'niSadana miti zaikSo khAdhikakha purato niSIdayitA bhayatyAzAtanA aukSasya , zaikSo rakhAdhikasa pArthe niSIdavitA bhavatyAzAtanA zaikSaya, kSo khAdhikasyAsa niSIdayitA bhavatyAzAtanA zaikSasya 9, bhAcamana miti zaikSo| | ratnAdhikena sAdhu bahirvicArabhUmi nirakAntaH san tA zaikSaH pUrvamevAcAmati pazcAd rAnikaH AzAtanA pokSasya 10, 'Alocaneti zaikSo rAlikena sA2 5 // yahi vicArabhUmi niSkAntaH sam tava zaikSaH pUrvamevAlocapati AzAtanA zaikSasa, gamanAgamana miti bhAvanA 1, apratizravaNamiti zaikSo khAdhike rAtrI kA vikAle vA myAharati Arya! supto kA jAgarti, tatra zaikSo jAgarana rAkhikasvAprati zrotA bhavatyAgAramA kSaya 12, "pUrvAlapama'miti kanin strAdhikA pUrvasaMhasaH syAt tIkSaH pUrSa mevAlapati pazcAt rAtrikA AzAtanA zaikSakha 13. 'mAlocayatI'ti adhAnaM vA pratigrahya tata dIpa anukrama [27] ~14534
Page #1455
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1320...] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] puvAmeva sehatarAgassa Aloeti pacchA rAyaNiyassa AsAyaNA sehassa 14, 'uvadaMse'tti sehe asaNaM vA paDiggAhettA te dApayAmeva sehatarAgarasa ucadaMsei pacchA rAyaNiyassa AsAyaNA sehassa 15, nimaMtaNetti sehe asaNaM vA 4 paDiggAhettA pacAmeva || mAsehatarArga nirmatei pacchA rAiNiyaM AsAyaNA sehassa 16, khaddhatti sehe rAiNieNa saddhi asaNaM vA 4 paDiggAhettA taMta rAiNiyaM aNApurichattA jassa jassa icchaha tassa 2 khaddhaM khaddha dalayada AsAyaNA sehassa 17, 'AiyaNa'tti sehe asaNaM dAvA 4 paDigAhittA rAiNieNa saddhiM bhuMjamANe tastha sehe kharca 2 dArya 2 UsaI 2 rasiyaM 2 maNuNNaM 2 maNAmaM 2 Ni 2 |lakkhaM 2 AharettA bhavai AsAyaNA sehassa, iha ca kharddhati baDabaDeNaM laMbaNeNa DAyaM DAyati patrazAkaH vaaiNgnncibhdd-| gapattigAdi sadaMti vannagaMdharasapharisovaveyaM rasiyaMti rasAlaM rasiyaM dADimavAdi 'maNupaNaM ti maNaso iha, 'maNAma'ti 2 maNasAmaNNaM maNAmaM 'niddhaMti 2 nehAkgAda 'lukkhaMti nehavajjiyaM 18, appaDisuNaNe'tti sehe rAiNiyassa bAharamANassaapaDisuNettA bhavai AsAyaNA sehassa, sAmAnyena divasao apaDisuNettA bhavai 19 'khaddhati yatti sehe rAiNiyassa khaddhaM / pUrvameyAyamarAtriphala bhAlIcapati pavAdAnikasyAkAtanA kSakha 14, 'upadarzana miti zaikSo'zana vA pratimA tat pUrvamevAvamarAnikAyopadarzayati pazcAdAtrikAyAzAtanA vakSasya 15, nimantraNamiti dIkSo'zAnaM vA 4 pratigRhyA pUrvamevAvamarAsikaM nimatravate pazcAd rAlikaM AzAtanA zaikSaya baddha'miti kSo rAlikena sArdhamazanaM vA pratigRha tat rAnikamanAgRcchaya yo ya icchati taM taM pracure pracuraM vadAti AyAtanA zaikSasya 17, 'adana'miti zaikSo'yAnaM vA pratigRhya rAvikena sAdhaM bhuJAnasatra zaikSaH pracura 2 kArkara saMskRtaM rasyaM mano manamapaM snigdhaM rUkaMra bAhAravitA bhavati |ApAtanA bhIkSaNa, ecapati bahatA vRhatA lambanena jasaramiti varNagandharasaspazaoNpetaM rasitamiti rasayuktaM dAdimAnAdi manoja miti bhanasa ithaM |'mano'mamiti manasA mabhyaM manAma, bigdhamiti hAvagAI sakSamiti sehavarjitaM, 18 apratizravaNamiti zaikSaka rAtrike vyAharati apratizrotA bhavati bhAzAtanA zaikSakasya, sAmAgyena divase prati zrotA bhavati 19, svadeti ceti paudho rAsikaM saI dIpa anukrama [27] SAROCARSALA ~1454
Page #1456
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [212...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 726 // [sU.] khaddhaM vattA bhavai AsAyaNA sehassa, imaM ca khaLU-baDusadeNaM kharakakasanihuraM bhaNai 20, tattha gae'tti sehe rAiNie vAharie 44 pratikajattha gae suNai tastha gae ceva uAlAvaM deha AsAyaNA sehassa 21, 'kiMti'tti sehe rAiNipaNa Ahae kiMti battA bhavaimaNAdhya. AsAyaNA sehasta, kiMti-kiM bhaNasitti bhaNai, matthaeNa vaMdAmotti bhaNiya 22, tumati seherAiNiyaM tumaMti vattA bhavai AsAyaNA sehassa, ko tumaMti coettae, 23 'tajAe'tti sehe rAiNiyaM tajjAeNaM paDihaNicA bhavati AsAyaNA sehassa, tanA tajjAeNaM ti kIsa ajjo ! gilANassa na karesi ?, bhaNai-tumaM kIsa na karesi, Ayario bhaNai-tuma Alasio, so bhaNai-tuma ceva Alasio ityAdi24, 'No sumaNo'tti sehe rAiNiyassa kahaM kahemANasta no sumaNaso bhavai AsAyaNA | sehassa, iha no sumaNasetti ohayamaNasaMkappe acchA na aNubUhai kaha aho sohaNaM kahiyaMti 25, 'No sarasi'tti sehe rAi|Niyassa kahaM kahemANassa No samarasitti vattA bhavaI AsAyaNA sehassa, iha caNo sumarasi'tti na sumarasi turma evaM asthaM, baddhaM vaktA bhavati AyAtanA zaikSarUpa, ivaM ca khaLa-hacchandena kharakAMvaniera bhaNati 20, tatra gate' iti zaikSo rASikena pAhato yatra gataH zRNoti tatra gata evolApaM yadAti bhAzAlanA zaikSasa 21, 'ki' mitIti zaikSo rAkhikenAhUtaH kimiti vaktA bhavatyAzAsanA zaikSaya, kimiti kiM bhaNasIti bhaNati, 726 // masakena banda iti bhaNitavya 22, ''miti kSo rAkhika svamiti vakA bhavati AzAtanA zaikSaya, kasvamiti nodayitA 23, rAnAta' iti sairAlikA tanmAtena pratihantA bhavapAzAtanA zaikSasya, tamAtene ti kathamAya lAnakha na karopi!, bhaNati-svaM kathaM na karopi', bhAcAyoM bhagati-bamalasaH, sa bhagatisvame vAlama ityAdi 24, na sumanA' iti zaikSo rAlike ko kathayati no khumanA bhavatyAzAtanA zaikSastha, ina sumanA iti upahatamanaHsaMkalpAstiSThati nAnusi kathA ho zobhanaM kadhitamiti 25, na samarasIti zaikSo rAtike kayAM kathayati ma bharasItivaktA bhavati bhAzAtanA pIkSakha, iDacana sArasIti na sArasi tvamenamArtha dIpa anukrama [27] 5 -6-4-58- ~14554
Page #1457
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [212...], (40) OCT prata sUtrAMka %- [sU.] CAC-AA-%% dIpa anukrama [27] dAna esa evaM bhavai 26, kahaM chetta'tti rAyaNiyassa kahaM kahemANassa taM kaha achidittA bhavai AsAyaNA sehassa, acchi dittA bhavaitti bhaNai ahaM kahemi 27, 'parisaM bhetteti rAyaNiyassa kahaM kahemANassa parisaM bhettA bhavati AsAyaNA sehassa, iha ca parisaM bhettatti evaM bhaNai-bhikkhAvelA samuddisaNavelA suttatthaporisivelA, bhiMdai vA parisaM 28, 'aNuchiyAe kahei' rAiNiyassa kahaM kahemANassa tIe parisAe aNuTTiyAe abocchinnAe abogaDAe docaMpi taccaMpi kaha kahetA bhavai AsAyaNA sehassa, iha tIse parisAe aNuTTiyAetti-nividvAe ceva avocchinAetti-jAvegovi acchA acogaDAetti avisaMsAriyatti bhaNiya hoi, docaMpi taccaMpi-vihiM tihiM cAhiM tamevatti jo AyarieNa kahio attho tamevAhigAraM vigappai, ayamavi pagAro ayamavi pagArotassevegasta suttassa 29, 'saMthArapAyaghaTTaNa'ti sejjAsaMdhAragaM pAeNa saMghaTTettA hasyeNa Na aNuNNavittA bhavai AsAyaNA sehassa, iha ca sejA-savaMgiyA saMthAro aTThAijahattho jattha vA naiSa evaM bhavati 25, kathA teti rAkhike ko kaSayati to kA chedayati AzAtanA kSaya, bhALetA bhapatIti bhaNati-haM kathayAmi 27, parSada bheceti rASike kathA kathayati parSado bhettA bhavati bhAzAtanA zaikSapa, rabara parSado bheti evaM bhaNavi-bhikSAvelA bhojanavelA sUtrArthapauruSIbelA, [bhinatti vA parSadaM 28, manuridhatAyAM kathayati rAtrika kathA kathayati tasyAM padi anusthitAyAmabhyuchinnApAmadhyAtAyo (bhasaMviprakIrNAyau) dvirapi nirapi kathAyAH kathayitA bhavatyAzAsamA pakSasaha takhA parSadi anariyatAvAmiti niviTApAmeva anyacchimAyAmiti bAvadeko'pi titi, adhyAtAyAmiti avisaMmatAcAmiti bhaNitaM bhavati, dvirapi nirapi-vikRtyanikRtyA caturbhiH tameveti ya AcAryeNa kathitolamevAdhikAra vikaspayati, ayamapi prakArA bhayamapi prakAraH tasaMcekakha sUtrasya 29, saMstArapAvaghanamiti vArapAsaMsArako pAdena saMbadhitvA dona nAnujJApavitA bhavati AzAtanA bhIkSaNa, iha ca zAcyA-sarSAnikI saMsAraka:-atRtIyaharUH batra vA -00-450*5 t e le ~14564
Page #1458
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wyyaayy [s.-] anukrama [27] AvazyakahAribhadIyA // 727 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana [ 4 ], mUlaM [s] / [gAthA-] nirmuktiH [ 1320...] bhaSyaM [ 212..... ThANe acchai saMthAro vidalakaDamao vA ahavA sejjA eva saMthArao taM pAeNa saMghaTTei, NANujANAvei-na khAmei, bhaNiyaM ca 'saMghaTTettANa kApaNe' tyAdi 30, 'ceDa'tti sehe rAiNiyassa sejAe saMthAre vA ciTThittA vA nisiittA vA tuya TTittA vA bhavai AsAyaNA sehassa 31, 'ucca'tti sehe rAiNiyassa uccAsaNaM ciTThittA vA nisihattA vA bhavai AsAyaNA sehassa 32, 'samAsaNe yAvitti sehe rAiNiyassa samAsaNaM ciTThittA vA nisIittA vA tuyaTTittA vA bhavai AsAyaNA sehassatti 33 gAthAtritayArthaH // // sUtro kAzAtanAsambandhAbhidhitsayAha saGgrahaNikAraH avA-arahaMtANaM AsAyanAdi sajjhAe~ kiMciNAhIye jA kaMsamuddidvA tettIsAsAyaNA eyA // pratikramaNasaGkaNI samAptA // vyAkhyA -athavA - ayamanyaH prakAraH, 'arhatAM' tIrthakRtAmAzAtanA, AdizabdAtsiddhAdigrahaH yAvatsvAdhyAye kizcinAdhItaM 'sajjhAe Na sajjhAiyaMti vRttaM bhavai,' etAH 'kaNThasiddhAH' nigadasiddhA evetyarthaH, trayastriMzadAzAtanA iti gAthArthaH // sAmprataM sUtroktA eva trayastriMzatyAkhyAyante tatra 1 sthAne tiSThati saMstArako dvidalakASThamayo vA, athavA zayyeva saMstArakaH taM pAdena saMghaTTapati nAnujJApayati-na kSamayati, bhaNitaM ca 'kAvena saMci khetyAdi 30, sthAneti zaikSo rAtrikasya zayyAyAM saMkhArake vA syAtA vA niSIdayitA vA tvagvarttayitA vA bhavalyAzAtanA zaikSasya 31, usa iti zaikSo vikAsanAt ucca Asane sthAtA niSIdayitA vA bhavatyAzAtanA zaikSasya 32, samAsane cApIti zaikSo rAjikAsanasya sama Asane sthAtA vA niSIdadvittA vA svagvarttayitA vA bhavatyAzAtanA bhaikSakheti / ~ 1457 ~ 4 pratikra maNAdhya0 23 AzAtanAH // 727 //
Page #1459
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [212..., (40) prata sUtrAMka [sU.] arihatANaM AsAyaNAe siddhANa AsAyaNAe AyariyANaM AsAyaNAe uvajjhAyANaM aasaaynnaae| sAhUNamAsAyaNAe sAhuNINaM AsAyaNAe sAvagANaM AsAyaNAe sAviyANaM AsAyaNAe devANaM AsAyaNAe devINaM AsAyaNAe ihalogassAsAyaNAe paralogassa AsAyaNAe kevalipannattassa dhammassa AsAyaNAe sadevamaNuyAsurassa logassa AsAyaNAe sabvapANabhUyajIvasattANaM AsAyaNAe kAlassa AsApaNAe suyassa AsAyaNAe suyadevayAe AsAyaNAe vAyaNAyariyassa AsAyaNAe (sUtraM) arhatA-prAgnirUpitazabdArthAnAM sambandhinyA''zAtanayA yo mayA devasiko'ticAraH kRtastasya mithyA duSkRtamiti takriyA, evaM siddhAdipadeSvapi yojyate, itthaM cAbhidadhato'rhatAmAzAtanA bhavati-natthI arahaMtattI jANato kIsa hai jaI bhoe / pAhuDiyaM uvajIve eva vayaMtuttaraM iNamo // 1 // bhogaphalaM nivattiya puNNapagaDINamudayavAhallA / bhuMjai 8 | bhoe evaM pAhuDiyAe ima suNasu ||2||nnaannaaiannvrohkaghaatimuhpaayvss beyAe / tisthaMkaranAmAe udayA taha | vIyarAyattA // 3 // siddhAnAmAzAtanayA, kriyA pUrvavat-siddhANaM AsAyaNa eva bhaNaMtassa hoi mUDhassa / natthI nicceThA dIpa anukrama [28] na santi mahanta iti jAnAno yA kathaM bhunakti bhogAn / mAbhUtikA (samavasaraNAdika) pajIvati kadhI evaM gavata utaramidam // 1 // niyaM. timogaphalapuNyaprakRtInAmuvayabAhulyAt / bhunakti bhogAn evaM prAbhutikAyAM idaM RNu // 2 // zanAthanavarodhakAghAtisukhapAdapasya vedanAya / tIrthakaranAnna upacAt tathA vItarAgasvAt // 3 // siddhAnAmAzAtanA evaM bhaNaso bhavati mUDhaya / na santi niveSTA sUtrokta arihaMta Adi 33 AzAtanAyA: vyAkhyAnaM ~1458~
Page #1460
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1320...] bhASyaM [212...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka / / 728 // vA saivAvI ahava uvaoge // 1 // rAgahosadhuvattA taheva aNNannakAlamuvaogo / dasaNaNANANaM tU hoI asavaNNuyAla ceva // 2 // aNNoNNAvaraNabha(tA)vA egattaM vAvi NANadaMsaNao / bhaNNai navi eesiM doso egovi saMbhava // 3 // maNAdhya athiti niyama siddhA sadAo ceva gammae evaM / niccidvAvi bhavaMtI vIriyakkhayao na doso hu // 4 // rAgadoso na bhave ahaMdAdyAsabakasAyANa niravasesakhayA / jiyasAbhavA Na jugavamuvaogo nayamayAo ya // 5 // na pihUAvaraNAo davahinayassazAtanA:19 vA mayeNaM tu / egataM vA bhavaI dasaNaNANANa doNhapi ||6||nnaannnny dasaNaNae paDucca gANaM tu sabameveyaM / sabaM ca daMsa-11 gaMtI evamasavaNNuyA kaaj||7||paasnnry va paDuccA jugarva uvaoga hoi doNhapi / evamasavaNNuttA eso dosona saMbha-1 vai // 8 // AcAryANAmAzAtanA, kriyA pUrvavat, AzAtanA tu-Daharo akulINotti ya dummeho damagamaMdabuddhitti / aviyappalAbhaladdhI sIso paribhavai Ayarie // 1 // ahavAvi vae evaM uvaesa parassa deMti evaM tu / dasavihaveyAvacce kAyave [sU.] dIpa anukrama [28] vA sadA vA'pi upayoge'dhanA // 1 // bhuparAgadveSAvAttathaivAnyAnyakAla upayogAta, / darzanajJAnayostu bhavasvasarvazatava // 3 // anyonyAvArakatA vA kA ekasvaM vA'pi jnyaandrshnyo|| bhaNyate bhavatepo doSa eko'pi saMbhavati // 3 // santIti niSamataH siddhAH zabdAdeva gampante evam / nizreSTA api bhavanti vIryakSayato naiva doSaH // 4 // sagopIna smAtAM sarvakaSAyANAM niravazeSakSa yAt / jIvasvAbhAbyAt nopayogayogapa naSamatAca // 5 // na pRthagAvaraNAta (aikya) adhyArthivanavasya dhA matena tu / ekatvaM vA bhavati jJAnavarSAnayoporapi // ||jnyaannyN pratItva sarvamevedaM jJAnaM varSAnanayaM pratIlA sarvameyera vrshn-III728|| 4 miti evamasarvajJatA kAnu? // 7 // pazyato vA pratIba yugapadupayogo bhavati dvayorapi / evamasarvajJatA eSa doSo na saMbhavati // 8 // vAlo'kulIna iti ca durmedhA imako mandabuddhiriti / api cAramalAmabdhiH ziSyaH paribhavatyAcAryAn // 1 // athavA'pi badatyevaM-upadezaM paramai dadati evaM tu / pacavidha vaiyAvRtyaM kartavya | 25 ~1459~
Page #1461
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1320...] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] 12%44 sayaM na kurvati // 2 // Daharovi NANabuDDo akulINotti ya guNAlao kiha Nu! / dummehAINivi evaM bharNata'satAi dummeho // 3 // jANaMti naviya evaM niddhammA mokkhakAraNaM NANaM / niccaM pagAsayaMtA beyAvaccAi kuvaMti // 4 // upAdhyAyAnAmA|zAtanayA, kriyA pUrvavat, AzAtanA'pi sAkSepaparihArA yathA''cAryANAM navaraM sUtrapradA upAdhyAyA iti, sAdhUnAmAzAtanayA, kriyA pUrvavat,-jo'muNiyasamayasAro sAhusamudissa bhAsae evN| avisahaNAturiyagaI bhaMDaNamAmuMDaNA ceva // 1 // pANasugayA va bhuMjaMti egao taha virUvanavatthA / emAi vayadavaNaM mUDho na muNei evaM tu // 2 // avisahaNAdisameyA | saMsArasahAyajANaNA ceva / sAhU ceva'kasAyA jao pa jaMti te tahavi // 3 // sAdhvInAmAzAtanayA, kriyA pUrvavat,| kalahaNiyA bahuuvahI ahavAvi samaNuvaddavo samaNI / gaNiyANa puttabhaNDA dumaveli jalassa sevAlo // 1 // atrottaraM| kalahaMti neva nAUNa kasAe kammabaMdhavIe u / saMjalaNANamudaya o IsiM kalahevi ko doso? // 2 // uvahI ya bahuvigappo baMbhaSayarakSaNathameyArsi / bhaNio jiNehi jamhA tamhA uvahimi no doso // 3 // samaNANa neya eyA uvahavo svayaM na kurvanti // 2 // bAlo'pi jJAnabokulIna iti guNALapaH kathaM nu? | turmavAdImyapi evaM bhaNati bhasanti durmedhaH // 3 // jAnanti nApi vivaMca nidharmANo mokSakAraNaM jJAna / nityaM prakAzayasto vaivAvRpyAdi kurvanti // 4 // yo'jJAtasamayasAra / sAdhUna samudizya bhASate ekadA bhaviSahaNA avAratAta bhaNDanamAmuNDanaM va // 1 // pANA va zvAna iva bhujanti ekajastathA virUpanepathyAH / evamAdi vadatyavarNa mUDho na jAnAtyetattu // 2 // aviSahaNA disametAH saMsArakhabhAvajJAnAdeva / sAdhava evAkavAyA pato'taH prabhajanti tavaiva ||1||klhkaarikaa bAvadhikA athavA'pi zramaNopar3avA zramaNI / gaNikAnA, putrabhASadA tumasA vahI jala zaivAlaH // 1 // kaSAyAn karmavandhavIjAni zArayA naira kalayanti / saMcalanAnAmudapAt Ipat kalahe'pi ko doSaH // 2 // upacina bahuvikalpo mahAmatarakSaNArtha metAsAm / bhaNito jinaryasmAt tasmAdupadhI na doSaH ||5||shrmnnaanaaN netA pAvaH dIpa anukrama [28] ~1460~
Page #1462
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [212...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka sammamaNusaraMtANaM / AgamavihiM mahatthaM jiNavayaNasamAhiyappANaM // 4 // zrAvakANAmAzAtanayA, kriyA tathaiva, jinazAsana-181 pratikahAribhada bhakkA gRhasthAH zrAvakA ucyante, AzAtanA tu-laNa mANusataM nAUNavi jiNamaya na je virii| paDivajaMti kahaM te | maNAdhya drIyA dhaNNA vucaMti logaMmi? // 1 // sAvagasuttAsAyaNamatthuttaraM kammapariNaivasAo / jaivi pavajati na taMtahAvi dhapaNatti ahedAdhA maggaThiyA // 2 // samyagdarzanamArgasthitatvena guNayuktatvAdityarthaH, zrAvikANAmAzAtanayA, kriyA''kSepaparihArI pUrvavat, zAtanAH19 // 729 // devAnAmAzAtanayA, kriyA tathaiva, AzAtanA tu-kAmapasattA viraIe vajjiyA aNimisayA (3)nicitttthaa| devA sAmarthamivi na ya titthassunnaikarA ya // 1 // etya pasiddhI mohaNiyasAyaveyaNiyakammaudayAo / kAmapasattA viraI kammodayau ciya na tersi // 2 // aNimisa devasahAvA NiciTThANuttarA u kayakiccA / kAlANubhAvA titthunnaIvi annatya kurvati // 3 // devInAmAzAtanayA, kriyAkSepaparihArau prAgvat / ihalokasyA''zAtanayA, kriyA prAgvat / ihaloko-manuSyalokA, AzA|tanA tasya vitathaprarUpaNAdinA, paralokasyA''zAtanayA, prAgvat , paralokaH-nArakatiryagamarAH, AzAtanA tasya vitathaparUpaNAdinaka, dvitaye'pyAkSepaparihArau svamatyA kAryoM / kevaliprajJaptasya dharmasyA''zAtanayA, kriyA prAgvat, sa ca dharmo | R 729 // R dIpa anukrama [28] ASAN sambaganusaratAta Agamavidhi mahArtha jinavacanasamAhitA manA // 4 // lakavA mAnuSyaM jJAtvA'pi jinavacana ye virati / pratipadyante kathaM te dhanyA ucyante loke // 1 // zrAvakAzAtamAsUtramatrottaraM karmapariNativazAt / yadyapi na to pratipadyante tathApi dhanyA mArgasthitA iti // 2 // kAmaprasakA vistyA | parjitA animeSA nizreSTA / devAH sAma'pi na va tIrthonatikArakAzca // 1 // anocaraM mohanIyasAtavecanIyakovayAt / kAmaprasaktA ciratizca karmodayata eva na teSAm // 2 // animeSA devasvAbhAbyAt nizreyA anucarAstu kRtakRtyAH / kAlAnubhAvAt tInitimapi anyatra kurvanti // 3 // ~1461
Page #1463
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [28] Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1320...] bhASyaM [213], dvividhaH - zrutadharmazcAritradharmazca, AzAtanA tu-pAyayasuttanibaddhaM ko vA jANer3a paNIya keNeyaM 1 / kiM vA caraNeNaM tU dANeNa viNA va havainti // 1 // uttaraM - " bAla strImUDha (manda) mUrkhANAM nRNAM caaritrkaangkssinnaam| anugrahArthaM tattvajJaiH, siddhAntaH prAkRtaH kRtaH // 1 // " nipuNadharmapratipAdakatvAcca sarvajJapraNItatvamiti, caraNamAzrityAha- 'dAnamaura vikeNApi, cANDAlenApi dIyate / yena vA tena vA zIlaM na zakyamabhirakSitam // 1 // dAnena bhogAnApnoti, yatra yatropapadyate / zIlena bhogAn svarga ca, nirvANaM cAdhigacchati // 2 // tathA'bhayadAnadAtA cAritravAnniyata eveti / sadevamanuSyAsurasya lokasyA''zAtanayA, kriyA prAgvat, AzAtanA tu vitathaprarUpaNAdinA, Aha ca bhASyakAraH | devAdIyaM loyaM vivarIyaM bhagad sattadIbudahI / taha kaha payAvaINaM payaIpurisANa jogo vA // 213 // uttaraM sattasu parimiyasattA mokkho suNNattaNaM payAvaha ya / keNa kauttaNavatthA payaDIe~ kahaM pavittitti 1 // 214 || jamaceyaNanti purisatthanimittaM kila pabantatI saay| tIse cciya apavittI parotti savvaM ciya viruddhaM // 215 // (bhA0 ) sarvaprANabhUta jIvasattvAnAmAzAtanayA, kriyA prAgvat, tatra prANinaH - dvIndriyAdayaH vyaktocchrAsaniHzvAsA abhUvan bhavanti bhaviSyanti ceti bhUtAni - pRthivyAdayaH jIvanti jIvA - AyuH karmAnubhavayuktAH sarva evetyarthaH sattvAH- sAMsArikasaMsA 1 prAkRtaH sUcanibandha iti ko nA jAnAti kenedaM praNItamiti / kiM vA pAritreNaiva dAnena vinA bhavati tu // 1 // devAdikaM lokaM viparItaM vadati sapta dvIpodhanaH / tathA kRtiH prajApateH prakRtipuruSayoH saMyogo vA // 1 // uttaraM saptasu parimitAH saccA amokSaH zunyatvaM vA prajApatizca / kena kRta ityana prakRteH kathaM pravRttiriti ? // 2 // yadacetaneti puruSArthanimittaM kila pravartate sA ca / tasthA evApravRttA vitaro'pi sarvamevaivaM viruddham // 3 // ~1462~
Page #1464
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [215], (40) IN prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-rAtItabhedAH, ekAthikA vA dhvanaya iti, AzAtanA tu viparItaprarUpaNAdinaiva, tathAhi-aGgaSThaparvamAtro dvIndriyAdyAtmeti, pratika hAribha-18 pRthivyAdayastvajIvA eva, spandanAdicaitanyakAryAnupalabdheH, jIvAH kSaNikA iti, sattvAH saMsAriNo'GguSThaparvamAtrA eva | maNAdhya. drIyA bhavanti, saMsArAtItA na santyeva, api tu pradhyAtadIpakalpopamo mokSa iti, uttara-dehamAtra evAtmA, tatraiva sukhaduHkhA- ahedAthAditatkA>palabdheH, pUdhivyAdInAM tvarUpacaitanyatvAt kAryAnupalabdhi jIvatvAditi, jIvA appekAntakSaNikA na bhavanti, hAzAtanAH19 // 730 // niranvayanAze uttarakSaNasyAnusattenihatukatvAdekAntanaSTasyAsadavizeSatvAt , satvAHsaMsAriNaH (dehapramANAH), pratyuktA eva | saMsArAtItA api vidyamta eveti, jIvasya sarvathA vinAzAbhAvAt , tathA'nyairapyuktaM-"nAsato vidyate bhAvo, nAbhAvo| vidyate sataH / ubhayorapi rsstto'mtstvnyostttvdrshibhiH||1||" ityAdi / kAlasyA''zAtanayA, kriyA pUrvavat , AzAtanA tu nAstyeva kAla iti kAlapariNatirvA vizvamiti, tathA ca durnayaH-"kAlaH pacati bhUtAni, kAlaH saMharate prajAH kAlaH supteSu jAgati, kAlo hi duratikramaH // 1 // " ityAdi, utsaraM-kAlo'sti, tamantareNa bakulacampakAdInAM niyataH puSpAdipradAnabhAvo na syAt, na ca tatpariNatirvizvaM, ekAntanityasya prinnaamaanupptteH| zrutasyA''zAtanayA, kriyA pUrvavat, AzAtanA tu-ko Aurassa kAlo? mailaMbarapovaNe ya ko kAlo / jai mokkhaheja nANaM ko kAlo // 7 // tassa'kAlo vA // 1 // ityAdi, uttaraM-jogo joraMgo jiNasAsaNami dukkhakkhayA prjNto| aNNoSNamabAhAe dIpa anukrama [28] ka bhAturA (auSadhAdAne) kAlo masinAmbaraprakSAlane cakaH kAlaH / yadi mokSa detajJAMnaM kamAsa kAlo'kAlo pA, prayujyamAno yogo jinacAsane yogyaH / anyo'nyAcAdhayA duHkhakSayakAraNAta + C4 ~14634
Page #1465
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1320...] bhASyaM [215], (40) % prata sUtrAMka %9455 [sU.] asavatto hoi kAyavo // 2 // prAg dharmadvAreNa zrutAzAtanoktA iha tu svatantraviSayeti na punaruktaM / zrutadevatAyA AzAjAtanayA, kriyA pUrvavata, AzAtanA tu zrutadevatA na vidyate'kizcitkarI vA, uttaraMja hyanadhiSThito maunIndraH khalvAgamana ato'sAvasti, na cAkiJcitkarI, tAmAlambya prazastamanasaH karmakSayadarzanAt / vAcanAcAryasyA''zAtanayA, kriyA pUrvavat, tatra vAcanAcAryoM chupAdhyAyasaMdiSTo ya uddezAdi karoti, AzAtanA sviyaM-nirduHkhasukhaH prabhUtAn vArAn vandanaM dApayati, uttaraM-zrutopacAra eSaH ka iva tasyAtra doSa itiOjaM vAiddhaM baccAmeliyaM hINakkhariyaM aJcakkhariyaM payahINaM viNayahINaM ghosahINaM jogahINaM muhudinnaM duhu| paDicchiyaM akAle kao sajjhAo kAle na kao sajjhAo asajjhAe sajjhAiyaM sajjhAe na sajjhAiyaM tassa micchAmi dukarDa (sUtraM) ee codasa suttA pubiliyA ya egUNavIsaMti ee tettIsamAsAyaNasuttatti / etAni caturdaza sUtrANi zrutakriyAkAlagocaratvAnna punaruktabhAjIti, tathA doSaduSTapadaM zrutaM yadadhItaM, tadyathA-vyAviddhaM viparyastaratnamAlAvad, anena prakAreNa 8yA''zAtanA tayA hetubhUtayA yo'ticAraH kRtastasya mithyAduSkRtamiti kriyA, evamanyatrApi yojyA, vyatyAmbeDitaM | kolikapAyasavat , hInAkSaram-akSaranyUnam, atyakSaram-adhikAkSaraM, padahIna-padenaivonaM, vinayahInam-akRtocitavinayaM, ghoSahInam-udAttAdighoSarahitaM, yogarahita-samyagakRtayogopacAra, sudattaM guruNA duSTa pratIcchitaM kaluSitAntarAtmaneti, akAle kRtaH svAdhyAyo-yo yasya zrutasya kAlikAderakAla iti, kAle na kRtaH svAdhyAyaH-yo yasyA''tmIyos. asapano bhavati kartavyaH // 6 // etAni caturdaza sUtrANi pUrvANi caikAnaviMzatiH, etAni prayadhizadAzAtanAyUtrANi dIpa anukrama [29] % -25 CAR 4 4 4- zruta saMbaMdhI tathA zrutakAla saMbaMdhI doSA: varNayate ~14644
Page #1466
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1321] bhASyaM [215...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- dhyayanakAla ukta iti, asvAdhyAyika svAdhyAyita // kimidamasvAdhyAyikamityanena prastAvenA''yAtA'svAdhyAyikaniyu-10 pratika hAribha-18 tirityasyAmevA''dyadvAragAthA maNAdhya dIyA | asajjhAiyanijuttI bucchAmI dhIrapurisapaNNattaM / janAUNa suvihiyA pavayaNasAraM ucalahaMti // 1321 / / asvAdhyA asajajhAyaM tu duvihaM AyasamutthaM ca parasamutthaM ca / jaM tattha parasamutthaM taM paMcavihaM tu nAyaravaM // 1322 // / // 73 // vyAkhyA-A adhyayanamAdhyayanamAdhyAyaH zobhana AdhyAyaH svAdhyAyaH sa eva svAdhyApikaMna sthAdhyAyikamasvAdhyAyika | tatkAraNamapi ca rudhirAdi kAraNe kAryopacArAt asvAdhyAyikamucyate, tadasvAdhyAyika dvividha-dviprakAraM, mUlabhedApekSayA dvividhameva, dvaividhyaM pradarzayati-'AyasamutthaM ca parasamutthaM ca' AtmanaH samutthaM-svavraNonavaM rudhirAdi, cazabdaH| svagatAnekabhedapradarzakA, parasamutthaM-saMyamaghAtakAdi, caH pUrvavat, tattha jaM parasamutthaM-parojavaM taM paJcavidhaM tu-pazcaprakAra 'muNeyartha' jJAtavyamiti gaathaarthH|| 1321-1322 / / tatra bahuvaktavyatvAt parasamutthameva pazcavidhamAdAvupadarzayati saMjamaghAubaghAe sAdibve buggahe ya sArIre / ghosaNayamiccharaNNo koI chalio pamAeNaM // 1323 // | vyAkhyA-'saMyamaghAtaka' saMyamavinAzakamityarthaH, tacca mahikAdi, utpAtena nivRttamaurapAtikaM, tacca pAMzupAtAdi, saha divyaiH sAdivyaM taca gandharvanagarAdi divyakRtaM sadivyaM vetyarthaH, vyugrahazceti vyudhaH-sAmaH, asAvapyasvAdhyAyikani- // 731 // mittatvAt tathocyate, zArIraM tiryagmanuSyapugalAdi, eyaMmi paMcavihe asajjhAe sajjhAyaM kareMtassa AyasaMjamavirAhaNA, 1 etasmin pAvidhe'syAdhyAmika svAdhyAya kurvata AtmasaMyamavirAdhanA, karaka dIpa anukrama [29]] | atha asvAdhyAya niyukti: prastuyate ~1465~
Page #1467
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [29] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4] mUlaM [s] / [gAthA-], nirbuktiH [ 9323] bhASyaM [ 215...], tattha dihaMto, ghosaNayamiccha ityAdergAthAzakalasyArthaH kathAnakAdavaseya iti gAthAsamudAyArthaH, adhunA gAthApazcArthAva|yavArthapratipAdanAyAha micchabhayaghosaNa nive hiyasesA le u daMDiyA raNNA / evaM duhao daMDo surapacchite iha pare ya / / 1324 // vyAkhyA - khiipaiDiyaM NayaraM jiyasattU rAyA, teNa savisae ghosAviyaM jahA meccho rAyA Agacchai, to gAmakUlagayarANi mottuM samAsanne dugge ThAyaha, mA viNassihiha, je ThiyA raNNo vayaNeNa duggAdisu te Na viNar3A, je puNa Na ThiyA te micchayA (pAI) hi viluttA, te puNo raNNA ANAbhaMgo mama kaotti jaMpi kaMpi hiyasesa taMpi daMDiyA, evamasajjhAe sajjhAyaM kareMtassa ubhao daMDo, suratti devayA pachalar3a pacchittetti-pAyacchittaM ca pAvai 'iha'tti ihaloe 'pare'tti paraloe NANAdi viphalati gAthArthaH // 1324 / / ( 19500 ) imo ditovaNao rAyA iha tisthayaro jANavayA sAhU ghosaNaM sutaM / meccho ya asajjhAo raNadhaNAI ca nANAI // 1325 / / vyAkhyA- jahA rAyA tahA titthayaro, jahA jANavayA tahA sAhU, jahA ghosaNaM tahA suttaM- asajjhAie sajjhAyapaDi 5 tatra dRSTAntaH / kSitipratiSThitaM nagaraM jitazatrU rAjA, tena svaviSaye ghoSitaM yathA mleccho rAjA Agacchati tato grAmakulanagarAdIni muktavA samAsace durge tiSThata mA vinaGgata ye sthitA rAjJo vacanena durgAdiSu tena vinaSTAH ye punarna sthitAste mlecchapatibhirvitAH te punA rAjJA AjJAmo mama kRta iti yadapi kimapi itazeSaM tadapi daNDitAH evamasvAdhyAyike svAdhyAyaM kurvata ubhayato daNDaH, sura iti devatA pracchati prAyavittamiti prAyazriyaM ca prApnoti, iheti ihaloke para iti paraloke jJAnAdIni biphalAnIti / ayaM dRSTAntopanayaH yathA rAjA tathA tIrthaMkaro yathA jAnapadAstathA sAdhavo yathA ghoSarNa tathA sUtraM asvAdhyApike svAdhyAyaprati ~ 1466 ~
Page #1468
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1325] bhASyaM [215...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- sehaMgati, jahA meccho tahA asajjhAo mahigAdi, jahA rayaNadhaNAi tahA NANAdINi mahigAdIhi avihIkAriNo 14 pratikrahAribha- hIrati gaathaarthH|| 1325 // maNAdhya dIyA asvAdhyAthocAvasesaporisimajjhayaNaM vAvi jo kuNai so u / NANAisArarahiyassa tassa chalaNA u saMsAro // 1326 // yikani. // 732 // vyAkhyA-thovAvasesaporisiM kAlavelatti jaM bhaNiyaM hoi, evaM so utti saMbaMdho, ajjhayaNa-pATho avisadAo| vakkhANaM vAvi jo kuNai ANAdilaMghaNe NANAisArarahiyassa tassa chalaNA u saMsArotti-NANAdivephalattaNao ceva | gAdhArthaH // 1326 // tatrA''dyadvArAvayavArthapratipAdanAyAhamahiyA ya bhinnavAse saJcittarae ya saMjame tivihaM / vve khitte kAle jahiyaM vA jaciraM savvaM // 1327 // vyAkhyA-'mahyi'tti dhUmigA 'bhinnavAse yatti bujhadAdau 'sacittarae'tti arapaNe vAraddhayapuDhaviraetti bhaNiyaM hoi, saMjamaghAiyaM evaM tivihaM hoi, imaM ca 'davetti taM ceva daI mahigAdi 'khette kAle jahiM veti jahiM khette mahigAdi paDai dIpa anukrama [29] // 732 // pepakamiti, yathA lekhasadhAsAdhyAyo mhikaadi|, yathA rakhadhanAdi tathA jJAnAdIni mahikAdibhiravidhikAriNo niyante / sokAvazeSA pIsa|pIti kAlaveleti yajJaNitaM bhavati, evaM sa sthitisambandhaH, adhyayana pAThaH apizabdAt pANyAnaM vApi yaH karoti nAjJAghulAne jJAnAdisArarahitasa tasyauLanA tu saMsAra iti jJAnAdekalyAdeva / mahikevi dhUmikA bhinavarSamiti nahudAdau sati sacina raja iti bharaNye vAsobUtaM pRthvIraja iti bhaNitaM bhavati, saMthamaghAtakame trividhaM bhavati, idaM va itya iti tadeva anya mahi kAdi kSetre kAle yatraiveti-yatra kSetre mahikAdi patati ~14674
Page #1469
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1327] bhASyaM [215...], (40) prata sUtrAMka [sU.] hajaciraM kAlaM 'sarca'ti bhAvao ThANabhAsAdi pariharijai iti gAthAsamudAyArthaH // 1327 // avayavArtha tu bhASyakAra: svayameva vyAcaSTe, iha paJcavidhAsamjhAiyassa, taM kaha parihariyaSamiti !, tappasAhago imo diDhatoduggAitosiyanivo paMcaNhaM deha icchiyapayAraM / gahie ya dei mullaM jaNassa AhAravasthAI // 1328 // | vyAkhyA-egassa raNNo paMca purisA, te bahusamaraladdhavijayA, aNNayA tehiM aJcaMtaSisamaM duggaM gahiyaM, tersi tuTTho rAyA icchiya nagare payAraM dei, jaM te kiMci asaNAi vA vadhAigaM ca jaNassa gihati tassa veyaNaya sarva rAyA paya-12 cchai iti gAthArthaH // 1328 // ikeNa tosiyatarogihamagihe tassa sabahiM viyre| ratthAIsucauNhaM evaM paramaM tu savvastha // 1329 // PI vyAkhyA-tesiM paMcaNDaM purisANaM egeNa tosiyayaro tassa gihAvaNadvANesu savaratha icchiyapayAraM payacchai, jo ete |diNNapayAre AsAejA tassa rAyA daMDa karei, esa dihato, imo uvasaMhAro-jahA paMca purisA tahA paMcavihAsajjhAiyaM, jahA so ego anbhahitataro puriso evaM paDhama saMjamovaghAiyaM sarva tattha ThANAsaNAdi, taMmi baTTamANe Na sajjhAo neva yAvanta kArya (vA patati) sarvamiti bhAvataH sthAnamAcAdi parihiyate / iha paJcavidhAsvAdhyApikasa, sat kathaM parihargamyamiti , sadhyasAdhako'yaM dRSTAntaH-ekasya rAjJaH patra puruSAH, te baTusamaralabdhavijayAH, anpadA tairatvantavipamo durgo gRhItaH, tebhvasATo rAjA IpsitaM nagare pracAra dadAti, yace kinidazanAdi yA vacAvika vA janasya gRhanti tasya vetanaM sarva rAjA prayacchati / teSAM panjAnAM puruSANAmekena topirAtaH, tama gRhApaNasthAneSu sarvapsitaM pracAra prayacchati, va enAbhU dattapracArAn AzAtayet tasya rAjA vadaM karoti, puSa haTAnto'yamupasaMhAra:-yathA patra puruSAstadhA paJcavidhAsvAdhyAthika, yathA sa eko'yadhikataraH puruSa evaM prathama saMyamoSapAti savai tatra sthAnAsanAdi, tasmin vartamAne na svAdhyAyo naiva ASSAMASTI dIpa anukrama [29] ~14684
Page #1470
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1329] bhASyaM [216], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-sa paDilehaNAdikAvi ceTThA kIrai, iyare causu asajjhAiesu jahA te cauro purisA ratthAisu ceva aNAsAiNijjA tahA4 pratikrahAribha- tesu samjhAo ceva na kIrai, sesA savA cehA kIrai AvassagAdi ukAliyaM ca paDhijada / mahiyAitivihassa saMjamova-17 maNAdhya. drIyA ghAissa imaM vakkhANaM paJcavidhAmahiyA u ganbhamAse sacittarao a iisiaayNbo| vAse tinni payArA bunbua tabbaja phusie ya ||216||(bhaa0) svAdhyAyika // 73 // / vyAkhyA-'mahiya'tti dhUmiyA, sA ya kattiyamaggasirAisu gambhamAsesu havai, sA ya paDaNasamakAlaM ceva suhumattiNao sarva AukAyabhAviyaM kareti, tattha takAlasamayaM ceva sabaceTThA niraMbhati, vavahArasazcitto puDhavikAo araNo vAumbhUo Agao rao bhannai, tassa sacittalakkhaNaM vaNNao Isi AyaMbo disaMtare dIsai, soSi niraMtarapAraNa tiNhaM-tidiNANaM parao sarva puDhavIkAyabhAviyaM kareti, tatrotpAtazaGkAsaMbhavazca / bhinnavAsaM tivihaM-buddAdi, jattha vAse paDamANe udage budbudA bhavanti taM buddhayavarisa, tehiM vajjiyaM tavaja, suhumaphusArehiM paDamANehi phusiyavarisaM, etesiM jahAsaMkha pratilekhanAdikA'pi ceSTA kriyate, itareSu catueM asvAdhyApikeSu yathA te catvAraH puruSA raNyAdivevAnAzAnanIyAstathA teSu svAdhyAya evaM na kiyate | INIzeSA sarvA ceSTA kriyate AvazyakAdi kAlikaca pakSyate / mahikAdidhinidhasya saMyamopaghAtikakheda vyAkhyAna-maditi bhUmikA, sA ca kArtikamArgazira-IN2zA AdiSu garbhamAseSu bhavati, sA ca patanasamakAlameva sUkSmavAt sarvamakAyabhAvitaM karoti, tatra tatkAla samayameva sarvA ceSTA niruNadi, pavahArasavitA pRthvIkApa mAraNyaM cAyUtaM AgataM rajo bhapate, tasya sacittalakSaNaM varNata ISadAtAnaM digantare razyate, tadapi nirantarapAtena vidimyAH parataH sarva pRthvIkApabhAvitaM karoti / bhinnavarSaH vividhaH, yatra varSe patati udake bahadA bhavanti sa buhudavaH, jitaH tadarjaH, sUkSmaibindubhiH patadbhiH binduvrssH| eteSAM yathAsaMkhyaM dIpa anukrama [29] paJcavidha: asvAdhyAyikam darzayate ~1469~
Page #1471
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1329] bhASyaM [217], (40) prata sUtrAMka [sU.] tihapaMcasattadiNaparao sarva AukAyabhAviyaM bhavai // 1329 // saMjamaghAyassa sababhedANaM imo cauviho parihArodive khette' pacchaddhaM, asya vyAkhyAdavye taM ciya davaM khiMte jahiyaM tu jaciraM kAlaM / ThANAibhAsa bhAve munu ussAsaummese // 217 // (bhA0) vyAkhyA--davao taM ceva darva mahiyA sacittarao bhiNNavAsa vA prihriji| khette jahiM paDaitti-jahiM khette tamahinA yAi paDai tarhi ceva pariharijai, 'jacciraM kAla'nti paDaNakAlAo Arambha jacciraM kAlaM bhavati 'ThANAibhAsa bhAve'tti bhAvao 'ThANe'tti kAussaragaM na kareti, na ya bhAsai, AisaddAo gamaNapaDilehaNasajjhAyAdi na kareti, 'monuM ussAsaummese'tti 'mottuM ti Na paDisijhaMti ussAsAdiyA, azakyatvAt jIvitavyAghAtakatvAcca, zeSAH kriyAH sarvA| niSidhyante, esa ussaggaparihAro, AiNNaM puNa sazcittarae tiNi bhiNNavAse tipiNa paMca satta diNA, ao paraM samjhAyAdi dIpa anukrama [29] SACXCXCX vipatrasaptadinebhyaH parataH sarva mAyabhAvitaM bhavati, saMyamaghAtakAnAM sarvabhedAnAmayaM caturvidhaH parihAra:-prayatasAdeva dravyaM mahikA sacicarano bhinavarSoM yA pariTripate, kSece vatra patati-patra kSetre tat mahikAdi patati tatraiva pariTriyate, yAvaciraM kAlamiti patanakAlAdArabhya yAvaciraM kAlaM bhavati, khAnAdibhASA bhAva iti bhAvataH sthAnamiti kAyotsarga na karoti, na ca bhASate, AdivAdAt gamanapratilekhanAsvAdhyAyAdi na karoti, mukyocchrAsonmeSA[miti mugveti na pratiSidhyante upahAsAdayaH / eSa AsargaparihAra, AcaraNA punaH sacittaramasi zrINi bhimavarSe trINi pA sapta dinAni, ataH paraM khaadhyaayaadi| *"le jahi pA jadhiraM kAr3ha" ityapi pustkaantre| +"motu ussAsammesa" iti pAThAntaraM / CAMANNAA% ~1470~
Page #1472
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1330] bhASyaM [217], (40) Avazyaka- hAribhapIyA prata sUtrAMka pratikra| maNAdhya. | paJcavidhAsvAdhyAyika 734 // savvaM na kareti, aNNe bhaNati-bubbuyavarise bubbuyavajie ya ahorattA paMca, phusiyavarise satta, ao paraM AukkAya- bhAvie sabA cehA niraMbhaMtitti gAthArthaH // 217 // kaha ?cAsattANAvariyA nikAraNa ThaMti kaji jynnaae| hatyatdhaMgulisannA puttAvariyA va bhAsaMti // 1330 / / vyAkhyA-nikAraNe vAsAkarSa-kaMbalI(tA)e pAuyA nihuyA sababhatare ciTThati, avassakAyace vatta vA kaje imA jayaNA-hatyeNa bhamuhAdiacchiviyAreNa aMgulIe vA sannatti-imaM karehitti, aha evaM NAvagacchada, muhapottIyaaMtariyAe jayaNAe bhAsaMti, gilANAdikajje vAsAkappapAuyA gacchaMti ti // 1330 // saMjamaghAetti dAraM gayaM / iyANiM | upyAetti, tattha paMsU a maMsaruhire kesasilAvuddhi taha raugdhAe / maMsaruhire ahoratta avasese jaciraM suttaM // 1331 // vyAkhyA---dhUlIvarisaM maMsavarisaM ruhiravarisaM 'kesa'tti kesavarisaM karagAdi silAvarisaM rayugghAyapaDaNaM ca, eesiM imo| dIpa anukrama [29] // 734 // sabai na karoti, manye bhaNanti-bahuvarSe bahuvavarjite ca mahorAtrANi patra binduvarSe sapta, ataH paramakAyamAvisavAna savidhA niruNAdika / niSkAraNe varSAkapA-kambalaH tena prAvRtA nibhUtAH sarvAbhyantare cinti, avazyakartavye avazyavaktAmye pA kA havaM yatanA-hastena prakulyAyakSivikAreNAkulyA pA saMzayanti kRSiti, adhei nAvati mukhacakhikayA'ntaritayA yatana yA bhASante, glAnAdikArye varSAkalpamAtA gacchantIti / saMghamaghAtaka iti / dvAra garne / idAnImolpAtikamiti, natra livarSoM mAsavarSoM rudhiravarSaH kezeti kezavarSaH krkaadi| zilAvA rajAtapAtapatanaM ca, eteSAmarya ~1471~
Page #1473
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1331] bhASyaM [217], (40) -4-95 6 prata sUtrAMka [sU.] parihAro-maMsaruhire ahorattaM sajjhAo na kIrai, avasesA paMsumAiyA jacciraM kAlaM paDaMti tattiyaM kAlaM suttaM naMdimAiyaM na patitti gAthArthaH // 1331 // paMsurayugdhAyANa imaM vakkhANepaMsU acittarao rayassilAo disA raugghAo / tattha savAe nibvAyae ya suttaM pariharati / / 1332 // vyAkhyA-dhUmAgAro ApaMDuro rao aJcico ya paMsU bhaNai, mahAskandhAvAragamanasamudata iva vikSasApariNAmataH | samantAdreNupatanaM rajaudghAto bhaNyate, ahavA esa rao ugghADau puNa paMsuriyA bhaNNai / epasu vAyasahiesu nivAesu vA suttaporisiM na karetitti gaathaarthH|| 1332 // kiM cAbhyat-... sAbhAviya titi diNA sugimhae nikkhicaMti jai jogaM to taMmi paDataMmI karaMti saMvaccharajanAyaM // 1333 // vyAkhyA-ee paMsurauugghAyA sAbhAviyA havejA asAbhAviyA vA, tattha asambhAviyA je NigdhAyabhUmikaMpacadoparAgAdidivasahiyA, erisesu asAbhAviesu kaevi ussagge na kareMti sajjhAyaM, 'sugimhae'tti yadi puNa cittasuddhapakkhadasamIe abaraNhe jogaM nikhivaMti dasamIo pareNa jAva puNNimA etvaMtare tiNNi diNA uvaruvari acittaraugghADAvarNa parihAraH mAMsarudhirayorahorAtra khApAyo na kriyate, avazeSAH pAzvAdikA yAvaciraM kAlaM patanti tApata kAla sUtra-nanyAdikaM na paThantIti / pAMzurajajaddhAtaboridaM vyAkhyAna-bhUmAkAra ApANTuba rajaH acittazca pAMzu Nyate athaSa va ubAtastu punaH pAMgurikA maNyate, eteSu dhAtasahiteSu nivAteSu bA sUtrapauruSI na karotIti / etau pAMsurajauddhAtI svAbhAviko bhavetAmasvAbhAviko bA, tatrAsvAbhAviko yo nirdhAtabhUmikampacandroparAgAdidivyasahitI, IzayorasvAbhAvikayoH kRte'pi kAyotsarge na kurnanti svAdhyAya, sugrISmaka iti yadi punaztrazuddhapakSadazamyA aparAGke yoga nikSipati damAmItaH parataH yAvat pUrNimA atrAntare bIn divasAna uparyupari acittarajatadAtanA dIpa anukrama [29] ~1472~
Page #1474
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1333] bhASyaM [217...], (40) hAribha- drIyA prata sUtrAMka // 735 // hai [sU.] dIpa anukrama [29] kAussagaM kareMti terasimAdIsu vA tisu diNesu to sAbhAvige paDate'vi saMvacchara samjhAyaM kareti, aha ussaggaM na sapanA4pratikakareMti to sAbhAvie ya par3ate samjhAyaM na karetitti gAthArthaH / / 1333 / / uppAetti gayaM, idANiM sAdivetti dAraM, tacca- maNAdhya0 gaMdhabbadisAvijukagajie jUajakkhaAlitte / ikika porisI gajiyaM tu do porasI haNai // 1334 // paJcavidhA vyAkhyA-dharva-nagaraviuvaNaM, disAdAhakaraNaM vijubhavaNaM ukkApaDaNaM gajiyakaraNaM, jUvago vakkhamANalakSaNo, jakkhA-svAdhyAyika |dittaM-jakkhuditaM AgAse bhavai / tattha gaMdhavanagaraM jakkhuditaM ca ee niyamA divakayA, sesA bhayaNijA, jeNa phuDaM na najati teNa tesiM parihAro, ee puNa gaMdhavAiyA sabe ekeka porisiM uvahaNaMti, gajiyaM tu do porisI uvahaNa itti gaathaarthH|| 1334 // mAdisidAha chinnamUlo ukka sarehA pagAsajuttA vA / saMjhAcheyAvaraNo u javao suki diNa tinni // 1335 / / vyAkhyA-anyatamadigantaravibhAge mahAnagarapradIptamivodyotaH kintUpari prakAzo'dhastAdandhakAraH iMTaka chinna-| mUlo digdAhA, ukAlakkhaNaM-sadehavaNaM rehaM kareMtI jA paDai sA ukkA, rehavirahiyA vA ujjoyaM kareMtI paDai sAvi ukaa|| kAyotsarga kurvanti trayodazyAdiSu vA triSu divaseSu tadA svAbhAvikayoH patatorapi saMvatsara svAdhyAyaM kurvanti, ayosagai na kurvanti tadA sasAbhAvika ||735 // patati svAdhyAyaM na karoti / autpAtikamiti gataM, idAnI sAvibyamiti dvAra, tathA-gAndharva nagaravikurvaNaM dimbAikaraNaM vidyubhavanaM urakApatanaM garjitakaraNaM yUpako-vakSyamANalakSaNaH yakSAdIkSa-yazodIptamAkAze bhavati, tatra gAndharvanagara yazohIptaM ca ete niyamAt devakRte, zeSANi bhajanIyAni, yena sphuTa na jJAyante tena teSAM parihAraH / ete gAndharvAdikAH punaH sabai ekaikAM pauruSImupAnti, garjitaM tuTe paubhAyAtrupahanti / ukAlakSaNa-khadehaparNI rekhAM kurvantI yA patati / sokkA rekhAnirahitA bodhotaM kurvantI patati sApyulkA / ~1473~
Page #1475
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1335] bhASyaM [217...], (40) - prata sUtrAMka [sU.] javagotti saMjhappahA caMdappahA ya jeNaM jugavaM bhavaMti teNa jUvago, sA ya saMjhappahA caMdappabhAvariyA NipphiDatI na najai sukkapaklapaDivagAdisu diNesu, saMjhAcheyae aNajamANe kAlavelaM na muNaMti to tinni diNe pAusiyaM kAlaM na 4| gaNDaMti-tisu diNesu pAusiyasuttaporisiM na kareMti tti gAthArthaH // 1335 // kesiMci huMti'mohAu juvao tA ya huMti AinnA / jesiM tu aNAinA tesiM kira porisI tinni // 1336 // vyAkhyA-jagassa subhAsubhakammanimittuSpAo amoho-AiccakiraNavikArajaNio, aaicmudytthmaayto(bo)| kiNhasAmo vA sagaDuddhisaMThio daMDo amohatti sa eva jubago, sesaM kaMTha // 1336 // kiM cAmyatcaMdimasUruvarAge nigghAe guMjie ahorattaM / saMjhA cau pADieyA jaM jahi sugimhae niyamA // 1337 // vyAkhyA-caMdasUrUvarAgo gahaNaM bhannai-eyaM vakkhamANaM, sAne nirabhra vA gagane vyantarakRto mahAgarjitasamo dhvaninirghAtaH, tasyaiva vA vikAro guJjAvadguJjito mahAdhvaniguJjitaM / sAmaNNa o eesu causuvi ahorattaM sajjhAo na kIrai, nigdhAyaguMjipasu viseso-vitiyadiNe jAva sA velA No ahorattacheeNa chijjai jahA annesu asajjhAesu, 'saMjhA cautti _ yUpaka iti sandhyAmamA candraprabhA ca yena yugapad bhavatalena yUpakA, sA ca sandhyAmamA candraprabhAvRtA gacchantI na jJAyate zuklapakSapratipadAdiSu, 4 dineSu, sandhyAdejJAyamAne kAla velAM na jAnanti tatastrIn divasAna prAdoSirka kAlaM na gRhNanti triSu divaseSu prAdoSikasUtrapariSIM na kurvantIti / jagataH zubhAzubhakarma nimitta utpAto'movA-AdilyakiraNa vikArajanitaH AdityodgamanAslamayane AtAmraH kRSNazyAmo vA zakaTodisaMsthito daNDo'moSa iti sa eva cUpaka hati, zeSaM kaNyaM / candrasUryoparAgo prahaNaM bhavyate, etat vaSamANa, sAmAnyata eteSu catuSyapi ahorAtra khANyAyo ga kriyate, nipItaguNitayoSi| zeSa:-dvitIyadine yAvat sA velA nAhorAtracchedena chiyate yathA'nyevasvAdhyApike', 'sadhyAcatuSkamiti dIpa anukrama [29] MCCRICS ~1474~
Page #1476
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1337] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka pratikamaNAdhya. pazcavidhAsvAdhyAyika dIpa anukrama [29]] Avazyaka- aNudie sUrie majjhaNhe asthamaNe ahuratte ya, eyAsu causu sajjhAyaM na kareMti pucuttaM, 'pADivaetti cauhaM mahAmahANaM hAribha causu pADivaesu sajjhAya na kareMtitti, evaM annapi jaMti-mahaM jANejjA jahiMti-gAmanagarAdisu tapi tattha bajjejA, drIyA sugimhae puNa savattha niyamA asajjhAo bhavati, ettha aNAgADhajogA nikkhivaMti niyamA AgADhA na nikkhivaMti,na 736 // bhApatitti gAthArthaH // 1337 // ke ya te puNa mahAmahAH 1, ucyante AsADhI iMdamaho kattiya sugimhae ya boDavve / ee mahAmahA khalu eesiM ceva pADivayA // 1338 // vyAkhyA-AsADhI-AsADhapunnimA, iha lADANa sAvaNaputimAe bhavati, iMdamaho AsoyapunnimAe bhavati, 'kattiyatti kattiyapunnimAe ceva sugimhao-cettapuNNimA, ee aMtimadivasA gahiyA, AI u puNa jattha jattha visae jao | 4 divasAo mahamahA pavataMti tao divasAo Arabha jAva aMtadivaso tAva sAjhAo na kAyayo, eesiM ceva puNNimANataraM je bahulapaDivayA cauro tevi vajjiyatti gAthArthaH // 1338 // paDisiddhakAle kareMtassa ime dosA anudite sU madhyAhe asamabane adharAne ca, etAsu ghatamaSu svAdhyAyaM na kurvanti pUti, pravipada' iti catuNA mahAmahAno catam pratipassu svAdhyAya na phurvantIti, evamanyamapi yamiti maha jAnIyAt yatreti grAmanagarAdiSu tamapi tana varjayet, sudhISmake punaH sarvatra nissmaadkhaayaayo| bhavati, anAnAgAdayogA nikSipyante niyamAna bhAgADAn na nikSipati, na paThantIti / ke ca punaste mahAmahAH', acyante-ASADhIbhASApUrNimA ida lATAna | zrAvaNApUrNimAyA~ bhavati, indamada azzyupUrNimAyAM bhavati, kArtika iti kArtikapUrNimAyAmeca sugrISmakA-caitra pUrNimA, ete'nyadivasA gRhItAH bhAdista punaryatra yatra deze yato divasAta mahAmahAH pravartante tato divasAdArabhya yAvadantyo divasamatAvat svAdhyAyo na kartavyA, etAsAmeva pUrNimAnAmanantarA vAH kRSNamasievajavanastA api varjitA iti / pratiSikAle kRrSata hame doSAH ||736 // CSS ~1475~
Page #1477
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1339] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [29] kAma muovaogo tayovahANaM aNuttaraM bhaNiyaM / paDisehiyaMmi kAle tahAvi khalu kammabaMdhAya / / 1339 // chalayA va sesaeNaM pADiyaesuMchaNANusajaMti / mahavAulattaNeNaM asAriANaM ca saMmANo // 1340 // annayarapamAyajuyaM chalija appiDhiona uNa juttaM / ahodahiDii puNa chalija jayaNovauttaMpi // 1341 // | vyAkhyA sarAgasaMjao sarAgasaMjayattaNao iMdiyavisayAannayarapamAyajutto havija sa visesao mahAmahesu ta pamAyajuttaM paDaNIyA devayA chaleja / appiDiyA khettAdi chalaNaM kareja, jayaNAjuttaM puNa sAhuM jo appihio devo| addhodahIo UNaThiIo na cae chaleDa, addhasAgarovamaThitIo puNa jayaNAjuttaMpichalejjA / asthi se sAmatthaM jaM taMpi puvAvarasaMbaMdhasaraNao koi chalejatti gaadhaarthH|| 1339-1340-1341||'cNdimsuuruvraagtti asyA vyAkhyA ukoseNa duvAlasa caMdu jahanmeNa porisI aTTha / suro jahanna vArasa porisiukosa do aha // 1342 // vyAkhyA-caMdo udayakAle gahio saMdUsiyarAIe cauro aNNaM ca ahorattaM evaM duvAlasa, ahavA uppAyagahaNe savarAiyaM gahaNaM, saggaho ceva nibuDDo saMdUsiyarAIe cauro aNNaM ca ahorattaM evaM bArasa / ahavA ajANao, sarAgasaMyataH sarAgasaMvatatvAdibhivaviSavAdyanyataranamAbuto bhavet sa vizeSato mahAmaheSu taM pramAdayutaM pratyanIkA ghevatA chalena aspardikA liptAdicchalanI kuryAt , yatanAyukta punaH sAdhu yo'pAIko devo'dhodadhita anasthitiko na zaknoti ulapita, ardhasAgaropamasthitikA punarvatanAyukkamapi ulena , bhasti takha sAmaya yattamapi pUryAparasambandhasmaraNataH kazcit chalediti / candra udayakAle gRhItaH saMdUpitaraneznaHvAraH anyaccAhorAtramecaM dvAdaza, athavA utpAtamahaNe sarAtrika grahaNaM, sagraha eva bhUddhitaH saMdUSitarAnezvaravAraH anyavAhorAnameva dvAdaza, adhavA bhajAnataH ~1476~
Page #1478
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1342] bhASyaM [217...], (40) hAribha- drIyA prata sUtrAMka [sU.] // 737 // abhachaNNe saMkAe na najai, kevalaM grahaNaM, parihariyA rAI pahAe di8 saggaho nibuDo aNNaM ca ahorattaM evaM duvaals| 4 pratikaevaM caMdassa, sUrassa asthamaNagahaNe saggahanibbuDo, uvahayarAdIe cauro aNNaM ca ahorattaM evaM bArasa / aha udayaMtomaNAdhyaka gahio to saMdUsie ahorate aha aNNaM ca ahorattaM pariharai evaM solasa, ahavA udayavelAe gahio uppAiyagaha- (pazcavidhANeNa sarva diNaM gahaNaM houM saggaho ceva nibuDo, saMdUsiyassa ahorattassa aTTa aNNaM ca ahorattaM evaM solasa / ahavAsvAdhyAyika anbhacchanne na najai, kevalaM hohiti gahaNaM, divasao saMkAe na paDhiyaM, atthamaNavelAe diDha gahaNaM saggaho nimbuDo, saMdUsiyarasa aha aNNaM ca ahorattaM evaM solasatti gaathaarthH||1342|| saggahanibbuDa evaM sUrAI jeNa huMti'horattA / Aina diNamukke suciya divaso a rAI y||1343 / / vyAkhyA-saggahanibuDhe ega ahorattaM uvayaM, kahaM , ucyate, sUrAdI jeNa hoti'horattaM, sUraudayakAlAo jeNa aho-R rattassa AdI bhavati taM pariharituM saMdUsiaM aNNapi ahorattaM parihariyA / imaM puNa AinnaM-caMdo rAtIe gahio rAI ananchane pANAyAM na jJAyate, kevaLa grahaNaM, parihatA rAtriH, prabhAte e, sagraho buddhitaH, abhyaccAhorAtrameva dvAdaza, evaM candrakha, sUryasya tu astamayanagrahaNe sAho bhUddhitaH, upahatarAbhyAzcatvAro'mbavAhorAtrameva dvAvA, ayodcchan gRhItaH tataH saMdUSitAhorAtrasyASTau anyaccAhorAtra paridhiyate evaM SoDaza, athavodayavelAyAM gRhItaH autpAtikagrahaNena, savai dina grahaNaM bhUtvA sagraha eva mUDhitA, saMdUSitasyAhorAtrasyASTau anSacAhorAtramevaM SoDaza, ||737 // athavA'nacchanne ma jJAyate kevalaM bhaviSyati grahaNa, divase sar3ayA na paThitaM, alamavanavelAyAM hArTa grahaNaM sagraho bRddhitaH, saMdUSitasyASTa anya cAhorAtramecaM poToti / sagrahe mahite ekamahorAtramupahana, kathaM ? ucyate, sUryAdIni bena bhavanavahorAmANi-sUryodayakAlAt yenAhorAtrasyAdirbhavati, tat parihatya | saMdUSitamanyadapyahorAtraM pariharSa, idaM punarAcIna-candro rAtrI gRhIto rAtrA dIpa anukrama [29] KI ~1477~
Page #1479
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1343] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka 646 cevaM mukko tIse rAIi sesaM vajaNIyaM, jamhA AgAmisUrudae ahorattasa mattI, sUrassavi diyAgahio diyA ceva mukko tasseva divasassa mukkasesaM rAI ya vajaNijjA / ahavA saggahanibbuDe evaM vihI bhaNi o, tao sI so pucchai-kaha caMde duvAlasa sUre solasa jAmA ?, AcArya Aha-sUrAdI jeNa hoti'horattA, caMdasta niyamA ahorattaddhe gae gahaNasaMbhavo, aNNaM ca ahorattaM, evaM duvAlasa, sUrassa puNa ahorattAdIe saMdUsieyara ahorattaM pariharijai ee sola satti gAthArthaH // 1343 // sAdevatti gaye, iyANi buggahetti dAraM, tatthavoggaha daMDiyamAdI saMkhobhe daMDie ya kAlagae / aNarAyae ya sabhae jacira nihoca'horattaM // 1344 // asyA eva vyAkhyAnAntaragAthAseNAhiI bhoiya mayaharapuMsitthimallajuDhe ya / lohAibhaMDaNe vA gujjhaga uDDAhamaciyattaM // 1345 // imANa doNhavi vakkhANaM-iMDiyassa cuggaho, AdisahAo seNAhibassa, doNha bhoiyANaM dohaM mayaharANaM doNha C5%95%-733 [sU.] R dIpa anukrama [29] veva muktastasthA rAtreH zeSaM varjanIyaM, yasmAdAgAmini sUryodayehorAtrasamAtiH, sUryasyApi diyA gRhIto diva muktastasyaiva divasasya muktazeSa rAtrizca varjanIyA / athavA sAhebUddhite evaM vidhirbhaNitaH, tataH ziSyaH pRcchati-kathaM candre dvAdaza sUrya SoDaza yAmAH?, sUryAdIni yenAhorAmANi bhavanti, candrasya [niyamAvahorAne gate prahaNasaMbhavaH bhanyavAhorAtra mevaM dvAdaza, sUryaskha punarahorAnAditvAt saMdUSitetare ahorAle pariNayete, ete poDayA / sAdinyamiti 4 gataM, idAnIM vyuddhada iti dvAraM, tatra-anayoIyorapi vyANyAnaM daNDikasya vyuhavaH, AdizabdAt senAdhipateH, dvayomAjikayoIyomahattarayoyoH AE%ECRE5-7-5-7-% ~1478~
Page #1480
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1345] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [29] Avazyaka-4 purisANaM doNhaM itthiyANaM doNhaM mallANaM vA juddhaM, piTTAyagalohabhaMDaNe vA, AdisaddAo visayapasiddhAsu bhaMsalAsu pratika hai vigrahAH prAyo vyantarabahulAH / tastha pamattaM devayA chalejjA, uDDAho nihukkhatti, jaNo bhaNejjA-amhaM AvaipattArNa imemaNAdhya. dIyA | sajjhAyaM kareMti, aciyacaM havejA, visahasaMkhoho paracakkAgame, daMDio kAlagao bhavati, 'aNarAyae'tti raNNA kAlagae paJcavidhAnibhaevi jAva anno rAyA na Thavijai, 'sabhae'tti jIvaMtassavi raNo vohigehiM samaMtao abhidurya, jaciraM bhayaM tattiyaM kAsvAdhyAyika // 738 // kAlaM sajjhAyaM na kareMti, jaddivasaM suyaM niddoccaM tassa parao ahorattaM prihri|es daMDie kAlagae vihitti gAthArthaH // 1345 / / sesesu imo vihItaddivasabhoiAI aMto sattaNha jAva sjjhaao| aNahassa ya hatthasayaM dihi vivittami suddhaM tu // 1346 / / asyA eva vyAkhyAnagAthAmayaharapagae bahupakkhie ya sattaghara aMtaramae vA nihukravattiya garihA na paDhaMti saNIyagaM vAvi // 1347 // imINa doNhaSi vakkhANaM-gAmabhoie kAlagae tadivasaMti-ahora pariharaMti, AdisaddAo gAmarahamayaharo ahigAra // 738 // puruSayohayoH striyoIyomaDayorvA yuddha, pRSThAyataloDabhaNDane vA, AdizabdAdviSayaprasiddhAsu bhaisalAsu (kalahavizeSeSu) / tatra pramattaM devatA ulabet / yahAho niryuHyA iti, jano bhaNet-asmAsu AparaprApteSu ime khAdhyAyaM kurvanti, abhItikaM bhavet , vRSabhasaMkSobhaH paracakAgame, daNika kAlagatI pApyate, sabhava iti jIvato'pi rAjJo bodhiH samantato'bhidutaM, yAvaciraM bhayaM tAvantaM kAlaM | svAdhyAyaM na kurvanti, padivase etaM nityaM tamAparato'dorAnaM parihiyate / eSa daNDike kAlagate vidhiH / zepeca vidhiH / bhagayohayopalyAnaM-grAmabhojike kAlagate zadivasamiti ahorAtraM pariharanti, mAdizabdAt prAmarASTramahattaro'dhikAra 4%264%A* ~1479~
Page #1481
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1347] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka niutto bahusammao ya pago vahupakkhiutti-bahusayaNo, yADagarahie ahive sejAyare aNNaM mi vA aNNayaragharAo Arambha jAva sattagharaMtaraM eesu maesu ahorattaM sajjhAo na kIrai, aha kareMti niDhukkhattikAU jaNo garahatti akoseja vA nicchumbheja vA, appasaddeNa vA saNiyaM kareMti aNupehati vA, jo puNa aNAho marati taM jai umbhiNNaM hatthasaba vajeyavaM, aNubhinnaM asajjhAyaM na havai tahavi kucchiyaMtikA AyaraNAo'vaDiyaM hatyasayaM yajijai / vivittaMmiparidvaviyaMmi 'suddhaM tu' taM ThANaM suddhaM bhavai, tattha sajjhAo kIrai, jai ya tassa na koi pariThaveMtao tAhe // 1347 // sAgAriyAi karNa aNiccha rattiM vasahA vigiMcati / vikinne va samaMtA jaM diDa saDheyare suddhA // 1348 / / vyAkhyA-jadi nasthi parihaveMtao tAhe sAgAriyarasa AisadAo purANasahassa ahAbhaddagassa imaM chaDDeha amha [sU.] dIpa anukrama [29] niyuko bahusaMmataca prakRtaH, bahupAkSika iti bahusvajano, vADakarahite'dhipe vA zayyAtare ambasmin vA ammAnasvAdArabhya yAvat saptamRdAmtaraM bhaeteSu sateSu mahorAnaM svAdhyAyo na kriyate, atha kurvanti niHlA ivikRtvA jano gaIte bhAkozeTTA niSkAzevA, bhalpapAdena vA pAnaH kurvanti anuprekSante / vA, yaH punaranAtho niyate tasya yadi punarujina hastazataM varjavitavyaM, anuni asthAdhyApikaM na bhavati tathApi kRSivamitikRyA AcaraNAto'vasthitaM hasta zatA bayitabdha, vivike-parichApite zudamiti tat sthAna zuddha bhavati-tatra svAdhyAyaH kriyate, yadi ca tasya ca ko'pi pariThApakastadA-padi nAti kA pariSThApakatarA sAgArikasya bhAdizabdAta purANanAdakha yathAbhagakarayema khaja amArka ~1480~
Page #1482
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1348] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- sajjhAo na sujjhai, jadi tehiM chaDio suddho, aha na chahu~ti tAhe aNNaM vasahi maggati, aha aNNA vasahI na labhaDA hAribha- tAhe vasahA appasAgArie virgicaMti / esa abhiNNe vihI, aha bhinna haMkamAdiehi samaMtA vikipaNaM dimi vivi-II drIyA sAmi maDA. aditAva gaveseMtehiM jaM dihataM savaM vivittati chaDDiye, iyaraMmi adimi tatthasthevi saddhA-sammAyaM kareM-11 asvaadhyaa||73|| IN tANavina parichatta, estha evaM pasaMgao bhaNiyati gAthAdheH // 1348 // buggahetti gayaM, iyANiM sArIretti dAraM, tattha- yikani.zA sArIrapiya duvihaM mANusa tericchiyaM samAseNaM / tericchaM tattha tihA jalathalakhaharja cauddhA u||1349 // rIrAsvA0 / vyANyA-sArIramavi asajjhAiyaM duvihaM-mANusasarIraruhirAdi tericcha asajjhAiyaM ca / ettha mANusaM tAva ciDhau, terincha tAva bhaNAmi, taM tiviha-macchAdiyANa jalajaM gavAiyANa thala mayUrAiyANa khahayaraM / eesiM ekeka davAiyaM / caubiha, ekekassa vA davAdio imo cauddhA parihArotti gAthArthaH // 1249 // paMciMdiyANa bve khette sahihatya puggalAinnaM / tikuratya mahaMtegA nagare yAhiM tu gAmassa // 1350 // khANyAyo madhyati, yadi styiktaH zuddhaH, atha na khajanti tadA'nyo pasati mArgacamti, athAnyA vasatine sabhyate tathA puSamA alpsaagaarike| | tyajanti, epo'bhividhiA, bhaya mirca kAdibhiH samantAta vikIrNa rahe vivikta zuddhAH ahaTe tAvat gadheSayamiyadRSTaM tat sarva pariSThApitaM, itarayAn-ara // 739 // tatro'pi zudA svAdhyAyaM kurvatAmapi na pAyanita, atat prasaGgAto bhaNitaM / vyuha iti gataM, pAnI zArIramiti dvAra tatra-zArIramapi bhasvAdhyAyika dvividha-mAnuSyazArIrarudhirAdi tairathamakhAdhyAyaM ca, ana mAnuSyaM tAvattiSTatu tairatAvanaNAmi-taprividha-sarasAdInAM jala gayAdInAM sthAnaM mayUrAdInAM sakhacaraja, eteSAmeka inyAdikaM canurSidha, ekaikasya kA dravyAdiko'yaM caturthA parihAra iti / dIpa anukrama [29] salAda ~1481~
Page #1483
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1350] bhASyaM [217...], (40) prata sUtrAMka vyAkhyA-paciMdiyANa ruhirAidaSaM asajjhAiyaM, khettao sahitthabhaMtare asajjhAiyaM, parao na bhavai, ahavA khetto| ipoggalAdiNaM-poggalaM maMsaM teNa saI AkirNa-vyAptaM, tassimo parihAro-tihiM kuratyAhiM aMtariya sujhAi, Arao na ba ta haradviyaM na mujhi| mahaMtararathA-rAyamaggo jeNa rAyA balasamaggo gacchada devajANaraho vA vivihA ya AsavAhaNA gacchaMti, sesA kurasthA, esA nagare vihI, gAmassa niyamA bAhi, ettha gAmo avisuddhaNegamanayadarisaNeNa sImApajato, paragAme sImAe sujjhaitti gAthArthaH // 1350 // kAle tiporasi'Dha va bhAve suttaM tu naMdimAIyaM / soNiya maMsaM camma aTThI viya huMti cattAri // 1351 // vyAkhyA-tiriyamasajjhAyaM saMbhavakAlAo jAva taiyA porusI tApa asajjhAiyaM parao sujhai, ahavA aDa jAmA asaJjhAiyaMti-te jatthAghAyaNahANaM tattha bhavaMti / bhAvao puNa pariharati sutaM, taM ca naMdimaNuogadAraM taMdula [sU.] CACASSACRBTALK dIpa anukrama [29] paJcendriyANAM rudhirAdigamyaM asvAdhyAyika, kSetrataH paTihassAmyantare'svAdhyAyika, parato na bhavati, athavA kSetrataH pudalAkIrNa-pudgala-mAMsa tena sarvamAkIrNa, tasyAyaM parihAra:-tirAbhiH karaNyAbhirantaritaM zudhyati, ArAt na zudhyati, anantaraM dUravite'pi na zudhyati, mahadazyA-rAjamArgaH yena rAjA palasamamo gacchati devayAnaratho vA vividhAnyazvavAhanAni gacchanti, zepAH kurathyAH, eSa nagare vidhiH, prAmAt niyamato bahiH, atra prAmo'vizundanagamanavadarzanena sImAparyantaH, paranAme sImani zudhyati / tairaznamasvAdhyAyika saMbhavakAlAt yAvatRtIyA pauruSI sAvavasvAdhyApikaM parataH zubhyatti, athavA mana cAmAn asvAdhyApikamiti-se banAyAsasthAnaM tatra bhavanti, bhAvataH punaH pariharanti sUrya, saca nandI anuyogahArANi sandula ~1482~
Page #1484
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1351] bhASyaM [217...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] pratikramaNAdhya asvAdhyAyini-zA zarIrAsvA0 // 740 // veyAliyaM caMdagavijjhayaM porusimaMDalamAdI, ahavA asajjhAyaM caudhihaM ima-maMsaM soNiyaM camma achi yatti gAthArthaH // 1351 // masAsiNA ukkhitte maMse imA vihI__ aMto bahiM ca dho saTThIhatthAu porisI tinni / mahakAe~ ahorattaM raddhe vuDhe a suddhaM tu // 1352 // vyAkhyAnagAthAbahighoyaraddhapakke aMto dhoe u avayavA huMti / mahakAya birAlAI avibhinne keha icchati // 1353 // imINaM vakkhANaM-sAhu basahIo sahIhasthANa aMto bahiM ca dhoanti bhaMgadarzanametat , aMtodhoya aMto parka, aMtodhoyaM vahiparka bAhiM dhoyaM aMto parka, aMtaggahaNAu paDhamabitiyA bhaMgA vahIggahaNAu tatiobhaMgo, eesu tisuvi asajjhAiyaM, jami paese | dhoyaM ANettu vA raddhaM sopaeso sahihatthehiM parihariyabo, kAlao tinni porusio| tathA dvitIyagAthAyAM pUrvArddhana yaduktaM 'vahidhoyaraddhapake esa cautthabhaMgo, erisaM jai saTThIe hatthANaM abhaMtare ANIyaM tahAvitaM asajhAiyaMna bhavai, paDhamavitiyabhaMge %A64045 dIpa anukrama [29] 740 // 4 paicArika cabAyeyaka pauruSImaNDalAdi, madhavA asvAbhyAyika caturvidhamida-mAMsaM zoNitaM dharma paritha ceti / mAMsAvizanorikSa mAse'yaM vidhiH, anayompokyAna-sAdhu ghasateH parihAnAmanta diva pauta miti, antadhAta amtaHparka mantadhAta bahi: parka pahiautamataH paka, antahaNAt prathamAhitIyau maho gRhItI bahirSahaNAtu sUtIyo bhAH / eteSu vivaSyasvAdhyApikaM, yamin pradeze cautaM AnIya vA rAIsa pradezaH pavitAbhyantare pariharsamyA, kAztastiSaH pauruSIH, pahicA~taparka, puSa caturthI bhagaH, Ida yadi paSTeIstempochantaramAnItaM tathA'pi tadasvAdhyApikaM na bhavati, prathamadviyIyabhAra ~1483~
Page #1485
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1353] bhASyaM [217...], (40) REACH prata sUtrAMka C24XCCANCY aMto dhovinu tIe raddhe yA saMmi ThANe avayavA paDaMti teNa asajjhAiyaM, taiyabhaMge bahiM dhovinu aMto paNIe maMsameva | asajjhAiyaMti, taM ca ukkhittamaMsaM AiNNapoggalaM na bhavai, jaM kAlasANAdIhiM aNivAriyaviSpainne nijAtaM AinnapoggalaM bhANivapaM / 'mahAkAe'tti, asyA vyAkhyA-jo paMciMdio jattha hao ta AghAyaThANaM vajjeyavaM, khettao sahihatthA, kAlao ahoratta, estha ahorasao sUrudaeNa,raddhaM pakkaM vA maMsaM asamjhAiyaM na habai, jastha ya dhorya teNa paeseNa| | mahaMto udagavAho bUDho taM tiporisikAle apunevi suddha, AghAyaNaM na sujjhai, 'mahAkAe'tti asya vyAkhyA-mahA|kAetti pacchA, mUsagAdi mahAkAo so'vi birAlAiNA Ahao, jadi taM abhinnaM ceva galija ghetuM vA saThThIe hatthANaM bAhiM gacchada taM kei AyariyA asamjhAiyaM necchati / gAthAyAM tu yadukkaM kei icchati, tatra svAdhyAyo'bhisaMbadhyate, therapakso puNa asamjhAiyaM vatti gaathaarthH|| 1353 // asyaivArthasya prakaTanArthamAha bhASyakAra: [sU.] dIpa anukrama [29] ghoratA prakSAlya tatra rAbe vA tamin sthaane'vyvaa| patanti tegAsvAdhyAbika, tRtIyabhane bdi| prakSAsyAntarAjIte mAMsabhevAsvAdhyApikamiti, tacorikSaptamasiM bhAkIjapuralaM na bhavati, yat kAlavAdibhiranivAritaM viprakIrNa nIyate tat bhAkIrNapurala manitavyaM / mahAkAya iti, yaH pahiyo yantra itastat bhAghAtasthAnaM varjavitabdha, kSetrataH paSTebhyA kALatohorAtra, atraahoraatrcched| sUbonamena, rAyaM parka vA mAMsa akhAdhyApikaM na bhavati, vana ca dhotaM tena pradezena mahAn udakapravAho nyUTalAI tripauruSIkAle pUrNe'pi zudaM, AghAtanaM na zubhapati, mahAkAya ityasya vyAkhyA mahAkAya iti panA, mUSa | kAdirmahAkAyaH so'pi mAjorAdinA'itaH paritamabhinnAmeva gRhItvA gihiyA vA paTeI sebhyo bahirgacchati tat kevidAcAryA asvAbhyAyika nenti / kecidinti sthavirapakSaH punarasvAdhyAyikameveti / ~1484 ~
Page #1486
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1353] bhASyaM [218], (40) C hAribha % prata sUtrAMka pratikamaNAdhya asvAdhyAyikani.zA rIrAvA. AC -% dIpa anukrama [29] Avazyaka- mUsAi mahAkAyaM majjArAIhayAghayaNa keI / avibhinne giNheuM paDhaMti ege jai'paloo // 218 // (bhA0) gatArtheveyaM // 'tiriyamasajjhAiyAhiyAgAra evaM imaM bhannaidrIyA aMto bahiM ca bhinna aMga viMdUtahA viAyA ya / rAyapaha bUDha suddhe paravayaNe sANamAdINaM // 1354 // dAraM // 1741 // / vyAkhyA tvasyA bhASyakAra evaM pratipadaM kariSyati / lAghavArtha viha na vyAkhyAyate 'aMto vahiM ca bhinnaM aMDaga biMdu'tti asya gAthAzakalasya vyAkhyAaMDagamujyikappe na ya bhUmi khaNaMti iharahA tini / asajjhAiyapamANe macchiyapAo jahi na buDDhe // 219 // (bhA0) | sAhuvasahIe sakIe hasthANato bhinne aMDae asajjhAiyaM bahibhinne na bhavai / ahavA sAhussa vasahie aMto bahiM ca aMDayaM bhinnaMti vA ujjhiyaMti vA egaI, taM ca kappe vA ujjhiyaM bhUmIe vA, jai kappe to kappaM saTThIe hasthANaM bAhiM nINeUNa dhovaMti tao suddhaM, aha bhUmIe bhinnaM to bhUmI khaNe Na chaDijai, na shudhytiityrdhH| 'iyaraha'tti tattharathe sahihatyA tinni ya porusIo pariharijai, 'asanjhAiyassa pamANa'ti, kiMbiMduparimANametteNa hINeNa ahiyayareNa vA asjjhaao| bhavai ?, pucchA, ucyate, macchiyAe pAo jahiM [na] buDDui taM asaljhAiyapamANaM / 'iyANi viyAyatti' tastha razcAsvAdhyAyikAdhikAra eveI bhaNyate / sAdhuvasateH poIstebhyo'rvAga minepade'svAdhyAdhikaM vahibhinena bhavati, madhavA sAdhorvasateramatabaMhitA toDa bhinamiti comikAthoM, vaca kalpe yozisataM bhUmI vA, yadi kalpe va kApaM paThehoNyo bahinIvA dhovanti tasaH zabaM. aba bhamau bhima bhUmiH baniyAna vajyate / itaraveti sabasthe pahilAH timazca paurAvyaH parihiyante, asvAbhyAyikasya pramANamiti-ki bindumAtraparimANega honenAdhikatareNa | vAsvAdhyAyo bhavati', pRcchA, ucyate, makSikAyAH pAdo yatra na aDate tadakhAdhyAyikapramANa / idAnI prasUteti, tatra / ARMACOCKROCAL+ 741 // ~1485~
Page #1487
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1354] bhASyaM [220], (40) prata sUtrAMka EXA4%%* ajarAu tinni porisi jarAuANaM jare paDe tinnirAyapaha biMdu paDie kappaDa bUDhe punn'nntth||220||(bhaa) vyAkhyA-jara jesi na bhavati tesiM pasUyANaM vaggulimAiyANaM, tAsiM pasUikAlAo Arambha tiNi porusiio| asamajhAo muttumahorattaM chedaM, AsannapasUyAevi ahorattachedeNa sujjhai, gomAdibharAujANaM puNa jAva jarUM laMbai tAva asamajhAiyaM 'jare paDie'tti jAhe jarUM paDiyaM bhavai tAhe tAo paDaNakAlAo Arambha tinni paharA pariharijaMti / 'rAya-1 paha bUDha suddhe'tti asyA vyAkhyA-rAyapaha biMdu' pacchaddhaM sAhuvasahI AsapaNeNa gacchamANassa tiriyassa jadi ruhirabiMdu / galiyA te jai rAyapahaMtariyA to suddhA, aha rAyapahe ceya biMdU paDio tahAvi sajjhAo kappatittikAuM, aha aNNapahe apaNastha vA paDiyaM to jai udagavuhabAheNa hiyaM to suddho, 'puNo'tti vizeSArthapratipAdakaH, palIvaNageNa vA daDhe sujjha| itti gAthArthaH // 220 / / mUla gAthAyAM paravayarNa sANamAdINi'tti parotti coyago tassa vayaNaM jai sANo poggalaM samudisittA jAva sAhuvasahIsamIbe cii tAva asaJjhAiyaM, AdisahAo mNjaaraadii| AcArya Aha [sU.] dIpa anukrama [29] jarAyurveSAM na bhavati teSAM prabhUtAnA vAlyAdInA, sAsA prasUtikAlAt Arabhya tisaH pauruSIrasvAdhyAyaH, mukyAmhorAvacche-mAkhanamasUtAnAmapi bhado| rAtracchedena zubhavati, gavAdInAM jarAyunAna pugovat jarAyulaMbate tAvadasvAbhyAyika jarAyo patite iti yadA jarAyuH patito bhavati sadA tasmAt pasanakAsAt / | bhArabhya prayaH prhraa| pariyante / rAjapacanyUTe zuddhamiti rAjapathe bindavaH / pazcAdha / sAdhuvasaterAsanena gacchasiramo yadi rudhirabindayo galitA ydi| | rAjapathAntaritAmsAhi zuddhAH atha rAjapatha eba binduH patitaH tathApi svAdhyAyaH kalpate itikRtvA, adhAnyapathe'nyatra cApatitaH sahi yadhudakavegena byUI tarhi zukhaH pradIpanake na vA dagdhe zudhyatIti / para iti nor3akaH tasya vacanaM bAda mA pula bhuktvA yAvat sAdhuvasatisamIpe tiSThati tAvadakhAdhyAthikaM, AdizAbdAt mAtArAdayaH / ~ 1486~
Page #1488
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) kkhaauddheyy [s.-] anukrama [29] AvazyakahAribha drIyA 1742 // Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], nirmuktiH [1354 ] bhaSyaM [ 221 jai phusai tahiM tuMDe ahavA licchArieNa saMcikakhe / iharA na hoi coyaga ! vataM vA pariNayaM jamhA // 221 // ( bhA0 ) vyAkhyA - sANo bhotuM maMsaM licchArieNa muheNa vasahiAsaNeNa gacchaMto tassa jar3a toMDaM ruhireNa littaM khoDAdisu | phusati to asamjhAiyaM, ahayA lecchAriyatuMDo vasahiAsanne cihna tahavi asajjhAiyaM, 'iyaraha'tti AhArieNa coyaga ! asamjhAiyaM Na bhavati, jamhA taM AhAriyaM vaMtaM avaMtaM vA AhArapariNAmeNa pariNayaM, AhArapariNayaM ca asajjhAiyaM na bhavai, aNNapariNAmao, muttapurIsAdivatti gAthArthaH // 221 // tericchArIrayaM gayaM, iyANiM mANusasarIraM, tatthamANusa cauddhA aTThi muttUNa sayamahorataM / pariAvannavivanne sese tiyasanta aheva / / 1355 || vyAkhyAtaM mANussasarIraM asajjhAiyaM cauvihaM camaM maMsaM ruhiraM advipaM ca ( tastha aDiyaM ) motuM sesassa tivihassa imo parihAro-khettao hatthasavaM, kAlao ahorataM, aM puNa sarIrAo caiva vaNAdisu Agaccha pariyAvaNaM vivaNNaM vA 1 vA mukyA mAMsaM liptena mukhena vasavyAsannena gacchan (syAt), tasya munaM yadi rudhireNa liptaM sambhakoNAdiSu spRzati tadA'svAdhyAdhikaM, athavA liptamukho vasalyAsa tiSThati tathApi svAdhyAyaH itaratheti AhAritena codaka! asvAdhyAvikaM na bhavati yasmAt tadAhAritaM vAntamavAntaM cA''hArapari NAmena pariNataM AhArapariNAmapariNataM cAsvAdhyAyikaM na bhavati, anyapariNAmAt sUtrapurISAdivat / tairavaM zArIraM gataM idAnIM mAnuSazarIraM tatra tad mAnuSazArIramasvAdhyAvikaM catuvidhaM dharma mAMsaM rudhiraM asthi ca tatrAsthi yuvA zepasya trividhasyAyaM parihAraH- kSetro hasvazataM kAlato'horAtraM yat punaH zarIrAdeva praNAdiSvAgacchati paryApanaM vivarNa para ~ 1487 ~ 4pratikra maNAdhya0 asvAdhyA vikani.zA rIrAkhA0 // 742 //
Page #1489
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.] dIpa anukrama [29] Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayana] [4] mUlaM [s] / [gAthA-], nirmuktiH [1355] bhaSyaM [ 221 'taM asamjhAiyaM na hoti, pariyAvaNNaM jahA ruhiraM caiva pUyapariNAmeNaM ThiyaM vivaNNaM khairakakasamANaM rasigAiyaM, sesaM asajjhAiyaM havai / ahavA sesaM agArIDa saMbhavati tiNNi diyA, viyAe vA jo sAvo so satta vA aTTha vA di asajjhAo bhavatitti / purusapasUyAe satta, jeNa sukkukaDA teNa tassa satta, jaM puNa itthIe aTTha ettha ucyate // 1355 // ratukaDA u itthI aTTha diNA teNa satta sukhie| tinni diNANa pareNaM aNougraM taM mahorantaM // 1356 // vyAkhyA - nisegakAle ratukaDayAe itthi pasavai, teNa tassa aDa diNA pariharaNijA, sukAhiyattaNao purusaM pasavai teNa tassa satta diNA / jaM puNa itthIe tinhaM riudiNANaM parao bhavai taM sarogajoNitthIe aNouyaM taM mahorataM parao bhaNNai, tassussaggaM kAuM sajhAyaM kareMti / esa ruhire vihnitti gAthArthaH // 1356 // jaM puttaM ' ahiM mottUrNa' ti tassedANIM vihI bhaNNai daMte divi viciNa sesaTThI bAraseva vAsAI / jhAmiya vUDhe sIANa pANarudde ya mAyahare / / 1357 // vyAkhyA - jai daMto paDio so payattao gavesiyabo, jai diTTho to hatthasayA upari vigiMcijjai, aha na diTTho tat asvAdhyAyikaM na bhavati, paryApanaM yathA rudhiraM dhUpapariNAmena sthitaM vivarNaM khadirakaekasamAnaM rasikAdikaM zeSamasvAdhyAyikaM bhavati athavA zeSamagAriNItaH saMbhavati zrIn divasAn prasUtAyAM vA vaH zrAdaH sa saptASTI vA dinAn asvAdhyAdikaM (karotIti / puruSe prasUte sapta, yena zukrokA tena tasya sapta, yat punaH striyA aSTa, atrocyate-niSekakAle rakotkaTatAyAM ci masUte, tena tathA aSTI dinAH parihiyante, zukrAdhikatvAt puruSaM prasUte tena tasya sapta dinAH / yat punaH khivAkhibhyaH tudinebhyaH parato bhavati tat sarogayo nikAyAH khiyA anRtukaM tat ahorAtraM parato bhavyate tasyotsargaM kRtvA svAdhyAyaM kurvanti, e rudhire vidhiriti / yatpUrvamukaM 'asthi muktace 'ti takhedAnIM vidhiH- yadi dantaH patitaH sa prayalena gaNIyo yadi TAilazatAt upari tyajyate, atha na dRSTa ~ 1488 ~
Page #1490
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) wllaayy [sU.] anukrama [29] Avazyaka hAribhadrIyA // 743 // %%%%% aura * Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1357] bhASyaM [222], to ughADa kAussagaM kArDa sajhAyaM kareMti / sesaTTiesa jIvamukadiNA''rambha u hatthasatambhaMtaraThiesu bArasacarise asajjhAiyaM, gAthApUrvArddha, pazcArddhasya tu bhASyakAra eva vyAkhyAM kurvannAha - sIyANe jaM dihaM taM taM muttUNa nAhanihayANi / ADaMbare ya rudde mAhasa hiDiyA bAre // 222 // ( bhA0 ) / vyAkhyA- 'sIyANe'tti susANe jANi'TTiyANi dANi udagavAheNa bUDhANi na tANi aDiyANi asajjhAiyaM kareMti, jANi puNa tattha Nattha vA aNAhakaDevarANi pariDaviyANi saNAhANi vA iMdhaNAdiabhAve 'niyati nikkhittANi te asajjhAiyaM kareMti / pANatti mAyaMgA, tesiM ADaMbaro jakkho hirimeko'vi bhaNNai, tassa heTThA sajjomayahINi ThavijaMti, evaM rudaghare mAdighare ya, te kAlao bArasa varisA, khettao hatthasayaM pariharaNijA iti gAthArthaH // 222 // AvAsiya ca vUDhaM sese diDaMmi maggaNa vivego / sArIragAma vADaga sAhIi na nINiyaM jAva // 1358 // etAe pubaddhassa imA vibhAsAasivomAghayaNesuM vArasa avisohiyaMmina karaMti / jhAmiya bUDhe kIrai AvAsiya sohie ceva / / 1359 / 1 stadodghATakAyotsargaM kRtvA svAdhyAyaM kurvanti / zeSAsthiSu jIvamocanadinAdArabhya tu istazatAbhyantarasthiteSu dvAdaza varSANyasvAdhyAthirka, sIvANamiti zmazAne yAmyasthIle dagdhAni udakavAhena vyUDhAni na tAnyasthIni asvAdhyAyikaM kurvanti, yAni punastannAnyatra yAnAyakalevarANi pariSThApitAni sanAdhAni yA indhanAdyabhAve nikSitAle sAnyasvAdhyAyikaM kurvanti / pANA iti mAtaGgAsteSAmADambaro yakSo DrImako'pi bhaNyate takhAstAt so mRtAsthIni svApyante evaM rudragRhe mAtRgRhe ca tAni kAlo dvAdaza varSANi, kSetrato hastazataM pariharaNIyAni / etasyAH pUrvArdhasyeyaM vibhASA / ~1489~ 4 pratika maNAdhya0 asvAdhyAyikani.zA rIrAsthA0 // 743 //
Page #1491
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1359] bhASyaM [222], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [29] asya gAthAdvayasya vyAkhyA- sIyANaM jattha vA asivome matANi bahUNi chaDDiyANi, AghAtaNeti jattha vA mahAsaMgAme mayA bahU, eesu ThANesu avisohiema kAlao bArasa varise, khettao hatyasayaM pariharaMti, samjhAyaM na karatItyarthaH / aha ee ThANA davaggimAiNA daDDA udagavAho vA teNaMteNa bUDho gAmanagareNa vA AvAsaMteNa appaNo gharahANA sohiyA, sepi je gihIhiM na sohiyaM, pacchA tattha sAhU ThiyA appaNo vasahI samateNa maggintA jaM diDaM taM virgicittA adiDhe vA tiNi diNA ugpADaNakAussagaM karettA asaDhabhAvA sajjhAyaM kareMti / 'sArIragAma' pacchaddhaM, imA vibhAsA sarIretti mayassa sarIrayaM jAva DaharaggAme Na nimphiDiyaM tAva sajjhAyaM Na kareMti, aha nagare mahaMte vA gAme tattha vADa|gasAhIu jAva na niSpheDiyaM tAva sajjhAyaM pariharaMti, mA logo nihukkhatti bhaNejA // tathA cAha bhASyakAra:DaharagagAmamae vA na kareMti jAva Na nINiyaM hoi| puragAme va mahaMte vADagasAhI pariharaMtI // 223 // (bhA0) yat zmazAnaM yantra dhA'zivAvamayormutakAni bahUni tyaktAni, AghAtana miti yatra vA mahAsaGgAme mRtAni bahU ni, eteSu sthAnezvavizodhiteSu kALato dvAdaza varSANi kSetrako hastazataM pariharanti-svAdhyAyaM na kurvantItyarthaH / avaitAni sthAnAni dayAjhyAdinA dAni udakavAho vA tenAbhyanA nyUDaH grAmanagareNa vA''vasattA'smano gRhasthAnAni zodhitAni zeSamapi yauna zodhitaM pazcAt tatra sAdhavaH sthitAH, Atmano vasatiH samantAt mArgayanto yadRSTaM tat yatavADaSTe vA zrIna divasAn udghATanakAyotsarga kRtvAdhyAubhAyAH svAdhyAyaM kurvanti / zArIragrAma pArtha, icaM vibhASA-zarIramiti mRtasya zarIraM yAvala| dhumAme na niSkAzitaM tAvat svAdhyAyaM na kurvanti, atha nagare mahati vA prAme tantra vATakAta zAkhAyA vA yAvatra niSkAzitaM tAvat svAdhyAyaM pariharanti, mA loko nirtuHkhA iti bhaNet / ~14904
Page #1492
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1359] bhASyaM [223], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] // 744 // uktArtheya, codaka Aha-sAhuvasahisamIveNa mayasarIrassa nijamANassa jai puSphavatyAdi paDai asajjhAiyaM, 14 pratikraAcArya Aha lamaNAdhya. nirjataM muttUNaM paravayaNe puSphamAipaDiseho / jamhA cauppagAraM sArIramao na vajaMti // 1360 // asvAdhyA yikani.zA vyAkhyA-mayasarIraM ubhao vasahIe hatthasatambhaMtaraM jAva nijai tAva taM asajjhAiyaM, sesA paravayaNabhaNiyA puSkAI jArIrAsvA0 paDisehiyabA-asajjhAiyaM na bhavati, jamhA sArIramasajjhAiyaM caubiha-soNiya maMsaM camma adviyaM ca tao tesu sajjhAo na bajaNijjo iti gAthArthaH // 1360 // eso u asajjhAo tavvajiu'jhAu tatthimA merA / kAlapaDilehaNAe gaMDagamaruehiM diluto // 1361 // vyAkhyA-eso saMjamaghAtAio paMcaviho asajjhAo bhaNio, tehiM ceva paMcahiM vajio sajjhAo bhavati, 'tatthati tami sajjhAyakAle 'emA' vakSyamANA 'mera'tti sAmAcArI-paDikamittu jAva velA na bhavati tAva kAlapaDilehaNAe kayAe -1 dIpa anukrama [29] sAdhuvasateH samIpe munnakazarIrasya nIyamAnasya yadi puSpavavAdi pate asvAdhyAyika, mRtakazarIraM basaterubhavataH hastazatAbhyantaraM bAvannIyate sAva- K744 // cadasthAdhyAyika, zeSAH paravacanabhaNitAH puSpAdayaH pratiSevagyA:-asyAsyAyikaM na bhavati, yasmAt zarIramasvAbhyAyikaM caturviSaM-zoNitaM mAMsaM carma asthi ca, satasteSu svAbhyAyo na varjanIyaH / etat saMyamaprAtAdikaM paJcaviSamasvAbhyAyikaM bhaNitaM, taireva paJcabhirjitaH svAdhyAyo bhavati, veti tasmin svAdhyAyakAle i-vakSyamANA mereti-samAcArI-pratikramya yAvalA na bhavati tAvat kAlapratilekhanAyo kRtAyo ~1491~
Page #1493
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [29] Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayana [4] mUlaM [s] / [gAthA-], nirbuktiH [ 136.1] bhASyaM [ 223...]., mahaNakAle patte gaMDagadito bhavissara, gahie suddhe kAle paThavaNavelAe maruyagadito bhavissatitti gAthArthaH // 1361 // svAduddhi: - kimarthaM kAlagrahaNam 1, atrocyate paMcaviha asajjJAcassa jANaNadvAya pehae kAlaM / carimA baDabhAgavasesivAha bhUmiM tao pehe // 1362 / / vyAkhyA - paMcavidhaH saMyamaghAtAdiko'svAdhyAyaH tatparijJAnArtha prekSate (kAla) kAlavelAM, nirUpayatItyarthaH / kAlo nirUpaNIyaH, kAlanirUpaNamantareNa na jJAyate paJcavidhasaMyamaghAtAdikaM / jai agdhenuM kareMti tA ghaDalahugA, tamhA kAlapaDi lehaNAe imA sAmAcArI divasacarimaporisIe caubhAgAvasesAe kAuggahaNabhUmio tato paDilehiyavA, ahavA tao uccArapAsavaNakAlabhUmIyatti gAthArthaH // 1362 // ahiyAsipAI aMto Asane ceva majjhi dUre pa / tinneva aNahiyAsI aMto cha ucca bAhirao / / 1363 // vyAkhyA--'aMtotti nivesaNassa tinni-uccAraahiyAsiyathaMDile AsaNNe majjhe dUre ya paDilehei, aNahiyAsiyAthaMDilevi aMto evaM caiva tiSNipaDileheti, evaM aMto thaMDillA cha, bAhiM pi nivesaNassa evaM ceva cha bhavaMti, ettha ahiyAsiyA dUrayare aNahiyA siyA Asannayare kAyavA // 1363 / / 1] grahaNakAle mAjhe gaNDakazanto bhaviSyati, gRhIte zuddhe ca kAle prasthApanavelAyAM mahaddaSTAnto bhaviSyatIti yayagRhIlA kurvanti tarhi turka dhukaM, tasmAt kAlapratilekhamAyAmiyaM sAmAcArI divasacaramapaurupyAM caturbhAgAvazeSAyAM kAlagrahaNa bhUmayastisraH pratilekhitamyAH, athavA tikhaH-uccAraprazravaNakALa bhUmayaH / antariti nivezanasya trINi uccArasyAdhyAsitasthaNDilAni Asane madhye dUre ca pratilekhayati, ananyAsitasyAmyapi anyarevameva trINi pratilekhayanti evamantaHsthaNDilAni SaT bahiraSi nivezanAdevameva paTU bhavanti, atrApyAsitAni dUratare anayAsitAni Asanatare krttvyaani| ~ 1492 ~
Page #1494
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1364] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- emeca ya pAsavaNe bArasa caucIsatiM tu pehettA / kAlassa ya tinni bhave aha sUro asthamuvayAI // 1364 // 4 pratikahAribha- vyAkhyA-pAsavaNe eeNeva kameNaM bArasa evaM cauvIsaM aturiyamasaMbhaMta uvautto paDilehettA pacchA tinni kAla-zramaNAdhya. drIyA gahaNathaMDile paDileheti / jahaNNeNaM hatthaMtarie, 'ahatti anaMtara thaMDilapaDilehAjogANaMtarameva sUro asthameti, tto| dA asvAdhyA yakaniyuAvassagaM karei // 1364 // tassimo bihii||745|| aha puNa nivAghAo AvAsaM to karaMti sabve'vi / sahAikahaNavAdhAyayAi pacchA gurU Thati // 1365 // tau kAla havidhiH vyAkhyA-adhetyAnantaye sUrathamaNANaMtarameva AvassayaM kareMti, punarvizeSaNe, duvihamAvassagakaraNaM visesei-nidhAVghAyaM vAghAimaM ca, jadi nivAghAyaM tato sabe gurusahiyA AvassayaM kareMti, aha gurU saDhesu dhammai kaheMti to Avassagassa |sAhahiM saha karaNijassa vAghAo bhavati, jaMmi vA kAle taM karaNija ta hAseMtassa vAghAo bhannai, tao gurU nisijjaharo ya pacchA carittAtiyArajANaNaTThA kAussaggaM ThAhiti / / 1365 // dIpa anukrama [29] 5%ACKGRECror prazravaNe'nenaiva kameNa dvAdaza, evaM caturvizatimacaritama saMnnamamupayuktaH pratiliNya pakSAta pINi kAlagrahaNasthANDilAgi pratilekhayanti, jaghanyena hamatAsarite, bhatkhanantara khaNDilapatile banAyogAnantarameva mUrvo'stame ti, tata AvazyakaM kurvanti / tasyAyaM vidhiH-sUryAsamavanAnantaramevAvazyakaM kurvanti, dvividhamAvazyakakaraNa vizeSayati-niyApAtaM vyAghAtabaca, yadi niyAghAtaM tataH sarve gurusahitAH AvazyakaM kurvanti, apa guruH zrAdvAnAM dharma kathayati / // 745| tadA'vazvakasya sAdhubhiH saha karaNIyasya vyAghAto bhavati, yasmin vA kAle tat karttavyaM taM hAsayato vyAdhAto bhaSayate, tato guruniSadyAdharaca pazcAt cAri-II vAticArajJAnArtha kAyotsarga sthAsvataH / kAla grahaNa saMbaMdhe zAstriya vidhi: ~1493~
Page #1495
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1366] bhASyaM [223...., (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [29] sesA u jahAsatti ApucchittANa ThaMti sahANe / suttatvakaraNaheuM AyarieN ThiyaMmi devasiyaM // 1366 // | vyAkhyA-sesA sAhu guru ApurichattA gurugaNassa maggao Asanne dUre AdhArAiNiyAe jaM jassa ThANaM taM saThANa, tattha paDikamaMtANaM imA ThavaNA / gurU pacchA ThAyaMto majjheNa gaMtuM saThANe ThAyai, je vAmao te aNaMtara saveNa gaMtuM saThANe ThAyanti, je dAhiNao aNaMtarasadeNa gaMtuM ThAyaMti, taM ca aNAgayaM ThAyati suttatyasaraNaherDa, tattha ya puvAmeva ThAyaMtA* karemi bhaMte ! sAmAiyamiti suttaM kareMti, pacchA jAhe gurU sAmAiyaM karettA bosirAmitti bhaNittA ThiyA ussagaM, tAhe| devasiyAiyAraM ciMtati, anne bhaNati-jAhe gurU sAmAiyaM kareMti tAhe puvaDiyAvi taM sAmAiyaM kareMti, sesa kaMThaM // 1366 // / jo hujja u asamattho bAlo cuho gilANa pritNto| so vikahAi virahio acchijjA nijarApahI // 1367 // | vyAkhyA-parissaMto-pAhuNagAdi sovi sajjhAyazANaparo acchati, jAhe gurU ThaMti tAhe tevi bAlAdiyA ThAyaMti eeNa vihiNA // 1367 // zeSAH sAthako gurumAlaya gurusthAnasya pRchata Asako dUre badhArAtikatayA yasya yat sthAnaM tat svasthAna, tatra pratikAmpatAbhiyaM sthApanA-guruH pazcAta tiSThana madhyena gatvA svasthAne tiSThati, ye bAbhato'nantara sadhyena gatvA khasthAne tiSThanti, ye dakSiNato'nantarApasamyaga garavA tiSThanti, tatra cAnAgataM tirAnti sUtrAdhasmaraNahato, natra ca pUrvameya tiSThantaH karomi bhadanta ! sAmAyikamiti sUrya karSayanti, pazAyadA guravaH sAmAyika kRSTvA vyutpajAmIti | bhaNitvA sthitA usa tadA daiyAsikAticAraM cintayanti, ambe bhaNanti-yadA guravaH sAmAyikaM kurvanti tadA pUrva sthitA api tat sAmAyika kurvanti |zeSa kArupam / parivAntAmApUrNakAdiH so'pi svAdhyAyadhyAnaparastiSThati, yadA guravastiSThanti sahA te'pi bAlAcAsinti etena vidhinA / ~1494 ~
Page #1496
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1368] bhASyaM [223...], (40) A5mati prata sUtrAMka - [sU.] AvazyakatA AvAsagaM tu kAuM jiNovaiDaM guruvaeseNaM / tipiNa thuI paDilehA kAlassa hamA vihI tattha // 1368 // hAribha. vyAkhyA-jiNehiM gaNaharANaM uvai tato paraMparapaNa jAva amhaM gurUvaeseNa AgayaM taM kArDa AvassayaM aNNe tiSNi IXIT maNAdhya drIyA thutIo kariti, ahavA egA egasilogiyA, vitiyA bisilojhyA tatiyA [ta] tiyasilogiyA, tesiM samattIe kaalp-laaykniry11746|| 18 DilehaNavihI kAyathA // 1368 // acchara tAva vihI imo, kAlabheo tAva vuccai kau kAladuviho u hoi kAlo vAghAima etaro ya nAyabbo / vAdhAto ghaMghasAlAe~ ghaTTaNaM sahakahaNaM vA // 1369 // grahavidhiH vyAkhyA-puSaddha kelaM, pacchaddhassa vyAkhyA-jA atirittA vasahI kappaDigaseviyA ya sA ghaMghasAlA, tAe atitANaM ghaTTaNapaDaNAi vAghAyadoso, sahakahaNeNa va velAikamaNadosotti / evamAdi // 1369 // vAghAe taio siM dijada tasseva te niSeeMti / iyare pucchaMti duve jogaM kAlassa ghecchAmo // 137 // vyAkhyA-tami vAghAtime doSiNa je kAlapaDiyaragA te nigacchati, tesiM tatio pavajhAyAdi dijA, te kAla - dIpa anukrama [29] mirgaNadharegya upavira kasA paramparapheNa vAcadamA gurUpadezena AgataM sat hatyA''Sa agye tikhaH khalIH kurSanti, athavA ekA ekazlokikA H746 // dvitIyA dilokikA tRtIyA trilokikA, tAkhA samarasI kAlapatilekhanAvidhiH kammara / linta sApana vidhiyakAkoralAcApyate / pUrvAdha knny| pacAsya vyAyA-pAsiritA vatiH karmarikAritA pasAbamAlA lAyo bAbapavAdiyodhAtopA, bhAvAne pelAtikamaNadoSa iti, mamAdi / tasi mAvAsapati kI kAsAvicAra tI nikatA, omavIya sahAdhyAyAviyate, kI - ~1495~
Page #1497
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1370] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka [sU.] gAhiNo ApucchaNa saMdisASaNa kAlapaveyaNaM ca sarva tasseva kareMti, pattha gaMDagadihato na bhavAi, iyare uvauttA cihati. suddhe kAle tattheva uvajjhAyassa paveeMti / tAhe daMDadharo bAhiM kAlapaDicarago cihAi, iyare duyagAvi aMto pavisati. tAhe ubajhAyassa sabhIve saye jugavaM paTTAti, pacchA ego nIti daMDadharo atIti, teNa paDavie samAyaM kareMti,18 // 1370 / / nivAghAe pacchaddhaM asyArtha:ApucchaNa kihakamme AvAsiya paDiyariya vaaghaate| iMdiya disA ya tArA cAsamasajjhAiyaM ca // 1371 // vyAkhyA-niSAghAte dobhi jaNA guruM ApucchaMti kAlaM ghecchAmo, guruNA aNupaNAyA 'kitikamma'ti vaMdarNa kAuM daMDagaM ghettuM uvauttA AvAsiyamAsajjaM karentA pamajjantA ya niggacchaMti, aMtare ya jai pakkhalaMti pahaMti vA vatthAdi hai vA vilaggati kitikammAdi kiMci vitaha kareMti tato kAlavAghAo, imA kAla bhUmIpaDiyaraNavihI, iMdiehiM uvauttA |paDiyaraMti, 'disa'tti jattha parovi disA dIsaMti, uDumi jai tini tArA dIsaMti, jai puNa na uvauttA aNiho| mAhiNI ApRcchAsaMdizanakAmapravepanAni sarva tamai evaM kurutaH, atra gaNDagaSTAnto na bhavati, itare upayukAstiSThanti, zutane kAle tatraivopAdhyAyAya pravedavataH, tadA daNDadharo bahiH kAlaM prativaran titi, itarI dvAvapi antaH pravizataH, tadopAdhyAyastha samIpe sarva yugapat prasthApayanti, pazcAdeko nirgacchati daNDadhara Agacchati, tena prasthApite khAdhyAyaM kurvanti / niyAghAte dvau jadau murumApUcchete kAra prahISyAvaH, guruNA'nujJAtI katipharmati vadanaM kRAcA daNDa gRhItvopayuktI ApazyikImA vAyyAM kurvanto pramArjayantau ca nirgacchataH, antaza ca yadi praskhalataH patato vA vakhAdi vA vilagati kRtikarmAdi cA kinidvitadhaM kurutastadA kAla vyAghAtaH, ayaM kAlabhUmipraticaraNavidhiH, indriyepUpayuktau praticarataH, diza iti yA patalo'pi dizo razyante, matI yadi | tikhastArakA razyante, yadi punarnopayuktau aniSTo dIpa anukrama [29] ~1496~
Page #1498
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1371] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka [sU.] k Avazyaka-dAvA diyavisao 'disatti disAmoho disAo vA tAragAo vA na dIsaMti vAsaM yA paDaha, asajhAiyaM vA jAya to pratika hAribhakAlavahotti gAthArthaH // 1371 // kiM ca maNAdhya0 drIyA jaha puNa gachatANaM chIrya joI tato niyatteti / nibvAghAe doSiNa u acchaMti disA nirikvaMtA // 1372 / / | asvAdhyA| vyAkhyA-tesiM ceva gurusamIvA kAlabhUmI gacchaMtANaM aMtare jai chItaM joti vA phusai to niyataMti / evamAikA yakaniyu747|| to kAlakAraNehiM abAhayA te dovi nivAghAeNa kAlabhUmI gayA, saMDAsagAdivihIe pamajittA nisannA uddhaThiyA vA ekeko do| grahavidhiH disAo nirikkhaMto acchaitti gAthAthaiH // 1372 / / kiM ca-tattha kAlabhUmie ThiyA sajhAyamarcitaMtA kaNagaM daddaNa paDiniyattaMti / patte ya daMDadhArI mA bolaM gaMDae uvamA // 1373 / / vyAkhyA-tattha samjhAyaM (a) kareMtA acchanti, kAlavelaM ca paDiyarei, jai gimhe tiNi sisire paMca vAsAsu satta kaNagArati (paDati) peccheja tahA viniyataMti, aha niSAghAeNaM pattA kAla gaNavelA tAhe jo daMDadhArI so aMto pavisittA | bhaNai-bahupaDipuNNA kAlavelA mA bolaM kareha, ettha gaMDagovamA puSabhaNiyA kajjaitti gAthArthaH // 1373 / / niyaviSayo digiti digmoho dizo yA tArakA vAna zyante varSA vA patati akhAdhyApikaMpA jAtaM tarhi kAlavadhaH / tayoreva gurusamIpAt kAlabhUmi gacchatorantarA yadi kSutaM jyotivAM spRzati tadA nivate, evamAdikAraNaramyAhatI to hAvapi niyodhAtena kAlabhUmi gatI saMdaMzakAdividhinA pramajya A747 // viSaNNI sthitI vA ekako viI nirIkSamANamiti, tana kAlabhUmau sthitI / tanna svAdhyAyaM kurvatI tiSThataH kAlavelAM ca praticarataH, yadi grISme / trIn zizire panna varSAm sapta kaNakAn pazyetAM patatastadA vinivartete, atha niyAdhAtena prAptA kAlagrahaNavelA tadA yo daNDadharaH so'ntaH pravizya bhagatibahupratipUrNA kAlavelA mA bolaM kuruta, atra gaNDakopamA pUrvabhASitA kriyate / R dIpa anukrama [29] S ~1497~
Page #1499
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1374] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Aghosie bahahiM suryami sesesu nivaSTae daMDo / aha taM bahahiM na suyaM daMDijA gaMDao tAhe // 1374 / / vyAkhyA-jahA loe gAmAdidaMDageNa Aghosie bahUhiM sue thevehiM asue gAmAdiThiI akareMtassa daMDo bhavati. bahahiM asue gaMDassa daMDo bhavati, tahA ihapi upasaMhAreyam / tato daMDadhare niggae kAlaggahI u itti gAthArthaH // 1374 / / so ya imeriso piyadhammo dadadhammo saMviggo ceva vajabhIrU ya / kheaNNo ya abhIrU kAlaM paDilehae sAha // 1379 // / vyAkhyA-piyadhammo daDhadhammo ya, ettha caubhaMgo, tasthimo paDhamabhaMgo, niccaM saMsArabhaubiggo saMviggo, baja-pAvaM tassa bhIrU-jahA taM na bhavati tahA jayai, ettha kAlavihIjANago khedaNNo, sattavaMto abhIrU / eriso sAha kAlapaDi-Ig lehao, pratijAgarakaca grAhakazceti gAthArthaH // 1375 // te ya taM velaM paDiyaraMtA imerisaM kAlaM tuleti kAlo saMjhA ya tahA dovi samappaMti jaha samaM ceva / taha taM tuleMti kAlaM carimaM ca disaM asjhaae||1376|| vyAkhyA-saMjhAe dharatIe kAlaggahaNamADhataM taM kAlaggahaNaM sadhjhAe ya jaM sesaM ete dovi samaM jahA samapati tahA taM dIpa anukrama [29] AMROKASSCOM yathA khoke prAmApidaNDanAyopite bahubhiH bhute lokarabhute prAmAdisthitimakurvato daNDo bhavati, bahubhirathute gaNDakapa po bhavati tathe-18 hAyupasaMhAravitavya, tato daNDadhare niti kAlamAyuttiti / sa ca aisA niyadharmA ivadhI cabhatra pasyAro bhaA, taprAya prathamo bhanA, nikhaM saMsArabhayodvimaH saMvidhA, varga-pApaM tammAna bhIra:-yathA vanna bhavati tathA yatate, anna kAla vidhijJAyakaH khedazaH, satyavAna bhIkA, iMsaH sAdhuH kAlaprati carakaH, tIca tA belA prativaramtau IyAM kAlaM solayataH, sandhyAyAM vidyamAnAyo kAThamaNamAitaM, tat kAlagrahaNaM sandhyAyAzca yat zeSa ete heapi samaM yathA samAmRtastathA tAM ~1498~
Page #1500
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayana [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1376] bhASyaM [223...], (40) dIyA prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- kAlabelaM tulati, ahavA tisu uttarAdiyAsu saMjhAe giNhaMti 'carimati avarAe avagayasaMjhAevi gehati tahAvi na pratikrahAribha18|dosotti gAthArthaH // 1376 // so kAlaggAhI belaM tulettA kAlabhUmIo saMdisAvaNanimittaM gurupAyamUlaM gacchati / maNAdhya0 sAtatthemA vihI asvaadhyaa748|| AuttaputhvabhaNiyaM aNapucchA khliypddiyvaaghaao|bhaast mUDhasaMkiya iMdiyavisae tu amaNuNNe // 1377 // vyAkhyA-jahA niggacchamANo Autto nimgato tahA pavisaMtoSi Autto pavisati, puSaniggao peva jai aNA-II ko kAlapucchAe kAlaM gehati, pavisaMtovi jai khalai paDai jamhA etthavi kAluda ugdhAo, ahavA ghAutti lehuiigaalaadinnaa| 'bhAsata mUDhasaMkiya iMdiyavisae amaNuNNe ityAdi pacchaddhaM sAMgyAsikamupari vasyamANaM / ahavA itthavi imo atyo| bhANiyabo-caMdaNaM deto asaM bhAsaMto deha vaMdaNadurga uvaogeNa u na dadAti kiriyAsu vA mUDho AvattAdIsu vA saMkA kayA na kayatti baMdarNa detassa iMdiyavisao vA amaNuNNamAgao / / 1377 // grahavidhiH dIpa anukrama [29] kAlavelA tokayatA, adhotarASiSu lima sampayAyo gRhanti caramAmiti aparasyAmapagatasamvyAyAmapi gRhanti, tathApi na doSa hati / sa kAla-II mAdI velA tomayitvAkAlabhUmimaMdizanAnimittaM gurupAdamUle gacchati, tatrAyaM vidhiH yathA nirgamAyukto nirgatasapA pravizapi bhAyuktaH pravizati, pUrvanirgata eva pacanApa kA pahAti pravipi pariskhalati patati banAvanApi kALa ivodhAtA, apanA dhAta iti nArAdinA, bhASamANekhAvi, mavAnApvayamoM bhaNitamyA-badana para bhanyat bhASamANo vAti bamnalikApayogena nadAti kivAsu vA sUra dhAvatAMviSamA matAbha kRtA veti | vanyanaM vaSato'manozo deviyaviSaNa bhAgataH ~1499~
Page #1501
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1378] bhASyaM [223...', (40) prata sUtrAMka [sU.] 56444CX misIhiyA namukAre kAussagge ya pNcmNgle| kihakammaM ca karitA bIo kAlaM tu paDiyarai // 1378 // vyAkhyA-pavisaMto tiNi nisIhiyAo karei namokhamAsamaNANaM ca namukkAra karei, iriyAvahiyAe paMcaussAsakAliyaM ussaggaM karei, ussArie namoarahatANaM paMcamaMgalaM ceva kahai, tAhe 'kitikammati yArasAvattaM baMdaNaM deha, bhaNai ya-saMdisaha pAusiyaM kAlaM geNhAmo, guruvayaNaM geNhahatti, evaM jAva kAlaggAhI saMdisAvettA Agacchada tAva vitio daMDadharo so kAlaM paDiyarai, gAthArthaH // 1378 // puNo puvutteNa vihiNA niggao kAlaggAhI thovAvasesiyAe saMjhAe ThAti utsarAhuso / cauvIsagadumapuphiyapuSpagamekeki a disAe // 1379 // vyAkhyA-uttarAhutto' uttarAmukhaH daMDadhArIvi vAmapAse RjutiriyadaMDadhArI puvAbhimuho ThAti, kAlagahaNanimittaM ca ahussAsakAliyaM kAussarga karei, aNNe paMcussAsiyaM karei, ussArite cauvIsatthayaM dumapuSphiyaM sAmaNNapurva ca, ete tiNNi akkhalie aNupehettA pacchA puvAe ete ceva aNupeheti, evaM dakkhiNAe avarApa iti gAthArthaH // 1379 // gaNhaMtassa ime, uvadhAyA jANiyathA pravizan timro naipedhikIH karoti kSamAzramaNAM namaskaroti IyopadhikyAM paJcojhAsakAlikamusagaM karoti, prasArite namoIjayaH (kathayitvA) paJcamajhakameva kathayati, sadA kRtikarmeti dvAdazAvataM vandanaM dadAti, bhaNati -saMdizata mAdoSikaM kAlaM gRkSAmi, guruvacanaM gRhANeti, evaM yAvat kAlamAhI saMdizyAgacchati tAbadvitIyo daNDadharaH sa kAlaM praticarati, punaH pUrvokena vidhinA nirgataH kAlapAhI / daNdadhArthapi vAmapA ajutiryagUdaNDadhArI pUrvAbhimukhaH tiSThati, kAsagrahaNanimicamaSToccAsakAlikaM kAyotsarga karoti, anye (bhaNanti)-paJcocchrAsikaM karoti, utsArite caturviMzatistavaM dumapuSpikA zrAmaNyapUrvakaM ca etAni zrINyasvalitAnyanumezya pazcAt pUrvasyAmetAnyekAnuprekSate evaM dakSiNasyAmaparastrAM / gRhata ime upacAtA jJAtavyA SAXXX dIpa anukrama [29] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1500~
Page #1502
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1380] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka -34-- [sU.] 30 Avazyaka- viMdchIe[ya] pariNaya sagaNe vA saMkie bhave tiNhaM / bhAsata mUDha saMkiya iMdiyavisae ya amaNupaNe // 1380 pratikahAribha maNAdhya vyAkhyA-gehatassa aMge jai udagaviMdU paDejA, ahayA aMge pAsao vA rudhirabiMdU, apaNA pareNa vA jadi chiiyaa| drIyA asvAdhyAajjhayaNaM vA kareMtassa jai annao bhAvo pariNao, anupayukta ityarthaH, 'sagaNe'tti sagacche tiNhaM sAhUrNa gajie saMkA, ykniyu||749|| evaM vijucchIyAisuvi, / / 1380 // 'bhAsaMta' pacchaddhassa pUrvanyastasya vA vibhAsA ktI kAlamUDho va disijjhayaNe bhAsaMto yAvi giNhati na sujale / annaM ca disajhayaNe saMkato'niTThaSisae vA // 1381 // / agrahavidhiH | vyAkhyA-disAmoho se jAmo ahavA mUDho disaM paDuca ajjhayaNaM vA, kahaM , ucyate, paDhame uttarAhateNa tthaay| so puNa puvahutto ThAyati, ajAyaNesuvi paDhamaM catuvIsatthao so puNa mUDhattaNao dumapuphiyaM sAmaNNapuvayaM kahati / 4 phuDameva baMjaNAbhilAveNa bhAsaMtovA kahuti, vuDabuDeto vA giNhai, evaM na sujjhati, 'saMketo'tti purva uttarAhutteNa ThAtiya, hai tato pubahutteNa ThAtavaM, so puNa uttarAu avarAhutto ThAyati, ajjhayaNesu ci cauvIsasthayAu annaM ceva khuDDiyAyAragAdi gRhano'ne yayudakavinduH patet athavAje pAyo rudhiravinnuH, AmanA pareNa vA yadi zutaM, adhyayanaM vA kapaDo yadyamyato bhAvaH | 1 // 749 // pariNataH, svagacche prayANAM sAdhUnAM garjite zA, evaM vidyukSutAdiSvapi, bhASamANa-pazcAdhava vibhASA / digmohastalA jAto'thavA mUDho dizaM pratItyAdhyayana vA, kathaM ?, ucyate, prathamamuttaronmukhena sthAtavyaM sa punaH pUrvonmukhastiSThati, adhyayanemvapi prathamaM caturviMzatistavaH sa punarmUDhatvAt dumapupikaM zrAmaNyapUrvakaM vA kathayati / sphuTameva vyasanAbhilApena bhASamANo vA kathayatti, bhUlabhUDAyamAno pA gRhNAti, evaM na zubhyati, grahamAna iti pUrva| muttaronmukhena svAtaNyaM tataH pUrvonmukhena sthAtavyaM sa punaruttarakhA aparonmukhatipati, adhyayaneSvapi caturvizatimtavAdanyadeva kSulAcArAdi dIpa anukrama [29] * -* -47 muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1501~
Page #1503
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1381] bhASyaM [223...], prakSepa: [1] (40) prata sUtrAMka [sU.] ajjhayaNaM saMkamAi, ahavA saMkai kiM amugie disAe Thio Na vatti, ajjhayaNevi kiM kaDiyaM Navitti / 'idiyavisae ya amaNuNNe'tti aNiDo patto, jahA soIdieNa ruiyaM vaMtareNa cA aTTahAsaM kayaM, ruve vibhIsigAdi vikRtarUpaM | dRSTa, gaMdhe kalevarAdigandho rasastatraiva saryo'gnijvAlAdi, ahvA iDesu rAgaM gacchai, aNiDesu iMdiyavisaesu dosanti / gAthArthaH // 1381 // evamAdiuvaghAyavajiya kAlaM ghettuM kAlaniveyaNAe gurusamIvaM gacchaMtassa imaM bhaNNai jo gakachatami vihI AgacchaMtami hoi so ceva / je etthaM NANattaM tamahaM vocchaM samAseNaM // 1382 // vyAkhyA-esA bhaDyAhukayA gAhA-tIse atidese karavi siddhaseNakhamAsamaNo pubaddhabhaNiyaM atidesa vakkhANei nisIhiA AsavaM akaraNe khaliya paDiya vaaghaae| apamajiya bhIe vA chIe chinne va kAlavaho // 1 // (10siddh)|| vyAkhyA-jadi Nito AvassiyaM na karei, pavisaMto nisIhiyaM karei ahavA karaNamiti (Asajja akaraNe iti) adhyayana saMkrAmyati, athavA gaLate kimamukasvAM dizi sthito naveti, adhyayane'pi ki kRSTa naveti, indriyaviSayazcAmanojJa ityaniSTaH prAptaH yathA zrogregviSeNa haditaM vyantareNa vA'hAsaM kRtaM rUpe vibhISikAdi vikRtaM rUpaM raSTa gandhe kalevaradigandhaH / athaveSTeSu rAga gapachati anivindiyaviSayeSu dveSamiti / evamAyupadhAtavarjitaM kAlaM gRhItvA kAlanivedanAya gurusamIpaM gacchata idaM bhaNyate / epA bhAvAhukatA gAyA etasyAM atideze kRte'pi siddhasena-1 pakSamAzramaNaH pUrvArdhamANitaM atidezaM vyAkhyAnayati / yadi nirgacchanta Avazyaka na kurvanti pravizanto naiSedhiI (na) kurvanti aghavAsasyamakaraNe dIpa anukrama [29] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1502~
Page #1504
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1382] bhASyaM [223...], prakSepa: [2] (40) pratika maNAdhya hAribha prata sUtrAMka [sU.] bhAmaja na karo / kAlabhUmIpa gurusamIvaM paTTaviyassa(paDiyasa) jai aMtareNa sANamajjArAI diti, sesapadA puSabhaNiyA, diema sabesu kAlabadho bhavati // 1 // drIyA goNAI kAlabhUmIi huna saMsappagA va khddijaa| / 750 // kavihasina vijuyaMmI galjiya ukAi kAlavaho ||2||(pr.siddh0)|| vyAkhyA-paDhamayAe ApucchittA gurU kAlabhUmi gao, jai kAlabhUmie goNaM nisarga saMsaSpagAdi vA uDi(hiyAdi peccheja to niyattae, jaha kAlaM pahileiMtassa giNhaMtassa vA niveSaNAe vA gacchaMtassa kavihasiyAdi, tehiM kAlavaho bhavati, kavihasiyaM nAma AgAse vikRtaM mukhaM vAnarasarisaM hAsaM karejA / sesA payA gatArdhA iti gAdhArthaH // 2 // kAlagAhI NivAghAteNa gurusamIvamAgatoiriyAbahiyA itthaMtare'vi maMgala niveyaNA dAre / savvehi vi paTTabie pacchA karaNaM akaraNaM vA // 1383 // vyAsyAdivi gurussa hatthaMtaramete kAlo gahimao tahAvi kAlapaveyaNAe iriyAvahiyA paDikamiyabA, paMcussAsa mahavidhiH dIpa anukrama [29] 1750 // 1-AzAmyaM na karoti kaalmrnnbhuume| prasthitassa gurusamIpaM yadyamtarA samAjArAdi hindati, zeSANi padAni pUrva aNitAni, pate sakALacamo bhavati / prathamatayA ApUchaya guru kALabhUmigataH yadi kAkabhUmI go niSaNNaM saMsarpakAdivA vasthitA(DAdi pazvet tahinivata, yadi kA pratikSitato grataH niverane vA gaNatA pitasitAdi, saiH kAlavadho bhavati, kapiddasitaM nAmAkAze vAgarasadazaM vikRtaM mujhaM hAse huyAta , zeSANi padAni gatAni / kAmamAhI guruvamIye nibvAcAtekAgataH / madyapi gurolAntaramAce kAlo gRhItavathApi kAsAvedane ryApathikI pratikAtaNyA, paJcokAsa muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1503~
Page #1505
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1383] bhASyaM [223...], (40) prata sUtrAMka [sU.] mettakAlaM ussagaM kareMti, ussArie'vi paMcamaMgalayaM kahRti, tAhe baMdaNaM dAuM niveeMti-suddho pAosio kAlotti, tAhe daMDadharaM monuM sesA sace jugavaM paDaveMti, kiM kAraNam ?, ucyate, puvuttaM jaM marugadidvatotti / / 1583 // sannihiyANa ghaDAro paTTaviya pamAdi No dae kAlaM / bAhi Thie paDiyarae visaI tAe'vi dNdddhro||1384 // vyAkhyA-vaDo baMTago vibhAgo egaI, Ario AgArio sArio vA egar3ha, baDeNa Ario baDAro, jahA so vaDAro sannihiyANa marugANa labbhai na parokkhassa tahA desakahAdipamAdissa pacchA kAlaM na deMti, 'dAre'ti asya vyAkhyA 'bAhi Thie' pacchaddhaM kaMThaM // 1384 // sabehivi pacchaddhaM asya vyAkhyAX/paviya vaMdie vA tAhe pucchaMti kiM suyaM? bhaMte ! tevi ya kaheM ti savvaM jaM jeNa surya va dihaM vA // 1385 // vyAkhyA-daMDadhareNa paTTavie vaidie, evaM sabehi vi pahavie vaMdie pucchA bhavai-ajo ! keNa kiM dihaM suyaM vA ? dIpa anukrama [29]] mAtrakAlamusagai kurvanti, vatsArite'pi pacamaGgalaM kathayanti, tato vandanaM vacA nivedayataH-bhAdopikaH kAlaH zuddha iti, tadA daNvadharaM mucyA zeSAH sarve yugapat svAdhyAya pratApayanti, kikAraNa ', ucyate, pUrvamuktaM yamAt marukarAta iti / bATo baNTako vibhAgaH ekArthAH, Arika bhAgArika: kAsArika iti ekArthAH / vATenAriko bATArA, bayA sa vATAraH sanihitamasahabhyate na parokSeNa, tathA dezAdividhApramAdavataH pazcAt kAla ma dadati / - mityakha myANyA-bAhAsthitaH pArtha, kaNvaM / savairapi pA dAyareNa prasthApite vandite, evaM saMrapi prasthApile vandite pRNThA bhavati-Arya ! kenacita | kicid ra zrutaM cA!, 456 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15044
Page #1506
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1385] bhASyaM [223...], (40) AvazyakahAribhadrIyA prata sUtrAMka [sU.] 1751 // hai daMDadharo pucchai aNNo vA, tevi sacca(I)kaheMti, jati sabehivi bhaNiyaM-na kiMci suyaM diI vA, to suddhe kareMti sajjhAyaM / ahA pratika|egeNavi kiMci vijumAdi phuDaM diI gajiyAdi vA suyaM to asuddhe na kareMtitti gAthArthaH // 1385 // aha saMkiyaM- maNAdhya. ikkassa doNha va saMkiyaMmi kIrai na kIratI tiNhaM / sagaNami saMkie paragaNa tu gaMtuM na pucchati // 1386 // asvAdhyAvyAkhyA--jadi egeNa saMdiddha-diI suyaM vA, to kIrai sajjhAo, doNhavi saMdiddhe kIrati, tiNhaM bijamAdi ega-18" dayaniyuktiH saMdehe Na kIrai saJjhAo, tiNhaM aNNANNasaMdehe kIrai, sagaNami saMkie paravayaNAo'sajjhAo na kIrai / khettavibhAgaNa tesiM ceva asamjhAiyasaMbhavo // 1386 // etthaM NANattaM tamahaM voccha samAseNaM'ti-asyArthaH kAlacaukke NANatsagaM tu pAosiyaMmi sabvevi / samayaM paTavayaMtI sesesu samaM ca visamaM vA // 1387 // vyAkhyA-eyaM sarva pAosiyakAle bhaNiyaM, iyANi ca usu kAlesu kiMci sAmaNNaM kiMci visesiyaM bhaNAmi || dIpa anukrama [29] daNDadharaH pRSati bhanyo vA, te'pi satyaM kathayanti, yadi savairapi bhaNita-na kiJcin paM zrutaM cA, tadA zuddha kurvanti svAdhyAya, athaikenApi kinidriydaadi| sphuTa raSTaM garjitAdi vA zrutaM tadA'zuddha na kurvanti / atha zakkitaM-bayekena saMdigdha-raI zrutaM vA, tahi kriyate svAdhyAyaH, corapi saMdehe kriyate, trayANAM [vikhudAdike eka (samAna) saMdehe na kiyate khAppASA, trayANAmanyAnyasaMdehe kriyate, sthagaNe zahite paravacanAt akhAdhyAyo na kiyate, kSetravibhAgena tessaame-| |vAsvAdhyAyikasaMbhavaH / yadanna nAnAtvaM tadahaM vakSye samAseneti / etat sarva prAdoSikakAle bhaNisaM, idAnI caturvapi kAleSu kicina sAmAnya kinin / vizeSitaM bhaNAmi SAUR ||752 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1505~
Page #1507
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1387] bhASyaM [223...], (40) CAS prata sUtrAMka [sU.] pAosiya daMDadharaM eka mottuM sesA save jugarva paTTati, sesesu tisu addharatta verattiya pAbhAie va samaM vA visamaM vA paTThati // 1387 // kiM cAnyatiMdiyamAuttANaM haNaMti kaNagA u tinni ukosaM / pAsAsu ya tinni disA uubaddha tAragA tinni // 1388 // | vyAkhyA-suGa iMdiyauvaogauvauttehiM sabakAlA paDijAgariyavA-ghettavA, kaNagesu kAlasaMkhAko viseso bhaNNai-Y tiNi gimhe uvahaNaMtitti, teNa ukkosa bhaNNai,cireNa uvaghAutti, teNa satta(timijaNaM sesaM majjhimaM, asya vyAkhyAkaNagA haNaMti kAlaM ti paMca satteva gimhi sisiravAse / ukkA u sarehAgA rehArahito bhave knno|| 1389 // I vyAkhyA-kaNagA gimhe tinni sisire paMca vAsAsu satta uvahaNaMti, ukkA puNegAvi, ayaM cAsiM viseso-kaNago saNhareho pagAsarahio ya, ukA mahatarehA pakAsakAriNI ya, ahavA rehArahio viSphuliMgo pabhAkaro ukkA ceva // 1389 // 'vAsAsu tipiNa disA' asya vyAkhyAvAsAsu ya tinni disA havaMti pAbhAiyaMmi kaalNmi|sesesu tImu cauro uTuMmi cauro caudisipi // 1390 // dIpa anukrama [29] prAdoSika daNDadharameka muphvA zeSAH sarve yugapat prasthApayanti, zeSeSu triSu ardharAtrike vairAtrike prAmAtike ca samaM vA viyukA vA prasthApayanti / | suSu indriyopayogoSayutiH sa kAlAH pratijAgaritamyA-bhahItavyAH, kanakaviSaye kAmakRtaH saMkabAvizeSo bhagavate-trayo grIme upAntIti tenokRSTa maNyate | cireNopadhAta iti, tena sapta dhanyataH zeSaM madhyama / kanakA bhIme prayaH zizire pana varSAsu saptopatanti, kA punarekApi, bhayaM cAnayopizeSaH-kanakaH | aSaNarekhA prakAzaraditatra mahadekhA prakAzakAriNI ca, athavA rekhArahito visphuliGgaH prabhAkara varSAmutiso dizaH muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15064
Page #1508
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1390] bhASyaM [223...', (40) AvazyakahAribha. drIyA prata sUtrAMka [sU.] // 752 // vyAkhyA-jattha Thio vAsAkAle tinnivi disA pekkhai tattha Thio pAbhAiyaM kAlaM gehai, sesesu tisuvi kAlesu hai| vAsAsu (uDubaddhe sabesu) jattha Thio caurovi disAbhAge pecchai tattha Thio'vi geNhai // 1390 // 'uDubar3e tAragA tini / pratikra jimaNAdhya. asya vyAkhyA asvAdhyAtima tinni tAragAo urdumi pAbhAtie adivi / vAsAsu [ya] tAragAo cauro channe niviTTho'vi // 1391 // vyAkhyA-tisu kAlesu pAosie aDarattie verattie, jati tinni tArAo jahaNNeNa pecchaMti to giNDaMti, uDubaddhe ceva ambhAdisaMbaDe jaivi ekaMpi tAraM na picchaMti tahAvi pAbhAiyaM kAlaM geNhaMti, bAsAkAle puNa caurovi kAlA ambhAisaMghaTe tArAsu adIsaMtAsuvi geNhati // 1391 // 'channe nivihotti asya vyAkhyAThANAsai biMdRsu a giNhaM ciTThovi pacchimaM kAlaM / paDiyaraha bahiM eko eko [va] aMtahio giNhe // 1392 // vyAkhyA-jadivi vasahissa bAhiM kAlaraMgAhissa ThAo natthi tAhe aMto chaNNe uddhaDio geNhati, aha uddhahiyassavi. aMto ThAo nasthi tAhe chapaNe ceva niviDo giNhai, bAhiDiovi eko paDiyarai, vAsaviMdusu paDatIsu niyamA aMtoThiora yatra sthito vArAtrikAle timro'pi dizaH prekSate tatra sthitaH prAbhAtika kAlaM gRhAte, zepeSu vidhvapi kAleSu varSAsu yA sthitanaturo digvibhAgAn prekSate tatra sthito'pi gRhAti / tumane tArakAtinaH / triSu kAleSu prAdoSike ardharAtrike vairAtrike yadi vikhasArakA jayanyena prekSeta tadA galIyAt // 52 // klaba eva anAyAyAdite pacapi ekAmapi tArikA na pazyanti tathApi prAbhAti kA gRhamti, varSAkAle punazcatvAro'pikAlA anAyALAdite tArAsvadRzyamAnAstrapi gRhanti / u niviSTa iti / yadyapi vasattehiH kAlagrAhiNaH sthAnaM nAsti tadA'ntajhaune acaMsthito gRharati, ayodhyasthitasyAbhyantaH sthAnaM | nAsti tadA bane evaM niviSTo gRhAti, bahiHsthito'pyekaH praticarati, varSAbindupu patarasu niSamAdantaHsthito. dIpa anukrama [29] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1507~
Page #1509
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1392] bhASyaM [223...., (40) prata sUtrAMka giNhai, tatthavi uddhaDio nisaNNo vA, navaraM paDiyaragobi aMto Thio ceva paDiyarai, esa pAbhAie gacchubaggahA avavAyavihI, sesA kAlA ThANAsati na ghettavA, AiNNato vA jANiyacaM // 1392 // kassa kAlassa kaM disamabhimuhehiM ThAyabamiti bhASyatepAosi aTTharatte uttaradisi pubva pehae kAlaM / berattipaMmi bhayaNA puvadisA pacchime kAle // 1393 // vyAkhyA-pAosie aharattie niyamA uttarAbhimuho ThAi, 'verattie bhayaNa'tti icchA uttarAbhimuho puSAbhimuho vA, pAbhAie niyamA puSA muho|| 1393 // iyANiM kAlaggahaNaparimANaM bhaNNai kAlacaurka uphosaeNa jahanna tiyaM tu poDavvaM / bIyapaeNaM tu durga mAyAmayavippamukANaM // 1394 // II vyAkhyA-ussagge ukoseNaM cattAri kAlA gheti, ussagge ceva jahaSNeNa tigaM bhavati, 'bitiyapae'tti avavAo, teNa kAladugaM bhavati, amAyAvinaH kAraNe agRhyamANasvetyarthaH, ahavA ukoseNaM caukaM bhavati, jahaNNeNa hANipade tigaM 4%ACANCHK [sU.] dIpa anukrama [29] gRhAti, tavAyUrvasthito niSAko pA, navaraM prativarako'pi anta:sthita eka prativAti, eSa prAbhAtike gopagrahArthAbApavAdavidhiH, possaa| kAkAH | sthAne'yati na mahItavyAH, AcaraNAno vA hAtavyaM / kamin kAle kAM dizamabhimukhaH svAtamyAmiti / prAdopike ardharApike niyamAducarommukhaliSThati, vairAtrike bhaneti icchA jatarAbhimukhaH pUrvAbhimusro vA, prAbhAtike niyamAt pUrvonmukhaH / idAnI kAlapadaNaparimANaM bhavyate-jasameM utkRSTataSatvAraH kAlA gRhyante, utsarge eva jaghanyena trikaM bhavati, dvitIyapadamiti apavAdaH, tena kAladvikaM bhavati / athavotkRSTatacatuSkaM bhavati, jaghanyena hAnipade nika muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1508~
Page #1510
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [s.-] dIpa anukrama [29] AvazyakahAribhadrIyA / / 753 / / Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1394] bhASyaM [ 223 ...] bhavati, ekkami agahie ityarthaH, bitie hANipade kae dugaM bhavati, dvayoragrahaNata ityarthaH evamamAyAviNo tinni vA agiNhutassa eko bhavati, ahavA mAyAvimuktasya kAraNe ekamapi kAlamagRhato na doSaH prAyazcittaM na bhavatIti gAthArthaH // 1394 // kahaM puNa kAlacakkaM 1, ucyate phiDiyama aharate kAlaM vittuM suvaMni jAgariyA / tAhe gurU guNaMtI cautthi sanve gurU suai / / 1395 / / vyAkhyA - pAdosiyaM kAlaM ghettuM sabai suttaporisiM kArDa punnaporisIe sutapADhI suvaMti, atthaciMtayA ukAliyapADhiNo ya jAgaraMti, jAtra aGkurato, tato phiDie aTTarate kAlaM ghettuM jAgariyA suyaMti, tAhe guru uTThettA guNeMti, jAva carimo patto, carimajAme save uTTittA verattiyaM ghettuM sajjhAyaM kareMti, tAhe guru suvaMti / patte pAbhAiyakAle jo pAbhAiyaM kAlaM ghecchihiti so kAlassa paDikkamiDaM pAbhAiyakAlaM geNDara, sesA kAlavelAe pAbhAiyakAlassa paDikkamaMti, tato Avas kareMti, evaM cauro kAlA bhavati / / 1395 / / tiSNi kahUM ?, ucyate, pAbhAie agahie sesA tinni, ahavAgahiyaMmi aGkurate gheratiya agahie bhavai tinni / beratiya aharate ai ubaogA bhave duNi // / 1396 / / 1] bhavati, ekgRhiite| dvitIyasmin hAnipade kRte dvikaM bhavati evamamAyAvinakhIn bAgRta eko bhavati, athavA kathaM punaH kA? pradoSikaM kAlaM gRhItvA sarve sUtraparUSoM kRtvA pUrNAyAM pauruNyAM sUtrapAThinaH svapanti, arthacintakA utkAlikapATakA jAgaranti yAvadatraH, tataH sphiTike'dherA kAlaM gRhItvA jAgaritAH svapanti tadA gurava utthAya guNayanti vAvacaramaH prAptaH, carame yAme sarve utthAya vaizatrikaM gRhItvA svAdhyAyaM kurvanti tadA guravaH svapanti prApte prAbhAtikakAle yaH prAbhAtikaM kAlaM mahISyati sa kA pratikramya prAbhAtikakAlaM gRhNAti zeSAH kAlavelAyAM prAbhAtikakAlasya pratikrAmyanti tata AvazyakaM kurvanti evaM catvAraH kAlA bhavanti trayaH kathaM ?, ucyate, prAbhAtike'gRhIte zeSAkhayaH, athavA 4 pratika maNAdhya0 asvAdhyA yaniyuktiH ~ 1509~ // 753 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1511
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1397] bhASyaM [223...] (40) prata sUtrAMka * [sU.] paDijaggimi paDhame bIyavivajA havaMti tinneva / pAosiya rattiya ahauvaogA u duNNi bhave // 1397 / / gAthAdvayasyApi cyAkhyA-rattie agahie sesesu tisu gahiema tiNNi, aharattie vA agahie tiNNi, doNi kaI 1, ucyate, pAusiyaaDarattiesu gahiesu sesesu agahiesu doSNi bhave, ahayA pAusiyaverattie gahie ya donni, ahavApArasiyapAbhAiesu agahiesu doSiNa, etthavi kappe pAusie ceva aNuvahaeNa uvaogao supaDiyaggieNasamakAleNa padati na doso, ahavA veratiya ahurattiye'gahie doSiNa ahavA aDarattiyapAbhAiyagahipasu doNNi ahavA verattiyapAbhAi |esu gahirAsu, jadA eko tadA aNNataraMgehai / kAlacaukkakAraNA ime kAlacaukke gahaNaM ussaggavihI ceva, ahavA pAosie gahie uvahae ahurattaM ghettuM samjhAyaM kareMti, pAbhAio divasahA ghetabo ceva, evaM kAlacaukaM dikheM, aNubahae pAosie supaDiya gie saba rAI pati, aDarattieNavi verattiyaM pahaMti, verattieNavi aNuvahaeNa supaDiyaggieNa pAbhAiya asuddhe uddiI divasa. Fovi pddNti| kAlacauke aggahaNakAraNA ime-pAusiba na giNhaMti asivAdikAraNaona sujjhati vA, aDarattiyaM nagiNhaMti 1 vairAtrike'gRhIte zeSeSu triSu gRhIteSu trayaH, ardharAtrike vA'gRhIte trayaH, hI kathaM ?, ucyate, prAdoSikArdharAtriyohItayoH zeSayoragRhItayor3I bhavataH, athavA prAdopikapairAtrikayogdItayodrI 5 athavA prAdoSikaprAbhAtikayosgRhItabohI avApi kalpe prAdopikaNAnupahatenaivopayogataH sumatijAgaritena sarvakAleSu paThati na doSaH, athavA pairAvika ardharAtrike'gRhIte ho athavA ardharAvikamAbhAtikavohItayoDI, adhavA bairAtrikamAbhAtikayohI. tayoDauM, maukastAdAmpataraM gRhAti / kAlacatukakAraNAnImAni-kAla catuSkArahaNaM gatsargavidhireca, athavA prAdopike gRhIte apahate'dharAtraM gRhItvA svAdhyAya kurvanti, prAbhAtiko divasAthai mahotamya eva, evaM kAlacatuSkaM iSTa, anupahate prAdopike suprati jAgarite sarvA rAtri paThanti, ardharAtrikeNApi vairAtrike paThanti, vairAvikaNAyanapAinena supatinAgaritena prAbhAtike kAlezuddha uddiSTa vivasato'pi paThanti / kAlacatumke grahaNakAraNAnImAni-prAdopika n| gRhanti azivAdikAraNataH na zudhyati cA, ardharAtrikana gRhanti dIpa anukrama [29] KRIC muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1510~
Page #1512
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1397] bhASyaM [223...] (40) prata sUtrAMka 4pratikamaNAdhya asvAdhyAyaniyuktiH bhAvazyaka- kAraNato Na sujjhati vA pAosieNa vA supaDiyaggieNa paDhaMti na geNhaMti, berattiyaM kAraNao na giNhati na sajjhai | hAribha-18vA, pAosiya aharatteNa vA paDheti, tinni vA No geNhaMti, pAbhAiyaM kAraNao na giNhai na sujjhai vA berattieNeva diva-1 drIyA sao paDhaMti // 1397 // iyANi pAbhAiyakAlaggahaNavihiM patteyaM bhaNAmi754|| pAbhAiyakAlaMmi u saMcikkhe tinni chIyakanANi / paravayaNe kharamAI pAvAsuya evamAdINi // 1398 // vyAkhyA vasthA bhASyakAraH svayameva kariSyati / tattha pAbhAiyaMmi kAle gahaNavihI paDavaNavihI ya, tattha gahaNavihI imAnavakAlavelasese ubaggahiyaaTThayA paDikkamaha / na paDikamai vego navavArahae dhuvamasajjhAo! (bhaa0224)| vyAkhyA-divasao sajjhAyavirahiyANa desAdikahAsaMbhavava jaNahA mehAvItarANa ya palibhaMgavajaNavA, evaM savesimaNuggahahA navakAlaggahaNakAlA pAbhAie aNuNNAyA, ao navakAlaggahaNavelAhiM sesAhiM pAbhAiyakAlaggAhI dIpa anukrama [29] // 54 // kAraNato na zudhyati vA, pAdoSikeNa vA supatijAgaritena paThanti na gRhNanti, vairAtrika kAraNato na gRhandhiAna zubhapati vA, prAdovikArAtrikAbhyAmeva paThanti, zrIn vA na gRhanti, prAbhAtika kAraNato na gRhAti na zudhyati bA, bairAtrikeNava divase paThasti / idAnIM prAbhAtikakAnaprahaNavidhi pRthaka bhagAmi-tra prAbhAtike kAle prahaNavidhiH prasthApanavicitra-tatra mahaNavipirayaM-divase khAdhyAya virahitAnAM dezAdikathAsaMbhavavarjanAya medhAvinAbhitareSAM kAcaviparjanArtha, evaM sarveSAmanumahApAMca navakAlaprANakAlAH prAbhAtike'nujJAtAH, ato navakAsapAhaNabelAmu zeSAsu prAbhAtikakAsapAhI muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1511~
Page #1513
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1398] bhASyaM [224] (40) prata sUtrAMka [sU.] kAlassa paDikkamati, sesAvi taM velaM paDikkamati vA na vA, ego niyamA na paDikkamai, jai chIyarudidAdIhiM na suljhai to so ceva verattio supaDiyaggio hohititti / sovi paDikatesu guruNo kAlaM nivedittA aNudie sUrie kAlassa |paDikamati, jai gheppaMto navavAre uvahao kAlo to najai dhuvamasajjhAiyamasthitti na kareMti sajjhAyaM / / 224 // navavAragahaNavihI imo-'saMcikkhe tiNNi chItaruNNANi'tti asya vyAkhyA ikkika tinni vAre chIyAihayaMmi giNhae kaalN| coei kharo vArasa aNiTThavisae a kAlavaho // 225 // (bhaa0)|| vyAkhyA-ekassa giNhao chIyarudAdihae saMcikkhaitti grahaNAdviramatItyarthaH, puNo giNhai, evaM tiNNi vArA, tao paraM apaNo aNNami dhaMDile tiNi vArAu, tassavi uvahae aNNo aNNaMmi thaMDile tiNNi vArA, tiNDaM asaI|8 doNNi jaNA Nava vArAo pUrei, doNhavi asatIe eko ceva NavavArAo pUrei, thaMDilesuvi avavAo, tisu dosu vA| kAlakha pratiyAmyati, poSAstu tathA belAyo pratikAmyanti vA na vA, eko niyamAna pratikAmpati, yadi zutarodanAdibhirna zudhyati sadAsa evaM | vairAtrikaH supratijAgarito bhaviSyatIti / so'pi pratikAmya guroH kAlaM nivedyAnudite sUrye kAlAt pratikAmpati, yadi gRnamANo navacArAnupahataH kAlatAI jJAyate dhruvamakhAdhyAyikamasti iti na kurvanti khaadhyaay| navavAragrahaNavidhirayaM-ekasmin gRhati kSutaruditAdibhihate pratIkSate / punarAMkAti, evaM bIn vArAn , tataH paramabhyo'mpamiAn sthaNDile zrIna pArAn , tasyApyupahate'nyonyasmin sthaNDile bIn vArAn , nivAsasma dI janI naba pArAn paravataH, syorappasatoreka eva gava vArAn pUravati, sthaSTilevayasasu apavAdaH, viSu yovA to4544 dIpa anukrama [29] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1512~
Page #1514
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1398...] bhASyaM [225] (40) prata sUtrAMka Avazyaka- hAribhadrIyA // 755 // ekami vA giNhatIti // 225 // paravayaNe kharamAI' asya vyAkhyA'copai kharo pacchaddha' codaka Aha-jadi rudatimaNiDhe kAla- pratikravaho tato khareNaraDite cAraha varise uvahamau, aNNesuvi aNiiMdiyavisaesu evaM ceva kAlavaho bhavatu?, AcArya Aha- tAmaNAdhya coaga mANusa'NiDhe kAlavaho sesagANa uphaaro| pAvAsuAi pubdhi pannavaNamaNiccha ugghADe ||226(bhaa0)| asvAdhyAvyAkhyA-mANusasare aNiDhe kAlavaho 'sesaga'tti tiriyA tesiM jai aNiko pahArasaddo subai to kAlavadho, 'pAvA yaniyuktiH siya'tti mUlagAthAyAM yo'vayavaH asya vyAkhyA-pAvAsuyAya' pacchaddhaM, jai pAbhAiyakAlaggahaNavelAe pAvAsiyabhajjA paiNo guNe saMbharaMtI dive dive roetI, ruvaNavelAe puSayaro kAlo ghettabo, ahavA sAvi pacuse rovejA tAhe divA gaMtuM paNNavijai, paNNavaNamanicchAe ugghADaNakAussaggo kIrai // 226 // evamAdINi'tti asyAvayavasya vyAkhyA vIsarasahaaMte abbattagaDiMbhagami mA giNhe / gose dapaTTabie chIe chIe tigI pehe // 227 (bhaa0)|| vyAkhyA-accAyAseNa ruyaMta vIrasaM bhannai, taM uvahaNae, jaM puNa mahurasadaM gholamANaM ca taM na uvahaNati, jAvamapiraM [sU.] dIpa anukrama [29] 755 // ekasmin vA gRhanti / copayati kharaH panArtha, yadi rodatyaniTe kAlabadho raTite tataH khareNa dvAdaza varSANyupahavyatA,(kAla) myeSyapi aniTendriyaviSaye pvayevameva kAlavadhI bhavatu / manuSyasvare'niTe kAlavadhaH zeSA:-tirthazAsteSAM yadi aniSTaH prahArazabdaH bhUyate tarhi kAlapadhA, yadi praabhaatikkaalmhnnvekhaayo| mocitapatikA bI parayugaMNAn bhAratI divase 3 roditi, rodanavelASA: pUrvameva kAlo grahItavyaH, atha ca sA'pi pratyuSasi sthAna sadA divase garabA prajJApyate, prajJApanAmaniyAM udghATanakAyotsarga: phiyate / atyAvAsena rodanaM tat virasa bhaNyate, sadupadanti, yat punakimAnaM madhurazAda ca tamopahanti yAvazalpA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15134
Page #1515
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1398...] bhASyaM [227] (40) prata sUtrAMka tAmabattaM, te appeNavi vIsareNa uvahaNai, mahataM ussuMbharovaNeNa uvahaNai, pAbhAiyakAlaggahaNavihI gayA, iyANi pAbhAiyapaDhavaNavihI, 'gose dara pacchaddhaM, 'gosi'tti, uditamAdice, disAloya karettA paTTati, 'darapaTTavie'tti addha-IX paddhavie jA chItAdiNA bhaggaM paDhavaNaM aNNo disAloyaM karettA tattheva paTTaveti, evaM tatiyavArAe / disaavloykrnne| imaM kAraNaMAinna pisiya mahiyA pehittA tinni tinni tthaannaaii| navavArahae kAle hautti padamAi na padaMti // 1399 // vyAkhyA-'AiNNA pisiya'ti AiNNaM-poggalaM taM kAgamAdIhiM ANiyaM hojA, mahiyA vA paDiumAraddhA, evamAI| egaThANe tato cArA uvahae hatthasayabAhiM aNNaM ThANaM gaMtuM pehati-paDileheMti, paDhaviMtitti vuttaM bhavati, tatthavi pubuttavihiNA tinni yArA paTTayeMti, evaM vitiyaThANevi asuddhe taovi hatthasayaM annaM ThANaM gatuM tinni vArA puyuttavihANeNa [sU.] dIpa anukrama [29] tAvadapaka, tadapenApi visareNopahamti, mahAn apazrubhararodanenopahanti, prAmAtikakAlamahaNavidhiryataH, idAnI prAbhAtikaprasthApana vidhiHudine Aditya digavalokaM kRtvA prasthApayanti, ardhaprasthApite yadi kSutAdinA bhanaM prasthApanaM anyo digavalokaM kRtvA tatraiva prasthApati, evaM tRtIyavArAyAmapi, digavalokakaraNe idaM punaH kAraNa / AkIrNa-purataM tat kAkAdibhirAnItaM bhavet mahikA vA patitumArabdhA, ebamAdimireka sthAne upahate trIn bArAn istazatAna pahiranyasmin sthAne gatvA pratilekhayanti prasthApayanti ityuktaM bhavati, tatrApi pUrvoktavidhinA tikho bArA: prasthApayanti, evaM dvitIyasthAne. |vazuddha tano'pi hasapAsAtparato'nyasmin sthAne gayA bIna vArAna pUrvoktavidhAnena muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15144
Page #1516
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1399] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-pati, jai suddhaM to kareMti sajjhAyaM, navavArahae khutAiNA NiyamA hao, (tato)padamAe porisIe na kareMti sajjhAyamiti 4 pratikrahAribha- gAthArthaH // 1399 // maNAdhya. drIyA paTTavighami siloge chIe paDileha tinni annastha / soNiya musapurIse ghANAloaM pariharijA // 1400 // / asvAdhyAvyAkhyA-jadA paThThavaNAe tinni ajjhayaNA samattA, tadA uvarimego silogo kaliyabo, tami samatte paTTavarNa sama-II // 756 // yaniyukti ppar3a, vitiyapAdo gayastho 'soNiya'tti asya vyAkhyA| AloaMmi cilamiNI gaMdhe annastha gaMtu pakaraMti / vAghAiyakAlaMmI daMDaga maruA navari nasthi // 1401 // | vyAkhyA-jastha sajjhAyaM kareMtehiM soNiyavaJcigA dIsaMti tattha na kareMti sajjhAya, kaDagaM cilimiliM vA aMtare dAtuM kareMti, jattha puNa sajjhAyaM ceva karentANa muttapurIsakalevarAdIyANa gaMdhe aNNami vA asubhagaMdhe AgacchaMte tattha sajjhAyaM na kareMti, aNNApi baMdhaNasehaNAdiAloyaM pariharejA, evaM sarva nivAghAe kAle bhaNiyaM // vAghAimakAlo'pi evaM ceva, navaraM gaMDagamarugaditA na saMbhavaMti // 1401 // KI||756 // 1 prasthApayanti, yadi zuI tahi kurvanti svAdhyAya, navavArahate kSutAdinA niyamAt itastataH prathamAyAM paurubhyAM na kurvanti svAdhyAyaM / yadi prasthApane bIyadhyayanAni samAptAni tadopakA sokA kavitavyaH, sasmina samApta prasthApanaM samApyate, dvitIyapAdo gatAthaiH, yatra svAdhyAyaM kurvadbhiH moNitaparcikA zyante tatra na kurvanti svAdhyAya, kaDakaM cilimiAla vAntarA dattvA kurvanti, vatra punaH svAdhyAyameva kurvato bhUtrArIpAdikalevarAdikAnA gandho'nyo vA gandho'zubha mAgacchati rAtra svAdhyAyaM na kurvanti, anyamapi bamdhanasedhanAyAlokaM pariharet , etat sarva niyodhAte kAle bhaNitaM, yAcAtakAlo'pyeva| meya, navaraM gaNDagamarukaSTAntau ma saMbhavataH / dIpa anukrama [29] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15154
Page #1517
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1402] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka eesAmanapare'sajjhAe jo kareha sajajhAyaM / so ANAaNavatthaM micchatta virAhaNaM pAye // 1402 // vyAkhyA-nigasiddhA // 1402 // 'asajjhAiyaM tu duvihaM' ityAdimUladvAragAthAyAM parasamutthamasvAdhyAyikadvAra saprapaJcaM gataM, idAnImAtmasamusthAsvAdhyAyikadvArAvayavArthapratipAdanAyAha|ApasamutthamasajjhAiyaM tu egavidha hoi duvihaM vA / egavihaM samaNANaM davihaM puNa hoi samaNINaM // 1403 / / | vyAkhyA pUrvArddha kaNTha, pazcAIvyAkhyA tviyaM-aigavihaM samaNANaM taca vraNe bhavati, samaNIrNa duvihantraNe phatusaMbhave ceti gAthArthaH / / 1403 // evaM vraNe vidhAnadhoyaMmi u nippagale baMdhA tineca hu~ti ukosaM / parigalamANe jayaNA duvihami ya hoi kAyabvA // 1404 // drA vyAkhyA-paDhama ciya vaNo hatthasaya bAhiM dhovittu nippagalo kao, tato parigalate tiNNi baMdhA jAva ukoseNaM gAlaMto vAei, tattha jayaNA vakkhamANalakkhaNA, 'duviha'miti duvihaM vaNasaMbhavaM uuyaM ca / duvihe'Si evaM pagajayaNA kAyathA // 1404 // samaNo u vaNibda bhagaMdaribva baMdhaM karita vAeDa / tahavi galate chAraM dAuM do tini baMdhA u // 1405 // / [sU.] dIpa anukrama [29] ekavidha zramaNAnAM tapaNe bhavati, zramaNInAM dividha / evaM maNe vidhAna-prathamameva aNo dakhatAt bahiH prakSAlya niSpragataH kRtaH, tataH parigati prayo bandhAH bAbukona galanAnvito vAcayati, tatra yatanA apamANalakSaNA, dvividha baNasaMbhavamAtavaMga, vividhe'pyevaM pahakayatanA karIyA, # muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1516~
Page #1518
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1405] bhASyaM [227...] (40) bhAvazyakahAribhadIyA prata sUtrAMka [sU.] 757|| vyAkhyA-vaNe dhovaMmi niSpagale hatthasaya bAhirao paTTagaM dAuM cAei, parigalamANeNa bhinne tami paTTage tassa uvariM 4pratikrachAraM dAuM puNo paTTagaM deha vAei ya, evaM taiyapi paTTagaM baMdheja vAyaNaM dejA, tao paraM galamANe hatthasaya bAhira gaMtuM vraNa- maNAdhya. paTTage ya dhoviya punaranenaiva krameNa vAei / ahavA aNNastha paDhaMti // 1405 // emeva ya samaNINaM varNami iaraMmi satta baMdhA u / tahaviya aThAyamANe dhoeuM ahava annastha // 1406 // vyAkhyA-iyaraM tu-ututaM, tatthavi evaM ceva navaraM satta baMdhA ukkoseNaM kAyavA, tahavi ahAryate hatthasaya bAhirao ghoveu puNo vAeti / ahavA aNNatva paTaMti // 1406 // eesAmannayare'sajjhAe appaNo u sajjhAyaM / jo kuNai ajayaNAe so pAcai ANamAINi / / 1407 // vyAkhyA-nigadasiddhA // 1407 // na kevalamAjJAbhaGgAdayo doSA bhavanti, ime yasuanANami abhattI loaviruddhaM pamattachalaNA ya / vijAsAhaNavaigunnadhammayA eva mA kuNam // 1408 / / vyAkhyA-suyaNANe aNupayArao abhattI bhavati, ahavA suyaNANabhattirApaNa asamajhAie sajjhAyaM mA kuNasu, . vraNe dhaute niSpragale hastazatAt bahiH paTTakaM dattvA vAcayati, parigalatA mile tasmin paTTake tasyopari bhama vakhA punaH paTTakaM dadAti vAcayati ca, C757 // evaM tRtIyamapi pArka bAnIyAra pAcana padayAta. tataH paraM galati hasazatAn bahirgaravA maNa pahakAMza dhAvizvA vAcavati, athavA'nyatra paThanti / itarattvAvaM, tatrApyetadeva navaraM sala bandhAH utkRSTena kartavyAH, tathApyatiprati intapAtAihi visvA punarvAcayati, athavA'nyatra paThanti, ime c| zrutajJAne'nupacArato'bhaktirbhavati, athavA zrutazAnabhaktirAmeNAsvAdhyAyike khApyAyaM mA kA, *%ACCOIESSER- dIpa anukrama [29] la muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1517~
Page #1519
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1408] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] uvaeso esa, japi loyadhammaviruddhaM ca taM na kAyavaM, avihIe pamatto lanbhai, taM devayA chalejjA, jahA vijAsAhaNavaiguNNayAe vijA na sijjhai tahA ihapi kammakkhao na hoi / vaiguNya-vaidhayaM viparItabhAva ityarthaH / dhammayAte suyadhammassa esa dhammo jaM asamajhAie samjhAiyavajjaNaM, karaMto ya suyaNANAyAraM virAheda, tamhA mA kuNasu // 1408 // codaka Aha-jai daMtamaMsasoNiyAe asAjhAo naNu deho eyamao eva, kahaM teNa sajjhAyaM kuNaha ?, AcArya Aha| kAmaM dehAvayavA daMtAI avajjuA tahavi vajA / aNavajuA na vajA loe taha uttare ceva // 1409 // vyAkhyA-kAma codakAbhiprAyaaNumayatthe saccaM tammao deho, tahavi je sarIrAo avajuttatti-pRthagbhUtAH te vajaNijjA / je puNa aNavajuttA-tatthatvA te no bajaNijA, ityupdrshne| evaM loke dRSTa lokottare'pyevamevetyarthaH // 1409 // kiM cAnyatabhitaramalalittovi kuNai devANa aJcaNaM loe|baahirmllitto puNa na kuNai avaNei ya taoNaM // 1410 // dIpa anukrama [29] upadeza eSaH, yadapi lokadharmaviruddhaM ca tana kartavyaM, avidhI pramatto jAyate, taM devatA ulayet, yathA vidyAsAdhanavaiguNyatayA vidyA na sidhyati tayedApi pharmakSayo na bhavati / dharmatavA-dhutadharmavaiSa dhamoM padasvAdhyApike svAdhyAyasya varjana, kuvazca sutajJAnAcAra virAdhayati, tasmAtmA kA / yadi intamAMsayoNitAdivasAdhyAvika nanu deha etanmaya eva, kathaM tena svAdhyAyaM kuruta, codakAbhiprAyAnumatA, satyaM tanmayo dehaH, tathApi ye zarIrAta pRthagbhUtAle / varjanIyAH, ye punaH tatrasthAste ga vrjniiyaaH| muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1518~
Page #1520
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1410] bhASyaM [227...] (40) AvazyakahAribhadrIyA 4 pratika maNAdhyA prata sUtrAMka [sU.] // 758 // dIpa anukrama [29] vyAkhyA-abhyaMtarA bhUtrapurIpAdayaH, 'tehiM ceva bAhire uvalitto na kuNai, aNuvalitto puNa abhitaragatesuvi tesu aha aJcaNaM karei // 1410 // kiM cAnyat AuhiyA'varAhaM saMnihiyA na khamae jahA paDimA / iha paraloe daMDo pamattachalaNA iha siA u // 1411 / / ___ vyAkhyA-jA paDimA 'sannihiya'tti devayAhiTThiyA sA jai koi aNADhieNa 'AuTTiya'tti jANato bAhiramalalitto taM paDimaM chivai acaNaM va se kuNai to Na samae-khittAdi karei roga vA jaNei mArai vA, 'iya'ti evaM jo asajjhAie sajjhAyaM karei tassa NANAyAravirAhaNAe kammabaMdho, eso se paraloe u daMDo, ihaloe pamattaM devayA chalejA, syAt ANAi virAhaNA dhuvA ceva // 1411 // koI imehiM appasatthakAraNehiM asajjhAie sajjhAya karejArAgeNa va doseNa va'sajjhAe jokareha sajjhAyaM AsAyaNA va kA se? ko vA bhaNio annaayaaro?|| 1412 // vyAkhyA-rAgeNa vA doseNa vA karejA, ahavA darisaNamohamohio bhaNejjA-kA amuttassa gANassa AsAyaNA ko yA tassa aNAyAro, nAstItyarthaH // 1412 // tesimA vibhAsA taireva bahirUpakilo na karoti, anupaliyA punaramyansaragatepapi seSvathArcanA karoti, yA pratimA devatAdhiSitA sApadi ko'pi anAdareNa jAnAno bArAmalaliptatAM pratimA spRzati arcanaM vA tasyAH karoti lAIna kSamate-kSisacittAdi karoti roga vA janayati mArayati vA, evaM yo'svAdhyAbike svAdhyAya paroti takha jJAnAcAravirAdhanayA karmabandhaH, eSa takha pAralaukikastu daNDaH, ihaloke prama devatA kahayet , mAjJAdi virAdhanA (vaiva / kabidemiraprazastakAragarasvAdhyApike sAdhyAyaM kuryAt / rAmeNa bANa kA kurvAn , athavA varzanamohamohito bhaNet-bhamUrSastha jJAnasya kA''zAtamA ! ko vA tayAnAcAra,teSAmiyaM vibhASA onal muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1519~
Page #1521
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1413] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] gaNisahamAimahio rAge dosaMmi na sahae saI / savvamasajjhAyamayaM emAI huMti mohaao|| 1413 / / vyAkhyA-mahito'tti dRSTastuSTo nandito vA pareNa gaNivAyago vAharijaMto vA bhavati, tadabhilApI asaljhAievi sajjhAyaM karei, evaM rAge, dose kiM vA gaNI vAharijati vAyago vA, ahaMpi ahijAmi jeNa eyassa paDisavattIbhUo | bhavAmi, jamhA jIvasarIrAvayavo asaljhAiyaM tamhA asajjhAiyamayaM-na zraddadhAtItyarthaH // 1413 // ime ya dosA ummAyaM ca labhejA rogAyakaM ca pAuNe dIhaM / titthayarabhAsiyAo bhassai so saMjamAo vA // 1414 // | vyAkhyA-khettAdigo ummAo cirakAlio rogo, AsughAtI Ayako, eteNa vA pAvejA, dhammAo bhaMsejjA-micchadihI vA bhavati, carittAo vA parivaDai // 1414 // ihaloe phalameya paraloeN phalaM na diti vijaao| AsAyaNA suyassa u kunvai dIhaM ca saMsAraM // 1415 // __ vyAkhyA-suyaNANAyAravivarIyakArI jo so NANAvaraNija kammaM baMdhati, tadudayA ya vijAo kaovayArAovi phalaM na deti, na sidhyanti ityarthaH / vihIe akaraNaM paribhavo, evaM suvAsAyaNA, avihIe vahato niyamA aha pareNa gaNI vAcako pyATriyamANo vA bhvti| asvAbhyAyike'pi svAdhyAyaM karoti, evaM rAme, kiM vA gaNI yAniyale bAcako vA, ahamadhyadhyeya yenetastha pratisapanIbhUto bhavAmi, yasmAt jIvazarIrAvayayo'svAdhyAmika tamAdasvAbhyAyikamayaM / ime ca doSA:-kSiptacittAdika ummAda: cirakAliko roga AzudhAtI AtA, etena vA prApnuyAt, dharmAn azyen-mithyASTicI bhavet , cAritrAhA paripatet / zrutajJAnAcAraviparItakArI yaH sa hAnAvaraNIya karma vanAti, tadudayAca vidhAH kRtopacArA bhapi phalaM na vadati, vidherakaraNaM paribhavaH evaM zrutAzAtanA, avidhI vartamAno niyamAt aSTa dIpa anukrama [29] Co muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1520~
Page #1522
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1415] bhASyaM [227...] (40) % + + prata sUtrAMka [sU.] &ApagaDIo baMdhati hassaThitiyAo ya dIThitiyAo karei maMdANubhAvA ya tivANubhAvAo karei, appapadesAo[] hAribha- bahupadesAo karei / evaMkArI ya niyamA dIhakAlaM saMsAraM nivattei / ahavA nANAyAravirAhaNAe dasaNavirAhaNA, NANa maNAdhya. drIyA disaNavirAhaNAhiM niyamA caraNavirAhaNA, evaM tiha virAhaNAe amokkhe, amokkhe niyamA saMsAro, tamhA asajjhAie| // 759 // tANa sajjhAivamiti gAthArthaH / / 1415 // asajjhAiyanijuttI kahiyA bhe dhIrapurisapannattA / saMjamatabagANaM niggaMdhANaM maharisINaM // 1416 // asajjhAiyanijjutiM jujaMtA caraNakaraNamAuttA / sAhU khaveMti kammaM aNegabhavasaMciyamaNaMtaM // 1417 // asajjhAiyanijuttI samattA // vyAkhyA-gAthAdvayaM nigadasiddhaM // 1416-1417 / / akhAdhyApikaniyuktiH smaaptaa|| tathA sajjhAe na sajjhAiyaM tassa micchAmidukkaDa' tathA svAdhyAyike-asvAdhyAyikaviparyayalakSaNe na svAdhyAyitaM / itthamAzAtanayA yo'ticAraH kRtastasya mithyAduSkRtamiti pUrvavat / eyaM suttanibaddhaM attheNa'paNapi hoti viSNeyaM / taM puNa abbAmohatyamohao saMpavakkhAmi // 1 // tettIsAe ucariM| cottIsa buddhavayaNaatisesA / paNatIsa vayaNaatisaya chattIsa uttarajjhayaNA // 2 // evaM jaha samavAe jA sayabhisarikkha8 prakRtIkSAti isvasthitikAmA dIpasthitikA karoti mandAnubhAvAzca tIlAnubhAvAH karoti alpapradezAmA bahupradezAmAH karoti, evaMkArI ca 759 // niyamAta dIrghakAlikaM saMsAraM niyati, athavA jJAnAcAravirAdhanAyAM darzanavirAdhanA jJAnadarzanavirAdhanayorniyamAcaraNanirAdhanA, evaM trayANAM nirAdhanaSA'mokSA, amokSe niyamAna saMsAraH, samAvasvAdhyAyikena khadhyeyamiti -CASEARC dIpa anukrama [29] L A muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1521~
Page #1523
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1417] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] hoi satatAraM / tathA cotaM-sayabhisayA nakkhate saegatAre taheva paNNatte ||shy saMkhaasaMkhehiM tahaya aNaMtehiM ThANehiM // 3 // saMjamamasaMjamassa ya paDisiddhAdikaraNAiyArassa / hoti paDikamarNa tU tettIsehiM tu tAI puNa // 4 // avarAhapade sutaM aMtaggaya hoti Niyama sabevi / sambo va'iyAragaNo dugasaMjogAdi jo esa // 5 // egavihassAsaMjamassa'hava dIhapajjavasamUho / eva'tiyAravisohi kArDa kuNatI NamokAraM // 6 // Namo cavIsAe ityAdi, athavA prAktanAzubhasevanAyAH pratikrAntaH apunaHkAraNAya pratikrAman namaskArapUrvakaM | pratikramannAhanamo cauvIsAe titdhagarANa usamAdimahAvIrapajjavasANANaM (sUtram ) namazcaturviMzatitIrthakarebhya RSabhAdimahAvIraparyavasAnebhyaH, prAkRte SaSThI caturthyartha eva bhavati, tathA cokta"bahuvayaNeNa duvayaNaM chaTvivibhattIeN bhannai cautthI / jaha hasthA taha pAyA namo'tthu devAhidevANaM // 1 // " itthaM namaskRtasya prastutasya vyAvarNanAyAhaPiNameva niggathaM pAvayaNaM sacaM aNusaraM kevaliyaM paDipuSaNa neAuyaM saMsuGa sallagattarNa siddhimaggaM muttimaggaM nivvANamaggaM nisvANamaggaM avitahamavisaMdhiM sacadukkhappahINamaggaM, itthaM ThiyA jIvA sijhaMti bujhaMti mucaMti parinibvAyati savvadukkhANamaMtaM kareMti (sUtraM) bahuvona dvivacanaM pIvibhaktyA bhanyate caturthI / yathA hastI tathA pAdau namo'stu devAdhidevenyaH // 1 // dIpa anukrama [30] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha nirgranthapravacanasya mahattA varNayate ~1522~
Page #1524
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1417...] bhASyaM [227...] (40) pratika maNAdhya prata sUtrAMka SAXY [sU.] SAX thAvazyaka idameveti sAmAyikAdi pratyAkhyAnaparyantaM dvAdazAGgaM vA gaNipiTakaM, nimranthAH bAhyAbhyantaragranthanirgatAH sAdhavaH / hAribha nirgranthAnAmidaM namranthyaM 'prAvacana miti prakarSaNAbhividhinocyante jIvAdayo yasmin tatvAvacanam , idameva namranthya drIyA prAvacanaM kimata Aha-satAM hitaM satyaM, santo-munayo guNAH padArthA vA sabUtaM vA satyamiti, nayadarzanamapi svaviSaye satyaM bhavatyata Aha-'aNuttaraMti nAsyottaraM vidyata ityanuttaraM, yathAvasthitasamastavastupratipAdakatvAt uttamamityarthaH, yadi nAmedamItthambhUtamanyadapyevambhUtaM bhaviSyatItyata Aha-kevaliyaM kevalamadvitIyaM nAparaTra mitthaMbhUtamityarthaH yadi nAmedamitthabhUtaM tathApyanyasyApyasaMbhavAdapavargaprApakairguNaiH pratipUrNa na bhaviSyatItyata / Aha-paDipuna ti pratipUrNamapavargaprApakaiguNai tamityarthaH, bhRtamapi kadAcidAtmabharitayA na tannayanazIlaM bhavipyatItyata Aha-'neyAuyati nayanazIlaM naiyAyikaM, mokSagamakamityarthaH, naiyAyikamapyasaMzuddhaM-sakIrNa nAkSepeNa naiyAyikaM bhaviSyati ityata Aha-saMsuddhaM ti sAmastyena zuddhaM saMzuddha, ekAntAkalaGkamityarthaH, evaMbhUtamapi kathaJcittathAsvAbhAvyAnnAlaMbhavati bandhananikRntanAya (idamapi tathA) bhaviSyatItyata Aha-sallagattaNaM ti kRntatIti karttanaM zalyAni-mAyAdIni teSAM karttanaM, bhavanivandhanamAyAdizalyacchedakamityarthaH, paramataniSedhArtha tvaah-A760|| |'siddhimaggaM muttimagaM' sedhanaM siddhiH-hitArthaprAptiH siddhArgaH siddhimArgaH, mocana mukti:-ahitArthakarmavicyutistasyA mArgo muktimArga iti, muktimArga-kevalajJAnAdihitArthaprAptidvAreNAhitakarmavicyutidvAreNa ca mokSasAdhakamiti bhAvanA, anena ca kevalajJAnAdivikalAH sakarmakAca muktA iti durnayanirAsamAha, vipratipattinirA dIpa anukrama [31]] muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1523~
Page #1525
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1417...] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] 4 sArthamAha-nijANamagaM nivANamarga' yAnti taditi yAnaM 'kRtyalyuTo bahulaM' (pA03-3-113 ) iti vacanAt karmaNi lyuT, nirupama yAnaM niryAna, ISatprAgbhArAkhyaM mokSapadamityarthaH, tasya mArgo niryANamArga iti, niryANamArgaH-viziSTanivANaprAptikAraNamityarthaH, anenAniyatasiddhikSetrapratipAdanaparadurNayanirAsamAha, nitinirvANaM-sakalakarmakSayaja-13 mAtyantikaM sukhamityarthaH, nirvANasya mArgo nirvANamArga iti, nirvANamArgaH paramanirvRtikAraNamiti hRdayaM, anena ca niHsukhaduHkhA muktAtmAna iti pratipAdanaparadurNayanirAsamAha, nigamayannAha-idaM ca "avitahamavisaMdhi sabadukkhappahINamaggaM' avitadha-satyaM avisandhi-avyavarichannaM, sarvadA avaravidehAdiSu bhAvAt , sarvaduHkhamahINamArga-sarvaduHkhaprahINo-mokSastatkAraNamityarthaH, sAmprataM parArthakaraNadvAreNAsya cintAmaNitvamupadarzayannAha-"etthahi (itthaMDi) yA jIvA |' sijhaMti'tti 'atra' nainandhe pravacane sthitA jIvAH sidhyantItyaNimAdisaMyamaphalaM prAmuvanti bujhatI'ti budhyante kevalino bhavanti 'mucaMti'tti mucyante bhavopagrAhikarmaNA 'parinivvAyaMti'tti pari-samantAt nirvAnti, kimuktaM bhavati ?-'saba-18 |dukkhANamaMta karititti sarvaduHkhAnAM zArIramAnasabhedAnAM anta-vinAzaM kurvanti-nivartayanti / itthamabhidhAyAdhunA'tra cintAmaNikalpe karmamalaprakSAlanasalilaughaM zraddhAnamAviSkurvannAha taM dhamma saddahAmi pattiyAmi roemi phAsemi aNupAlemi, taM dhamma sahato pattiaMto ropaMto phAsaMto aNupAlato tassa dhammassa anbhuDhiomi ArAhaNAe viraomi virAhaNAe asaMjamaM pariANAmi saMjamaM upasaMpajjAmi abhaM pariANAmi baMbha uvasaMpajjAmi akappaM pariyANAmi kappaM ucasaMpajjAmi ORIESARKARI NAA5 dIpa anukrama [31] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: nirgranthapravacana lakSaNa dharmasya zraddhA, ruci AdeH kathanaM ~ 1524 ~
Page #1526
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1417...] bhASyaM [227...] (40) hAribha- sammatapata maNAdhya0 prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-aNNANaM pariANAmi nANaM uvasaMpajAmi akiriyaM pariyANAmi kiriyaM uvasaMpajAmi micchattaM pariyANAmipratikra sammattaM uvasaMpajjAmi acohiM pariyANAmi yohiM ucasaMpajjAmi amaggaM pariyANAmi maggaM uvasaMpajjAmi (sUtra) drIyA ya eSa narganthyaprAvacanalakSaNo dharma uktaH taM dharma zraddadhmahe (dhe) sAmAnyenaivamayamiti 'pattiyAmi'tti prtip||761|| dyAmahe (2) prItikaraNadvAreNa 'roemitti rocayAmi, abhilASAtirekeNAsevanAbhimukhatayA, tathA prItI rucizca | bhinne eva, yataH kaciddadhyAdau prItisadbhAve'pi na sarvadA ruciH, 'phAsemiti spRzAmi AsevanAdvAreNeti 'aNupAlemi' anupAlayAmi paunaHpunyakaraNena 'taM dhamma saddahaMto' ityAdi, taM dharma addadhAnaH pratipadyamAnaH rocayan spRzan anupAlayan 'tassa dhammassa ambhuTTiomi ArAdhanAe'tti tasya dharmasya prAguktasya abhyusthito'smi ArAdhanAyAm-ArAdhanaviSaye 'viratomi virAdhanAe'tti birato'smi-nivRtto'smi virAdhanAyAM-virAdhanAviSaye, etadeva bhedenAha-'asaMjamaM pariyANAmi, saMjamaM uvasaMpajjAmi' asaMyama-prANAtipAtAdirUpaM pratijAnAmIti jJaparijJayA vijJAya pratyAkhyAnaparijJayA pratyAkhyAmItyarthaH, tathA saMyama-prAguktasvarUpa upasaMpadyAmahe(ye),pratipadyAma(he)ityarthaH, tathA 'abhaMpariyANAmi baMbhaM uvasaMpajjAmi' abrahma-vastyaniyamalakSaNaM viparItaM brahma, zeSaM pUrvavat , pradhAnAsaMyamAGgatvAcAbrahmaNo // 6 // nidAnaparihArArthamanantaramidamAha, asaMyamAGgatvAdevAha-'akappaM pariyANAmi kappaM upasaMpajjAmi' akalpo'kRtyamAkhyAyate kalpastu kRtyaM iti, idAnI dvitIyaM bandhakAraNamAzrityAha, yata uktaM ca "assaMjamo ya eko aNNANaM aviraI ya dubiha" ityAdi / 'aNNANaM pariyANAmi nANaM uvasaMpajjAmi' ajJAnaM samyagUjJAnAdanyat jJAnaM tu bhagavadvacanajaM, dIpa anukrama [32] CCASE muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1525~
Page #1527
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1417...] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka [sU.] ajJAnabhedapariharaNAryavAha-'akiriyaM pariyANAmi kiriyaM uvasaMpajjAmi' akriyA-nAstivAdaH kriyaa-smygvaadH| tRtIyaM bandhakAraNamAzrityAha-'micchattaM pariyANAmi sammattaM uvasaMpajAmi' mithyAtvaM-pUrvokta samyaktvamapi,etadaGgatvAdevAhaIPI'abohiM pariyANAmi bohiM uvasaMpajjAmi' abodhiH-mithyAtvakArya bodhistu samyaktvasyeti, idAnIM sAmAnyenAha-'amaggaM | pariyANAmi magga uvasaMpajjAmi' amAgoM-mithyAtvAdiHmArgastu samyagdarzanAdiriti / idAnI chadmasthatvAdazeSazuddhyarthamAha-18 OjaM saMbharAmi jaMcana saMbharAmijaM paDikamAmijaM ca na paDikamAmi tassa savvassa devasiyassa aiyArassa paDi samAmi samaNo'haM saMjayavirayapaDihayapaccakkhAyapAvakammo aniyANo dihisaMpaNNo maayaamosvivjio|(suutraa 1 yat kiJcit smarAmi yacca chadmasthAnAbhogAnneti, tathA 'jaM paDikamAmi jaM ca na paDikamAmi' yat pratikramAmi AbhogAdividitaM yaca na pratikramAmi sUkSmamaviditaM, anena prakAreNa yaH kazcidaticAraH kRtaH 'tassa sabassa devasiyassa atiyArassa paDikamAmi'tti kaNThyaM, itthaM pratikramya punarakuzalapravRttiparihArAyAtmAnamAlocayannAha-'samaNo'haM saMjayavirayapaDihayapaccakkhAyapAvakammo aNiyANo dihisaMpanno mAyAmosavivajio'tti zramaNo'haM tatrApi na carakAdiH, kiM tarhi 1, saMyataH sAmastyena yataH idAnI, virato-nivRttaH atItasyaiSyasya ca nindAsaMvaraNadvAreNaata evAha-pratihata-- pratyAkhyAtapApakarmA, pratihatam-idAnImakaraNatayA pratyAkhyAtamatItaM nindayA eSyamakaraNatayeti, pradhAno'yaM doSa itikRtvA tatazunyatAmAtmano bhedena pratipAdayannAha-'anidAno' nidAnarahitaH, sakalaguNamUlabhUtaguNayuktatAM darzayanAha-dRSTisaMpannaH' samyagdarzanayukta ityarthaH / vakSyamANadravyavandanaparihArAyAha-mAyAmRSAvivarjakaH (vivarjitaH)mAyAgabhamUpo vAdaparihArItyuktaM bhavati / evaMbhUtaH san kiM dIpa anukrama [33] ACCORESCARE-%E muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: aticAra-pratikramaNa anantara AtmAnAM AlocanA ~15264
Page #1528
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1417...] bhASyaM [227...] (40) Avazyaka zyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 762 // [sU.] ahAijjesu dIvasamuddesu panarasasu kammabhUmIsu jAvaMti kei sADU rapaharaNagucchapaDiggahadhArA paMcamaha-8 pratikabvayadhArA / ahArasahassasIlaMgadhArA akkhayAyAracarittA te savve sirasA maNasA madhaeNa vaMdAmi / (sUtraMmaNAdhya. addhatRtIyeSu dvIpasamudeSu-jambUdvIpadhAtakIkhaNDapuSkarAddheSu paJcadazasu karmabhUmiSu-pazcabharatapazcarAvatapaJcavidehAbhidhAnAsu yAvantaH kecana sAdhavaH rajoharaNagucchapratigrahadhAriNaH, nijhavAdivyavacchedAyAha-paJcamahAvratadhAriNaH, paJca mahAnatAni-pratItAni, atastadekAGgavikalapratyekabuddhasaGgrahAyAha-aSTAdazazIlAsahasradhAriNaH, tathAhi kecid bhagavanto rajoharaNAdidhAriNo na bhavantyapi, tAni cASTAdazazIlAsahasrANi dayante, tatreyaM karaNagAthA-joe karaNe sanA iMdiya bhomAi samaNadhamme ya / sIlaMgasahassANaM aTThArasagassa niSphattI // 1 // sthApanA sviyaM iyaM bhAvanA-maNeNa Na karei AhArama0 va. kA. Naka0Na kA0Na a0 saNNAvippajaDho sotidiyasaMvuDo khaMtisaMpanno A0 bha0 mai0 puDhavIkAyasaMrakkhao 1, maNeNa Na karei A-| so0 ca0 ghA0 ra0 phA hArasaNNAviSpajaDho sotiMdiyasaMvuDo khaMti-se pu0 A te0 teca.paM0 a0saMpanno AukkAyasaMrakkhao 2 evaM teu 3 vAu kha0 mA0 A0 | mu0 ta0 sa0 sa0 sI0 A0 | 04 vaNassati 5 vi06 ti07ca08509 je no kariti maNasA nijiyAhArasannasoidi puDhabIkAyAraMbhe khaMtijuA te muNi vande // 1 // dIpa anukrama [34] muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 18000 zilAMgarathasya varNanaM ~1527~
Page #1529
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [4], mUlaM [sU.] / [gAthA-2], niyukti : [1417...] bhASyaM [227...] (40) prata sUtrAMka ||12|| ajIyesu dasa bhedA, ete khaMtipayaM amuryateNa laddhA / evaM maddavAdisu ekeke dasa 2 labhati, evaM sataM, ete sotiMdiyamamuryateNa laddhA, evaM cakkhidiyAdiyesuvi ekeke sayaM 2 jAtA satA 500, etevi AhArasaNNA'paricAyageNa laddhA, bhayAdisapaNAdisuvi patteyaM 2 paMca sayA, jAtA do sahassA, ete na kareMtitti eteNa laddhA na kAravedieteNavi do karate NANujANati eteNavi do sahassA 2000,jAtA 6 sahassA, ete maNeNa laddhA 6000,vAyAevi 6000, kAeNavi chatti 6000, jAtA aTThArasatti 18000 / 'akSatAcAracAritriNaH' akSatAcAra eva cAritraM, tAn 'sarvAn' gacchagatanirgatabhedAn 'zirasA' uttamAGgena manasA-antaHkaraNena mastakena bandata(pande) iti vAcA, itthamabhivandya sAdhUna punaropataH sakalasattvakSAmaNamaitrIpadarzanAyAha khAmemi saca jIce, sabve jIvA khamaMtu me / mettI me savvabhUesu, dherai majjhaM na keNai // 1 // ecamahaM Aloiya nindiya garahiya dugaMchiyaM sammaM / tiviheNa paDikaMto vaMdAmi jiNe caubIsaM // 2 // (satra) nigadasiddhA eveyaM, sabe jIvA khamaMtu metti, mA teSAmadhyakSAntipratyayaH karmavandho bhavatviti karuNayedamAha / samAptI svarUpapradarzanapuraHsaraM maGgalagAhA-evetyAdi nigadasiddhA, evaM daivasikaM pratikramaNamukta, rAtrikamapyevambhUtameva, navaraM yatrava devasikAticAro'bhihitastatra rAtrikAticAro vaktavyaH / Aha-yadyevaM 'icchAmi paDikkamiDaM goyaracariyAe' ityAdi sUtramanarthaka, rAtrAvasya asaMbhavAditi, ucyate, svamAdau saMbhavAdityadoSaH / ityukto'nugamaH, nayAH prAgvat // ityAcAryazrImaddharibhadrasUrizakavihitAyAM AvazyakavRttau ziSyahitAyAM pratikramaNAdhyayanaM samAptaM // dIpa anukrama [35,36] BAE%ACASHARESHES muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra adhyayanaM -4- 'pratikramaNa' parisamApta ~ 1528~
Page #1530
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36..] Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niryuktiH [1418] bhASyaM [227...] atha kAyotsargAdhyayanaM vyAkhyAta pratikramaNAdhyayanamadhunA kAyotsargAdhyayanamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH - anantarAdhyayane vandanAthakaraNAdinA skhalitasya nindA pratipAditA, iha tu skhalita vizeSato'parAdhatraNavizeSasaMbhavAdetAvatA'zuddhasya sataH prAyazcittabheSajenAparAdhatraNa cikitsA pratipAdyate, yadvA pratikramaNAdhyayane mithyAtvAdipratikramaNadvAreNa karmanidAnapratiSedhaH pratipAditaH, yathoktaM- 'micchattapaDikkamaNa' mityAdi, iha tu kAyotsargakaraNataH prAgupAttakarmakSayaH pratipAdyate, vazyate ca - "jarha karagao nikatara dAraM jaMto puNo'vi bcceto| iya kiMtaMti suviddiyA kAussaggeNa kammAI // 1 // kAurasagge : jaha muTThiyassa bhajaMti aMgamaMgAI / hUya / suvi ai kammasaMghAyaM // 2 // " ityAdi, athavA sAmAyi cAritramupavarNitaM, sA ca jJAnadarzana evamidaM tritayamuktaM, asya ca vitathA sevanamaihika hakAmuSmikApAtastava vahata vandanapUrvakamityatastannirUpitaM nivedya ca bhUyaH zubhe varhatAM dhveva sthAneSu / pratIpaM kramaNamAsevanIyamityanantarAbhya tannirUpitaM, iha tu tathApyazuddhasyAparAdhatraNacikitsA prAyazcitta bhaSajAt (pratipAdyate, tatra prAyazcitta bhaiSajameva tAvadvicitraM pratipAdayannAha - AloyaNa paDikkama mIsa vivege tahA viussagge / taba kreya mUla aNavadvayA ya pAraMcie ceva / / 1498 // 'AloyaNaM'ti AlocanA prayojanato hastazatAd bahirgamanAgamanAdau gurorvikaTanA, 'paDikamaNe'tti pratIpaM kramaNaM 1 yathA vo nikRntati dAru yA punarapi jn| evaM kRtyanti suvihitAH kAyotsargeNa karmANi // 1 // kAyotsarge yathA susthita bhajyante bhaGgopAGgAni evaM bhindanti suvihitA aSTavidhaM karmasaMghAtam // 2 // For Fasten yetl j64 ~ 1529~ incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH * atra adhyayanaM -5- 'kAyotsarga' Arabhyate prAyazcittasya dazavidhatvaM prakAzyate
Page #1531
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1418] bhASyaM [227...] (40) 5 kAyo prata Avazyaka pratikramaNe, sahasA'samitAdau mithyAduSkRtakaraNamityarthaH, 'mIsa'tti mizra zabdAdiSu rAgAdikaraNe, vikaTanA mithyaadussktaa| hAribha- cetyarthaH, 'vivege'tti vivekaH aneSaNIyasya bhaktAdeH kazcit gRhItasya parityAga ityarthaH, tathA 'viussagge'tti tathAtsargAdhyayadrIyA | vyutsargaH kusvapnAdau kAyotsarga iti bhAvanA, 'ta'tti karma tApayatIti tapaH-pRthivyAdisaMghaTanAdI nirviga(kR)tikAdina kAyani 'chede'tti tapasA durdamasya zramaNaparyAyacchedanamiti hRdayaM, 'mUla'tti prANAtipAtAdau punarvatAropaNamityarthaH, aNavaThThayA ya'tti kSepaH // 764 / / hastatAlAdipradAnadoSAt duSTatarapariNAmatvAd teSu nAvasthApyate ityanavasthApyaH tadbhAvo'navasthApyatA, 'pAraMcie ceva'ti| puruSavizeSasya svaliGgarAjapacyAdyAsebanAyAM pAradhikaM bhavati, pAraM-prAyazcittAntamazcati-gacchatIti pArazcika, na tata UrdU prAyazcittamastIti gAthArthaH / / 1418 // evaM prAyazcittabhaiSajamukta, sAmprataM vraNaH pratipAdyate, sa ca dvibhedaH-dravyatraNo bhAvatraNava, dravyatraNaH zarIrakSatalakSaNaH, asAvapi dvividha eva, tathA cAhaduviho kAyaMmi vaNo tadumbhavAgaMtuo a NAyabbo / AgaMtuyassa kArai saluddharaNaM na iyarassa // 1419 // taNuo atikkhatuMDo asoNio kevalaM tae laggo / avaujjhatti sallo sallo na malijAi vaNo u||1420|| lagguddhighami bIe malijAi paraM adUrage salle / uddharaNamalaNapUraNa dUrayaragae taiyagaMmi // 1421 // // 764 // mA ceaNA u to uddharittu gAlaMti soNiya cautthe / rujjhai lahuti ciTThA vArijai paMcame vaNiNo // 1422 // dArohei varNa chaTTe hiyamiyabhoI abhuMjamANo vA / tittiamittaM chijaha sattamae pUimasAI // 1423 // tahaviya aThAyamANo goNasakhaiyAi rupphae vAvi / kIrai tayaMgacheo saahio sesarakkhaTTA // 1424 // 56-05 dIpa anukrama [36..] M arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'vraNa"sya bheda-prabhedAnAM kathanaM ~15304
Page #1532
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Jus Educa Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niryukti: [ 1424] bhASyaM [ 227...], prakSepa [1] mUlattaraguNarUvarasa tAiNo paramacaraNapurisassa / avarAhasallapabhavo bhAvavaNo hoi nAyavvo // 1 // ( pra0 ) // bhikkhAyariyAi sujjhai aiAro koi bighaDaNAe u / bIo asamiomiti kIsa sahasA aguto vA 1 / / 1425saddAiesa rAgaM dosaM ca maNA gao taiyagaMmi / nAuM aNesaNijaM bhattA viciNa catthe || 1426 / / ussaggeNavi sujjhai aiAro koi koi u taveNaM / teNavi asujjhamANaM chepavisesA visohiMti // 1427 // dvividho dviprakAra: 'kAryami vaNo tti dhIyata iti kAyaH zarIramityarthaH tasmin traNaH - kSatalakSaNaH, daividhyaM darzayatitasmAdudbhavo'syeti tadudbhavo gaNDAdiH Agantukazca jJAtavyaH, AgantukaH kaNTakAdiprabhavaH, tatrAgantukasya kriyate zalyoddharaNaM netarasya tadudbhavasyeti gAthArthaH // yadyasya yathodbhiyate-uttaraparikarma kriyate dravyatraNa eva tadetadabhidhitsurAha-'taNuo atikkhatuMDo' iti tanureva tanukaM kRzamityarthaH, na tIkSNatuNDamatIkSNamukhamiti bhAvanA, nAsmin zoNitaM vidyata ityazoNitaM kevalaM navaraM svagUlagnaM uddhRtya 'avaujjhatti saho'tti parityajyate zalyaM prAkRtazailyA tu puhiGganirdezaH, 'salo na malija vaNo ya' na ca mRdyate vraNaH, alpatvAt zalyasyeti gAthArthaH // prathamazasyaje ayaM vidhiH, dvitIyAdizalya je punarathaM-'lagyudviyaM mi lagnamuddhRtaM lagnoddhRtaM tasmin dvitIye kasmin ? - adUragate zalya iti yoga; manAg dRDhalagna iti bhAvanA, atra 'malijAi paraM 'ti mRdyate yadi paraM traNa iti uddharaNaM zalyasya, marddanaM zraNasya, pUraNaM karNamalAdinA tasyaivaitAni kriyante dUragate tRtIye zalya iti gAthArthaH // 'mA veyaNA u to uddharettu gArhati soNiya utthe / rujjha huMti ciTThA vArija' iti mA vedanA bhaviSyatIti tata uddhRtya zalyaM gAlayanti zoNitaM caturthe zalya iti, tathA ruhyatAM zIghramiti ceSTA-pari For Fans Only janibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1531 ~
Page #1533
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM I [gAthA-], niyukti: [1427] bhASyaM [227...], (40) prata CAKAC+ HEISS Avazyaka spandanAdilakSaNA vAryate-niSidhyate, pazame zalye uddhRte vraNo'syAstIti vaNI tasya praNinaH raudrataratvAcchalyasyeti gaathaarthH|| 5kAyorohei vaNaM chaThe' iti rohayati vraNaM SaSThe zalye uddhRte sati hitamitabhojI hitaM-paya mitaM-stokaM abhuJjanveti, yAva tatsagodhyayadrIyA cchalyena dUSitaM 'tattiyamittaMti tAvanmAtra chidyate, saptame zalya uddhRte kiM-pUtimAMsAdIti gAthArthaH / / 'tahaviya aThA naM kAyani kSepaH yeti tathApi ca 'aTThAyamANe tti atiSThati sati visarpatItyarthaH, gonasabhakSitAdI raka(rumpha)kaivApi kriyate, tadaGgachedaH 765 // nisahAsthikaH, zeparakSArthamiti gAdhArthaH // evaM tAvad dravyavraNastaJcikirasA ca pratipAditA, adhunA bhAvatraNaH pratipAdyate ___ 'mulUttaraguNarUvassa' gAhA,iyamanyakartRkI sopayogA ceti vyAkhyAyate, mUlaguNA:-prANAtipAtAdiviramaNalakSaNAH piNDavizuddhyAdayastu uttaraguNAH, ete eva rUpaM yasya sa mUlaguNottaraguNarUpastasya, tAyinaH, paramazvAsau caraNapurupazceti samAsaH tasya aparAdhA:-gocarAdigocarAH ta eva zalyAni tebhyaH prabhavaH-sambhavo yasya sa tathAvidhaH bhAvatraNo bhavati jJAtavya iti gAthArthaH // sAmpratamasthAnekabhedabhinnasya bhAvatraNasya vicitraprAyazcittabhaiSajena cikitsA pratipAdyate, tatra| "bhikkhAyariyAI' bhikSAcaryAdiH zudhyatyaticAraH kazcidvikaTanayaiva-AlocanayaivetyarthaH, AdizabdAd vicArabhUmyAdigamanajo gRhyate, iha cAticAra evaM vraNaH 2, evaM sarvatra yojyaM, 'vitija'tti dvitIyo praNaH apratyupekSite khelavivekAdI-18 hA asamito'smIti sahasA agupto vA mithyAduSkRtamiti vicikitsetyayaM gAthArthaH // 'zabdAdiSu iSTAniSTeSu rAga dveSaM vA // 765 // manasA(manAka) gataH atra 'taio' tRtIyo vraNaH mizrabhaiSajyacikitsyaH, AlocanApratikramaNazodhya ityA, jJAtvA aneSaNIyaM bhakkAdi vigizcanA caturtha iti gAthArthaH // 'ussaggeNavi sujjhai' kAyotsargeNApi zuddhyati aticAraH kazcit , kazcit dIpa anukrama Tara [36..] kannaDa ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15324
Page #1534
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM ] / [gAthA-], niyukti: [1427] bhASyaM [227...], (40) prata dIpa anukrama tapasA pRthivyAdisaMghaTanAdijanyo niviMgatikAdinA paNmAsAntena, tenApyazuddhyamAnastathAbhUtaM gurutaraM chedavizeSA vizodhayantIti gAthArthaH // 1419-1427 / / evaM sapta prakArabhAvavraNacikitsApi pradarzitA, mUlAdIni tu viSayanirUpaNadvAreNa svasthAnAdavaseyAni, neha vitanyante, ityuktamAnuSaGgika, prastutaM prastumaH-evamanenAnekasvarUpeNa-sambandhenAyAtasya | kAyotsargAdhyayanasya catvAryanuyogadvArANi saprapaJcAni vaktavyAni, tatra nAmaniSpanne nikSepe kAyotsargAdhyayanamiti | *kAyotsargaH adhyayanaM ca, tatra kAyotsargamadhikRtya dvAragAthAmAha niyuktikAra: nikkheve 1 gaha2vihANamaggaNA 3 kAla 4 meyaparimANe 5 / asada 6 saDhe 7 vihi 8 dosA 9 kassatti 10 phalaM ca 11 daaraaii||1428 / / 'nikkhevegaDhavihANa' nikkheveti kAyotsargasya nAmAdilakSaNo nikSepaH kAryaH 'egaDha'tti ekAdhikAni vaktavyAni / vihANamaggaNa' ti vidhAnaM bhedo'bhidhIyate bhedamArgaNA kAryA 'kAlabhedaparimANetti kAlaparimANamabhibhavakAyotsargAdInAM vaktavyaM, bhedaparimANamutsRtAdikAyotsargabhedAnAM vaktavyaM yAvantasta iti, 'asaDhasaDhe'tti azaThaH zaThazca kAyotsargakattA vaktavyaH 'vihi'tti kAyotsargakaraNavidhirvAcyaH 'dosa'tti kAyotsargadopA vaktavyAH 'kassatti' kasya kAyotsarga iti vaktavyaM 'phala'tti aihikAmuSmikabhedaM phalaM vaktavyaM 'dArAIti etAvanti dvArANIti gaathaasmaasaarthH|| 1428 // vyAsAthai | tu pratidvAraM bhASyakRdevAbhidhAsyati / tatra kAyasyotsargaH kAyotsarga iti dvipadaM nAmetikRtvA kAyasya utsargasya ca nikSepaH kArya iti / tathA cAha bhASyakAra: [36..] Jaintaintml Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAyotsargam adhikRtya nikSepa Adi 11 dvArANi varNayate ~15334
Page #1535
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1428] bhASyaM [228], (40) prata Avazyaka-kAe ussaggaMmi ya nikkheve huMti dunni u vigappA / eesi duNhaMpI patteya parUvaNaM vucchaM // 228 // (bhA05 kAyo 'kAe ussaggami ya' kAye kAyaviSayaH utsarge ca-utsargaviSayazca evaM nikSepe-nikSepaviSayau bhavataH dvau eva vikalpI- sagAMdhyayadrIyA nikAyanidAveva bhedI, anayoddhayorapi kAyotsargavikalpayoH pratyeka prarUpaNAM vakSya iti gAthArthaH // 228 // // 766 // kAyassa u nikkhevo bArasao chao a ussagge / eesiM tu payANaM patteya parUvaNaM bucchaM // 1429 // nAma ThavarNasarIre gaI nikAyatthikArya davie ya / mAuya saMgaha pajarva bhAre taha bhAvakoMe ya // 1430 // kAo kassaha nAma kIraha dehovi cucaI kaao| kAyamaNiovi buJcai baddhamavi nikAyamAhaMsu // 1431 // akkhe gharADae vA kaDe putthe ma cittakamme ya / sambhAvamasambhAvaM ThavaNAkArya biyANAhi // 1432 // 3 lippagahatthI hatyitti esa sambhAviyA bhave ThavaNA / hoi asambhAve puNa havittinirAgiI akkho // 1433 // orAliyavebviyaAhAragateyakammae ceva / eso paMcaviho khalu sarIrakAo muNeyabvo // 1434 // caumuvi gaIsu deho nerahayAINa jo sa gaikAo / eso sarIrakAo visesaNA hoi gaikAo ||shaa(pr.) jeNuvagahio bacai bhavaMtaraM jacireNa kAleNa / eso khalu gaikAo sateyagaM kammagasarIraM // 1435 / / // 766 // |niyayamahio va kAo jIvanikAo nikAyakAoyA asthittibahapaesA teNaM paMcatthikAyA u||1436|| jaMtu purakkhaDabhAvaM daviyaM pacchAkaDaM va bhAvAo / taM hoi vvadabiyaMjaha bhavio davvadevAI // 229 // (bhA0) jai asthikAyabhAvo apaeso hujja asthikAyANaM / pacchAkaDuvva tote havija davvatthikAyA va // 230 // (bhaa0)|| dIpa anukrama [36..] SINEarami muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1534
Page #1536
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1437] bhASyaM [230], (40) - prata - tIyamaNAgayabhAva jamasthikAyANa nasthi asthittaM / tena ra kevalaeK natthI vvasthikApataM // 1437 / / / kAmaM bhaviyasurAisu bhAvo so ceva jasdha vahati / esso na tAva jAyai tena ra te davyadevusi // 1438 // 1 duhao'NaMtararahiyA jai evaM to 'bhavA aNaMtaguNA / egassa egakAle bhavA na jujjati u aNegA // 1439 // duhao'NaMtarabhaviyaM jaha ciTTai AuaM tu jaM baI / hunjiyaresuvi jai taM dabvabhavA hujja to te'vi // 1440 // saMjhAsu dosu sUro adissamANo'vi pappa samaIyaM / jaha obhAsaha khittaM taheva eyaMpi nAyabvaM // 1441 // mAuyapayaMti neyaM navaraM annovi jo payasamUho / so payakAo bhannai je egapae bahU asthA 231 // (bhA0) saMgahakAo'NegAvi jattha egavayaNa dhippaMti / jaha sAligAmaseNA jAo vasahI (ti) niviTTatti // 1442 // pajjavakAo puNa huMti pajacA jattha piMDiyA bahave / paramANuMmivikaMmici jaha cannAI agaMtaguNA // 1443 // ego kAo duhAjAo ego ciTThai ego maario|jiivNto amaeNa mAriotaM lavamANava! keNa heuNA // 1444 // dugatiga cauro paMca va bhAvA pahuA va jattha vadati / so hoi bhAvakAo jIvamajIve vibhAsA u||1445 // kAe sarIra dehe buMdI ya caya uvacae ya saMghAe / ussaya samussae vA kalevare bhattha taNa pANU // 1446 // tatra 'kAyassa u nikkhevo' kAyasya tu nikSepaH kArya iti 'vArasa'tti dvAdazaprakAraH / 'chakkao ya ussagge' SaTkazcotsargaviSayaH SaTprakAra ityarthaH, pazcArddha nigadasiddhaM tatra kAyanikSepapratipAdanAyAha-nAma ThavaNA' nAmakAyaH sthApanAkAyaH zarIrakAyaH gatikAyaH nikAyakAyaH astikAyaH dravyakAyazca mAtRkAyaH saMgrahakAyaH paryAyakAyaH bhAra dIpa anukrama [36..] JAMEainturda ANDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15354
Page #1537
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) Avazyaka- hAribha prata drIyA // 767 // dIpa anukrama kAyaH tathA bhAvakAyazceti gAthAsamAsArthaH // vyAsArdhaM tu pratidvArameva vyAkhyAsyAmaH, tatra nAmakAyapratipAdanAyAha 5kAyokAo kassavitti kAyaH kasyacit padArthasya sacetanAcetanasya vA nAma kriyate sa nAmakAyaH, nAmAzritya kAyo nAma-tsargAdhyayakAyaH, tathA deho'pi-zarIrasamucchrayo'pi ucyate kAyaH, tathA kAcamaNirapi kAyo bhaNyate, prAkRte tu kAyaH / tathA baddha- nakAyanimapi kicillekhAdi 'nikAyamAsu'tti nikAcitamAkhyAtavantaH, prAkRtazailyA nikAyeti gAthArthaH, gataM nAmadvAra, adhunA sthApanAdvAraM vyAkhyAyate-'akkhe varADae' akSe-candanake varATake vA-kapake vA kAThe-kuTTiI puste vAvastrakRte citrakarmaNi vApratIte, kimityAha-sato bhAvaHsadbhAvaH tathya ityarthaH tamAzritya tathA asatobhAvaH asadbhAvaH atathya ityarthaH, taM cAzritya, kiM ?-sthApanAkAyaM vijAnAhIti gAthArtha // 1431 // sAmAnyena sabhAvAsadbhAvasthApanodAharaNamAha-leppagahatthI' yadiha lepyakahastI hastIti sthApanAyAM nivezyate 'esa sabbhAviyA bhave ThavaNatti eSA sadbhAvasthApanA bhavatIti, bhavatya sadbhAve punahastIti nirAkRtiH-hastyA kRtizUnya eva caturaGgAdAviti / tadevaM sthApanAkAyo'pi bhAvanIya iti gAthArthaH / / 1432 // zarIrakAyapratipAdanAyAha-orAliyaveudhiya' udAraiH pudgalaiMnivRttamaudArika vividhA kriyA vikriyA tasyAM bhavaM vaikriya prayojanAdhinA Ahiyata ityAhArakaM tejomayaM taijasaM karmaNA nivRttaM kArmaNaM, audArika vaikriya AhAraka taijasaM kArmaNaM caiva eSa paJcavidhaH khalu zIryanta iti zarIrANi zarIrANyeva pudgalasaGghAtarUpatvAt kAyaH zarIrakAyaH vijJAtavya iti gAthArthaH // gatikAyapratipAdanAyAha'causuvi gaI' iyamapyanyakartRkI gAthA sopayogeti ca vyAkhyAyate-catasRSvapi gatiSu-nArakatiryagnarAmaralakSaNAsu [36..] 767 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15364
Page #1538
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Education t Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niryuktiH [1446] bhASyaM [231], 'deho'tti zarIrasamucchrayo nArakAdInAM yaH sa gatau kAya itikRtvA gatikAyo bhaNyate, atrAntare Aha codaka:- 'eso sarIrakAu 'ti namyeSa zarIrakAya uktaH, tathAhi naudArikAdivyatiriktA nArakatiryagAdidehA iti, AcArya Aha- 'vise | saNA hoti gatikAo vizeSaNAd-vizeSaNasAmarthyAd bhavati gatikAyaH, vizeSaNaM cAtra gatau kAyo gatikAyaH, yathA dvivi dhAH saMsAriNaH- trasAH sthAvarAzca punasta eva strIpuMnapuMsakavizeSeNa bhidyanta ityevamatrApIti gAthArthaH / athavA sarvasattvAnAmapAntarAlagata yaH kAyaH sa gatikAyo bhaNyate, tathA cAha' jeNuvagahio' yenopagRhIta upakRto vrajati-gacchati bhavAdanyo bhavaH bhavAntaraM tat, etaduktaM bhavati manuSyAdirmanuSya bhavAt cyutaH yenAzrayeNA (zrito') pAntarAle devAdibhavaM gacchati sa gatikAyo bhaNyate, taM kAlamAnato darzayati-yacireNa 'kAleNaM'ti sa ca yAvatA kAlena samayAdinA vrajati tAvantameva kAlamasau gatikAyo bhavyate eSa khalu gatikAyaH, svarUpeNaiva darzayannAha-'sateyagaM kammagasarIraM' kArmaNasya prAdhAnyAt saha taijasena vartata iti sataijasaM kArmaNazarIraM gatikAyastadAzrayeNApAntarAlagatI jIvagateriti bhAvanI (yama) yaM gAdhArthaH // nikAyakAyaH pratipAdyate tatra-'niyaya'tti gAthArddha vyAkhyAyate 'niyayamahio va kAo jIvanikAya 'ti niyato nityaH kAyo nikAyaH, nityatA cAsya triSvapi kAleSubhAvAt adhiko vA kAyo nikAyaH, yathA adhiko dAho nidAha iti, AdhikyaM cAsya dharmAdharmAstikAyApekSayA svabhedApekSayA vA, tathAhi ekAdayo yAvadasajJeyAH pRthivI kAyikAstAvat kAyasta eva svajAtIyAnyaprakSepApekSayA nikAya iti, evamanyeSvapi vibhASetyevaM jIvanikAyasAmAnyena nikAyakAyo bhaNyate, athavA jIvanikAyaH pRthivyAdibhedabhinnaH padvidho'pi nikAyo bhaNyate tatsamudAyaH evaM ca nikAyakAya iti, garta nikAyakAyadvAraM / adhunA'stikAyaH pratipAdyate, For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1537 ~ Dig
Page #1539
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) ma prata // 768 // dIpa anukrama Avazyaka tatredaM gAthAzakalaM 'asthittibahupadasA teNaM paMcatthikAyA u' astItyayaM trikAlavacano nipAtaH, abhUvan bhavanti 5 kAyohAribha- bhaviSyanti ceti bhAvanA, bahupradezAstu yatastena paJcaivAstikAyAH tuzabdasyAvadhAraNArthatvAnna nyUnA nApyadhikA iti, anena tsagodhyayadrIyA ca dharmAdharmAkAzAnAmekadravyatyAdastikAyatvAnupapattiraddhAsamayasya ca e (ane)katvAdastikAyatvApattirityetat parihRtamavaga-2 dhantavyaM, te cAmI paJca, tadyathA-dharmAstikAyo'dharmAstikAyaH AkAzAstikAyaH jIvAstikAyaH budgalAstikAyazcetyasti kAyA iti hRdayamaya gAthArthaH // sAmprataM dravyakAyAvasarastatastatpratipAdanAyAha| jaM tu purakkhaDa'tti yad dravyamiti yogaH tuzabdo vizeSaNArthaH kiM vizinaSTi ?-jIvapudgaladravyaM, na dharmAstikAyAdi, tatazcaitaduktaM bhavati yad dravyaM yadU vastu puraskRtabhAvamiti-pura:-agrataH kRto bhAvo yeneti samAsaH, bhAvinI bhAvasyA yogymbhimukhmityrthH| 'pacchAkaDaM va bhAvAo'tti ghAzabdasya vyavahitaH sambandhaH, tatazcaivaM prayogaH pazcAtkRtabhAvaM, vAzabdo vikalpavacanaH pazcAt kRtaH prAyojjhito bhAvaH-paryAyavizeSalakSaNo yena sa tathocyate, etaduktaM bhavati-yasmin bhAve vartate se dravyaM tato yaH pUrvamAsId bhAvaH tasmAdapetaM pazcAtkRtabhAvamucyate, 'taM hoti dabadaviyaM taditthaMbhUtaM dviprakAramapi bhAvino| bhUtasya ca bhAvasya yogyaM 'daI ti vastu vastuvacano hyeko dravyazabdaH, kiM?-bhavati dravyaM, bhavatizabdasya vyavahitaH sambandhaH, itthaM dravyalakSaNamabhidhAyAdhunodAharaNamAha-'jaha bhavio dabadevAdi' yathetyudAharaNopanyAsArthaH bhanyo-yogyaH dravyadevA 768 // diriti, zyamatra bhAvanA-yo hi purUpAdima'tvA devatvaM prApsyati baddhAyuSkaH abhimukhanAmagotro vA sa yogyatvAt dravya-13 devo'bhidhIyate, evamanubhUtadevabhAvo'pi, AdizabdAd dravyanArakAdigrahaH paramANugrahazya, tathAhi-asAvapi vyaNukAdi-1 [36..] RECEMESTE% JAMERatinik muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15384
Page #1540
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) prata kAyayogyo bhavatyeva, tatazcetthaMbhUtaM dravyaM kAyo bhaNyata iti gAthArthaH // 1426 // Aha-kimiti tuzabdavizeSaNAjIvapudagala dravyamaharIkRtya dharmAstikAyAdInAmiha vyavacchedaH kRta iti ?, atrocyate, teSAM yathoktaprakAradravyalakSaNAyogAt, sarvadevAstikAyatvalakSaNabhAvopetatvAd , Aha ca bhASyakAra:-'jai asthikAyabhAvo' yadyastikAya bhAvaH astikAyatvalakSaNaH, 'iya eso hoja asthikAyANaM' 'iya' evaM yathA jIvapudgaladravye viziSTaparyAya iti / jAeSyan-AgAmI bhaveta, keSAm !-astikAyAnAM-dharmAstikAyAdInAmiti, vyAkhyAnA vizeSapratipattiH, tathA pazcAtkRto vA yadi bhavet 'to te havija dabasthikAya'tti tataste bhaveyuriti dravyAstikAyA iti gAthArthaH yatazca'tIyamaNAgaya' atItam-atikrAntamanAgataM bhAvaM yad-yasmAt kAraNAdastikAyAnAM-dharmAstikAyAdInAM nAsti-na vidyate astitva-vidyamAnatvaM, kAyatvApekSayA sadaiva yogAditi hRdayaM, 'teNa ratti tena kila kevalaM-zuddhaM 'teSu' dharmAstikAyAdiSu nAsti-na vidyate, kiM ?-'dabasthikAya'tti dravyAstikAyatvaM, sadaiva tadbhAvayogAditi gAthArthaH // 1437 // Aha-yadyevaM dravyadevAyudAharaNoktamapi dravyaM na prApnoti, sadaiva sadbhAvayogAt, tathAhi-sa eva tasya bhAvo yasmin vartate iti / atra gururAha-kAmaM bhaviyasurAdi' kAmamitya numataM yathA bhaviyasurAdiSu' bhavyAzca te surAdayazceti vigrahaH AdizabdAta dravyanA" rakAdigrahaH teSu-tadviSaye vicAre bhAvaH sa eva yatra vartate tadAnIM manuSyAdibhAva ini, kiMtu eSyo-bhAvI na tAvajAyate tadA, 'teNa ra te davadeva'tti tena te kila dravyadevA iti, yogyatvAd, yogyasya ca dravyatvAt ,na caitad dharmAstikAyAdInAmasti, eSyakAle'pi tadbhAvayuktatvAdeveti gaathaarthH||1438||ythoktN dravyalakSaNamavagamya tadbhAve'tiprasara ca manasyAdhA dIpa anukrama [36..] Lik%20% muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1539~
Page #1541
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) Avazyaka hAribhadrIyA -% prata 6 // 769 // yAha codakaH-'duhao'NaMtararahiyA duhatti vartamAnabhAvasthitasya ubhayata edhyakAle'tI takAle ca aNaMtararahiyatti ana- kAyotsargantarau eSyAtItau anantarau ca taurahitau ca vartamAnabhavabhAveneti prakaraNAdU gamyate anantararahitau tAvapi 'jai'tti yadi tasyo- nikSepaH cyate 'evaM to bhavA aNaMtaguNa'tti evaM sati tato bhavA anantaguNAH, tadbhavadvayavyatiriktA vartamAnabhavabhAvena rahitA ethyA atikrAntAzca te'pyugyeraMstatazca tadapekSayApi dravyatvakalpanA syAt, adhocyeta-bhavatvevameva kA no hAniriti ?, ucyate, ekasya-puruSAderekakAle-puruSAdikAle bhavA na yujyante-na ghaTante anekenbaya iti gAthAthaiH // 1439 // itthaM codakenokte / / gururAha-'duhao'NatarabhaviyaM"duhau'tti vartamAnabhave vartamAnasya ubhayataH eSye'tIte cAnantarabhavika,puraskRtapazcAtkRtabhava-18 sambandhItyuktaM bhavati,yathA tiSThati AyuSkameva tuzabdasyAvadhAraNArthatvAt,na zeSaM karma vivakSitaM yad badamayaM gaathaarthH||1440|| puraskRtabhavasambandhi tribhAgAvazeSAyuSkaH sAmAnyena tasminneva bhave vartamAno banAti, pazcAtkRtasambandhi punastasmin va bhave vedayati / atiprasaGgAnivRttyarthamAha-hojiyaresuvi jai taM davabhavA hoja tA te'vi' bhavet itressvpi-prbhuutessvtiitessu|| yad baddhamanAgateSu ca yad bhokSyate yadi tasminneva bhave vartamAnasya dravyabhavA bhaveraMstataste'pi, tadAyuSkarmasambandhAditi sAhadayaM, na caitadasti, tasmAdasaccodakavacanamiti gaadhaarthH||1441|| asyaivArthasya prasAdhakaM lokapratItaM nidarzanamabhidhAtukAma | Aha-'saMjhAsu dosu sUro' sandhyA ca samdhyA ca sandhye tayoH sandhyayordvayoH pratyUSapradoSapratibaddhayoH sUrya-AdityaH adRshy-1811769|| mAno'pi-anupalabhyamAno'pi prApaNIyaM-prApyaM samatikAntaM-samatItaM ca yathA'vabhAsate-prakAzayati kSetraM, tadyathA-pratyuSa|sandhyAyAM pUrvavideha bharataM ca, pradoSasandhyAyAM tu bharatamaparavidehaM ca, tathaiva-yathA sUryaH idamapi prakrAnta jJAtavya-vijJe-1 dIpa anukrama [36..] - % C46 -- HINDraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1540~
Page #1542
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) prata 94544-5% * yamiti, etaduktaM bhavati-vartamAnabhave sthitaH puraskRtabhavaM pazcAtkRtabhavaM ca AyuSkakarma sadravyatayA spRzati,prakAzenAdityavaditi gAthArthaH // 1442 // adhunA mAtRkAkAyaH pratipAdyate, [ mAtRke'pi ] mAtRkApadAni 'uppaNNeti ve' tyA-13 dIni tatsamUho mAtRkAkAyaH, anyo'pi tathAvidhapadasamUho bahathaM iti, tathAcAha bhASyakAra:-'mAu- yaparya'ti mAtakApadamiti 'jema' 'jema'ti cihaM, navaramanyo'pi yaH padasamUhaH-padasavAtaH sa padakAyo bhaNyate | mAtRkApadakAya iti bhAvanA, viziSTaH padasamUhaH, kiM0-'je egapae bahU atthA' yasminnekapade bahavaH arthAsteSAM padAnAM yaH samUha iti, pAThAntaraM vA 'jassekapade bahU atyatti gAthArthaH // 1443 // saMgrahakAyapratipAdanAyAha'saMgahakAo NegA' saMgrahaNaM saMgrahaH sa eva kAyaH, sa kiMviziSTa ? ityAha-'NegAvi jattha egavayaNeNa gheppati'tti prabhUtA api yatraikavacanena dizyanto gRhyante, yathA zAligrAmaH senA jAto vasati nivitti, yathAsaGgharSa, prabhUteSvapi stambeSu | |satsu jAtaH zAliriti vyapadezaH, prabhUteSvapi puruSavilayAdiSu vasati prAmaH, prabhUteSvapi hatyAdiSu niviSTA seneti, ayaM zAlyAdirarthaH saGgrahakAyo bhaNyate iti gAthArthaH // 1444 // sAmprataM paryAya kArya darzayati 'pajjavakAo' paryAyakAyaH punarbhavati, paryAyA-vastudharmA yatra-paramANyAdau piNDitA bahavaH, tathA ca paramANAvapi kasmiMzcit sAMvyavahArike yathA varNagandharasasparzA anantaguNAH anyApekSayA, tathA cokam-"kAraNameva tadantyaM sUkSmo nityazca bhavati paramANuH / ekarasavarNagandho dvisparzaH kAryaliGgazca // 1 // " sa caikastikAdirasastadanyApekSayA tiktataratiktatamAdibhedAdAnantyaM pratipadyate, paJcavarNAdiSvapi vibhASetyayaM gAthArthaH // adhunA bhArakAyastatra gAthA-1 % dIpa anukrama 2-%94% [36..] %31-25% 5% Ninrary om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1541~
Page #1543
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1446] bhASyaM [231], (40) kAyotsarganikSepaH prata X Avazyakaeko kAo vuhA jAo' ekaH kAya:-kSIrakAyaH dvidhA jAtaH, ghaTadvaye nyAsAta, tatra ekastiSThati, eko mAritaH, hAribha- jIvana mRtena mAritastadetAlaveti-brUhi he mAnava ! kena kAraNena , kathAnakaM yathA pratikramaNAdhyayane pariharaNAyAmiti drIyA gAthArtha, bhArakAyazcAtra kSIrabhRtakumbhadvayopetA kApotI bhaNyate, bhArazcAsau kAyazca bhArakAyaH, aNNe bhnnNti||770|| bhArakAyaH kApotyeyocyate iti // 1445 // bhAvakAmapratipAdanAyAha 'dugatigacauroM' dvau yazcatvAraH paJca vA bhAvA-audayikAdayaH prabhUtA vA'nye'pi 'yatra' sacetanAcetane vastuni vidyante sa bhavati bhAvakAyaH, bhAvAnAM kAyo bhAvakAya iti, 'jIvamajIve vibhAsA ' jIvAjIvayorvibhASA khalyAgamAnusAreNa kAryeti gAthArthaH // 1446 // mUladvAragAthAyAM kAyamadhikRtya gataM nikSepadvAram , adhunaikArthikAnyucyante, tatra gAthAkAyaH zarIraM dehaH bondI caya upacayazca sahAta ucchrayaH samucchyazca kaDevaraM bhatrA tanuH pANuriti gAthArthaH // 231 // mUladvAragAthAyA~ kAyamadhikRtyoktAnyekAthikAni, adhunA utsargamadhikRtya nikSepaH ekArthikAni cocyante, tatra nikSepamadhikRtyAhanAmaMThavaNAdavie khitte kAle taheva bhAve ya / eso ussaggassa u nikvevo chaviho hoi // 1447 // 1 dabbujmaNA u jaMjeNa jattha avakiraha dabbabhUo vAjaM jattha vAvi khitte jaMjacira jaMmi vA kAle // 1448 // bhAve pasatyamiyaraM jeNa va bhAveNa avakiraha jaMtu / assaMjamaM pasatthe apasatthe saMjamaM cayai // 1449 // varapharusAisaceyaNamaceyaNaM durabhigaMdhavirasAI / daviyamavi cayai doseNa jeNa bhAbujjhaNA sA u // 1450 // dIpa anukrama [36..] 770 // AnEaadme Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | utsarga adhikRtya SaD nikSepA: ~1542~
Page #1544
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1451] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) prata ussagga viussaraNujjhaNA ya avagiraNa chaDaNa vivego| sajjaNa cayaNummuaNA parisADaNa sADaNAceva // 1451 // ussage nikkhevo caukkao chakkao a kAyabbo / nikkhevaM kAUNaM parUvaNA tassa kAyabvA // 1 // so ussaggo duviho ciTTAe abhibhave ya naayvyo| bhikvAyariyAi paDhamo uvasaggabhirjujaNe ciio // 1452 // nAmaMThavaNAdavie' arthamadhikRtya nigadasiddhA, vizeSArtha tu pratidvAraM prapaJcena vakSyAmaH, tatrApi nAmasthApane gatArthe. dravyotsargAbhidhitsayA punarAha-'dabujhaNA ujaM jeNa' dravyojjhanA tu dravyotsargaH svayameva 'janti yad dravyamaneSaNIyaM | 'avakiratitti yogaH avakirati-utsRjati 'jeNe ti yena karaNabhUtena pAtrAdinotsRjati,'jasthatti yatra dravye utsRjati dravyabhUto vA-anupayukto vA utsRjati epa dravyotsargo'bhidhIyate / kSetrotsarga ucyate 'jaM jattha bAvi khette'tti yatkSetraM | dakSiNadezAdhutsRjati yatra vA'pi kSetre utsargo vyAvaya'te eSa kSetrotsargaH, kAlotsarga ucyate-'jaM accira jammi vA kAle'tti yatkAlamutsRjati yathA bhojanamadhikRtya rajanI sAdhavaH 'jacirati yAvantaM kAlamutsargaH, yasmin vA kAle utsargo byAvayete epa kAlotsarga iti gAthArthaH // 1448 // bhAvotsargapratipAdanAyAha bhAve pasatyamiyara' 'bhAce'ti dvAraparAmarzaH, bhAvotsargoM dvidhA-prazasta-zobhanaM vastyadhikRtya 'itaraMti aprazastamazo-|| bhanaM ca, tathA yena bhAvenotsarjanIyavastugatena kharAdinA 'avakirati jantu' utsRjati yat tatra bhAvenotsarga iti tRtIyAsamAsaH, tatra asaMyama prazaste bhAvotsarge tyajati, aprazaste tu saMyama tyajatIti gAthArthaH // 1449 // yaduktaM yena vA dIpa anukrama [36..] JAMERatin A NDraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1543~
Page #1545
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM - [gAthA-], niyukti: [1452] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) kAyotsarganikSepaH prata Avazyaka- bhAvenotsRjati tatprakaTayannAha-'kharapharusAisaceyaNa' kharaparuSAdisacetanaM kharaM-kaThinaM paruSa-dubhASaNopetaM acetanaM hAribha-14 durabhigandhavirasAdi yad dravyamapi tyajati doSeNa yena kharAdinaiva 'bhAvujhaNA sA u' bhAvanotsarga iti gAthArthaH drIyA // 1450 // gataM mUladvAragAthAyAmutsargamadhikRtya nikSepadvAram, adhuna kArthikAnyucyante, tatreya gAthA 'ussagga viussaraNu' utsargaH byutsarjanA ujjhanA ca avakiraNaM chardanaM vivekaH varjanaM tyajana unmocanA parizAtanA // 771 // zAtanA caiveti gAthArthaH // 1451 // mUladvAragAthAyAmuktAnyutsagaikArthikAni, tatazca kAyotsarga iti sthitaM, kAyasyotsargaH kAyotsargaH / idAnI mUladvAragAthAgatavidhAnamArgaNAdvArAvayavArthavyAcikhyAsayA''ha--'so ussaggo duvihoM' sa kAyotsargo dvividhaH, 'ceTTAe abhibhave ya nAyavo' ceSTAyAmabhibhave ca jJAtavyaH, tatra 'bhikkhAyariyAdi paDhamo' bhikSAcaryAdau viSaye prathamaH kAyotsargaH, tathAhi-ceSTAviSaya evAsI bhavati, 'uvasamga'bhijaNe biio'tti upasargAdivyAdayastairabhiyojanamupasagAbhiyojanaM tasminnupasargAbhiyojane dvitIyaH-abhibhavakAyotsarga ityarthaH, divyAbhibhUta evaM mahAmunistadevArya karotIti hRdayam, athavopasargANAmabhiyojanaM-soDhavyA mayopasargAstabhayaM na kAryamityevaMbhUtaM tasmin dvitIya ityarthaH / itthaM pratipAdite satyAha codakaH, kAyotsarge hi sAdhunA nopasargAbhiyojanaM kAryaiyarahavi tA na jujjai abhigo kiM puNAi ussagge? naNu gabveNa parapuraM abhirujjhai evmeyNti(pi)||1453 4|mohapayaDIbhayaM abhibhavitu jo kuNai kAussaggaMtu bhayakAraNe gha tivihe NAbhibhavo neva paDiseho // 1454|| dAAgAreUNa para raNika jai so kariba ussgg| jujija abhibhavo to tadabhAve abhibhavo kassa ? // 1455 // dIpa anukrama [36..] 771 // Moran.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15444
Page #1546
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1456] bhASyaM [231..., (40) ****%A prata aTThavihaMpi ya kammaM aribhUyaM teNa tajjayahAe / anbhuDiyA u tavasaMjamaMmi kuvaMti niggaMthA // 1456 // tassa kasAyA cattAri nAyagA kammasattusinnassa / kAussaggamabhaggaM karaMti to tajayahAe // 1457 // saMvaccharamukkosaM aMtamuhRttaM ca (ta) abhibhavussagge / cihAussaggassa u kAlapamANaM uvari bucchaM // 1458 // 'iyarahavi tANa' itarathApi-sAmAnyakArye'pi tAvat kvacidanavasthAnAdau na yujyate'bhiyogaH kasyacit kartu, "kiM puNAi ussamge' kiM punaH kAyotsarge karmakSayAya kriyamANe?, sa hi sutarAM gavarahitena kAryaH, abhiyogazca garyo vartate, nanvityasUyAyAM garveNa-abhiyogena parapura-zatrunagaramabhirudhyate, yathA tadgarvakaraNamasAdhu evametadapi kAyotsargAbhiyojanamazobhanameveti gAthArthaH // evaM codakenokta satyAhAcArya:-'mohapayaDIbhayaM' mohaprakRtI bhayaM 2 athavA mohaprakRtizcAsI bhayaM ceti samAsaH, mohanIyakarmabheda ityarthaH, tathAhi-hAsyaratyaratibhayazokajugupsASaTka mohanIyabhedatayA pratItaM, tat abhibhavatu abhibhUya yaH kazcit karoti kAyotsarga tuzabdo vizeSaNA): nAnyaM kazcana bAhyamabhibhUyeti, 'bhayakAraNe tu tivihe' bAhye bhayakAraNe trividhe dravyamanuSyatiryagbhedabhinne sati tasya nAbhibhavaH, arthatthaMbhUto'pyabhiyoga ityatrocyate-'neva paDiseho' itthaMbhUtasyAbhiyogasya naiva pratiSedha iti gAthArthaH // 1454 // kintu 'AgAreUNa paraM' 'AgAreUNa'tti AkArya re re ka yAsyasi idAnI evaM param-anya kaJcana 'raNeSa' saMgrAme iva yadi TUsa kuryAt kAyotsarga yujyeta abhibhavaH, tadabhAve-parAbhibhavAbhAve'bhibhavaH kasya, na kasyaciditi gAthArthaH // 1455 // tatraitat syAt-bhayamapi karmAzo varttate, karmaNo'pi cAbhibhavaH khalvekAntena naiva kArya ityetacAyuktam, yataH dIpa anukrama KALAK**** [36..] 72-% Winnary om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1545~
Page #1547
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA - ], niryukti: [ 1456] bhASyaM [231...], Avazyaka- 'avihaMpi ya kammaM' aSTavidhaM - aSTaprakAramapi cazando vizeSaNArthaH tasya ca vyavahitaH sambandhaH, aDavipi ya kammaM hAribha- aribhUtaM ca tatazcAyamarthaH- yasmAt jJAnAvaraNIyAdi aribhUtaM zatrubhUtaM varttate bhavanibandhanatvAccazabdAdacetanaM ca tena dIyA x kAraNena tajjayArtha- karmajayanimittaM 'abbhuTTiyA utti Abhimukhyena utthitA eva ekAntagarvavikalA api tapo dvAdaza 1772 // Educator prakAraM saMyamaM ca saptadazaprakAraM kurvanti nirgranthAH - sAdhava ityataH karmakSayArthameva tadabhibhavanAya kAyotsargaH kArya eveti gAthArthaH // 1456 // tathA cAha-- tassa kasAyA iti 'tasya' prakAntazatrusainyasya kaSAyAH prAgUnirUpitazabdArthAzcatvAraH krodhAdayo nAyakAH- pradhAnAH, 'kAussaggamabhAgaM kareMti to tajjayadvApatti kAussagrgaabhibhavakAyotsarga abhanaM- apIDitaM kurvanti sAdhavastatastajjayArthe - karmajayanimittaM tapaHsaMyamavaditi gAthArthaH // 1457 // gataM mUladvAragAthAyAM vidhAnamArgaNAdvAram adhunA kAlaparimANadvArAvasaraH, tatreyaM gAthA - saMvatsaramutkRSTaM kAlapramANaM, tathA ca bAhubalinA saMvatsaraM kAyotsargaH kRta iti, 'antomuhuttaM ca' abhibhavakAyotsarge antyaM jaghanyaM kAlaparimANaM, ceSTAkAyotsargasya tu kAlaparimANamanekabhedabhinnaM 'uvari vocchati upariSTAd vakSyAma iti gAthArthaH // 1458 // uktaM tAvadoghataH kAlaparimANadvAraM, adhunA bhedaparimANadvAramadhikRtyAha---- usiussio a taha ussio a ussiyanisannao ceva / nisanussio nisanno nissannagani sannao ceca 1459 / / nivaNussio nivanno nivannanivannago anAyacvo / eesiM tu payANaM patteya parUvaNaM vucchaM // 1460 / / ussinisannaga nivannage ya ikikagaMmi upayaMmi / davveNa ya bhAveNa ya caukkabhayaNA u kAyavvA / / 1461 / / For Parts Only kAyotsarganikSepaH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1546~ // 772 //
Page #1548
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM I [gAthA-], niyukti: [1461] bhASyaM [231...], (40) 4555AC% %A4%AESH prata |'ussiussioM' ucchritocchritaH utsRtazca utsRtaniSaNNazcaiva niSaNNotsRtaH niSaNNo niSaNNaniSaNNazcaiveti gaathaarthH|| | nisaNussio nivanno' niSaNNotsRtaH nipa(va)NNaH niSaNNa niSaNNazca jJAtavyaH, eteSAM tu padAnAM pratyekaM prarUpaNAM vakSya iti / | gAthAsamAsAH , avayavArtha tu upariSTAdvakSyAmaH 'ussiya' utsRto niSaNNaH niSaNNanipaNNeSu ekaikasminneva pade 'dabeNa ya| bhAveNa ya caupabhayaNA u kAyabA' dravyata utsRta UdvesthAnasthaHbhAvata utsRta dharmadhyAnazukladhyAyI, abhyastu dravyata utsRtaH | UrddhasthAnasthaH na bhAvataH utsRtaH dhyAnacatuSTayarahitaH kRSNAdilezyAgatapariNAma ityarthaH, anyastu na dravyata utsRtaH norddha-18 sthAnasthaH bhAvata utsRtaH, zukladhyAyI anyastu na dravyato nApi bhAvata ityayaM pratItArtha evamanyapada caturbhaGgikA api vaktavyAH // 1459-1461 // itthaM sAmAnyena bhedaparimANe darzite satyAha codakA, nanu kAryotsargakaraNe kaH punarguNa ityAhAcArya:dehamaijaDasuddhI suhadukkhatitikkhayA aNuppehA / jhAyai ya suhaM jhANaM eyaggo kAusaggaMmi // 1462 / / aMtomuhu ttakAlaM cittassegaggayA habai jhANaM / taM puNa ahUM ruI dhamma sukaM ca nAyabvaM // 1463 // 13 tattha ya do AillA jhANA saMsAravaDaNA bhnniyaa| dunni ya vimukkhaheU tesi'higAro na iyaresiM // 1464 // saMvariyAsabadArA avvAbAhe akaMTae dese / kAUNa dhiraM ThANaM Thio nisannoM nivanno vA // 1465 // ceyaNamaceSaNaM cA vadhu avalaMpiuM ghaNaM maNasA / jhAyai suamatthaM vA dadhiyaM tappajjae bAvi // 1416 // tattha u bhaNijja koI jhANaM jo mANaso parINAmo / taM na havai jiNadiDha jhANaM tivihevi jogaMmi // 1467 // dIpa anukrama 1%CE [36..] SRCASSES Natoraryom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1547~
Page #1549
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM ] / [gAthA-], niyukti: [1468] bhASyaM [231...], (40) kAyotsarganikSepaH prata Avazyaka- vAyAIdhAUNaM jo jAhe hoi ukkaDo dhAU / kuviotti so paJcaha na ya iare tattha do natthi // 1468 // hAribha- emeva ya jogANaM tiNhavi jo jAhi ukkaDo jogo| tassa tahiM niddeso iare tatthikka do va navA // 1469 // drIyA kAeviya ajjhappaM cAyAi maNassa ceva jaha hoi / kAyavayamaNojuttaM tivihaM ajanappamAsu // 1470 // jaha egaggaM cittaM dhArayao vA nimao vAvi / jhANaM hoi naNu tahA iaresuvi dosu emeva // 1471 // 773 // desiyadaMsiyamaggo vacaMto naravaI lahai saI / rAyatti esa baccai sesA aNugAmiNo tassa // 1472 // paDhamilluassa udae kohassiare vi tinni tatvanthi / naya te Na saMti tahiyaM na ya pAhannaM taheyaMmi // 1473 / / mA me ejau kAutti acalao kAiaM havai jhANaM / emeva ya mANasiyaM niruddhamaNaso havai jhANaM // 1474 // vajaha kAyamaNanirohe jhANaM vAyAi junnai na evaM / tamhA vaI u jhANaM na hoi ko vA visesuttha? // 1475 // mA me calautti taNU jaha taM jhANaM nireiNo hoi / ajayAbhAsavivajassa vAiaM jhANamevaM tu // 1476 // evaMvihA girA me vattavvA erisA na vattabvA / iya veyAliyavakassa bhAsao vAiyaM jhANaM // 1477 // maNasA vAvAraMto kAyaM vAyaM ca tppriinnaamo| bhaMgiasuaM guNato bai tibihevi jhAmi // 1478 // 'dehamatijaDusuddhIti dehajAyazuddhiH-zleSmAdiprahANataH matijAjyazuddhiH tathAvasthitasyopayogavizeSataH, suhRdukkhatitikkhaya'tti sukhaduHkhatitikSA sukhaduHkhAtisahanamityarthaH, 'aNuppehA' anityatvAdyanuprekSA ca tathA'vasthitasya bhavati, tathA| zAyada ya suhaM jhANaM dhyAyati ca zubhaM dhyAna dharmazuklalakSaNaM, ekAgrA-ekacittaH zeSavyApArAbhAvAt kAyotsarga iti, dIpa anukrama [36..] A 625 Drary au muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'dhyAna' zabdasya artha, bheda-AdInAma varNanaM ~1548~
Page #1550
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM I [gAthA-], niyukti: [1478] bhASyaM [231...], (40) prata mAihAnuprekSA dhyAnAdau dhyAnoparame bhavatItikRtvA bhedenopanyasteti gAthArthaH // 1462 // iha dhyAyati ca zubhaM dhyAnamiAtyukaM, tatra kimidaM dhyAnamityata Aha-'aMtomuhuttakAlaM' dvighaTiko muhUtaH bhinno muharto'ntarmuhUrta ityucyate, antarmu hartakAlaM cittasyaikAgratA bhavati dhyAnaM ekAgracittanirodho dhyAna (tattvArthe a0 sUtra 927) mitikRtvA, tat punarAta raudraM dharma zuklaM ca jJAtavyamityeSAM ca svarUpaM yathA pratikramaNAdhyayane pratipAditaM tathaiva draSTavyamiti gAthArthaH // 1462-1463 // tattha udo AillA' gAthA nigadasiddhA / sAmprataM yathAbhUto yatra yathAvasthito yaca dhyAyati tadetadabhidhitsurAhasaMvariyAsavadAra'tti saMvRtAni-sthagitAni AzravadvArANi-prANAtipAtAdIni yena sa tathAvidhaH, ka dhyAyati ?anyAvAdhe akaMTae dese tti' avyAvAdhe-gAndharvAdilakSaNabhAvavyAvAdhAvikale akaNTake-pASANakaNTakAdidravyakaNTakavikale 'deze' bhUbhAge, kathaM vyavasthito dhyAyati ?-'kAUNa dhiraM ThANaM Thito nisapaNo nivanno vA kRtvA sthira-niSkampa ava] sthAna-avasthitivizeSalakSaNaM sthito niSaNNo nivaSNo veti prakaTAthai, cetana-puruSAdi acetanaM-pratimAdi vastu avalambya-viSayItyA (tya) dhana-dadaM manasA-antaHkaraNena yat dhyAyati, kiM tadAha-jhAyati suyamatthaM vA dhyAyatIti sambadhyate, sUtra-gaNadharAdibhirvajaM artha vA-tadUgocaraM, kiMbhUtamarthamata Aha-'daviya tappajjave yAvi' dradhyaM tatparyAyAna| vA, iha ca yadA sUtraM dhyAyati tadA tadeva svagatadhamairAlocayati, na tvartha, yadA svarthaM na tadA sUtramiti gAthArthaH // 1464-1466 // adhunA prAguktacodyaparihArAyAha-tatra bhaNet-brUyAt kazcit, kiM brUyAdityAha-'jhANaM jo mANaso parINAmo' dhyAna yo mAnasaH parINAmaH, 'dhyai cintAyA mityasya cintArthatvAt , itthamAzayottaramAha-taM dIpa anukrama -- %-- [36..] A - A - % Jantas 4 anmitrary.om und muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1549~
Page #1551
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA - ], niryukti: [ 1478] bhASyaM [231...], // 774 // Avazyaka - OM na bhavati jiNadihaM zANaM tivihevi jogaMmi' tadetanna bhavati yat pareNAbhyadhAyi, kutaH 1, yasmAjjihAribha- nairdRSTaM dhyAnaM trividhe'pi yoge-manovAkkAyavyApAralakSaNa iti gAthArthaH // 1467 // kiM tu 1, kasyacit drIyA kadAcit prAdhAnyamAzritya bhedena vyapadezaH pravarttate, tathA cAmumeva nyAyaM pradarzayannAha - 'vAyAI ghAUNaM' vAtAdidhAtUnAM AdizabdAt pittazleSmaNoryo yadA bhavatyutkaTaH- pracuro dhAtuH kupita iti sa procyate utkaTatvena prAdhAnyAt, 'na ya itare tattha do nasthiti na cetarau tatra dvau na sta iti gAthArthaH // 1468 // 'emeva ya jogANaM' evameva ca yogAnAM manovAkkAyAnAM trayANAmapi yo yadA utkaTo yogastasya yogasya tadA tasmin kAle nirdezaH, 'iyare tattheka do va NavA' itarastatraiko bhavati dvau vA bhavataH, na vA bhavatyeva, iyamatra bhAvanA kevalinaH vAci utkaTAyAM kAyo'pyasti asmadAdInAM tu manaH kAyo na veti, kevalinaH zailezyavasthAyAM kAyayoganirodhakAle sa eva kevala iti, anena ca zubhayogotkaTatvaM tathA nirodhazca dvayamiti (mapi) dhyAnamityAvedita [vya]miti gAthArthaH / / 1469 // itthaM ya utkaTo yogaH tasyaivetara sadbhAve'pi prAdhAnyAt sAmAnyena dhyAna [tva]mabhidhAyAdhunA vizeSeNa triprakAramadhyupadarzayannAha - 'kAevi ya' kAye'pi ca adhyAtmaM aghi Atmani varttata iti adhyAtmaM dhyAnamityarthaH, ekAgratayA ejanAdinirodhAt, 'vAyAe 'ti tathA vAci adhyAtmaM ekAgratayaivAyatabhASAnirodhAt, 'maNassa caiva jaha hoi' tti manasazcaiva yathA bhavatyadhyAtmaM evaM kAye'pi vAci cetyarthaH evaM bhedanAbhidhAyAdhunaikAdAvapi darzayannAha - kAya vAmanoyuktaM trividhaM adhyAtmamAkhyAtavanta Education For Paint Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1550 ~ kAyotsarga nikSepaH 1774 // ibrary.org
Page #1552
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [7], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1478] bhASyaM [231...], (40) prata - C dIpa anukrama hai stIrthakarA gaNadharAzca, vakSyate ca-bhaMgiasutaM guNato vahRti tibihevi jhANamitti gaathaarthH|| 1470 // parAbhyupagatadhyA nasAmyapradarzanenAnabhyupagatayorapi dhyAnatAM pradarzayannAha-'jai egaggaM' gAhA, he AyuSman ! yadapyekAgraM cittaM kvacid vastuni dhArayato vA sthiratayA dehavyApiviSavat DaMka iti 'niraMbhao vAvitti nirundhAnasya vA tadapi yoganirodha iva kevalinaH kimityAha-dhyAnaM bhavati mAnasaM yathA nanu tathA itarayorapi yorvAhakAyayoH, evameva-ekAmadhAraNAdinaiva prakAreNa tallakSaNayogAd dhyAnaM bhavatIti gAthArthaH // 1471 // itthaM trividhe dhyAne sati yasya yadotkaTatvaM tasya tadetarasadbhAve'pi prAdhAnyAd vyapadeza iti, lokalokottarAnugatazcArya nyAyo vattete, tathA cAha-'desiya' gAhA, dezayatIti dezikA-agrayAyI dezikena darzito mArgaH-panthA yasya sa tathocyate prajan-gacchan narapatI-rAjA labhate zabda-grAmoti zabda, kiMbhUtamityAha-rAyatti esa vaJcati' rAjA eSa vrajatIti, na cAsI kevalaH, prabhUtalokAnugatatvAt, na ca tadanyavyapadezaH, tepAmaprAdhAnyAta, tathA cAha- sesA aNugAmiNo tassa'tti zeSAH-amAtyAdayaH anugAminaHanuyAtArastasya-rAjJa ityataHprAdhAnyAdrAjetivyapadeza iti gaathaarthH||1472|| ayaM lokAnugato nyAyaH, ayaM punarlokottarAnugataH-'paDhamillu'prathama eva prathamichukaH,prAthamyaM cAsya samyagdarzanAkhyaprathamaguNaghAtitvAt tasya prathamillukasya udaye, kasyA, krodhasya anantAnuvandhina ityarthaH 'itarevi tiNi tatthatthi' zeSA api trayaH-apratyAkhyAnamatyAkhyAnAvaraNasaJcalanAdaya-1 statra-jIvadravye santi, na cAtItAdyapekSayA tatsadbhAvaH pratipAdyate, yata Aha-naya teNa saMti tahiyaM na ca te-apa-IN tyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNAdayo na santi, kiMtu santyeva, na ca prAdhAnyaM teSAmato na vyapadezaH, Adyasyaiva vyapadeza,-151 [36..] ARRC andiDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15514
Page #1553
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1478] bhASyaM [231...], (40) prata Avazyaka-TrAtaheyaMpi' tathA etadapi adhikRtaM veditavyamiti gAthArthaH // 1473 // adhunA svarUpataH kAyika mAnasaM ca dhyAnamAvedaya- 5 kAyotsa nAha-'mA me ejau kAutti ejatu-kampatA kAyo' deha iti, evaM acalata ekAgratayA sthitasyeti bhAvanA, kiM, kAyena gAbhyaH driiyaa| nivRttaM kAyika bhavati dhyAna, evameva mAnasaM niruddhamanaso bhavati dhyAnamiti gaathaarthH|| 1474 // itthaM pratipAdite dhyA dhyaM yogavat // 775 // satyAha codakaH-jaha kAyamaNanirohe' nanu yathA kAyamanasoniroghe dhyAnaM pratipAditaM bhavatA 'vAyAi jujjaina evaM'ti vAci yujyate naiveti, kadAcidapravRttyaiva nirodhAbhAvAt , tathAhi-na kAyamanasI yathA sadA pravRtte tathA vAgiti 'tamhA vatI u jhANaM na hoI tasmAd vAgU dhyAnaM na bhavatyeva, tuzabdasyaivakArArthatvAt vyavahitaprayogAca, 'ko vA viseso'sthati ko vA vizeSo'tra ? yenetthamapi vyavasthite sati vAga dhyAnaM bhavatIti gAthArthaH // 1475 // itthaM codakenokta satyAha guruH-6 'mA me calau'tti mA me calatu-kampatAmitizabdasya vyavahitaH prayogaH taM ca darzayiSyAmaH, tanu:-zarIramiti evaM calana| kriyAnirodhena yathA tadU dhyAna kAyika 'nireiNo' nirejino-niSpakampasya bhavati 'ajatAbhAsavivajissa vAiyaM jhANamevaM tu' ayatAbhASAvivarjino-duSTavAkpariha rityarthaH, vAcika dhyAnameva yathA kAyika, tuzabdo'vadhAraNArtha iti gAthArthaH4 // 1476 // sAmprataM svarUpata evaM vAcikadhyAnamupadarzayannAha evaMvihA girA' evaMvidheti niravadyA gI:-vAgucyate / 'me'tti mayA vaktacyA 'erisa'tti ITazI sAvadyA na vaktavyA, evamekAgratayA vicAritavAkyasya sato bhASamANasya vAcikA dhyAnamiti gAthArthaH // 1477 // evaM tAvad vyavahArato bhedena trividhamapi dhyAnamAveditaM, adhunakadaiva ekatraiva trivi-18 dhamapi dazyate-'maNasA vAvAraMto' manasA-antaHkaraNenopayuktaH san vyApArayan kArya-dehaM vAcaM-bhAratI ca 'tapparI dIpa anukrama CR594- 5 [36..] INDrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1552~
Page #1554
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [7], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1478] bhASyaM [231...], (40) ANCE prata dIpa anukrama NAmo' tatpariNAmo vivakSitazrutaparINAmaH, athavA tatpariNAmo-yogatrayapariNAmaH sa tathAvidhaH zAnto yogatrayapariNAmo! yasyAsI tatpariNAmaH, bhaGgikazrutaM-dRSTivAdAntargatamanyad vA tathAvidhaM 'guNaMto'tti guNayan vartate trividhe'pi dhyAne manovAkkAyavyApAralakSaNe iti gAthArthaH // 1478 // avasitamAnuSaGgika, sAmprataM bhedaparimANaM pratipAdayatA'dha 3 utsRtocchritAdibhedo yo navadhA kAyotsarga upanyastaH sa yathAyogaM vyAkhyAyata iti, tatradhamma supha ca duve jhAyai jhANA: jo Thio sNto| eso kAussaggo usiusio hoi nAyabbo // 1479 // dhamma sukaM ca duve navi jhAyai naviya aharuddAI / eso kAussaggo davusio hoi nAyabvo // 1480 // payalAyaMta susutto neva suhaM jhAi jhANamasuhaM vA / avvAvAriyacitto jAgaramANovi emeva // 1481 // acirovavannagANaM mucchiyaavvattamattasutsANaM / ohADiyamavvattaM ca hoi pAeNa cittaMti // 1482 // gADhAlavaNalaggaM cittaM vuttaM nirayaNaM jhANaM / sesaM na hoi jhANaM mauamavattaM bhamataM vA // 1483 // |umhAsesovi sihI houM laddhiMdhaNo puNo jalai / iya avattaM cittaM houM vattaM puNo hoi // 1484 // puvvaM ca jaM taduttaM cittassegaggayA havaha jhANaM / AvannamaNegaggaM cittaM ciya taM na taM jhANaM // 1485 // A0 maNasahieNa u kAraNa kuNai vAyAi bhAsaI jaM c| eyaM ca bhAvakaraNaM maNarahiyaM davvakaraNaM ca // 1486 // co. jaite cittaM jhANaM evaM jhANamavi cittamAvannaM / tena ra cittaM jhANaM aha nevaM jhANamannaM te // 1487 // A0niyamA citaM jhANaM jhANaM cittaM na yAvi bhaiyavvaM |jh khairo hoi dumo dumo pakhairo akhayaro vA // 1488 545-4560459456--%* [36..] JanEaintinen REparorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15534
Page #1555
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] AvazyakahAribhadrIyA // 776 / Jus Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA - ], niryuktiH [ 1489] bhASyaM [231...], ahaM rudaM ca duve zAyara jhANAI jo Thio saMto / eso kAussaggo dabbusio bhAvaja nisanno // 1489 // dhammaM sukaM ca dube jhApa jhANAI jo nisanno a / eso kAussaggo nisasio hoi nAyavvo / / 1490 // dhammaM sukaM ca duve navi jhAya navi ya ahruddaaii| eso kAussaggo nisaNNao hoi nAyavvo / 1491 / / ahaM rudaM ca dube jhAyaha jhANAe~ jo nisanno ya / eso kAussaggo nisannaganisannao nAmaM / / 1492 / / dhammaM sukaM ca duve zAyada jhANAi~ jo nivanno u| eso kAussaggo nivanusio hoi NAyanco / / 1493 / / 4 dhammaM sukaM ca dube navi jhAya navi ya ahruddaaii| eso kAussaggo nivaNNao hoi nAyavvo / / 1494 / / ahaM rudaM ca dube jhAyaha jhANAi~ jo nivanno u| eso kAussaggo nivannaganivannao nAma / / 1495 // ataraMto u nisanno karina tahavi yAsaha nivanno / saMbAhuvassae vA kAraNiyasagavi ya nisanno / / 1496 / / u dharme ca zukaM ca prAkUpratipAditasvarUpe te eva dve dhyAyati dhyAne yaH kazcit sthitaH san eSa kAyotsarga utsRtotsRto bhavati jJAtavyaH yasmAdiha zarIramutsRtaM bhAvo'pi dharmazukladhyAyitvAdutsRta eveti gAthArthaH // gataH khalveko bhedo'dhunA dvitIyaH pratipAdyate- 'dhammaM sukaM' dharma zuklaM ca dve nApi dhyAyati nApi Arttaraudre eSa kAyotsargo dravyotsRto bhavatIti jJAtavya iti gAthArthaH // 1479-1480 // Aha- kasyAM punaravasthAyAM na zubhaM dhyAnaM dhyAyati nApyazubhamiti 1, atrocyate- 'payalAyaMta' pracalAyamAna ISat svapannityarthaH, 'susutta'tti suSThu suptaH sa khalu naiva zubhaM dhyAyati dhyAnaM dharmazuddhalakSaNaM azubhaM vA ArcarIdvalakSaNaM na vyApAritaM kvacid vastuni cittaM yena so'vyApAritacittaH jAgradapi evameva-naiva For Fans Only kAyotsa gadhya0tsRtAdi kAH kAyotsargabhedAH muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1554 ~ // 776 // ebay.org
Page #1556
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Educati Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [gAthA - ], niryukti: [ 1496] bhASyaM [231...], zubhaM dhyAyati dhyAnaM nAzubhamiti gAthArthaH // 1481 // kiMca- 'acirovavannagANaM' 'na ciropapannakA aciropapannakAH teSAmaciropapanna kAnAmacirajAtAnAmityarthaH, mUcchitAcya ktamattasutAnAM mUrcchitAnAmabhighAtAdinA avyaktAnAm - avyaktacetasAM mattAnAM madirAdinA suptAnAM nidrayA, ihAvyaktAnAmiti yaduktaM tatrAvyaktacetasaH avyaktAH, tat punaravyaktaM kIdRgityAha- 'ohADiyamavattaM ca hoi pAeNa cittaM tu' 'ohADiya'nti sthagitaM viSAdinA tiraskRtasvabhAvaM avyaktaM ca-avyaktameva cazabdo'vadhAraNe bhavati prAyazcittamapi, prAyograhaNAdanyathA'pi sambhavamAheti gAthArthaH // 1482 // syAdetat-evaMbhUtasyApi cetaso dhyAnatA'stu ko virodha iti ?, atrocyate, naitadevaM yasmAt - Alambane lagnaM 2 gADhamAlambane lagnaM 2 ekAlambane sthiratayA vyavasthitamityarthaH, cittaM - antaHkaraNaM uktaM bhaNitaM nirejanaM- niSprakampaM dhyAnaM, yatazcaivamataH zeSaM yadasmAdanyat tanna bhavati dhyAnaM, kiMbhUtaM ? -'maduyamavattaM bhamantaM vA mRdu-bhAvanAyAmakaThoraM avyaktaM pUrvoktaM khamanyA- anavasthitaM veti gAthArthaH / 1483 // Aha-yadi mRdvAdi cittaM dhyAnaM na bhavati vastutaH avyaktatvAt tat kathamasya pazcAdapi vyaktateti ?, atrocyate -- 'umhAsesovi' uSmAvazeSo manAgapi uSNamAtra ityarthaH zikhI - agnirbhUtvA labdhendhanaH- prAptakASThAdiH san punarjvalati 'iya' evaM avyaktaM cittaM madirAdisamparkAdinA bhUtvA vyaktaM punarbhavatyagnivaditi gAthArthaH // 1484 // itthaM prAsaGgikaM kiyadapyuktaM, adhunA prakrAntavastuzuddhiH kriyate, kiMca prakrAntI, kAyikAdi trividhaM dhyAnaM, yata uktaM- 'bhaMgiyasuyaM guNato vahai tivihe'vi sAmi' ityAdi, evaM ca vyavasthite 'antomuhuttakAlaM cittassaMgagayA bhavati jhANaM yaduktamasmAd vineyasya virodhazaGkayA sammohaH syAdatastadapanodAya zaGkAmAha - 'puvaM ca jaM tadutaM nanu For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1555~ brary.org
Page #1557
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM I [gAthA-], niyukti: [1496] bhASyaM [231...], (40) prata dIpa anukrama Avazyaka-trividhe dhyAne sati pUrva yaduktaM cittasyaikAgratA bhavati dhyAnaM 'antomuhuttakAlaM cittassegaggayA bhavati jhANaM ti vacanAt 5kAyotsahAribha-16 cazabdAdyacca tadUrvamuktaM-'bhaMgiyasuyaM guNaMto vaTTai tivihevi jhANami tadetat parasparaviruddhaM kathayatastribidhe dhyAne sati godhya0 udrIyA ApannamanekaviSayaM dhyAnamiti, tathA ca manasA kizciddhyAyati vAcA'bhidhatte kAyena kriyAM karotIti anekAgratA | tsRtAdi 18kAH kaayo||777|| AcArya idamanAtya sAmAnyenaikAgraM cittaM hRdi kRtvA kAkA''ha-cittaM ciya taM na taM jhANaM yadanekA taccittameva na nisargabhedAH dhyAnamiti gAthArthaH // 1485 // Aha-uktanyAyAdanekAmaM trividhaM dhyAnaM tasya tarhi dhyAnatyAnupapattiH, na, abhiprAyAparijJAnAt, tathAhi-A0-'maNasahieNa' manaHsahitenaiva kAyena karoti, yaditi sambadhyate, upayuktako yat karotItyarthaH vAcA bhASate yaca manaHsahitayA, tadeva bhAvakaraNaM vattete, bhAvakaraNaM ca dhyAnaM, manorahitaM tu dravyakaraNaM bhavati, tatazcaitaduktaM bhavati--ihAnekAgrataiva nAsti sarveSAmeva manaHprabhRtInAmekaviSayatvAt, tathAhi-sa yat manasA dhyAyati tadeva vAcA'bhidhatte tatraiva ca kAyakriyeti gAthArthaH // 1486 // itthaM pratipAdite satyaparasvAha-jaha te cittaM jhANaM'yadi te-tava cittaM dhyAnaM 'antomuhuttakAlaM cittassegaggayA havai jhArNa ti vacanAt , evaM dhyAnamapi cittamApannaM, tatazca kAyikavAcikadhyAnAsambhava ityabhiprAyaH, tena kila cittameva dhyAnaM nAnyaditi hRdayaM, atha naivamiSyate-mA bhUta, kAyikavAdhike dhyAnena bhaviSyata iti, itthaM tarhi dhyAnamanyatte-tava cittAditi gamyate, yasmAnnAvazyaM dhyAnaM cittamiti gaathaarthH||1487||atr caacaary/777|| Aha-abhyupagamAdadoSaH, tathAhi-niyamA cittaM jhANaM' niyamAt-niyamena uktalakSaNaM cittaM dhyAnameva, 'jhANaM cittaM na yAvi bhaiyavaM' dhyAnaM tu cittaM na cApyevaM bhaktavyaM-vikalpanIyaM, atraivArthe dRSTAntamAha-'jaha khairo hoi dumo dumo ya khairo [36..] 18Tarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15564
Page #1558
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [-] dIpa anukrama [36.. ] Educator Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [-] / [ gAthA -], niryukti: [ 1496] bhASyaM [231...], akhairo vA' yathA khadiro bhavati druma eva drumastu khadiraH akhadiro vAdhavAdityayaM gAthArthaH // 1488 // anye punaridaM gAthAdvayamatikrAntagAthAvayavAkSepadvAreNAnyathA vyAcakSate, yaduktaM 'cittaM ciya taM na taM jhANaMtI' tyetadasat kathaM ?, yadi te 'cittaM jhANaM evaM jhANamavi cittamAvanaM sAmAnyena 'tena ra cittaM jhANaM' kimucyate 'cittaM cittaM na jhANaM ti 'aha neyaM jhANamannaM te' cittAt, atra pAThAntareNottaragAthA 'niyamA cittaM jhANaM jhANaM cittaM na yAvi bhaiyavaM' yato'vyaktAdicittaM na dhyAnamiti, 'jaha khadiro' ityAdi nidarzanaM pUrva, alaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH, prakRtazca dvitIyaH ucchritAbhidhAnaH kAyotsargabheda iti, sa ca vyAkhyAta eva, navaraM tatra dhyAnacatuSTayAdhyAyI lezyAparigato veditavya iti, athedAnIM tRtIyaH kAyotsargabhedaH pratipAdyate - nigadasiddhaiva, adhunA caturthaH kAyotsargabhedaH pradarzyate tatreyaM gAthA - nigadasiddhaiva, navaraM kAraNika eva glAnasthavirAdirniSaNNakArI veditavyaH, vakSyate ca - 'ataraMto u' ityAdi, adhunA pazcamaH kAyotsagaMbhedaH pradarzyate, tatreyaM gAthA - nigadasiddhA, navaraM prakaraNAnniSaNNaH sa dharmAdIni na dhyAyatItyavagantavyam, adhunA SaSThaH kAyotsargabhedaH pradarzyate, tatreyaM gAthA - nigadasiddhA, adhunA saptamaH kAyotsargabhedaH pratipAdyate, iha ca-nigadasiddhA, navaraM kAraNika eva glAnasthavirAdiyoM niSaNNo'pi karttumasamarthaH sa niSa(va)SNakArI gRhyate, sAmpratamaSTamaH kAyotsargabhedaH pradarzyate, nigadasiddhA, ihApi ca prakaraNAnniSa (va)NNaH, sa ca dharmAdIni na dhyAyatItyavagantavyam, adhunA navamaH kAyotsargabhedaH pradarzyate, iha ca ' ahaM rudaM ca duvai' gAhA nigadasiddhA / 'atarato' gAhA nigadasiddhaiva, navaraM 'kAraNiyasahUviya nisaNNoti yo hi guruvaiyAvRtyAdinA vyApRtaH kAraNikaH sa samartho'pi niSaNNaH karotIti // 1495-1496 // itthaM tAvat kAyotsarga uktaH, For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1557 ~ bay.org
Page #1559
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1496] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka vyAkhyA [sU.] dIpa anukrama [37] Avazyaka- annAntare adhyayanazabdArtho nirUpaNIyaH, sacAnyatra nyakSeNa nirUpitatvAnnehAdhikRtaH, gato nAmaniSpanno nikSepaH, sAmprataM kAyotsahAribha sUtrAlApakaniSpannasya nikSepasyAvasaraH, sa ca sUtre sati bhavati, sUtraM ca sUtrAnugama ityAdiprapazco vaktavyaH yAvat taccedaM | dhya0 idrIyA sUtra-karemi bhaMte ! sAmAiyamityAdi yAvat appANaM vosirAmi' asya saMhitAdilakSaNA vyAkhyA yathA sAmAyikAdhyayane cchAmiThAi 778 // tathA mantabyA punarabhidhAne ca prayojanaM vakSyAmaH, idamaparaM sUtrabicchAmi ThAirDa kAussaggaM jo me devasio aiAro kao kAio vAio mANasio usmutto| ummaggo akappo akaraNijjo dujjhAo dunviciMtio aNAyAro aNicchiavvo asamaNapAuggo nANe dasaNe carite sue sAmAie tiNhaM guttINaM cauNhaM kasAyANaM paMcaNhaM mahabvayANaM chahaM jIvanikAyANaM sattaNha piMDesaNANaM ahaM pavayaNamAUNaM navahaM baMbhaceraguttINaM dasavihe samaNadhamme samaNANaM jogANaM jaM khaMDi da virAhiaM tassa micchAmi dukkaDaM // (sUtram ) IPI asya vyAkhyA-talakSaNaM cedaM-saMhitetyAdi, tatra icchAmi sthAtuM kAyotsarga yo me daivasiko'ticAraH kRta ityAdi saMhitA, padAni tu icchAmi sthAtuM kAyotsarga mayA daivasiko'ticAraH kRta ityAdIni, padArthastu 'iSu icchAyA mityasyottamapuruSasyaikavacanAntasya 'ipugamiSyamA cha' iti (pA07-3-77) chatve icchAmi bhavati, icchAmi-abhilapAmi sthAtumiti // 778 // ThA gatinivRttI' ityasya tumpratyayAntasya sthAtumiti bhavati, kAyotsargamiti 'ci cayane asya ghaantasya 'nivAsasa-1 miti(citi)zarIropasamAdhAneSvAdezca ka iti (pA0 3-3-41) cIyate iti kAyaH deha ityarthaH 'sRja visarge' ityasya utpUrvasya RECS Dharam IA muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAyotsargasthApanA sUtra-artha, vyAkhyAdi ~1558~
Page #1560
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1496...] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] 56-56-CEOCTO SAC pani utsarga iti bhavati, zeSapadArthoM yathA pratikamaNe tathaiva, padavigrahastu yAni samAsabhAji padAni teSAmeva bhavati || nAnyeSAmiti, tatra icchAmi sthAtuM, kaM?-kAyotsarga-kAyasyotsargaH kAyotsargaH tamiti, zeSapadavigraho yathA prati kramaNe, evaM cAlanA pratyavasthAnaM ca yathAsambhavamupariSTAd vakSyAmaH / tathedamanyattu sUtrabtasmuttarIkaraNeNaM pAyacchittakaraNeNaM visohIkaraNeNaM visallIkaraNeNaM pAvANaM kammANaM nigghAyaNaDhAe ThAmi kAussaggaM annatya UsasieNaM nIsasieNaM khAsieNaM chIeNaM jaMbhAieNaM uDueNaM vAyanisaggeNaM bhamalie |pittamucchAe suhumehiM aMgasaMcAlehiM suhumehiM khelasaMcAlahi muhumehiM dihisaMcAlahiM evamAipahiM AgArehiM abhaggo avirAhio hujja me kAussaggo jAva arihaMtANaM bhagavaMtANaM namukkAreNaM na pAremi tAca kAyaM ThANeNaM moNeNaM jhANeNaM appANaM cosirAmi // (suutrm)|| ___ asya vyAkhyA-'tasyottarIkaraNena tasyeti tasya-anantaraM prastutasya zrAmaNyayogasaGghAtasya kathaJcit pramAdAt khaNDi-13 tasya virAdhitasya bottarIkaraNena hetubhUtena 'ThAmi kAustagga miti yogaH, tatrottarakaraNaM punaH saMskAradvAreNoparikaraNa-| hai| mucyate, uttaraM ca tat karaNaM ca ityuttarakaraNaM anuttaramuttaraM kriyata ityuttarIkaraNaM, kRtiH-karaNamiti, tacca prAyazcittadvAreNa | | bhavati ata Aha-pAyacchittakaraNeNaM' prAyazcittazabdArtha vakSyAmaH tasya karaNaM prAyazcittakaraNaM tena, athavA sAmAyikAdIni pratikramaNAvasAnAni vizuddhau kartavyAyAM mUlakaraNaM, idaM punaruttarakaraNamatastenottarakaraNena-prAyazcittakaraNeneti, kriyA pUrvavat, pAyazcittakaraNaM ca vizuddhidvAreNa bhavatyata Aha-'visohIkaraNeNaM'vizodhanaM vizuddhiH aparAdhamalinasyAtmanaHprakSAlana dIpa anukrama [38] %AC-RRAN JAMERatinE N arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | tasya 'uttarIkaraNa' Adi tathA 'annattha' mUlasUtra evaM tayoH vyAkhyA ~1559~
Page #1561
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1496...] bhASyaM [231...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA nyatrocchu prata sUtrAMka // 779|| [sU.] mityarthaH tasyAH karaNaM tena hetubhUtena, vizuddhikaraNaM ca vizalyakaraNadvAreNa bhavatyata Aha-'visallIkaraNeNaM' vigatAnikAyotsazalyAni-mAyAdIni yasyAsI vizalyastasya karaNaM vizalyakaraNaM tena hetubhUtena, 'pAvANaM kammANaM NigghAyaNavAe ThAmi godhya0 akAussaggaM' pApAnAM saMsAranibandhanAnAM karmaNAM-jJAnAvaraNIyAdInAM nirghAtArtha-nirghAtananimittaM byApattinimittamityarthaH, nAmatAmala kiM ?-tiSThAmi kAyotsarga' kAyasyotsarga:-kAyaparityAga ityarthaH taM, etaduktaM bhavati-anekArthatvAd dhAtUnAM tiSThAmIti sita. karomi kAyotsarga, vyApAravataH kAyasya parityAgamiti bhAvanA, kiM sarvathA netyAha-'annatthUsasieNaM'ti anyatroccha|sitena, ucchusitaM muktA yo'nyo vyApArastena byApAravata ityarthaH, evaM sarvatra bhAvanIyaM, tatroSa prabalaM vAzvasitamucchRsitaM tena,'nIsasieNa'ti adhaHzvasitaM niHzvasitaM tena niHzvasitena, 'khAsieNa'ti kAsitaM pratItaM, 'chIeNaM'ti kSutaM pratItameva tenaitadapi, 'jabhAieNati jRmbhitena, vivRtavadanasya prabalapavananirgamo jRmbhitamucyate, uddaeNa'ti udgAritaM pratItaM, vAyanisaggeNati apAnena pavananirgamo vAtanisargo bhaNyate tena, bhamalIe'ttibhramalyA,iyamAkasmikI zarIrabhramilakSaNA pratItaiva pittasaMmUrchayA' pittamUrcchayA'pi, pittaprAbalyAt manAga mUrchA bhavati, 'suhumehiM aMgasaMcAlehi sUkSmairaGgasaJcArairlakSyAlakSyaiAtravicalanaprakArai romodgamAdibhiH, 'suhumehiM khelasaMcAlehi sUkSmaH khelasaJcArairyasmAt sayogivIryasadvyatayA te khasyantarbhavanti 'suhumehiM dihisaMcAlehi' sUkSmadRSTisaJcAraiH-nimeSAdibhiH, 'eSamAipahiM AgArehiM abhaggo avirAhio hoja me kAussaggoM 779 // evamAdibhirityAdizabdaM vakSyAmaH, Akriyanta ityAkArA AgRhyanta iti bhAvanA, sarvathA kAyotsargApavAdaprakArA ityarthaH, tairAkArairvidyamAnairapi na bhagno'bhagnaH, bhagnaH sarvathA nAzitaH, na virAdhito'virAdhito, birAdhito dezabhagno'bhidhIyate, bhvet| dIpa anukrama [39]] 0-940-54295 9 JAMERatop Janmiarary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1560~
Page #1562
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1496...] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] mama kAyotsargaH, kiyantaM kAlaM yAvadityAha-jAva arahatANaM bhagavaMtANaM namokAreNaM na pAremi' yAvadarhatAM bhagavato namaskAreNa na pArayAmi, yAvaditi kAlAvadhAraNa, azokAdhaSTamahApAtihAryAdirUpAM pUjAmahantItyarhantasteSAmahetA bhagaH-aizvaryAdilakSaNaH sa vidyate yeSAM te bhagavantasteSAM bhagavatAM sambandhinA namaskAreNa 'namo arahatANa'ityanena na pArayAmi-na| pAraM gacchAmi, tAvat kimityAha-'tAva kArya ThANeNaM moNeNaM jhANeNaM apANaM vosirAmi'tti tAvacchabdena kAlanirdeza-18 mAha, kArya-dehaM sthAnena-urdhvasthAnena tathA maunena-vAganirodhalakSaNena, tathA dhyAnena zubhena, 'appANa'ti prAkRtazailyA AtmIyaM, anye na paThantyevanamAlApaka, vyutsRjAmi-parityajAmi, iyamatra bhAvanA-kArya sthAnamaunadhyAnakriyAvyatirekeNa kriyAntarAdhyAsadvAreNa byutsRjAmi, namaskArapAThaM yAvat pralambabhujo niruddhavAkprasaraH prazastadhyAnAnugatastiSThAmIti, tathAca kAyotsargaparisamAptI namaskAramapaThatastadbhaGga eva draSTavya ityeSa tAvat samAsArthaH, avayavArthaM tu bhASyakAro vakSyati, tatrecchAmi sthAtuM kAyotsargamityAcaM sUtrAvayavamadhikRtyAha-kAyotsargasthAnaM na kArya, prayojanarahitatvAt , | tathAvidhaparyaTanavaditi, atrIcyate, prayojanarahitatvamasiddhaM, yataHkAussaggami Thio nireyakAo niruddhavaipasaro / jANai suhamegamaNo muNi devsiyaaiaiyaarN||1|| (prakAra parijANiUNaya jao saMmaM gurujaNapagAsaNeNaM tu| sohei appagaM so,jamhA ya jiNehiM so bhnnio||2||(pr0) kAussarga mukkhapahadesiyaM jANiUNa to dhIrA / divasAiyArajANaNaTThayAi ThAyaMti ussagaM // 1497 / / / / vyAkhyA-daha ca sambaddhagAthAdvayamanyakartRkaM tathApi sopayogamitikRtyA vyAkhyAyate, kAyotsarge uktasvarUpe sthitaH | dIpa anukrama [39] Sainrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1561
Page #1563
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1497] bhASyaM [231...], (40) prakSepa [1-2] drIyA prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- san nirejakAyo-niSpakampadeha iti bhAvanA, niruddhavAkpasaraH-maunavyavasthitaH san jAnIte sukhamekamanA-ekAgracitta, 45kAyotsahAribha- hasana ko'sau ?-muniH-sAdhuH, kiM ?-daivasikAticAraM AdizabdAdAtrikagraha iti gAthArthaH / tataH kimityAha-yasmAt gAMdhya kAraNAt samyaga-azaThabhAvena gurujanaprakAzanena-gurujananivedaneneti hRdayaM, tuzabdAt tadAdiaSTaprAyazcittakaraNena cH| kAyotsarga prayojanaM zodhayatyAtmAnamasI, aticAramalinaM kSAlayatItyarthaH, taccAticAraparijJAnamavikalaM kAyotsargavyavasthitasya bhavatyataH kAyo-131 // 780 // disargasthAnaM kAryamiti, kiMca-yasmAjinabhagavadbhiraya kAyotsargo bhaNita-uktaH, tasmAt kAyotsargasthAnaM kAryamiti gAthArthaH // 1-2 // yatazcaivamataH 'kAussarga mukkhapahadesiya'ti mokSapanthAstIrthakara eSa bhaNyate ttprdrshktvaat| kAraNe kAryopacArAt , tena mokSapathena dezitaH-upadiSTaH mokSapathadezitastaM, 'jANiUNa ti divasAdyaticAraparijJAno-| pAyatayA vijJAya tato dhIrAH-sAdhavaH, divasAticArajJAnArthamityupalakSaNaM rAyaticArajJAnArthamapi, 'ThAyati ussaggaM'ti tiSThanti kAyotsargamityarthaH, tatazca kAyotsargasthAnaM kAryameva, saprayojanatvAt , tathAvidhavaiyAvRtyavaditi gAthArthaH // 1497 // sAmprataM yaduktaM 'divasAticArajJAnArtha miti, tatraughato viSayadvAreNa tamaticAramupadarzayannAha sayaNAsaNaNNapANe ceiya jai senja kAya uccAre / samitIbhAvaNaguttI vitahAyaraNami aiyaaro||1498 // vyAkhyA-zayanIyavitathAcaraNe satyaticAraH, etaduktaM bhavati-saMstArakAderavidhinA grahaNAdau aticAra iti, AsaNa'tti sAtA // 780 // AsanavitathAcaraNe satyaticAraH pIThakAderavidhinA grahaNAdaticAra iti bhAvanA, 'aNNapANa'tti annapAnavitathAcaraNe satyaticAraH annapAnasyAvidhinA grahaNAdAvaticAra ityarthaH, 'cetiyatti caityavitathAcaraNe satyaticAraH, caityaviSayaM dIpa anukrama [39] JABER Al- ionary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | zayana, Asana AdInAm aticArANAM varNanaM ~ 1562 ~
Page #1564
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1498] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka SANSAR 5A4 [sU.] vitathAcaraNamavidhinA vandana akaraNe cetyAdi, jaitti yativitathAcaraNe satyaticAraH, yativiSayaM ca vitathAcaraNaM yathAhai | vinayAdyakaraNamiti, 'seja'tti zayyAvitathAcaraNe satyaticAraH, zayyA vasatirucyate, tadvipayaM vitadhAcaraNamavidhinA 4 pramArjanAdau khyAdisaMsaktAyAM vA basata ityAdi, 'kAya' iti kAyikavitathAcaraNe satyaticAraH, vitathAcaraNaM cAsthaNDile kAyika vyutsRjataH sthaNDile vA'pratyupekSitAdAvityAdi, 'uccAre'tti uccAravitadhAcaraNe satyaticAraH uccAraH-purISaM | bhaNyate vitathAcaraNaM caitaviSayaM yathA kAyikAyAM, 'samiti'tti samitivitathAcaraNe satyaticAraH, samitayazcaryAsamiti-18 pramukhAH paJca yathA pratikramaNe, vitathAcaraNaM cAsAmavidhinA''sevane'nAsevane cetyAdi, 'bhAvaneti bhAvanAvitathAcaraNe18 satyaticAraH, bhAvanAzcAnityatvAdigocarA dvAdaza, tathA coktam-'bhAvayitavyamanityatvamazaraNatvaM tathaikatAnyatve / azucitvaM saMsAraH karmAnavasaMvaravidhizca // 1 // nirjaraNalokavistaradharmasvAkhyAtatattvacintAzca / bodheH sudurlabhasvaM ca bhAvanA dvAdaza 8 vishuddhaaH||2|| athavA paJcaviMzatibhAvanA yathA pratikramaNe, vitathAcaraNaM cAsAmavidhisevanenetyAdi, 'guttiti guptivitadhAcaraNe satyaticAraH, tatra manoguptipramukhAstisro guptayaH yathA pratikramaNe, vitathAcaraNamapi guptiviSayaM yathA samitiviti gaathaarthH||1498|| itthaM sAmAnyena viSayadvAreNAticAramabhidhAyAdhunA kAyotsargagatasya muneH kriyAmabhidhiramurAha-14 gosamuhaNaMtagAI Aloe desie ya aiyAre / savve samANaittA hiyae dose ThavijAhi // 1499 // dakAuM hiae dose jaharUmaM jA na tAva pAre / tAva suhamANupANU dharma sukaM ca zAijjA // 1500 // gopaH pratyUSo bhaNyate, 'muhaNaMtarga' mukhavastrikA AdizabdApachepopakaraNagrahaH, tatazcaitaduktaM bhavati-gopAdArabhya mukhavakhi % dIpa anukrama [39] AAS maa0131|| myou muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1563~
Page #1565
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1500] bhASyaM [231...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA kAyotsagoMdhya aticArakAyotsa0 prata sUtrAMka // 781 // -%5CROLX [sU.] dIpa anukrama [39] kAdau viSaye Aloe desie ya aticAre'tti avalokayet-nirIkSeta daivasikAnaticArAn-avidhipratyupekSitApratyupekSitA- dIniti, tataH 'sabe samaNAittA' sarvAnaticArAna mukhavastrikApratyupekSaNAdArabhya yAvat kAyotsargAvasthAnamatrAntare ya iti samANa ittA' samApya buddhyavalokanena samAptiM nItvA etAvanta eta iti, nAtaH paramaticAro'sti tato 'hRdaye' cetasi doSAnpratiSiddhakaraNAdilakSaNAn AlocanIyAnityarthaH, sthApayediti gAdhArthaH // 1499 // kRtvA hRdaye doSAn yathAkramamiti pratisevanAnulomyena AlocanAnulomyena ca, pratisevanAnulomyaM nAma ye yathA''sevitA iti, AlocanAnulomyaM tu pUrva | laghava Alocyante pazcAd gurava iti, 'jA na tAva pAreti tti yAvanna tAvat pArayati gururnamaskAreNa, 'tAva suhumANu-8 pANu'tti tAvaditi kAlAvadhAraNaM, sUkSmaprANApAnaH, sUkSmocchAsanizvAsa ityarthaH, kiM ?-'dhamma sukaM ca jhApajjA' dharmadhyAnaM| pratikramaNAdhyayanoktasvarUpaM zukkai dhyAnaM ca dhyAyediti gAthArthaH // 1500 // evaMdesiya rAiya pakkhiya cAummAse taheva varise ya / ikikke tinni gamA nAyavvA paMcaseesu // 1501 // | vyAkhyA-'devasiya'tti devasike pratikramaNe divasena nivRttaM devasika, 'rAiya'tti rAtrike, 'pakkhie'tti pAkSike : 'cAummAse'tti cAturmAsike tathaiva 'varisi'tti tathaiva vArSike ca, varSeNa nivRttaM vArSika-sAMvatsarikamiti bhAvanA, ekaikasmin pratikramaNe devasikAdau trayo gamA jJAtavyAH, paJcasveteSu daivasikAdiSu, kathaM trayo gamAH, sAmAyikaM kRtvA kAyotsargakaraNaM, sAmAyikameva kRtvA pratikramaNaM, sAmAyikameva kRtvA punaH kAyotsargam , iha ca yasmAd divasAdi tIrtha | divasapradhAnaM ca tasmAd daivasikamAdAviti gAthArthaH // 1501 // atrAha codakaH CR5RECECARE // 781 // JanEaati || Anatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15644
Page #1566
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1502] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] AimakAussagge paDikamaNe tAva kAu sAmaiyaM / to kiM kareha bIyaM tai ca puNo'vi ussagge? // 1502 // 1 samabhAvami ThiyappA ussaggaM kariya to paDikkamai / emeca ya samabhAve Thiyassa taiyaM tu ussagge // 1503 // sajjhAyajhANatavaosahesu upaesathuipayANesu / saMtaguNakittaNesu a na huMti puNarutsadosA u // 1504 / / ____ vyAkhyA-'AdimakAyotsarga iti prathamakAyotsarga kRtvA sAmAyikamiti yogaH 'paDikamaNe tAva bitiyaM kA sAmAiya'ti yogaH, tA kiM kareha taiyaM ca sAmAiyaM puNo'vi ussaggo' yaH pratikrAntoparIti gaathaarthH|| 1502 // cAlanA ceyam, atrocyate-'samabhAvaMmi' gAhA vyAkhyA-iha samabhAvasthitasya bhAvapratikramaNaM bhavati nAnyathA, tatazca sama-18 bhAve-rAgadveSamadhyavartini sthita AtmA yasyAsau sthitAtmA, 'ussaggaM kAu (kariya) to paDikkamati' divasAticAraparijJAnAya kAyotsarga kRtvA guroraticAraM nivedya tatpadattaprAyazcittaM samabhAvapUrvakameva prapadya tataH pratikAmati, 'emeva ya samabhAve | | Thitassa tatiyaM tu ussagge' evameva ca samabhAve vyavasthitasya satazcAritrazuddhirapi bhavatItikRtvA tRtIyaM sAmAyikaM kAyo-| tsarge pratikrAntottarakAlabhAvini kriyata iti gAthArthaH // 1503 // pratyavasthAnamidam-'sajjhAyajhANa' gAhA vyAkhyA nigadasiddhA, idAnIM 'jo me devasio aiyAro kaoM' ityAdi sUtramadho vyAkhyAtatvAdanAdRtya 'tassa micchAmi dukaDaMti sUtrAvayavaM vyAcikhyAsurAhamitti miumaddavatte chatti a dosANa chAyaNe hoi|mitti ya merAi Thio dutti duguMchAmi appANaM // 1505 // katti kahaM me pAvaM ittiya Devemi taM usameNaM / eso micchAukaDapayakkharastho samAseNaM // 1506 // dIpa anukrama [39] JAMERRIMa V ibrary bu muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka' mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | 'micchAmidukkaDaM' zabdasya niyukti tathA vyAkhyA ~1565~
Page #1567
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1506] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-x itthaM(da) gAthAyugalaM yathA sAmAyikAdhyayane vyAkhyAtaM tathaiva draSTavyamiti, sAmprataM 'tasyottarIkaraNene ti sUtrAvaya kAyotsahAribha- vivRNvannAha rgAdhya0 drIyA pAkhaMDiyavirAhiyANaM mUlaguNArNa sauttaraguNANaM / uttarakaraNaM kIraijaha sagaDarahaMgagehANaM // 1507 // aticAra | kAyotsa0 |pAvaM chidai jamhA pAyacchittaM tu bhannaI teNaM / pAeNa vAvi cittaM visohae teNa pacchittaM / / 1508 // 782 dabve bhAve ya duhA sohI sallaM ca ikkamikaM tu / savvaM pAvaM karma bhAmijai jeNa saMsAre // 1509 // ___ vyAkhyA-'khaNDitavirAdhitAnAM' khaNDitAH-sarvathA bhagnA virAdhitA:-dezato bhagnA mUlaguNAnAM-prANAtipAtAdivi-18 hA nivRttirUpANAM saha uttaraguNaiH-piNDavizudhdhyAdibhirvartata iti sottaraguNAsteSAmuttarakaraNaM kriyate, AlocanAdinA punH| saMskaraNamityarthaH, dRSTAntamAha-yathA zakaTarathAGgehAnAM-gantrIcakragRhANAmityarthaH, tathA ca zakaTAnAM khaNDitavirAdhitAnAM akSAvalakAdinottarakaraNaM kriyata iti gAthArthaH // 1507 // adhunA 'prAyazcittakaraNeneti sUtrAvayavaM vyAcikhyAsurAha-'pAvaM' gAhA, vyAkhyA-pApaM-karmocyate tat pApaM chinatti yasmAt kAraNAt prAkRtazailyA 'pAyacchittati bhaNyate, tena // 782 // kAraNena, saMskRte tu pApaM chinattIti pApacchiducyate, prAyaso vA cittaM-jIvaM zodhayati-karmamalinaM vimalIkaroti tena kAraNena prAyazcittamucyate, prAyo vA-bAhulyena cittaM khena svarUpeNa asmin satIti prAyazcittaM, prAyograhaNaM saMvarAderapi | tathAvidhacittasabhAvAditi gAthArthaH // 1508 // adhunA vizodhikaraNe tyAdisUtrAvayavavyAcikhyAsayA''ha-dave bhAve ya duhA sohI' gAhA-dravyato bhAvatazca dvividhA vizuddhiH, zalyaM ca, 'ekamekaM tu'tti ekai zuddhirapi dravyabhAvabhedena dIpa anukrama [39] JAMERatnR Mhataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1566~
Page #1568
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1509] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dvidhA, zalyamapItyarthaH / tatra dravyazuddhiH rUpAdinA vastrAderbhAvazuddhiH prAyazcittAdinA''tmana eva, dravyazalyaM kaNTakazilImukhaphalAdi, bhAvazalyaM tu mAyAdi, sarva jJAnAvaraNIyAdi karma pApaM vartate, kimiti -bhrAmyate yena kAraNena tena karmaNA jIvaH saMsAre-tiryagnArakAmarabhavAnubhavalakSaNe, tathA ca dagdharajukalpena bhavopagrAhiNA'lpenApi satA kevalino|'pi na muktimAsAdayantIti dAruNaM saMsArabhramaNanimittaM karmeti gAthArthaH // 1509 // sAmpratam 'anyatrocchrasitene'| tyavayavaM vivRNotihai| ussAsaM na niraMbhai Abhiggahiovi kimuaciTThA usajamaraNaM nirohe suhumussAsaMtu jynnaae||1510|| kAsakhuajaMbhie mAhu satyamaNilo'nilassa tibbuho| asamAhIya nirohemA masagAI ato httho||1512|| 18cAyanisaraguDoe jayaNAsahassa neva ya niroho / uDDoe vA hattho bhamalImucchAsu a niveso // 1512 // vIriyasajogayAe saMcArA muhumabAyarA dehe / bAhiM romaMcAI aMto khelANilAIyA // 1513 // A(ava)loacalaM cakkhU maNuvva taM dukaraM thiraM kAuM / svehiM tayaM khippaDa sabhAvao vA sayaM calai // 1514 // dina kuNai nimesajuttaM tasthuvaogeNa jhANa jhaaijaa| eganisiMtu pavano jhAyai sAha aNimisaccho'vi // 1515 // agaNIo chidija va bohiyakhobhAi dIhaDako vA / AgArehi~ abhaggo ussaggo evamAIhiM // 1516 // Urva prabalaH zvAsa uccTAsaH taM 'na nirubhaitti na niruNaddhi, 'Abhimgahiovi' abhigRhyata iti abhigrahaH abhigraheNa nirvRtta AbhigrahikaH-kAyotsargastadavyatirekAt tatkartA'pyAbhigrahiko bhaNyate, asAvapyabhibhavakAyotsargakArya dIpa anukrama [39]] JABERatini muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1567~
Page #1569
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1516] bhASyaM [231...], (40) Avazyaka- hAribha- drIyA prata sUtrAMka // 78 // [sU.] pItyarthaH, 'kimuta ceDhA utti kiM punazceSTAkAyotsargakArI, sa tu sutarAM na niruNaddhi ityarthaH, kimityata Aha-'sajjamaraNaM kAyotsanirohe'tti sadyomaraNaM nirodhe ucchAsasya, tatazca 'suhumussAsaM tu jayaNAe'tti sUkSmocchAsameva yatanayA muJcati, nolvaNaM, gAdhya. mA bhUt sattvaghAta iti gAthArthaH // 1510 // adhunA 'kAsite tyAdisUtrArthapracikaTipayedamAha-kAsakhuyajaMbhie' aticAragAhA vyAkhyA-iha kAyotsarge kAsakSutajambhitAdIni yatanayA kriyante, kimiti !-'mA hu satthamaNilo'Nilassa kAyotsa0 tivuNho'tti mA zastraM bhaviSyati kAsitAdisamudbhavo'nilo-vAyuranilasya-bAhyasya vAyoH, kiMbhUtaH?-tIbroSNaH, bAhyAnilApekSayA atyuSNa ityarthaH / na ca na kriyante na ca nirudhyanta eva na 'asamAhI ya nirohe 'tti (sarvadhArodhe) asamAdhizca cazabdAt maraNamapi sambhAvyate kAsitAdinirodhe sati, 'mA masagAI 'tti mA masakAdayazca kAsitAdisamudbhavapadhanazlemAbhihatAmariSyanti jambhite ca vadanapraveza kariSyanti tato hasto'grato dIyata iti yataneyamiti gAthArthaH // 1511 // Aha-niHzvasiteneti sUtrAvayavo na vyAkhyAyate iti kimatra kAraNam , ucyate, ucchusitena tulyayogakSematvAditi, idAnIm 'udgAritene tyAdisUtrAvayavavyAcikhyAsayA''ha-vAtanisargaH-uktasvarUpa udgAro'pi, tatrAyaM vidhiH-yatanA zabdasya kriyate na nisRSTaM mucyata iti, 'neva ya nirohotti naiva ca nirodhaH kriyate, asamAdhibhAvAdeva, udgAre yA hasto'ntare dIyata iti 'bhamalImucchAsu ya niveso' mA sahasApatitasyAtmavirAdhanA bhaviSyatIti gAthArthaH // 1512 // 18 // 783 // sAmprataM 'sUkSmairaGgasakhArai rityAdisUtrAvayavavyAcikhyAsayA''ha-vIryasayogatayA kAraNena saMcArAH sUkSmavAdarA dehe | avazyaMbhAvino, vIrya vIryAntarAyakSayopazamakSayarja khalvAtmapariNAmo bhaNyate yogAstu-manovAkkAyAstatra vIryasayoga dIpa anukrama [39]] AN JAMERatin muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1568~
Page #1570
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1516] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] tayaivAticArAH sUkSmavAdarA bhavanti na kevalAt vIryAditi deha eva ca bhavati nAdehasya, tatra vahI romazcAdaya Adi-15 zabdAdutkampagrahaH 'anto khelAnilAdIyA' antaH-madhye zleSmAnilAdayo vicarantItyarthaH, iti gAthArthaH // 1513 / / adhunA | 'sUkSmadRSTisaJcArai riti sUtrAvayavaM vyAkhyAnayati-avalokanamAlokastasminnavaloke calaM avalokacalaM darzanalAlasami tyarthaH, kiM ?-cakSuH-nayanaM, yatazcaivamato manovad-antaHkaraNamiva taccakSurduSkaraM sthiraM kartuM na zakyata ityarthaH, yato rUpaitastadAkSipyate svabhAvato vA-svabhAvena vA naisargikeNa svayaM calati, Atmanaiva calatIti gaathaarthH||1514|| yasmAdevaM tasmAt na karoti nimeSa(rodha)yala kAyotsargakArI, kimiti', 'tatthuvaogeNa jhANa jhAejatti tatra-nirnimeSayale ya upayogastena satA mA na dhyAnaM dhyAyet abhipretamiti, 'eganisaM tu payAno jhAyai sAhU aNi misaccho'vi' ekarAtrikI tu pratimA pratipanno mahAsatvodhyAyati samarthaH animeSAkSo'pi-animiSe akSiNI yasya saH animiSAkSaH nizcalanayana iti gAthArthaH // 1515 // adhunA evamAdibhirAkArarityAdisUtrAvayavavyAcikhyAsayAha-'agaNi'tti yadA jyotiH spRzati tadA prAvaraviNAya kalpagrahaNaM kurvatona kAyotsargabhaGgaH, Aha-namaskAramevAbhidhAya kimiti tadgrahaNa na karoti yena tadbhaGgo na bhavati, ucyate, nAtra namaskArapAraNamevAviziSTaM kAyotsargamAnaM kriyate, kiM tu yo yatparimANo yatra kAyotsarga uktastata Urya parisamApte'pi tasminnamaskAramapaThato bhaGga ityAdi, aparisamApte'pi ca paThato bhaGga eva, sa cAtra na bhavatIti, evaM sarvatra dabhAvanIyaM, 'chidija vatti mArjArImUpakAdibhivA purato yAyAt , atrApyagrataH sarato na kAyosargabhaGgaH, 'bohiyakhobhAi'sira bodhikA:-stenakAstebhyaH kSobhaH-saMbhramaH, AdizabdAdrAjAdikSobhaH parigRhyate, tatrAsthAne'pyuccArayato('nuccArayato)vAna dIpa anukrama [39]] AMERIAL D ancinrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1569~
Page #1571
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1516] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- kAyotsargabhaGgo 'dIhaDako veti sarpadaSTe cAtmani pare vA sahasA-akANDa evoccAra yataH, tathaiva Akriyanta ityAkArA- kAyotsahAribha- stairAkArairabhannaH syAt kAyotsarga evamAdibhiriti gaathaarthH||1516 // adhunauSataH kAyotsargavidhipratipAdanAyAha- godhya. drIyA te puNa sasUrie ciya pAsavaNucArakAlabhUmIo / pehittA asthamie ThaMtussaggaM sae ThANe // 1517 // aticAra | kAyotsa0 // 784 // jai puNa nibvAdhAe AvAsaM to kariti sabvevi / saDAikahaNavAghAyayAi pacchA gurU Thati // 1518 // basesA u jahAsati ApuchittANa ThaMti sahANe / suttatthasaraNahe AyariaiM ThiyaMmi devasiyaM // 1519 // hajo huja u asamattho bAlo vuho gilANa pritNto| so vikahAivirahio jhAijA jA gurU Thati // 1520 // jA devasijhaM duguNaM ciMtai gurU ahiMDao'nihU~ / bahavAbArA iare egaguNaM tAva ciMtaMti // 1521 // | pabvaiyANa va ciTTha nAUNa gurU baTuM bhuvihii| kAleNa tadacieNaM pAreI thovaciTTho'pi // (pra01) namukAracavIsagakiikammAloaNaM paDikamaNaM / kiikammadurAloia duppaTikate ya ussaggo // 1522 // esa caritussaggo dasaNasuddhIi taiyao hoi / suanANassa cauttho sihANa thuI a kiikammaM // 1523 // | vyAkhyA-te puna:-kAyotsargakAraH sasUrya eva divase prazravaNoccArakAlabhUmayaH (mIH) pratyupekSante, dvAdaza prazravaNa-18 bhUmayaH AlayaparibhogAntaH paTU paTU pahiH, evamuccArabhUmayo dvAdaza, pramANaM cAsAM tiyara japanyena hastamAtramadhazcatvArya-16 lAni yAvat acetanaM, utkRSTatastu sthaNDilaM dvAdaza yojanamAnaM, na ca tenehAdhikAraH, tinastu kAlabhUmayA-kAlamaNDalAkhyAH, // 784 // yAvazcainamanyaM ca zramaNayogaM kurvanti kAlavelAyAM tAvat prAyaso'sta mupayAtyeva savitA tatazca 'asthamie ThaMti ussaggaM 244564% 84% dIpa anukrama [39]] Jantastimam muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAyotsargasya vidhi: pratipAdayate ~ 1570 ~
Page #1572
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [1], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1523] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) * * prata sUtrAMka [sU.] sae ThANe ti uktamanyathA yasya yadaiva vyApAraparisamAptirbhavati sa tadaiva sAmayikaM kRtvA tiSThatIti gAthArthaH // 1517 // | ayaM ca vidhiH kenacit kAraNAntareNa guroyAghAte sti| 'jai puNa nivAghAoM vyAkhyA-yadi punarniyAghAta eva sarve-| pAmAvazyaka-pratikamaNaM tataH kurvanti sarve'pi sahaiva guruNA 'saDDAdikahaNavApAte pacchA gurU ThaMti'tti nigadasiddhamiti gAdhArthaH // 1518 // yadA ca pazcAd guravastiSThanti tadA-'sesA u jahAsattI' gAhA vyAkhyA-zeSAstu sAdhavo yathAzakti-zaktyanurUpaM yo hi yAvantaM kAlaM sthAtuM samarthaH 'ApuchittA gurU ThaMti saTTANe sAmAyikaM kAUNa, kiMnimittaM ?-'suttasthasaraNahe sUtrArthasmaraNanimittaM-'Ayarie ThiyaMmi devasiya Ayarie purao Thie tarasa sAmAjhyAvasANe devasiyaM aiyAraM ciMteti, aNNe bhaNaMti-jAhe Ayario sAmAiyaM kahai tAhe tevi tayaDiyA ceva sAmAiyasuttamaNupehaMti guruNA saha pacchA devasiya'ti gAthArthaH // 1519 // zeSAzca yathA zaktirityukta, yasya kAyotsargeNa sthAtuM zaktireva nAsti sa kiM kuryAditi tadgataM vidhimabhidhitsurAha-'jo huja u asamatthoM' gAhA vyAkhyA-yaH kazcit sAdhu vedasamarthaH kAyodAtsargeNa sthAtuM, sa kiMbhUta ityAha-vAlo vRddho glAnaH 'paritaMto'tti parizrAnto guruvayAvRtyakaraNAdinA asAvapi vikathAdivirahitaH san dhyAyet sUtrArtha 'jA gurU Thati'tti yAvad guravastiSThanti kAyotsargamiti gAthArthaH // 1520 // dIpa anukrama [39]] ApRcchaya gurUna tiSThanti svasthAne sAmAyika kRpA, kinimita, sUtrArthasmaraNahetoH / bhAcArya sthite devakSika-AcArya purataH sthite tasya sAmA-1 yikAvasAne devasikamaticAraM cintayanti, ambe bhaNanti-badA''cAryAH sAmAyika kathayanti tadA te'pi tadavasthitA evaM sAmAyikasUtramanuprekSante guruNA saha pazcAvasika, JAINEaamana niorary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1571~
Page #1573
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1523] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) Avazyaka- hAribha- drIyA A prata sUtrAMka 18ntividhiH // 785 // [sU.] dIpa anukrama [39]] AcArya sthite daivasikamityuktaM tadgataM vidhimabhidhitsurAha-jA devasiyaM duguNaM ciMtaI' gAhA vyAkhyA-nigadasiddhA, kAyotsanavaraMceSTA vyApArarUpA'vagantavyA // 1521 // namokAracavIsaga' gAhA vyAkhyA-'namokkAre'ti koussaggasamattIe namokA-18 gAdhyaka reNa pAreMti namo arahaMtANaMti, 'cauvIsaga'tti puNo jehiM imaM titthaM desiyaM tesiM titthagarANaM usabhAdINaM cavIsatthaeNaM, pratikAukttirNa kareMti, logassujoyagareNaMti bhaNiyaM hoti, "kitikamme ti tao vaMdiukAmA guruM saMDAsayaM paDilehitA uvavi-12 saMti, tAhe muhaNaMtagaM paDilehiya sasIsovariyaM kArya pamajati, pamajittA pareNa viNaeNa tikaraNavisuddhaM kitikammaM kareMti, vandanakamityarthaH, uktaM ca-"AloyaNavAgaraNAsaMpucchaNapUyaNAe sajjhAe / avarAhe ya gurUNaM viNaomUlaM ca bNdnng||shaa" mityAdi 'AloyaNe ti evaM ca vaMdittA utthAya ubhayakaragahiyaraoharaNAddhAvaNayakAyA puvapariciMtie dose jahArAyaNiyAe saMjayabhAsAe jahA gurU suNei tahA pavahamANasaMvegA bhayavippamukkA appaNo vizuddhinimittamAloyaMti, ukkaM ca"viNaeNa viNayamUlaM gaMtUNAyariyapAyamUlaMmi / jANAvija suvihio jaha appANaM taha prNpi||1|| kayapAvovi maNusso . 1kAgorakhagasamAptI namaskAreNa pArayati namohaMjaya iti, caturviMzatiti, punarita tIrtha dezitaM teSAM tIrthakarANAmupamAdInAM caturviMzatistanokI-1 sanaM kurvanti, lokasyodyotakareNeti bhaNitaM bhavati, kRtikarmeti tato banditukAmA guru saMbaMzakAn pramANyApavizanti, tato mukhAmastaka pratiliruSa sazImu- paritarna kArya pramArjapanti, prasUma pareNa vinayena trikaraNavizuddha kRtikarma kurvanti / bhAlocanAmyAkaraNasaMprabhapUjanAsu svAdhyAye / aparAdhe ca gurUNAM vinayo // 785|| mUlaM ca vandanakaM / evaM ca vanditvotyAyobhayakaragRhItarajoharaNA ardhAvanatakAyAH pUrvaparicintitAn doSAn vadhAravAdhika saMvatabhASaSA yathA guruH zRNoti tathA pravardhamAnasaMvegA bhayaviSamukA mAramano vizuddhinimittamAlocanti-vinayena vinayamUlaM gatvAcAyapAdamUle / zApayet suvihito yathAzramAnaM tathA paramapi // 1 // kRtapApo'pi manuSya 6-0345-X Tinataram.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1572~
Page #1574
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [1], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1523] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka AloijaniMdita gurusayAse / hoi airegalahUo ohariyabharoba bhAravaho // 2 // tathA-uSpaNNANuppannA mAyA aNuma-16 ggao nihataSA / AloyaNaniMdaNagarahaNAhiM Na puNo siyA vitithaM // 3 // tassa ya pAyacchittaM jaM maggaviU gurU uva-14 isati / taM taha aNucariyavaM aNavatthapasaMgabhIeNaM // 4 // 'paDikamaNa'ti-'AloiUNa dose guruNA paDidiNNapAyacchittA u / sAmAiyapuvagaM samabhA(vA)vaThiyA paDikamaMti // 1 // sammamuvauttA payaMpaeNa paDikkamaNaM kaTheti, aNavasthapasaMgabhIyA, aNavatthAe puNa udAharaNaM tilahAragakappaDagotti, 'kitikammati tao paDikamittA khAmaNAnimittaM paDitAyavattaniveyaNatthaM ca vaMdaMti, tao AyariyamAdI paDikamaNatyameva daMsemANA khAti, uktaM ca-AyariuvajhAe sIse sAhamie kulagaNe ya / je me ke'vi kasAyA sabe tiviheNa khAmemi // 1 // sabassa samaNasaMghasta bhagavao aMjaliM kariya sIse / sabaM: samAvaittA khamAmi sabassa api // 2 // sabassa jIvarAsissa bhAvao dhammanihiyaniyacitto / sarva khamAvaittA 4 [sU.] CE dIpa anukrama [39]] PRACROR bhAlopa ninditvA gurusakAyo / bhavatyatizayena laghurudatabhara iva bhAravAhaH // 2 // apanAunupajA mAyA pratimArga nihantayA / mAlocanA nimdanA-4 gahanAbhina khAna dvitIyavAram // 3 // tasya caprAyazritaM yanmArgavido gurava upadizantiA tattathA'nucaritavyamanavasthAprasahabhItena // 4 // Alogya doSAn guruyA pratidAsAyazrittAstu / sAmAvikapUrva samabhAvAvasthitAH pratikAmyanti // 1 // samyagupayuktAH padaMpadena pratikramaNasUtraM kadhayantvanavasthAmasamabhItAH, ana-T vasthAyAM punasadAharaNaM tilahArakazizuriti / tataH pratikramya kSAmaNAnimirca pratikAntAAtmavRttanivanAtha cavandante, tata bhAcAryAdIn pratikramaNArthameSa darza vantaH kSamayanti / AcAryopAdhyAn ziSyAn sArmikAn kulagaNAMzca / ye mayA ke'pi kathAyitAH sarvAn vividhena amayAmi ||1||srvtrmnns tasya bhagavate kRtvA zIrSe / sarva kSamavivA kSame sarvasvAhamapi // 2 // sarvasmin jIvarAzI bhAvato dharma nihitanicitaH / sarva kSamayitvA Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1573~
Page #1575
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [1], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-7], niyukti: [1523] bhASyaM [231...], prakSepa [1] (40) drIyA prata sUtrAMka ||gA.|| Avazyaka- khamAmi sabassa ayapi // 3 // " ityAdi 'durAloiyaduppaDikaMte ya ussagge'tti evaM khAmittA AyariyamAdI tato durAlo- kAyotsahAribha- iyaM vA hojA tupaDikataM vA hojA aNAbhogAdikAraNeNa tato puNovi kayasAmAjhyA carittavisohaNatyameva kAussagaMgAdhya0 ThAkareMtitti gAthArthaH // 1522 / 'esa caritussaggo' gAhA vyAkhyA-esa carittusaggotti carittAtiyAravisuddhinimi-11 pratikA |ntividhiH hAttotti bhaNiya hoi, ayaM ca pNcaasussaasprimaanno||1523|| tato namokAreNa pArettA vizaddhacarittA vizuddhadesayANaM dasaNa-12 // 786 // visuddhinimittaM nAmukttirNa kareMti, carittaM visohiyamiyANi dasaNaM visohijjatittikaTTa, taM puNa NAmukittaNamevaM karati, Klogasmujjoyagare tyAdi, ayaM caturviMzatistaye nyakSeNa vyAkhyAta iti neha punarvyAkhyAyate, caturviMzatistavaM cAbhidhAya mUlasUtra - logassa darzanavizuddhinimittameva kAyotsarga cikIrSavaH punaridaM sUtraM paThanti Osabbaloe arihaMtaceiyANaM karemi kAussaggaM baMdaNavattiyAe pUaNavattiyAe sakAravattiyAe sammANavattiyAe bohilAbhavattiyAe niruvasaggavattiyAe sAe mehAe dhiie dhAraNAe aNuppahAe bahamANIe ThAmi| kAussagaM (suutrN)|| kSame sarvasyAhamapi // 3 // evaM kSamayitvA''cAbAMdIna tato durAlocitaM vA bhavet duSpratikAnta vA bhavet anAbhogAdikAraNena tataH punarapi kRta 786 // sAmAbikAzcAritrapizodhanAmeva kAyotsaga kurvanti / eSa cAritrotsarga iti cAritrAticAravizuddhinimitta iti bhanvitaM bhavati, ayaM ca paJcAzaduzAsaparimANaH, tato namaskAreNa pArayitvA vizuddhacAritrA vizuddhadezakAnAM darzanazuddhinimittaM nAmorakIrtanaM kurvanti, cAritraM vizodhitamidAnI darzanaM vizuSyasvitikRtvA, tAyunanAmotkIrtanamevaM kurvanti / dIpa anukrama [40-46] JAMERam A natorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: sarvaloke sthita arhatcaitya-Azrita kAyotsarga: ~1574~
Page #1576
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [47] A0 132 Jus Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-7], niryukti: [ 1523 ...] bhASyaM [ 231... ], asya vyAkhyA - sarvaloke'rhacaityAnAM karomi kAyotsargamiti, tatra lokyate dRzyate kevalajJAnabhAsvateti lokaH catu dazarajjvAtmakaH parigRhyate iti uktaM ca- "dharmAdInAM vRttirdravyANAM bhavati yatra tat kSetram / tairdravyaiH saha lokastadviparItaM hyalokAkhyam // 1 // " sarvaH khalvadhastiryagUrdhvabhedabhinnaH, sarvazvAsau lokazca 2 tasmin sarvaloke, trailokye ityarthaH, tathAhi adholoke camarAdibhavaneSu tiryagUloke dvIpAcalajyotiSkavimAnAdiSu santyevArhacaityAni Urddhaloke saudharmAdiSu santyevAIcaityAni, tatrAzokAdyaSTamahAprAtihAryarUpAM pUjAmarhantItyarhantaH- tIrthakarAsteSAM caityAni - pratimAlakSaNAni arhacaityAni, iyamatra bhAvanA-cittam-antaHkaraNaM tasya bhAve karmaNi vA varNadRDhAdilakSaNe vyatri kRte caityaM bhavati, tatrArhatAM pratimAH prazastasamAdhicittotpAdanAdarhaccaityAni bhaNyante teSAM kiM ?-karomItyuttamapuruSaikavacananirdezenAtmA'bhyupagamaM darzayati, kimityAha - kAyaH zarIraM tasyotsarga :- kRtAkArasya sthAnamInadhyAnakriyAvyatirekeNa kriyAntarAdhyAsamadhikRtya parityAga ityarthaH taM kAyotsarga, Aha-kAyasyotsarga iti SaSThyA samAsaH kRtaH, arhacaityAnAmiti prAguktaM, tat kimaI caityAnAM kAyotsarga karoti ?, netyucyate, SaSThInirdiSTaM tatpadaM padadvayamatikramya maNDUkaplutyA vandanapratyayamityAdibhiH sambadhyate, tato'rhacaityAnAM vandanapratyayaM karomi kAyotsargamiti draSTavyam, tatra vandanam-abhivAdanaM prazastakAyavAGmanaHpravRttirityarthaH, tatpratyayaM tannimittaM, tatphalaM me kathaM nAma kAyotsargAdityato'rthamityevaM sarvatra bhAvanA kAryA, tathA 'pUyaNavattiyAe' tti pUjanapratyayaM - pUjAnimittaM, tatra pUjanaM - gandhamAsyAdibhirabhyarcanaM, tathA 'sakAravattiyAe' tti satkArapratyayaM - satkAranimittaM tatra pravaravastrAbharaNAdibhirabhyacainaM sarakAraH, Aha-yadi pUjanasatkArapratyayaH kAyotsargaH kriyate For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1575 ~ by org
Page #1577
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-7], niyukti: [1523...] bhASyaM [239...], (40) prata sUtrAMka Avazyaka- hAribha drIyA 1787 // vidhiH [sU.] % tatastAveva kasmAnna kriyete ?, ucyate, dravyastavavAdapradhAnatvAd, ukta ca-davatthau bhAvatthara' ityAdi, ataH zrAvakAH pUja- kAyotsanasatkArAvapi kurvantyeva,sAdhavastu prazastAdhyavasAyanimittamevamabhidadhati,tathA sammANavattiyAe'tti sanmAnapratyayaM-sammAna-IN pratikramaNa|nimitaM, tatra stutyAdibhirguNonnatikaraNa sanmAnaH, tathA mAnasaH prItivizeSa ityanye, atha vandanapUjanasatkArasanmAnA epa kiMnimittamityata Aha-'bohilAbhavattiyAeM bodhilAbhapratyayaM-bodhilAbhanimitta pretya jinapraNItadharmaprAptiboMdhilAbho bhaNyate, atha bodhilAbha eva kiMnimittamityata Aha 'niruvasaggavattiyAe' nirupasargapratyayaM-nirupasarganimitta, nirupasargo-mokSaH, ayaM ca kAyotsargaH kriyamANo'pi zraddhA(di)vikalasya nAbhilaSitArthaprasAdhanAyAlamityata Aha-'saddhAe mehAe ghiIe dhAraNAe aNuppehAe baddhamANIpa ThAmi kAussagaM'ti zraddhayA hetubhUtayA tiSThAmi kAyotsarga na balAbhiyogAdinA zraddhA-nijo'bhilASaH, evaM medhayA-paTutvena, na jaDatayA, anye tu vyAcakSate-medhayeti maryAdAvartitvena nAsamaJjasatayeti, evaM dhRtyA-manaHpraNidhAnalakSaNayA na punA rAgadveSAkulatayA, dhAraNayA-arhadguNAviSkaraNarUpayA na tacchUnyatayA, anuprekSayA-arhadguNAnAmeva muhurmuhuravicyutirUpeNAnucintanayA na tavaikalyena, barddhamAnayeti pratyekamabhisambadhyate, zraddhayA varddhamAnayA evaM medhayetyAdi, evaM tiSThAmi kAyotsargam , Aha-uktameva prAkarobhi kAyotsarga sAmprataM tiSThAmIti kimarthamiti', ucyate, 'vartamAnasAmIpye vartamAnavadvA (pA03-3-131) iti kRtvA karomi kariSyAmIti kriyAbhimukhyamuktamidAnI vAsannataratvAt kriyAkAlaniSThAkAlayoH kathacidabhedAt tiSThAmyeva, Aha-kiM sarvathA ?, netyAha-'annatthUsasieNamityAdi pUrvavat yAvadvosirAmi'tti, eyaM ca susaM paDhittA paNavIsUsAsaparimANaM kAussaggaM kareMti, 'daMsaNavisuddhIya taiutti, dIpa anukrama [47] CANC15-25 Saintain muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15764
Page #1578
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-4], niyukti: [1523...] bhASyaM [239...], (40) prata sUtrAMka ||gA.|| tRtIyatvaM cAsyAtIcArAlocanaviSayaprathamakAyotsargApekSayeti, taonamokAreNa pArettA suyaNANaparicuhinimittaM atiyAravi sohaNatthaM ca suyadhammassa bhagavao parAe bhattIe tapparUvaganamokArapuvayaM thuI pati, taMjahAkbpukkharavaradIvaDDe dhAyaisaMDe ya jaMbuddIve ya / bharaheravayakdeihe dhammAigare namasAmi // 1 // tamatimirapaDala-18 viDaMsaNassa suragaNanariMdamahiassa / sImAdharassa vaMde papphoDiyamohajAlassa // 2 // jAIjarAmaraNasogapa NAsaNassa, kallANapukkhala visAlamuhAvahassa / ko devadAnavanariMdagaNaJciassa, dhammassa sAramucalabbha kare dIpamAyaM // 3 // siddhe bho ! payao Namo jiNamae naMdI sayA saMjame, devanAgasuvaNNakiNNaragaNassanbhUabhAva |cie / logo jattha paiTTio jagamiNaM telukamacAsuraM, dhammo bahuu sAsao vijayaU dhammuttaraM bahau // 4 // 18suassa bhagavao karemi kAussaggaM vaMdaNa annatya (sUtram) | asya vyAkhyA-puSkarANi-padmAni tairvaraH-pradhAnaH puSkaravaraH 2 zcAsau dvIpazceti samAsaH,tasyAdhaiM mAnuSottarAcalArvAgvarti tasmina, tathA dhAtakInAM khaNDAni yasmin sa dhAtakIkhaNDo dvIpastasmiMzca, tathA jambopalakSitastarapradhAno vA dviipo| jambadIpastasmitha, etevatRtIyeSu dvIpeSu mahattarakSetraprAdhAnyAGgIkaraNataH pazcAnupUryopanyasteSu yAni bharatairAvatavidehAni prAkRtazailyA vekavacananirdeza dvandvaikavadbhAvAd bharatairAvataSideha ityapi bhavati, tatra dharmAdikaraNAnnamasyAmi-'durgati-18 prasRtAn jIvAn, yasmAd dhArayate tataH / dhatte caitAn zubhasthAne, tasmAd dharma iti smRtH||1|| sa ca vibhedaHzrutadharmazcAritradharmazca, zrutadharmeNehAdhikAraH, tasya bharatAdiSyAdI karaNazIlAstIrthakarA evAtasteSAM stutirukkA, sAmprataM dIpa anukrama [48-52] JanEaintinA Mamtarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: zrutastava rUpa 'puSkaravaradvIpa' sUtra, mUla evaM vyAkhyA ~1577~
Page #1579
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-4], niyukti: [1523...] bhASyaM [231...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA // 7 // kAyotsagoMdhya. patikramaNavidhaH prata sUtrAMka ||gA.|| dIpa anukrama [48-52] zrutadharmasya procyate-'tamatimirapaDalaviddhasaNassa suragaNe tyAdi, tamaH-ajJAnaM tadeva timiraM athavA tamaH-baddhaspRSTani- | dhattaM jJAnAvaraNIyaM nikAcitaM timiraM tasya paTalaM-vRndaM tamastimirapaTalaM tad vidhvaMsayati nAzayatIti tamastimirapaTa- lavidhvaMsanaH tasya, tathA cAjJAnanirAsenaivAsya pravRttiH, tathA suragaNanarendramahitasya, tathA cAgamamahimAnaM kurvantyeva surAdayaH, tathA sImAM-maryAdAM dhArayatIti sImAdharaH, sImni vA dhArayatIti tasyeti, tRtIyAthai SaSThI, taM vande, tasya vA yat mAhAtmyaM tad vande, athavA tasya vanda iti vandanaM karomi, tathAhi-Agamavanta evaM maryAdAM dhArayanti, kiMbhUtasya ?-prakarSaNa sphoTitaM mohajAlaM-mithyAtvAdi yena sa tathocyate tasya, tathA cAsmin sati vivekino mohajAlaM vilayamupayAsyeva, itthaM zrutadharmamabhivandyAdhunA tasyaiva guNopadarzanadvAreNa pramAdAgocaratAM pratipAdayannAha-'jAIjarAmaraNe tyAdi, jAti:-utpattiH jarA-kyohAniH maraNa-prANatyAgaH zokaH-mAnaso duHkhavizeSaH, jAtizca jarA ca maraNaM ca zokazveti dvandvaH, jAtijarAmaraNazokAn praNAzayati-apanayati jAtijarAmaraNazokapraNAzanastasya, tathA ca zrutadharmo kAnuchAnAjjAtyAdayaH praNazyantyeva, anena cAsyAnarthapratighAtitvamAha, kalyam-ArogyaM kalyamaNatIti kalyANaM, kalyaM zabdayatItyarthaH, puSkalaM-sampUrNa na ca tadalpaM kiM tu vizAlaM-vistIrNa sukha-pratItaM kalyANaM puSkalaM vizAlaM sukhamAvahatiprApayatIti kalyANapuSkalavizAlasukhAvahastasya, tathA ca zrutadharmoktAnuSThAnAduktalakSaNamapavargasukhamavApyata eva, anena cAsya viziSTArthaprasAdhakatvamAha, kaHpANI devadAnavanarendragaNArcitasya zrutadharmasya sAraM-sAmarthyamupalabhya-dRSTvA vijJAya kuryAt pramAda, sacetanamaH1 cAritradharma pramAdaH kartuM na yukta iti hRdayam, Aha-suragaNanarendramahitasyetyuktaM punardevadAnavanarendragaNArci 788 andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1578~
Page #1580
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-4], niyukti: [1523...] bhASyaM [231...], (40) 4-059-4 prata sUtrAMka ||gA.|| tasyeti kimarthamiti !, atrocyate, tanigamanatvAdadoSaH, tasyaivaMguNasya dharmasya sAramupalabhya kAsakarNaH pramAdI bhaveccAritradharma iti, yatazcaivamataH 'siddhe bho payao namo jiNamaye ityAdi, siddhe-pratiSThite prakhyAte bho ityetadatizayinAmAmantrarNa pazyantu bhavantaH prayato'haM-yathAzakyodhataHprakarSeNa yataH, itthaM parasAkSikaM bhU(ka)tvA punarnamaskaroti-namo jinamate' arthAda vibha-| [ktipariNAmo namo jinamatAya, tathA cAsmin sati jinamate nandiH-samRddhiH sadA-sarvakAlaM, ka ?-saMyame-cAritre, | yathoktaM-paDhama NANaM tao daye'tyAdi, kiMbhUte saMyame -devanAgasuvarNakinnaragaNaiH sadbhUtabhAvenAciMte, tathA ca saMyama vantaH aya'nta eva devAdibhiH, kiMbhUte jinamate ?-lokyate'neneti lokaH-jJAnameva sa yatra pratiSThitaH, tathA jagadidaM PAjJayatayA, kecit manuSyalokameva jagat manyante ityata Aha-trailokyamanuSyAsura, AdhArAdheyarUpamityarthaH, aymisthNbhuutH| zrutadharmoM varddhatA-vRddhimupayAtu zAzvataH-dravyArthAdezAnnityaH, tathA coktaM-'dravyArthAdezAt ityeSA dvAdazAhI na kadAcid | nAsIdityAdi, anye paThanti-dharmoM barbatAM zAzvataM iti, asmin pakSe kriyAvizeSaNametat, zAzvataM varddhatA aprayu-1 tyeti bhAvanA, vijayatAM karmaparapravAdivijayeneti hRdayaM, tathA dharmottara-cAritradharmotsaraM varddhatu, punarpavayabhidhAnaM mokSArthinA pratyahaM jJAnavRddhiH kAryeti pradarzanArtha, tathA ca tIrthakaranAmakarmahetUna pratipAdayatotaM-"appubaNANagahaNe"tti, 'suyassa bhagavao karemi kAussaggaM baMdaNavattiyAe' ityAdi prAgavat , yAvadvosirAmi / eyaM surta paDhittA paNuvI|sussAsameva kAussarga karemi, Aha ca-'suyaNANassa cautthotti, tao namokAreNa pAritA visuddhacaraNadasaNasuyAiyArA maMgalanimittaM caraNadasaNasuyadesagANaM siddhANaM thuI kahu~ti, bhaNiyaM ca-'siddhANa thuI yatti, sA ceyaM stutiH dIpa anukrama [48-52] + +KP JAMERIES Morayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1579~
Page #1581
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||gA.|| dIpa anukrama [53-57] AvazyakahAribha drIyA // 789 // Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niryukti: [ 1523 ...] bhASyaM [ 231 ... ], * siddhANaM buddhANaM pAragayANaM paraMparagayANaM / loyaggamuvagayANaM namo sayA savvasiddhANaM // 1 // jo devAvi devo jaM devA paMjalI namasaMti / taM devadevamahiaM sirasA vaMde mahAvIraM // 2 // ikosvi namukAro jiNa| varavasahassa vaddhamANassa / saMsArasAgarAo tArei naraM va nAriM vA // 3 // urjita selasihare dikhA nANaM nisIhiA jassa / taM dhammacakavahiM aridvanemiM nama'sAmi // // yasAri aTTa dasa do ya vaMdiA jiNavarA cauvvIsaM / paramaTTaniDiaTThA siddhA siddhiM mama disaMtu // 5 // ( sUtra ) asya vyAkhyA -- sitaM mAtameSAmiti siddhA nirdagdhakarmendhanA ityarthastebhyaH siddhebhyaH, te ca sAmAnyato vidyAsiddhA api bhavantyata Aha- vuddhebhyaH, tatrAvagatAzeSAviparItatattvA buddhA ucyante tatra kaizcit svatantratayaiva te'pi svatIrthojjvalanAya ihAgacchanti ityabhyupagamyante ata Aha-'pAragatebhyaH pAraM paryantaM saMsArasya prayojanatrAtasya ca gatAH pAragatAH tebhyaH, te'pi cAnAdisiddhaikajagatpatIcchAvazAt kaizcit tathA'bhyupagamyante ata Aha-- 'paramparagatebhyaH' paramparayA ekenAbhivya8 kAryAdAgamAt (kazcit) pravRtto'nyenAbhivyaktAdarthAdanyo'nyenApyanya ityevaMbhUtayA gatAH paraMparagatAstebhyaH, Aha-prathamaeka kenAbhivya kArthAdAgamAt pravRtta iti ?, ucyate, anAditvAt siddhAnAM prathamatvAnupapattiriti, athavA kathacit karmakSayopazamAt darzanaM darzanAt jJAnaM jJAnAccAritramityevaMbhUtayA paramparayA gatAstebhyaH, te'pi ca kaizcit sarvalokApanA eveSyanta ityata Aha- 'lokApramupagatebhyaH' lokAgram - ISatprAgbhArAkhyaM tamupagatAH tebhyaH, Aha-kathaM punariha sakalakarmavipramuktAnAM lokAgraM yAvadgatirbhavati ?, bhAve vA sarvadaiva kasmAnna bhavatIti ?, atrocyate, pUrvAvedhavazAd daNDAdica For Fans Only 5kAyotsagodhya pratikramaNavidhiH ~ 1580~ // 789 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH siddhastava rUpa 'siddhANaM buddhANaM' sUtra evaM tasya vyAkhyA brayog
Page #1582
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [9], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niyukti: [1523...] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka ||gA.|| bhramaNavat samayamevaikamavaseyeti, namaH sarvadA-sarvakAlaM 'sarvasiddhebhyaH' tIrthasiddhAdibhedabhinnebhyaH, athavA sarva sAdhyaM siddha yeSAM te tathA tebhyaH, itthaM sAmAgyena sarvasiddhanamaskAraM kRtvA punarAsannopakAritvAd vartamAnatIrthAdhipateH zrImanmahAvIravarddhamAnasvAminaH stutiM kurvanti-'jo devANavi devo jaM devA paMjalI'tyAdi, yo bhagavAn mahAvIraH devAnAmapi-bhavana-1 vAsyAdInAM devaH, pUjyatvAt , tathA cAha-yaM devAH prAJjalayo namasyanti-vinayaracitakarapuTAH santaH praNamanti, taM 'devada devamahiya' devadevAH zakrAdayaH taiH mahitaM-pUjitaM zirasA uttamAGgenetyAdaramadarzanArthamAha, vande, taM ke ?-'mahAvIra' 'Ira gatipreraNayo rityasya vipUrvasya vizeSeNa Irayati-karma gamayati yAti vA zivamiti vIraH, mahAMzcAsau vIrazca mahAvIraH taM, itthaM |stutiM kRtvA punaH phalapradarzanArthamidaM paThati-'eko'vi namokAro jiNavaravasahasse'tyAdi, eko'pi namaskAro jinavara-12 vRSabhasya varddhamAnasya saMsArasAgarAttArayati naraM vA nArI vA, iyamatra bhAvanA-sati samyagdarzane parayA bhAvanayA kriya-18 mANa eko'pi namaskAraH tathAbhUtAdhyavasAyaheturbhavati yathAbhUtAcchreNimavApya nistarati bhavodadhimityataH kAraNe kAryopacArAdetadevamucyate, anyathA cAritrAdivaiphalyaM syAt / etAstisraH stutayo niyamenocyante, kecidanyA api 4 paThanti, na ca tatra niyamaH, 'kitikama' puNo saMDasayaM paDile hiya uvavisaMti, muhapottiyaM paDilehaMti sasIsovariya kArya paDilehittA Ayariyassa vaMdaNaM kareMti'tti gAthArthaH // 1523 // Aha-kinimittamidaM vandanakamiti !, ucyatesukayaM ANattiM piva loge kAUNa sukayakiikammaM / vahRtiyA thuIo guruthuigahaNe kae tini // 1524 // dIpa anukrama [53-57]] JAMEainik Drayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15814
Page #1583
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka ||gA.|| dIpa anukrama [53-57] Avazyaka hAribhadrIyA // 790 // Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niryuktiH [ 1524 ] bhASyaM [231...], 'sukayaM ANasiMpita loe kAUNaM'ti jahA raNNo maNussA ANattigAe pesiyA paNAmaM kAUNa gacchati, taM ca kAUNa puNo paNAmapuvagaM nivedeti, evaM sAhuNo'vi sAmAiyaguruvaMdaNapuvagaM caritAdivisohiM kAUNa puNo sukayakitikammA saMto guruNo nivedaMti-bhagavaM / kayaM te pesaNaM AyavisohikAragaMti, caMdaNaM ca kAUNa puNo ukkaDuyA AyariyAbhimuhA viNayaratiyaMjalipuDA citi, jAva gurU thuigahaNaM kareMti, tato pacchA samattAe paDhamathutIe thuI karhiti viNautti, tao thuI vahutiyAo kahuMti tiNNi, ahavA vatiyA thuio guruthutigahaNe kae tiNitti gAthArthaH // 1524 // tao pAusiyaM kareMti, evaM tAva devasiyaM kareMti, gataM devasiyaM, rAiyaM idANiM, tatthimA vihI, paDhamaM ciya sAmAiyaM kahiUNa carittavimuddhinimittaM paNuvIsussAsamittaM kAjassaggaM kareMti, tao namokkAreNa pArittA daMsaNavisuddhInimittaM cauvIsatthayaM padaMti, paNuvIsustAsamettameva kAussagaM kareMti, etthavi namokAreNa pAretA muyaNANavimuddhInimittaM suyaNANatthayaM, 1 yathA rAjJA manuSyA bhAjJasyA preSitAH praNAmaM kRtvA gacchanti, taba kRtvA punaH praNAmapUrvakaM nivedayanti evaM sAdhavo'pi sAmAyikaguruvandanapUrva cAritrAdivizuddhiM kRtvA punaH sukRtakRtikarmANaH santo gurubhyo nivedayanti bhagavan ! kRtaM tava preSaNamAtmavizuddhikArakamiti, bandanaM ca kRtvA punakA AcAryAbhimukhA vinayaracitAJjalipuTAstiSThanti yAvadvasvaH stutigrahaNaM kunti, tataH pazcAt samAptAyAM prathamastutI stutIH kathayanti vinaya iti, tataH stutIrvardhamAnAH kathayanti vikSo'thavA vardhamAnAH stuttayaH / tataH prAdoSikaM kAlaM kurvanti evaM tAvaddevasikaM kurvanti, gataM devasikaM, rAtrikamidAnIM tatrAyaM vidhiH- prathamameva sAmAyikaM kathayitvA cAritravidyuddhinimittaM paJcaviMzatyucchrAsamAnaM kAyotsargaM kurvanti tato namaskAreNa pArathitvA darzana vizuddhinimittaM caturviMzatistavaM paThanti paJcaviMzatyucchvAsamAtrameva kAyotsargaM kurvanti, atrApi namaskAreNa pAravitvA zrutajJAnavizuddhinimittaM zrutazAnastacaM. For Fans Only 5kAyotsagodhya0 pratikramaNavidhiH ~ 1582~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH // 790 // nirg
Page #1584
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [1], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niyukti: [1525] bhASyaM [231...., (40) prata sUtrAMka ||gA.|| dIpa anukrama [53-57]] kaTThati, kAussaggaM ca tassuddhinimittaM kareMti, tattha ya pAosiyathuimAdIyaM adhikayakAjassaggapajatamaiyAraM ciMtei, Aha-kiMnimittaM paDhamakAussagge eva rAiyAiyAra Na ciMteti ?, ucyate, nihAmatto na saraha aiAraM mA ya ghaTTaNaM 'No'nnaM / kiiakaraNadosA vA gosAI tinni ussaggA // 1525 // hA niddAmatto-nihAbhibhUona saraha-na saMbharada muSTha aiyAraM mA ghaTTaNaM No'NNaM aMdhayAre baMdatayANaM, kitiakaraNahaidosA vA, aMdhayAre adasaNAo maMdasaddhA na vaMdaMti, eeNa kAraNeNaM gose-pacUse Aie tiNi kAussaggA bhavanti, na puNa pAosie jahA ekkotti // 1525 // etya par3hamo caritte dasaNasuDIeN bIyao hoi / supanANassa ya tatibho navaraM ciMtaMti tatva imaM // 1526 // dataie nisAiyAraM ciMtai caramaMmi kiM tavaM kAhaM / chammAsA egadiNAihANi jA porisi namo vA // 1527 // ahamavi bhe khAmemI tumbhehi sama ahaM ca vNdaami|aayriysNtiyN nitthAragAu guruNo a vynnaaii||1528|| I tato ciMtiUNa aiyAraM namokAreNa pArettA siddhANa thuI kAUNa puSabhaNieNa vihiNA vaMdittA Aloeti, tao-2 karSayanti, kAyotsarga ca sAdinimitta kurvanti, tatra ca prAdoSikastutyAdika adhikRtakAyotsargaparyantamaticAra cintayanti / bAha-kinimittaM prathadamakAyotsarga evaM rAtrikAticAraM na cintayanti !,-nidrAmatta:-nijAbhibhUto na samarati muddaticAraM mA ghaTTanamanyo'mpa bandamAnAnAmandhakAre kRtikamAkaraNa dopA vA-makArezdarzamAt mandazraddhA ma vandante, etena kAraNena pratyUce bhAdI prayaH kAyotsagA bhavanti, na punaH prAdopike yaka iti, satazcintayitvA mAticArAn namaskAreNa pArayityA siddhANamiti stutiM kRtvA pUrvabhaNitena vidhinA vanditvA'locanti, tataH AmEaintim IndiDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15834
Page #1585
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niyukti : [1528] bhASyaM [231...], prata sUtrAMka ||gA.|| Avazyaka- sAmAiyapuvarya paDikkamati, tao vaMdaNApuvayaM khAti, vaMdarNa kAUNaM tao sAmAiyapuvayaM kAussagaM kareMti, tattha kAyotsahAribha- ciMtayaMti-kammi ya niuttA vayaM guruhiM !, to tArisayaM tavaM pavajAmo jAriseNa tassa hANi na bhavati, tao ciMteti-18 gAdhya dIyA chammAsakhamaNaM karemo, na sakemo, egadivaseNa UNaM, tahavi na sakemo, evaM jAva paMca mAsA, taocattAri taoM tinni pratikramaNa vidhiH // 79 // tao donni, tato eka tato addhamAsaM cautthaM AyaMbilaM egaThANayaM purimahUM nivigaiyaM, namokArasahiyaM vatti, uktaM ca carime kiM tarva kAha'ti, carime kAussagge chammAsamegUNa (diNAdi ) hANI jAva porisi namo vA, evaM jaM samatthA kArDa hai tamasaDhabhAvA hiae kareMti, pacchA vaMdittA gurusakkhayaM pavajaMti, sabe ya namokAraittagA samarga uDeti vosirAveMti nisIyaMti ya, evaM porisimAdisu vibhAsA, tao tiNNi thuI jahA purva, navaramappasadagaM deti jahA gharakoilAdI sattA na uDeti, tao deve vaMdaMti, tao bahuvelaM saMdisAveMti, tato rayaharaNaM paDilehaMti, tato uvadhi saMdisAveMti paDilehaMti ya, COCCASKAR dIpa anukrama [53-57]] sAmAyikapUrvaka pratikAmyanti, satI bandanakapUrva kSamayanti, vandanaM kRtvA tataH sAmAyikapUrvakaM kAyotsarga kurvanti, tatra ciyamti-kasilidAyuktAha vayaM gurubhiH tatamAzaM tapaH prapadyAmahe yAdona tassa hAnina bhavati, tazcintayanti-paNmAsakSaparNa kurmaH 1, mAmA, ekadivasenonaM ,yApina sazaknumaH, evaM yAvat paJca mAsAH, tatadhaturA, tatastrIn tato dI tata eka tato'ImAsaM caturthabhaktamAcAmAmla ekasthAnaka pUrvAdha nirvikRtika namaskArasahitaM vaiti, carame kAyotsarge SaNmAsA ekadinAdihAniyAMvat pauruSI namaskArasahitaM vA, evaM yat samarthAH katu tadazamabhAvA hadi kurvanti, pazcAt vanditvA gurusAkSika pratipayante, sarve ca namaskArasahite pArakAH samakamunihanti myutsRjanti niSIdanti ca, evaM pauruSyAdiSu vibhASA, satastisraH stutIryathA pUrva, navaramarupazabda dati yathA gRhakokilAyAH savA notiSThanti, sato devAn vandante, tato bahucelaM saMdizanti, tato rajoharaNa pratilisanti, tata upadhi saMdizAnti pratilisanti / // 79 // JABERDunt T imrary/om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15844
Page #1586
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA 1-5], niyukti : [1528] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] to vasahiM paDilehiya kAlaM nivedeti, aNNe ya bhaNaMti-dhuisamaNaMtaraM kAlaM niveeMti, evaM tu paDikamaNakAlaM tuleti jahA paDikamaMtANaM dhuiavasANe va paDilehaNavelA bhavati, gaya rAiyaM, iyANiM pAkkhiyaM, tasthimA vihI-jAhe devasiyana paDikatA bhavaMti nivadRgapaDikamaNeNaM tAhe gurU nivisaMti, tao sAhU vaMdittA bhaNatiROicchAmi khamAsamaNo! uvaDiomi abhitarapakkhiyaM khAmeja, pannarasaNhaM divasANaM pannarasaha rAINaM ja kiMci apattiyaM parapattiyaM bhatte pANe viNae veyAvacce AlAve saMlAve uccAsaNe samAsaNe aMtarabhAsAe uvaribhAsAe jaM kiMci majjha viNayaparihINaM muhumaM vA vAyaraM cA tumbhe jANaha ahaM na yANAmi tassa micchAmi dukaDaM ( sUtraM) tai| idaM ca nigadasiddhameva, navaramantarabhASA-AcAryasya bhASamANasyAntare bhASate, uparibhASA tUttarakAlaM tadeva kilAdhika M bhASate, atrAcAryoM yadabhidhatte tat pratipAdayannAha-'ahamavi khAmemi gAhA vyAkhyA-ahamavi khAmemi tumbhetti dIpa anukrama [18] 15RDOEASE 1 tato vasati pratiliNya kAlaM nivedayanti, anye ca bhaNanti-stutisamanantaraM kArla nivedayanti, evaM tu pratikramaNakAlaM toLayanti yathA pratikAmyatA sukhavasAga epa pratilekhanAvelA bhavati / gata rAtrika vAnI pAkSikaM, tannArya vidhiH-padA devasi pratikAtA bhavanti nirvasitapratikramaNena tadA purayo / nipIdanti, tataH sAdhavo bandiyA bhaNanti-1 ahamapi kSamayAmi yuSmAn iti bhaNitaM bhapati, evaM jaghanyena traya phuTataH sarve. CAMEainirl Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: 'pAkSika kSamApanA' sUtrANi evaM teSAm vyAkhyA: ~ 1585~
Page #1587
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1528...] bhASyaM [231...], (40) kAyotsa| godhya0 pratikramaNavidhiH prata sUtrAMka Avazyaka- bhaNiyaM hoti, evaM jahaNNeNaM tiNi ukkoseNaM sabe khAmiti,pacchA gurU uTheUNaM jahArAiNiyAe uddhaDio ceva khAmeti, hAribha- iyarevi jahArAiNiyAe sabevi avaNauttamaMgA bhaNaMti-devasiyaM paDikaMtaM pakkhiyaM khAmemo paNNarasaha divasANamityAdi drIyA evaM sesagAvi jahArAiNiyAe khAti, pacchA vaMdittA bhaNati-devasiyaM paDikaMtaM pakkhiyaM paDikamAveha, tao gurU guru- saMdiho vA pakkhiyapaDikkamaNaM kahuti, sesagA jahAsatti kAussaggAdisaMThiyA dhammajhANovagayA surNeti, kahie muluttr792|| guNehiM jaM khaMDiyaM tassa pAyacchittanimittaM tiNi usAsasayANi kAussagaM kareMti, bArasaujjoyakaretti bhaNiyaM hoti, pArie ujjoyakare thuI kaTuMti, pacchA uvavidyA muharNatagaM paDilehittA vaMdati pacchA rAyANa pUsamANavA atikate maMgalije kaje bahumannaMti, sanuparakameNa akhaMDiyaniyabalassa sobhaNo kAlo gao aNNo'vi evaM ceva uvaDio, evaM pakkhiyahai viNaovayAraM khAmeti vitiyakhAmaNAsutteNaM, taJcedaM [sU.] dIpa anukrama [18] CERNANCIAC-ASEAN // 79 // kSAmpante, pazcAt gurutthAya yathArAtikamUsthita eva kSamapati, itare'pi padhArAtri satyavanatottamAnA bhaNanti-devasikaM pratikAntaM pAkSika kSamayAmaH paJcadazasu divaseSu, evaM zeSA api yadhArAti kSamayanti, pazcAd vanditvA bhaNanti-devasikaM pratikAta pAkSikaM pratikAmayata, tato gururusadiTo vA pAkSikapratikramaNaM kathayati, zeSA yathAzakti kAyotsargAdisaMsthitA dharmadhyAnopagatAH zubanti, kathite mUlottaraguNeSu yat khaNDitaM tasya prAyazcittanimittaM trIpyuccAsazatAni kAyotsarga kurvanti, dvAdazodyotakarAniti bhaNitaM bhavati, pArite udyotakare stuti kathayanti, patrAdupaviSTA mukhAmastakaM pratiliNya candante, pazcAt rAjAnaM puSpamANavA atikrAnte mAlike kA bahumanyante-zatruparAkramaNenAsaNDisanijabalasya zobhanaH kAlo gataH evamevAnyo'pi upasthitA, evaM pAkSikavinayopacAraM kSamayanti dvitIyakSAmaNAsUtreNa, M orayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15864
Page #1588
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [ 59 ] OTTO 122 Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1528...] bhASyaM [231...], icchAmi khamAsamaNo / piyaM ca me jaM me hANaM tuTTANaM appAyaMkANaM abhaggajogANaM susIlANaM subbayANaM sAyariya uvajjhAyANaM NANeNaM daMsaNeNaM cariNaM tavasA appANaM bhAvemANANaM bahusubheNaM me divaso posaho pakkho vatikaMto, aNNo ya me kallANeNaM pajjubaDio sirasA maNasA matyaraNa vaMdAmi (sUtram ) nigadasiddhaM, AyariA bhaNati sAhUhiM samaM jameyaM bhaNiyaMti, tao ceiyavaMdAvaNaM sAdhuvaMdAvaNaM ca nivedituMkAmA bhaNanti * icchAmi khamAsamaNo! pucci cehayAI vaMdittA namasittA tujjhaM pAyamUle viharamANeNaM je kei bahudevasiyA sAhuNo diTThA sama (mA)NA vA vasamANA vA gAmANugAmaM duijamANA vA, rAiNiyA saMpucchaMti omarAiNiyA baMdaMti ajjA vaMdati ajiyAo vaMdati sAvayA vaMdati sAviyAo baMdaMti ahaMpi nissallo nika sAo (tikaTTa) sirasA maNasA matthaeNa vaMdAmi / ahamavi vaMdAvemi cehayAI (sUtram ) nigadasiddhaM, navaraM samaNo-buhavAsI vasamANo NavavigappavihArI, buhavAsI jaMghAtralaparihINo Nava vibhAge khecaM kAUNa viharati, navavigappavihArI puNa ubaddhe aDa mAsA mAsakappeNa viharati, ee aDa vigappA, vAsAvAsaM egaMmi ceva ThANe 1 bhAcA bhaganti-sAdhubhiH samaM yadetat bhaNitamiti, tatyavandanaM sAdhuvandanaM ca nivedayitukAmA bhaNanti-madaraM zramaNo vRddhAvAsaH vaizramaNo (vasan) - navavikalpavihAraH, vRddhAvAsaH parikSINajaGghAyalo nava vibhAgAn kSetraM kRtvA viharati parihAraH punaH tuSTa mAsAnU mAsakalpena viharati, ete'ha vikalpAH varSAMpAsamekasmin sthAne. For Funny muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1587 ~
Page #1589
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1528...] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- kareMti, esa Navavigappo, atrAcAryo bhaNati-matthaeNa vaMdAmi ahaMpi tesiMti, aNNe bhaNati-ahamavi vaMdAvemittikAyotsahAribhatao appagaM guruNaM nivedaMti cautthakhAmaNAsutteNaM, tacceda goMdhyA drIyA KOicchAmi khamAsamaNo! uvaDiomi tunbhaNhaM saMtiyaM ahA kappaM vA vatthaM vA paDiggahaMvA kaMbalaM yApratikramaNa M vidhiH pAyapucchaNaM vA (rayaharaNaM vA) akkharaM vA payaM vAgAI vA siloga vA(silogaDaM vA)ag vA he vA pasiNaM // 79 // PAvA vAgaraNaM cA tumbhehiM (samma) ciyatteNa dipaNaM mae aviNaeNa paDicchiyaM tassa micchAmi duphaLa (sUtrama) F nigadasiddha, AyariA bhaNaMti-'AyariyasaMtiya'ti ya ahaMkAravajaNatthaM, kiM mamAtreti, tao jaM viNaiyA tamaNu sahi bahu mannati paMcamakhAmaNAsutteNa, taccedaMPDicchAmi khamAsamaNo ! kayAI ca me kitikammAI AyAramaMtare viNayamaMtare sehio sehAvio saMgahiora 4 uvagahio sArio vArio coio paDicoio anbhuDio'haM tunbhaNhaM tavateyasirIe imAo cAturaMta-12 saMsArakatArAo sAhaGa nittharissAmittikaddu sirasA maNasA matthaeNa bandAmi (sUtra) nigadasiddhaM, saMgahio-NANAdIhiMsArio-hie pavattiovArio-ahiyAonivattio coio-khalaNAe paDicoio 1 karoti, eSa navamo vikalpaH / mastakena vande'hamapi teSAmiti, anye bhajanti-ahamapi bandayAmIti, tata AtmAnaM gurumyo nivedayanti caturthakSAmaNAsUtreNa, AcAryA bhaNanti-AcAryasatkamiti cAhakAravarjanArtha, tato yat vinAyitAsAmanuzAsi bahu manyante pajamakSAmaNAsUoga, saMgRhItaH-jJAnAdibhiH (sAritaH-hite pravartitaH bArito'hitAt nivartitaH coditaH skhalanAyAM praticoktiH dIpa anukrama [60] JanEaintin muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~15884
Page #1590
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1528...] bhASyaM [231...], (40) prata sUtrAMka paNo 2 avasthaM uvaviutti, pacchA Ayario bhaNai-'nitthAragapAragati nitthAragapAragA hohatti, guruNotti, eyAI cayaNAIti vaphasesamaya gAthArthaH // 1529 // evaM sesANavi sAhUNaM khAmaNAvaMdarNa kareMti, aha viyAlo vAghAo vA tAhe sattaNhaM paMcaNDaM tiNhaM vA, pacchA devasiya paDikamaMti, kei bhaNaMti-sAmaNNeNaM, anne bhaNati-khAmaNAiyaM, aNNe caritussaggAiyaM, sejadevayAe ya ussaggaM kareMti, paDikaMtANaM gurUsu vaMdipasu vaDDamANIo tiNNi thuio AyariyA bhaNaMti, imevi aMjalimauliyaggahatthA samattIe namokAraM kareMti, pacchA sesagAvi bhaNaMti, taddivasa navi suttaporisI navi asthaposasI Io bhaNati jassa jattiyAo eMti, esA pakkhiyapaDikamaNavihI mUlaTIkAkAreNa bhaNiyA, aNNe puNa AyaraNANusAreNa bhaNati-devasie paDikaMte khAmie ya tao par3hamaM gurU ceva uhittA pakkhiyaM khAmeMti jahArAiNiyAe, tao uvavisaMti, evaM sesagAvi jahArAiNiyA khAmettA upavisaMti, parachA vaMdittA bhaNaMti-devasiya paDikataM pakkhiyaM [sU.] dIpa anukrama [62] punaH punazvasthAmupasthApitaH, pAdAcAyA bhaganti-nistArakapAragA bhavateti, gurUNAmiti etAni vacanAnIti vaakyshessH| evaM zeSANAmapi sAdhUnAM | kSAmaNAvandana kurvanti, atha vikAlo vyAghAto vA tadA saptAno panAnAM trayANAM vA, pazcAIvasikaM pratikAmyanti, kecit bhaNanti-sAmAnyena, anye bhaNantikSAmaNAdika, anye cAritrotsagoMdika, zayyAdevatAyAzcotsarga kurvanti, pratikrAmpatsu guruSu vanditeSu (ca) vardhamAnAstinaH stutIguravo bhaNanti, ime'pi majalimukulitAprahastAH samAptI namaskAraM kurvanti, pakSAcchapA api bhaNanti, tadivase naiva sUtrapauruSI naivArthapariSI, sutIbhaNanti vena yAdayo'dhItAH, eSa pAkSi kAtikamaNavidhimUlaTIkAkAreNa bhANitaH, anye gunaH AcaraNAnusAreNa bhaNanti-daivasike pratikAnte kSAmite ca tataH prathama gururevotthAya pAkSika kSamayanti sAyathAzanika, tata upavizanti, evaM zeSA api yathArAvika kSamaSitvopavizanti, pacAindiAvA bhaNanti-daivasikaM pratikrAntaM pAkSika Morayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1589~
Page #1591
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1528...] bhASyaM [231...], (40) kAyotsa dhya0 pratikramaNa prata sUtrAMka Avazyaka- paDiyamAveha, ityAdi pUrvavat, evaM cAumAsiyapi, navaraM kAussage paMcussAsasayANi, evaM saMvacchariyapi navaraM kAu- hAribha- 12ssaggo ahasahassaM ussAsANaM, cAumAsiyasaMvacchariema savevi mUlaguNauttaraguNANaM AloyaNaM dAGa paDikamaMti, khettadrIyA dra devayAe ussaggaM kareMti, keI puNa cAumAsige sijadevayAevi ussagaM kareMti, pabhAe ya Avassae kae paMcakallANagaM| rAgiNhaMti, puSagahie ya abhimgahe nivedeti, abhigrahA jai saMmaM NANupAliyA to kuiyakakarAiyassa ussaga kareMti, 1794|| puNo'vi aNNe giNhaMti, nirabhiggahANa na vaTTai acchiu~, saMvaccharie ya Avassae kae pAosie pajjosavaNA kappo | kaDijati, so puNa puSiM ca aNAgayaM paMcarattaM kahijai ya, esA sAmAyAritti, enAmeva kAlataH upasaMharannAha bhASyakAra:|cAummAsiyavarise AloaNa niymsohudaaybbaa| gahaNaM abhiggahANa ya pubvagahie niveeuN||232|| (bhA0) cAjammAsiSavarise ussaggo khittadevayAe u / pakkhiya sijasurIe kariti caumAsie vege // 233 // (bhA0) gAthAdvayaM gatArtha / adhunA niyatakAyotsargapratipAdanAyAha [sU.] dIpa anukrama HNA [62] 794 // pratikAmayata, evaM cAturmAsikamapi, para kAyotsarga payomAsazatAni, evaM sAMvatsarikamapi gabaraM kAyotsargo'sahasamucchAlAnAM / cAturmAsikasAMvatsarikayoH sarve'pi mUlottaraguNAnAmAlocanA davA pratikAmyanti kSetradevatAyA Rtsarga kurvanti, kecit punazcAturmAsike pApAdevatAyA api kAyo- VIsarga kurvanti, prabhAte cAvazyake kRte pAkalyANakaM gRhanti, pUrvagRhItAMzcAbhigrahAn nivedayanti, abhiprahA yadi punaH sampam nAnupAlitAstadA kUjitaka rAyitatayotsarganti , punarapi anyAn gRhanti, nirabhimaharna varttate sthAtuM, sAMvatsarike cAvapake rute pradope paryuSaNAkapaH kanyate, sa punaH pUrvamevAnAgate paJcarAtre kathyate ca, eSA sAmAcArIti / htorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1590 ~
Page #1592
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1529] bhASyaM [233], (40) prata sUtrAMka [sU.] RASC-%ASSAGE desiya rAiya pakkhiya caumAse yA taheva varise y| eesu huMti niyayA ussaggA aniayA sesA // 1529 // sAya sayaM gosaddhaM tinneva sayA havaMti pakkhaMmi / paMca ya cAummAse asahassaM ca vArisae // 1530 // |cattAri do duvAlasa vIsaM cattAya huMti ujjoaa| desiya rAiya pakkhiya cAummAse a varise y||1531|| paNavIsamaddhaterasa siloga pannatari ca boddhavvA / sayamegaM paNavIsaM be bAvannA ya vArisie // 1532 // nigadasiddhAH, navaraM zeSA-gamanAdiviSayA iti, sAmprataM niyatakAyotsargANAmoghata ucchAsamAnaM pratipAdayannAha'sAyatti sAyaM-pradoSaH tatra zatamucchAsAnAM bhavati, catubhirudyotakarairiti, bhAvita evAyamarthaH prAk, 'gosaddhati pratyUSe paJcAzadyatastatrodyotakaradvayaM bhavati, zeSa prakaTArthamiti gAthArthaH // 1530 // ucchAsamAna copariSTAd vakSyAmaH 'pAyasamA ussAsA' ityAdinA / sAmprataM daivasikAdiSUdyotakaramAnamabhidhitsurAha-'cattArittigAhA bhAvitArthA // 1531 // adhunA zlokamAnamupadarzayannAha-paNavIse'tigAhA nigadasiddhaiva, navaraM caturbhirucchAsaiH zlokaH parigRhyate // 1532 // ityuktA niyatakAyotsargavaktavyatA, idAnImaniyatakAyotsargavaktavyatAvasaraH, tatreyaM gAthAgamaNAgamaNavihAre sutte vA sumiNadasaNe rAo / nAvAnaisaMtAre iriyAva hiyApaDikamaNaM // 1533 // bhatte pANe sayaNAsaNe ya arihaMtasamaNasijjAsu / uccAre pAsavaNe paNavIsaM huMti ussAsA // 234 // dvAram (bhA0) niyaAlayAo gamaNaM annastha u suttaporisinimittaM / hoi vihAro itthavi paNavIsaM huMti UsAsA ||1||(p0) uddesasamuddese sattAvIsaM aNunnavaNiyAe / aTTheva ya UsAsA paTThavaNa paDikamaNamAI // 1534 // dIpa anukrama [62] 45 Mainrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1591~
Page #1593
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1535] bhASyaM [234], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka Avazyaka-18julA akAlapaDhiyAiesu duhu a paDicchiyAIsu / samaNunasamudase kAussaggassa karaNaM tu // 1535||||5kaayots jaM puNa udisamANA aNaivaMtAvi kuNaha ussgg| esa akaovi doso paridhippaDa kiM muhAbhaMte ! // 1536 // rgAdhya. drIyA pAvugghAI kIrai ussaggo maMgalaMti uheso / aNuvahiyamaMgalANaM mA huja kahiMci Ne vigdhaM // 1537 // aniyata kAyotsa0 795 // pANavahamusAvAe adattamehuNapariggahe ceva / sayamegaM tu aNUNaM UsAsANaM havijAhi // 1538 // nAvA(e) uttari vahamAI taha naI ca emeva / saMtAreNa caleNa va gaMtuM paNavIsa UsAsA // 1 // (pra.) kA gamaNa bhikSAdinimittamanyagrAmAdI, AgamaNaM tatto ceva, ittha iriyAvahiyaM paDikamiUNa paMcavIsussAso kAussaggo kaayyo||1533|| tathA cAmumevAvayavaM vivRNvannAha bhASyakAra:-bhatte pANe sayaNAsaNe' gAhA, bhattapANanimittamannagAmA-1 digayA jai na tAva beleti tA IriyAvahiyaM paDikkamiUNa acchaMti / AgayAvi puNo'vi paDikamaMti, evaM sayaNAsaNani| mittaMpi, sayaNa-saMthArago vasahI vA, AsaNa-pIDhagAdi, 'arahaMtasamaNasejjAsutti ceigharaM gayA paDikkamiUNaM acchaMti, evaM samaNasejabhi-sAhuvasatimityarthaH, 'uccArapAsavaNe'tti uccAre vosirie pAsavaNe ya jativi hatyamettaM gayA RASHASAMS [sU.] 4- dIpa anukrama [62] %-4 795 // dra gamanaM bhikSAdinimittamanyanAmAdau AgamanaM tata evAtreyApadhiko pratikramba pacaviMzatyucchAsaH kAyorasargaH kartavyaH, bhaktapAna nimittamanyamAmAdi*gatA yadi tAvanna veleti taderyApathikI pratikramya tiSThanti, AgatA api punarapi prati kAmyanti, evaM zayanAsananimitamapi, zayanaM saMstArako bakhativA, AsanaM jApIThAdi 'baI ramaNazayyAsviti caityagRhaM gatAH pratikrampa tiSThanti, evaM zramaNazayyAsviti sAdhuvasatau 'uccAraprazravaNa' iti ucAraM vyutsRjya prazravarNa ca yadyapi hasamAvaM gatA AmEaatmi UPDrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1592 ~
Page #1594
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1538] bhASyaM [234], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka KItosvi AgayA patikamaMti, aha mattae bosiriya hoja tAhe jo taM pariThaveti so paDikamati, saThANesu puNa jai hatthaPIRIniyattassa bAhiM to paDikamaMti, aha aMto na paDikamaMti, etesu ThANesu kAussaggaparimANaM paNuvIsa hoti UsA satti gAthArthaH "bihAre'tti vihAraM vyAcikhyAsurAha-niyayAlayAu gamaNa'gAhA [gAthA ]'nyakartakI sopayogA ca nigadasiddhA ca / 'sutte vatti sUtradvAraM vyAcikhyAsurAha-'uddesasamuddese' gAhA vyAkhyA-muttassa uddese samuddese ya jo 8 hai kAussaggo kIrai tattha sattAbIsamussAsA bhavaMti, aNuNNavaNayAe ya, ettha jai asaDho sayaM ceva pArei, aha saDho |tAhe AyariyA adveca UsAsA, 'pavaNapaDikamaNamAI' paTTavio kajanimittaM jai khalai agussAsaM ussaggaM kariya| gacchai, vitiyavAraM jati to solassussAsaM, tatiyavAraM jai to na gacchati, aNNo pahavijjati, avassakajje vA deve vaM-18 6 diya purao sAhU ThavettA aNNaNa samaM gacchati, kAlapaDikkamaNevi ahaussAsA, AdisahAo kAlagihaNa paThThavaNe ya [sU.] SCRESSURE dIpa anukrama [62] 1stadA'payAgatAH pratikAmyanti, artha mAtrake vyutpaSTaM bhavet tadA yataM parichApayet sa pratikAmyet, svasthAnAt punadi hastapAta nivRttAihinadA pratikAmyanti, bhayAtanaM pratikAmyanti, eteSu sthAneSu kAyotsargaparimANaM pajavighAtirucchrAsA iti / sUtrasodeze samudeze ca yaH kAyotsargaH kriyate tatra saptaviMzatirucyAsA bhavanti, manujJAyAM ca, atra yayAtaH svayameSa pArapati, atha zaustAdAcAryA aTaicocchavAsAn , prasthApanapratikramaNAdI-prasthApitaH kArya| nimittaM yadi skhalani aTovAlamutsarga kRtvA gacchati, dvitIyavAra yadi tavA podazoqhAsa, tRtIyavAra yadi tadA na gacchati, anyaH prasthApyate, avazyakAyeM | sevA devAn bandiyA purataH sAdhUna sthApayitvAmyena sarma gacchati, kAlapatikramaNe'pyaSToklAsAH, AdizabdAt kAlapaNe prasthApaneca. N arary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1593~
Page #1595
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1538] bhASyaM [234], prakSepa [1] (40) dIyA prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- govaracariyAe suyakhaMdhapariyaTTaNe aha ceva, kesiMci pariyaTTaNe paMcavIsa, tathA cAha-'suyakhaMdhapariyaTTaNaM maMgalasthaM (ujjoya kAyotsahAribha- kAussagga kAUNa kIraitti gaathaarthH||1534 // atrAha codakaH-'jujjai akAlapaDhiyAi' gAthA, yujyate-saMgacchate ghaTategAdhya. akAlapaThitAdiSu kAraNeSu satsu akAlapaThitamAdizabdAt kAle na paThitamityAdi, duSTu ca pratIcchitAdi-duSTavidhinA kAle timiyA -ASETITIaniyata | kAyotsa0 79 pra tIpichataM AdizabdAt zrutahIlanAdiparigrahaH, 'samaNuNNasamuddese'tti samanujJAsamuddezayoH, samanujJAyAM ca samudeze ca kAyo-2|| datsargasya karaNaM yujyata eveti yogaH, aticArasambhavAditi gaathaarthH||1535 // yat punaruddizyamAnAH zrutamanatikAntA api niviSayatvAdaparAdhamaprAptA api 'kuNaha jassaggati kuruta kAyotsarga epaH akRto'pi doSaH kAyotsargazodhyaH parigRhyate / kiM mudhA bhadanta !, na cet parigRhya(te) na karttavyaH tayudezakAyotsarga iti gaathaabhipraayH||1536 // atrAhAcAryaH-'pAvugdhAI kIraI gAhA nigadasiddhA // 1537 // sumiNadasaNe rAu'tti dvAraM vyAkhyAnayannAha-'pANavahamusAvAe' gAhA, sumiNami pANavahamusAvAe adattamehuNapariggahe ceva Asevie samANe sayamegaM tu aNUNaM ussAsANaM bhavijAhi, mehuNe diDivipariyAsiyAe sayaM itthIvippariyAsayAe aTThasayati // uktaM ca-"dihIvipariyAse saya mehunnaMmi thIvipariyAse / vavahAreNaha-13 sayaM aNabhirasaMgarasa sAhussa ||1||"gaathaarthH||1538||nnaavaanntisNtaar'tti dvAratrayaM vyAcikhyAsurAha-'nAvAe uttari // 796 // bahagAI gAhA, gAtheyamanyakartRkI sopayogA ca nigadasiddhA, idAnImucchrAsamAnapratipAdanAyAha gocaracaryAyAM dhutasvagdhaparAvartaneca, pAkita parAvartane paJcaviMzatiH, zrutaskampaparAnaM manalArya kAyotsarga kRtvA kiyate / 2 svame prANavadhamRSAbAdAvanamadhunaparigraheSvAse viteSu satsu zatamekamanUnamucyAsAnAM bhaveta, madhune dRSTiviSayAMse zAtaM khIviparyAsejapAtamiti. dIpa anukrama [62] P orary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1594 ~
Page #1596
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1539] bhASyaM [234], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka [sU.] pAyasamA UsAsA kAlapamANeNa huMti nAyavvA / evaM kAlapamANaM ussaggeNaM tu nAyabvaM // 1539 // 'pAyasamA urasAsA kAla' gAhA vyAkhyA-navaraM pAdaH-zlokapAdaH // 1539 / / vyAkhyAtA gamanetyAdidvAragAthA, adhunA''dyadvAragAdhAgatamazaThadvAraM vyAkhyAyate, iha vijJAnavatA zAyarahitenAtmahitamitikRtvA svabalApekSayA kArya hotsargaH kAryaH, anyathAkaraNe'nekadoSaprasaGgaH, tathA cAha bhASyakAra: jo khalu tIsaivarisosattarivariseNa paarnnaaismo| visame va kRDavAhI nimvinnANeha se jar3e // 235 ||(bhaa) samabhUmevi aibharo ujANe kimua kUDavAhissa?| aibhAreNaM bhajai tuttayaghAehi amraalo||236|| (bhA0) emeva balasamaggo na kuNai mAyAi sammamussaggaM / mAyAvaDiaM kammaM pAvaha ussaggakesaM ca ||1||(pr.) |mAyAe ussagga sesaM ca tavaM akuvao sahuNo / ko anno aNuhohI sakammasesaM aNijjariyaM // 1540 // |nikaDaM savisesaM cayANurUvaM balANurUvaM ca / khANuvva uhadeho kAussagaM tu ThAijjA // 1541 / / vyAkhyA-yaH kazcit sAdhuH, khaluzabdo vizeSaNArthaH, triMzadvarSaH san khaluzabdAd balavAnAtaGkarahitazca saptativarSePNAnyena vRddhena sAdhunA pAraNAisamo-kAyotsargaprArambhaparisamAyA tulya ityarthaH / viSama iva-umukAdAviva kUTavAhI balI vaI iva nirvijJAna evAsau 'jaDa' jar3e, svahitaparijJAnazUnyatvAt , tathA cAtmahitameva samyakkAyotsargakaraNaM svakarmakSayaphalatvAditi gAthArthaH // 235 // adhunA dRSTAntameva vivRNvannAha-'samabhUmevi aibharo'gAhA vyAkhyA-samabhUmA-| vapi atibharaviSamavAhityAt 'ujjANe kimuta kUDavAhissa'urdU yAnamasminnityudyAnam-udakaM tasminnudyAne kimuta?, suta dIpa anukrama [62] 0-5545 X Drary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1595
Page #1597
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62] AvazyakahAribhadrIyA // 797 // Education) 5 * Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [5] mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1541] bhASyaM [ 236], prakSepa [1] gAMdhya0 azaThadvAra rAmityarthaH, kasya 1- kUTavAhino balIvardasya, tasya ca doSadvayamityAha - 'atibhAraNaM bhajati tuttavaghAehi ya marATho 35kAyotsatti atibhAreNa bhajyate yato viSamavAhina evAtibhAro bhavati, tuttayaghAtaizca viSamavAho'tha pIDyate, tuttago- pAiNago marAlo -galiriti gAthArthaH // 236 // sAmprataM dArzantikayojanAM kurvannAha - 'emeva balasamago gAhA vyAkhyA - iyamanyakartRkI sopayogA ca vyAkhyAyate, 'emeva 'marAlabalIvardavat balasamagraH san (yo ) na karoti mAyayA karaNena samyak - sAmarthyAnurUpaM kAyotsarge sa mUDhaH mAyApratyayaM karma prApnoti niyamata eva, tathA kAyotsargaklezaM ca niSphalaM prApnoti, tathAhinirmAyasyApekSArahitasya svazaktyanurUpaM ca kurvata eva sarvamanuSThAnaM saphalaM bhavatIti gAthArthaH // adhunA mAyAvato doSAnupadarzayannAha - 'mAyAe ussagaM gAhA, mAyayA kAyotsarga zeSaM ca tapaH-anazanAdi akurvataH 'sahiSNoH samarthasya kazca tasmAdanyo'nubhaviSyati ?, kiM-svakarma [vi]zeSamanirjaritaM, zeSatA cAsya samyaktvamAtyotkRSTakarmApekSayeti, ukta ca-"sattaNhaM pagaDINaM abhitarao u koDIkoDIe / kAUNa sAgarANaM jai lahara cauNhamaNNayaraM // 1 // " anye paThanti - 'emevaya ussagaM'ti, na cAyamatizobhanaH pATha iti gAdhArthaH // 1540 // yatazcaivamataH - nikUDaM savisesaM' gAhA, 'niSkUTa' mityazaThaM 'savizeSa' miti samavalAdanyasmAt sakAzAt, na cAhamahamikayA, kiM tu vayo'nurUpaM, sthANurivorddhadeho niSkampaH samazatru mitraH kAyotsarge tu tiSThet, tuzabdAdanyacca bhikSATanAdyevaMbhUtamevAnutiSThata ( chet ) iti gAthArthaH // 1541 // idAnIM vayo balaM cAdhikRtya kAyotsargakaraNavidhimabhidhatte 3 saptAnAM prakRtInAmabhyantare tu koTIkovyAH kRtvA sAgaropamANAM yadi labhate caturNAmanyatarat ( tahiM labhate ) // 1 // For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1596~ // 797 //
Page #1598
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1542] bhASyaM [236...], (40) prata sUtrAMka [sU.] PSACROSORRECK + taruNo balavaM taruNo a subbalo dherao blsmiddho| dhero abalo causuvi bhaMgesu jahAyalaM ThAI // 1542 // taruNo balavAn 1 taruNazca durbalaH 2 sthaviro balasamRddhaH 3 sthaviro durbalaH 4 caturvapi bhaGgakeSu yathAvalaM tiSThati calAnurUpamityarthaH, na tvabhimAnataH, kathamanenApi vRddhena tulya ityavalavatApi sthAtavyam, uttaratrAsamAdhAnaglAnAdAvadhikaraNasambhavAditi gAthArthaH // 1542 // gataM saprasaGgamazaThadvAraM, sAmprataM zaThadvArAvasarastatreya gAthA pathalAyai paDipucchai kaMTayayaviyArapAsavaNadhamme / niyaDI gelanaM vA karei kUDaM havai eyaM // 1543 // M kAyotsargakaraNabelAyAM mAyayA pracalayati--nidrAM gacchati, pratipRcchati sUtramartha vA, kaNTakaM apanayati, 'viyAra'tti purIpotsargAya gacchati, 'pAsavaNe'tti kAyikA vyutsRjati, 'dhamme'tti dharma kathayati, "nikRtyA' mAyayA glAnatvaM vA karoti kUTaM bhavatyetad-anuSThAnamiti gAthArthaH // 1543 // gataM zaThadvAram, adhunA vidhidvAramAkhyAyate, tatreyaM gAthApuvaM ThaMti ya guruNo guruNA ussAriyaMmi pAreti / ThAyaMti savisesaM taruNA u anUNaviriyA u // 1544 // |cavaraMgula muhapattI ujjae Dabbahatya rayaharaNaM / bosaTTacattadeho kAussaggaM karijjAhi // 1545 // ghoga layAi khaMbhekur3e mAle asavari vaha niyale |lNbusr thaNa uddhI saMjaya khali[Ne ya vAyasakaviTTe // 1546 sImukaMpiya saI aMgulibhamuhA ya vAruNI pahA / nAhIkarayalakuppara ussAriya pAriyaMmi thuI / / 1547 // dIpa anukrama [62] P aintary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1597~
Page #1599
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62] Avazyaka hAribha dvIyA // 798 // Educationt Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1547 ] bhASyaM [ 236...], 'ged saMtiya guruNo' gAhA prakaTArthI // / 1544 // 'cauraMgula'tti cattAri aMgulANi pAyANaM aMtaraM kareyavaM, muhapottiM 45kAyotsa'ujuratti dAhiNahattheNa muhapottiyA ghettavA, Dabbahatthe rayaharaNaM kAya, eteNa vihiNA 'vosacatta deho'tti pUrvavat, kAussagaM karijjAhitti gAthArthaH // 1545 // gataM vidhidvAram adhunA doSAvasaraH, tatredaM gAthAdvayaM 'ghoDage' tyAdi - gaya0 kAyotsargadoSAH Amuca visamapAyaM gAyaM ThAvitu ThAi ussage / kaMpai kAussage layava kharapavaNasaMgeNaM // 1 // khaMbhe vA kuDDe vAM avaThabhiya ThAi kAusammagaM tu / mAle ya uttamaMgaM avaraMbhiya ThAi utsarga // 2 // savarI vasaNavirahiyA karehi sAgAriyaM jaha tthvei| ThaDUNa gujjhadesaM karehi to kuNai ussagaM // 3 // zravaNAmiuttamaMgo kAussagaM jahA kulabahunna / nibaliyaoviva calaNe vitthariya ahava melaviDaM || 4 || kAUNa caulapaTTa | avidhIe nAbhigaMDalassuvariM / hiTThA ya jANumittaM ciTThaI laMbuttarassagaM // 5 // ucchAIUNa ya thaNe colagapaTTaNa ThAi ussagaM / sAirakkhaNaDA * ahavA annANoseNaM || 6 || melittu pahiyAo calaNe vitthAriUNa bAhirao / ThAussagaM eso bAhirauddhI muNeyacvo // 7 // aMguTTe melaviDaM 4 visthAriya pahiyAo bAhiM tu / ThAussagaM eso bhaNio amitaruddhiti // 8 // kappaM vA paTTe vA pAiNi saMjaivva ussagaM / ThAi ya khaliNaM va jahA rayaharaNaM agao kAuM ||19|| mAmei tahA dihiM calacito vAyasunna ussage / chappar3aAga bhaeNaM kuNaI a paTTa kavi va // 10 // sIsaM paMkapamANo jakrakhAiguvva kuNai ussaggaM / mUyavva huahuaMto taheba chijjatamAI // 11 // aMgulimamuhAovi ya cAlato tahaya kuNai ussagaM AlAvagagaNaNA saMThavaNatthaM ca jogANaM // 12 // kAussamami Thio surA jaha buDabuDe javvataM / aNupehaMto taha vAnaruvva cAle oTTauDe || 13 // ee kAussamAM kuNamANeNa vibuheNa dosA u / sammaM parihariyanyA jiNapaDikuDacikAkaNaM // 14 // 'nAbhIkarayalakuppara ussAre pAriyaMmi iti niyuktigAthAzakalaM lezato'duSTakAyotsargAva sthAna pradarzanaparaM vidhya For Fast Use Only // 798 // ~ 1598~ Diyo muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH kAyotsarga-saMbaMdhI doSANAM varNanaM
Page #1600
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62] A0 134 Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1547 ] bhASyaM [ 236...], ntarasaMgrahaparaM ca tatra 'nAbhitti nAbhIo heTTho colapaTTI kAyadyo, karayaletti sAmaNNeNaM heDA palaMbakarayale 'jAva koppare 'tti so'viya kopparehiM dhareyabo, evaMbhUtena kAyotsargaH kAryaH, ussArie ya - kAussagge pArie namokAreNa avasANe thuI dAyaveti gAthArthaH // 1547 // gataM prAsaGgikaM sAmprataM kasyeti dvAraM vyAkhyAyate, tatroktadoSarahito'pi yasyAyaM kAyotsarge yathokaphalo bhavati tamupadarzayannAha - vAsIcaMdaNakappo jo maraNe jIvie ya samasaNNo / dehe ya apaDibaddho kAussaggo havai tassa || 1548 // |tivihANuvasaggANaM divvANaM mANUsANa tiriyANaM / sammamahiyAsaNAe kAussaggo havai suddho // / 1549 // ihalogaMmi subhaddA rAyA uhaoda siTTibhajjA ya / sodAsakhaggathaMbhaNa siddhI saggo ya paraloe / / 1550 / / 'vAsIcaMda kappo' gAhA vyAkhyA - vAsIcandanakalpaH -- upakAryapakAriNormadhyasthaH, uktaM ca- "jo caMdaNeNa bAhuM AliMpai vAsiNA va tcchei| saMdhuNai jo va niMdai maharisiNo tattha samabhAvA // 1 // anena paraM prati mAdhyasthyamuktaM bhavati, tathA maraNe - prANatyAgalakSaNe jIvite ca- prANasaMdhAraNalakSaNe cazabdAdihalokAdau ca samasajJaH tulyabuddhirityarthaH anena cAtmAnaM prati mAdhyasthyamuktaM bhavati, tathA dehe ca zarIre cAprativaddhaH cazabdAdupakaraNAdau ca kAyo 1 nAbhito'dhastAt colapaTTakaH karttavyaH karataleti sAmAnyena madhasAt pralambakaratalaH yAvat parAbhyAM so'pi ca kUparAbhyAM dhArayitavyaH, utsAriteca kAyotsarge pArita namaskAreNAvasAne stutidAMtacyA 2 yandanena bAhumAlimpati vAyA vA takSayati / saMstauti yo vA niti maharSayastatra samabhAvAH // 1 // For Paint Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1599~ by org
Page #1601
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1550] bhASyaM [236...], (40) kAyotsarga prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-18 sagoM yathoktaphalo bhavati tasyeti gAthArthaH // 1548 // tathA-'tivihANuvasaggANa gAhA, trividhAnAM-triprakArANAM kAyotsahAribha dAvyAnA-jyantarAdikatAnAMmAnupANAM-lecchAdikRtAnAM tairazcAnA-siMhAdikRtAnAM samyaka-madhyasthabhAvena atishnaayo|4| drIyA satyAM kAyotsargoM bhavati zuddhaH-aviparIta ityrthH| tatazcopasargasahiSNoH kAyotsargo bhavatIti gaathaarthH||1549||dvaar| // 79 // sAmprataM phaladvAramabhidhIyate, tacca phalamihalokaparalokApekSayA dvidhA bhavati, tathA cAha andhakAraH-'ihalogami' gAhA divyAkhyA-ihaloke yat kAyotsargaphalaM tatra subhadrodAharaNaM-kathaM ,vasaMtapuraM nagaraM, tattha jiyasatturAyA, jiNadatto seTThI saMjaya sahAo, tassa subhadA dAriyA dhuyA, atIvarUvassiNI orAliyasarIrA sAvigA ya, so taM asAhamiyANaM na dei, tacca-IC niyasaheNaM caMpAo vANijjAgaeNa divA, tIe rUvalobheNa kavaDasaDao jAo, dhamma suNei, jiNasAha pUjei, aNNayA bhAvo / samuppaNNo, AyariyANaM AloeDa, tehivi aNusAsio, jiNadatteNa se bhAvaM nAUNa dhUyA diNNA, vitto vivAho, M kecirakAlassavi so taM gahAya caMpaM gao, naNaMdasAsumAiyAo tavaNNiyasahigAo taM khisaMti, tao juyarga ghara kayaM, tar dIpa anukrama [62] 799 // vasantapura nagara, tatra jitA rAjA, jinadattaH zreSThI saMyatazrAddhaH, tasya subhadrA bAlikA duhitAnIva rUpiNI bahArazarIrA zrAvikA gha, sa tAma-18 N sAdhArmikAya na dadAti, tanikalAdena campAso vANijyAgatena dRSTA, tasyA rUpalobhena paTavAkho jAtaH, dharma zRNoti, jinasAdhUna pUjayati, anyadA bhAvaH samutpAH, AcAryANAM kathayati, tairapyanuziSTaH, jinadasena tasya bhAvaM jJAtvA duhitA dattA, vRtto vivAhaH, kibadhireNa kAlena so'pi tA gRhItvA campAM gataH, namanvazvAdikAstacanikAyalA nindanti, tataH pRthaggRhaM kRtaM, 7475% JAMERIES 1- orary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: kAyotsarga-falasya kathA evaM bhAvanA kathayate ~1600~
Page #1602
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1550] bhASyaM [236...], (40) prata sUtrAMka tatthANege samaNA samaNIo ya pAumganimittamAgacchaMti, tadaNNigasahiyA bhaNaMti, esA saMjayANaM darda rattatti, bhattAroha sena pattiyaitti, aNNayA koI vaNNarUvAiguNagaNaniSphaNo taruNabhikkha pAugganimittaM gao, tassa ya vAudaya apichami kaNagaM paviI, subhadAe taM jIhAe lihiUNa avaNIyaM, tassa nilADe tilao saMketo, teNavi vakkhittacittaNa Na jANio, so nIsarati tAva taccaNigasahigAhiM athakkAgayassa bhattArassa sadasio, peccha imaM vIsattharamiyasaMkaMtaM bhjaae| saMgataM tilagaMti, teNavi ciMtiya-kimidamevaMpi hojA?, ahavA balavaMto visayA aNegabhavambharathagA ya kinna hoitti?, maMdanaho jAo, subhaddAe kahavi vidio esa vuttaMto, ciMtiyaM ca NAe-pAvayaNIo esa uDAho kaha pheDiu (Demi) ti. pavayaNadevayamabhisaMdhAriUNa rayaNIe kAussaggaM ThiyA, ahAsaMnihiyA kAi devayA tIe sIlasamAyAraM nAUNa AgayA, bhaNiyaM ca tIe-kiM te piyaM karemitti, tIe bhaNiya-uDDAI pheDehi, devayAe bhaNiya-pheDemi, paJcUse imAe nayarIe [sU.] dIpa anukrama [62] tatrAneke zramaNAH zrama yazca prAyogyAnimitamAgacchanti, tanikanAyo bhaNanti-eSA saMbateSu Darba raketi, bhattA tathA na pratyetIti, anpadA ko'pi varNarUpAdiguNagaNayuktamatarUNa bhikSuH prAyogyanimittaM gataH, tasya ca vAyUchataM rajo'kSiNa praviSTa, subhadrA tajihayotisthApanItaM, tastra lalATe tilakaH saMkrAmtaH, hatenApi gyAkSiptacima na zAtaH, sa nissarati tAvasanikavAdIbhirakANDAgatAya bhane sa darzitaH, pazyedaM vizvastaramaNasaMkAnta bhAryAyAH saMgataM tilakamiti, tenApi cintitaM-kimidamevamapi bhavet / , athavA balavanto viSayA anekabhavAbhyastakAveti kiM na bhavatIti, mandaneho jAtaH, subhadyA kathamapi jJAta eSa |vRttAntA, cintitaM cAnayA-bhAvanika eSa rAhaH kathaM spheTayAmIti, pravacanadevatAmabhisaMdhArya rajanI kAyotsarge pitA, yathAsanihitA kaacidevtaa| tasyAH zIlasamAcAra jJAvA'jAtA, mANitaM ca tayA-kiM te priyaM karomIti, tathA bhaNita-uDhAI spheTaya, devatayA bhaNitaM-spheTayAmi, pratyUSe'syA nagA~ JIKEatini M orary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1601
Page #1603
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [.] dIpa anukrama [62] Avazyaka hAribha drIyA // 800 // Educat * Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [5] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1550 ] bhASyaM [ 236...... dArANi thaMbhemi, tao Alagge (aNNe) su nAgaresu AgAsasthA bhaNissAmi jAe parapuriso maNeNAvi na ciMtio sA itthiyA cAlaNIe pANiyaM choDUNaM gaMtUNaM tiSNi vAre chaMTeDaM ughADANi bhavissaMti, tao tumaM viSNAsiddhaM sesanAgariehiM bAhi pacchA jAejjAsi, tao ugghADehisi, tao phiTTihI uDDAho, pasaMsaM ca pAvihisi, taheva kathaM pasaM ca pattA, eyaM tAva ihaloiyaM kAussaggaphalaM, anne bhaNati-vANArasIe subhaddAe kAussaggo kao, elagacchuppattI bhANiyabA / rAyA 'udiodara'tti, uditodayassa raNNo bhajjA (dhamma) lAbhAgayaM Nibarohiyassa uvasamAe va samaNajAyaM, kahANagaM jahA namokkAre / 'seTThibhajjA ya'tti caMpAe sudaMsaNo seTThiputto, so sAvago ahamicAudasIsu caccare uvAsagapaDimaM paDivajjai, so mahAdevIe pasthinamANo Nicchai, aNNayA vosahakAo devapaDimatti vatthe ceDIe veDhivaM aMteuraM atiNIo, devIe nivyaMdhevi kae necchai, pauchAe kolAhalo kao, raNNA vajjho ANato, nijjamANe bhajjAe se mittavatIe sAviyAe sutaM, 1 dvArANi sthagiSyAmi tato'STatimApatreSu nAgareSu AkAzasthA bhaNiSyAmi yathA parapuruSo manakhA'pi na cintitaH sA zrI cAlinyAmudakaM kSiyA gavA zrIn vArAn chaSTayati udghATayani bhaviSyanti tataevaM parIkSya zeSanAgaraiH saha bahiH pacAdyAyAH, tata udghATayipyasi tataH spheTicyAyuH prazaMsAMca prApsyasi tathaiva kRtaM prazaMsAM prAptA evattAbadehalI kikaM kAyotsargaphalaM anye bhajanti-vArANasyAM subhadrayA kAyotsargaH kRtaH, eDakAkSotpattirbhaNitamyA / rAjA uditodaya iti, uditodayasya rAjJaH bhASAM dharmalAbhAgataM antaHpuraruddhaM zramaNamupasargayati kathAnakaM yathA namaskAre / zreSThibhAyAM ceti campAyAM sudarzanaH zreSThaputraH, sa zrAvako'STamIcaturdazyotvare upAsakapratimAM pratipadyate sa mahAdevyA prAyamAno necchati anyadA yutsRSTakAyo devapratimeti ceDhyA vatairveSTayitvA antaHpuramAnItaH, devyA nirbandhe kRte'pi necchati, pradviSTayA kolAharuH kRtaH, rAhA badhya ajJataH, nIyamAno bhAyA tasya mitravatyA zrAcikayA zrutaH, muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... -------- For Fans Use Only ~ ~ 1602 ~ "kAyotsa rgAdhya0 kAyotsargaphale kathAH 11cool! ..AgamasUtra [40] mUlasUtra [09] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH janesbrary.org
Page #1604
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [5], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1550] bhASyaM [237], (40) prata sUtrAMka [sU.] CONNOCESCRACTOR saccANajakhassAsavaNNA kAussagge ThitA, sudaMsaNassAvaM akhaMDANa kauraMtutti khaMdha asI vAhito, saccANajakkhaNa pupphadAma kato, muko rakSA pUito, tAdhe mittavatIe pAriyaM tathA 'sodAsa'tti sodAsorAyA, jahA namokAre, 'khaggadhabhaNe tti koI virAhiyasAmaNNo khaggo samuppaNNo, baTTAe mAreti sAhU, pahAviyA, teNa dihA Agao, iyaravi kAussaggeNa |ThiyA, na pahavai, pacchA taM daGgaNa upasaMto / etadaihikaM phalaM, 'siddhI samgo ya paraloe siddhiH-mokSaH svargo-devalokaH cazabdAt cakravartitvAdi ca paraloke phalamiti gAthArthaH // 1550 // Aha-siddhiH sakalakarmakSayAdevApyate, 'kRtsnakarmakSayAnmokSaH' iti vacanAta , sa kathaM kAyotsargaphala miti !, ucyate, karmakSayasyaiva kAyotsargaphalatvAt , paramparAkAraNasyaiva |vivakSitatvAt , kAyotsargaphalatvameva karmakSayasya kathaM ?, yata Aha bhASyakAra:jaha karagao nikitai dAru iMto puNovi vcNto| ia kaMtati suvihiyA kAussaggeNa kmmaaii||237||(bhaa)| kAussagge jaha suTTiyassa bhajati aNgmNgaaii| iya bhidaMti suvihiyA aTTavihaM kammasaMghAyaM / / 1551 // annaM imaM sarIraM anno jIbusi eva kyvuddhii| dukkhaparikilesakaraM chiMda mamattaM sarIrAo // 1552 // jAvaiyA kira dukkhA saMsAre je mae samaNubhUyA / itto duvvisahatarA naraema aNocamA dukkhA // 1553 // dIpa anukrama [62] 1 sayANayakSasya mAnavaNAya (asapanA) kAyotsarga sthitA, sudarzanasthApyaSTa khaNDA bhavanviti skandhe'siH prahRtaH, satvANayakSeNa puSpadAmIkRtaH, mukto rAjJA pUjitaH, sadA mitravatyA pAritaH / sIvAseti saudAso rAjA, yathA samaskAre, khagastambhana miti, kavizirAvadhAmadhyaH saH samutpannaH, vartanyA mArapati sAdhUna, sAdhayaH pradhAvitAH, sena raSTA AgataH, itare'pi kAyotsarbhega sthita prabhavati / pacAsadRSTopazAnta:, N arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1603~
Page #1605
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [1], mUlaM [ma.] / [gAthA-], niyukti: [1554] bhASyaM [237], (40) * prata sUtrAMka 5kAyotsagargAdhya kAyotsarge phalaM bhAvanAca [sU.] Avazyaka- tamhA u nimmameNaM muNiNA uvalaDasuttasAraNaM / hAribha kAussaggo jaggo kammakhayaTThAya kAyabbo // 1554 // kAussagganijuttI samattA (granthAna 2539) / drIyA vyAkhyA-yathA 'karagato'tti karapatraM nikRntati-chinatti vidArayati dAru-kASThaM, kiM kurvan ?-Agacchan punazca // 802 // vajannityarthaH, 'iya' evaM kRntanti suvihitAH-sAdhavaH kAyotsargeNa hetubhUtena karmANi-jJAnAvaraNAdIni, tathA'nyatrApyuktaM- "saMvareNa bhave gutto, guttIe sNjmuttme| saMjamAo tavo hoi, tabAo hoi nijarA // 1 // nijarAe'subhaM karma, khijjaI| kmsosyaa| Avassaga(geNa)juttassa,kAussaggo viseso||2||"ityaadi, ayaM gaathaarthH||237|| atrAha-kimidamitthamityata Aha-'kAussagge'gAhA vyAkhyA-kAyotsarge susthitasya sataH yathA bhajyante aGgopAGgAni 'iya' evaM cittanirodhena 'bhindnti'| vidArayanti munivarA:-sAdhavaH aSTavidha-aSTaprakAra karmasaGghAta-jJAnAvaraNIyAdilakSaNamiti gaathaarthH||1551|aahhai yadi kAyotsarge susthitasya bhajyante aGgopAGgAni tatazca iSTApakAratvAdevAlamaneneti !, atrocyate, saumya ! maiva-'annaM ima' gAhA vyAkhyA-anyadidaM zarIraM nijakarmopAttamAlayamAtramazAzvatam , anyojIvo'syAdhiSThAtA zAzvataH svakRtakarmaphalodrapabhoktA ya idaM tyajatyeva, evaM kRtabuddhiH san duHkhapariklezakara chinddhi mamatvaM zarIrAt, kiMca-padyanenApyasAreNa kshcidrthe| sampadyate pAralaukikastataH sutarAM yataH kArya iti gaathaarthH||1552||kiN caivaM vibhAvanIyam-'jAvaiyA'gAhA vyAkhyA-yAva- saMvareNa bhavegupto guhyA saMyamottamo bhavet / saMyamAttapo bhavati tapaso bhavati nirjarA // 3 // nijarayA'zubhaM karma kSIyate kramazaH savA / bhAvazyakena yuktasya kAyotsarge vizeSataH // 2 // dIpa anukrama [62] 801 // SINEaran IPCANDrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1604 ~
Page #1606
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [1], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1554] bhASyaM [237], (40) prata sUtrAMka natyakRtajinapraNItadharmeNa kilazabdaH parokSAptAgamavAdasaMsUcakaH duHkhAni zArIramAnasAni saMsAre-tiryagnaranArakA-15 marabhavAnubhavalakSaNe yAni mayA'nubhUtAni tata:-tebhyo durviSahatarANyaprato'pyakRtapuNyAnAM narakeSu-sImantakAdiSu anupa-14 mAni-upamArahitAni duHkhAni, durviSahatvameteSAM zeSagatisamutthaduHkhApekSayeti gAthArthaH // 1553 / / yatazcaivaM 'tamhA' gAthA, tasmAt tu nirmamena-mamatvarahitena muninA-sAdhunA, kiMbhUtena !-upalabdhasUtrasAraNa-vijJAtasUtraparamArthenetyarthaH, kiMkAyotsarga:-uktasvarUpaH ugraH--zubhAdhyavasAyaprabalaH karmakSayArtha natu svargAdinimittaM kartavya iti gaathaarthH||1554|| ukto'nugamaH, nayAH pUrvavat / / ziSyahitAyAM kAyotsargAdhyayanaM samAptam / kAyotsargavivaraNaM kRtvA yadavAtamiha mayA puNyam / tena khalu sarvasattvAH paJcavidha kAyamujjhantu // 1 // [sU.] %ACARE dIpa anukrama aa maayaajaa // ityAcAryazrIharibhadrakRtAyAM ziSyahitAkhyAyAmAvazyakavRttI kAyotsargAdhyayana samAptaM // // [62] MiDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita..........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atra adhyayanaM -5- 'kAyotsarga parisamAptaM ~1605~
Page #1607
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] Avazyaka hAribha dvIyA 802|| Jus Education j j Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [ gAthA-], niryukti: [ 1554 ...] bhASyaM [ 237.... // atha pratyAkhyAnAdhyayanaM / sarvari kAyotsargAdhyayanaM, adhunA pratyAkhyAnAdhyayanamArabhyate, asya cAyamabhisambandhaH - anantarAdhyayane skhalanavizeSato'parAdhatraNa vizeSasambhave nindAmAtreNAzuddhasyaughataH prAyazcittabheSajenAparAdhatraNacikitsoktA, iha tu guNadhAraNA pratipAdyate bhUyo'pi mUlaguNottaraguNadhAraNA kAryeti, sA ca mUlaguNottaraguNapratyAkhyAnarUpeti tadatra nirUpyate, yadvA kAyotsargAdhyayane kAyotsargakaraNadvAreNa prAgupAtakarmakSayaH pratipAditaH yathoktaM- 'jaha karagao niyaMtaI tyAdi, 'kAussagge jaha suhiyarase tyAdi, iha tu pratyAkhyAnakaraNataH karmakSayopazamakSayajaM phalaM pratipAdyate, vakSyate ca- 'ihaloiyaparaloiya duviha phalaM hoi paJcakhANassa / ihaThoe dhammilAdI dAmaNNagamAi paraloe // 1 // pacakkhANamiNaM seviUNa bhAveNa jiNavaruddiddhaM / pattA anaMtajIvA sAsayasokkhaM lahaM mokkhaM // 2 // ityAdi, athavA sAmAyike cAritramupavarNitaM, caturviMzatistave'rhatAM guNastutiH, sA ca darzanajJAnarUpA, evamidaM tritayamuktaM, asya ca vitathA sevanamaihikAmuSmikApAyaparijihIrSuNA gurornivedanIyaM tacca vandanapUrvakamityatastannirUpitaM, nivedya ca bhUyaH zubheSveva sthAneSu pratIpaM kramaNamAsevanIyamiti tadapi nirUpitaM tathA'pyazuddhasya sato'parAdhatraNasya cikitsA AlocanAdinA kAyotsargaparyavasAnaprAyazcitta bheSajenAnantarAdhyayana uktA, iha tu tathApyazuddhasya pratyAkhyAnato bhavatIti tannirUpyate, evamanekarUpeNa sambandhenAyAtasya pratyAkhyAnAdhyayanasya catvAryanuyogadvArANi saprapacaM vaktavyAni tatra nAmaniSpanne nikSepe pratyAkhyAnAadhyayanamiti pratyAkhyAnamadhyayanaM ca tatra pratyAkhyAnamadhikRtya dvAragAthAmAha niyuktikAra: For Fast Use Only 5]kAyotsagAMdhya0 pratyAkhyAtrAcAbhedAH ~ 1606~ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atra adhyayanaM -6 'pratyAkhyAnaM' Arabhyate // 802 // www.ancibrary.org
Page #1608
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1555] bhASyaM [238], (40) % % prata sUtrAMka [sU.] paccakkhANaM paJcakkhAo paccakkheyaM ca ANupuccIe / parisA kahaNavihI yA phalaM ca AIi chbbheyaa||1555|| PI asyA vyAkhyA-khyA prakathane' ityasya pratyApUrvasya lyuDantasya pratyAkhyAnaM bhavati, tatra pratyAkhyAyate-niSidhyate 'nena manovAkAyakriyAjAlena kiJcidaniSTamiti pratyAkhyAnaM kriyAkriyAvatoH kathaJcidabhedAt pratyAkhyAnakriyaiva pratyAdAkhyAnaM pratyAkhyAyate'smin sati yA pratyAkhyAnaM "kRtyalyuTo bahula"miti (pA03-3-12) vcnaadnythaa'pydossH| prati AkhyAnaM pratyAkhyAnamityAdau, tathA pratyAkhyAtIti pratyAkhyAtA-gururvineyazca, tathA pratyAkhyAyata iti pratyAkhyeya-pratyAkhyAnagocaraM vastu, cazabdastrayANAmapi tulyakakSatodbhAvanArthaM, AnupUyA-paripATyA kathanIyamiti vAkya-13 |zeSaH, tathA pariSad vaktavyA, kiMbhUtAyAH paripadaH kathanIyamiti, tathA kathanavidhizca-kathanaprakArazca vaktavyaH, tathA phalaM caihikAmuSmikabhedaM kathanIya, AdAvete SaD bhedA iti gAthAsamAsArthaH / vyAsArthaM tu yathA'vasaraM bhASyakAra eva 8 vakSyati, tatrAdyAvayavavyAsArthapratipipAdayiSayAha nAmaMThavaNAdavie aiccha paDisehameca bhAve ya / ee khalu chanbheyA paJcakkhANaMmi nAyavvA / / 238 // (bhA0) davanimittaM dabbe dabvabhUovatastha raaysuaa|aicchaapckkhaannN baMbhaNasamaNAna(a) icchtti||239|| (bhA0) amugaM dijau majjha nasthi mamaM taM tu hoi paDiseho / sesapayANa ya gAhA pacakkhANassa bhAvami ||240||(bhaa0) hataM duvihaM suanosua suyaM duhA pucvameva nopuvvaM / puruvasuya navamapuvaM nopubvasuyaM imaM ceva // 241 ||(bhaa0) nosuapaccakkhANaM mUlaguNe ceva uttaraguNe ya / mUle savvaM desaM ittariyaM AvakahiyaM ca // 242 // (bhA0) dIpa anukrama [62..] 4% AMERatinAX Bharorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | pratyAkhyAnam adhikRtya dvArANi prakAzyate ~1607~
Page #1609
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1555...] bhASyaM [243], prakSepa [1] (40) 6pratyAkhyA nAdhya. pratyAkhyAna nikSepAH prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka mUlaguNAvi yaduvihA samaNANaM ceva sAvayANaM ca / te puNa vibhatramANA paMcavihAhuMti nAyavvA ||1||(pr.) hAribha- pANivahamusAvAe adattamehuNapariggahe ceva / samaNANaM mulaguNA tivihaMtiviheNa nAyabvA // 243 // (bhA.) drIyA vyAkhyA-nAmapratyAkhyAnaM sthApanApratyAkhyAnaM 'davie'tti dravyapratyAkhyAnaM, 'adiccha'tti dAtumicchA ditsA na // 8.3 // ditsA aditsA saiva pratyAkhyAnamaditsApratyAkhyAnaM 'paDisehe'tti pratiSedhapratyAkhyAna, evaM bhAve'tti evaM bhAvapratyAkhyAnaM| ca, 'ee khalu chanbheyA paJcakkhANaMminAyaba'tti gAthAdalaM nigadasiddhamayaM gAthAsamudAyArthaH / avayavArtha tu yathAvasaraM vakSyAmaH, 4 taba nAmasthApane gatArthe / / 238 ||adhunaa dravyapratyAkhyAnapratipAdanAyAha-davanimitta gAthAzakalam, asya vyAkhyA-dravya nimittaM pratyAkhyAnaM vastrAdidravyArthamityarthaH, yathA keSAJcit sAmpratakSapakANAM, tathA dravye pratyAkhyAnaM yathA bhUmyAdau vyavasthitaH karoti, tathA dravyabhUtaH-anupayuktaH san yaH karoti tadapyabhISTaphalarahitatvAt dravyapratyAkhyAnamucyate, tuzabdAd dravyasya dravyANAM dravyeNa dravyairdravyeSviti, kSuNNazcArya mArgaH, 'tattha rAyasuya'tti atra kathAnaka-aigassa raNNo dhUyA aNNassa haraNo diNNA, so ya mao, tAhe sA piuNA ANiyA, dhamma putta! karehi tti bhaNiyA, sA pAsaMDINaM dANaM deti, aNNayA kattio dhammamAsotti maMsa na khAmitti paJcakkhAya, tattha pAraNae aNegANi sattasahassANi maMsatthAe uvaNIyANi, tAhe hA ekasya rAjJo duhitA'nya rAze dattA, saca mRtaH, tadA sA pitrAnItA, dharma puni ! kurviti bhapitA, sA pApaNDibhyo bAnaM dadAti, anyadA kArtiko dharmamAsa iti mAMsa na khAdAmIti pratyAkhyAtaM, taMtra pAraNake'nekAH zatasahakhAH (pazavo) mAMsAdhamupanItAH, tadA COM dIpa anukrama [62..] JanEaintimal Shasaaroo muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: pratyAkhyAnasya bhedAnAma varNanaM ~1608~
Page #1610
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] Educati Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [ gAthA-], niryuktiH [ 1555...] bhASyaM [ 243] prakSepa [1] asaM dijjati, tattha sAhU adUreNa voleMtA nimaMtiyA tehiM bhantaM gahiyaM, maMsaM necchati sA ya rAyabhUyA bhaNai kiM tujjhaM na tAva kantiyamAso pUrI, te bhAMti jAvajjIvAe kattiutti, kiM vA kaha vA, tAhe te dhammaka kaheMti, maMsadoM se ya parikahaMti, pacchA saMbuddhA pavatiyA, evaM tIse davapacakkhANaM, pacchA bhAvapaccakkhANaM jAtaM, adhunA aditsApratyAkhyAnaM pratipAdyate, tatredaM gAthArddha, aditsApratyAkhyAne 'baMbhaNa samaNA adicchatti he brAhmaNa he zramaNa aditseti-na me dAtumicchA, na tu nAsti yad bhavatA yAcitaM, tatazcAdityaiva vastutaH pratiSedhAtmiketi pratyAkhyAnamiti gAthArthaH // 239 // adhunA pratiSedhapratyAkhyAnavyAcikhyAsayedaM gAthAzakalamAha-'amugaM dijjau majnaM' gAhA vyAkhyA amukaM ghRtAdi dIyatAM mahyaM, itarastvAha - nAsti me taditi, na tu dAtuM necchA, eSa itthaMbhUto bhavati pratiSedhaH, ayamapi vastutaH pratyAkhyAnameva pratiSedha eva pratyAkhyAnaM 2 | / / 240 // idAnIM bhAvapratyAkhyAnaM pratipAdyate, tatredaM gAthArddha 'sesapayANa ya gAhA paJcakakhANassa bhAvaMmi' zeSapadAnAmAgamanoAgamAdInAM sAkSAdihAnutAnAM pratyAkhyAnasya sambandhinAM gAthA kAryeti yogavAkyazeSoM, iha gAthA pratiSThocyate, nizcitirityarthaH, 'gAthu pratiSTAlipsayorgranthe ce'ti dhAtuvacanAt, 'bhAvamiti dvAraparAmarzaH, bhAvapratyAkhyAna iti / tadetaddarzayannAha 'taM duvihaM sutaNosuya' gAhA, 'tad' bhAvapratyAkhyAnaM dvividhaM dviprakAraM 'suta 1 bhaktaM dIyate, tatra sAdhavo'tUre myativrajanto nimantritAH, tairbhakaM gRhItaM, mAM necchanti sA ca rAjaduhitA bhaNati kiM mA na tAvada kArttikamAsaH pUrNaH 1 te bhakti-pAvanIvaM kArttika iti kiM vA kathaM vA ? tadA te dharmakathAM kathayanti mAMsadopAMna parikathayati pazcAt saMbuddhA pramajitA, evaM tasyA dravyasyAsyAnaM pazcAd bhAvapratyAkhyAnaM jAtaM For Parts Only Jaincibrary org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1609~
Page #1611
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM - / [gAthA-], niyukti: [1555...] bhASyaM [243], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] Avazyaka- nosuta'tti zrutapratyAkhyAnaM nozrutapratyAkhyAnaM ca 'suyaM duhA puvameva nopuvaM' zrutapratyAkhyAnamapi dvidhA bhavati-pUrvazrutapratyA- pratyAkhyA hAribha- khyAnaM nopUrvazrutapratyAkhyAnaM ca, 'puSasuya navamapurva' pUrvazrutapratyAkhyAnaM navama pUrva, 'nopuSasuyaM imaM ceva' nopUrSazrutapratyA- nAdhya. dIyA khyAnamidameva-pratyAkhyAnAdhyayanamityetaccopalakSaNamanyacAturapratyAkhyAnamahApratyAkhyAnAdi pUrvavAdyamiti gAthArthaH prtyaakhyaa4||241|| adhunA nozrutapratyAkhyAnapratipAdanAyAha-'nosuyapaJcakkhANaM' gAhA 'NosuyapaJcakkhANaM'ti zrutapratyAkhyAnaM na nabhedA: // 804 // bhavatIti nozrutapratyAkhyAna, 'mUlaguNe ceva uttaraguNe ya' mUlaguNAMzcAdhikRtyottaraguNAMzca, mUlabhUtA guNAH 2 ta eva prANAtipAtAdinivRttirUpatvAt pratyAkhyAnaM vartate, uttarabhUtA guNAH 2 ta evAzuddhapiNDanivRttirUpatvAt pratyAkhyAnaM tadviSayaM vA anAgatAdi vA dazavidhamuttaraguNapratyAkhyAnaM, 'sarva desa'ti mUlaguNapratyAkhyAnaM dvidhA-sarvamUlaguNapratyAkhyAna dezamUlaguNapratyAkhyAnaM ca, sarvamUlaguNapratyAkhyAnaM paJca mahAvratAni, dezamUlaguNapratyAkhyAnaM pazANuvratAni, idaM copalakSaNaM vartate yata uttaraguNapratyAkhyAnamapi dvidhaiva-sarvottaraguNapratyAkhyAnaM dezottaraguNa pratyAkhyAnaM ca, tatra sarvottaraguNapratyAkhyAnaM dazavidhamanAgatamatikrAntamityAdyupariSTAdU vazyAmA, dezottaraguNapratyATakhyAnaM saptavidha-trINi guNavatAni catvAri zikSA tAni, etAnyapyUrva vakSyAmaH, punaruttaraguNapratyAkhyAnamoghato! dvividha-'ittariyamAvakahiyaM ca' tatrevara-sAdhUnAM kizcidabhigrahAdiH zrAvakANAM tu catvAri zikSApratAni, yAva-12 4 kadhikaM tu niyantritaM, yat kAntAradurbhikSAdiSvapi na bhajyate, zrAvakANAM tu trINi guNavatAnIti gAthArtha ttaa1804|| // 242 // sAmprataM svarUpataH sarvamUlaguNapratyAkhyAnamupadarzayannAha-'pANivahamusAvAe' gAhA, prANA-indri 45454546456 JABERatinine Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1610~
Page #1612
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM - / [gAthA-], niyukti: [1555...] bhASyaM [243], prakSepa [1] (40) prata sUtrAMka [sU.] % -- yAdayaH tathA coktam-'paJcendriyANi trividhaM varSa ca, uchAsanizvAsamathAnyadAyuH / prANA dazaite bhagavanirukA, eSAM / IASviyogIkaraNa tu hiMsA // 1 // " teSAM vadhaH prANavadho [na] jIvavadhastasmin , mRpA vadanaM mRpAvAdastasmin, asadabhidhAna dAtyarthaH, 'adattati upalakSaNatvAdadattAdAne paravastvAharaNa ityarthaH, 'mehuNa'tti maithune agrAsevane yaduktaM bhavati. 'pari gahe ceva'tti parigrahe caiva, eteSu viSayabhUteSu zramaNAnAM-sAdhUnAM mulaguNAH trividhatrividhena yogatrayakaraNatrayeNa netanyAH-12 anusaraNIyAH, iyamatra bhAvanA-zramaNAH prANAtipAtAdviratAstrividhaM trividhena tattha 'tividhInti na kareti na kAravei |3 karataMpi aNNaM NANujANeti, 'tivihaM'ti maNeNaM vAyAe kApaNaM, evamanyatrApi yojanIyamiti gAthArthaH // 243 // itthaM | tAyadupadarzitaM sarvamUlaguNapratyAkhyAna, adhunA dezamUlaguNapratyAkhyAnAvasaraH, tacca dhAvakANAM bhavatItikRtvA vineyAnu-| grahAya taddharmavidhimevauSataH pratipipAdayiSurAhasAvayadhammassa vihiM bucchAmI dhIrapurisapannattaM / jaM cariUNa suvihiyA gihiNovi suhAI pAvaMti // 1556 // sAbhiggahA yA nirabhiggahA ya oheNa sAvadhA duvihaa| te puNa vibhajamANA aTTavihAhu~ti nAyavvA // 1557 // duvihativiheNa paDhamo duvihaM duviheNa bIyao hoi / duvihaM egaviheNaM egavihaM ceva tiviheNaM // 1558 // egavihaM duviheNaM ikikaviheNa chaTTao hoi / uttaraguNa sattamao avirayao ceva ahamao // 1559 / / paNaya cakaca tigaM dugaM ca egaM ca giNhA vyaaii| ahavA'vi uttaraguNe ahavA'vi nagihaI kiMci // 1560 // || nissaMkiyaniphekhiya libvitigicchA amUDhadiTTI ya / vIravayaNami ee battIsaM sAvayA bhaNiyA // 1561 // dIpa anukrama [62..] A5250-364%AC S mA015 Bhatarnou muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1611~
Page #1613
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niryukti: [ 1561] bhASyaM [243...], Avazyaka hAribha drIyA // 805 // vyAkhyA-- tatrAbhyupetsamyaktvaH pratipannANutrato'pi pratidivasa yatibhyaH sakAzAt sAdhUnAmagAriNAM ca sAmAcArI zRNotIti zrAvaka iti, uktaM ca- "yo hyabhyupetasamyaktvo, yatibhyaH pratyahaM kathAm / zRNoti dharmasambaddhAmasau zrAvaka ucyate // 1 // zrAvakANAM dharmmaH 2 tasya vidhistaM vakSye- abhidhAsye, kiMbhUtaM !-' dhIrapuruSaprajJataM' mahAsattvamahAbuddhitIrthakaragaNadharaprarUpitamityarthaH, yaM caritvA suvihitA gRhiNo'pi sukhAnyaihikAmuSmikANi prApnuvantIti gAthArthaH // 1556 // 1) tatra - 'sAbhiggahA ya nirabhiggahA ya' gAhA, abhigRhyanta ityabhigrahAH- pratijJAvizeSAH saha abhigrahairvarttanta iti sAbhigrahAH, te punaranekabhedA bhavanti, tathAhi - darzanapUrvakaM dezamUlaguNottaraguNeSu sarveSvekasmiMzca (smin) vA bhavantyeva teSAmabhigrahaH, nirgatA apetA abhigrahA yebhyaste nirabhigrahAH, te ca kevalasamyagdarzanana eva, yathA kRSNasatyakizreNikAdayaH, itthaM odhena- sAmAnyena zrAvakA dvidhA bhavanti, te punardvividhA api vibhajyamAnA abhigrahagrahaNavizeSeNa nirUpyamANA aSTavidhA bhavanti jJAtavyA iti gAthArthaH // 1557 // tatra yathA'STavidhA bhavanti tathopadarzayannAha - 'duvihativiheNa' gAhA, iha | yo'sau kaJcanAbhigrahaM gRhNAti sa hyevaM- 'dvividha' miti kRtakAritaM 'trividhene 'ti manasA vAcA kAyeneti, etaduktaM bhavati -sthUla| prANAtipAtaM na karotyAtmanA na kArayatyanyairmanasA vacasA kAyeneti prathamaH, asyAnumatirapratiSiddhA, apatyAdiparigrahasadbhAvAt, taducyApRtikaraNe ca tasyAnumatiprasaGgAd itarathA parigrahAparigrahayoravizeSeNa pratrajitApravrajitayorabhedApatteriti bhAvanA, atrAha - nanu bhagavatyAmAgame trividhaM trividhenetyapi pratyAkhyAnamuktamagAriNaH, tacca zrutokatvAdanavidyameva tadiha kasmAnnoktaM nirmuktikAreNeti ?, ucyate, tasya vizeSaviSayatvAt, tathAhi kila yaH pravitrajiSureva pratimAM Education i For Parts Only 6pratyAkhyA nAdhya0 zrAvakatratabhaGgAH ~ 1612~ // 805 // ebay.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH zrAvakavratasya bhedA: ucyate
Page #1614
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1561] bhASyaM [242...., (40) 496 prata sUtrAMka [sU.] pratipadyate putrAdisantatipAlanAya sa eva trividhaM trividheneti karoti, tathA vizeSyaM vA kizcit vastu svayambhUramaNamarasyAdika tathA sthUlaprANAtipAtAdikaM cetyAdi, na tu sakalasAvadhavyApAraviramaNamadhikRtyeti, nanu ca niyuktikAreNa sthUlaprANAtipAtAdAvapi trividhaMtrividheneti nokto vikalpaH, 'vIravayaNami ee battIsa sAvayA bhaNiyA' iti vacanAda-18|| nyathA punaradhikAH syuriti ?, atrocyate, satyametat , kiMtu bAhulyapakSamevAGgIkRtya tiyuktikAreNAbhyadhAyi, yat punaH kacidavasthAvizeSe kadAcideva samAcaryate na suSTu samAcAryanupAti tanokta, bAhulyena tu dvividha trividhenetyAdibhireva paddabhirvikalpaiH sarvasyAgAriNaH sarvameva pratyAkhyAnaM bhavatIti na kazcid doSa ityalaM prasaGgena, prakRtaM prastumaH, 'duviha ziviheNa bitiyao hoti'tti 'dvividha miti sthUlapANAtipAta na karoti na kArayati 'dvividhene ti manasA vAcA, yadvA manasA kAyena, yadvA vAcA kAyena, iha ca pradhAnopasarjanabhAvavivakSayA bhAvArtho'vaseyaH, tatra yadA manasA vAcA dana karoti na kArayati tadA manasaivAbhisandhirahita eva vAcApi hiMsakamabruvanneva kAyenaiva duzceSTitAdinA karotyasaMjJi vat, yadA tu manasA kAyena ca na karoti na kArayati tadA manasAbhisandhirahita eva kAyena ca duzceSTitAdi pariharannevara anAbhogAdvAcaiva hiMsakaM brUte, yadA tu vAcA kAyena ca na karoti na kArayati tadA manasaivAbhisandhimadhikRtya karo tIti, anumatistu tribhirapi sarvatraivAstIti bhAvanA, evaM zeSavikalpA api bhAvanIyA iti, 'duvihaM egaviheNaM'ti hai dvividhamekavidhena, 'ekavihaM ceva tiviheNaM'ti ekavidhaM caiva trividheneti gAthArthaH / / 1558 // 'egavihaM duviheNaM ti ekavidha dvividhena 'ekekaviheNa chaDao hoi' ekavidhamekavidhena SaSTho bhavati bhedaH, 'uttaraguNa sattamao'tti pratipaznottaragu dIpa anukrama [62..] R Dayou muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16134
Page #1615
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1561] bhASyaM [242...', (40) pratyAkhyA nAdhya. zrAvakanatabhaGgAH prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-bANaH saptamaH, iha ca sampUrNAsampUrNottaraguNabhedamanAitya sAmAnyenaika eva bhedo vivakSitaH, 'avirayao ceva ahamao'tti avi- hAribha- bharatazcaivASTama iti aviratasamyagdRSTiriti gAthArthaH / / 1559 // itthamete aSTau bhedAH pradarzitAH, eta eva vibhajyamAnA drIyA dvAtriMzad bhavanti, kathamityata Aha-'paNaga'tti pazcANuvratAni samuditAnyeva gRhNAti kazcit , tatroktalakSaNAH SaDU bhedA // 806 // bhavanti, 'caukaM ca'tti tathA'NunatacatuSTayaM gRhNAtyaparastatrApi paDeva, 'tiganti evamaNuvratatrayaM gRhNAtyanyastatrApi SaDeva, 'durga ca'tti itthamaNuvratadvayaM gRhNAti, tatrApi paDeva, 'eka vatti tathA'nya ekamevANuvrataM gRhNAti, tatrApi paDeva, 'giNhai 4 vayAIti itthamanekadhA gRhNAti vratAni, vicitratvAt zrAvakadharmasya, evamete paJca paTukAtriMzad bhavanti, pratipannottara|guNena sahaikatriMzat , tathA cAha-'abAvi (ya) uttaraguNe'tti athavottaraguNAn-guNavatAdilakSaNAn gRhNAti, samuditAnyeva | gRhNAti, kevalasamyagdarzaninA saha dvAtriMzad bhavanti, tathA cAha-'ahvAvi na giNhatI kiMcitti athavA na gRhNAti || tAnapyuttaraguNAniti, kevalaM samyagahRSTireveti gAthArthaH // 1560 // iha punarmUlaguNottaraguNAnAmAdhAraH samyaktvaM varttate tathA cAha-'nissaMkiyanikakhiya'gAhA, zaGkAdisvarUpamudAharaNadvAreNopariSTAda vakSyAmaH 'vIravacane' mahAvIravarddhamAnasvAmipravacane 'ete' anantaroktA dvAtriMzadupAsakA:-zrAvakA bhaNitAH-uktA iti gAthArthaH // 1561 // ete ceva battIsativihA karaNatiyajogatiyakAlatieNaM visesejamANAsIyAlaM samaNovAsagasayaM bhavati, kaha, pANAivAyaM na kareti maNeNaM, athavA pANAtipAtaM na karei vAyAe, ahavA pANAtipAtaM na karei kAraNaM 3, athavA pANAtivAtaM na karetimaNeNaM pAyAe ya, athavA pANAtivAyaM na kareti maNeNaM kAeNa ya, athavA pANAtipAtaM na kareti vAyAe kAraNa ya 6, athavA pANAtipAtaM na kareti dIpa anukrama [62..] JAMERatna R atorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1614
Page #1616
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM - [gAthA-], niyukti: [1561] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka [sU.] 4maNeNaM pAyAe kAraNa ya', ete satta bhagA karaNeNaM, evaM kAravaNeNavi ee ceva satta bhaMgA 14, evaM aNumoyaNeNavi satta bhaMgA 21, ahavA na karei na kAravei maNasA 1 ahavA na kareina kAravei vacasA, 2 ahavAna karei na kAravei kaarnn| | 3 ahavA na kareina kAravei maNasA vayasA 5 ahavAna kareina kAravei maNasA kAyeNaM 5 ahavA na kareina kAravei vayasA kAya-1 sA 6 ahavA na karei na kAravei maNasA vayasA kAyasA 7, ete karaNakArAvaNehiM sattabhaMgA 7 evaM karaNANumoyaNehivi | satta bhaMgA 7, evaM kArAvaNANumoyaNehivi satta bhaMgA, evaM karaNakArAvaNANumoyaNehivi satta bhaMgA 7, evete satta sattabhaMgANaM egaNapaNNAsaM vigappA bhavanti, ettha imo egUNapannAsaimo vigappo-pANAtivAyaM na kare na kAraveda kareMtaMpi| anna na samaNujANai maNeNaM vAyAe kAraNaMti, esa aMtimavigappo paDimApaDivannassa samaNovAsagassa tivihaMtiviheNaM | bhavatIti, evaM tAva atItakAle paDikkamaMtassa egUNapaNNA bhavanti, evaM paDupaNNevi kAle saMvaretassa egUNapaNNA bhavanti, evaM aNAgaevi kAle paccakkhAyaMtasta egUNapannAsA bhavanti, evametA egUNapaNNAsA tiSiNa sIyAlaM sAvayasayaM bhavati sIyAlaM bhaMgasayaM jassa visohIeN hoti ubaladdhaM / so khalu paJcakkhANe kusalo sesA akusalA u // 1 // evaM puNa paMcahiM aNucaehiM guNiyaM sattasayANi paMcatIsANi sAvayANaM bhavanti, sIyAlaM bhaMgasayaM gihipaJcavANabheyaparimANaM / jogattiyakaraNazivakAlatieNaM guNeyavva | *||2||siiyaalN maMgasayaM paJcakkhANaMmi jassa ukladdha / so khalu paJcakkhANe kusalo sesA akusalA ya // 3 // sIvAlaM bhaMgasayaM gihi pacakkhANabheyaparimANaM / taM ca vihiNA imeNaM bhAveyavaM payatteNaM // 4 // tini tiyA tinni duyA tinnikikA ya hu~ti jogesuM / tiduika dAtidui tiduegaM ceva karaNAI // 5 // paDhame labbhaha ego sesesu paesu tiya tiya tiyaMti / do nava tiya do navagA tiguNiya sIyAla bhaMga SC- RRORK dIpa anukrama [62..] JanEaintinii muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1615~
Page #1617
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] AvazyakahAribha drIyA // 807 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niryuktiH [ 1561...] bhASyaM [ 242...], sayaM // 6 // ahavA aNubvae caiva pahuca ekagAdisaMjagaduvAreNa pabhUyatarA bhedA nidaMsijyaMti, tatreyamekAdisaMyogaparimANapradarzanaparA'nyakartRkI gAthA | paMcamaNuvANaM ikagadugatigacapaNaehiM / paMcagadasadasapaNaikkage yra saMjoga kAyavvA // 1 // ear aai - paMcamaNuvayANaM puvabhaNiyANaM 'ekaga dugatigacakkapaNaehiM ciMtijamANANaM 'paMcagadsadasapaNagaekago ya saMjoga NAtavA' ekkeNa ciMtijamANANaM paMca saMjogA, kahaM?, paMcasu gharaesa egeNa paMcaiva bhavanti, dugeNa ciMtijamANANaM dasa ceva, kahUM ?, paDhamabIyadhareNa eko 1 paDhamatatiyaghareNa 2 padamaca utthaghareNa 3 paDhamapaMcamaghareNa 4 vitiyatatiyaghareNa 5 bIyacautthaghareNa 6 bIyapaMcamadhareNa sasamo 7 tatiyacaDatthaghareNa 8 tatiyapaMcamaghareNa 9 cautthapaMcamaghareNa 10 // tigeNa ciMtijjamANANaM dasa ceva, kahaM 1, paDhamaviyatatiyaghareNa ekko 1 paDhamavitiyaca utthaghareNa 2 paDhamavitiyapaMcamaghareNa | 3 paDhamataIyacaDatthaghareNa 4 paDhamatatiyapaMcamaghareNa 5 paDhamaca utthapaMcamaghareNa 6 vitiyatatiyaca utthagharaeNa 7 vitiyatatiya| paMcamaghareNa 8 vitiya cautthapaMcamaghareNa 9 tatiyaca utthapaMcamadhareNa 10 / ugeNa ciMtijjamANANaM paMca havaMti, kahaM ?, paDhamabi| tiyatatiyacautthaghareNa ekko paDhamavitiyatatiyapaMcamaghareNa 2 padamavitiyacautthapaMcamaghareNa 3 paDhamatatiyaca utthapaMcamadhareNa 14 vitiyatatiyaca utthapaMcamaghareNa 5, paMcageNa ciMtijamANANa ego caiva bhavatittigAthArthaH // 1 // ettha ya ekageNa ya je paMca saMjogA dugeNa je dasa ityAdi, eesiM cAraNIyApaogeNa AgayaphalagAhAo tiNiarriaogANa huMti paMcaNha tIsaI bhNgaa| dugasaMjogANa dasaha tinni saTTA sayA huMti // 1 // For at Use Only 6pratyAkhyA nAdhya0 zrAvakatratabhaGgAH ~ 1616~ ||807 || Typ muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1618
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] Jus Educati Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niryuktiH [ 1561...] bhASyaM [ 243...], prakSepa [14] saMjogANa dasaha bhaMgasayaM ikavIsaI saTTA / casaMjogANa puNo usasiyANi'sIyANi // 2 // satuttaraM sapAI satarAI va paMca saMjoe / uttaraguNa avirayameliyANa jANAhi savvaggaM // 3 // solasa ceva sahassA aTThasayA ceva hoMti aTTahiyA / eso uvAsagANaM vayagahaNavihI samAseNaM // 4 // (pra0) vyAkhyA --- etAzcatasro'pyanyakRtAH sopayogA ityupanyastAH, etAsiM bhAvaNAvihI imA-tatra tAvadiyaM sthApanA, prA0ma0 a0ma0 | 10 dhUlagapANAtivAtaM paJcakukhAi dubihaM tiviheNa 1 duvihaM duviheNaM 2 duvihaM ekaviheNaM 3 egazazaza 22 23 vihaM tiviheNaM 4 egavihaM dubiheNa 5 egavihaM egaviheNa 6, evaM dhUlagamusAvAya adattAdANa222222zara zara mehuNapariggahesu, ekeke chabhedA, ee sabevi miliyA tIsaM havaMtitti, tatazca yaduktaM prAk 'vaya21 21 22 231 21 ekagasaMjogANa hotI paMcaNDa tIsaI bhaMga'tti tad bhAvitaM, zyANiM dugacAraNiyA- dhUlagapANAi112 113 1-2 113 112 vAyaM thUlagamusAyAyaM paJcakakhAti duvihaMtiviheNa 1 thUlagapANAzvAyaM duvihaMtiviheNa dhUlagamusA1/2 12 112 112 112 vAyaM puNa dubihaM duviheNa 2 dhUlagapANAivAyaM 2-3 thUlagamusAvAyaM puNa duvihaM egaviheNa 3 111 11 111 111 111 thUlagapANAivAyaM 2-3 thUlagamusAvAyaM puNa egavihaMtiviheNa 4 thUlagapANAivAyaM 2-3 thUlagamusAvArtha puNa egavihaM duviheNa 5 thUlagapANAtivAyaM 2-3 dhUlagamusAvAyaM puNa egavihaMegaviheNa 6, evaM thUlagaadattAdANamehuNapariggahesu ekeke chambhaMgA, sabeci miliyA ghaDavIsaM, ee ya dhUlagapANAzvAyaM paDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA evaM vitiyAdidharaesa patteyaM caubIsa havaMki, ee ya sabevi miliyA coyAla sayaM, cAlio dhUlagapANAzvAo, iyANiM dhUlagamusA For Parts Only incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1617~
Page #1619
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM -1 / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], prakSepa [1-4] (40) zrAyakatra prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- vAyAi ciMtijai-tatva thUlagamusAvAyaM thUlagaadattAdANaM paJcakkhAti duvihaM tiviheNaM 1 thUlagamusAvAyaM duvihaM tiviheNa pratyAkhyA hAribha nAdhya0 adattAdANaM puNa duvihaM duviheNa 2 evaM puvakameNa chanbhaMgA nAyavA, evaM mehuNapariggahesu patteyaM patteyaM cha2, sabevi miliyA drIyA TiaTThArasa, ete musAvAyaM paDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA 18, evaM bIyAdigharesuvi patteyaM 2 aTThArasa 2 bhavanti, ee| tabhaGgAH 1808 // savevi meliyA aTTattaraM sayaMti, cArio dhUlagamusAbAo, iyANiM thUlagAdattAdANAdi ciMtijati, tattha thUlagAdattAdANaM / thUlagamehuNaM vA paJcakkhAti duvihaMtiviheNa 1, thUlagaadattANaM 2-3 thUlagamehuNaM puNa duviI duviheNa 2-2 evaM puSakameNa chabbhaMgA nAyavA, evaM thUlagapariggaheNavi chabhaMgA, meliyA vArasa, ee ya dhUlagaadattAdANaM paDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, evaM | bitiyAisuSi patteyaM cha 2 havaMti, ete sabevi meliyA bAvattari havaMti, cAritaM thUlagAdattAdANaM, idANiM dhUlagame thuNAdi ciMtijati, tattha thUlagamehuNaM dhUlagaparigahaM ca paJcakkhAti duvidhaM tividheNa 1 thUlagamethuNaM thUlagapariggaha & puNa duvidhaM duvidheNa 2 evaM puSakameNa chanbhaMgA, ete thUlagamedhuNapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, evaM bIyAdisuvi patteyaM 2 cha 2 havaMti, sabevi meliyA chattIsaM, ete ya mUlAo Arambha sabevi cotAlasayaM achuttarasayaM bAvattari chattIsaM melitA dra tiNi satANi sahANi havaMti, tatazca yaduktaM prAk 'dugasaMjogANa dasaha tinni saThThA satA hoti'tti tadetad bhAvitaM, idANiM tigacAraNIyAe thUlagapANAtivAtaM dhUlagamusAvAyaM 0lagAdattAdANaM paJcakUkhAti duvidhaM tividheNa 1 thUlaga-IN ||808 // pANAtivAtaM dhUlagamusAvAdaM 2-3 thUlagAdattAdANaM puNa duvidhaM duvidheNa 2 dhUlagapANAtivAyaM dhUlagamusAvArya 2-3 thUlagAdattAdANaM puNa duvihaM egaviheNaM 3 evaM puvakameNa chanbhaMgA, evaM mehuNapariggahesuvi patteyaM 2 cha 2, savevi meliyA dIpa anukrama [62..] Saharary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16184
Page #1620
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...1, prakSepa [1-4] (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [62..] aThArasa, ete ya thUlagamusAvAdapaDhamagharakamamuMcamANeNa laddhA, evaM vIyAdisuvi patteyaM 2 aTThArasa 2 havaMti, savi meliyA ahattaraM sayaM, evaM ca thUlagapANAivAyapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, evaM bIyAisuvi paseyaM 2 aittaraM 2 sayaM havaMti, ee ya sabevi | miliyA cha sayANi aDayAlANi, evaM thUlagapANAtivAo tigasaMjoeNa thUlagamusAvAraNa saha cArio, evaM adattAdANeNa saha cArijati, tattha thUlagapANAivAyaM thUlagAdattAdANaM thUlagamehuNaM ca paJcakkhAi duvihaMtiviheNa 1 thUlagapANAivAyaM thUlagAdattAdANaM 2-3 thUlagamehuNaM puNa duvihaM duviheNa 2 evaM puSakameNa chabbhaMgA, evaM dhUlagapariggaheNavi cha meliyA | |duvAlasa, ete ya adattAdANapaDhamagharagamamucamANeNa laddhA, evaM bIyAisuvi patteyaM 2 duvAlasa 2, sabevi meliyA yAvattariM| havaMti, ete ya pANAivAyapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, ete vitiyAisuvi patteyaM bAvatsari 2, save'vi miliyA cattAri | sayA battIsA havaMti, evaM thUlagapANAivAo tigasaMjogeNa thUlagAdattAdANeNa saha cArio, iMyANi dhUlamehuNeNa parigga heNa saha cArijai, tattha thUlagapANAivAyaM dhUlagamehuNaM thUlagapariggahaM 2-3 pANAtivAyaM mehuNaM 2-3 pariggaDaM duvihaM duvidAheNa 2 evaM puSakameNa chanbhaMgA, ee uthUlagamehuNapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi patteyaM racha cha,save'pi meliyAlI chattIsa, ete ya thUlagapANAtivAyapaDhamaparagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisu patteyaM 2 chattIsa, sabevi meliyA solamuttarA dosa-* yaa| evaM thUlagapANAtivAo tigasaMjoeNaM mehaNeNa saha cArio, cArio yatigasaMjoeNaM pANAtivAo, idANiM musaabaao| citijai, tattha dhUlagamusAvAyaM thUlagAdattAdANaM thUlagamehuNaM ca paJcakkhAti duvihaM tiviheNa 1 dhUlagamusAvAyaM dhUlagA-15 dattAdANaM 2-3 thUlagamehuNaM puNa duvihaM duviheNa 2 evaM pubakkameNa chanbhaMgA, evaM dhUlagapariggaheNavi cha, meliyA duvAlasa, Satarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1619~
Page #1621
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM -1 / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], prakSepa [1-4] (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- ete ya thUlagAdattAdANapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi patteyaM duvAlasa 2, so'vi meliyA bAvattari, ete ya pratyAkhyA hAribha- dhUlagamusApAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiSAdisu patteyaM bAvattari 2, savevi meliyA cattAri sayA battIsA, evaM nAdhya drIyA sAthUlagamusAbAo tigasaMjoeNa dhUlagAdattAdANeNa saha cArio iyANiM thUlagamehuNeNa saha cArijai, tattha thUlagamusAvAyaM 4|| |zrAvakatra tabhaGgAH // 8.9|| thUlagamehurNa thUlagapariggahaM ca paJcakkhAti duvihaMtiviheNa 1thUlagamusAvAyaM dhUlagamehuNaM 2-3 thUlagapariggahaM puNa duvihaMduviheNa 2evaM pukSakameNa chanbhaMgA, ee thUlagamehuNapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, bitiyAdisuSi patteyaM racha 2 havaMti, save'vi melidiyA chattIsaM, ete yAthUlagamusAvAdapaDhamagharagamaccamANeNa laddhA, bitiyAdisuvi patteyaM chattIsaM 2 havaMti, sadhe'vi meliyA dosa-18 yA solasuttarA, cArio tigasaMjoeNa thUlagamusAbAo, iyANi thUlagAdattAdANAdi ciMtijai, tattha thUlagAdattAdANa mehuNaM pariggahaM ca paJcakkhAi duvihaMtiviheNa 1thUlagAdattAdANaM thUlagamehuNaM 2-3 thUlagapariggaI puNa duvihaMduviheNa 2,evaM puvakameNa chabhaMgA, ete ya thUlagamehuNapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, bitiyAdisuvi patteyaM cha 2,sabe'vi meliyA chattIsa, ete yathUlagAdattAdANapaDhamagharagamamucamANeNa laddhA, vitiyAisu patteyaM chattIsaM 2,sadhe'vi meliyA dosayA solasuttarA, pate ya mUlAo Arambha so'viaDayAlA cha sayA battIsA causayA solasuttarA do sayA ya battIsA causayA solasusarA do sayA, ee save'vi meliyA igavIsasayAI sAI bhaMgANaM bhavaMti, tatazca yaduktaM prAratigasaMjogANa dasaNha bhaMgasayA ekavIsaI sahA tadetadbhAvita, iyANi . casakacAraNiyA, tattha thUlagapANAivAyaM thUlagamusAvAyaM dhUlagAdattAdANaM thUlagamehuNaM ca paJcakkhAti duvihaMtiviheNa 1thUlamapANAtivAyAi 2-3 thUlagamehuNaM puNa duvihaMduviheNa 2, evaM puvakameNa chabhaMgA, thUlagapariggaheNavi cha, eevi meliyA dIpa anukrama [62..] JAMERatnani R esonamom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1620~
Page #1622
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [-1 [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], prakSepa [1-4] (40) prata sUtrAMka [sU.] viSAlasa, ete' ya dhUlagAdattAdANapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuki patteyaM duvAlasa 2, soSi meliyA pAva-12 tari, ete u thUlagamusAbAyapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, vitidhAsuvi patteyaM bAvattari 2, savi meliyA cattAri sayA vittIsA, ete ya dhUlagapANAsivAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa lahA, vitiyAdisuSi patteyaM cattAri 2 sayA battIsA, sbevi| meliyA do sahassA paMca sayA bANauyA, idANi aNNo vigappo-thUlagapANAivAyaM dhUlagamusAvAyaM dhUlagamehuNaM thUlagapariggahaM ca paJcakulAti duvihaM dubiheNa 2, evaM puvakameNa chanbhaMgA, ete u thUlagamehuNapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisu patteyaM 2 chacha save meliyA chattIsa, pate u thUlagamusAvAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi patteyaM chattIsa 2, savevi meliyAM do sayA solasuttarA, pae dhUlagapANAivAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, bitiyAdisuvi patteyaM 2 do 2 sayA solasuttarA, sabevi meliyA duvAlasa sayA channauyA, iyANi aNNo vigappo-thUlagapANAivAyaM thUlagaadattAdANaM dhUlagamehuNaM dhUlagapariggahaM ca pacakkhAti duvihaMtiviheNa 1, dhUlagapANAtivAtaM dhUlagAdattAdANaM dhUlagamehuNaM 2-3 dhuulgp-| riggahaM ca puNa duvihaMdubiheNa 2, evaM pubakkameNa chanbhaMgA, ete ya dhUlagamehuNassa paDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi dacha 2, meliyA chattIsaM, ete ya dhUlagAdattAdANapaDhamagharamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi patteyaM chattIsaM 2, so'vi meliyA dosayA solasusarA, eteya thUlagapANAivAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisudhi patteyaM do do sayA molasuttarA, so'vi meliyA duvAlasa sayA chaNNauyA, idANimaSNo vigappo-thUlagamusAvAyaM thUlagAdattAdANaM dhUlagamehuNaM thUlagapari: ggahaM ca paccakkhAti duvihaMtiviheNaM 1thUlagamusAvAyAti 2-3 thUlagapariggahaM puNa duvihaMduviheNa 2, evaM puSakameNa| dIpa anukrama [62..] N angionary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1621~
Page #1623
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM -1 / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], prakSepa [1-4] (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- chabhaMgA, ete ya thUlagamehuNapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAdisuvi patteyaM cha 2, meliyA chattIrsa, ete ya thUlagAda- pratyAkhyA hAribha- ttAdANapaDhamagharamaccamANeNa laddhA, vitiyAisuvi gharesu patteyaM 2 chattIsaM 2, meliyA do sayA solasuttarA, ete thUlagamusA- nAdhya0 drIyA zrAvakatravAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAisuvi patteyaM do do sayA solasuttarA, savi miliyA duvAlasa sayA~ chaNauyA, tabhaGgAH 810 // ee yamUlAo Arambha savevi do sahassA paMcasayA vANauyA, duvAlasasayA chaNNauyA 3, miliyA chasahassA cattAri sayA asIyA, tatazca yaduktaM prAk 'canasaMjogANa puNa causaddhisayANa'sIyANi'tti, iyANi paMcagacAraNiyA, tattha thUlagapANAivArya thUlagamusAvArya dhUlagAdattAdANaM thUlagamehuNaM thUlagapariggahaM ca paJcakkhAi duvihaMtiviheNa 1 pANAtivAyAti 2-3 dhUlagaparigaha duvihaM duviheNa 2 evaM puvakameNa chanbhaMgA, ee thUlagamehuNapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, bIyAisuvi patteyaM 2 cha cha, meliyA chattIsaM, ete ya thUlagAdattAdANapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, bIyAdisuvi patteyaM 2 chattIsaM 2, miliyA do sayA solasuttarA, ee ya dhUlagabhusAvAyapaDhamagharagamamuMcamANeNa laddhA, vitiyAisuvi patteyaM 2 do sayA solamuttarA 2, meliyA duvAlasa sayA channajyA, ee ya thUlagapANAtivAyapaDhamagharamamuMcamANega laddhA, vitiyAisuvi patteyaM 2 duvAlasa sayA chapaNauyA, saveSi meliyA sattasahassA sattasayA chAvuttarA, tatazca yaduktaM prAk 'sattatarIsayAI chasattarAI tu paMcasaMjoe' etad bhAvitaM, 'uttaraguNaavirayameliyANa jANAhi sabagga ti uttaraguNagAhI ego ceva bheo, avirayasammadivI bitio, G810 // WeehiM meliyANa sabesi puvabhaNiyANa bheyANa jANAhi savaggaM imaM jAtaM, parUvarNa paDucca taM puNa ima-solasa cevetyAdi dIpa anukrama [62..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1622~
Page #1624
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] gAthA bhAvitA'rthavetyabhihitamAnuSaGgika, prakRtaM prastumaH, tatra yasmAt zrAvakadharmasya tAvat mUlaM samyaktvaM tasmAd tadgata-1 meva vidhimabhidhAtukAma Aha tattha samaNovAsao pubbAmeva micchattAo paDikamai, saMmattaM ughasaMpajjA, no se kappada ajappabhiI annautdhie ghA annautthiadevayANi vA annautthiyapariggahiyANi arihaMtaceiyANi vA vaMdittae vA namasittae vA pudiva aNAlattaeNaM Alavittae cA saMlavittae cA tesiM asaNaM vA pANaM vA khAimaM vA 8 sAimaM vA dAuM vA aNuppayAuM vA, nannatya rAyAbhiogeNaM gaNAbhiogeNaM balAbhiogeNaM devayAbhiogeNaM guruniggaheNaM vittIkatAreNaM, se ya saMmatte pasatthasamattamohaNiyakammANuveyaNovasamakhayasamutthe pasamasaMvegAiliMge suhe AyapariNAme pannatte, sammattassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyacyA na samAyaripabvA, taMjahA-saMkA kaMkhA vitigicchA parapAsaMDapasaMsA parapAsaMDasaMthave (sUtram // asya vyAkhyA-zramaNAnAmupAsakaH zramaNopAsakaH zrAvaka ityarthaH, zramaNopAsakaH 'pUrvameva' AdAveva zramaNopAsako bhavana mithyAtvAtU-tattvArthAnaddhAnarUpAt pratikrAmati-nivattate, na tannivRttimAtramatrAbhipretaM, kiM tarhi 1, tannivRttidvAreNa samyaktvaM-tattvArthazraddhAnarUpaM upa-sAmIpyena pratipadyate, samyaktvamupasampannasya sataH na 'se' tasya 'kalpate' yujyate adyprbhRti| samyaktvapratipattikAlAdArabhya, kiM na kalpate ?-anyatIthikAn-carakaparitrAjakabhikSubhautAdIn abhyatIrthikadevatAni dIpa anukrama [63] sA139 JanEaintimanm S oamroo muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: samyaktva-pratijJAyA: sUtra evaM vivecanaM ~1623~
Page #1625
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka dhikAra // 81 // [sU.] dIpa anukrama [63] rudraviSNusugalAdIni abhyatIrthikaparigRhItAni vA(aIt)caityAni-arhatpratimAlakSaNAni yathA bhautaparigRhItAni vIrabha- pratyAkhyA dramahAkAlAdIni vandituMcA namaskartuvA, tatra vandanaM-abhivAdanaM, namaskaraNaM-praNAmapUrvakaM prazastadhvanibhirguNotkIrtanaM, koyanAdhya. doSaH syAt ?, anyeSAM tadbhaktAnAM mithyAtvAdisthirIkaraNAdiriti, tathA pUrva-AdI anAlaptena satA anyatIrthikastA- samyaktvAnevAlaptuM vA saMlaptuM vA, tatra sakRt sambhASaNamAlapanaM paunaHpunyena saMlapanaM, ko doSaH syAt ?, te hi taptatarAyogolakalpAH khalyAsanAdikriyAyAM niyuktA bhavanti, tatpratyayaH karmabandhaH, tathA tena vA praNayena gRhAgamanaM kuryuH, atha ca zrAvakasya | svajanaparijano'gRhItasamayasArastaiH saha sambandhaM yAyAdityAdi, prathamAlaptena tvasambhramaM lokApavAdabhayAt kIdRzasvamityAdi vAcyamiti, tathA tepAmanyatIthikAnAM azanaM-ghRtapUrNAdi pAnaM-drAkSApAnAdi khAdimaMtrapuSaphalAdi svAdima |kakoThalavaGgAdi dAtuM vA anupradAtuM vA na kalpata iti, tatra sakRd dAnaM punaH punaranupradAnamiti, kiM sarvathaiva na kalpata iti ?, na, anyathA rAjAbhiyogeneti-rAjAbhiyogaM muktvA balAbhiyoga muktvA devatAbhiyoga muktvA gurunigraheNagurunigrahaM muktyA vRttikAntAraM muktvA, etaduktaM bhavati-rAjAbhiyogAdinA dadadapi na dharmamatikAmati / iha codAharaNAni, 'kahaM rAyAbhiogeNa deMto NAticarati dhamma ?, tatrodAharaNam-hathiNAure nayare jiyasattU rAyA, kattio seTTI negamasahassapaDhamAsaNio sAvagavaNNago, evaM kAlo baccai, tattha ya paricAyago mAsaMmAseNa khamai. 1 // ka rAjAbhiyogena daravAticarati dharma hastinApure nagare jitazabU rAjA, kArtikaH zreSTI nigamasahasrapradhamAsanikaH zrAvakavarNakaH, evaM kAlo bajati, tatra ca parivAjako mAsamAsena kSapayati, Shantaneiorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1624 ~
Page #1626
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] ta sabalogo ADhAti, kattio nADhAti, tAhe se so geruo paosamAvaNNo chiddANi maggati, aNNayA rAyAe nima-16 tio pAraNae necchati, bahuso 2 rAyA nimaMtei tAhe bhaNai-jai navaraM mama kattio parivesei to navaraM jememi. rAyA bhaNai-evaM karemi, rAyA samaNUso kattiyassa gharaMgao, kattiobhaNai-saMdisaha, rAyA bhaNati-oruyassa parivesehi, kattio bhaNati-na vaha amhaM, tumha visayavAsitti karemi, ciMtei-jai papaio hoto na evaM bhavaMta, pacchA NeNa pari vesiyaM, so parivesejato aMguliM cAleti, kiha te ?, pacchA kattio teNa nidheeNa pavaio negmshssprivaaro| muNisuvayasamIye, vArasaMgANi paDhio, vArasa varisANi pariyAo, sohamme kappe sako jAo, so parivAyao teNAbhiogeNa Abhiogio erAvaNo jAo, pecchiya sakaM palAo, gahi sakko vilaggo, do sIsANi kayANi, sakkAvi | do jAyA, evaM jAvaiyANi sIsANi viubati tAvatiyANi sako viubati sakkarUvANi, tAhe nAsiumAraddho, sarvaloka sAdiyate, kAliko nAyite, tadA tasau sa gairikaH pradUSamApAbhimAgi mArgapati, anyathA rAkSA nimazritaH pAraNa chati, yahazora rAjA nimantrayati tadA bhaNati-yadi para kArtika mA pariveSayati sahi navaraM jemAbhi, rAjA bhaNati-enaM karomi, rAjA samanuSyaH kArtikasya gRhaM gtH| kArtiko bhati-saMdiSA, rAjA bhaNati-garika pariveSaya, kAttiko bhaNati- vartate'smAkaM, yuSmadvipavadhAsIti paromi, cintayati-yadi pramajito'bhaviSya navamabhaviSyata, pabAdanena pariveSitaM, sa pariveSyamANo'nulipAlapati, kathaM taya, pacAt kArtikassena nivedana pramajito naigamasahasaparivAro munisuvrata, samIpe, dvAdazAkAni paThitaH, hAyA varSANi paryAyaH, saudharme karUpe pAko jAtaH, sa parivAda tenAbhiyogenAniyogika airAvaNo jAtA, raSTrAcA palA. yittA gRhItvA zako jilamA zIrSa kRte, zakau api hI jAtI, evaM thAvanti zIpANi vikRrvati tAvantiH zakrarUpANi vikRrSati bhAkA, sadAnaMSTamArambhaH, dIpa anukrama [63] JABERamARI HALonarrom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1625~
Page #1627
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka AvazyakatA zyaka-saNAhao pacchA Thio, evaM rAyAbhiogeNa deto nAikkamati, kettiyA eyArisathA hohiMti je pavaissaMti, tamhA na pratyAkhyA hAribhadAyago / gaNAbhiogeNa varuNo rahamusale niutto, evaM ko'vi sAvago gaNAbhiogeNa bhattaM davAvijA divovi soya nAdhya drIyA nAicarai dhamma, balAbhiogovi emeva, devayAbhiogeNa jahA ego nihattho sAvao jAo, teNa vANamaMtarANi cirapari- samyaktvA ciyANi uziyANi, egA tattha vANamaMtarI paosamAvaNNA, gAvIrakkhago putto tIe vANamaMtarIe gAbIhiM samaM avahario, dhikarA: 812 // tAhe uiNNA sAhai tajjatI-kiM mamaM ujjhasi na vatti ?, sAvago bhaNai, navari mA mama dhammavirAhaNA bhavatu, sA bhaNaimamaM aJcehi, so bhaNai-jiNapaDimANaM abasANe ThAhi, Ama ThAmi, teNa ThaviyA, tAhe dArago gAvIo ANIyAo, erisA kettiyA hohiMti tamhA na dAyacaM, davAvijato NAticarati / guruniggaheNa bhikkhuvAsagaputto sAvagaMdhUyaM maggati, tANi na deMti, so kavaDasahattaNeNa sAdhU seveti, tarasa bhAvao uvagarya, pacchA sAhei-eeNa kAraNeNa puciM dukkomi, [sU.] dIpa anukrama [63] rANAhatA pakSAt sthitaH, evaM rAjAbhiyogena vapata nAtikAmati, kiyanta etAdazo bhaviSyanti ye pramajivyanti tamAsA dAtamyaH / gaNAbhiyogena varuNo sthAzale niyukkA, evaM ko'pi zrAvako gaNAbhiyogena bhakaM dApyate dadapi sa nAtidharati dharma / pahAbhiyogo'pyevameva / devatAbhiyogema bNdhko| | gRhasthaH zrAvako jAtA, tena anyantarAciraparicitA ukjhitAH, ekA katra yasarI pradeSamApanA, gorakSakA pustayA vyanta gobhiH samamapahatA, tadA'vatINoM kathayati tarjayantI-ki mAmumati na yeti , Apako bhaNati-navaraM mA me dharmanirAdhanA bhUt , sA bhaNati-mAmacaMya, sa bhaNati-jinapratimAna pAtie, o tiSThAmi, tena sthApitA, dArako gAvAtadAnItAH, irazAH kiyasto bhaviSyanti tasmAna dAtavyaM, cApyamAno nAticarati / guru nigraheNa bhikSupAsa(kaputraH zrAvakaM duhitaraM yAcate na to dasA, sa kapaTavAivaSA sAdhuna seyate, tastra bhAvenopagataM, pakSAt kathayati-tena kAraNona pUrvamAgato'si 8 1zA SINEaintain andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1626~
Page #1628
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) llllaayy [.] anukrama [ 63 ] Education Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [s] / [gAthA-], nirmuktiH [ 1561...] ASyaM [ 243..... IyANiM sambhAva sAvao, sAvao sAhU pucchai, tehiM kahiyaM, tAhe diNNA dhUyA, so sAvao jayagaM gharaM karei, aNNayA tassa mAyApiyaro bhattaM bhikkhugANa kareMti, tAI bhAMti ajja ekasiM vaccAhi, so gao, bhikkhurahiM vijjAe maMtiUNa phalaM diNNaM, tAe vANamaMtIrae ahiDio gharaM gao taM sAvayadhUyaM bhaNai bhikkhugANaM bhattaM demo, sA necchai, dAsANi sayaNo ya Araddho sajje, sAviyA AyariyANa gaMtuM kaheti, tehiM jogapaDibheo diNNo, so se pANieNa diNNo, sA vANamaMtarI naTThA, sAbhAvioo jAo pucchai kahaM vatti ? kahie paDiseheti, aNNe bhaNati tIe mayaNamiMjAe vamAvio, so to sAbhAvio jAo, bhaNai ammA piuchaleNa maNA viciutti, taM kira phAsugaM sAhUNaM divaNaM, erisA kettiyA AyariyA hohiMti tamhA pariharejA / vittIkaMtAreNaM dejA, soraho sahao ujjeNi vaccai dukkAle taccaNNiehiM samaM, tassa patthayaNaM, khINaM bhikkhuehiM bhaNNai-amhaehiM vahAhi patthayaNaM to tujjhavi dijjihitti, teNa paDivaNaM, idAnIM sadbhAvAvakaH, AcakaH sAdhUna pRcchati te kathitaM tadA dattA duhitA, sa AvakaH pRthagRhaM karoti, anyadA tasya mAtApitarI bhakaM kaNa kurutaH, tI bhaNataH adyaikaza Agaccha, sa gataH, bhikSukairvidyayA mantrayitvA phalaM dataM tathA vyanta'dhiSTito gRhaM gataH tAM zrAvakaduhitaraM bhaNati bhikSukebhyo bhaktaM daddaH, sA necchati, dAsAH svajana ArabdhaH sajjayituM zrAvikAcAryAn gatvA kathayati taiH yogaprati bhedo dattaH, sa tasmai pAnIyena dataH sA vyantarI naSTA, svAbhAviko jAtaH pRcchati kathaM veti ? kathite pratiSedhati anye bhaNanti tathA madanabIjena vabhitaH sa tataH svAbhAviko jAto, bhaNati mAtApitRcchalena manAda dhivaJcita iti, takkila prAmukaM sAdhubhyo dattaM IzAH kiyanta AcAryAM bhaviSyanti tasmAt prihret| vRttikAntAreNa dadyAt saiArASTra: Ayaka ujjayinIM vrajati duSkAle tacanikaiH samaM tasya padhyadanaM kSINaM, bhikSukaiNyate-asmadIyaM vaha pazyadanaM ta iyamapi dIyate iti tena pratipannaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... ********* For Parts Only AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1627 ~ ibrary.org
Page #1629
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [63] Avazyaka hAribhadrIyA // 13 // Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1561...] bhASyaM [ 243...], aNNayA tassa poTTasaraNI jAyA, so cIvarehiM veDhio tehiM aNukaMpAe, so mahAragANaM namokAraM kareMto kAlagao devo vemANio jAo, ohiNA taccaNiyasarIraM pecchai, tAhe sabhUsaNeNa hattheNa pariveseti, sahANa ohAvaNA, AyariyANa AgamaNaM, kahaNaM ca, tehiM bhaNiyaM-jAha aggahatthaM givhiUNa bhaNaha-namo arahaMtANaMti, bujjha gujjhagA 2, tehiM gaMtUNa bhaNio saMbuddha vaMdittA logassa kahei-jahA natthi ettha dhammo tamhA pariharejA // atrAha - iha punaH ko doSaH syAd yenetthaM teSAmazanAdipratiSedha iti ?, ucyate, teSAM tadbhaktAnAMca midhyAtvasthirIkaraNaM, | dharmabuddhyA dadataH samyaktvalAJchanA, tathA ArambhAdidopazca, karuNAgocaraM punarApannAnAmanukampayA dadyAdapi, yaduktaM"sadhehiMpi jiNehiM dujjayajiyarAgado samohehiM / sattANukaMpaNaDA dANaM na kahiMci paDisiddhaM // 1 // tathA ca bhagavantastIrthakarA api tribhuvanaikanAthAH pravivajiSavaH sAMvatsarikamanukampayA prayacchantyeva dAnamityalaM vistareNa / prakRtamucyate'saMmattassa samaNovAsaeNa mityAdi sUtra, asya vyAkhyA 'samyaktvasya' prAgnirUpita svarUpasya zramaNopAsakena - zrAvakeNa 'ete' vakSyamANalakSaNAH athavADamI ye prakrAntAH pazceti saGkhyAvAcakaH aticArA mithyAtvamohanIya karmodayAdAtmano'zubhAH pari 1 anyadA uspAtIsAro jAtaH, sa cIvarairveSTitastairanukampayA sa mahArakebhyo namaskAraM kurvan kAlagato devo vaimAniko jAtaH, avadhinA tathanikazarIraM prekSate tadA sabhUSaNena hastena pariveSayati zrAddhAnAmapatrAjanA, AcAryANAmAgamanaM kathanaM ca tairbhaNitaM yAtAprahastaM gRhItvA bhagata- namo'drava iti, budhyasva ka ! 2, tairgatvA bhaNitaH saMghuddho diyA lokAya kathayati-yathA nAstyatra dharmastasAtpariharet // 2 // sarvairapi jinairjita durjayarAgadveSa mohaiH sadhvAnukampanArthaM dAnaM na kutrApi pratiSiddham // 1 // For Farina Pen | 6 pratyAkhyA nAdhya0 samyaktavA dhikAraH ~1628~ // 813 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH Dig
Page #1630
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) 956 2-94- prata sUtrAMka 8 [sU.] - NAma vizeSA ityarthaH, yaiH samyaktvamaticarati, jJAtavyAH jJaparijJayA na samAcaritavyAH, nAsecyA iti bhAvArthaH / tadyathe'tyudAharaNapradarzanArthaH, zaGkA kAGkSA vicikitsA parapASaNDaprazaMsA parapApaNDasaMstavazceti, tatra zaGkana zaGkA, bhagavadarhat praNIteSu padArtheSu dhamostikAyAdiSvatyantagahaneSu matidolyAt samyaganavadhAryamANeSu saMzaya ityarthaH, kimeyaM syAt naiva-12 samiti, saMzayakaraNaM zaGkA, sA punardibhedA-dezazaGkA sarvazaGkA ca, dezazaGkA dezaviSayA, yathA kimayamAtmA'sayeyaprade-18 zAtmakaH syAdatha niSpradezo niravayavaH syAditi, sarvazaGkA punaH sakalAstikAyajAta eva kimevaM naivaM syAditi / mithyAdarzanaM ca trividham-abhigRhItAnabhigRhItasaMzayabhedAt , tatra saMzayo mithyAtvameva, yadAha-"pavamakkharaM ca ekaM jo na roei suttanidiThaM / sesa royaMtovi hu micchaddiDI muNeyabo // 1 // " tathA-"sUtroktasyaikasyApyarocanAdakSarasya bhavati nrH| mithyAdRSTiH sUtraM hi naHpramANaM jinAjJA c(jinaabhihitN)||1shaa ekasminnapyarthe sandigdhe pratyayo'rhati hi naSTaH / mithyAtvadarzanaM tatsaMcAdiheturbhavagatInAm // 2 // " tasmAt mumukSuNA vyapagatazaGkena satA jinavacanaM satyameva sAmanyataH pratipattavyaM, saMzayAspadamapi satyaM, sarvajJAbhihitatvAt , tadanyapadArthavat , matidaurbalyAdidoSAtu kAtna sakalapadArthasvabhAvAvadhAraNama zakyaM chadmasthena, yadAha-"na hi nAmAnAbhoga chadmasthasyeha kasyacinnAsti / jJAnAvaraNIyaM hi jJAnAvaraNa prakRti karma // 1 // " iha codAharaNaM-jo saMkaM karei so viNastati, jahA so pejjAyao, pejAe mAsA je paribhajjamANA te chUDhA, aMdhagArae padamakSaraM caikaM yo na roSayati sUyanirviSTam / zepaM rocayannapi miSyATizAMtamyaH // 1||2yH za karoti sa vinazyati vathA sa peyApAyI, peyAyo mASA ye paribhRmanyamAnAste kSiptAH, andhakAre 4 - dIpa anukrama [63] 2 andiDrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1629~
Page #1631
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- lehasAlAo AgayA do puttA piyaMti, ego ciMteti-eyAo, macchiyAo saMkAe tassa baggulo vAu jAo, maoya, vihao pratyAkhyA hAribha ciMtei-na mama mAyA macchiyA deha jIo, ete dosA / kAGgaNaM kAlA-sugatAdipraNItadarzaneSu mAho'bhilApa ityarthaH, nAdhya. drIyA tathA coktaM-kaMkhA annannadasaNaggAho'sA punardibhedA-dezakADA sarvakAGkSA ca, dezakAGghakadezavipayA, ekameva saugataM samyaktvA // 41 // darzanaM kAti, cittajayo'tra pratipAdito'yameva ca pradhAno muktiheturityato ghaTamAnakamidaM na dUrApetamiti, sarvakAGkSA|| |dhikAra: |tu sarvadarzanAnyavakAti, ahiMsAdipratipAdanaparANi sarvANyeva kapilakaNabhakSAkSapAdAdimatAnIha loke ca nAtyantaklezadApratipAdanaparANyataH zobhanAnyeveti, ardhayahikAmuSmikaphalAni kAti, pratipiddhA ceyamahadbhirataH prtissiddhaanusstthaanaadenaa| kurvataH samyaktvAticAro bhavati, tasmAdekAntikamavyAbAdhamapavarga vihAyAnyatra kAlA na kAryeti, etthodAharaNaM, rAyA kumArAmacco ya AseNAvahiyA aDaviM paviTA, chuhAparaddhA vaNaphalANi khAyaMti, paDiniyattANa rAyA ciMtei lagyapUyalagamAdINi sabANi khAmi, AgayA dovi jaNA, raNNA sUyArA bhaNiyA-jaMloe payarai taM sarva sabe raghehatti, uvadvaviyaM ca ranno, so rAyA pecchaNayadihataM karei, kappaDiyA baliehiM dhADijai, evaM missa avagAso hohititti kaNakuMDagamaMDagAdINivi lekhazAlAyA AgatI hI putrI pivataH, ekazcintayati-etA makSikAH, zayA tassa valgulo vAyujAto matama, dvitIyazcitapati-ja mahyaM mAtA makSikA dabAn jIvitA, ete dopAH / 9 mantrodAharaNaM rAjA kumArAmAtpazcAdhenApar3hatAvaTavIM pravidhI, kSudhAparigatI banaphalAni yAdatA, pratinivRnayo rAjA // 814 // cintayati kApUpAdIni sarvANi khAdAmi, AgatI dvAyapi janA, rAjJA sUdA bhaNiyA:-yahoke pracarati tat sarva sarve rAdhyateti, upasthApitaM ca rAje, BAsa rAjA prekSaNakAdhAntaM karoti, kArpaTikA bahibhirdhAmante, evaM miTasthAvakAzo bhaviSyatIti kaNakuSaTakamaNDakAdInyapi dIpa anukrama [63] CARRACTOR muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1630~
Page #1632
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [63] Education I Avazyaka"- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1561...] bhASyaM [ 243...]., rekha iyANi, tehiM sUleNa mao, amaceNa vamaNavireyaNANi kayANi, so AbhAgI bhogANa jAo, iyaro viNaTTho / cikitsA mativibhramaH, yuktayAgamopapanne'pyarthe phalaM prati sammohaH, kimasya mahatastapaH klezAyAsasya sikatAkaNakavalanAderAya tyAM mama phalasampad bhaviSyati kiM vA neti, ubhayatheha kriyAH phalavatyo niSphalAzca dRzyante kRSIvalAnAM na ceyaM zaGkAto na bhidyate ityAzaGkanIyaM zaGkA hi sakalAsakalapadArthabhAktvena dravyaguNaviSayA iyaM tu kriyAviSayaiva tasyatastu sarva ete prAyo | mithyAtvamohanIyodayato bhavanto jIvapariNAmavizeSAH samyaktvAticArA ucyante, na sUkSmekSikA'tra kAryeti, iyamapi na kAryA, yataH sarvajJoktakuzalAnuSThAnAd bhavatyeva phalaprAptiriti, atra caurodAharaNaM-sAvago naMdIsaravaragamaNaM divagaMdhANaM (taM) devasaMghariseNa mittassa pucchaNaM vijAe dANaM sAhaNaM masANe cauppArtha sikagaM, heDA iMgAlA khAyaro ya sUlo, asayaM vArA parijavittA pAo sikkagassa chijjai evaM citio taie cautthe ya chiNNe AgAseNaM vaccati, teNa vijjA gahiyA, kihacauddasiratiM sAhei masANe, coro ya nagarAra kkhiehiM parirambhamANo tattheva atiyao, tAhe veDheuM susANe ThiyA khAditAni taiH zUlena sutaH, amAtyena vamanavirecanAni kRtAni sa bhogAnAmAbhAgI jAtaH itaro vinaSTaH 2 corodAharaNaM zrAvako nandIzvaramanaM devasaMgha divyagandhaH mitrasya pRcchA vidyAyA dAnaM sAdhanaM zmazAne catuSyAdaM sikakamadhastAddU bhaGgArAH khAdirazca stambhaH aSTazataM vArAn parijaya pAdaH sikasya chedyate evaM dvitIyaH tRtIye caturthe ca dine AkAzena gamyate, tena vidyA gRhItA, kRSNacaturdazI rAtrI sAvayati imazAne, caura nagarArakSa ke rubhyamAnastatraivAtigataladA veSTayitvA zmazAnaM (te ) khitAH For Funny Entry org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1631~
Page #1633
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [.] dIpa anukrama [ 63 ] AvazyakahAribhadrIyA // 815 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [s] / [gAthA-], nirmuktiH [ 1561...] ASyaM [ 243..... bhAe ghippihititti, so ya bharmato taM vijjAsAhayaM pecchai, teNa pucchio bhaNati-vijjaM sAhemi, coro bhaNati keNa diNNA ?, so bhaNati - sAvageNa, coreNa bhaNiyaM-imaM dabaM giNhAhi, vijjaM dehi, so saGko vitigicchati-sibhjhejjA na vatti, teNa diNNA, coro ciMtei sAvago kIDiyAevi pAvaM necchai, sacameyaM, so sAhiumAraddho, siddhA, iyaro saho gahio, teNa AgAsagaraNa loo bhesio tAhe so muko, sahAvaM doSi jAyA, evaM nivittigiccheNa hoyacaM, athavA vidvajjugupsA, vidvAMsaH - sAdhavaH viditasaMsArasvabhAvAH parityaktasamasta saGgAH teSAM jugupsA-nindA, tathAhi te'snAnAt, prasvedajalaktinnamalatvAt durgandhivapuSo bhavanti tAn nindati ko doSaH syAt yadi prAsukena vAriNA'GgakSAlanaM kurvIran bhagavantaH ?, iyamapi na kAryA, dehasyaiva paramArthato'zucitvAt, ettha udAharaNaM-eko so paJcaMte vasati, tassa dhUyAvivAhe kahavi sAhavo AgayA, sA pijaNA, bhaNiyA-puttaga! paDilAhehi sAhuNo, sA maMDiyapasAhiyA paDilAbheti, sAhUNa jalagaMDo tIe agghAo, ciMteaho aNavajjo bhaTTAragehiM dhammo desio jai phAsueNa vhAejA ?, ko doso hojjA ?, sA tassa ThANassa aNAloiyapaDikaMtA 3 prabhAte gRhISyate iti sa ca AmyantaM vidyAsAdhakaM prekSate, tena pRSTo bhagati-vidyAM sApayAmi, cauro bhaNati kena dattA ?, sa bhaNati-zrAvaNa, cIreNa bhaNitaM idaM vayaM gRhANa vidyAM dehi sa zrAdo vicikitsati sidhyena veti, tena davA, cauracintayati zrAvakaH kITikAyA api pApaM necchati, satyametat sAdhayitumArabdhaH sidA, itaraH zrAdo gRhItaH tenAkAzagatena choko bhASitaH, tadA sa muktaH/ adAvatI dvAvapi jAtI evaM nirvicikitsena bhavitavyaM 2 anodAharaNaM ekaH AH prayante vasati sya duhituvivAhe kathamapi sAdhavaH AgatAH sA pitrA bhaNitA-putrike ! pratilambhaya sAdhUna, sA bhaNDitaprasAdhitA pratilambhayati sAdhUnAM jahagandhaslavA''prAtaH cintayati maho anaya bhaTTArakairdhamadezitaH yadi prAsukena prAyAt ko doSo bhavet ?, sA tasya sthAnasthAnAlocitamatikrAntA muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... For PP Only 6 pratyAkhyA nAdhya0 samyaktvAdhikAraH AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1632~ // 815 // ibrary.org
Page #1634
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka kAlaM kiccA rAyagihe gaNiyAe poTTe uvavannA, gabhagatA ceva araI jaNeti, gabbhapADaNehi ya na paDai, jAyA samANI ujjhiyA, sA gaMdheNa taM vaNaM vAseti, seNio ya teNa paeseNa niggacchai sAmiNo vaMdago, so khaMdhAvAro tIe gaMdha na sahai, raNNA pucchiyaM-kimeyaMti, kahiyaM dAriyAe gaMdho, gaMtUNa diDA, bhaNati-eseva paDhamapucchati, gao seNio, pubudiDacuttaMte kahite bhaNai rAyA-kahiM esA paccaNubhavissai suhaM dukkhaM vA!, sAmI bhaNai-eeNa kAleNa vediyaM, sA tava ceva bhajjA bhavissati aggamahisI, aTTa saMvaccharANi jAva tujhaM ramamANassa puTThIe haMsovallIlI kAhI taM jANijjAsi, vaMdittA gao, so ya avahario gaMdho, kulaputtaeNa sAhariyA, saMvaTiyA jovaNatthA jAyA, komuivAre ammayAe samaM AgayA, abhaoseNio (ya)pacchaNNA komuivAraM pecchaMti, tIe dAriyAe aMgaphAseNa ajjhovavaNNo NAmamudaM dasiyAe tIe baMdhati, abhayassa kahiyaM-NAmamuddA hAriyA, maggAhi, teNa maNustA dArehiM ThaviyA, ekeka mANussaM paloeja nINijjai, sA [sU.] AAAAAAKREASNAL--5 dIpa anukrama [63] 56-k kAlaM kRyA rAjagRhe gaNikAyA udare utpannA, garbhagatavArati janayati, garbhapAtarapi ca na patati, jAtA samayujjhitA, sA gandhena tAnaM bAsayati, |zreNikazca tena pradezena nirgati, svAmino vandanAya, sa skandhAvAratasthA gandhaM na sahate, rAjJA pRSTaM-kimetaditi ?, kathitaM bArikAyA gandhaH, gatyA dRSTA, bhaNati-eva prathamapUNDeti, gataH zreNikA, pUrvodiai vRttAnte kathite bhaNati rAjA-kaiSA pratyanubhaviSyati sukhaM duHkhaM vA', svAmI bhaNati-etena kAlena | beditaM, sA tavaiva bhAryA bhaviSyati agramahipI, aSTa saMvatsarAn yAvattava ramamANasa pRSThau haMsolI kariSyati to jAnIyAH, vanditvA gataH, sa cApahato gandhaH | kalaputrakeNa sahatA saMvRddhA ca bIvanazyA jAtA, kaumudIcAsare'mbayA samamAgatA, abhavaH aNiya pracchanau kaumudIvAsaraM prekSete, tasA dArikAyA bhanasaroMnAbhyupapano nAmamudrA tasyA dazAyAM banAti, abhayAva kavitaM-nAmamudrA hAritA, mArgava, tena manuSpA hAri sthApitAH, pakaiko manuSyaH pralokya niSkAzyate, sA SA PMIDrayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16334
Page #1635
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [63] Avazyaka- dAriyA divA corotti gahiyA, pariNIyA ya, aNNayA ya vajhukeNa ramaMti, rAyANiu teNa potteNa vAheMti, iyarA potaM pratyAkhyA hAribha dAdeti, sA vilaggA, raNNA sariyaM, mukA ya pabaiyA, eyaM viuduguMchAphalaM / parapASaMDAnAM-sarvajJapraNItapApaNDavyatirikAnAM nAdhya drIyA prazaMsA prazaMsanaM prazaMsA stutirityarthaH / parapApaNDAnAmoghatastrINi zatAni triSaSTyadhikAni bhavanti, yata uktam samyattavA dhikAraH 1816 // "asIyasayaM kiriyANaM akiriyavAINa hoi culasItI / aNNANiya sattahI veNaiyANaM ca battIsaM // 1 // gAhA", iyamapi gAthA vineyajanAnugrahArtha grandhAntarapratibaddhA'pi lezato vyAkhyAyate-'asiyasaMyaM kiriyANa'ti azItyuttaraM zataM kriyAvAdinAM, taba na kartAraM vinA kriyA sambhavati tAmAtmasamavAyinI vadanti ye tacchIlAzca te kriyAvAdinaH, te punarA-11 mAdyastitvapratipattilakSaNAH anenopAyenAzItyadhikazatasaGkhyA vijJeyAH, jIvAjIvAzravavandhasaMvaranirjarApuNyApuNyamokSAkhyAna nava padArthAn viracayya paripATyA jIvapadArthasyAdhaH svaparabhedAvupanyasanIyau, tayoradho nityAnitya bhedau, tayorayadhaH kAlezvarAtmaniyatisvabhAvabhedAH paJca nyasanIyAH, punazcetthaM vikalpAH kartavyA-asti jIvaH svato nityaH kAlata ityeko vikalpaH, vikalpArthazcAyaM-vidyate khalvayamAtmA skhena rUpeNa nityazca kAlataH, kAlavAdinaH, uktenaivAbhilApena dvitIyo vikalpaH IzvaravAdinaH, tRtIyo vikalpa AtmavAdinaH 'puruSa evedaM sarvamityAdi, niyativAdinazcaturtho vikalpaH, 816 // paJcamavikalpaH svabhAvavAdinaH, evaM svata ityatyajatA labdhAH paJca vikalpAH, parata ityanenApi paJcaiva labhyante, nityatvA dArikA rahA caura iti gRhItA pariNItA ca, ampAdA ca bAnIyA ramante, rAyataM potena vAhayanti, itarAH potaM dadati, sA vilazA, rAjJA smRtaM, mukkA ca pranajitA, etat vijugupsAphalaM / Panoingtonary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1634
Page #1636
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [63] parityAgena caite daza vikalpAH evamanityatvenApi dazaiva, ekatra viMzatijIvapadArthena labdhAH, ajIvAdiSvapyaSTasvevameva pratipadaM viMzatirvikalpAnAmato viMzatirnavaguNA zatamazItyuttara kriyAvAdinAmiti / 'akiriyANaM ca bhavati culasIti'tti akriyAvAdinAM ca bhavati caturazItirbhedA iti, na hi kasyacidavasthitasya padArthasya kriyA samasti, tadbhAva evAvasthiterabhAvAdityevaM vAdino'kriyAvAdinaH, tathA cAhureke-"kSaNikAH sarvasaMskArAH, asthitAnAM kutaH kriyaa| bhUtiyeSAM kriyA saiva, kArakaM saiva cocyate // 1 // " ityAdi, ete cAramAdinAstitvapratipattilakSaNA amunopAyena caturazItirdraSTavyAH, eteSAM hi puNyApuNyavarjitapadArthasaptakanyAsastathaiva jIvasyAdhaH svaparavikalpabhedadvayopanyAsaH, asattvAdAtmano nityAnityabhedI na staH, kAlAdInAM tu paJcAnAM SaSThI yadRcchA nyasyate, pazcAdvikalpabhedAbhilApaH, nAsti jIvaH svataH kAlata ityeko vikalpaH, evamIzvarAdibhirapi yahacchAvasAnaiH, sarve ca SaDU vikalpAH, tathA nAsti jIvaH parataH kAlata iti paDeva vikalpAH, ekatra dvAdaza, evamajIvAdiSvapi paTasu pratipadaM dvAdaza vikalpAH ekatra, sapta dvAdazaguNAzcaturazItirvikalpA nAstikAnAmiti / 'aNNANiya sattahitti ajJAnikAnAM saptapaSTirbhedA iti, taba kutsitaM jJAnamajJAnaM tadeSAmastIti ajJAnikAH, nanvevaM laghutvAt prakamasya prAk bahuvrIhiNA bhavitavyaM tatazcAjJAnA iti syAt , naiSa doSaH, jJAnAntaramevAjJAnaM mithyAdarzanasaha cAritvAt , tatazca jAtizabdatvAda gaurakharavadaraNyamityAdivadajJAnikatvamiti, athavA ajJAnena caranti tatprayojanA thA ajJAnikA:-asaMcitya kRtavaiphalyAdipratipattilakSaNA, amunopAyena saptapaSTi jJAtavyAH, tatra jIvAdinavapadArthAn pUrvavat vyavasthApya paryante cotpattimupanyasyAdhaH sapta sadAdayaH upanyasanIyAH, A0 10 / mA0137 andiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16354
Page #1637
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- IsakvamasattvaM sadasattvaM apAcyatvaM sahavAyyatvaM asadavAcyatvaM sadasadavAyyatvamiti caikakha jiipaaye| sasa sasakkiApatyAkhya hAribha- ete nava saptakAHtriSaSTiH, utpattestu catvAra evAcA vikalpAtadyathA-sasvamasatvaM sadasavaM apAcyattvaM ceti triSaSTimadhye nAdhya. drIyA / kSiptAH saptapaSTirbhavanti, ko jAnAti jIvaH sannityeko vikalpaH, jJAtema vA kiM, eSamasadAdayo'pi vAcyAra, utpatti- zrAva tAdhika narapi kiM sato'sataH sadasato'vAcyasyeti ko jAnAtIti, etanna kazcidapItyabhiprAyaH / 'veNaiyANaM ca battIsatti 1817 // vainayikAnAM ca dvAtriMzad bhedAH, vinayena caranti vinayocA prayojanameSAmiti vainayikAH, ete cAnavadhRtalizAcArazAstrA lAvinayapratipattilakSaNA amunopAyega dvAtriMzadavagantavyAH-suranRpatiyatijJAtisthavirAdhamamAsRpitRRNAM pratyeka kAyena || vacasA manasA dAnena ca dezakAlopapannena vinayaH kArya ityete catvAro bhedAH surAdiSvaSTasu sthAnakeSu, ekatra militA / dvAtriMzaditi, sarvasaGkhyA punareteSAM trINi zatAni triSaSTyAdhikAni, na caitat svamamIpikAvyAkhyAna, yasmAdanyairapyuktaM"AstikamatamAtmAdyA nityAnityAtmakA nava pdaarthaaH| kAlaniyatikhabhAvezvarAtmakRtAH (takAH) svprsNsthaaH||1||kaaly chAniyatIzvarasvabhAvAtmanazcaturazItiH / nAstikavAdigaNamataM na santi bhAvAH svaparasaMsthAH // 2 // ajJAnikavAdimata 4|nava jIvAdIn sadAdisaptavidhAn / bhAvotpattiM sadasadvaitAvAcyAM ca ko vetti // 3 // vainayikamataM vinayazcetovAkkAyadAnataH kAryaH / suranRpatiyatijJAtisthavirAdhamamAtRpitRSu sadA // 4 // " ityalaM prasaGgena prakRtaM prastumA, eteSAM prazaMsA 817 // na kAryA-puNyabhAja ete sulabdhamebhiryad janmetyAdilakSaNA, eteSAM mithvAdRSTitvAditi / atra codAharaNaM-pADaliputte cANako, pATalIputre cANakyaH, dIpa anukrama [63] RANarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16364
Page #1638
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.] caMdagutteNaM bhikkhugANaM vittI haritA, te tassa dhamma kaheMti, rAyA tUsati cANakaM paloeti, Na ya pasaMsati Na deti. teNa cANakabhajA olaggiThA,tAe so karaNi gAhito, tAdhe kathiteNa bhaNitaM teNa-subhAsiyaMti, raNNA taM aNNaM ca diNNaM, bidiyadivase cANako bhaNati-kIsa dinnaM, rAyA bhaNai-tujhehiM pasaMsitaM, so bhaNai- me pasaMsitaM, sabAraMbhapavittA kaI loga pattiyAviMtitti !, pacchA Thitto, kettiyA parisA tamhA Na kAyabA |prpaapnnddai:-anntrotsvruupaiH saha saMstravaH parapASaNDasaMstavaH, iha saMvAsajanitaH paricayaHsaMvasanabhojanAlApAdilakSaNaH parigRhyate, na stutirUpaH, tathA ca loke pratIta eva saMpUrvaH stautiH paricaya iti, 'asaMstuteSu prasabha kuleSvi'tyAdAviti, ayamapi na samAcaraNIyaH, tathA hi ekatra saMvAse tatprakriyAdha ,NAt takriyAdarzanAca tasyAsakRdabhyastasvAdavAptasahakArikAraNAt mithyAtvodayato dRSTibhedaH saMjAdAyate ato'ticArahetutvAnna samAcaraNIyo'yamiti / atra codAharaNa-soresahago pussbhnnito|evN zaGkAdisakalazalyarahitaH samyaktvavAn zeSANuvratAdipratipattiyogyo bhavati, tAni- cANuvratAni sthUlapANAtipAtAdinivRttirUpANi prAk leshtH| sUcitAnyeva 'duvidhantividheNa paDhamo' ityAdi(nA) adhunA svarUpatastAnyevopadarzayannAha thUlagapANAivAyaM samaNovAsao pacakkhAi, se pANAhavAe duvihe pannatte, taMjahA-saMkappao a AraMbhao dIpa anukrama [63] cadharAna bhikSukANAM vRttitA, te tamai dharma kathayanti, rAjA tuSyati, cANakya pralokayati, tAn na prazaMsati na dadAti, vaizvANakyabhAryA sevitumArabdhA, tathA sa karaNi prAhitA, tathA kavitena bhaNitaM tena-subhASitamiti, rAjA tadanyaca dacaM, dvitIyadivase cANakyo bhaNati-kathaM dattaM ?, rAjA bhaNani-yupmAbhiH | prazaMsitaM, sa bhaNati- mayA prAMsitaM sArambhamavRttAH kathaM lokaM pratyAyayanti ?, pazcAt sthitaH, kiyanta irazAstasmAna krtdhyaa| saurASTrabhAvakaH pUrvabhamitaH JAMEainting G orayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha sthUla prANAtipAta vratasya varNanaM kriyate ~1637~
Page #1639
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.1] Avazyaka- a, tattha samaNa a, tastha samaNocAsao saMkappao jAvajjIvAe paJcakkhAi, no AraMbhao, dhUlagapANAivAyaveramaNassa nAdhya. hAribhasamaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyacA, taMjahA-dhaMdhe vahe chavicchee aibhAre bhattapANavucchee 13 (sUtraM) zrAvakatradrIyA asya vyAkhyA-sthUlA:-dvIndriyAdayaH,sthUlatvaM caiteSAM sakalalaukikajIvatvaprasiddhe, etadapekSayakendriyAH (NAM) sUkSmAdhiga menA(na)jIvatvasiddheriti, sthUlA eva sthUlakAsteSAM prANAH-indriyAdayaH teSAmatipAtaH sthUlaprANAtipAtaH taM zramaNopAsakaH zrA tAdhi0 818 // INvaka ityarthaH pratyAkhyAti, tasmAd viramata iti bhAvanA / sa ca prANAtipAto dvividhaH prajJaptaH, tIrthakaragaNadharaiddhividhaHprarUpita ityarthaH, 'tadyathe khudAharaNopanyAsArthaH, saGkalpajazcArambhajazca, saGkalpAjAtaH saGkalpajaH, manasaH saGkalpAd dvIndriyAdiprANinaH15 mAMsAsthicarmanakhavAladantAdyartha vyApAdayato bhavati, ArambhAjAtaH ArambhajaH, tatrArambho-haladantAlakhananastata(lavana)|| prakArastasmin zacandaNakapipIlikAdhAnyagRhakArakAdisaTTanaparitApApadrAvalakSaNa iti, tatra zramaNopAsakA saGkalpato| yAvajIvayApi pratyAkhyAti, na tu yAvajjIvayava niyamata iti, 'nArambhaja'miti, tasyAvazyatayA''rambhasadbhAvAditi, Aha-I evaM saGkalpataH kimiti sUkSmaprANAtipAtamapi na pratyAkhyAti ?, ucyate, ekendriyA hi prAyo duSparihArAH sadmavAsinA | saGkalpyava sacittapRthbyAdiparibhogAta , tettha pANAtipAte kajamANe ke dosA ? akajaMte ke guNA, tattha dose udAharaNa | koMkaNagI, tassa bhajA mayA, putto ya se asthi, tassa dAragassa dAiyabhaeNa dAriyaMNa labhati, tAghe so annalakkheNa ramaMtI|| She18 // prANAtipAte kriyamANe ke doSAH' abhiyamANe ca ke guNAH, tatra doghe udAharaNaM kohaNakA, tasya bhAryA mRtA, putrazca tasya asi, tasya vArakara dAyAdabhavena dArikAM na labhate, tadA so'mpalakSyeNa ramamANo dIpa anukrama [64] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1638~
Page #1640
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka vidhti| guNe udAharaNaM sttvdio| vidiyaM ujjeNIe dArago, mAlavehiM harito sAvagadArago, sUteNa kIto, so teNa bhaNito-1 lAvage UsAsehi, teNa mukkA, puNo bhaNio mArehitti, soNecchati, pacchA piddettumAraddho, so piTTijaMto kUvati, pacchA raNNA suto, saddAvetUNa pucchito, tAdhe sAhati, raNNAvi bhaNio Necchati, tAghehatthiNA tAsito tathAvi Necchati, pacchA raNNA sIsarakkho Thavito, aNNatA therA samosaDDA, tesiM aMtie pvito| tatiyaM guNe udAharaNaM-pADaliputte nagare jiyasattU rAyA, khemo se amacco cauvidhAe buddhIe saMpaNNo samaNovAsago sAvagaguNasaMpaNNo, so puNa raNNo hiuttikAuM aNNesi | diMDabhaDabhoiyANaM apito, tassa viNAsaNaNimittaM khemasaMtie purise dANamANehiM sakAriMti, raNo abhimarae pati, gahitA ya bhaNati hammamANA-amhe khemasaMgatA teNa ceva khemeNa NiuttA, khemo gahito bhaNati-ahaM sabasattANaM khema | karemi kiM puNa raNo sarIrassatti, tathAvi vajjho ANatto, rapaNo ya asogavaNiyAu(e) agAhA pukkhariNIsaMchaNNapattabhi % [sU.1] 4584% dIpa anukrama -5 [64] --- 1vidhyati / guNe udAharaNaM sampadikaH dvitIya, bajayinyA dArako, mAlavahataH zrAvakadArakaH, sUtena kItaH, sa tena bhANitaH-sAvakAn mAraya, tena mukkAH, punarbhaNita:-bhArayeti, sa neti, pazcAripaTTayitumArabdhaH, sa pivamAnaH kUjati, panAca rAjJA zrutaH, kAdavitvA pRSTaH, sadA kavayati, rAjJA'pi maNito necchati, tadA hasinA trAsitastathApi necchati, pazcAdvAjJA zIrSarakSakaH sthApitaH, anyadA sthaviraH samavastAsteSAmantike prazrajitaH / tRtIyamudAharaNaM guNe-- pATaliputre nagare jitazatrU rAjA, kSemastasya amAtyacaturvidhavA buddhyA saMpannaH zramaNopAsakaH zrAvakaguNasaMpaJcaH, sa punA rAjJe hita iti kRtvA'nyeSAM daNDabhaTamoji| kAnAmapriyA, takha vinAzananimitta kSemasAkAn puruSAn dAnasanmAnAbhyAM sAkArayanti, rAjJo'bhimarakAn prayujanti, gRhItAna bhaganti hanyamAnA-vayaM kSemasarakAH tenaiva kSemeNa niyuktAH, kSemo gRhIto bhayati-ahaM sabasacAnA kSemaM karomi kiM punA rAjJaH zarIraspeti !, tathApi vadhya AjJaptaH, rAjJAzokavanikAyAmagAdhA puSkariNI saMjhanapatradhi JAMERatindi Shorary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1639
Page #1641
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) Avazyaka-4 drIyA prata sUtrAMka // 819 // samuNAlA uppalapaumopasobhitA, sA ya magaragAhehiM duravagAhA, Na ya tANi uppalAdINi koi uciNi samatthI, jo ya|| pratyAkhyA nAdhya0 vajho raNNA Adissati so vuccati-etto pukkhariNIto paumANi ANehitti, tAdhe khemo uddeUNa namo'thu NaM arahaMtANaM zrAvakatrabhaNitu jadihaM nirAvarAdhI to me devatA sANejjhaM deMtu, sAgAra bhattaM paJcakkhAyituM ogADho, devadAsApaNejheNaM magarapuTThI tAdhika Thito bahUNi uppalapaumANi gemihattuttiNNo, raNNA harisiteNa khAmito uvagUDho ya, paDipakkhaNiggahaM kAtUNa bhaNito-kiM| te varaM demi?, teNa NiruMbhamANeNavi pavajA caritA pavaito, ete guNA pANAtipAtaveramaNe / idaM cAticArarahitamanupAlanIyaM, tathA cAha-'thUlage'tyAdi, sthUlakaprANAtipAtaviramaNasya viraterityarthaH zramaNopAsakenAmI paJcAticArAH 'jANiyabA' jJaparijJayA na samAcaritavyAH na samAcaraNIyAH, tadyathetyudAharaNopanyAsArthaH, tatra dharma bandhaH-saMyamamaM rajudAmanakAdibhiheMnanaM vadhaH tADanaM kasAdibhiH chaviH-zarIraM tasya chedaH-pATanaM karapatrAdibhiH bharaNaM bhAraH atIva bharaNaM atibhAra:prabhUtasya pUgaphalAdeH skandhapRSThyAdiSyAropaNamityarthaH, bhakta-azanamodanAdi pAnaM-peyamudakAdi tasya ca vyavacchedaH-nirodho'dAnamityarthaH, etAn samAcarannaticarati prathamANuvrataM, tadatrAyaM tasya vidhiH [sU.1] dIpa anukrama [64] 819 // zamRNAlA atpalapopazobhitA, sA ca makaramAheravagAhA, napa tAbhyutpalAdIni ko'yubetuM samarthaH, yazca vathyo rAjJA''dizyate sa ucyate-hattaH puSkariNItaH pAnyAnayeti, tadA kSema asthAya namo'stu banayo bhaNiyA yadyahaM niraparAdhaladA mayaM devatA sAnnidhya dadAnu, sAkAraM bhaktaM pratyAkhyAyAvagAH devatAsAnidhyena makarapRSThisthito bahUnyurapaLapamAni gRhItvottIrNaH, rAjJA haTena kSAmitaH upagUDhadha, pratipakSanigrahaM kRtvA bhaNitaH-kite varaM dadAmi , tena | nirudhyamAnenApi pravajyA cIrNA praajitaH, ete guNAH praannaatipaatvirmnne| IndiDrayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1640~
Page #1642
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.1] dIpa anukrama [ 64 ] Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6] mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niryuktiH [ 1561...] bhASyaM [243...]. vandho duvidho-duppadANaM catuppadANaM ca aTTAe aNaDAe ya, aNadvAe na bahati baMdhettuM aTThAe duvidho- niravekkho sAvekakho ya, Niravekkho NeJcalaM ghaNitaM jaM baMdhati, sAvekkho jaM dAmagaMThiNo jaMva sakketi palIvaNagAdisuM muMcituM chiMdituM vA teNa saMsarapAsaeNa baMdhetayaM, evaM tAva catuSpadANaM, dupadANaMpi dAso vA dAsI vA coro vA puto vA Na paDhatagAdi jati bajjhati to sAvekkhANi baMdhitavANi rakkhitavANi ya jadhA agnibhayAdisu Na viNassaMti, tANi kira dupadacatuSpadANi sAyageNa geNhitavANi jANi abaddhANi caiva acchaMti, vaho tathA caitra, vadho NAma tAlaNA, aNadvAe Niravekkho ziddayaM tAleti, sAvekkho puNa puvameva bhItapariseNa hotabaM, mA haNaNaM kArijjA, jati karejja tato mammaM mottUrNa tAdhe latAe doreNa vA ekkaM do tiSNi bAre tAleti, chavichedo aNDAe tathaiva Niravekkho hatthapAdakaNNaNakAI nidyattAe chiMdati, sAvekkho gaMDaM vA aruyaM vA chiMdeja vA Daheja vA atibhAro Na Arovetatho, purva ceva jA vAhaNAe jIviyA sA mottabA, 1 bamdho dvividhodvipadAnAM catuSpadAnAM ca ayAnarthAya ca anarthAya na varttate banuM, arthAya dvividhaH-nirapekSassApekSazca nirapekSo pani bata bATa, sApekSo yaddAmagranthimA yaca zaknoti pradIpanakAdiSu modhayituM huM vA tena saMsaratpAzakena baddhavyaM, evaM tAvat catuSpadAnAM dvipadAnAmapi dAso vA dAsI vA cauro vA putro vA'padAdiryadi badhyate tadA sApekSANi baddhamyAni rakSitamyAni ca yathA'bhiyAdiSu na vinazyanti te kila dvipadacatu vyAH zrAvakeNa grahItacyA ye'baddhA eva tiSThanti, vadho'pi tathaiva badho nAma tATanaM anarthAya nirapekSo nirdecaM sAkSyati, sApekSaH punaH pUrvameva bhItapadA bhavitamyaM mA ghAtaM kuryA yadi kuryAt tato marma muktvA tadA khatayA davarakeNa vA ekazo dvirAn tADayati chavicchedo'narthAya tathaiva nirapekSo hastapAdakanAsikAdi nirdayatA niti, sApekSo gaNDaM vA ava chinyAhA dahedrA, atibhAro nAropayitavyaH pUrvameva yA vAhanenAjIvikA yA moktavyA automa muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... ********* For Parts Only incibrary.org AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH ~1641~
Page #1643
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-1] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) pratyAkhyA nAdhya. zrAvakatratAdhika prata sUtrAMka [sU.1] Avazyaka-tANahAnA aNNA jAvitAta hojjA aNNA jIvitA tAdhe dupadosayaM ukkhivati uttAreti vA bhAraM evaM vahAvijjati, bailANaM jadhA sAbhAviyA- hAribha- ovi bhArAto UNao kIrati, halasagaDe suvi velAe muyati, AsahatthIsuvi esa vihI, bhattapANavocchedo Na kassai drIyA kAtabo, tibachuddho mA mareja, tadheva aNadvAe dosA pariharejjA, sAvekkho puNa rogaNimittaM vA vAyAe vA bhaNejjA aja te Na demitti, saMtiNimittaM vA uvavAsaM kArAvejA, sabasthavi jataNA jadhA thUlagapANAtivAtassa aticAro Na, 1820 // | bhavati tathA payatitavaM, NiravekkhabaMdhAdisu ya logovadhAtAdiyA dosA bhANiyabA / uktaM sAticAraM prathamANuvrataM, adhunA dvitIyamucyate, tatredaM sUtraNDthUlagamusAvAyaM samaNovAsao pacakkhAi, se ya musAvAe paMcavihe pannatte, taMjahA-kannAlIe gavAlIe bhomAlie nAsAvahAre kUDasakigvaje / thUlagamusAvAyaveramaNassa samaNovAsaeka ime paMca0, jahA-sahassadAbhakkhANe rahassabhakkhANe sadAramaMtabhee momuvaese kUDalehakaraNe 2 // asya vyAkhyA-mRpAvAdo hi dvividhaH-sthUlaH sUkSmazca, tatra paristhUlavastuviSayo'tiduSTavivakSAsamudbhavaH sthUlo, viparIta 1na bhanyA jIvikA vadA dvipado yaM yamukSipati uttArayati vA bhAraM evaM vAgate, balivAnAM yathA svAbhAvikAdapi bhArAvUnaH kriyate, hlshkre| vapi celAyAM muJcati, azvahastyAdivapyeSa evaM vidhiH, bhaktapAnavyavacchedo na kasyApi kampaH tIvakSummA mRta, tathaivAnathApa doSAva (tasmAt) pariharet R sApekSaH punA roganimittaM vA vAcA vA bhaNe-aba tubhyaM na dahAmIti, zAnsinimittaM vopavAsaM kArayet , sarvatrApi yatamA yathA sthUlamAyAtiprAtasyAti cAro | na bhavati tathA prayatitamba, nirapekSavadhAdiSu ca lokopaghAtAdayo doSA bhaassitmyaa|| dIpa anukrama [64] // 820 // JAMERIENE a diorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha sthUla mRSAvAda vratasya varNanaM kriyate ~16424
Page #1644
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-2] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) EREALk prata sUtrAMka [sU.2] stvitaraH, tatra radhUla eva sthUlakA 2 zvAsau mRSAvAdazceti samAsaH, taM zramaNopAsakaH pratyAkhyAtIti pUrvavat, sa ca mRpAvAdaH pazcavidhaH prajJaptaH-paJcaprakAraH prarUpitastIrthaMkaragaNadharaiH, tadyathetyudAharaNopanyAsArthaH, kanyAviSayamanRtaM abhinnakanyakAmeva bhinnakanyakAM vakti viparyayo vA, evaM gavAnRtaM alpakSIrAmeva gAM bahukSIrAM vakti viparyayo vA, evaM bhUmyanRtaM parasatkAmevAtma satkA vakti, vyavahAre vA niyukto'nAbhavavyavahArasyaiva kasyacid bhAgAdyabhibhUto vakti-asyeyamAbhavatIti, nyasyate-nikSiAdhyata iti nyAsArUpyakAdyarpaNaM tasthApaharaNaM nyAsApahAraH, adattAdAnarUpatvAdasya kathaM mRpAvAdatvamiti ?, ucyate, apala pato mRSAvAda iti, kUTasAkSitvaM utkocamAtsaryAdyabhibhUtaH pramANIkRtaH san kUTaM vakti, avidhavAdyanRtasyAtraivAntarbhAvo veditavyaH / musAvAde ke dosA? akajate vA ke guNA 1, tattha dosA kaNNagaM ceva akaNNagaM bhaNate bhogatarAyadosA paduDA vA AtaghAta kareja kAraveja vA, evaM sesesuvi bhANiyabA / NAsAvahAre ya purohitodAharaNam-so jadhA NamokAre, guNe udAharaNaM-koMkaNagasAvagomaNusseNa bhaNito, ghoDae NAsaMte ANAhitti, teNa Ahatomato ya karaNaM NIto, pucchitoko te sakkhI ?, ghoDagasAmieNa bhaNiya, etassa putto me sakkhI, teNa dAraeNa bhaNitaM-saccametanti, tuhA pUjito so, logeNa sRpAvAde ke doSAH ? akriyamANe vA ke guNAH !, tatra doSAH kanyakAmevAkanyakA bhaNati bhogAntarAyadoSAH praviSTA vApasamadhAnaM kuryAskArayehA, evaM zepeyapi bhaNitamyAH / gyAsApadAre ca purohitodAharaNa-sa vathA namaskAre, guNe udAharaNa-kokaNakaznAvako manuSyeNa bhaNita:-poTakaM nazyantaM bhAjahi | iti, tenAito mRta karaNaM nItaH, pRSTaH-kaslava sAkSI!, ghoTakasvAmikena bhaNita-etasya putro me sAkSI, tena dArakeNa bhaNita-satyametaditi, tuSTAH | hai sabhyAH) pUjitaH saH, lokena dIpa anukrama [65] PCREALHEACH DIMoraryorg muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1643~
Page #1645
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-2] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) drIyA prata sUtrAMka [sU.2] Avazyaka- IIya pasaMsito, evamAdiyA guNA musAcAdaveramaNe / idaM cAticArarahitamanupAlanIyam , tathA cAha-'thUlagamusAvAdaverama- pratyAkhyA hAribhaNassa' vyAkhyA-sthUlakamRSAvAdaviramaNasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArAH jJAtavyAH jJaparijJayA na samAcari-18 nAdhya. tavyAH, tadyatheti pUrvavat, sahasA-anAlocya abhyAkhyAnaM sahasA'bhyAkhyAnaM abhizaMsanam-asadadhyAropaNaM, tadyathA-1 |shraavktr822|| caurastvaM pAradAriko vetyAdi, raha:-ekAntastatra bhavaM rahasyaM tena tasmin vA abhyAkhyAnaM rahasyAbhyAkhyAnaM, etaduktaM tAdhi0 bhavati-ekAnte mantrayamANAn vakti-ete hIdaM cedaM ca rAjApakAritvAdi mantrayanti, svadAre mantrabhedaH svadAramantrabheda:svadAramantra[bhedaprakAzanaM svakalatravizrandhaviziSTAvasthAmantritAnyakathanamityarthaH, kUTam-asadbhUtaM likhyata iti lekhaH tasya karaNaM-kriyA kUTalekhakriyA-kUTalekhakaraNaM anyamudrAkSarabimbasvarUpalekhakaraNamityarthaH, etAni samAcaramaticarati 6 dvitIyANuvratamiti, tatrApAyAH pradarzyante, 'sahasa'bhakkhANaM khalapuriso suNejA so vA itarovA mArijeja vA, evaM guNo, |vesitti bhaeNaM appANaM taM ghA virodhejA, evaM rahassanbhakkhANe'vi, sadAramatabhede jo appaNo bhajAe saddhiM jANi rahasse bolitANi tANi aNNesiM pagAseti pacchA sA lajitA appANaM paraM vA mArejA, tattha udAharaNam-mathurAvANigo disIyadattAe gato, bhajjA so jAdhe Na eti tAdhe bArasame varise aNNeNa samaM ghaDitA, so Agato, ratiM annAyaveseNa pAca prazaMsitaH, evamAdikA guNA muSAvAdaviramaNe / 2 sahasAbhyAkhyAna khalapuruSaH zuzuvAta sa vetaro vA mArayet evaM guNaH, pIti bhayenAtmAnaM ||21|| tiM vA virAdhayet, evaM raho'bhyAkhyAne'pi, svabAramababhede va bhAramano bhAcayA samaM yAni rahasi uktAni tAnyanyeSAM prakAzayati pazcAt , sA lajjiyAmAnaM paravA mArayet , tatrodAharaNaM-madhurAmaNi digyAtrAyai gataH, bhAryA tasya yadA nAvAti tadA dvAdaze varSe'nyena samaM sthitA. sa AgataH, rAtrI ajJAtaveSeNa RC- R dIpa anukrama [65] JAMEaaura Sandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1644
Page #1646
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.2] dIpa anukrama [65] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-2] / [gAthA-], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [243...], kaMppaDiyattaNeNa pavisati, tANaM taddivasaM pagataM, kappaDio ya maggati, tIe ya vahitavagaM khajjagAdi, tAdhe NiyagapatiM vAheti, aNNAtacajjAe tAdhe puNaravi gaMtuM mahatA riddhIe Agato sayaNANa samaM milito, parovadeseNa vayassANa sarva kadheti, tAe appA mArito mosuvatese parivAyago maNussaM bhaNati - kiM kilissAsi ?, ahaM te jadi ruccati NisaNNo ceva davaM viDhavAvemi, jAhi kirADayaM ucchiSNaM maggAhi, pacchA kAludesehiM maggejjAsi, jAdhe ya vAulo jaNadANagahaNeNa tAdhe bhaNijjAsi, so tadheva bhaNati, jAdhe visaMvadati tAdhe mamaM sakkhi uddisejjanti, evaM karaNe hArito jito (na) dadyAvito ya, kUDalehakaraNe bhairadhI aNNe ya udAharaNA / uktaM sAticAraM dvitIyANutrataM, adhunA tRtIyaM pratipAdayannAha thUlagaadattAdANaM samaNo0, se adinnAdANe dubihe pannante, taMjahA - sacittAdattAdANe acittAdattAdANe a / dhUlAdattAdANaveramaNassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyacyA, taMjahA tenAhaDe takarapaoge viruddharajjA ikkamaNe kUDatulakUDamANe tappaDibagavavahAre 3 // 5 kAryaTikayena pravizati tayostadivase prakRtaM kArpaTikaca mArgayati, tasyAzca vahanIyaM khAyakAdi, tadA nijakapati cAhapati, ajJAtacaryayA sadA punarapi gatyA mahatyA kA mAgataH khajanaiH samaM miLati, paropadezena vayasthAnAM kathayati sarva tathA'mA mAritaH / mRSopadeze parivAjako manuSyaM bhaNatikiM kAmyasi ? ahaM te yadi rocate bhiSaNa evaM dravyamupArjayAmi yAhi kirATakaM (imyasamUha) udyatakaM mArgaya, pazcAt kAlodeze mAse, yadA ca vyAkulo janadAnagrahaNena tadA bhaNeH, sa tathaiva bhaNati yadA visaMvadati tadA meM sAkSiNamuddizeriti evaM karaNe'pi parAjito jito na dApita, kUTalekhakaraNe bhagirathI anye codAharaNAni For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atha sthUla adattAdAna vratasya varNanaM kriyate ~ 1645~ bay.org
Page #1647
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-3] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka 822 // [sU.3] vyAkhyA-adattAdAnaM dvividha-sthUla sUkSmaM ca, tatra paristhUlaviSayaM cauryAropaNahetukhena pratiSiddhamiti, duSTAdhyava-1 pratyAkhyA | sAyapUrvaka sthUla, viparItamitarat , sthUlameva sthUlakaM sthUlakaM ca tat adattAdAnaM ceti samAsaH, tAmaNopAsakA pratyA-| nAdhya khyAtIti pUrvavat , sezabdaH mAgadhadezIprasiddho nipAtastacchabdArthaH, tannAdattAdAnaM dvividhaM prajJapta--tIrthakaragaNadharaiddhi bAzrAvakatra tAdhika prakAra prarUpitamityarthaH, tadyatheti pUrvavata , saha cittena sacitta-dvipadAdilakSaNaM vastu tasya kSetrAdau sunyastadurvyastavismRtasya | svAminA'dattasya cIryabuddhayA''dAnaM sacittAdattAdAnaM,AdAnamiti grahaNaM,acittaM vastrakanakaralAdi tasyApi kSetrAdI sunyastaduyastavismRtasya svAminA'dattasya cauryabudhdhyA''dAnamacisAdattAdAnamiti, adattAdAne ke doSAH?, akarjate vA ke guNA ?, etya imaM yodAharaNam-jadhA egA gohI, sAvago'vi tAe goThThIe, egastha ya pagaraNaM vaTTati, jaNe gate gohIllaehiM gharaM pellitaM, therIe ekeko moraputtapAesu pahaMtIe aMkito, pabhAe raNNo NiveditaM, rAyA bhaNati-kathaM te jANiyabA ?, therI bhaNati-ete pAdesu aMkitA, NagarasamAgame dihA, do tiSNi cattAri sabA goDI gahitA, ego sAvagobhaNati-Na harAmiNa | laMchito ya, tehiMvi bhaNitaM-Na esa harati muko, itare sAsitA, aviya sAvayeNa goDiMNa pavisitavaM, kiMcivi payoyaNeNa akriyamANe cA ke guNAH 1, adamevorAharaNa-padhakA goTI, zrAvako'pi tasyAM goThayA, ekatra prakaraNa parate, jane gate goSTIkaDaM eNTitaM, // 822 // sthavirapaikako mayUraghutrapAdaH pratiSThanlayA'titaH, prabhAta rAjJo niveditaM, rAjA bhaNati-kathaM te jJAtavyAH, sthavirA bhaNati-pute pAdevaditAH, nagarasamAgame daSTAH dvau trayaH sarvA goSThI gRhItA, ekaH zrAvako bhaNati-na mugAmi na ca lAjitaH, tarapi bhaNi-maipa muSNAti muktaH, itare zAsitAH api ca zrAvakeNa goSTayAM na prayeTamba, yat kenApi prayojanena dIpa anukrama [66] S anatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16464
Page #1648
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-3] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) 82 % prata sUtrAMka *% [sU.3] pivisati tA vavahAragahiMsAdi Na deti, Na ya tesiM AyogaThANesu ThAti / idaM cAticArarahitamanupAlanIyaM, tathA cAha-17 'dhUlage'tyAdi sthUlakAdattAdAnaviramaNasya zramaNopAsakenAmI paJcAtIcArA jJAtavyAH, na samAcaritavyAH, tadyathA-stenA-8 6 hRtaM, stenA:-caurAstairAhata-AnItaM kizcit kuGkamAdi dezAntarAt tenAhataM tat samarpamiti lobhAd gRhRto'ticAraH, taskarAH-caurAsteSAM prayogaH-haraNakriyAyAM preraNamabhyanujJA taskaraprayogaH, tAn prayukte-harata yUyamiti, viruddhanRpayoyeMd rAjyaM tasyAtikramaH-atilahanaM viruddharAjyAtikramaH, na hi tAbhyAM tatra tadA'tikramo'nujJAtaH, 'kUTatulAkUTamAnaM' tulA pratItA mAna-kuDayAdi, kUTatvaM-nyUnAdhikatva, nyUnayA dadato'dhikayA gRhRto'ticAraH, tena-adhikRtena pratirUpaka-IN &sadRzaM tatpatirUpaka tasya vividhamavaharaNaM vyavahAraH-prakSepastatpratirUpako vyavahAraH, yadyatra ghaTate prIhyAdi ghRtAdiSu palaJjIvasAdi tasya prakSepa itiyAvat , tatpratirUpakeNa vA vasAdinA vyavaharaNaM tatpatirUpakavyavahAra, etAni samAcarabannaticarati tRtIyANuvratamiti / dosA puNa teNAhaDagahite rAyAvi haNejjA, sAmI vA paJcabhijANejjA tato daMDeja vA hamAreja vA ityAdayaH, zeSA api vaktavyAH / uktaM sAticAraM tRtIyANavataM, idAnI caturthamupadarzayannAhaMOparadAragamaNaM samaNo pacavAti sadArasaMtosaM vA paDivajaha se ya paradAragamaNe duvihe pannatte, taMjahA-1 dIpa anukrama [66] pravizati tadA vyavahArakAdisAdi na dadAti na pa seSAmAyogasthAneSu tiSThati / 2 doSAH punaH rakhanAhate gRhIte rAjA'pi hanyAt , svAmI vA pratyabhijAnIyAt tato daNDavet mArayedrA, bhA.18 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha paradArAgamanaviramaNaM vratasya varNanaM kriyate ~1647~
Page #1649
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-4] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.4] Avazyaka hAribha- drIyA // 42 // orAliyaparadAramamaNe veuviyaparadAragamaNe, sadArasaMtosassa samaNovA ime paMca0taMjahA-aparigahi- pratyAkhyA yAgamaNe itsariyapariggahiyAgamaNe aNaMgakIDA paravIvAhakaraNe kAmamogatibvAmilAse 4 // (sU0) hainAdhya zrAvaka| Atmavyatirikto yo'nyaH sa parastasya dArA:-kalatraM paradArAstasmin (veSa)gamana paradAragamanaM, gamacamAsevanarUpatayA draSTavyaM,zramaNopAsakaH pratyAkhyAtIti pUrvavat, svakIyA dArA:-svakalatramityarthaH, tena (vaiH) tasmin (teSu) vA saMtoSaH svadArasantoSaH taM vA pratipadyate, iyamatra bhAvanA-paradAragamanapratyAkhyAtA yAsveva parazabdaHpravartate, svadArasantuSTastvekAnekasvadAravyatiriktAbhyaHsarvAbhya eveti, sezandaH pUrvavat, taca paradAragamanaM dvividhaM prajJaptaM, tadyatheti pUrvavat, audArikaparadAragamana-d khyAdiparadAragamanaM vaikriyaparadAragamanaM-devAGganAgamanaM, tathA cautthe aNubate sAmaNNa aNiyattassa dosA-mAtaramavi | gacchejjA, udAharaNa-giriNagare tipiNa vayaMsiyAo, tAo ujjetaM yatAo, corehiM gahitAo, NettuM pArasakUle vikI tAto, tANa puttA DaharagA paremu ujjhiyatA, tevi mittA jAtA, mAtAsiNeheNa vANijeNaM gavA pArasalaM, tAo ya gaNiyAo sahadesiyAutti bhADi deMti, tevi saMpattIe sayAhi sayAhi gayA, ego sAvago, tAhi va'ppaNIyAhi mAlamissiyAhiM samaM / dIpa anukrama [67]] 823 // caturthe'Nunate sAmAnyanAnivRttasya doSA mAtaramapi gacchet , udAharaNa-girinagare tikho vapasyAH, tA ujjayavaM gatAaurahItAH, nItvA pArasakUle [vikrItAH, tAsAM putrAH kSulakA gRheSu shitaa|, te'pi mitrANi jAtAH, mAtRbehena vANijyena gatAH pArasaphUla, tAtra gaNikAH sadezIyA iti bhArTI dadati, | ve'pi bhaktimyatayA sakIyAyAH 3 (mAtuH pAme) gatAH, ekaH zrAvakaH, tAbhitrAtmIyAbhimAtRmizrAbhiH sama JABERaturdi muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1648~
Page #1650
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-4] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.4] -- - - seDoNagchati, pahilA aNicchaNAsuM tuSiNakA acchati, kAto tujhe ANItA', tApa siI, teNa bhaNita-amhe cava tumhe puttA, iyaresi si mojhyA pacaitA, ete aNivittANaM dosaa| vidiyaM-dhUtAevi samaM vasejA, jadhA gubiNIe bhjaae| disAgamaNaM, pesitaM jadhA te dhUtA jAtA, so'vi tA vavaharati jAva jovaNaM pattA, aNNA (aNNa)Nagare diNNA soNa yANati jadhA digNatti, so paDiyaMto tammi Nagare mA bhaMDa viNassihititti carisArattaM Thito, tassa tIe dhUtAe samaM ghaDita, tahavi Na yANati, vatte vAsArate gato saNagaraM, dhUtAgamaNaM, daTTaNaM viliyANi, niyatu tAe mArito appA, iyaro'vi ptito| tatiyaM-goDIe samaM ceDo acchati, tassa sA mAtA hiMDati, suNhA se Niyagaetti No sAhai parti, sA tassa mAtA devakulaThitehiM dhuttehiM gacchaMtI dicha, tehiM paribhuttA, mAtAputtANaM pottANi pariyattitANi, tIe bhaNNati-mahilAe kIsa te uvarila pottaM gahitaM, hA pAva ! kiM te kataM ?, so NaDo pcito| cautthaM-jamalANi gaNiyAe ujjhitANi, mapitAH, so nepachati, mahelA anicchA jJAtvA tUgIkA tiSThati, kuto yUvamAnItA, tayorka, tena bhaNita-vayameva yuSmAkaM puyAH, itareSAM ziSTa, moSitApramajitAH, ete'nivRttAnAM dopAH / dvitIya-duhinA'pi samaM basena, yathA garbhiNyA bhAryA diggamana, preSitaM yathA te duhitA jAtA, so'pi tAvat mabaharati vAvacauvanaM prAptA, anyAnyasmin nagare dattA sa na jAnAti yathA dati, sa pratyAgaun tasminnagare mA bhAdaM vinezaditi pArA sthitaH, tasya tayA duhitrA samaM saMyogo jAtaH, tathApi na jAnAti, mRtte apArAne gataH svanagaraM, duhivAgamana, dRSTvA vilajitI, nivRtya tayA mArita ceTakSiti, takha sA mAtA hipaDate, snuparA tathA nijaketi na kathayati patya, sA taya mAtA devakulasthivainargaThamtI yA taiH paribhuktA, mAtRputrayoSane parAvRtte, tayA bhaNpate-mahelAyAH kathaM svayoparitanaM pazyaM gRhItaM , dA pApa ! piyA kRtaM ?, sa naSTaH pravajitaH / caturtha-yamalaM gaNikayovijhataM, dIpa anukrama [67]] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1649~
Page #1651
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-4] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) Avazyaka- hAribhadrIyA pratyAkhyA nAdhyA tAdhika prata sUtrAMka [sU.4] // 824|| pattehiM mittehiM gahitANi vati, tesiM puvasaMThitIe saMjogo kato, aNNadA so dArago tAe gaNiyAe puzvamAtAe saha laggo, sA se bhagiNI dhamma sotuM pAitA, ohINANamuppaNNaM, gaNiyAgharaM gatA, teNa gaNiyAe putto jAto, ajjA gahAya pariyaMdAi, kaha?, putto'si me bhattijao'si me dAragA devaro'si me bhAyAsi me, jo tujha pitA so majjha piyA patI ya sasuro ya bhAtA ya me, jA tujha mAyA sA me mAyA bhAujAiyA savattiNI sAsU ya, evaM nAUNa dose vajeyaca / ete ihaloe dosA paraloe puNa NapuMsagattavirUvapiyavippayogAdidosA bhavanti, Niyattassa ihaloe paraloe ya guNA, ihaloe kacche kulaputtagANi sahANi ANaMdapUre, ego ya dhijjAtio darido, so thUlesare uvavAseNa varaM maggati, kove (ra) cAuvejabhattassa mola dehi,jA puNNaM karemi, teNa vANamaMtareNa bhaNitaM-kacche sAvagANi kulaputtANi bhajapatiyANi, eyANaM bhattaM karehi, te mahaSphalaM hohiti, doSiNa vArA bhaNito gato kaccha, diNNaM dANaM sAvayANaM bhattaM dakkhiNaM ca, bhaNati-sAhadha kiM tujhaM tavacaraNaM jeNa tujhe | dIpa anukrama jitA, bhavadhijJAnamutya [67]] prAptamitragRhItaM vartate, tayoH pUrvasaMsthityA saMyogaH kRtA, anyadA sa dArakamAyA gaNikayA pUrSamAtrA sahanamA, sA tasya bhaginI dharma zrutvA praya dhajJAnamutpA, gaNikAgRhaM gatA, tena gaNikAyAM putro jAtA, bhArthI gRhItvA krIDayati (glApapati), kathaM , putro'si me bhrAtRzyo'si me dAraka! devA'si me prAvA'si me, yasava pitA sa mama pitA patiHvazaro prAtA ca meM, yA tava mAtA sA me mAtA bhrAtRjAyA kA sapanI ca, evaM jJAtvA doSAn vajayitavyaM / ete ihaloka dopaa| paraloke punarnapuMsakatva virUpatvapriyaviSayogAdayo doSA bhavanti, nivRttasehakoke paraloke pa guNAH, ihaloke kacche kulaputrI zAhI Anandapure, ekA dhirajAzIyo darimaH sa skUlezvara (myantara) upavAsenArAjya varaM mArgayati-kubera ! cAnuyabhakkama mUlyaM dehi yataH puNyaM karomi, tena cyantareNa kathitaM-kacche bhAvakI kulaputrI bhAryApatI, etAbhyAM bhakta dehi, tava mahatphalaM bhaviSyati, dirbhaNito yataH kaccha, dacaM dAnaM zrAvakAmyAM bhaktaM dakSiNAM ca, bhaNati-kathayataM kiM yuvayostapazcaraNaM yena yuvA ||824 // 4%9A% Sandiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1650~
Page #1652
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-4] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) OM prata sUtrAMka [sU.4] devassa pujANi ?, tehiM bhaNita-amhe bAlabhAve egaMtaraM methuNaM pacakkhAyaM, aNNadA amhANaM kihavi saMjogo jAto, teca vivarIyaM samAvar3iyaM, jaddivasaM egassa baMbhaceraposadho tadivasaM viiyassa pAraNagaM, evaM amha gharaMgatANi ceva kumAragANi, dhijjAtito saMbuddho / ete ihaloe guNA, paraloe padhANapurisattaM devatte pahANAto accharAo maNuyatte padhANAo mANusIto biulA ya paMcalakkhaNA bhogA piyasaMpayogA ya AsaNNasiddhigamaNaM ceti / idaM cAticArarahitamanupAlanIyaM, tathA cAha-'sadArasaMtosassa' ityAdi, svadArasantoSasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyAH na samAcaritavyAstadyathA| itvaraparigRhItAgamanaM aparigRhItAgamanaM anaGgakrIDA paravivAhakaraNaM kAmabhogatIbrAbhilASaH, tatrevarakAlaparigRhItA 4 kAlazabdalopAditvaraparigRhItA, bhATipradAnena kiyantamapi kAlaM divasamAsAdika svavazIkRtetyarthaH, tasyA gamanam abhigamo maithunAsevanA itvaraparigRhItAgamanaM, aparigRhItAyA gamanaM aparigRhItAgamanaM, aparigRhItA nAma vezyA abhya-18 satkagRhItabhATI kulAGganA bA'nAtheti, anaGgAni ca-kucakakSoruvadanAdIni teSu kIDanamanaGgakrIDA, athavA'naGgo moho-12 4dayodbhUtaH tIvo maithunAdhyavasAyAkhyaH kAmo bhaNyate tena tasmin vA krIDA kRtakRtyasyApi valiGgena AhAyaH kASTha-12 phalapustakamRttikAcammAdighaTitaprajananayoMSidavAcyapradezAsevanamityarthaH, paravivAhakaraNamitIha svApatyavyatiriktamapatya devakhApi phUlyo', sAbhyo bhaNita-AdhAbhyo bAlye ekAntarita maithunaM pratyAsvAtaM, anydaa''thyo| kathamapi saMyogo jAtA, taba viparItamApatitaM, | yadipase ekasya brahmacarthapoSadhaH tahicase dvitIyastha pAraNakamevamA gRhagatAva kumArI, dhimjAtIyaH saMbuddhaH / ete aihalaukikA guNAH, paraloke pradhAmapuruSAvaM deva pradhAnA asaraso manujave pradhAnA mAnuSyo vipulAzca paJcalakSaNA bhogAH priyasaMprayogAbhAsanasiddhigamanaM c| dIpa anukrama [67]] R -RS-8896 Pratorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16514
Page #1653
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-4] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) pratyAkhyA nAdhya0 zrAvakAtAdhika prata sUtrAMka [sU.4] Avazyaka parazabdenocyate tasya kanyAphalalipsayA snehabandhena vA vivAhakaraNamiti, avi ya-ustagge NiyagAvaccANavi varaNasaMvaraNaM Na kareti kimaMga puNa aNNesi ?, jo vA jattiyANa AgAraM karei, tattiyA kappaMti, sesA Na kappati, Na baddati mahatI drIyA dAriyA dijau godhaNe vA saMDo chupejjeti bhaNi / kAmyanta iti kAmAH-zabdarUpagandhA bhujyanta iti bhogaa-rssprshaaH| // 825 // kAmabhogeSu tIbrAbhilASaH, tIvAbhilApo nAma tadadhyavasAyitvaM, tasmAcedaM karoti-samAptarato'pi yopinmukhopasthakarNakakSAntarevatRptatayA prakSipya liGga mRta iva Aste nizcalo mahatI velAmiti, dantanakhopalapatrakAdibhirvA madanamunejayati, vAjIkaraNAni copayuke, yoSidavAcyadezaM vA mRdunAti / etAnItvaraparigRhItagamanAdIni samAcarannaticarati caturthANuvratamiti / ettha ya AdilA do atiyArA sadArasaMtuhassa bhavaMti No paradAravivajjagassa, sesA puNa doNhavi bhavanti, dosA puNa ittariyaparigahitAgamaNe vidieNa saddhiM varaM hoja mAreja tAleja vA ityAdayaH, evaM sesesuvi bhANiyabA / ukaM sAticAra caturthANuvrataM / adhunA paJcamaM pratipAdyate, tatreda sUtramaparimiyapariggahaM samaNo0 icchAparimANaM upasaMpajaha se pariggahe duvihe pannatte, taMjahA-saccittapariggahe acittapariggahe ya, icchAparimANassa samaNovA ime paMca0-dhaNadhannapamANAikame khittavatthupamANAikame | pahiranamuvannapamANAikkame dupayacauppayapamANAikame kuviyapamANAikame 5 // (sU0) api ca jasameM nijaphApakhAnAmapi gharaNasaMvaraNaM na karoti kiMpunaramyeSAM ?, yo pA pAvatAmAkAraM karoti tAvantaH kalpamte, zeSA na kApante, nA bujyate mahatI dArikA dadAtu godhane vA paNDaH kSiparivati bhaNituM / 2 aba cAcI hAvaticArI svadArasaMtuSTasya bhavataH na paradAravivarjasya, zeSAH punaIyorapi |bhavanti, doSAH punarivaraparigRhItAgamane dvitIyena sArtha vaira bhavet mArayet tAbvedA, evaM zeSevapi bhaNitaSpAH, 5549-RX dIpa anukrama [67] | 11825 // ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha parigrahaparimANaM vratasya varNanaM kriyate ~16524
Page #1654
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-5] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.5] 'aparimitapariggahaM samaNovAsato pacakkhAti parigrahaNaM parigrahaH aparimitA-aparimANaH taM shrmnnopaaskH| pratyAkhyAti, sacittAdeH aparimANAt parigrahAdU biramatIti bhAvanA, icchAyAH parimANa 2 tadupasampadyate,sacittAdigocarechAparimANaM karotItyarthaH / sa ca parigraho dvividhaH prajJaptaH, tadyathetyetat prAgvat, saha cittena sacittaM-dvipadacatuSpadAdi tadeva parigrahaH acitta-ratnavastrakuSyAdi tadeva cAcittaparigrahaH / ettha ya paMcamaaNuSate aNiyattassa dose niyattassa ya guNe, tatthodAharaNam-lunaMdo kusImUliya laDu viNaho naMdo sAvago pUito bhaMDAgAravatI Thavito, ahavAvi vANiNI rataNANi vikiNati buddhAe maraMtI, saDeNa bhaNitA-ettiaparikkhao Nasthi, aNNassa NItANi, tAe bhaNNati-jaM joggaM taM dehi, so patthaM deva, subhakkhe tIe bhattAro Agato, pucchati-rataNANi kahiM , bhaNati-vikiyANi mae, kaha ?, sA bhaNai-gohamaseiyAe ekeka dinnaM amugarasa vANiyagassa, so vANiyago teNa bhaNio-rayaNA appeha pUraM vA mola dehi, so necchA, to raNo mUlaM gato erise agdhe vaTTamANe etassa eteNa ettiyaM diNNaM, so viNAsito, paDhama puNa tANi 1 ana ca paJcamAyukte anivRttasa doSA nivRttasya ca guNAH, tantrodAharaNa-lobhanandaH kuzImUlikA lA vinaSTaH, nandaH zrAvakA pUjito bhANDAgArapatiH | sthApitaH, athavA'pi vajimmAya khAni vikrINAti kSudhA triyamANA, mAvena bhaNyate-aiyasparIkSako nAbhi, ambassa pAra nItAni, sapA maNyate-yadhogyaM / tadahi, sa prasthaM vadAtisubhikSe tathA bhattADAtaH, pRcchati-rakhAnika, bhaNati-bikrItAni mathA, kathaM', sA bhaNati-godhUmasetikarSaka dattamamukaramai paNije, sa paNika vena bhaNitA-rakhAnyarpaya pUrNa vA mUlyaM dehi, sa nepachati, tato rAjJo mUlaM gataH-deze vartamAne etatenevArI, savinAzitaH prathamaM punastAni dIpa anukrama [68] O niorartoo muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16534
Page #1655
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.5] dIpa anukrama [68] Avazyaka hAribhadIyA 826 // Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU. 5] / [gAthA-], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [243...], retaNANi sAvagassa vikiNiyANi teNa pariggahaparimANAirittAiMtikArDa na gahiyANi, sAvageNa NecchitaM, so pUito / | idaM cAticArarahitamanupAlanIyaM, tathA cAha-'icchA parimANassa samaNovAsaeNaM0' icchAparimANasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyAH na samAcaritavyAH, tadyatheti pUrvavat, kSetravAstupramANAtikramaH tatra zasyotpattibhUmiH kSetraM, taJca setuketubhedAd dvibhedaM tatra setukSetraM araghaTTAdisekyaM, ketukSetraM punarAkAzapatitodakaniSpAdyaM, vAstu-agAraM tadapi trividhaMkhAtamutsRtaM khAtocchritaM ca tatra khAtaM bhUmigRhakAdi ucchrutaM prAsAdAdi, khAtocchritaM bhUmigRhasyopari prAsAdaH, eteSAM kSetravAstUnAM pramANAtikramaH, pratyAkhyAna kAlagRhItapramANolaGghanamityarthaH / tathA hiraNyasuvarNapramANAtikramastatra hiraNyaM - | rajatamaghaTitaM ghaTitaM vA anekaprakAraM drammAdiH, suvarNa pratItameva tadapi ghaTitAghaTitaM etadgrahaNAccendranIlamarakatAdyupalagrahaH, akSaragamanikA pUrvavadeva, tathA dhanadhAnyapramANAtikramaH, tatra dhanaM-guDazarkarAdi, gomahiSyajAvikAkarabhaturaMgAdyanye, dhAnyaM trIhikodravamudgamApati godhUmayavAdi, akSaragamanikA prAgvadeva, tathA dvipadacatuSpadapramANAtikramaH, tatra dvipadAdIni - dAsImayUrahaMsAdIni catuSpadAni - hastyazvamahiSyAdIni, akSaragamanikA pUrvavadeva, tathA kupyapramANAtikramaH, tatra kupyaM- Asanazayana bhaNDa kakaroTaka lohAdyupaskarajAtamucyate, etadgrahaNAcca vastrakambalaparigrahaH, akSaragamanikA pUrvavadeva, tAn kSetravAstupramANAtikramAdIn samAcarannaticarati paJcamANuvratamiti / ettha ya dosA jIvaghAtAdi bhaNitA / ukta sAticAraM paJcamANuvratam ityuktAnyaNuvratAni, sAmpratameteSAmevANuvratAnAM paripAlanAya bhAvanAbhUtAni jAni zrAvakAya vikretuM nItAni tena parimANAtiriktAnItikRtyA na gRhItAni zrAvakeNa neSTaM, sa pUjitaH 2 atra ca doSA jIvAtAdayo bhaNitamyAH For Fast Use Only 6pratyAkhyA nAdhya0 zrAvakatAdhi0 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1654~ // 826 // ibrary.org
Page #1656
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.5] dIpa anukrama [68] Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU. 5] / [gAthA-], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [243...], guNavratAnyabhidhIyante tAni punastrINi bhavanti, tadyathA - digavataM upabhogaparimANaM anarthadaNDaparivarjanamiti, tatrAdyaguNannatasvarUpAbhidhitsayA''ha disivae tivihe panante-udisiyae ahodisivae tiriyadisivae, disivayassa samaNo0 ime pazca0 taMjahAudisipamANAikame ahodisipamANAikame tiriyadisipamANAikkame khitabuddhI sahaaMtaraddhA 6 // ( sUtra ) dizo hyanekaprakArAH zAstre varNitAH, tatra sUryopalakSitA pUrvA zeSAzca pUrvadakSiNAdikAstadanukrameNa draSTavyAH, tatra dizAM saMbandhi dikSu vA vratametAvatsu pUrvAdivibhAgeSu mayA gamanAdyanuSTheyaM na parata ityevaMbhUtaM dignataM etacaughataH trividhaM prajJaThaM tIrthakara gaNadharaiH, tadyathetyudAharaNopanyAsArthaH, UrdhvAdigU UrdhvaM dig tatsambandhi tasyAM vA vrataM UrdhvaM dignataM etAvatI digUrddha parvatAthArohaNAdavagAhanIyA na parata ityevaMbhUtaM iti bhAvanA, adho dig adhodik tatsambandhi tasyAM vA vrataM adhodigvrataM - arvAgdigratratam, etAvatI digadha indrakUpAdyavataraNAdavagAhanIyA na parata ityevaMbhUtamiti hRdayaM, tiryak dizastiryagUdizaH pUrvAdikAstAsAM sambandhi tAsu vA vrataM tiryagvrataM etAvatI digU pUrveNAvagAhanIyA etAvatI dakSiNenetyAdi, na parata ityevaMbhUtamiti bhAvArthaH / asmiMzca satyavagRhItakSetrAd bahiH sthAvarajaGgamaprANigocaro daNDaH parityakto bhavatIti guNaH / idamaticArarahitamanupAlanIyamato'syaivAticArAnabhidhitsurAha-'disivayassa samaNo0 dignatasya uktarUpasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyAH na samAcaritavyAH, tadyathA-UrdhvadikUpamANAtikramaH yAvatpramANaM parigRhItaM tasyAtilaGghanamityarthaH evamanyatrApi bhAvanA kAryA, adhodikpramANAtikramaH, tiryagUdikapramANAtikramaH, kSetrasya vRddhiH For Funny 1566 6 ~ 1655~ very g muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atha dikparimANaM vratasya varNanaM kriyate
Page #1657
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-6] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) nAdhya tAdhi0 prata sUtrAMka [sU.6] Avazyaka kSetravRddhiH [iti]-ekato yojanazataparimANamabhigRhItamanyato daza yojanAni gRhItAni tasyAM dizi samupane kaayeN| pratyAkhyA hAribha INyojanazatamadhyAdapanIyAnyAni daza yojanAni tatreya svabuddhyA prakSipati, saMvarddhayatyekata ityarthaH, smRtesh:-antaan| drIyA zrAvakavasmRtyanta naM kiM mayA parigRhItaM kayA maryodayA pratamityevamananusmaraNamityarthaH, smRtimUlaM niyamAnuSThAnaM, tabhraMze tu niy||827|| mata eva niyamabhraMza ityaticAraH / ettha ya sAmAcArI-uhaM jaM pamANaM gahitaM tassa uvari pacatasihare rukkhe bA makaDo pakkhI vA sAvayassa vatthaM AbharaNaM vA geNhituM pamANAtirekaM uvari bhUmi baccejjA, tattha se Na kappati gaMtuM, jAdhe tu paDitaM aNNeNa vA ANitaM tAdhe kappati, idaM puNa ahAvaya hemkuddsmmeysuptiujjtcittkuuddaNjnngmNdraadisu| pavatesu bhavejA, evaM adhevi kUviyAdisu vibhAsA, tiriyaM jaMpamANaM gahitaM taM tividheNavi karaNeNa NAtikkamitavaM, khettavuDDI sAvageNa Na kAyabA, kathaM !, so pubeNa bhaMDaM gahAya gato jAva taM parimANaM tato pareNa bhaMDaM agpatittikAtuM avareNa ANi joyaNANi pubadisAe saMchubhati, esA khetavuDDI se Na kappati kAtuM, siya jati volINo hojA NiyattiyavaM, vistArite ya dIpa anukrama recr [69] 827 // atra ca sAmAcArI Urya yat pramANaM gRhItaM tasyopari parvatazikhare vRkSe vA markaTaH pakSI yA zrAvakasa vasamAbharaNaM vA gRhItvA pramANAtirekAmuparibhUmi brajet , tantra tasya na kalpate ganta, yadA tu patitaM anyena vA mAnItaM tadA kalpate, idaM punaraSTApadahemakuNDasametamupratiSThojavantacitrakUTAanakamanda || rAdiSu parvateSu bhavet, evamadho'pi kUpikAdiSu vibhASA,tiryag yat pramANaM gRhItaM tat nividhenApi karaNena tanAtikAntavyaM, kSetravRddhiH zrAvakeNa na kartapA,11 1 kA ?, sa pUrvasvAM bhANvaM gRhItvA gato yAvattatpramANaM tataH parato bhANDamapaMtItikRtvA'parasyAM yAni yojanAni (tAni) pUrvasyAM dizi kSipati, epA kSetra | vRddhistasya na kalpate karta, sthAyadhatikrAnto bhavet nipattitavyaM, vismate ca ATiprayam muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16564
Page #1658
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-6] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.6] MNa gaMtavaM, aNNovi Na visajjitayo, aNANAe kovi gato hoja jaM visumariyakhettagateNa laddhaM te Na gehejtti| [0 21000 ] uktaM sAticAraM prathamaM guNavataM adhunA dvitIyamucyate, tatredaM sUtra uvabhogaparibhogavae duvihe pannatte taMjahA-bhoaNao kammao a / bhoaNao samaNocA ime paJcasacittAhAre sacittapaDiyaddhAhAre appauliosahibhakkhaNayA tucchosahibha0 duppauliosahibhakkhaNayA 7 // FI upabhujyata ityupabhogaH, upazabdaH sakRdarthe vartate, sakRddhoga upabhogaH-azanapAnAdi, athavA'ntarbhogaH upabhogaH AhArAdi, upazabdo'trAntarvacanaH, paribhujyata iti paribhogaH, parizabdo'trAvRttau varttate, punaH punarbhomA baskhAdeH paribhoga: iti, athavA pahiogaH paribhoga evameva vasanAlaGkArAdeH, atra parizabdo bahirvAcaka iti, etadUviSayaM prata-upabhovaparibhoga-18 vrataM, etat tIrthakaragaNadharaidividha prajJapta, tadyathetyudAharaNopanyAsArthaH, bhojanataH karmatazca, tatra bhojanata utsargeNa niravadyAhArahA bhojinA bhavitavyaM, karmato'pi prAyo niravadyakarmAnuSThAnayuktanetyakSarArthaH |h cevaM sAmAcArI-bhoyeNato sAgo ussaggeNa phAsugaM AhAraM AhArejA, tassAsati aphAsugamavi sacittayaja, tarasa asatI arNatakAvabahuvIyamAgi pariharitabANi, dIpa anukrama [69] na gantavyaM, andho'pi na visarjanIyaH, anAjJayA ko'pi gato bhavet yajhismRtakSetre ca gatena kamdhaM tatra gRtIyAt iti / 2 bhojanataH zrAvaka utsagaMNa prAnuknAhAramAharet , taminAsahi mAsukAmapi sacitavaNa, tasvimasati manantakAyamacIjakAni parirathAni, JAMERating T atorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha uvabhoga-paribhoga parimANaM vratasya varNanaM kriyate ~1657~
Page #1659
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-7] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) Avazyaka hAribhadrIyA RAKES prata sUtrAMka [sU.7] // 828 // | imaM ca aNNaM bhoyaNato pariharati-asaNe aNatakArya allagamUlagAdi maMsaM ca, pANe maMsarasamajjAdi, khAdime uduMbarakA- 6pratyAkhya uMbaravaDapippalapilakhumAdi, sAdimaM madhumAdi, acittaM ca AhAreyacaM, jadA kira Na hoja acitto to ussaggeNa bhattaM / | nAdhya paccakkhAtitarvaNa tarati tAdhe avadhAeNa sacittaM aNaMtakAyabahuvIyagavajja, kammato'vi akammA Na tarati jIvituM tAdhe| zrAvakatrada acaMtasAvajANi pariharijati / idamapi cAticArarahitamanupAlanIyamityatastasyaivAticArAnabhidhitsurAha-bhoyaNato tAdhika samaNovAsaeNa' bhojanato yadUtamuktaM tadAzritya zramaNopAsakenAmI pazcAticArA jJAtavyA na samAcaritavyAH, tadyathA sacittAhAraH' sacittaM cetanA saMjJAnamupayogoSadhAnamiti paryAyAH,sacittazcAsau AhArazceti samAsaH, sacitto vA AhAro hAyasya sacittamAhArayati iti vA mUlakandalIkandakAkAdisAdhAraNapratyekataruzarIrANi sacittAni sacittaM pRthivyAdyA hArayatIti bhAvanA / tathA sacittaprativaddhAhAro yathA vRkSe pratibaddho gundAdi pakkaphalAni vA / tathA apakkauSadhabhakSaNatvamidaM pratItaM, sacittasaMmizrAhAra iti vA pAThAntaraM, sacittena saMmizra AhAraH sacittasaMmizrAhAraH, valyAdi puSpAdi| vA saMmizra, tathA duSpakauSadhibhakSaNatA duSpakA:-asvinnA ityarthaH tabhakSaNatA, tathA tucchIpadhibhakSaNatA tucchA hi asArA mudgaphalIprabhRtayaH, atra hi mahatI virAdhanA alpA ca tuSTiH, bahibhirapyahiko'pyapAyaH sambhAvyate / aistha ina cAnyat bhojanataH pariharati-azane'nantakArya AIkamUlakAdi mAMsaM ca, pAne mAMsarasamajAdi, khAye udumbarakAkonduvaravapippalalakSAdi khaaye| madhvAdi, apittaM cAhataMya, yadA kila na bhavet acitta utsaryeNa bhaktaM pratyAkhyAtavyaM na zaknoti tadA'pavAdena sacicaM anantakAyavahupIjakana, karmato'pya|karmA na zaknoti jIvituM tadAtyantasAvadhAni pariDiyante / 2 atra dIpa anukrama [70] -IX JAINEairatna Mandiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1658~
Page #1660
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.7] dIpa anukrama [70] are s39 Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-7] / [gAthA-], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [243...], siMgAkhAyakodAharaNaM-khettarakkhago siMgAto khAti, rAyA Niggacchati, maJjhaNDe paDigato, tadhAvi khAyati, raNNA kourNa poI phAlAvitaM kettiyAo khar3atAo hojasi, pyavari pheNo annaM kiMci Natthi evaM bhojana iti gataM / adhunA karmato yat vratamuktaM tadapyaticArarahitamanupAlanIyaM ityato'syAticArAnabhidhitsurAha kammao NaM samaNovA0 imAI pannarasa kammAdANAI jA0, taMjahA iMgAlakamme vaNakamme sADIkamme bhADIkamme phoDIkasme, daMtavANije lakkhavANije rasavANije kesavANije visavANijje, jaMtapIlaNakamme nilaMchaNakamme davaggidAvaNayA saradahatalAya sosaNayA asaIposaNayA 7 // ( sUtra ) // karmato yad vratamuktaM Namiti vAkyAlaGkAre tadAzritya zramaNopAsakenAmUni prastutAni paJcadazetisaGkhyA karmAdAnAnItyasAvadyajIvanopAyAbhAve'pi teSAmutkaTajJAnAvaraNIyAdikarmahetutvAdAdAnAni karmAdAnAni jJAtavyAni na samAcaritavyAni / tadyathetyAdi pUrvavat, aGgArakarma-aGgArakaraNavikrayakriyA, evaM vanazakaTabhATakasphoTanA duntalAkSArasaviSakezavANijyaM ca yaMtrapIDananibhchanada vadApanasarohadAdiparizoSaNAsatIpoSaNAsvapi draSTavyamityakSarArthaH / bhAvArthasvayaM- 'IgAlakammaM'ti, iMgAlA niddahituM vikiNati, tattha chaNheM kAyANaM vadho taM na kappati, vaNakammaM jo varNa kiNati, zimbAkhAdaka udAharaNaM kSetrarakSakaH zimbAH khAdati, rAjA nirgacchati, madhyAI pratigataH tatrApi khAdati, rAjJA kautukenodaraM pATitaM kiyayaH khAditA bhaveyuriti, navaraM phenaH, anyatkimapi nAsti 2 aGgArakarmeti-bhaGgArAma nirdeza vikAsa paNa kAyAnAM vacastana kalpate, vanakarma yo vanaM krINAti, For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1659~
Page #1661
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-7] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.7] Avazyaka pacchA rukkhe kiMdittuM mulleNa jIvati, evaM paNigAdi paDisiddhA havaMti, sADIkamma-sAgaDIyattaNeNa jIvati, tattha baMdhavadhamAI pratyAkhyA hAribha- dosA, bhADIkamma-saeNa bhaMDovakkhareNa bhADaeNa vahai, parAyagaM Na kappati, aNNesiM vA sagaDaM baladeya na deti, evamAdI / nAdhya dIdA kAtuMNa kappati, phoDikamma-udatteNaM haleNa vA bhUmIphoDaNaM, daMtavANija-puSiM ceva puliMdANaM mulaM deti daMte dejjA batti, zrAvakatra IN pacchA puliMdA hatthI ghAteMti, acirA so vANiyao pahiittikAtuM, evaM dhImmaragANaM saMkhamulaM deti, evamAdI Na kapati,IM tAdhika // 829 // puvANItaM kiNati, lakkhavANije'vi ete ceva dosA-tattha kimiyA hoti, rasavANija-kallAlasaNaM surAdi tattha pANe bahudosA mAraNaakosavadhAdI tamhA Na kappati, visavANijja-visavikayo se Na kappati, teNa bahUNa jIvANaM virAdhaNA, kesa-18 vANija-dAsIo gahAya aNNastha vikiNati jattha agghaMti, etthavi aNege dosA paravasattAdayo, jaitapIlaNakamma-telliyaM jaMtaM ucchujantaM cakAdi taMpi Na kappate, NillaMchaNakama-borDa goNAdi Na kappati, davaggidAvaNatAkama-vaNadavaM deti pazcAkSAn vidhA mUlyena jIpati, pUrva paNyAcA pratiSiddhA bhavanti, zAkaTikakarma-zAkaTikasyena jIvati, tantra bandhapadhAdikA doSAH, bhATIkarma|svakIyena bhANDopaskaraNa bhATakena vahati parakIyaM na kalpate, anyebhyo vA zakaTa balIvadI cana dadAti, evamAdi kartuM na kalpate, sphoTikarma-tudaNa halenara vA bhUmisphoTanaM, dantavANijya-pUrvameva pulindrenyo mUlyaM dadAti, dantAn dadyAteti, pazcAt pulindA hastino ghAtayanti acirAt sa vaNik AvAsyatItikRtvA, evaM dhIvarANAM zaGkhamUlyaM dadAti, evamAdina kalpate, pUrvAnItaM kINAti, lAkSAvANijye'pi eta eva doSAstatra kRmayo bhavanti, rakhavANijya-kolA 829 // lAvaM surAdi tatra pAne bahavo doSAH mAraNAko zavadhAdayastasmAnna kalpate, viSavANijyaM viSavikrayatasya na kalpate, tena bahano jIvAnAM virAdhanA, kezavApANijyaM dAsIsIravA'mpanna vikrINAti yatrAnti, atrApyaneke doSAH paravazatvAdayaH, yantrapIDanakarma-tailika banna ikSuyantra cAdi tadapi na kalpate, nilo chanakarma-vayituM gavAdIn na kalpate, davAgnidApanatAkarma vanavaM dadAti dIpa anukrama [71] JanEaintin Tarayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16604
Page #1662
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-8] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) R prata sUtrAMka [sU.7] di chettarakSaNaNimittaM jadhA uttarAvahe pacchA dahe taruNagaM taNaM udveti, tattha sattANaM sattasahassANa vadho, saradahatalAgapariso-IN saNatAkarma-saradahatalAgAdINi soseti pacchA vAvijaMti, evaM Na kappati, asadIposaNatAkamma-asatIo poseti | jadhA golavisae joNIposagA dAsINa bhADi geNheMti, pradarzanaM caitadU bahusAvadyAnAM karmaNAM evaMjAtIyAnAM, na punaH parigaNanamiti bhAvArthaH / uktaM sAticAraM dvitIyaM guNavataM, sAmpataM tRtIyamAha aNatthaDe caubbihe pannatte, taMjahA-avajjhANAyarie pamattAyarie hiMsappayANe pAvakammobaese, aNa-16 sthadaMDaveramaNassa samaNovA0 ime paJca0 taMjahA-kaMdappe kukuie moharie saMjuttAhigaraNe upabhogaparibhogAirege 8 // (sUtram). anarthadaNDazabdArthaH, artha:-prayojana, gRhasthasya kSetravAstudhanazarIraparijanAdiviSaya tadartha Arambho-bhUtopamardo'rthadaNDaH, daNDo nigraho yAtanA vinAza iti payaryAyAH, arthena-prayojanena daNDo'rthadaNDaH sa caipa bhUtaviSayaH upamaInalakSaNo daNDaH kSetrAdiprayojanamapekSamANo'rthadaNDa ucyate, tadviparIto'narthadaNDa:-prayojananirapekSaH, anarthaH aprayojanamanupa-19 yogo niSkAraNateti paryAyAH, vinaiva kAraNena bhUtAni daNDayati saH, tathA kuThAreNa prahaSTastaruskandhazAkhAdiSu praharati kRkalAsapipIlikAdIn vyApAdayati kRtasaGkalpaH, na ca tadvyApAdane kiJcidatizayopakAri prayojanaM yena vinA gArhasthya hai pratipAlayituM na zakyate, so'yamanarthadaNDaH caturvidhaH prajJaptaH, tadyathA-'apadhyAnAcarita' iti apadhyAnenAcaritaH apa-13/ / kSetrarakSaNanimitvaM yathottarApathe, pazcAt dagdhe taruNaM tRNamuttiSThate, tantra sAvAnAM zatasahasrAgA vadhaH, sarodataTAkaparizoSaNatAkarma-sarohudattaTAkAdIn zoSayati, pAduSyante, evaM na kalpate, asanIpoSaNatAkarma-asatIH poSayati yathA gauDavipaye yonipoSakA dAsIno bhA gRhanti dIpa anukrama ANCECAKACADSAD [71] R ibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha anarthadaNDaviramaNaM vratasya varNanaM kriyate ~1661
Page #1663
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-8] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.8] | dhyAnAcaritaH samAsaH, aprazastaM dhyAna apadhyAnaM, iha devadattazrAvakakoNakasAdhuprabhRtayo jJApaka, 'pramAdAcaritaH' pramAhAribha- denAcarita iti vigrahaH, pramAdastu madyAdiH paJcadhA, tathA coktam-"majaM visayakasAyA vikathA NihA ya paMcamI bhaNiyA" nAdhya. drAyA | anarthadaNDatvaM cAsyoktazabdArthadvAreNa svabuddhyA bhAvanIyaM, 'hiMsApradAnaM' iha hiMsAhetutvAdAyudhAnalaviSAdayo hiMsocyate,81 zrAvakatrakAraNe kAryopacArAta, teSAM pradAnamanyasmai krodhAbhibhUtAyAnabhibhUtAya vA na kalpate, pradAne tvanarthadaNDa iti, 'pApakoM-13 tAdhika bApadezaH pAtayati narakAdAviti pApaM tatpradhAnaM karma pApakarma tasyopadeza iti samAsaH, yathA-kRSyAdi kuruta, tathA cokta-"chittANi kasadha goNe damedha iccAdi sAvagajaNassa / No kappati uvadisi jANiyajiNavayaNasArassa // 1 // " idamaticArarahitamanupAlanIyamityato'syaivAticArAbhidhitsayA''ha-'aNahadaMDe 'tyAdi,anarthadaNDaviramaNasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyAH na samAcaritavyAH, tadyathA-kandarpaH-kAmaH taddheturviziSTo vAkprayogaH kandarpa ucyate, rAgodrekAt prahAsamizro mohoddIpako narmeti bhAvaH / iha sAmAcArI-sAvagassa aTTahAso na kappati, jati NAma hasihaiyaba to isiM ceva vihsitvNti| kaukucyaM-kutsitasaMkocanAdikriyAyuktaH kucaH kukucaH tadbhAvaH kaukucca-anekaprakArA mukha nayanoSThakaracaraNadhUvikArapUrvikA parihAsAdijanikA bhANDAdInAmiva viDambanakriyetyarthaH / aittha sAmAyArI-tArisa-11 gANi bhAsituM Na kappati jArisehiM logassa hAso uppajati, evaM gatIe ThANeNa vA ThAtitunti / maukharya-dhAyaprAyamasatyA-16 830 // kSetrANi kRSa gA vamaya ityAdi zrAvakajanasya / na kalpate upadeSTuM jJAtajinavacanasArastha // 1 // 2 zrAvakasvAhAso na karUpate, yadi nAma hasitavyaM INtarhi iMpadeva vihasitavyamiti / 3 bhanna sAmAcArI-tAdezi bhASituM na kazpate bAyIlaoNkasa hAsvamutpakhate, evaM galyA sthAnena pAkhAmiti 2-% dIpa anukrama [72] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1662~
Page #1664
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.8] dIpa anukrama [72] Jus Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-8] / [gAthA-], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [243...], sambaddhapralApitvamucyate, mu~heNa vA arimANeti, jadhA kumArAmacceNaM so cArabhaDao visajjito, raNNA NiveditaM, tAe jIvikAe vitti diNNA, aNNatA rudveNa mArito kumArAmacco / saMyuktAdhikaraNaM-adhikriyate narakAdidhvanenetyadhikaraNaMvAstUdUpala zilAputraka godhUmayantrakAdi saMyuktaM - arthakriyAkaraNayogyaM saMyuktaM ca tadadhikaraNaM ceti samAsaH / ettha samAcArI sAvageNa saMjuttANi caiva sagaDAdIni na dharetavANi, evaM vAsIparasumAdivibhAsA / 'upabhogaparibhogAtireka' iti upabhogaparibhogazabdArtho nirUpita eva tadatirekaH / aitthavi sAmAyArI - upabhogAtiritaM jadi tellAmalae bahue geNhati tato bahugA vhAyagA yazcaMti tassa loliyAe, aNhavihAyagA vhAyaMti, ettha pUtaragAAukkAyavadho, evaM puSphalaM zelamAdivibhAsA, evaM Na vaTTati kA vidhI sAvagassa uvabhoge pahANe 1, ghare vhAyacaM Natthi tAdhe tellAmalaehiM sIsaM ghaMsittA save sADetUNaM tAhe taDAgAItaDe niviTTho aMjalihi vhAti, evaM jesu ya puSphesu pupphakuMthutANi tANi pariharati / uktaM sAticAraM 1 mukhena vArimAnayati yathA kumArAmAtyena sa cArabhaTo visRSTaH rAjJo niveditaM tathA jIvikA vRttidettA, abhyadA ruTena mAritaH kumArAmAtyaH 2 atra sAmAcArI dhAvakeNa saMyuktAni zakaTAdIni na dhAraNIyAni evaM vAsIdivibhASA / 3 atrApi sAmAcArI upabhogAtiriktaM yadi hAmalakAdIni bahUni gRhNAti tato maddacaH khAnakArakA yajanti tasya laulyena, anye'khAyakA api nAnti, atra pUtarakAyapkAyavadhaH evaM puSpatAdivibhASA evaM bha varttate ko vidhiH zrAvakasyopabhoge khAne ? gRhe svAtavyaM nAsti tadA telAmakai zIrSa DDA sarvANi zATayidhvA tatastAkAdInAM taTe nivezyAJjalibhiH nAti, evaM yeSu puSpeSu puSpakundhastAni pariharati / For Pain Ps Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1663~ ibrary.org
Page #1665
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-8] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) drIyA nAdhya zrAvakana prata sUtrAMka [sU.8] Avazyaka tRtIyANuvrataM, vyAkhyAtAni guNavratAni, adhunA zikSApadavratAni ucyante, tAni ca catvAri bhavanti, tadyathA-sAmA pratyAkhyA sAyika dezAvakAzika poSadhopavAsaH atithisaMvibhAgazceti, tatrAyazikSApadavratapratipAdanAyAha sAmAi nAma sAvajajogaparivajaNaM niravajajogapaDisevaNaM ca / sikkhA duvihA gAhA uvavAyaThiI // 43 // gaI kasAyA yA baMdhatA veyaMtA paDivajAikame pNc||1|| sAmAiaMmi u kae samaNo iva sAvao havaha jamhA / tAdhi0 eeNa kAraNeNaM bahuso sAmAiyaM kujA // 2 // savaMti bhANiUNaM biraI khalu jassa sabviyA nasthi / so samvaviraibAI cukkA desaM ca savvaM ca // 3 // sAmAiyassa samaNo0 ime pazca0, taMjahA-maNaduppaNihANe vaiduppaNihANe kAyaduppaNihANe sAmAiyassa saiakaraNayA sAmAiyassa aNavaDiyassa krnnyaa9|| (sUtram // samo-rAgadveSaviyukto yaH sarvabhUtAnyAtmavat pazyati, Ayo lAbhaH prAptiriti paryAyAH, samasyAyaH samAyaH, samo hira pratikSaNamapUrvairjJAnadarzanacaraNaparyAyairnirupamasukhahetubhiradhaHkRtacintAmaNikalpadrumopamaiyujyate, sa eva samAyaH prayojana|masya kriyAnuSThAnasyeti sAmAyikaM samAya eva sAmAyika, nAmazabdo'laGkArArthaH, avayaM-hitaM pApaM, sahAvayena saavdyH| hai yogI-vyApAraH kAyikAdistasya parivarjana-parityAgaH kAlAvadhineti gamyate, tatra mA bhUt sAvadyayogaparivarjanamAtramapA pavyApArAsevanazUnyamityata Aha-niravadyayogapratisevanaM ceti, atra sAvadyayogaparivarjanavaniravadyayogapratisevane'pyaharnizaM ||83shaa yatnaH kArya iti darzanArtha cazabdaH parivarjanapratisevana kriyAdvayasya tulykksstodbhaavnaarthH| ettha puNa sAmAcArI-sAmAiyaM 1 atra punaH sAmAcArI sAmAyika dIpa anukrama [72] JABERatinine M iDrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | atha sAmAyika vratasya varNanaM kriyate ~16644
Page #1666
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.9] + gAthA // 1-3|| dIpa anukrama [73-77] Educat Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [s] / [gAthA 1-3], niryuktiH [ 1561...] ASyaM [243...... sAvaraNa kathaM kAyarvati 1, iha sAvagI duvidho-ihIpatto aNipatto ya, jo so aNipatto so cetiyaghare sAdhusamIpe vA ghare vA posaghasAlAe vA jattha vA visamati acchate vA nivAvAro savattha kareti tattha, causu ThANesu niyamA kAya - cetiyaghare sAdhumUle popadhasAlAe ghare AvAsa kareMtotti, tattha jati sAdhusamAse kareti tattha kA vidhI 2, jati paraM parabhayaM natthi jativi ya keNai samaM vivAdo Natthi jati kassai Na dharei mA teNa aMchaviyadhiyaM kajjihiti, jati ya dhAraNagaM daDUNa na geNhati mA Nijjihitti, jati vAvAraM Na vAvAreti, tAdhe ghare caiva sAmAyika kAtUNaM caccati, paMcasamio tigutto IriyAbajutte jahA sAhU bhAsAe sAvajjaM pariharaMto esaNAe kaI lehuM vA paDile hiu~ pamajjetuM, evaM AdANe NikkhevaNe, khelasiMghANe Na vigiMcati, vigiMcato vA paDileheti ya pamajjati ya, jattha ciTThati tatthavi guttiNirodha kareti / etAe vidhIe gattA tividheNa Namittu sAdhuNo pacchA sAmAiyaM kareti, 'karemi bhante ! sAmAiyaM sAvajjaM jogaM paJcakkhAmi duvidhaM tividheNaM jAva sAdhU pajjuvAsAmitti kAtUNaM, pacchA IriyAvahiyAe 3] [AAyakeNa kathaM karttavyamiti ?, iha Avako dvividhaH sadviprAso'nRddhimAptatha yaH so'vRddhiprAptaH sa caityagRhe sAdhusamIpe vA gRhe vA paudhazAlAyAM vA yatra vA vizrAmyati tiSThati vA nipapAraH sarvatra karoti tatra caturSu sthAneSu niyamAt karttavyaM caityagRhe sAdhule paudhazAlAyAM gRhe vA ''vazyakaM kurvaciti, tatra yadi sAghusakA karoti tantra ko vidhiH? yadi paraM parabhayaM nAsti yadi ca kenApi sArdhaM vivAdo nAsti yadi kalaici dhArayati mA tenAkarSavikarSaM bhUditi, yadi vAdhamaNaM dRSTvA na gRhyeSa mA nIyeyeti, yadi vyApAraM na karoti tadA gRha evaM sAmAyikaM kRtvA vrajati paJcasamitastrigupta IyAdyupayukto yathA sAdhuH bhASAyAM sAvadhaM pariharan eSaNAya huM kAeM vA pratitiSya prasRjya evamAdAne nikSepe, masine nagati tyajat vA pratilikhati ca pramA ca, yatra tiSThati tatrApi guptinirodhaM karoti, etena vidhinA gatvA trividhena nAthA sAdhUn pazcAt sAmAyikaM karoti karomi bhadanta ! sAmAyikaM sAvayaM yogaM pratyAkhyAmi dvividhaM vividhena yAvat sAdhUn paryupAse itikRyA pazcAt pathika For Parts Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH -------- ~1665~ ibrary.org
Page #1667
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-9] / [gAthA-], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata nAdhya sUtrAMka drIyA [sU.9] Avazyaka- paMDikamati, pacchA AloettA vaMdati AyariyAdI jadhArAtiNiyA, puNoSi guruM baMdittA paDilehitA Niviho| pratyAkhyA hAribha-IIpucchati paDhati vA, evaM cetiyAiesuvi, jadA sagihe posadhasAlAe vA AvAsae vA tattha Navari gamaNaM Nasthi, jo ihIpatto(so) sabiDDIe eti, teNa jaNassa ucchAhovi ADitA ya sAdhuNo supurisapariggaheNaM, jati so kayasAmAito eti| tAdhika 11832 // 3zatAdhe AsahatthimAdiNA jaNeNa ya adhikaraNaM vaTTati, tAdhe Na kareti, kayasAmAieNa ya pAdehiM AgaMtavaM, teNaM Na kareti, Agato sAdhusamIve kareti, jati so sAvao to Na koi uDeti, aha ahAbhaddao tA pUtA katA hotutti bhaNa(gNa)ti,8 tAdhe puvaraitaM AsaNaM kIrati, AyariyA uhitA ya acchaMti, tattha uDetamaNuDheMte dosA vibhAsitavA, pacchA so iDDIpatto sAmAiyaM karei aNeNa vidhiNA-karemi bhante! sAmAiyaM sAvaja joga paJcakkhAmi duvidhaM tividheNa jAva niyamaM pajju-| vAsAmitti, evaM sAmAiyaM kAuM paDikato vaMdittA pucchati, so ya kira sAmAiyaM kareMto majaDaM avaNeti kuMDalANi nnaammuii| gAthA ||1-3|| dIpa anukrama [73-77] pratikAmati, pazcAt Alocya bandale bhAcAryAdIna yadhArAnika, punarapi guru vanditvA pratikilya niviSTaH pRcchati paThati pA, evaM catvAdiSvapi, yadA khgRhe| | popadhazAlAyAM cA ApAsake vA tadA navaraM gamanaM nAsti, ya vimAnaH sa sarvo'dhyAti, tena janassopsAhaH api ca sAdhava bhAratAH supuruSaparipradeNa, yadi | sa kRtasAmAyika bhAyAti tadA'vahastyAdinA janena cAdhikaraNaM varcate sato na karoti, kRtasAmAyikena ca pAdAbhyAmAgantavyaM tena na karoti, bhAgataH sAdhu-II | samIpe karoti, yadi sa zrAvastadAna ko'pi amyuttiSThati, bhaya yathAbhanakalavAhato bhavatviti bhaNyate, tadA pUrvaracitamAsanaM kriyate, AcAryAbosthitAti-XIIdarasA asti, tanotihatvabhUtihati ca doSA vibhASitamyA, pazcAt samAtiprAptaH sAmAyika karoyanena vidhinA-karomi bhavanta ! sAmAvika sAvadha yoga prasthANyAmi nividha vividhena yAvaniSamaM paryupAse iti, evaM sAmAyikaM kRtvA pratikAnto banditvA pRcchatti, sa kila sAmAyikaM kurvana mukuTa apanapatti kuNDale nAmamudrA A ntorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1666
Page #1668
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-9] / [gAthA 1-3], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) k prata sUtrAMka [sU.9] SSCRORSCORNER gAthA puSphataMbolapAvAragamAdI vosirti| esA vidhI saamaaiyss| Aha-sAvadyayogaparivarjanAdirUpatvAt sAmAyikasya kRtasA-13 mAyikaH zrAvako vastutaH sAdhureva, sa kasmAd itvaraM sarvasAvadyayogapratyAkhyAnameva na karoti trividhaM trividheneti?, anocyate, 4 sAmAnyena sarvasAvadyayogapratyAkhyAnasyAgAriNo'sambhavAdArambheSvanumateravyavacchinnatvAt,kanakAdiSu cA''tmIyaparigrahAdahai nivRttaH, anyathA sAmAyikottarakAlamapi tadagrahaNaprasaGgAt ,sAdhuzrAvakayozca prapazcana bhedaabhidhaanaat| tathA cAha grandhakAra: sikkhA duvidhA gAhA, upacAtaThitI gatI kasAyA ya / baMdhatA vedentA paDivajAikkame paMca // 1 // iha zikSAkRtaH sAdhuzrAvakayomahAna vizeSaH, sA ca zikSA dvidhA-AsevanAzikSA grahaNazikSA ca, AsevanA-pratyupe-18 kSaNAdikriyArUpA, zikSA-abhyAsaH, tatrAsevanAzikSAmadhikRtya sampUrNAmeva cakravAlasAmAcArI sadA pAlayati sAdhuH, zrAvakastu na tatkAlamapi sampUrNAmaparijJAnAdasambhavAca, grahaNazikSA punaradhikRtya sAdhuH sUtrato'rthatazca jaghanyenASTI| 18|pravacanamAtara utkRSTatastu bindusAraparyantaM gRhNAtIti, zrAvakastu sUtrato'rthatazca jaghanyenASTI pravacanamAtara utkRSTatastu paDUjIvanikAyAM yAvadubhayato'rthatastu piNDaipaNAM yAvat , natu tAmapi sUtrato niravazeSAmarthata iti / sUtraprAmANyAca vizeSaH, tathA coktam-"sAmAiyaMmi tu kate samaNo iva sAvao havai jamhA / eteNa kAraNeNaM bahuso sAmAiyaM kujjaa||1||" iti, gAthAsUtraM prAg vyAkhyAtameva, lezatastu vyAkhyAyate-sAmAyike prAganirUpitazabdArthe, tuzabdo'vadhAraNArthaH, sAmAyikaeva kRte na zeSakAlaM zramaNa iva-sAdhuriya zrAvako bhavati yasmAt , etena kAraNena bahuzaH-anekazaH sAmAyika kuryAdi 1 puSpatAmbUlapAvArakAdi vyutsRjati, eSa vidhiH sAmAyikasya / ||1-3|| SAMROKAR dIpa anukrama [73-77] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: / ~1667~
Page #1669
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-9] / [gAthA 1-3], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], prata sUtrAMka [sU.9] Avazyaka hAribhadrIyA A-50 nAdhya zrAvakatratAdhika // 833 // gAthA tyatra zramaNa iva coktaM na tu zramaNa eveti yathA samudra iva taDAgaH na tu samudra evetyabhiprAyaH / tathopapAto vizeSakA | sAdhuH sarvArthasiddha utpadyate zrAghakastvacyute paramopapAtena jaghanyena tu dvAvapi saudharma eveti, tathA cokta-"avirAdhita-| sAmaNNassa sAdhuNo sAvagassa u jahaNNo / sodhamme uvavAto bhaNio telokardasIhiM // 1 // " tathA sthitibhaidikA, sAdhorutkRSTA bayakhiMzatasAgaropamANi jaghanyA tu palyopamapRthaktvamiti, zrAvakasya tUtkRSTA dvAviMzatiH sAgaropamANi jaghanyA tu palyopamamiti / tathA gatidikA, vyavahArataH sAdhuH paJcasvapi gacchati, tathA ca kuraTotkuruTI narakaM gaitI kuNAlA| dRSTAnteneti zrUyate, zrAvakastu catasRSu na siddhagatAviti, anye ca vyAcakSate-sAdhuH suragatI mokSe ca, zrAvakastu cata| sRSvapi / tathA kaSAyAzca vizeSakAH, sAdhuH kaSAyodayamAzritya savalanApekSayA catukhiyekakaSAyodayavAnakaSAyo'pi bhavati chadmasthavItarAgAdiH, zrAvakastu dvAdazakapAyodayavAn aSTakaSAyodayavAMzca bhavati, yadA dvAdazakapAyavAMstadA'nantAnuvandha-I varjA gRhyante, ete cAviratasya vijJeyA iti, yadA svaSTakaSAyodayavAn tadA'nantAnuvandhiapratyAkhyAnakaSAyavarjA iti, | ete ca viratAviratasya / tathA bandhazca bhedakaH, sAdhurmUlaprakRtyapekSayA aSTavidhavandhako vA saptavidhavandhako vA Savidhabandhako vA ekavidhabandhako vA, uktaM ca-"sattavidhabaMdhagA huMti pANiNo AuvajagANaM tu / taha suhamasaMparAgA chabihabaMdhA viNidiDA // 1 // mohAuyavajjANaM pagaDINaM te u baMdhagA bhaNiyA / uvasaMtakhINamohA kevaliNo egavidhavaMdhA // 2 // te puNa avirAnAmagyasya sAdhoH zrAvakasthApi anyataH sAdhoM papapAto bhaNirAbailokyadabhiH // 1 // 2 saptavidhayandhakA bhavanti prANina vAyujAnAM tu| tathA sUkSmasaMparAyAH pavidhayandhA vinirdissttaaH||1||mohaayurvjaanaaN prakRtInAM te tu bandhakA bhaNitAH / upazAntakSINamohI kevalina ekvidhvmdhkaaH||2|| te puna ||1-3|| 11833 // dIpa anukrama [73-77] JAMERIOR muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1668~
Page #1670
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-9] / [gAthA 1-3], niyukti : [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.9] ASSACREADS gAthA dusamayaThitIyassa baMdhagA Na puNa saMparAgassa / selesIpaDivaNNA abaMdhagA hoti viSNeyA // 3 // " zrAvakastu aSTavidhabandhako vA saptavidhavandhako vA / tathA vedanAkRto bhedaH, sAdhuraSTAnAM saptAnAM catasRNAM vA prakRtInAM vedakaH, zrAvakastu niyamAdaSTAnAmiti / tathA pratipattikRto vizeSaH, sAdhuH pazca mahAbratAni pratipadyate,zrAvakastvekamaNuvrataM dve trINi catvAri paJca vA, athavA sAdhuH sakRt sAmAyika pratipadya sarvakAlaM dhArayati, zrAvakastu punaH 2 pratipadyata iti / tathA'tikramo vizeSakaH, sAdhorekavatAtikrame paJcatratAtikramaH, zrAvakasya punarekasyaiva, pAThAntaraM vA, kiM ca-itarazca sarvazabdaM na prayute, mA bhUddezaviraterapyabhAva iti, Ah ca-'sAmAiyaMmi u kae' 'sapaMti bhANikarNa' gAhA, sarvamityabhidhAya-sarva sAvadhaM yoga parityajAmItyabhidhAya viratiH khalu yasya 'sarvA niravazeSA nAsti, anumaternityapravRttatvAditi bhAvanA, sa evaMbhUtaH sarvavirativAdI 'cukaItti bhrazyati dezaviratiM sarvaviratiM ca pratyakSamRSAvAditvAdityabhiprAyaH / paryApta prasaGgena prakRtaM prastumaH / idamapi ca zikSApadabratamaticArarahitamanupAlanIyamityata Aha-sAmAiyassa samaNoM' [gAhA], sAmAyikasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyA na samAcaritavyAH, tadyathA-manoduSpraNidhAnaM, praNidhAna-prayogaH duSTa praNidhAnaM duSpraNidhAnaM manaso duSpraNidhAnaM manoduSpaNidhAna, kRtasAmAyikasya gRhasatketikartavyatAsukRtaduSkRtaparicintanamiti, uca-"sAmAiyati (tu)kAtuM gharacintaM jo tu ciMtaye saho / aTTavasaTTamuvagato niratyayaM tassa sAmaiyaM // 1 // hisamayasthitikasya bandhakA na punaH sAMparAyikasya / zaileSIpratipanA abandhakA bhavanti vijJeyA // 3 // 2 sAmAyika (na) kRtvA gRhacintA (kArya) yastu cintayecar3AdaH / ArtavazAtamupagato nirarthaka tasya sAmAyikam // 1 // ||1-3|| dIpa anukrama [73-77] ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1669~
Page #1671
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.9] + gAthA ||9-3|| dIpa anukrama [73-77] Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU. -9] / [ gAthA 1-3], niryukti: [ 1561...] bhASyaM [ 243...], drIyA ||8 34 // Avazyaka- 5 vAgUduSpraNidhAnaM kRtasAmAyikasyAsabhyaniSThurasAvadyayA prayoga iti uktaM ca- "kaDasAmaio puSaM buddhIe pehitUNa bhaasejaa| hAribha- | sai NiravajjaM vayaNaM aNNaha sAmAiyaM Na bhave // 2 // " kAyaduSpraNidhAnaM kRtasAmAyikasyApratyupekSitAdibhUtalAdau karaca| raNAdInAM dehAvayavAnAmanibhRtasthApanamiti, uktaM ca-"aNirikkhiyApamajiya thaMDile ThANamAdi sevento hiMsAbhAvevi Na so kaDasAmaio pamAdAo // 1 // " sAmAyikasya smRtyakaraNaM-sAmAyikasya sambandhinI yA smaraNA smRtiH- upayogalakSaNA tasyA akaraNam-anAsevanamiti, etaduktaM bhavati-prabalapramAdavAn naiva smaratyasyAM velAyAM mayA yatsAmAyikaM kartavyaM kRtaM na kRtamiti vA, smRtimUlaM ca mokSasAdhanAnuSThAnamiti, uktaM ca-" saraha pamAdajutto jo sAmaiyaM kadA tu kAtavaM / katamakarta vA tassa hu kathaMpi viphalaM tayaM NeyaM // 1 // " sAmAyikasyAnavasthitasya karaNaM anavasthitakaraNaM, anavasthitamalpakAlaM vA karaNAnantarameva tyajati yathAkathaJcidvA'navasthitaM karotIti, uktaM ca- "kAtUNa takkhaNaM ciya pAreti kareti vA jadhicchAe / aNavaDiyaM sAmaiyaM aNAdarAto na taM suddhaM // 1 // " uktaM sAticAraM prathamaM zikSApadatratamadhunA dvitIyaM pratipAdayannAha - * disivyayagahiyassa disAparimANassa padiNaM parimANakaraNaM desAvagAsiyaM, desAvagAsiyassa samaNo0 ime pazca0, taMjahA ANavaNappaoge pesavaNappaoge sahANuvAe rUvANuvAe bahiyA puggalapakkheve // 10 // ( sUtra ) Education kRtasAmAyikaH pUrvaM yudhA prekSya bhASeta sadA niravadyaM vacanamabhyathA sAmAyikaM na bhavet // 1 // 2 anirIkSyAprasRjya sthaNDilAn sthAnAdi sevamAnaH hiMsAbhAve'pi na sa kRtasAmAyikaH pramAdAt // 1 // 3 na smarati prasAdayukto yaH sAmAyikaM tu kadA karttavyaM kRtamakRtaM vA vastha hu kRtamapi viphalaM tat jJeyaM // 7 // 4 kRtvA tAkSaNameva pArayati karoti vA ycchyaa| anavasthitaM sAmAyikamanAdarAt na tat zuddham // 1 // For Parts Only 6pratyAkhyA nAdhya0 ~1670~ zrAvakatra tAdhi0 muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atha dizA-vratasya varNanaM kriyate // 834 // ebay.org
Page #1672
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-10] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [243...], (40) prata sUtrAMka [sU.10 hai| digapataM prAgU vyAkhyAtameva tadUgRhItasya diparimANasya dIrghakAlasya yAvajjIvasaMvatsaracaturmAsAdibhedasya yoja nazatAdirUpatvAt pratyahaM tAvatparimANasya gantumazaktatvAt pratidina-pratidivasamityetacca praharamuhartAdyupalakSaNaM pramANakaraNa-divasAdigamanayogyadezasthApana pratidinapramANakaraNaM dezAvakAzika, digavatagRhItadikUparimANasyaikadeza:-aMzaH tasminnavakAzaH-gamanAdiceSTAsthAnaM dezAvakAzastena nivRttaM dezAvakAzikaM, etacANuvratAdigRhItadIrghatarakAlAvadhiviraterapi pratidinasajhepopalakSaNamiti pUjyA varNayanti, anyathA taviSayasalepAbhAvAda bhAve vA pRdhazikSApadabhAvaprasaGgAdityalaM vistareNa / ettha ya sappaditaM AyariyA paNNavayaMti, jadhA sappassa purva se bArasajoyaNANi visao Asi, pacchA bijjAdhAdieNa osAreMteNa joyaNe dihivisao se Thavito, evaM sAvaovi disibatAgAre bahuyaM avarajhiyAu, pacchA desAvagAsieNaM taMpi osAreti / athavA visadiIto-agateNa ekAe aMgulIe ThavitaM, evaM vibhAsA / idamapi zikSAbratamaticArarahitamanupAlanIyamityata Aha-'desA0 dezAvakAzikasya-prAganirUpitazabdArthasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyA na samAcaritavyAH, tadyathA-'AnayanaprayogaH' iha viziSTe dezAdhi(di)ke bhUdezAbhigrahe parataH svayaM gamanAyogAdyadanyaH sacittAdidravyAnayane prayujyate sandezakapradAnAdinA tvayedamAneyamityAnayanaprayogaH, balAt | viniyojyaH preSyaH tasya prayogaH yathA'bhigRhItaparavicAradezavyatikamabhayAt tvayA'vazyameva gatvA mama gavAdyAneyamidaM vA tatra kartavyamityevaMbhUtaH pressypryogH| tathA zabdAnupAtaH svagRhavRttiprAkArakAdivyavacchinnabhUdezAbhigrahe'pi bahiH prayojano. anaca srpdssttaantmaacaaryaa| mahApayanti, yathA pUrva takha sarpasya dvAdaza yojanAni viSaya AsIta , pazcAdviyAvAvinAyavArayatA yojane takha raSTiviSayaH sthApitaH, evaM zrAvako'pi dignatAbAre bahaparAvAn pazcAt dezAvakAkSikena tadapyapasArapati / athavA viSaTTAmtaH-agadenaikasyAmagulI sthApita, evaM vibhASA exeyverter dIpa anukrama [78] %A5% A niorary om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1671~
Page #1673
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-10] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...., (40) pratyAkhyA nAdhya zrAvakatratAdhika prata sUtrAMka [sU.10 Avazyaka tpattau tatra svayaM gamanAyogAt vRttiprAkArapratyAsannavartino buddhipUrvakaM kSutkAsitAdizabdakaraNena samavAsitakAn bodhayataH hAribha- zabdasyAnupAtanam-uccAraNaM tAdRg yena parakIyazravaNavivaramanupatatyasAviti, tathA rUpAnupAta:-abhigRhItadezAd bahiH| drIyA prayojanabhAve zabdamanuccArayata eva pareSAM samIpAnayanAthU svazarIrarUpadarzanaM rUpAnupAtaH, tathA bahiH pudgalaprakSepaH abhigRhIta dezAd bahiH prayojanabhAve pareSAM prabodhanAya leSvAdikSepaH pudgalaprakSepa iti bhAvanA, dezAvakAzikametadarthamabhigRhyatemA bhUda // 835 // bahirgamanAgamanAdivyApArajanitaH prANyupamarda iti, sa ca svayaM kRto'nyena vA kArita iti na kazcit phale vizeSaH| pratyuta guNaH svayaMgamane IyopathavizuddheH parasya punaranipuNatvAdazuddhiriti kRtaM prasaGgena // vyAkhyAtaM sAticAraM dvitIyaM. zikSApadavrataM, adhunA tRtIyamucyate, tatredaM sUtram posahoSavAse cauvihe pannatte, taMjahA-AhAraposahe sarIrasakAraposahe baMbhaceraposahe avvAvAraposahe, posahovavAsassa samaNo0 ime pazca0, taMjahA-appaDilehiyaduppaDilehiyasijjAsaMdhArae apamajiyaduSpamajjiyasijjAsaMvArae appaDilehiyaduppaDilehiyauccArapAsavaNabhUmIo appamajiyaduppamajiyauccArapAsavaNa|bhUmIo posahovavAsassa samma aNaNupAla(Na)yA // 11 // (sUtraM) | iha pauSadhazabdo rUcyA parvasu vartate, parvANi cASTamyAditithayaH, pUraNAt parva, dharmopacayahetutvAdityarthaH, pauSadhe upava sana pauSadhopavAsaH niyamavizeSAbhidhAnaM cedaM poSadhopavAsa iti, ayaM ca poSadhopavAsazcaturvidhaH prajJaptaH, tadyathA-'AhA- bharapoSadhaH' AhAraHpratItaH tadviSayastannimittaM poSadha AhArapoSadhaH, AhAranimittaM dharmapUraNaM parveti bhAvanA, evaM zarIrasatkAra EXAMPLEASE dIpa anukrama [78] 835 // SamEaurator Finiorayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha pauSadhopavAsa vratasya varNanaM kriyate ~1672~
Page #1674
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-11] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) R prata sUtrAMka [sU.11] 48 poSadhaH brahmacaryapoSadhaH, atra caraNIyaM carya 'avo yadi tyasmAdadhikArAt 'gadamadacarayamazcAnupasagAt' (pA03-1-100). dAiti yat, brahma-kuzalAnuSThAna, yathoktaM-"brahma vedA brahma tapo, brahma jJAnaM ca zAzvatam / " brahma ca tat carya ceti samAsaH | mAzeSa pUrvavat / tathA avyApArapopadhaH / ettha puNa bhAvattho esa-AhAraposadho duvidho-dese sabe ya, dese amugA vigatI AyaMbilaM vA ekasi vA do bA, sabe catuvidho'vi AhAro ahorattaM paccakkhAto, sarIrapoSadho hANuvaNavaNNagavilevaNapuSphagaMdhataMbolANaM vatthAbharaNANaM ca pariccAgo ya, sovi dese sabe ya, dese amugaM sarIrasakAraM karemi amurga na karemitti, sabe ahorata, baMbhacerapoSadho dese sabe ya, dese divArattiM ekasiM do vA bAretti, sabe ahorattiM baMbhayArI bhavati, abAvAre posadho duviho dese save ya, dese amugaM vAvAraM Na karemi, sace sayalavAbAre halasagaDadharaparakamAdIo Na kareti, estha jo| desaposa kareti sAmAiyaM kareti vA Na vA, jo sadaposadhaM kareti so NiyamA kayasAmAito, jati Na kareti to NiyamA |vaMcijati, ta kahiM , cetiyaghare sAdhUmUle vA ghare vA posaghasAlAe vA ummukamaNisuvaNNo paDhato potthagaM vA vAyato ana punarbhAvArtha eSA-AhArapoSadho dvividhA-yezataH sarvatazna, deze amukA vikRtiH AcAmAmlaM vA ekako hivA, sarvatazcaturvidho'pyAhAro'horAtraM pratyAkhyAtaH, zarIrapoSadhaH sAnodarzanavarNakavilepana puSpagandhatAmbUlAnAM cakhAbharaNAnAM ca parityAgAt , so'pi dezataH sarvatazca dezato'mukaM dhArIrasatkAra karomya mukaM na karomi, sarvato'horAtraM, brahmacaryapoSadho dezataH sarvatazra, dezato divA rAtrI vA ekazo dviA, sarvato'horAtraM brahmacArI bhavati, adhyApArapoSadho dvividhA dezasaH sarvataca, dezavo'mukaM vyApAra na karomi sarvataH sakalagyApArAn halazakaTagRhaparAkramAdikAn na karoti, ana yo dezapovadha karoti sAmAyikaM karoti vA naM vA, yA sarvapoSa4 karoti sa nimAt kRtasAmAyikA, yadi na karoti tavA niyamAnyate, tatka, caityagRhe sAdhumUle bA gRhe vA poSadhazAlAyAM vaa| unmuktamaNimuvarNaH paThana pustakaM vA vAcayan dIpa anukrama [79] 6458 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1673~
Page #1675
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-11] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka [sU.11] dIpa anukrama [79] Avazyaka- dharma jhANaM jhAyati, jadhA ete sAdhuguNA ahaM asamattho maMdabhaggo dhAretuM vibhAsA / idamapi ca zikSApadabratamaticArara-4 hAribha- hitamanupAlanIyamityata Aha-'posadhovavAsassa samaNoM poSadhopavAsasya nirUpitazabdArthasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA nAdhya drIyA jJAtavyA na samAcaritavyAH, tadyathA-apratyupekSitaduSpratyupekSitazayyAsaMstArI, iha saMstIyate yaH pratipannapoSadhopavAsena zrAvakatra tAdhika // 836 // vidarbhakuzakambalIvastrAdiH sa saMstAraH zayyA pratItA pratyupekSaNaM-gocarApannasya zayyAdezcakSuSA nirIkSaNaM na pratyupekSaNaM apratyu-| pekSaNaM duSTam-udbhrAntacetasA pratyupekSaNaM duSpratyupekSaNaM tatazcApratyupekSitaduSpratyupekSitau zayyAsaMstArau ceti samAsaH, zayyaiva | vA saMstAraH zayyAsaMstAraH, ityevamanyatrAkSaragamanikA kAryeti, upalakSaNaM ca zayyAsaMstArAdyupayoginaH pITha(phala)kAderapi / etthe hApuNa mAyArI-kaDaposadhoNo appaDilehiyA sajja durUhati, saMthAragaM vA duruhar3a, posahasAlaM vA sevai, dambhavatthaM vA suddhabhAvasthaM vA bhUmIe saMgharati, kAiyabhUmito vA Agato puNaravi paDilehati, aNNadhAtiyAro, evaM pIDhagAdisuvi vibhaasaa|| tathA apramArjitaduSpramArjitazayyAsaMstArI, iha pramArjana-zavyAderAsevanakAle vakhopAntAdineti, duSTam-avidhinA | pramArjanaM zeSa bhASitameva, evaM uccAraprazravaNabhUmAvapi, uccAraprazravaNaM niSThacUtakhelamalAgrupalakSaNaM, zeSa bhAvitameva / tathA| popadhasya samyak-pravacanoktena vidhinA niSpakampena cetasA ananupAlanam-anAsevanam / et) bhAvanA-kataposadho| dharmadhyAnaM pyAyati, yathA sAdhuguNAnetAnadaM manyabhAgyo'samayoM dhArayituM vibhASA / 3 bhatra punA sAmAcArI-kRtapoSadho nApratilipa zabyAmArohati ||daa saMstAraka vArohati poSadhazAlA vA sevate irbhavarSa vA zuddha vakhaM vA bhUmI saMstRNAti, kAyikIbhUmita Agato vA punarapi pratilikhati, anyathA'ticAraH, daevaM pIThakAdiSvapi vibhaassaa| 3 atra bhAvanA kRtapoSadho Singtonary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1674~
Page #1676
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-11] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka [sU.11] dIpa anukrama [79] athiracitto AhAre tAva sarva desa vA pattheti, vidiyadivase pAraNagassa vA appaNo aTTAe ADhattiM kArei, karei vA ima 2 vatti kahe dhaNiya baTTai, sarIrasakAre sarIraM baTTeti, dADhiyAu kese vA romarAI vA siMgArAbhippAyeNa saMThaveti, dAhe vA sarIraM siMcati, evaM savANi sarIravibhUsAkaraNANi(Na)pariharati baMbhacere, ihaloe paraloe vA bhoge pattheti saMvAdheti vA, athavA saddapharisarasarUpagaMdhe vA ahilasati, kaiyA baMbhaceraposaho pUrihii, caitA mo baMbhacereNaMti, avAbAre | sAvajANi dhAvAreti katamakataM vA ciMtei, evaM paMcatiyArasuddho aNupAletaghotti / uktaM sAticAraM tRtIyazikSApadavrataM, hai adhunA caturdhamucyate, tatredaM sUtram OatihisaMvibhAgo nAma nAyAgayANaM kappaNijjANaM annapANAINaM vvANaM desakAlasaddhAsakArakamajuaM parAe bhattIe AyANuggahabuddhIe saMjayANaM dANaM, atihisaMvibhAgassa samaNo0 ime paJcataMjahAsacittanikkhevaNayA sacittapihaNayA kAlaikkame paravavaese macchariyA ya 12 // (satra) iha bhojanArtha bhojanakAlopasthAvyatithirucyate, tatrAtmArtha niSpAditAhArasya gRhinatinaH mukhyaH sAdhurevAtithistasya sthiracita AhAre tAvat sarva deza dhA prArthayate dvitIyadivase vA'manaH pAraNakamA Aiti karoti kara vedamidaM pati kathAyAmatya vartate, zarIrasAkAre zarIraM vartavati imabhukezAna vA romarAja vA zArAbhiprAyeNa saMsthApayati, nidAye vA zarIra sithati, evaM sarvANi zarIravibhUSAkAraNAni na | pariharati brahmacarya pehalI kikAn pAralaukikAn vA bhogAn prArthayate saMbAdhayati vA, athavA zabdasarasarUpagandhAsvAbhilaSyati, kadA ahmacaryapopadhaH pUra|viSyati khAjitAH ko mahAcaryeNeti / avyApAre sAvadhAn vyApArayati kRtamakRtaM vA cimtayati, evaM panAticArazudo'nupAlanIyaH / AMERatinine Bharorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha atithisaMvibhAga vratasya varNanaM kriyate ~1675~
Page #1677
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-12] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) Zhong Xue Zhong Xue prata sUtrAMka [sU.12] Avazyaka-disaMvibhAgo'tithisaMvibhAgaH, saMvibhAgagrahaNAt pazcAtkarmAdidoSaparihAramAha, nAmazabdaH pUrvavat, 'nyAyAgatAnA miti pratyAkhyA hAribha- nyAyaH dvijakSatriyavizUdANAM svavRttyanuSThAnaM svasvavRttizva prasiddhaiva prAyo lokaheyo tena tAhazA nyAyenAgatAnAM-bAptAnAm , nAdhya0 drIyA anenAnyAyAgatAnAM pratiSedhamAha, kalpanIyAnAmudgamAdidoSaparivarjitAnAmanemAkalpanIyAnAM niSedhamAha, annapAnAdInAM | zrAvakA tAdhika dravyANAm , AdigrahaNAd vakhapAtrIpadhabheSajAdiparigrahaH, anenApi hiraNyAdivyavacchedamAha, 'deshkaalshrddhaastkaar||837|| kramayuktaM' tatra nAnAvrIhikodravakaDagodhUmAdiniSpattibhAra dezaH subhikSadurbhikSAdiH kAlaH vizuddhazcittapariNAmaH zraddhA abhyutthAnAsanadAnavandanAnuvajanAdiH satkAraH pAkasya peyAdiparipAcyA pradAnaM kramaH, ebhirdezAdibhiryuktaM-samanvitaM, dI anenApi vipakSavyavacchedamAha, 'parayA' pradhAnayA bhaktyeti, anena phalaprAptI bhaktikRtamatizayamAha, AtmAnugrahabuddhyA mana punayaMtyanugrahabuddhati, tathAhi-AtmaparAnugrahaparA eva yatayaH saMyatA mUlaguNotsaraguNasampannA sAdhavastebhyo dAnamiti | sUtrAkSarArthaH / estha sAmAcArI-sAvageNa posadhaM pAreMteNa NiyamA sAdhUNamadAtuMNa pAreyavaM, annadA puNa aniyamo-dAtuM vA pAreti pArito vA deiti, tamhA purva sAdhUNaM dAtuM pacchA pAretavaM, kadhaM ?, jAdhe desakAlo tAghe appaNo sarIrassa vibhUsaM kAuM sAdhupaDissayaM gaMtu NimaMteti, bhikkhaM gehadhatti, sAdhUNa kA paDivattI?, tAdhe aNNo paDalaM aNNo muharNatayaM IN837 // ana sAmAcArI-dhAvaNa poSadhaM pArayatA niyamAt sAdhumyopacAna pArapittavyaM anyathA punaraniyamaH itvA vA pArayati pAravizvA vA dadAtIti, tasmAt pUrva sAdhubhyo vA pAravitabya, kathaM !, badA dezakAlamAdA''tmanaH zArIraya vibhUSAM kRtvA sAdhupratizravaM gatvA nimantrayate mikSA gRhIteti, sAdhUnAM | kA pratipattiH -tadA'nyaH paTalaM antho mukhAnantarka dIpa anukrama [80] -W*Liu Zi K Zhong Liu Liu Ba Shi San Zhang JABERatin ? ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16764
Page #1678
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-12] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka aNNo bhANaM paDileheti, mA aMtarAiyadosA ThaviMtagadosA ya bhavissaMti, so jati paDhamAe porusIe nnimNteti| atthi NamokArasahitAito to gejjhati, adhava Nasthi Na gejjhati, te vahitavayaM hoti, jati ghaNaM lagejA tAdhe genjhti| saMcikkhAvijati, jo vA ugghADAe porisie pAreti pAraNaitto aNNo vA tassa dijati, pacchA teNa sAvageNa samaga gammati, saMghADago baccati, ego Na vadRti pesituM, sAdhU purao sAvago maggato, gharaM NeUNa AsaNeNa uvaNimaMtijati. jati NivihagA to laTThayaM, adha Na NivesaMti tadhAvi viNayo pautto, tAdhe bhattaM pANaM sayaM ceSa deti, athavA bhANaM dhreti| bhajA deti, athavA ThitIo acchati jAva diNNaM, sAdhUvi sAvasesaM darSa geNhati, pacchAkammaparihAraNahA, dAtUNa vaMdinu visajjeti, visajettA aNugacchati, pacchA sayaM bhuMjati, jaM ca kira sAdhUNa Na diNaM taM sAvageNa Na bhotsarva, jati puNa sAdhU Natthi tA desakAlavelAe disAlogo kAtavo, visuddhabhAveNa ciMtiya-jati sAdhuNo hotA to NisthArito [sU.12] dIpa anukrama [80] bhanyo bhAjana pratilikhati mA''ntarAyikA doSA bhUvan sthApanAdoSAna, sa yadi prathamASAM pauruSAM nimanvayate asti namaskArasaditastadA pRthate. thaca nAtina gRyate tadvodaNyaM bhaveta, yadi dhanaM hota tadA gRhyate saMrakSyate, yo bodUghATapAruSyo pArayati pAraNavAnanyo vA tI dIpate, pakSAprona zrAvakeNa samaM gamyate saMghArako bajati eko bha vartate preSita, sAdhuH purataH pAvakaH pRSTataH, guhaM nIravAsanena nimantrayati, yadi limiTara kaI nAtha nivizamti tathApi binayaH prayukto (bhavati), tadA bhaktaM pAnaM vA svayameva dadAti athavA bhAjanaM dhArayati bhAryA dadAti, athavA sthita eva tiSThati bAbararsa, sAdhurapi sApazeSa janya gRhNAti pakSAkarmapariharaNArthAtha, dayA panditvA visarjayati visRjyAnugati, pacAna khayaM bhuGa, baca kila sAdhubhyo na da na tathApakega bhoktabdha, yadi punaH sAdhu ti tadA dezakAlavelAyAM digAlokaH karttavyaH, vizuddhabhAvena cintayita-yadi sAdhavo'bhaviSyan tadA nistArito'. muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1677~
Page #1679
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-12] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) Avazyaka- hAribha drIyA 11838 // prata sUtrAMka [sU.12] SEASEARSAGAR hototti vibhAsA / idamapi ca zikSApadanatamaticArarahitamanupAlanIyamiti, ata Aha-atithisaMvibhAgasya-prAganirU- pratyAkhyA pitazabdArthasya zramaNopAsakenAmI paJcAticArA jJAtavyAHna samAcaritavyAH, tadyathA-'sacittanikSepaNaM' sacitteSu-brIhyA-18 nAdhya diSu nikSepaNamannAderadAnabuddhyA mAtRsthAnataH, evaM 'sacittapidhAna' sacittena phalAdinA pidhAna-sthaganamiti samAsaH, zrAvakatrabhAvanA prAgvat , 'kAlAtikrama' iti kAlasyAtikramaH kAlAtikrama iti ucito yo bhikSAkAlaH sAdhUnAM tamatikramyAnAgataM | tAdhika vA bhule'tikrAnte vA, tadA ca kiM tena labdhenApi kAlAtikAntatvAt tasya, uktaM ca-"kAle diNNassa padheyaNassa agdho Na tIrate kaauN| tasseva akAlapaNAmiyassa geNhatayA Nasthi // 1 // " 'paravyapadeza' ityAtmavyatirakko yo'nyaH sa parastasya vyapadeza iti samAsaH, sAdhoH poSadhopavAsapAraNakAle bhikSAyai samupasthitasya prakaTamannAdi pazyataH zrAvako'bhidhatteparakIyamidamiti, nAsmAkInamato na dadAmi, kizcidyAcito vA'bhidhatte-vidyamAna evAmukasvedamasti, tatra gatvA mArgavata | yUyamiti, 'mAtsarya' iti yAcitaH kupyati sadapi na dadAti, paronnativaimanasyaM ca mAtsarya'miti, etena tAvad dramakeNa yAcitena | dattaM kimahaM tato'pyUna iti mAtsaryAd dadAti, kaSAyakaluSitenaiva cittena dadato mAtsaryamiti, vyAkhyAtaM sAticAraM caturthaM | | zikSApadavataM, adhunA ityeSa shrmnnopaaskdhrmH| Aha-kAni punaraNupratAdInAmitvarANi yAvatkathikAnIti?, atrocyate OitthaM puNa samaNovAsagadhamme paMcANuvvayAI tinni guNabvayA AvakahiyAI, cattAri sikkhAvayAI hattariyAI, eyassa puNo samaNovAsagadhammassa mUlavatthu sammattaM, taMjahA-taM nisaggeNa vA abhigameNa vA paMca-8 // 838 // bhaviSyaditi vibhASA / 2 kAle dattasya praheNakasyA! na pAkyate kartum / tasvaicAkAladattasya prAhakA na santi // 1 // dIpa anukrama [80] *CASA JAMERatinAN Tanatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1678~
Page #1680
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-13] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...., (40) prata sUtrAMka [sU.13] aIyAravimukha aNuvvayaguNabbayAI ca abhiggahA anne'vi paDimAdao visesakaraNajogA, apasichamA mAraNaMtiyA saMlehaNAjhasaNArAhaNayA, imIe samaNovAsaerNa ime pazca0, taMjahA-ihalogAsaMsappabhoge paralogAsaM-| sappaoge jIviyAsaMsappaoge maraNAsaMsappaoge kAmabhogAsaMsappaoge // 13 // (sUtraM) atra punaH zramaNopAsakadharma puna zabdo'vadhAraNArthaH, atraiva na zAkyAdizramaNopAsakadharme, samyaktvAbhAvenANuvratAyabhAvAditi, vakSyati ca-ettha puNa samaNovAsagadhamme mUlavatdhuM saMmatta'mityAdi, paJcANuvratAni pratipAditasvarUpANi trINi |guNavratAni uktalakSaNAnyeva 'yAvatkadhikAnI'ti sakRdgRhItAni yAvajjIvamapi bhAvanIyAni, catvArIti saGkhyA 'zikSA-18 padavratAnI'ti zikSA-abhyAsastasya padAni-sthAnAni tAnyeva vratAni zikSApadannatAni, 'itvarANI'ti tatra pratidivasAnu-12 ye sAmAyikadezAvakAzike punaH punarucAyeM iti bhAvanA, pauSadhopavAsAtithisaMvibhAgau tu pratiniyatadivasAnuSTheyau na pratidivasAcaraNIyAviti / Aha-asya zramaNopAsakadharmasya kiM punarmUlavasviti ?, atrocyate, samyaktvaM, tathA cAha granthakAra:-'etassa puNo samaNovAsaga.' asya punaH zramaNopAsakadharmasya, punaHzabdo'vadhAraNArthaH asyaiva, zAkyAdizramaNopAsakadharme samyaktvAbhAvAt na mUlavastu samyaktvaM, vasantyasminnaNuvratAdayo guNAstadbhAvabhAvitveneti vastu mUlabhUtaM dvArabhUtaM ca tada vastu ca mUlavastu, tathA coktam-"dvAraM mUlaM pratiSThAnamAdhAro bhAjana nidhiH| dviSaTkasyAsya dharmasya, samyaktvaM prikiirtitm||1||"smyktvN-prshmaadilkssnnN, uktaM ca-"prazamasaMveganirvedAnukampAstikyAbhivyaktilakSaNaM samyaktva"(tattvA0 bhASye a01sU02)miti, kathaM punaridaM bhavatyata Aha-'tannisamgeNa 'tat-vastubhUtaM samyaktvaM nisargeNa vA'dhigamena vA bhavatIti nAnaka dIpa anukrama [81] 450 Narayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1679~
Page #1681
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-13] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242..., (40) prata sUtrAMka [sU.13] Avazyaka-kriyA, tatra nisargaH-svabhAvaH adhigamastu yathAvasthitapadArthapariccheda iti,Aha-mithyAtvamohanIyakarmakSayopazamAderidaM bhavati pratyAkhyA hAribha-18 kathamucyate nisargeNa vetyAdi ?, ucyate, sa eva kSayopazamAdinisargAdhigamajanmeti na doSaH, uktaM ca-"UsaradesaM davilaya nAdhya drIyA ca bijhAi vaNadavo pappa / iya micchassa aNudaye uvasamasamma labhati jIvo // 1 // jIvAdINamadhigamo micchattassa tu zrAvakA tAdhika khayovasamabhAve / adhigamasamma jIvo pAi visuddhapariNAmo ||2||"tti, alaM prasaGgena, iha bhavodadhau duSpApAM smy||839|| kvAdibhAvaralAvApti vijJAyopalabdhajinapravacanasAreNa zrAvakeNa nitarAmapramAdapareNAticAraparihAravatA bhavitavyami-15 datyasyArthasyoktasyaiva vizeSakhyApanAyAnuktazeSasya cAbhidhAnAyedamAha granthakAraH 'paJcAticAravisuddha'mityAdi sUtra, idaM ca samyaktvaM prAganirUpitazaGkAdipazcAticAravizuddhamanupAlanIyamiti zeSaH, tathA aNuvrataguNatratAni-pAnirUpitasvarUpANi dRDhamaticArarahitAnyevAnupAlanIyAni, tathA'bhigrahAH-kRtalocaghRtapradAnAdayaH zuddhA-bhagAdyaticArarahitA evAnupAlanIyAH, anye ca pratimAdayo vizeSakaraNayogAH samyakparipAlanIyAH, tatra pratimA:-pUrvoktAH 'dasaNavayasAmAiya' ityAdinA granthena, AdizabdAdanityAdibhAvanAparigrahaH, tathA apazcimA mAraNAntikI saMlekhanAjopaNArAdhanA cAticArarahitA pAlanIyetyadhyAhAraH, tatraiva pazcimaivApazcimA maraNaM-prANatyAgalakSaNaM, iha yadyapi pratikSaNamAvIcImaraNamasti tathApi 839 // aparadeza dagdhaM ca vidhyAyati vanadavaH prApya / evaM mithyAtvasthAnudaye aupazamikasampala labhate jiivH||1|| jIvAdInAmadhigamo midhyAyasya || kSayopazamabhAve / adhigamasambaktavaM jIvaH prAmoti vizupariNAmaH // 2 // 16 dIpa anukrama [81] %95%95%4% Morayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1680
Page #1682
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.-13] / [gAthA-], niyukti: [1561...] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka [sU.13] 81na tad gRhyate, kiM tarhi 1, sarvAyuSkakSayalakSaNamiti maraNamevAnto maraNAntaH tatra bhavA mAraNAntikI bahuca (pUrvapadAta) dAiti Tham (pA04-4-64) saMlikhyate'nayA zarIrakaSAyAdIti saMlekhanA-tapovizeSalakSaNA tasyAH joparNa-sevanaM sAtasyArAdhanA-akhaNDakAlasya karaNamityarthaH, cazabdaH smuccyaarthH| ettha sAmAyArI-AsevitagihidhammeNa kila sAvageNa: pacchA NikkhamitavaM, evaM sAvagadhammo ujjamito hoti, Na sakkati tAghe bhattapaJcakkhANakAle saMthArasamaNeNa hotabaMti hai vibhAsA / Aha uktam-'apazcimA mAraNAntikI saMlekhanAjhoSaNA''rAdhanA''ticArarahitA samyak pAlanIyeti vAkyazeSaH, atha ke punarasyA aticArA iti tAnupadarzayannAha-'imIe samaNovAsaeNaM0' asthA-anantaroditasaMlekhanAsevanArAdha|nAyAH zramaNopAsakenAmI pavAticArA jJAtavyAHna samAcaritavyAH, tadyathA-dahalokAzaMsAprayogaH, ihaloko-manuSya lokastasminnAzaMsA-abhilASastasyAH prayoga iti samAsaH zreSThI syAmamAtyo veti, evaM 'paralokAzaMsAprayogaH' paralokeH| devaloke, evaM jIvitAzaMsAprayogaH, jIvitaM-prANadhAraNaM tatrAbhilApaprayogaH-yadi bahukAlaM jIveyamiti, iyaM ca lavastramAlyapustakavAcanAdipUjAdarzanAt bahuparivAradarzanAca, lokazlAghAzravaNAccaivaM manyate-jIvitameva zreyaH pratyAkhyA tAzanasyApi, yata evaMvidhA maduddezeneyaM vibhUtirvidyata iti, 'maraNAzaMsAprayogaH' na kazcittaM pratipannAnazanaM gaveSayati na saparyayA''driyate naiva kazcit zlAghate, tatastasyaivaMvidhazcittapariNAmo jAyate-yadi zIghraM biye'hamapuNyakarmeti, bhogAzaMsAprayogaH' janmAntare cakravartI syAm vAsudevo mahAmaNDalikaH zubharUpavAnityAdi / uktaH zrAvakadharmaH, vyAkhyAtaM samabhedaM dezo atra sAmAcArI-mAsevitagRhidharmeNa kila vAkkena pazcAniSkAntabya, evaM zrAvakadharmoM bhavatyuvataH, na zaknoti tadA bhaktapratyAkhyAnakAle saMstAra-- zramaNena bhavitavya, vibhaassaa| dIpa anukrama [81] SAKACOORDAROGRAPAR AMENarayog muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16814
Page #1683
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.13] dIpa anukrama [] Avazyaka - hAribha dvIyA // 840 // Education Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1563 ] bhASyaM [ 242...], taraguNapratyAkhyAnaM, adhunA sarvottaraguNapratyAkhyAnamucyate, tatreyaM gAthA - 'paccakkhANaM' gAhA / athavA dezottaraguNapratyAkhyAnaM zrAvakANAmeva bhavatIti tadadhikAra evoktaM, sarvottaraguNapratyAkhyAnaM tu lezata ubhayasAdhAraNamapItyatastadabhidhitsayA''hapaJcakakhANaM uttaraguNesu khamaNAiyaM aNegavihaM / teNa ya ihayaM parAyaM taMpi ya iNamo dasavihaM tu // 1563 || aNAgamakaM koDiyasahiaM niaMTiaM ceva / sAgAramaNAgAraM parimANakaDaM niravasesaM // / 1564 // saMkeyaM caiva addhAe, cakkhANaM tu dasavihaM / sayamevaNupAlaNiyaM, dANuvaese jaha samAhI / / 1665 // vyAkhyA - pratyAkhyAnaM prAgUnirUpitazabdArtha, 'uttaraguNeSu' uttaraguNaviSayaM prakaraNAt sAdhUnAM tAvadidamiti-kSapaNAdi, kSapaNagrahaNAccaturthAdiparigrahaH, AdigrahaNAdvicitrAbhigrahaparigrahaH, 'anekavidha 'mityanekaprakAraM, prakArazca vakSyamANastenAnekavidhena, cazabdAyuktalakSaNena ca, 'atreti sAmAnyenottaraguNapratyAkhyAnanirUpaNAdhikAre, athavA cazabdasyaivakArAsvAt tenaiva, atre'ti sarvottaraguNapratyAkhyAnaprakrame prakRtam upayogo'dhikAra iti paryAyastadapi cedaM dazavidhaM tu-mUlA|pekSayA dazavidhaM dazaprakArakameveti gaathaarthH| 1563 // adhunA dazavidhamevopanyasyannAha - 'aNAgataM 0 'gAthA, anAgata karaNAdanAgataM paryuSaNAdAvAcAryAdivaiyAvRttyakaraNAntarAyasadbhAvAdArata eva tattapaHkaraNamityarthaH evamatikrAntakaraNAdatikrAntaM, bhAvanA prAgvat / 'koTisahita 'miti koTIbhyAM sahitaM koTisahitaM militobhayapratyAkhyAna koTi, caturthAdikaraNamevetyarthaH, 'niyantritaM caiva' nitarAM yantritaM niyantritaM pratijJAtadinAdau glAnAdyantarAyabhAve'pi niyamAt karttavyamitihRdayaM, 'sAkAra' Akriyanta ityAkArAH - pratyAkhyAnApavAdahetavo'nAbhogAdayaH sahAkAraiH sAkAraM, tathA'vidyamAnAkAra For Purina Pts Only 6pratyAkhyA nAdhya0 ~ 1682~ zrAvakatra tAdhi0 // 840|| muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra - [40], mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH mUla saMpAdane kiJcit skhalanatvAt atra niryukti-krame eka aGka vismRtaM dRzyate ( niryukti krama- 1562 ke badale 1563 chapa gayA hai) by org
Page #1684
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1565] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka ACCORCAMSACT manAkAraM, parimANakRta'miti dattyAdikRtaparimANamiti bhAvanA niravazeSa'miti samagrAzanAdiviSaya iti gAthArthaH // 1564 // 'saGketaM caiveti keta-civamaGguSThAdi saha ketena saGketaM sacihnamityarthaH, 'addhA yatti kAlAkhyA, addhAmAzritya pauruSyAdikAlamAnamapItyarthaH, 'pratyAkhyAnaM tu dazavidha pratyAkhyAnazabdaH sarvatrAnAgatAdau sambadhyate, tuzabdasyaivakArArthatvAd vyavahitopanyAsAd dazavidhameva, iha copAdhibhedAt spaSTa eva bheda iti na paunaruktyamAzaGkanIyamiti / Aha-idaM pratyAkhyAnaM prANAtipAtAdipratyAkhyAnavat kiM tAvat svayamakaraNAdibhedabhinnamanupAlanIya AhozvidanyathA !, anyathaivetyAha-svayamevAnupAlanIyaM, na punaranyakAraNe anumatI vA niSedha iti, Aha ca-dANuvadese jadha samAdhitti anyAhAradAne yatipradAnopadeze ca 'yathA samAdhiH yathA samAdhAnamAtmano'pyapIDayA pravartitavyamiti vAkyazeSaH, uktaM ca-bhAMvitajiNavayaNANaM mamattarahiyANa Nasthi hu viseso| appANami paraMmi ya to vaje piiddmubhovi||1||"tti | gAthArthaH // 1565 // sAmpratamanantaropanyastadazavidhapratyAkhyAnAdyabhedAvayavArthAbhidhitsayA''ha hohI pajosavaNA mama ya tayA aMtarAiyaM hunaa| guruveyAvacceNaM tavassigelanayAe vA // 1566 // so dAi tavokamma paDibaje taM aNAgae kAle / evaM paJcakkhANaM aNAgaya hoi nAyabdha // 1567 / / bhaviSyati paryuSaNA mama ca tadA antarAyaM bhavet , kena hetunetyata Aha-guruvayAvRttyena tapasviglAnatayA vetyupalakSaNamidamiti gAthAsamAsArthaH // 1566 ||s idAnIM tapaHkarma pratipadyeta tadanAgatakAle tatpratyAkhyAnamevambhUtamanAgata...bhAvitajinavacanAnAM mamatvarahitAnAM nAratyeva vizeSaH / Atmani paramizca tato varjayet pIDAbhubhayorapi // 1 // dIpa anukrama [81..] mA011 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: | dazavidha pratyAkhyAnasya svarupam varNayate ~16834
Page #1685
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [.] dIpa anukrama [81..] Avazyaka zaribha drIyA // 841 // Avazyaka" mUlasUtra - 1 (mUlaM+niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6] mUlaM [.] / [gAthA-], niryuktiH [ 1567 ] bhASyaM [ 242.... karaNAdanAgataM jJAtavyaM bhavatIti gAthArthaH // 1567 // Imo puNa ettha bhAvatthoM-aNAgataM paJcakkhANaM, jadhA aNAgataM tavaM karejjA, pajjosavaNAgrahaNaM ettha vikiddhaM kIrati, sabajahanno aTTamaM jadhA pajjosavaNAe, tathA cAtummAsie cha pakkhie anbhatta | aNNesu ya NhANANujANAdisu tahiM mamaM aMtarAiyaM hojA, guru-AyariyA tesiM kAtavaM, te kiM Na kareMti ?, asaha hojjA, athavA aNNA kAi ANattigA hojjA kAyaviyA gAmaMtarAdi sehassa vA ANeyavaM sarIraveyAvaDiyA vA, tAghe so uvavAsaM kareti guruveyAvaccaM ca Na sakketi, jo aNNo dohavi samatyo so karetu, jo vA aNNo samattho uvavAsassa so kareti Nasthi Na vA labhejA na yANejja vA vidhiM tAdhe so ceva puDhaM uvavAsa kAtUrNaM pacchA taddivasaM bhuMjejjA, tavasI NAma khamao tassa kAta hojjA, kiM tadA Na kareti ?, so tIraM patto pajjosavaNA ussAritA, asatte vA sayaM pArAvito, tAdhe sayaM hiMDetuM samattho jANi abbhAse tattha vaccaDa, Natthi Na lahati se jathA gurUNaM vibhAsA, gelaNNaM-jANati jathA tahiM ayaM punaratra bhAvArtha:-anAgataM pratyAkhyAnaM yathA'nAgataM tapaH kuryAt paryuSaNAgrahaNamaMtra vikRSTaM kiyate sarvajaghanyamaSTamaM yathA paryuSaNAyAM, tathA caturmAsyAM SaSThaM pAkSike bhaktArthe, anyeSu vA khAnAnuvAnAdiSu tadA mamAntarAyikaM bhaviSyati, guravaH- AcAryale kartavyaM te kiM na kurvantiM ?, asahiSNavo vA syuH, athavA anyA vA kAcidAzatiH kartavyA bhavet grAmAntaragamanAdikA zaikSakasya vA''netavyaM zarIravaiyAvRtyaM yA, tadA sa upavAsaM karoti guruvaiyAvRtyaM ca na zaknoti, yo'nyo dvayorapi samarthaH sa karotu, amyo vA yaH samartha upavAsAya sa karoti nAsti na vA khabheta na jAnIyAdvA vidhi tadA sa caivopavAsaM pUrvakRtvA pazcAt tad (parva) divase bhuJjIta, tapasvI nAma kSapakastasya karttavyaM bhavet kiM tadA na karoti ?, sa tIraM prAptaH paryupaNA utsAritA, asahiSNutvAdvA svayaM pAritavAn tadA svayaM hiNDituM samartho yAni samIpe tatra brajatu, nAsti na labhate zeSaM yathA gurUNAM vibhASA, glAnatvaM jAnAti yathA tatra For Parts Only -------- muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~1684~ pratyAkhyA nAdhya0 10 pratyA khyAnAni // 841 // ibrary.org
Page #1686
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1567] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka divase asara hoti, vijeNa ghA bhAsitaM amugaM divasaM kIrahiti, athavA sayaM ceva so gaMDarogAdIhiM tehiM divasehi ash| bhavatitti, sesavibhAsA jathA gurummi, kAraNA kulagaNasaMghe Ayariyagacche vA tathaiva vibhAsA, pacchA so aNAgatakAle kAUNaM pacchA so jemejjA pajjosavaNAtisu, tassa jA kira NijarA pajjosavaNAdIhi taheva sA aNAgate kAle bhavati / gatamanAgatadvAram , adhunA'tikrAntadvArAvayavArthapratipAdanAyAha pajosavaNAi tavaM jo khalu na kareha kaarnnjaae| guruveyAvaceNaM tavassigelannayAe vA // 1568 // diso dAi tabokamma paDivajjataM aicchie kaale| evaM paJcakkhANaM aikaMtaM hoi nAyabvaM // 1569 // paTThavaNao adivasopacakkhANassa niTThavaNao a| jahiyaM samiti dunnivi taM bhannai koDisahiyaM tu // 1570 // mAse 2 a tabo amugo amuge diNaMmi evaio / haTeNa gilANeNa va kAyavvo jAva UsAso / / 1571 // daeyaM pacakkhANaM niyaMTiyaM dhIrapurisapannataM / jaMgiNhaMtaNagArA aNi ssi(bhi)appA apaDibaddhA // 1572 // caudasapuvI jiNakappiesu paDhamaMmi ceva saMghayaNe / eyaM vicchinnaM khalu dherAvi tayA karesI ya // 1573 / / hai| paryuSaNAyAM tapo yaH khalu na karoti kAraNajAte sati, tadeva darzayati guruvaiyAvRttyena tapasviglAnatayA gheti gAthAsamA divase'sahiSNurbhavati, vaiyena vA bhApitaM amugmin divase kariSyate, athavA khayameva sa gaNDarogAdibhisteSu divaseSu asahiSNubhAMgIti, zeSavibhASA yathA gurau, kAraNAt kulagaNasa zeSa AcAyeM gacche vA tathaiva vibhASA, pazvAso'nAgatakAle kRtvA pazcAt sa jemet paryuSaNAdiSu, tasA thA kila nirjarA paryupaNAdibhistathaiva sA'nAgate kAle bhavati / dIpa anukrama [81..] muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1685
Page #1687
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1573] bhASyaM [242...', (40) - AvazyakahAriMbha pratyAkhyA nAdhya 10 pratyA. khyAnAni drIyA prata sUtrAMka ||84shaa [sU.] sArthaH // 1568 // sa idAnI tapAkarma pratipadyate tadatikrAnte kAle etat pratyAkhyAna-evaMvidhamatikrAntakaraNAdati- krAntaM bhavati jJAtavyamiti gAthAsamAsArthaH // 1569 // bhAvatyo puNa pajjosavaNAe tavaM tehiM ceva kAraNehiM na karei, jo vA na samastho udhavAsassa gurutavassigilANakAraNehiM so atikate kareti, tathaiva vimAsA / vyAkhyAtamatikAntadvAraM, adhunA koTIsahitadvAraM vivRNvannAha-prasthApakazca-prArambhakazca divasaH pratyAkhyAnasya niSThApakazca-samAptidivasazca yatra-pratyAkhyAne 'samiti' tti milataH dvAvapi paryantau tad bhaNyate koTIsahitamiti gAthAsamAsArthaH // 157 // bhAvattho puNa jattha paJcakkhANassa koNo koNo ya milati, kadhI-gose Avassae abhattaho gahito ahorattaM acchiUNa pacchA puNaravi abhattaI kareti, bitiyassa paDavaNA paDhamassa nivaNA, ete do'vi koNA egaTThA militA, ahamAdisu duhato koDisahitaM jo carimadivase tassavi egA koDI, evaM AyaMbilanivItiyaegAsaNA egahANagANivi, athavA imo aNNo vihI-abhattaDaM kata AyaMbileNa pArita, puNaravi abhattaha kareti AyaMbilaM ca, evaM egAsaNagAdIhivi saMjogo kAtabo, NiSItigAdisu sasu sarisesu visarisesu ya / gataM koTisahitadvAraM, idAnIM niyantritadvAraM nyakSeNa nirUpayannAha-mAse 2 bhAvArthaH punaH paryuSaNAya upasareva kAraNa karoti, yo vA na samartha upavAsAya gurutapakhilAnakAraNaH so'tikAta karoti, tathaiva vibhaassaa| |2 bhAvArthaH punayaMtra pratyAzyAnasya koNa koNA milataH, karya!, pratyUpe AvazyakebhivArtho gRhItaH ahorAtraM khiyA pakSAt punarapi samakAya karoti, dvitIyasya prasthApanA prathama niSThApanA, etI dvAvapi koNI ekatra militI, aSTamAdiSu vidhAtaH koTIsahitaM yakSaramadivasaH (sa) tathApyekA koTI, evamAcAmAmla nirvikRtikakAsanakasthAnakAmyapi, athavA'yamanyo vidhi:-amakkArthaH kRta AcAmAmlena pArayati, punasyabhakArya karoti bhASAmAm ca, evaM ekAsanAdibhirapi saMyogaH kartavyaH, nirvikRtyAdiSu sarveSu saTazeSu visadRzeSu ca / dIpa anukrama [81..] // 842 // JAMERumona muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16864
Page #1688
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1573] bhASyaM [242...., (40) prata sUtrAMka ca tapaH amukaM amuke-amukadivase etAvat SaSThAdi hRSTena-nIrajena glAnena vA-anIrujena karttavyaM yAvaducchrAso yAvadAyuriti gAdhAsamAsArthaH // 1571 // etat pratyAkhyAnamuktasvarUpaM niyantritaM dhIrapuruSaprajJapta-tIrthakaragaNadharaprarUpitaM yad gRhNanti-pratipadyante anagArA-sAdhavaH 'anibhRtAtmAnaH' anidAnA aprativaddhAH kSetrAdiSviti gAthAsamAsArthaH // 1572 // idaM cAdhikRtapratyAkhyAnaM na sarvakAlameva kriyate, kiM tarhi ?, caturdazapUrvijinakalpikeSu prathama eva vaz2akraSabhanArAcasaMhanane,(adhunA tu)etad vyavachinnameva, Aha-tadA punaH kiM sarva eva sthavirAdayaH kRtavantaH AhozvijinakalpikAdaya eveti?, ucyate, sarva eva,tathA cAha-sthavirA api tathA(dA-)caturdazapUAdikAle, apizavdAdanye ca kRtavanta iti gaathaasmaasaarthH||1573|| bhAvattho puNa niyaMTitaM NAma NiyamitaM, jathA ettha kAyacaM, athavA'cchiNNaM jathA ettha avassaM kAyacaMti, mAse 2 amugehiM divasehiM catutthAdi chahAdi aThThamAdi evatio chaTheNa aTTameNa vA, haTho tAva kareti ceva, jati gilANo havati tathAvi kareti ceva, Navari UsAsadharo, etaM ca paJcakkhANaM paDhamasaMghataNI apaDibaddhA aNissitA ittha ya parastha ya, avadhAraNaM mama asamasthassa aNNo kAhiti, evaM sarIrae appaDibaddhA aNNissitA kuvaMti, etaM puNa codasapuvIsu bhAvArthaH punaniyantritaM nAma niyamita yathA'nna kartavyaM, athavA'pichana yathAvAvazyaM kartavya miti, mAse 2 amusmin divase catuyAdi SaThAdi aSTa mAdi etAvat, SaSThenAramena vA, esAvat karotyeca, yadi glAno bhavati tathApi karotyeca, paraM pAsadhara, esatha pravANyAnaM prathama saMhUna nino'pratibaddhA anilitAH, anna cAguna ca, avadhAraNaM mamAsamarthakhAnyaH kariSyati, pUrva zarIre'pratipadA anizritAH kurvanti, etat punazcaturdazapUrSibhiH dIpa anukrama [81..] Anatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16874
Page #1689
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1573] bhASyaM [242...', (40) pratyAkhyA nAdhya0 10 pratyA khyAnAni prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- paDhamasaMghataNeNa jiNakappeNa ya samaM vocchiNNaM, tamhi puNa kAle AyariyapajaMtA therA tadA kareMtA Asatti / vyAkhyAtaM hAribha- niyantritadvAraM, sAmprataM sAkAradvAraM vyAcikhyAsurAhadrIyA mayaharagAgArehiM annasthavi kAraNami jAyaMmi / jo bhatsaparicAyaM kareha sAgArakaDameyaM // 1574 // // 843 // ___ ayaM ca mahAnayaM ca mahAn anayoratizayena mahAna mahattaraH, Akriyanta ityAkArAH, prabhUtaivaMvidhAkArasattAkhyApanArtha dAbahuvacanamato mahattarAkArairhetubhUtairanyatra vA-anyasmiMzcAnAbhogAdI kAraNajAte sati bhujikriyAM kariSye'hamityevaM yo bhakta parityAgaM karoti sAgArakRtametaditi gAthArthaH // 1574 // avayavattho puNa saha AgArehiM sAgAraM, AgArA upari suttANugame bhaNihiMti, tastha mahattarAgArehi-mahalapayoyaNehiM, teNa abhattaho paJcakkhAto tAthe Ayariehi bhaNNati-amugaM gArma gaMtavaM, teNa niveiyaM jathA mama aja abbhattaho, jati tAva samattho karetu jAtu ya, Na tarati aNNo bhattahito abhattaDio vA| jo tarati so vaccatu, Nasthi aNNo tassa vA kajjarasa asamattho tAthe tassa ceva abhattadviyassa gurU visajayanti, eri4 sassa taM jemaMtassa aNabhilAsassa abhattahitaNijjarA jA sA se bhavati guruNioeNa, evaM ussUralaMbhevi viNassati aJcataM. dIpa anukrama [81..] prathamasaMhananena jinakalpena ca samaM gavacchi, samin punaH kAle bhAcAyoM jinakalipakAH khavirAsadA kuSanta bAsan 2 avayavArthaH punaH sadAkArI V84 // sAkAraM, AkArA upari sUtrAnugame maNiSyante, tatra mahArAkAra:-mahatvayojanaiH, temAbhakArthaH pratyAkhyAtaH sadAcArbhapayate-amukaM prAmaM gamtayaM, tena niveditaM yathA mamAcAbhakArthaH, yadi tAvatsamarthaH karotu bAnu ca na zaknoti banyo bhakkArtho'bhaktAoM vA yaH zakroti sa bajatu, nAstvamyastasya yA kAryasya usamarthaH tadA tamevAbhakkAdhikaM guravo visjanti, iTasApa taM jematoznamilApakhAmatArtha nijarA yA sA tasya bhavati guruniyogena, evamuskhUralAbhe'pi vinarUpati bAvantaM andiDram.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1688
Page #1690
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1574] bhASyaM [242...], (40) prata sUtrAMka vibhAsA, jati thovaM tAthe je NamokAraittA porusiittA vA tesiM visajejA je Na vA pAraNaittA je vA asahU vibhAsA, evaM gilANakajesu aNNatare vA kAraNe kulagaNasaMghakajjAdivibhAsA, evaM jo bhattaparicArga kareti sAgArakaDametati / gataM | sAkAradvAraM, idAnIM nirAkAradvAraM vyAcikhyAsurAhanijAyakAraNaMmI mayaharagA no karaMti AgAraM / katAravittidubhikkhayAi evaM nirAgAraM // 1575 // nizcayena yAta-apagataM kAraNaM-prayojanaM yasminnasI niryAtakAraNAstasmin sAdhI mahattarAH-prayojanavizeSAstatphalA-18 bhAvAnna kurvantyAkArAn kAryAbhAvAdityarthaH, ko-kAntAravRttI durbhikSatAyAM ca-durbhikSabhAve ceti bhAvaH, atra yat kriyate | tadevabhUtaM pratyAkhyAnaM nirAkAramiti gAthArthaH // 1575 // bhAvattho puNa NijjAtakAraNassa tassa jadhA Natthi ettha kiMcivi vitti tAhe mahattaragAdi AgAre Na kareti, aNAbhogasahasakkAre kareja, kiM nimittaM !, kahaM vA aMguliM vA mudhe chuheja aNAbhogeNaM sahasA vA, teNa do AgArA kajaMti, taM kahiM hojA, kaMtAre jathA siNapalimAdIsu, katAresu vittI Na dIpa anukrama [81..] vibhASA, yadi sokaM tadA ye namaskArasahitakA paurupIyAvA teSAM visarjayet ye na vA pAraNavanto ye vA'sahiSNavAvibhASA:, evaM glAna kAryeSu anyataramin vA kArthe kulagaNasaMghakAryAdivibhASA, evaM yo bhavaparityAgaM karoti sAkArakRtametat / 2 bhAvArthaH punaniyotakAraNasya tasya yathA nAsti patra kAcittiH tadA mahatarAdInAkArAn na karoti, anAbhogasahasAkArI kuryAt , kiMnimittaM ?, kAI pAGguliM vA mukhe kSipet anAbhogena sahasA vA, tena hAvAkArI kiyete, tat ka bhavet !, kAntAre yathA zaNapakSyAdiSu, kAntAreSu vRdhi na RAK-47 SINEara n a F inaryam muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1689~
Page #1691
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1575] bhASyaM [242..] (40) prata sUtrAMka pratyAkhyA nAdhya 10 pratyAkhyAnAni [sU.] Avazyaka- lahati, paDiNIeNa vA paDisiddha hojA, dubhikkhaM vA vaTTai hiMDatassavi Na lambhati, athavA jANati jathA Na jIvA- || mitti tAthe NirAgAraM paJcakkhAti / vyAkhyAtamanAkAradvAram , adhunA kRtaparimANadvAramadhikRtyAhadrIyA dattIhi u kavalehi va gharehiM bhikkhAhiM ahava dadhvehiM / jo bhattaparicAyaM karei parimANakaDameyaM // 1576 // // 844 // hai dattIbhirvA kavalairvA gRhabhikSAbhirathavA dravyaiH-odanAdibhirAhArAyAmitamAnayoM bhaktaparityAgaM karoti 'parimANakaDameta'- ti kRtaparimANametaditi gAthAsamAsArthaH // 1576 // avayavattho puNa dattIhiM aja bhae egA dattI do vA 3-4-5 dattI, kiM vA dattIe parimANaM?, vaJcagaMpi(sitthagaMpi)ekasiM chubbhati egA dattI, DovaliyaMpi jatiyAo vArAto papphoDeti tAvatiyAo tAo dacIo, evaM kavale ekeNa 2 jAva battIsa dohi UNiyA kavalehiM, gharehiM egAdiehiM 234 / | bhikkhAo egAdiyAo2 3 4, dabaM amugaM odaNe khajjagavihI vA AyaMbilaM vA amurga yA kusaNaM evamAdivibhAsA / gataM kRtapariNAmadvAra, adhunA niravazeSadvArAvayavArtha abhidhAtukAma AhasavvaM asaNaM savvaM pANagaM sabvakhajabhujavihaM / vosirai sabvabhAveNa evaM bhaNiyaM niravasesaM // 1577 // dIpa anukrama [81..] CASSES kabhate, pratyanIkena vA pratipidaM bhaveta, durbhikSa vA varcate hiMDamAnenApi na labhyate, athavA jAnAti pacA na jIviSyAmIti tadA nirAkAra pratyAkhyAti / 2 avayavArthaH punatibhiH adya mayA ekA batti bA 345 dattayaH, kiM vA datteH parimANaM , sikyakamapyekAH kSipati ekA dattiH darvImapi yAvato vArAn prasphoTapati tAvatyatA dattayaH, evaM kavaThe ekena yAvat dvAtriMzyatA dvAbhyAmUnA kavalAmyAM, gRharakAdibhiH bhikSA ekAdikAH 23, dampama | mukamodanaH sAvakavidhicarcA bhAcAmAmlaM vA amukaM vA dvivalaM evamAdi vibhASA / // 844 // JAMERatopati muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16904
Page #1692
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [mu.] / [gAthA-], niyukti: [1577] bhASyaM [242..] (40) prata sUtrAMka sarvamazanaM sarva vA pAnakaM sarvakhAdyabhojyaM-vividha khAdyaprakAra bhojyaprakAraM ca vyutsRjati-parityajati sarvabhAvena-sarvaprakAreNa bhaNitametanniravazeSa tIrthakaragaNadharairiti gaathaasmaasaarthH|| 1577 / / vistharastho puNa jo bhoaNassa sattaravidhassa vosirati pANagassa aNegavidhassa khaMDapANamAdiyassa khAimassa aMbAiyassa sAdimaM aNegavidhaM madhumAdi etaM sarva jAva vosirati etaM Niravasesa / gataM niravazeSadvAram , idAnI saGketadvAravistarArthapratipAdanAyAhaaMguTamuDhigaMThIdharaseussAsathibugajoikkhe / bhaNiyaM sakeyameyaM dhIrehiM arthatanANIhi // 1578 // | aGguSThazca muSTizcetyAdidvandvaH aGguSThamuSTigrandhigRhasvedocchAsastibukajyotiSkAn tAn cihaM kRtvA yat kriyate pratyAkhyAnaM tat bhaNitam-uktaM saGketametat , kaiH-dhIraiH-anantajJAnibhiriti gAdhAsamAsArthaH // 1578 // avayavattho puNa ke nAma ciMdha, saha ketena saGketaM, sacihnamityarthaH, sAdhU sAvago yA puNNevi pacakkhANe kiMci ciNhaM abhigimhati, jAva evaM tAvAdhaM Na jimemitti, tANimANi cihnAni, aMguhamuhigaMThigharaseUsAsathibugadIvatANi, tattha tAva sAvago porusIpaJcakkhAito tAthe chattaM gato, ghare vA Thito Na tAva jemeti, tAthe Na kira vaddati apacakkhANassa acchituM, tadA -24 dIpa anukrama [81..] vistarArthaH punarSoM bhojanaM saptadazavidha mayurasajati pAnIyamanekavidha saNTApAnIyAdi khAdhamAnAdi svAyamanekavidha mavAdi etat sarva yAyamuramajati etat niravazeSa / 2 avadhArthaH punaH ke nAma cihaM sAdhuH dhAvako vA pUrNe'pi pratyAkhyAne kinidhiI abhigRhAti yAvadevaM tAbadaI ma jemAmi, tAnAmAni citAni bahudhA muSTindhihaM khedavinduruGgAsAH bijuko dIpA, tantra tAvat zrAvakaH pauruSIpratyAkhyAnavAn tadA kSetraM gataH gRhaM yA sthitaH na tAvat / jemati, tadA kika na vartate'matyAkhyAnena sthAtuM, tadA AARAKSSAX JAMEastne muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1691~
Page #1693
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [.] dIpa anukrama [81..] Avazyaka hAribhadrIyA // 845 // Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1578] bhASyaM [242..] aMguDaciMdhaM kareti, jAva Na muyAmi tAva na jememitti, jAva vA gaMThiMNa muyAmi, jAtra gharaM Na pavisAmi jAva seo Na |Nassati jAva vA evatiyA usAsA pANiyamaMcitAe vA jAva ettiyA dhibugA ussAbiMdUdhibugA vA, jAva esa dIvago jalati tAva ahaM Na bhuMjAmitti, na kevalaM bhatte aNNesuvi abhiggahavisesesu saMketaM bhavati, evaM tAva sAvayassa, sAdhussavi puNNe paJcakkhANe kiM apacakkhANI acchau ? tamhA teNavi kAtacaM saGketamiti / vyAkhyAtaM saGketadvAraM, sAmpratamadvAdvArapratipipAdayiSayAha- addhA pacavastrANaM jaM taM kAlappamANacheeNaM / purimaporisIe muhuttamAsamAsehiM / / 1579 / / ajA-kAle pratyAkhyAnaM yat kAlapramANacchedena bhavati, purimArddhapauruSIbhyAM muharttamAsArddhamAsairiti gAthAsaGkSepArthaH / / 1579 // avayavattho puNa addhA NAma kAlo kAlo jassa parimANaM taM kAleNAvavaddhaM kAliyapaccakkhANaM, taMjathANamokAra porisi purima ekAsaNaga addhamAsamAsaM, cazabdena doNi divasA mAsA vA jAva chammAsitti pazJcakkhANaM, evaM addhApacakkhANaM / gatamaddhApratyAkhyAnaM, idAnIM upasaMharannAha - [ graM0 21500 ] 1] anucihnaM karoti yAvatra muyAmi tAvana jemAmi yAvadvA granthi na suyAmi yApA gRhaM na pravizAmi yAvadvA svedo na nazyati yAvadvA etAvanta uvAsAH pAnIyamaJcikAya vA pAvadetAvantaH stikA avazyAyavindavo vA yAvadeSa dIpako jvachati tAvadahaM na bhujhe na kevalaM bhakteSvapi abhigrahavizeSeSu saMketaM bhavati evaM tAvat zrAvakasya sAdhorapi pUrNa pratyAkhyAne kimapratyAkhyAmI viSThatu ? tasmAt tenApi karttavyaM saMketamiti / 2 avayavArthaH punaH addhA nAma kAlaH, kAlo yasya parimANaM tat kAlenAvabaddhaM kAlikaM pratyAkhyAnaM tadyathA namaskArasahitaM parupI pUrvadhikAzanArthamAsamAsAni cazabdena ho divasI mAsI vA bAvat paNmAsAH iti pratyAkhyAnaM etaddvApratyAkhyAnaM muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... ********* For Past Use Only ~ ~ 1692 ~ 6pratyAkhyA nAdhya0 10 pratyA khyAnAni // 845|| AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri racita vRttiH incibrary.org
Page #1694
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [mu.] / [gAthA-], niyukti: [1580] bhASyaM [242..] (40) prata sUtrAMka SACSCAR bhaNiyaM dasathihameyaM paJcakkhANaM gurUvaeseNaM / kayapacakkhANavihiM itto vuccha samAseNaM // 1580 // FIAjaha jIvaghAe pacakkhAe na kArae annaM / bhaMgabhayA'saNadANe dhuva kAravaNe ya naNu dose // 1581 // no kayapaJcakvANo, AyariyAINa dija asnnaaii| na ya ciraIpAlaNAo yAvacaM pahANayaraM // 1582 // notivihaMtiviheNaM pacakkhA annadANakAravaNaM / suddhassa tao muNiNo na hoha tabhaMgaheutti // 1583 / / sayamevaNupAlaNiyaM dANuvaeso ya neha paDisiho / tA dija uvaisijja va jahA samAhIi annesi // 1585 // bhAkapacakkhANo'vi ya AyariyagilANayAlavuhANaM / dijAsaNAi saMte lAbhe kybiiriyaayaaro||1585|| bhaNitaM dazavidhametat pratyAkhyAnaM gurUpadezena, kRtaM pratyAkhyAnaM yena sa tathAvidhastasya vidhistaM 'ataH' Urdhva vakSye samAsena' sajhepeNeti gAdhArthaH // 1580 // pratyAkhyAnAdhikAra evAha paraH, kimAha ?-yathA jIvaghAte-prANAtipAte 8 pratyAkhyAte satyasau pratyAkhyAtA na kArayatyanyamiti-na kArayati jIvaghAtaM anyaprANinamiti, kutaH?-bhaGgabhayAt pratyAkhyAnabhaGgabhayAdityartha, bhAvArtha:-azyata ityazanam-odanAdi tasya dAnam-azanadAnaM tasminnazanadAne,azanazabdaH pA4 nAthupalakSaNArthaH, tatazcaitaduktaM bhavati-kRtapratyAkhyAnasya sataH anyasmai azanAdidAne dhruvaM kAraNamiti-avazya bhujikriyA kAraNaM, azanAdilAbhe sati bhoktu jikriyAsadbhAvAt , tataH kimiti cet, nanu doSaH-pratyAkhyAnabhaGgadopa iti gAthArthaH | M // 1581 // ata:-'no kayapaJcakkhANo AyariyAINa dija asaNAI yatazcaivamataH na kRtapratyAkhyAnaH pumAnAcAryA4 dibhya AdizabdAdupAdhyAyatapasvizaikSakaglAnavRddhAdiparigrahaH dadyAt , kim ? -azanAdi, syAdetad-dadato vaiyAvRtya dIpa anukrama [81..] ACCEC3% Sonamom muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1693~
Page #1695
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1585] bhASyaM [242..] (40) Avazyaka hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 846 // [sU.] CATECH dIpa anukrama [81..] lAbha ityata Aha-na ca viratipAlanAd vaiyyAvRtyaM pradhAnataramataH satyapi ca lAbhe kiM teneti gAthArthaH // 1582 // pratyAkhyA evaM vineyajanahitAya parAbhiprAyamAzaGkAya gururAha-na 'trividha karaNakAraNAnumatibhedabhinnaM 'trividhena' manovAkkAya- nAdhyaka yogatrayeNa 'pratyAkhyAti' pratyAcaSTe prakAntamazanAdi ato'nabhyupagatopAlambhazcodakamate, yatazcaivam anyasmai dAnama-| 10pratyAzanAderiti gamyate, tena hetubhUtena kAraNaM bhujikriyAgocaramanyadAnakaraNaM tacchuddhasya-AzaMsAdidoSarahitasya tataH lakhyAnAni tasmAt muneH-sAdhoH na bhavati tadbhaGgAhetu:-prakrAntapratyAkhyAnabhaGgAhetuH, tathA'nabhyupagamAditi gAthArthaH // 158 zAkiMca|svayameva-AtmanavAnupAlanIyaM pratyAkhyAnamuktaM niyuktikAreNa, dAnopadezI ya neha pratiSiddhI, tatrAtmanA''nIya vitaraNaM dAnaM dAnazrAddhakAdikulAkhyAnaM tUpadeza iti, yasmAd evaM tasmAd dadyAdupadizedvA, yathAsamAdhinA vA yathAsAmarthena 'anyebhyo bAlAdibhya iti gAthArthaH // 1584 // amumevArtha spRSTayannAha 'kaya ityAdi, nigadasiddhA, ettha puNa sAmAyArI-sayaM a -IK jaMtovi sAdhUrNa ANettA bhattapANaM dejA, saMtaM vIriyaM Na nigRhitacaM appaNo, saMte vIrie aNNo NA''NAveyabo, jathA aNNo | amugassa ANedu diti, tamhA appaNo saMte vIrie AyariyagilANabAlavuDapAhuNagAdINa garachassa yA saMNAyakulehiMto vA asaNNAtaehiM vA laddhisaMpuNNo ANettA deja vA davAveja vA pariciesuvA saMkhaDIe vA davAveja, dANetti gataM, upadiseja | // 846 // 1 antra punaH sAmAcArI-svapamabhulAno'pi sAdhUbhya AnIya bhaktapAne dacAra sadIyaM na nigRhitavyaM AtmanaH, sati vIrye'nyo nA'jApayitavyaH vadhA'nyo| mukamI AnIya dadAtu, tasmAt AtmanaH sati vIrya AcAyaglAnabAlavRddhamApUrNakAdibhyo gacchAya vA sajAtIyakutibhyo vA'sajJAtIyebhyo vA lamdhisaMpUrNa bhAnIya dadyAt dApayehA, paricitebhyo vA saGghacyA vA dApayet , vAnamiti gataM, upadizeTTA CHANASA%ECAMC -% A Tangtionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1694 ~
Page #1696
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1585] bhASyaM [244] (40) prata sUtrAMka vA saMviggaaNNasaMbhoiyANaM jathA etANi dANakulANi sadRgakulANi vA, ataraMto saMbhoiyANavi uvadiseja Na doso, aha pANagassa saNNAbhUmi vA gateNa saMkhaDIbhattAdigaM vA hoja tAhe sAdhUNaM amugattha saMlaDitti evaM uvadisejjA / uvadesatti gataM / jahAsamAhI NAma dANe uvadese a jahAsAmastha, jati tarati ANeduM deti, aha na tarati to davAveja vA uvadiseja vA, jathA jathA sAdhUNaM apaNo vA samAdhI tathA tathA payatita jahAsamAdhitti vakkhANiyaM / amumevArthamupadarzayannAha bhASyakAra:saMviggaaNNasaMbholyANa deseja saGagakulAI / ataraMto vA saMbhoiyANa dejA jahasamAhI ||244||(bhaa0) / gatArthI, Navaramataratassa aNNasaMbhoiyassavi dAtabaM / sAmprataM pratyAkhyAnazuddhiH pratipAdyate, tathA cAha bhASyakAra:sohI paJcakkhANassa chavihA samaNasamayakehiM / pannattA titthayarehiM tamahaM dhuccha samAseNaM // 245 // (bhA0) sA puNa sadahaNA jANaNA yaviNayANubhAsaNA ceva / aNupAlaNA visohI bhAvaSisohI bhave chaTThA // 1586 // zodhanaM zuddhiH, sA pratyAkhyAnasya-prAganirUpitazabdArthasya pavidhA-paTprakArAzramaNasamayaketubhiH-sAdhusiddhAntaciha saMvibhyo'nyasAMbhogikebhyo bayaitAni dAnakulAni bhAbakakulAni vA, azaknuvan sAMbhogikebhyo'pyupadizena doSA, atha pAnakasya saMjJAbhUmi vA gatena saMkhaDIbhaktAdikaM yA bhavet tadA sAdhubhyo'mukatra saMkhaDItyevamupadizeta , upadeza iti pataM, badhAsamAdhinAma dAne upadeze ca yathAsAmarthya, padi zaknoti mAnIva dadAti atha na pAmoti tadA dApayedopadizedrA, vathA yathA sAdhUnAmAtmano vA samAdhistathA tathA prayatitamyaM vadhAsamAdhIti vyAkhyAtaM / 2 gavaramazAvato'nyasAMbhozikAvApi dAtavyaM dIpa anukrama [81..] mA. ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1695~
Page #1697
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka'- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1586] bhASyaM [245] (40) % prata sUtrAMka %25A5% [sU.] Avazyaka bhUtaiH prajJaptA-prarUpitA, kaiH -tIrthakaraiH-RSabhAdibhiH, tAmahaM vakSye, kathaM ?-samAsena-saGkepeNeti gAthArthaH // 245 // hAribha- adhunA pavidhatvamupadarzayannAha-sA punaH zuddhirevaM pavidhA, tadyathA zraddhAnazuddhiH jJAnazuddhizca vinayazuddhiH anubhAdrIyA paNAzuddhizcaiva, tathA'nupAlanAvizuddhizcaiva bhAvazuddhirbhavati SaSThI, pAThAntaraM vA 'sohIsadahaNe tyAdi, tatra zuddhizabdo 10pratyA khyAnAni dvAropalakSaNArthaH, niyuktigAthA ceyamiti gAthAsamAsArthaH // 1586 // avayavArtha tu bhASyakAra eva vakSyati, tatrAdya-4 // 847 // dvArAvayavArthapratipAdanAyAhapacakkhANaM sabvannadesija jahiM jayA kAle / taM jo saddAi narotaM jANasu sahahaNasuddhaM // 246 // (bhA0) pacakkhANaM jANai kappe jaM jaMmi hoi kAyanvaM / mUlaguNe uttaraguNe taMjANasu jANaNAsuddhaM // 247 // (bhaa0)| | pratyAkhyAnaM sarvajJabhASitaM-tIrthakarapraNItamityarthaH 'ya'diti yat saptaviMzatividhasyAnyatama, saptaviMzatividhaM ca paJcavidhaM| sAdhumUlaguNapratyAkhyAnaM dazavidhamuttaraguNapratyAkhyAnaM dvAdazavidha zrAvakapratyAkhyAnaM 'yatra' jinakalpe caturyAme pazayAmevA| zrAvakadharme vA 'yadA' subhikSe durbhikSe vA pUrvAhe parAhe vA kAla iti-caramakAle tat yaH zraddhatte naraH tat tadabhedopacA-18 rAt tasyaiva tathApariNatatvAjAnIhi zraddhAnazuddhamiti gaathaarthH||246 // jJAnazuddha pratipAdyate, tatra-pratyAkhyAnaM jAnAti-avagacchati kalpe-jinakalpAdau yat pratyAkhyAnaM yasmin bhavati karttavyaM mUlaguNottaraguNaviSaya tajjAnIhi jJAna& zuddhamiti gAthArthaH // 247 // vinayazuddhamucyate, tantreyaM gAthA // 847 // kiikammassa visohI pauMjaI jo ahiinnmirisN|mnnvynnkaayguttotN jANasuviNayao suddhaM // 248 // (bhA0) dIpa anukrama [81..] R- SCRESSES C JAMERIAL andiprary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~16964
Page #1698
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1586...] bhASyaM [249] (40) prata sUtrAMka dIpa anukrama [81..] aNubhAsai guruvayaNaM akkharapayavaMjaNehiM parisuddhaM / paMjaliuDo abhimuhotaM jANaNu bhAsaNAsuddhaM // 249 // (bhA0) katAre dubhikkhe Aryake vA mahaI samuppanne / jaM pAliyaM na bhaggaM taM jANaNu pAlaNAsuddhaM // 250 // (bhA0) dArAgeNa va doseNa va pariNAmeNa va na dRsiyaM jaM tu|tN khalu paJcakkhANaM bhAvavisuddhaM muNeyabvaM // 251 // (bhA0) eehiM chahiM ThANahi paJcakkhANaM na dUsiyaM jaMtu / taM suddha nAyabvaM tappaDivakkhe asuI tu // 252 // (bhA0 thaMbhA kohA aNAbhogA aNApucchA asNtii| pariNAmao asuddhoavAu jamhA viu pamANaM // 253 / / (bhA0) paJcakakhANaM samataM kRtikarmaNaH-vandanakasyetyarthaH vizuddhi-niravadyakaraNakriyAM prayute yaH saH pratyAkhyAnakAle anyUnAtiriktAM vizuddhiM manovAkkAyaguptaH san pratyAkhyAnRpariNAmatvAt pratyAkhyAnaM jAnIhi vinayato-vinayena zuddhamiti gAdhArthaH // 240 // adhunA'nubhASaNazuddha pratipAdayannAha-kRtakRtiko pratyAkhyAnaM kurvan anubhASate guruvacanaM, laghutareNa zabdena bhaNatItyarthaH, kathamanubhASate?-akSarapadavyajanaiH parizuddha, anenAnubhASaNAyanamAha, NavaraM guru bhaNati cosirati, imovi bhaNati-yosirAmotti, sesaM gurubhaNitasarisa bhANitavaM / kiMbhUtaH san , kRtaprAJjalirabhimukhastajAnIhyanubhASaNAzuddhamiti gAthArtha: | // 249 / / sAmpratamanupAlanAzuddhamAha-kAntAre-araNye durbhikSe-kAlavibhrame Ata vA-varAdI mahati samutpanne sati | yat pAlitaM yanna bhagnaM taJAnIhyanupAlanAzuddhamiti / ettha umgamadosA solasa uppAdaNAevi dosA solasa esaNAdosA GL paraM gururbhajAti-yugajati, avamapi bhaNati khusajAma iti, zeSaM gurubhaNitasadarza mANitavyaM / 2 asojamaghoSA: podhaza satpAdanAyA api doSAH poDaza eSaNAdoSA JAMERating M orary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1697~
Page #1699
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1586...] bhASyaM [253] (40) hAribhadrIyA IA prata sUtrAMka // 848 // [sU.] dIpa anukrama [81..] dasa ete sabe bAtAlIsa dosA NicapaDisiddhA, ete kaMtAre durbhikSAdisuNa bhajatitti gAthArthaH // 250 // idAnIM bhAvazu- pratyAkhya amAha-rAgeNa vA-abhiSvaGgAlakSaNena dveSeNa vA-aprItilakSaNena, pariNAmena ca-ihalokAdyAzaMsAlakSaNena stambhAdinA vA nAdhya. 10pratyA. vakSyamANena na dUSita-na kaluSitaM yat tu-yadeva tat khalviti-tadeva khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAt pratyAkhyAnaM bhAvavi khyAnAni zuddhaM 'muNeya'ti jJAtavyamiti gAthAsamAsArthaH // avayavattho puNa-rAgeNa esa pUijjaditti ahaMpi evaM karemi to pujihAmi evaM rAgeNa kareti, doseNa tahA karemi jahA logo mamahatto paDati teNa etassa Na ahAyati evaM doseNa, pariNAmeNa No ihalogahatAe No paralogahayAe no kittijasavaNNasahahetuM vA aNNapANavatthalobheNa sayaNAsaNavatthahetuM vA, jo evaM kareti taM bhAvasuddhaM // 251 // ebhirnirantaravyAvaNitaiH SabhiH sthAnaH zraddhAnAdibhiH pratyAkhyAnaM na dUSita-na hAkaluSitaM yat tu-yadeva tat zuddhaM jJAtavyaM / tatpratipakSe-azraddhAnAdau sati azuddha tu-azuddhameveti gAthArthaH // 252 // pariNAmena vA na pradUSitamityuktaM tatra pariNAma pratipAdayannAha-stambhAt-mAnAta , krodhAt-pratItAt, anAbhogAt-vi-18 smRtaH anApRcchAtaH asantateH (tAtaH)pariNAmAt azuddhaH apAyo vA nimittaM yasmAdevaM tasmAt pratyAkhyAnacintAyAM vidvA daza, ete sa hicatvAriMzat doSA nitya prtipiddaa| ete kAntAradurbhikSAdiSu na bhajyante iti / 1 avayavArthaH punA rAgaNeSa pUjyate ityahamapi evaM karomi tataH pUjayiSye evaM rAgeNa karoti, reSaNa tathA karomi bayA loko mamAvatI patati tenenaM nAjhiyate evaM hepeNa, pariNAmena nehakokAya na paralokAthAMba na kIrtivarNayazaHza bahetorvA akSapAnavanalobhena zayanAsanavakhadetovA, va evaM karoti tat bhAyazuvaM / R 848 // AnEaian VIandiaray.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1698~
Page #1700
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1586...] bhASyaM [253] (40) prata sUtrAMka na pramANaM nizcayanayadarzaneneti gAthArthaH // 253 // thaMbheNa eso mANijati ahaMpi paJcakkhAmi to mANijAmi, kogheNa paDicodaNAi aMbADio Necchati jemetuM koheNa anbhattaDha kareti, aNAbhogeNa Na yANati kiM mama paJcakkhANaMti jimieNa saMbharitaM bharga paJcakkhANaM, aNApucchA NAma aNApucchAe ceva bhuMjati mA vArijihAmi jahA tume anbhattaho paJcakkhAdotti, ahavA jememi to bhaNihAmi vIsaritaMti, 'asaMtati'tti Nasthi ettha kiMci bhottavaM varaM paJcakvAtaMti pariNAmato'zuddhotti dAraM / so puvavaNNito ihalogajasakittimAdi, ahavA eseva thaMbhAdi avAutti, ahaM paJcakkhAmi, mA NicchubhI-1 hAmitti, ahavA ee Na paJcakkhAti / evaM Na kappati vidU NAma jANago tassa suddhaM bhavati so aNNadhA Na kareti jamhA, kamhA', jANago, tamhA vidU pamANaM, jANato suha pariharatitti bhaNitaM hoti, so pamANa, tasya zuddhaM bhavatItyarthaH / paJcahaiM khANaM samatta' mUladvAragAdhAyAM pratyAkhyAnamiti dvAraM vyAkhyAtaM / zeSANi tu pratyAkhyAtrAdIni paJca dvArANi nAmaniSpanna| nikSepAntargatAnyapi sUtrAnugamopari vyAkhyAsyAmaH, kimiti?, atrocyate, yena pratyAkhyAnaM sUtrAnugamena paramArthataH samApti stambhenaiSa mAnyate ahamapi pratyAzyAmi tato mAnayivye, kodhena pratinodanayA nirbhasito necchati jimita krodhenAbhatArtha karoti, anAbhogena na bhAnAti kiM mama pratyAkhyAnamiti jimitena smRtaM mA pratyAkhyAnaM, anAcchA nAma bhanAiva bhumakti mA vAripi yathA tvayA'bhakkArthaH prayANyAsa iti / athavA jemAmi tato bhaNiyAmi vismRtamiti, asaditi nAstyatra kizi bhoktaSpa vara pratyAkhyAtamiti pariNAmato'zuddha iti dvAra / sa pUrvavarNita ihalokayazaH-1 | kIrtivarNAdi, madhaSa eva sambhAdipAya iti, ahaM pratyAzyAmi mA ninikAziSamiti, athavaite mapravAzyAnti, evaM na kalpate, pitunAma zAyakA tassa zurva bhavati, sonyathA makaroti yasmAt , kasmAt , zAvakaH, tasAdviduH pramANa, AnAnaH sukhaM pariharacIti bhaNitaM bhavati, sapramANa / dIpa anukrama [81..] Hindiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1699~
Page #1701
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1586...] bhASyaM [253] (40) pratyAkhyA nAdhya 10pratyAkhyAnAni prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka-13 yAsyatIti / atrAntare'dhyayanazabdArthoM nirUpaNIyaH, sa cAnyatra nyakSeNa nirUpitatvAnneha pratanyate, gato nAmaniSpanno hAribha nikSepaH, sAmprataM sUtrAlApakaniSpannasya nikSepasthAvasaraH, sa ca sUtre sati bhavati, sUtraM cAnugame, sa ca bidhA-sUtrAnugamo drIyA niyuktyanugamazca, tatra niryucyanugamastrividhaH, tadyathA-nikSepaniyuktyanugama upodghAtaniyuktyanugamaH sUtrasparzikaniyuktya- // 849 / / nugamazceti, tatra nikSepaniyuktyanugamo'nugato vakSyate ca, upodghAtaniryuktyanugamastvAbhyAM dvAragAthAbhyAmavagantavyaH, tadyathA-uddese Nise ya' ityAdi, 'kiM katividha mityAdi, sUtrasparzikaniyuktyanugamastu sUtre sati bhavati, sUtraM ca sUtrAnugama iti, sa cAvasaraprApta eva, yugapacca sUtrAdayo brajanti, tathA cokta-"suttaM muttANugamo suttAlAvayagatoya nnikkhevo| suttaphAsiyanijjuttiNayA ya samaga tu baccaMti // 1 // " atrAkSepaparihArau nyakSeNa sAmAyikAdhyayane nirUpitAveva neha da vitanyete ityalaM vistareNa / tatredaM sUtrabsUre uggae NamokArasahitaM paJcakkhAti cauvihaMpi AhAraM asaNaM pANaM khAimaM sAima, aNNatva aNAbhogeNaM sahasAkAreNaM vosiraami| asya vyAkhyA-talakSaNaM-'saMhitA ca padaM caiva, padArthaH padavigrahaH / cAlanA pratyavasthAna, vyAkhyA tantrasya SaDUvidhA // 1 // tatrAskhalitapadoccAraNa saMhitA nirdiSTaica, adhunA padAni-sUrye udgate namaskArasahitaM pratyAkhyAti, caturvidhamapi AhAraM azanaM pAnaM khAdima svAdima, anyatrAnAbhogena sahasAkAreNa vyutsRjati / adhunA padArtha ucyate-tatra azUbhojane' 1 sUtra sUtrAnugamaH sUtrAlApakagata nikSepaH / sUtrasparzikaniyuktinayAzca yugapadeva bajanti // 1 // dIpa anukrama [82] | 849 AmEain and ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: atha namukkArasahitaM Adi pratyAkhyAnAni kathayate ~1700~
Page #1702
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [82] Avazyaka"- mUlasUtra -1 ( mUlaM + niryuktiH + vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1586...] bhASyaM [253...] || ityasya syuDantasya azyata ityazanaM bhavati, tathA 'pA pAne' ityasya pIyata iti pAnamiti, 'khAda bhakSaNe ityasya ca vaktavyAdiman pratyayAntasya khAdyata iti khAdimaM bhavati, evaM 'svada svarda AsvAdane' ityasya ca svAdyata iti svAdimaM athavA khAdyaM svAdyaM ca, 'anyatre'ti parivarjanArtha yathA 'anyatra droNabhISmAbhyAM sarve yodhAH parAGmukhA' iti, tathA AbhoganamAbhogaH na Abhogo'nAbhogaH, atyantavismRtirityarthaH, tena, anAbhogaM muktvetyarthaH, tathA sahasAkaraNaM sahasAkAra:- ati pravRttiyogAdanivarttanamityarthaH tena taM muktvA yutsRjatItyarthaH / eSa padArthaH, padavigrahastu samAsabhAkpadaviSaya iti kaci| deva bhavati na sarvatra, sa ca yathAsambhavaM pradarzita eva, cAlanApratyavasthAne ca niyuktikAraH svayameva darzayiSyatIti sUtra| samudAyArthaH // adhunA sUtrasparzika niryuktatyedameva nirUpayannAha asaNaM pANagaM ceva, khAimaM sAimaM thaa| eso AhAravihI, cauvviho hoi nAyavvo / / 1587 // AsuM khuhaM sameI, asaNaM pANANuvaggahe pANaM / khe mAi khAimaMti ya, sAei guNe tao sAI / / 1588 / / azanaM maNDakaudanAdi, pAnaM caiva drAkSApAnAdi, khAdimaM-phalAdi tathA svAdimaM-guDatAmbUlapUgaphalAdi, eSa AhAra| vidhizcaturvidho bhavati jJAtavya iti gAthArthaH / / 1587 // sAmprataM samayaparibhASayA zabdArthanirUpaNAyAha - Azu - zIghraM kSudhAM bubhukSAM zamayatItyazanaM, tathA prANAnAm-indriyAdilakSaNAnAM upagrahe upakAre yad varttata iti gamyate tat pAnamiti, khamiti-AkAzaM taca mukhavivarameva tasmin mAtIti khAdimaM, svAdayati guNAn rasAdIn saMyamaguNAn vA yatastataH svAdimaM, Forest Use Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1701 ~ big
Page #1703
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1588] bhASyaM [253...] (40) Avazyaka- hAribha- drIyA prata sUtrAMka // 850 // [sU.] hetutvena tadeva svAdayatItyarthaH / vicitra niruktaM pAThAt, dhamati ca rauti ca bhramara ityAdiprayogadarzanAt , sAdhurevAyama-IA nvartha iti gAthArthaH // 1588 // uktaH padArthaH, padavigrahastu samAsabhAkpadaviSaya iti noktaH / adhunA cAlanAmAha nAdhya sabvo'viya AhAro asaNaM samvo'vi bucaI pANaM / savvo'vikhAimatiya samvo'viya sAimaM hoI // 1589 // 10 pratyA yadyanantaroditapadArthApekSayA azanAdIni tataH sarvo'pi cAhArazcatarvidho'pItyarthaH azanaM, sarvo'pi cocyate pAnAkhyAnAni sarvo'pi ca khAdimaM sarva eva svAdimaM bhavati, anyathA vizeSAt , tathAhi-yathaivAzanamodanamaNDakAdi kSudhaM zamayati tathaiva pAnaka drAkSAkSIrapAnAdi khAdimamapi ca phalAdi svAdimamapi tAmbUlapugaphalAdi, yathA ca pAnaM prANAnAmupagrahe varttate evamazanAdInyapi, tathA catvAryapi khe mAnti catvAryapi vA svAdayanti AsvAdyante veti na kazcid vizeSaH, tasmAdayu|ktamevaM bheda iti gAthArthaH // 1589 // iyaM cAlanA, pratyavasthAnaM tu yadyapi etadevaM tathApi [tulyArthatvaprAptAvapi] rUdito nItitaH prayojanaM saMyamopakArakamasti evaM kalpanAyAH, anyathA doSaH, tathA cAhajai asaNameva sabvaM pANaga avivajaNaMmi sesANaM / havai ya sesavivego teNa vihattANi cauro'vi // 1590 // | yadyazanameva sarvemAhArajAtaM gRhyate tataH zeSAparibhoge'pi pAnakAdivajane-udakAdiparityAge zeSANAmAhArabhedAnAM nivRttine kRtA bhavatIti vAkyazeSaH, tataH kA nohAniriti cet ? bhavati zeSavivekaH-asti ca zeSAhArabhedaparityAgaH, myAyopapatnatvAt , prekSApUrvikAritayA tyAgapAlana nyAyaH, sa ceha sambhavati, tena vibhaktAni catvAryapi azanAdIni, tadeka-16 // 50 // | bhAve'pi tattadbhedaparityAge etadupapadyata eveti cet, satyamupapadyate duravaseyaM tu bhavati, tasyaiva dezastyaktastasyaiva neti dIpa anukrama [82] CRO4 andiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1702 ~
Page #1704
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1590] bhASyaM [253...] (40) A prata sUtrAMka [sU.] 'arddha kukuTTayAH pacyate arddha prasavAya kalpyate' iti, apariNatAnAM zraddhAnaM ca na jAyate, evaM tu sAmAnyavizeSabhedanirUpaNAyAM sukhAvaseyaM sukhazraddheyaM ca bhavati iti gAthArthaH // 1590 // tathA cAha asaNaM pANagaM ceva, khAimaM sAimaM tahA / evaM parUviyaMmI, saddahiu~ je suhaM hoi // 1591 / / 8. azanaM pAnakaM caiva khAdimaM svAdima tathA, evaM prarUpite-sAmAnyavizeSabhAvenAkhyAte, tathAvabodhAt zraddhAtuM sukhaM | bhavati, mukhena zraddhA pravartate, upalakSaNArthatvAd dIyate pAlyate ca sukhamiti gAthArthaH // 1591 // Aha-manasA'nyathA saMpradhArite pratyAkhyAne trividhasya pratyAkhyAnaM karomIti vAganyathA vinirgatA caturvidhasyeti guruNA'pi tathaiva dattamatra kA pramANa, ucyate, ziSyasya manogato bhAva iti, Aha caannastha nivaDie vaMjaNaMmi jo khalu maNogao bhAvo / taM khalu paccakkhANaM na pamANaM baMjaNacchalaNA // 1592 // anyatra nipatite vyaJjane-trividhapatyAkhyAnacintAyAM caturvidha ityevamAdau nipatite zabde yaH khalu manogato bhaavH| pratyAkhyAtuH khaluzabdo vizeSaNe adhikatarasaMyamayogakaraNApahatacetaso'nyatra nipatite na tu tathAvidhapramAdAt yo mano gato bhAvaH AdyaH tat khalu pratyAkhyAnaM pramANa, anenApAntarAlagatasUkSmavivakSAntarapratiSedhamAha, AdyAyA eva pravartaka4khAt, vyavahAradarzanasya cAdhikRtatvAd, ataHna pramANa vyaJjana-tacchiSyAcAryayorvacanaM, kimiti !, chalanA'sI vyaJja-18 dAnamAtra, tadanyathAbhAvasabhAvAditi gAthArthaH // 1592 // idaM ca pratyAkhyAnaM pradhAna nijarAkAraNamiti vidhivadanupA unIyaM, tathA cAha dIpa anukrama [82 R ainrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1703~
Page #1705
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1593] bhASyaM [253...] (40) SSC prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka- phAsiyaM pAliyaM ceva, sohiyaM tIriyaM tahA / kihiamArAhiaMceca, erisayaMmI papaiyavvaM // 1593 / / pratyAkhyA hAribha-18 spRSTa-pratyAkhyAnagrahaNakAle vidhinA prAptaM pAlitaM caiva-punaH punarupayogapratijAgaraNena rakSitaM zobhitaM-gurvAdipradA- nAdhya0 drIyA nazeSabhojanAsevanena tIrita-pUrNe'pi kAlAvadhau kizcitkAlAvasthAnena kIrtita-bhojanavelAyAmamukaM mayA pratyAkhyAtaM 10 pratyA tat pUrNamadhunA bhokSya ityucAraNena ArAdhitaM-tathaiva ebhireva prakAraiH sampUrNaniSThAM nItaM yasmAdevaMbhUtameva tadAjJApA-INsthAnAna // 851 // lanAdapramAdAca mahatkarmakSayakAraNaM tasmAd Izi prayatitavyamiti evaMbhUta evaM pratyAkhyAne yatnaH kAyeM iti gAthArthaH // 1593 / / sAmpratamanantarapAramparyeNa tatpratyAkhyAnaguNAnAhapacakkhANaMmi kae AsavadArAI huMti pihiyaaii| AsavabuccheeNa tohAbuccheaNaM hoi / / 1594 // taNhAvocchedeNa ya aulovasamo bhave maNussANaM / aulovasameNa puNo paJcakkhANaM havai suddhaM / / 1595 // ditatto caritadhammo kammavivego tao apulvaM tu / tatto kevalanANaM tao a mukkho sapAsukkho // 1596 // G | pratyAkhyAne kRte--samyaga nivRttI kRtAyAM kim ?-AzravadvArANi bhavanti pihitAni-taviSayapratibaddhAni karmabandha-14 dvArANi bhavanti sthagitAni, tatrAvRtteH, Azravavyavacchedena ca karmabandhadvArasthaganena ca saMvaraNenetyarthaH, kiM ?-tRDvyavacche-10 danaM bhavati-tadviSayAbhilApanivRttirbhavatIti gAthArthaH // 1594 // tRinyavacchedena ca tadvipayAbhilApanivRttI ca ||851 // atula:-ananyasaddazaH upazamo-madhyasthapariNAmo bhavati manuSyANAM-jAyate puruSANAM, puruSapraNItaH puruSapradhAnazca dhau | iti khyApanArtha manuSyagrahaNam , anyathA khINAmapi bhavatyeva, atulopazamena punaH-ananyasadRzamadhyasthapariNAmena punaH -OCALCCASSES dIpa anukrama [82] AREaintin Marayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1704 ~
Page #1706
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1595] bhASyaM [253...] (40) S prata sUtrAMka [sU.] - pratyAkhyAna-uktalakSaNaM bhavati-zuddhaM jAyate niSkalaGkamiti gAthArthaH // 1595 // tataH pratyAkhyAnAcchuddhAccAritradharmaH | sphuratIti vAkyazeSaH, karmavivekaH karmanirjarA tataH-cAritradharmAt, tatazceti dvirAvaya'te tatazca-tasmAcca karmavivekAt apUrva'miti krameNApUrvakaraNaM bhavati, tataH-apUrvakaraNAraDreNikrameNa kevalajJAnaM, tatazca-kevalajJAnAd bhavopagrAhikarmakSayeNa mokSaH sadAsaukhyaH-apavoM nityasukho bhavati, evamidaM pratyAkhyAnaM sakalakalyANakakAraNaM ato yatnena karttavya6 miti gAthArthaH // 1596 / / idaM ca pratyAkhyAnaM mahopAdherbhedAd dvAdazavidhaM bhavati AkArasamanvitaM vA gRhyate pAlyate vA, ata idamabhidhitsurAhanamukAraporisIe purimogAsaNegaThANe ya / AyaMbila abhattaTTecarame ya abhiggahe vigaI // 1597 // do chaca satsa aTTa sattaTTha ya paMca chacca pANaMmi / cau paMca aTTa nava ya patteyaM piMDae navae // 1598 / / TIdoveva namukAre AgArA chacca porisIe u / satteva ya purimaDDhe egAsaNagaMmi aDheva / / 1599 // sattegaTThANassa u aTevAyaMvilaMmi AgArA / paMceca abhattaTTe chappANe carimi cattAri // 1600 // paMca cauro abhiggahi nivvIe aTTha nava ya AgArA / appAurANa paMca u havaMti sesesu cattAri // 1601 // namaskAra ityupalakSaNAt namaskArasahite pauruSyAM purimArddha ekAzane ekasthAne AcAmle abhaktArthe carame ca abhigrahe | vikRtI, kiM , yathAsaGkhyamete AkArAH, dvau SaT ca sapta aSTau saptASTau pazca SaT pAne catuH paJca aSTau nava pratyeka piNDako | navaka iti gaathaadvyaarthH|| 1597-1598 // bhAvArthamAha-dvAveva namaskAre AkArI, iha ca namaskAragrahaNAnnamaskAra dIpa anukrama [82] 82% JAMEaatana S anmintary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1705~
Page #1707
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [3] Avazyaka - hAribha drIyA // 852|| Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [ gAthA-], niryukti: [ 1601] bhASyaM [253...] sahitaM gRhyate, tatra dvAvevAkArau, AkAro hi nAma pratyAkhyAnApavAdahetuH, iha ca sUtraM 'sUre uggae NamokkArasahitaM paccakvAi' ityAdi sAgAraM vyAkhyAtameva, SaT ceti pauruSyAM tu, iha ca pauruSI nAma- pratyAkhyAnavizeSastasyAM paTU AkArA bhavanti, iha vedaM sUtram - porusiM paJcaksvAti, ugate sUre caubbipi AhAraM asaNaM 4 aNNattha'NA bhogeNaM sahasAkAreNa pacchanna* kAleNaM disAmoheNaM sAdhuvayaNeNaM savvasamAhibattiyAgAreNaM vosiraha / anAbhogasaha sAkAra saMgatiH pUrvavat, pracchanna kAlAdInAM vidaM svarUpaM pacchaNNAto disA u raeNa reNuNA pavaeNa vA 4 aNNaeNa vA aMtarite sUroNa dIsati, porusI puSNattikAtuM pArito, pacchA NAtaM tAhe ThAitabaM Na bhaggaM, jati bhuMjati to bhaggaM, evaM sacehivi, disAmoheNa kassai purisassa kamhivi khette disAmoho bhavati, so purimaM pacchimaM disaM jANati, evaM so disAmoheNa-airuggadapi sUraM daddhuM ussUrIbhUrtati maNNati jAte ThAti, sAdhuNo bhagati - ugdhADaporusI tAva so pajimito, pAritA miNati anno vA miNai, teNaM se bhuaMtassa kahitaM Na pUritaMti, tAhe ThAidavaM, samAdhI NAma teNa ya porusI pradizo rajasA reNunA parvatena vAambena vA'ntarite sUryo na dRzyate, pauruSI pUrvetikRtvA pAritavAn pazcAt jJAtaM tadA sthAtavyaM na bhannaM yadi muLe tadA bhannaM, sarvairapyevaM, digmohena kasyacit puruSasya kasmipi kSetre digmoho bhavati sa pUrvI pazcimAM dizaM jAnAti, evaM sa digmohena acirodrata maSi sUrya dRSTvA sUryabhUtamiti manyate jJAte tiSThati sAdhavo bhASAt sa prajimitaH pAravilA minoti anyo vA minoti, tena ta bhujAnAtha kathitaM na pUritamiti sadA svAtavyaM samAdhirnAma tena ca paurupI For Parts Only %% ~1706~ 6pratyAkhyA nAdhya0 10 pratyA khyAnAni // 852 // muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1708
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1601...] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka :45 [sU.] paMcakkhAtA, AsukAritaM ca dukkhaM jAtaM aNNassa bA, tAhe tassa pasamaNaNimittaM pArAvijjati osaha vA dijati, etyaMtarA SNAte taheba vivego, saptaiva ca purimArddha-purimArddha prathamapraharadvayakAlAvadhipratyAkhyAnaM gRhyate tatra sapta AkArA bhavanti, iha | dAca idaM sUtra-'sare jaggate'ityAdi, paDAkArA gatAoM, navaraM mahattarAkAraH saptamaH, asAvapi sarvottaraguNapratyAkhyAne sAkAre| kRtAdhikAre atraiva vyAkhyAta iti na pratanyate, ekAzane aSTAveva, ekAzanaM nAma sakRdupaviSTaputAcAlanena bhojanaM, tatrATAvAkArA bhavanti, iha cedaM sUtra 'ekAsaNa'mityAdi 'apaNastha aNAbhogeNaM sahasAkAraNaM sAgAriyAgAreNaM AuMTaNapasAraNeNaM guruanbhuhANeNaM pAriDAvaNiyAgAreNaM mahattarAgAreNaM sabbasamAhivattiyAgAreNaM cosirati / (sUtra) | aNAbhogasahasAkArA taheba, sAgAriyaM addhasamuddista AgataM jati volati paDicchati, aha dhiraM tAhe sajjhAyavAghAtotti uddeuM aNNastha gaMtUNaM samuddisati, hatthaM pAdaM vA sIsaM vA(AuMTeja)pasAreja vANa bhajati, abbhuTTANAriho Aya| rio pAhuNago vA Agato abhuta tassa, evaM samuddihassa parihAvaNiyA jati hoja kappati, mahattarAgArasamAdhi tu dIpa anukrama [84-92] pratyAsthAtA, AzukAri dukha jAtamanyasya thA, tadA tasya prazamanAnimitraM pAryate auSadhaM vA dIyate, azAmtare zAte tathaiva vivekaH / anaabhog-| sahasAkArI tava, sAgAriko'dhasamuddiSTe AgataH yadi vyatikAmyati pratIkSyate atha sthirasadA svAdhyAyayAghAta iti utthAyAnyatra gavA samudizyate, hala pAI vA kIrSa vA Akucayet prasArayet cAna bhApate, abhyutthAnA AcAryaH mApUrNako vAgato'bhyusthAtavyaM tasya, evaM samuddiSTa pArichApa nikI yadi bhavat / kalpate, mahattarAkArasamAdhI tu tathaiva / 05 thA8153 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: mU.(85) egAsaNaM0 mU.(86) egahANaM mU.(87) AyaMbilaM0 mU.(88) sUre uggae abhattahUM. ma.(89) divasacarimaM paccakkhAiM cauvvihaMpi asaNaM pANaM khAImaM sAimaM0 mU.(90) bhavacarimaM paccakkhAiM0 mU.(91) abhiggahaM paccakkhAI0 mU,(92) nivvigaiyaM paccakkhAI. ~1707~
Page #1709
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1601] bhASyaM [253...] (40) pratyAkhyA nAdhya0 AkArAH drIyA prata sUtrAMka [sU.] dataheva'tti gAthArthaH // 1599 // 'saplaikasthAnasya tu' ekasthAnaM nAma pratyAkhyAnaM tatra saptAkArA bhavanti, iha cedaM sUtraAvazyaka hAribha- 'egaTThANa'mityAdi eMgahANagaM jahA aMgovaMga ThavitaM teNa tahAvahiteNeva samuddisiyacaM, AgArA se satta, AuMTaNapasAraNA Nasthi, sesaM jahA ekkAsaNae / aSTavAcAmlasyAkArA, idaM ca bahuvaktavyamitikRtvA bhedena vakSyAmaH 'goNNaM NAmaM tividha' mityAdinA grandhena, asammohArtha tu gAthaiva vyAkhyAyate, 'paJcAbhakkArthasya tu na bhaktArtho'bhaktArthaH, upavAsa ityarthaH, 11853|| tasya paMcAkArA bhavanti, iha cedaM ghUtra-sUre uggate'ityAdi, tassa paMca AgArA-aNAbhoga sahasA pAri0 mahattarA0 sabasamAdhi0 jati tividhassa paccakvAti to vikiMcaNiyA kappati, jati catubidhassa pacakkhAta pANaM ca Natthi tadAna kampati, tattha cha AgArA-levADeNa vA alevADeNa vA accheNa vA bahaleNa vA sasityeNa vA asittheNa vA vosirati, yuttatthA ete chappi, etena SaT pAna ityetadapi vyAkhyAtameva, 'carime ca catvAra' ityetaccarimaM duvidhaM-divasacarimaM bhavacarimaM vA, divasacarimassa cattAri, aNNasthaNAbhogeNaM sahasAkAraNaM mahattarAkAreNaM sabasamAhivattiyAgAreNaM, bhavacarimaM jAvajIviyaM tassavi ete cattAritti gaathaarthH||1600||pnyc catvArazcAbhigrahe, nirvikRtI aSTI nava vA AkArA, ekasthAnakaM yathA bhopArTI sthApitaM tena tathAvasthitenaiva samuaiemba, AkArAsamina sapta, AkumanaprasAraNaM nAli, zeSa yadhaikAzanake / takha paLAkArA:-anAbhoga sahasA pArika mahattarAkAra sarvasamAdhi0, yadi trividha pratyAvAti tadA pAriSTApanikI kalpate, yadi caturvidhakha pratyAkhyAtaM pAnaka |ca nAti tadA na kalpate, tatra paDAkArA:-hepakatA vA apahatA thA acchena vA bahalena vA sasimyena vA asiSayena vA byugmajati, uktAzrIH ete paDapi, carama dvividha-viSasacaramaM bhavacarama ca, divasacarame catvAraH anyatrAnA sahasA mahasarA sarvasamAdhi0, bhavacarama pAvajIvika tasyApyete catvAraH / dIpa anukrama [84-92] // 853 // MIndiDrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1708~
Page #1710
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1601] bhASyaM [253...] (40) % prata sUtrAMka %25-25 %%%4592-% | aprAvaraNa iti-aprAvaraNAbhigrahe paJcaivAkArA bhavanti,zeSevabhigraheSu daNDakapamArjanAdiSu catvAra iti gaathaa'kssraarthH1601|| bhAvArthastu abhiggahesu vAuDasaNaM koi paccakkhAti, tassa paMca-aNAbhoga0sahasAgAra0 (mahattarA0) colapaTTagAgAra0 sabasamAhivattiyAgAra0sesesu colapaTTagAgAroNatthi, nidhigatIe aha nava ya AgArA ityuktaM, tattha dasa vigatIo-khIraM dadhi NavaNIyaM ghayaM telaM guDo madhu maja maMsaM ogAhimagaM ca, tattha paMca khIrANi gAvINaM mahisINaM ajANaM eliyANaM uTTINaM, uddIgaM darSi Natthi, NavaNItaM ghataMpi, te dadhiNA viNA Nasthitti, dadhiNavaNItaghatANi cattAri, tellANi cattArikhara (tila)adasikusuMbhasarisavANaM, etAo vigatIo, sesANi telANi nivigatIto, levADANi puNa honti, do viyaDA-phahaNiSphaNaM ucchu|mAIpiDDeNa ya phANittA, doNi guDA davaguDo piMDaguDo ya, madhUNi tiNNi, macchiya kontiyaM bhAmaraM, poggalANi tiNNi, jalayara thalayara khahayaraM, athavA cambha bhaMsaM soNitaM, eyAo Nava vigatIto, ogAhimagaM dasama, tAviyAe addhiyaae| ega ogAhimegaM calacaleMtaM paccati sapheNaM vitiyatatiyaM, sesANi a jogavAhINaM kappati, jati jati aha egeNa ceya abhipraheSu prAvaraNa ko'pi pratyAkhyAti, rAkha pana-anAbhoga0 sahasA mahasarA colapahAsasamAdhi0, zeSeSu colapahakAkAro nAsti, nirSikRtI AdI nava cAkArAH / tatra vikRtayo daza-kSIraM dadhi navanItaM ghRtaM tailaM gujhe madhu marca mArsa avagAdima ca, tatra pakSIrANi gavAM mahiSINAM ajAnA paDakAnAmuhINAM, vINAM dadhi nAsti, navanIta pRtamapi, te bhA jinA (masa ini) dhinavanItaghRtAni cAvAri, sailAni gharavAri tilAkasIkusumbhasarpapANI, ekA vikRtayA, koSANi tailAni nirvikRtayaH, lepakArINi punarbhavanti, hai maye-kAniSparNa ikSvAdipiTena ca phANapiyAhI guDau-avagudaH piNDaguDA, mabhUni zrINamAkSika kauntikaM bhrAmara, putalAni trINi-jahacara skhalavAra sacara ca, athavA carma mAMsaM zoNitaM, etA nava vikRtayaH, avagAhima dazarma, sApikAvAmA bhadaNe ekamavaNAdimaM calacalat pacyate sapheNe dvitIya tRtIyaM ca, zeSANi ca yogavAhinAM kalpante, yadi zAvate atheneyA dIpa anukrama [84-92] R-52% JanEain ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1709~
Page #1711
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1601] bhASyaM [253...] (40) AvazyakahAribhadrIyA nAdhya AkArArthaH prata sUtrAMka // 854 // [sU.] pUaeNa sabo ceva tAvago bharito to vitiyaM ceva kappati NivigatiyapaJcakkhANAitassa, levArDa hoti, esA AyariyaparaMparAgatA sAmAyArI / adhunA prakRtamucyate, kASTau kavA navAkArA iti , tantra navaNIogAhimae addabadahi (ca)pisiyadhayagule ceva / nava AgArA tesiM sesavANaM ca aDeva // 1602 // 'navaNIte ogAhimake adavadave'nigAlita ityarthaH, pisite-mAMse prate guDe caiva, adravagrahaNaM sarvatrAbhisambandhanIyaM nava AkArA amISAM vikRtivizeSANAM bhavanti zeSavANAM-vikRtizeSANAM aSTAvevAkArA bhavanti, utkSiptavive. ko na bhavatIti gAthArthaH // 1602 // iha cedaM sUtra 'NibviyatiyaM paJcakkhAtI'tyAdi annatthANAbhogeNaM sahasAkAraNaM levAleveNaM gihatyasaMsadveNaM ukkhittavivegeNaM paDucamakkhieNaM pAriTThAvaNiyAgAreNaM mahattarAgAreNaM sabyasamAhivattiyAgAreNaM vosirati / (sUtra) idaM ca prAyo gatArthameva, vizeSa tu 'paMceva ya khIrAI' ityAdinA granthena bhASyakAropanyAsakramaprAmANyAduttaratra vakSyAmaH, adhunA tadupamyastamevAcAmAmlamucyategonaM nAmaM tivihaM oaNa kummAsa satsuA ceva / ikipi ya tivihaM jahannayaM majhimukosaM // 1603 // AyAmAmlamiti goNNaM nAma, AyAma:-avazAyanaM Amla-caturtharasa tAbhyAM nirvRttaM AyAmAmlaM, idaM copAdhibhedAta 1 pUpakena sarva evaM tApakaH pUritastadA dvitIyameva kalpate nirvikRtikAtyAspAninaH, lepakRt bhavati / eSA''cArthaparamparAgatA sAmAcArI dIpa anukrama [84-92] // 854 // JABERatun ajandiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1710~
Page #1712
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1603] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka trividhaM bhavati, odanaH kulmASAH saktavazcaiva, odanamadhikRtya kulmASAn saktUzceti, ekaikamapi cAmISAM trividhaM bhavati-18 jaghanyakaM madhyama utkRSTaM ceti / kathamityatrAha zve rase guNe vA jahannayaM majjhimaM ca ukkosaM / tasseva ya pAuggaM chalaNA paMceca ya kuDaMgA // 1604 // dravye rase guNe caiva dravyamadhikRtya rasamadhikRtya guNaM cAdhikRtyetyarthaH, kiM?-jaghanya madhyamamutkRSTa ceti, tasyaivAyA-18 mAmlasya prAyogyaM vaktavyaM, tathA AyAmAmlaM pratyAkhyAtamiti danA bhujAnasyAdoSaH prANAtipAtapratyAkhyAne tadanAsevanavaditi chalanA vaktavyA, paJcaiva kuDaGgA-bakravizeSA iti / tadyathA loe thee samae annANe khalu taheva gelanne / ee paMca kuDaMgA nAyavvA aMbilaMmi bhave // 1605 // loke vede samaye ajJAne khalu tathaiva glAnatve, lokamaGgIkRtya kuDaGgAH, evaM vedAn samayAn ajJAnaM glAnatvaM ca ete hai paJca kuDajhA jJAtavyAH, AyAmAmle bhavanti, AyAmAmlaviSaya iti gaathaasmaasaarthH||1605|| vistarArthastu vRddhasampradAya-8 samadhigamyaH, sa cAyaM-pattha AyaMbilaM ca bhavati AyaMbilapAuggaM ca, tatthodaNe AyambilaM AyaMbilapAuggaM ca, AyabilA sakUrA, jANi kUravihANANi AyaMbilapAuggaM, taMdulakaNiyAu kuDato pI pihugA piDapovaliyAo rAlagA maMDagAdi, kummAsA purva pANieNa kaDDijati pacchA ukhalIe pIsaMti, te tividhA-sahA majjhimA thUlA, ete AyaMbilaM, Aya atrAcAmAmlaM bhavati AcAmAmlapAyogyaM ca, tarIdane AcAmAmlamAcAmAmlaprAyogyaM ca, AyAmAmlaH sakUrAH, yAni kUravidhAnAni / PI AcAmAmlaprAyogya, sandulakaNikA, kuNDAtaH piSTena pRthukIkRtAH, pRSTapolikA rAlagA maNDakAyAH, phupamASA: pUrva pAnIyena kathyante pazcAt udUkhalyA piSyamate, te trividhA:-lakSNA madhyAH syUlAH, ete bhAcAmA, AcA dIpa anukrama [84-92] XXROCKICS JAMERatinintimathama FATOneinrary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1711~
Page #1713
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1605] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [84-92] Avazyaka- bilapAuggANi puNa je tassa tusamIsA kaNiyAu kaMkaDugA ya evamAdi, sasuyA javANaM godhUmANaM vihiANaM vA, pAuggaM pratyAkhyA hAribha- puNa godhUmabhujiyApicugAlA ya jAva bhuJjijjA, je ya jaMtaraNa Na tIraMti pisituM, tasseva NihAro kaNikAdi vA, eyANinAdhya0 drIyA AyaMbilapAuggANi, taMtividhapi AyavilaM tividha-ukkosa majjhimaM jahanna, davato kalamasAlikUro ukkosaM jaM vA jassa AkArAyaH patthaM ruJcati vA, rAlago sAmAgo vA jahanno, sesA majjhimA, joso kalamasAlIkUro so rasa paDucca tividho ukosaM 3,taM 855 // dAceva tividhapi AyaMbilaM NijarAguNaM paDucca tividha-ukkoso NijarAguNo majjhimojahaSNotti, kalamasAlikUro dabatora ukosaM davaM ca uttharasieNa samuddisati, rasaovi ukosaM tassaccaeNavi AyAmeNa cakorsa rasato guNato jahaNaM thovA-1 4ANijjaratti bhaNitaM bhavati, so ceva kalamodaNo jadA aNNehi AyAmehiM tadA dabato ukkoso rasato majjhimo guNatIvi : majhimo ceva, so va jadA uNhodaeNa tadA dabato ukkosa rasato jahaNaM guNato majjhima ceva, jeNa dabato ukosaM na mAlapAyogyANi punoM takha tupamitrAH kaNikA kAmahakAya evamAdi, saktako yavAnAM godhUmAnAMnIhINA vA, prAyogyaM punagA~dhamabhUeM nirgalitaM bAva bhuzIta, ve ca yambakeNa pAzyante peI, tasyaiva nirdhAraH kaNikAdivA, etAni AcAmsamAyogyANi, tat vividhamapyAcAmAjha vividha-utkRSTa madhyama jaghanya, mampasaH kalamazAlikUra utkRSTa yahA yasmai pathyaM rocate vA, rAlakaH zyAmAko bA javanyaH, zeSA madhyamAH, yaH sa kala mazAlikUraH sa rasa prasIlA trividhA darakRSTaH / tadeva trividhamappAcAmA nirAguNaM pratItya vividha-utkRSTo nirAguNo madhyamo jaghanya iti, kalamazAliphUro dampata akRSTa / dartha caturasena bhujyate, rasato'pi tasya sarakenApyAcAmAglena kara satoguNato jaghanyaM stokA nirati bhaNitaM bhavati sa eva kalamIdano yadA-1 // 855 // pairAcAmAglai matadA anyata utkRSTo rasato madhyamo guNato'pi madhyama eva, sa eSa yadoSNodakena sadA havyata utkRSTa rasato jaghanya guNato madhyamameva, yena brampasa uskRSTa na JABERatini ARUITMIDrary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1712~
Page #1714
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1605] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka rasato, idANi je majjhimA te cAulodaNA te dabato magjhimA AyaMbileNa rasato ukosA guNato majjhimA, taheva ca uNhodaeNa davato majjhaM rasato jaddaNNaM guNato majjhaM majjhimaM davaMtikAUNaM, rAlagataNakUrA dabato jahaNaM AyaMbileNa rasato ukosaM guNao majjhaM, te ceca AyAmeNa davao jahaNNaM rasaomajhaM guNao majha, te ceva uNhodaeNa davao jahaNNaM | rasao jahannaM guNao ukosa bahuNijarati bhaNitaM hoti, ahavA ukkose tiNi vibhAsA-kosaukkosaM ukosamajhima ukkosajahaNNaM, kaMjiyaAyAmauNhodaehiM jahaNNA majjhimA ukkosA NijjarA, evaM tisu vibhAsitabaM / chalaNA NAma egeNAyaMbilaM paJcakkhAtaM, teNa hiMDateNa suddhodaNo gahito, aNNANeNa ya khIreNa nimittaM ghettUNa Agato AlopattuM pajimito, gurUhi bhaNito-ajja tujha AyaMbilaM pacakyAta, bhaNai-saccaM, to kiM jemesi, jeNa mae paJcakkhAtaM, jahA dIpa anukrama [84-92] rasataH / idAnI ye madhyamArate takhodanAste havyato madhyamA AcAmAmlena rasata utkRSTa guNato madhyamAH, tathaivoSNodakena dravyato madhyamaM rasato jaghanyaM guNato madhyamaM madhyama dampamitikRtvA, rAlagatRNapUrA prayato jayanyaM AcAmAglena rasata utkRSTa guNato madhya, ta evAcAmAmlena pragyato jayanya rasato madhyaM guNato madhyaM, ta eboSNodakena vyato adhanvaM sato jaghanya guNata utkRSTa, bahunijereti bhaNitaM bhavati, athavA utkRSTa tikho vibhASA:-uskRSToskRSTa utkRSTamadhyamaM vakRSTajaghanyaM, kAlikAcAmAmsodhyodakai jaghanyA madhyamoTA nirjarA, evaM trizu vibhASitavya / chalamA nAma ekemAcAmAmlaM pratyAkhyAtaM, tena | hiNDamAnena zubIdano gRhItaH azAnena ca dhIreNa niyamitaM gRhItvA'gata Alocya prajimitaH, gurubhirbhaNita: ava tvayA''cAmAmla pratyArayAta, bhaNatisavaMtAI kiMjemasi', yena mayA pratyAruyAta, yathA Ema muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1713~
Page #1715
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [.] dIpa anukrama [84-12 AvazyakahAribha dvIyA // 856 / / Education Avazyaka- mUlasUtra - 1 (mUlaM + niryuktiH + vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryukti: [ 1605 ] bhASyaM [253 ...] pANAtipAte paccakkhAte Na mArijjati evAyaMbilevi paJcakkhAte taM Na kIrati, esA chaLaNA, parihArastu pratyAkhyAnaM bhojane tannivRttau ca bhavati, bhojane AyAmAmThaprAyogyAdanyat tat pratyAkhyAti AyAmale ca varttate, tannivRttau caturvidhamapyAhAraM pratyAcakSANasya, tathA loka evameva pratyAkhyAnArthaH dosuM atthesu vaTTati bhojane tannivRttau ca teNa esacchalaNA NiratyayA / paMca kuDaMgA-loe vede samae aNNANe gilANe kuDaMgotti, egeNAyaMbilassa paJcakkhAtaM, teNa hiMDateNa saMkhaDI saMbhAvitA, aSNaM vA ukkosaM laddhaM, AyariyANa daMseti, bhaNitaM tujjha AyaMbilaM paccakkhAtaM, so bhaNati - khamAsamaNA ! amheM bahUNi loiyANi satyANi parimilitANi, tattha ya AyaMbilasaddo Natthi, paDhamo kuDaMgo 1, ahvA vedesu causu | saMgovaMgesu Natthi AyaMbilaM vidio kuDaMgo 2, ahavA samae caragacIriyabhikkhupaMDaraMgANaM, tatthavi Nasthi, Na jANAmi esa tujhaM kato Agato ? taio kuDaMgo 3, aNNANeNa bhaNati-Na jANAmi khamAsamaNA ! kerisiyaM AyaMbilaM bhavati ?, ahaM | jANAmi - kusaNehivi jimmaitti teNa gahitaM micchAmidukkaDaM, Na puNo gacchAmi, cautyo kuDaMgo gilANa bhaNati 1] prANAtipAte pratyAkhyAte na mAyaMte yuvamAcAmAmle'pi pratyAkhyAte tatra kriyate, puSA chalanA, dvayorarthayorvarttate tenaiSA chalanA nirarthikA / paJca kuGgAH loke vede samaye ajJAne rahAne kucha iti, ekenAcAmArahasya pratyAkhyAtaM tena hiNDamAnena saMsadI saMbhAvitA, anyadvokRSTaM kadhaM, AcAryebhyo darzayate bhaNitaM svayAcAmAmlaM pratyAzyAtaM sa bhaNati kSamAzramaNa ! asmAbhivaMDUni laukikAna zAstrANi parimIlitAni tatra cAcAmAmDazabdo nAkhi prathamaH kuGgaH, athavA vedeSu caturSu sAGgopAGgeSu nAstyAcAmAmlaM dvitIyaH kuH, athavA samaye carakacIrika bhikSupANDuraGgANAM tatrApi nAsti, na jAnAmi yuSmAkaM eSa kuta AgataH ?, tRtIyaH kuGgaH, ajJAnena bhaNati na jAnAmi kSamAzramaNAH ! kIdRzamAcAmAm bhavati 1, ahaM jAne kusaNairapi jemyate iti tena gRhItaM mithyA me duSkRtaM na punargamiSyAmi, caturthaH kuDo, glAno bhagati muni dIparatnasAgareNa saMkalita.... -------- For Fans Use Only 6pratyAkhyA nAdhya0 AkArArthaH ~ 1714 ~ ||856 // Library or AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1716
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [84-92] Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1605 ] bhASyaM [253...] tarAmi AyaMbilaM kAuM sUlaM me uddhati, aNNaM vA uddisati rogaM, tAhe Na tIrati karetuM, esa paMcamo kuddNgo| tassa aTTha AgArA-aNNatvaNAbhogeNaM sahassAgAreNaM levAleveNaM giddatthasaMsadveNaM uktittavivegeNaM pAriTThAvaNiyAgAreNaM mahattarAgAreNaM savvasamAhibattiyAgAreNaM bosirati / aNAbhogasahasakArA taheba levAlevo jati bhANe purva levADagaM gahitaM samuddiddhaM saMlihiyaM jati teNa ANeti Na bhajjati, ukkhittavivego jati AyaMbile patati vigatimAtI ukkhivittA vicitu mA Navari gaThatu aNNaM vA AyaMbilassa appAu jati uddharitaM tIrati uddharite Na uvahammati, gihasthasaMsadvevi jati gihattho DovaliyaM bhANiyaM vA levADaM kumaNAdIhiM teNa Isitti levADaM taM bhujjati, jai raso Alikhijati bahuo tAhe Na kappati, pArihAvaNitamahattarAsamAdhIo taheva / vyAkhyAtamatigambhIrabuddhinA bhASyakAreNopanyastakramamAyAmAmlam, adhunA tadupanyAsaprAmANyAdeva nirvikRtikAdhikArazeSaM vyAkhyAyate, tatredaM gAdhAdvayam- paMcaiva ya khIrA cattAri dahINi sappi navaNItA / cattAri ya tillAI do biyaDe phANie dunni / / 1606 // mahupuggalAI tini calacala ogAhimaM tu jaM pakkaM / eesiM saMsaddhaM bucchAmi ahANupuvIe || 1607 // 1 na zaklomyAcAmAmlaM kartuM zUlaM me utiSThate, anyaM vA rogaM kathayati tatto na zakyate karttuM epa paJcamaH kuH svaSTavAkArAH anyatrAnA bhogasahasAkArI tathaiva lepAlepo yadi bhAjane pUrva lepakRt gRhItaM samuddiSTaM saMlikhitaM yadi tenAnayati na bhajyate, dakSisaviveko yAcAmAmle paddhati vikRtyAdiruziSya vivecayatu] mA paraM galAvanyA bhAcAmAmyAprAyogyaM yadaM zakyate uddhate nopamyate gRhasthasaM yadi gRhasthena ilA nvitaM bhAjanaM kRtaM vyaJjanAdibhiyAM lepakRtaM tenepaditi pakRt jyate, yadi rasa Ahiyate bahustadA na kalpate / pAriSThApanikA mahattarasamAdhayastathaiva / For Fans Only muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1715 ~ bra org
Page #1717
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1607] bhASyaM [253...] (40) Avazyaka- hAribha dIyA prata sUtrAMka // 857 // [sU.] 'paMceva ya khIrAI' gAhA 'madhupoggala'tti gAthA, idaM vikRtisvarUpapratipAdakaM gAthAdvayaM gatArthameva, adhunA etadAkArA hai 6pratyAkhyA | vyAkhyAyante-tattha aNAbhogasahasakArA taheba, levAlevo puNa jadhA AyaMbile taheva daTTayo, gihatthasaMsaTTho bahuvattavotti nAdhya gAhAhi bhaNNati, tAo puNa imAto AkArAH khIradahIviyaDANaM cattAri u aMgulAI saMsaha / phANiyatillaghayANaM aMgulamegaM tu saMsala // 1608 // muhapuggalarasapANaM ahaMgulayaM tu hoi saMsaha / gulapuggalanavaNIe addAmalayaM tu saMsahUM // 1609 // gihatthasaMsahassa imA vidhI-khIreNa jati kusaNAtio karo lambhati tassa jati kuDaMgassa udaNAto cattAri aMgulA|Ni duddhaM tAhe Nivigatigassa kappati paMcamaM cArambha vigatI ya, evaM dadhissavi viyaDassavi, kesu visaesu viaDeNa mIsi jati odaNo ogAhimao vA, phANitaguDassa sellaghatANa ya, etehiM kusaNite jati aMgulaM uvari acchati to paTTati, pareNa na baTTati, madhussa poggalarasayasa addhaMguleNa saMsaha hoti, piMDagulassa puggalassa NavaNItassa ya addAmalagametaM dIpa anukrama [84-92] 45-4564%A6% 857 // tatrAnAbhogasahasAkArI tathaiva, lepAlepaH punaryadhA''cAmAmle tathaiva naSTabdhaH, gRhasthasaMmaSTo bahucatanya iti gAthAbhirbhaNyate, te punarime-1 gRhasthasaMsUTasya punasya vidhi:-zrIreNa yadi kusaNAdikA karo sabhyate tasmin kuThale yadyodanAna patyAri aMgulAni dugdhaM tadA nirvikRtika kApate paJcamaM cArabhya | | vikRtizca, evaM vamo'pi surAyA bhapi, keSucipiyeSu vikaTega miSyate odano'vagAhima vA, phANitagurusa sailabhUtayoga, etAbhyAM kusaNite yAkulamupari tiSThati | sadAvate (kApate), paratona vartate, madhunaH pudalarasasya vArdhAhulena saMsSTaM bhavati, piNDaguDasya pudgalasa navanItakha cAdAmalakamAnaM Indiarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1716~
Page #1718
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1609] bhASyaM [253...] (40) A prata sUtrAMka saMsaha, jadi bahUNi etappamANANi kappaMti, egaMmi bahue Na kappaditti gAthArthaH // 1608-1609 // ukkhittavivego ahA AyaMbile jaM uddharituM tIrati, sesesu Nasthi, paDuccamakkhiyaM puNa jati aMgulIe gahAya makkheti teleNa vA ghateNa vA tAthe Nivigatiyassa kappati, atha dhArAe chumbhati maNAgapi Na kappati / idANiM pAridvAvaNiyAgAro, so puNa egA saNegaThANAdisAdhAraNettikaddu viseseNa parUvijjati, tannirUpaNArthamAha-- KAyaMpilamaNAyaMbila cauthA bAlavuhasaSTuasahU / aNahiMDiyahiMDiyae pAhaNayanimaMtaNAvaliyA // 1610 // 'AyaMbilae' gAthA vyAkhyA-yadvA'trAntare prabuddha iva codakaH pRcchati-aho tAva bhagavatA egAsaNagaegahANagaAyaMbilacautthachahamaNidhigatiesu pAriThThAvaNiyAgAro vaNNito, Na puNa jANAmi kerisagassa sAdhussa pAriDAvaNiyaM dAtavaM vA na dAtavaM vA?, Ayario bhaNai, 'AyaMbilamaNAyaMbile' gAthA vyAkhyA-pAridvAvaNiyabhuMjaNe joggA sAdhU lA duvidhA-AyaMbilagA aNAyaMbilagA ya, aNAyaMviliyA AyaMbilavirahiyA, ekAsaNekaTThANacautthachaTThahamaNivigatiya saMsA, yadi bahUnyetasmamANAni sadA kalpante, ekamin vRhati na kalpate / utkSiptaviveko badhA''cAmAmle bahudA~ zakyate, zeSeSu nAsti / pratItyanakSitaM punarvacanulyA gRhItvA mrakSayati talena vA ghRtena yA sadA nirvikRtikasA kalpate, atha dhArayA kSipati manAgapina kalpate / idAnI pAriSThApanikAkAraH, sa punarekAsanakasthAnAdisAdhAraNa itikRtvA vizeSeNa prarUpyate / aho tAvad bhagavatA ekAzanakasthAnAcAmlacaturthaSaSThASTama nirvikRtikeSu pAriSTApanikAkAro varNito, ma punajAnAmi kIrAsa sAdho pArizApanika dAsabya pAna dAtavyaM vA ?, AcAryoM bhagati-pArizApanikabhojane yogyAH sAdhayo dvividhA:- AcAmAmsakA samAcAmAmlakAsa, anAcAmAmlakA AcAmAmhavirahitAH, ekAsanakasthAnacaturthapaThAThamanirSikRti dIpa anukrama [84-92] P orary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1717~
Page #1719
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1610] bhASyaM [253...] (40) A prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka pajavasANA, dasamabhattiyAdINaM maMDalIe uddharitaM pAriThAvaNiyaM Na kappati dAtuM, tesi peja uNhayaM vA dijati, ahi- pratyAkhyA hAribha- dviyA ya tesiM devatAvi hoja, ego AyaMbilago ego cautthabhattito hoja kassa dAtabaM?, cautthabhattiyassa, so duviho- nAdhya. drIyA bAlo vuho ya, bAlassa dAtarSa, vAlo duviho-sahU asahU ya, asahussa dAtaba, asahU duviho-hiMDato ahiMDeMtao ya, AkArArthaH hiMDayarasa dAtavaM, hiMDaMtao duvidho-vadhavago pAhuNago ya, pAhuNagassa dAtavaM, evaM cautthabhatto vAlo'saha hiMDato pAhu-18 // 858 // laNago pArihAvaNiyaM bhuMjAvijati, tassa asati bAlo asahU hiMDaM to vatthabo 2 tassa asati vAlo asahU ahiMDato pAhU Nago 3 tassa asati bAlo asahU ahiMDato vatthabo, evameteNa karaNovAeNa catuhivi padehiM solasa AvaliyAbhaMgA vibhAsitavA, tastha paDhamabhaMgiassa dAtavaM, etassa asati bitiyasta, tassAsati tadiyassa, evaM jAva carimassa dAtavaM, paurapAridvAvaNiyAe vA sabesi dAtayaM, evaM AyaMviliyassa chaDabhattiyassa solasabhaMgA vibhAsA, evaM AyaMviliyarasa kAvasAnAH, vazamapratibhyo maNDasyAmuztaM pAritApani nakAte dAtuM, tebhyaH peyamuSNaM vA dIyate, adhiSThitA ca teSAM devatA bhavet / eka AcAXmAlika ekAturthabhaktiko bhavet kI dAsaya, caturtha bhAva, sadvividho-yAlo vRkSa, bAlAya dAmpa, bAso dvividhA-sahiSNurasahiSNudha, ashissnnye| dAtayaM, asahiSNuvidhA-hiNDamAno'hiNDamAnana, hiNDamAnASa dAtavyaM, hiNDamAno dvividhaH-yAmpaH prAghUrNakana, prAghUrNakAya dAtavyaM, evaM caturthabhako 858 // bAlo'saho hipamAnaH prApUrNaka: pAriSThApanIyaM bhojpate, tasizasati bAlo'saho hinTamAno vAstavyA, tamijasati vAlo'saho'hiNDamAnaH prAghUrNakaH tasijasati bAlo'saho'hiNDamAno vAsAcyA, evametena karaNopAyena caturbhiH padaiH pozAvalikAmA vibhASitamyA, taba prathamajhikAya dAtamya, etasminasati | dvitIya, tasminnasati tRtIyasI, evaM yAvazaramAya dAtampa, pracuspAridhApanikAyoM vA sababhyo dAtavyaM, evamAcAmAmhapAThabhakikayoH podaza bhaGgAH vibhASA, | pUvamAcAmAmla -F% dIpa anukrama [84-92] --- AREaintina D arary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1718~
Page #1720
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1610] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka ahamabhattiyassa solasa bhaMgA, evaM AyaMbiliyassa nivitiyassa solasa bhaMgA, NavaraM AyaMviliyassa dAtavaM, evaM Aya-12 biliyassa ekkAsaNiyassa solasa bhaMgA, evaM AyaMbiliyarasa egahANiyassa solasa bhaMgA, evamete AyaMviliya ukkhevagasaMjogesu sabamgeNa chaNNavati AvaliyAbhaMgA bhavanti, AyaMbilaukkhevo gato, ego cautthabhattito ego chaTThabhattito, etthavi solasa, navaraM chahabhattiyassa dAtavaM, evaM cautthabhattiyassa solasa bhaMgA, ego ekkAsaNito ego egaTThANio egahANiyassa dAtavaM, ego ekkAsaNito ego NibItio, ekAsaNiyassa dAtavaM, etthavi solasa, ego egaTThANio ego |NivItio egahANiyassa dAtavaM, etthavi solasatti gAthArthaH // 1610 // taM puNa pAridvAvaNitaM jahAvidhIe gahitaM vidhibhuttasesaM ca to tesiM dijai, tatravihigahiyaM vihibhuttaM ubariyaM jaM bhave asaNamAI / taM guruNA'NunnAyaM kappai AyaMbilAINaM // 1611 // | (vihigahiaMbihibhuttaM)taha guruhiM (jaM bhave)aNunAyA tAhe baMdaNapubvaM bhuMjaha se saMdisAve(pAThAntaram ) / 1611 // kAmabhaktikayoH SoDaza bhaGgAH, ekmAcAmAmlanirvikRtikayoH podazA bhaGgAH, navaramAcAmALakAya dAtavyaM, evamAcAmAmla kAzanayoH podaza bhaMgA, evamAcAmAkarathAnakayoH poDakA bhaGgAH, evamete AcAmAmlorakSepakasaMyogena samiNa SaSNapatirAvalikAbhaGgA bhavanti, bhAcAmAmkorakSepo gataH, ekacatu bhaktika ekaH SaSThabhaktikaH, atrApi SoDaza, navaraM SaSThabhaktikAya dAtamya, evaM caturthabhaktikasva podaza bhaGgAH, eka ekApAnika eka ekasthAnikA ekasthAnikAya | dAtavyaM, eka ekAzanika eko nirvikRtika ekAzanikAya dAtavyaM, atrApi poza, eka ekasyAnika eko nirvikRtikA ekasthAnikAya dAtapa, atrApi pokhamA manAH / tat punaH pAriSTApanikaM yathAvidhi gRhItaM vidhibhuktazeSaM ca tadA tebhyo dIyate / dIpa anukrama [84-92] -%A8 mA0 14 ainatorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1719~
Page #1721
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1611] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka AvazyakahAribha- drIyA // 859 // 4-3 'vihiMgahiyaM vihibhuttaM' gAhA vyAkhyA-vidhigahitaM NAma aluddheNa uggamitaM, pacchA maMDalIe kaDapadaragasIhakhaideNa pratyAkhyA vA vidhIe bhutaM, evaMvidhaM pAridvAvaNiyaM, jAhe gurU bhaNati-ajo imaM pAridvAvaNiyaM icchAkAreNa bhujAhitti, tAhemA so kappati baMdaNaM dAuM saMdisAvetti bhotaM, estha caubhaMgavibhAsA|cauro ya huMti bhaMgA paDhame bhaMgami hoi AvaliyA / itto a taiyabhaMgo AvaliyA hoda nAyavvA // 1612 / / | 'cauro ya hoMti bhaMgA' gAhA vyAkhyA-vidhisahitaM vidhibhuktaM vidhigahitaM avidhibhuktaM avidhigahItaM vihibhuttaM avidhigahitaM avidhibhukta, tattha paDhamabhaMgo, sAdhU bhikkha hiMDati, teNa ya aluddheNa bAhiM saMjoaNadose viSpajaDheNa ohArita bhattapANaM pacchA maMDalIe pataragacchedAtisuvidhIe samuddiI, evaMvidhaM puvavaNiyANa AvaliyANaM kappate samuddisira, idANe bitiyabhago tadheva vihIgahitaM bhuttaM puNa kAgasiyAlAdidosaduI, evaM avidhie bhutaM, ettha jati ucarati taM| [sU.] -9 dIpa anukrama [84-92] . cidhigRhItaM nAmAlubdhenogAmitaM, pazcAt maNDalyA kaTavatarakasiMhakhAditena vidhinA bhuktaM evaMvidhaM pAriThApanikaM, yadA gururbhagati-bhAI ! idaM pAri& chApanika ilAkArega bhuveti, nadAsa kalpate vandanaM dayA saMdizeti bhoktuM ana catvAro bhaGgAH, vibhASA, vidhigRhItaM vidhibhukaM vidhigRhiitmvidhimukt| avidhigRhItaM vidhibhuktaM avidhigRhItamavidhibhuktaM, taba prathamo bhaGgaH, sAdhurbhikSA hiNDate, tena pAlubdhena bahiH saMyojanAdoSaviprahInenAvarta bhaktapAna pazcAt maNDalyA pratarakacchedAdisuvidhinA samuddiSTa, evaMvidhaM pUrvavarNitAnAmAvakikAnAM karate samudeSTuM, idAnI dvitIyabhaGgaH tayaiva vidhigRhItaM bhukaM punaH kAkajhugAlA vidoSaduSTa, putramavidhinA bhuktaM, atra yadudarati tat // 859|| M arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1720 ~
Page #1722
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1612] bhASyaM [253...] (40) C prata sUtrAMka ockCASS chaDijAti, Na kaSpati, chaddimAdIdosA tammi, erisaM jo deti jo ya bhuMjati doNhavi vivego kIrati, apuNakArae vA uva--- hitANa paMcakallANayaM dijati, idANi taiyabhaMgo, tattha avidhigahitaM-vIsuM vIsu ukkosagANi dabANi bhAyaNi pacchA kacchapuDagaMpiva paDisuddhe vireeti, etesiM bhottabaMti Agato, pacchA maMDaligarAiNieNa samarasaM kAtuM maMDalie vidhIe samuddiI, evaMvidhe jaM ucaritaM taM pAridvAvaNiyAgAra AvaliyANa vidhibhuttaMtikAu~ kappati, cautthabhaMgo AvaliyANa Na kappeti bhutaM, te ceva puvabhaNitA dosA, evametaM bhAvapaJcakkhANaM bhaNitamiti gaathaarthH||1612|| vyAkhyAtaM mUlagAyopanyastai pratyAkhyAnamadhunA pratyAkhyAtocyate, tathA cAhapacakkhAeNa kayA pacakvAtiepi sUAe (u)| ubhayamavi jANageara caubhaMge goNidihato // 1613 / / 'paccakkhAeNa' gAhA vyAkhyA-pratyAkhyAtA-gurustena pratyAkhyAtrA kRtA pratyAkhyApayitaryapi ziSye sUcA-ulliGganA, na hi pratyAkhyAnaM prAyo guruziSyAvantareNa bhavati, aNNe tu-'paJcakkhANeNa kaya'tti paThanti, tat punarayuktaM, pratyA dIpa anukrama [84-92] tyampate, na kalpate, chadayo doSAsamina IdayAM yo dadAti pazca bhukke yorapi vivekaH kriyate, apunaHkaraNatayA bosthitayoH paJcakampANakaM 4dIyate, idAnIM tRtIyabhagaH, tatrAvidhigRhIta-vizvaga viSavam uskRSTAni gyANi bhAjane pakSAtkazApuTamiva pratizuddha virecayati, etAni bhoktavyAni ityA gataH, pazcAt mANDalikarAkSikena samarasaM kRtvA maNDalyAM vidhinA samuddiSTa, evaMvidhe yaduddharati tat pAriSThApanikAkAramAvalikAnAM vidhibhuktamitikRtvA karapate, caturtho bhA bhAvalikAnA na kalpate bhoktuM, ta evaM pUrvabhaNitA doSAH, evametat bhAvamayAnyAnaM mANitam 44442K SEAM N arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1721~
Page #1723
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [84-92] Avazyaka hAribhadrIyA // 860 // Educat Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [ gAthA-], niryukti: [ 1612] bhASyaM [253...] khyAturniyuktikAreNa sAkSAdupanyastatvAt sucA'nupapatteH, pratyAkhyApayiturapi tadanantaraGgatvAditi, atra ca jJAtaryajJAtari ca catvAro bhedA bhavanti, tatra caturbhaGge goNiSTaSTAnta iti gAthAkSarArthaH // 1613 // bhAvArtha tu svayamevAha mUlaguNauttaraguNe sacve dese ya taha suDIe / paJcakkhANavihinU pathakkhAyA gurU hoi // 1614 // 'mUlaguNa' gAhA vyAkhyA - mUlaguNeSUttaraguNeSu ca evaM sarvottaraguNeSu dezottaraguNeSu ca tathA ca zuddhI- padvidhAyAM zraddhAnAdilakSaNAyAM pratyAkhyAnavidhijJaH, asmin viSaye pratyAkhyAnavidhimAzrityetyarthaH, pratyAkhyAtIti pratyAkhyAtA guruH- AcAryoM bhavatIti gAthArthaH // 1614 // kiikammAvihinnU uvaogaparo a asadabhAvo a / saMviggathirapano pacakvAviMtao bhaNio / / 1615 / / 'kiikammA' gAhA vyAkhyA - kRtikarmAdividhijJaH - bandanAkArAdiprakArajJa ityarthaH, upayogaparazca pratyAkhyAna etra copayogapradhAnazca azaThabhAvazca zuddhacittazca saMvigno-mokSArthI sthirapratijJaH na bhASitamanyathA karoti pratyAkhyApayatIti pratyAkhyApayitA- ziSyaH evaMbhUto bhaNitaH tIrthakara gaNadharairiti gAthArthaH // 1615 // itthaM puNa caDabhaMgo jANagaiaraMbhi goNinAeNaM / suddhAsuddhA paDhamaMtimA u sesesu a vibhAsA / / 1616 / / ' itthaM puNa' gAthA vyAkhyA - ettha puNa paJcakkhAyaMtassa paccakkhAveMtassa ya caubhaMgo-jANato jANagassa paJcakkhAti zuddhaM antra punaH pratyAkhyAtuH prApatu isa sakAzAt pratyayAdi zubhaM For Parts Only 6pratyAkhyA nAdhya0 ~ 1722 ~ // 860 // incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1724
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1616] bhASyaM [253...] (40) C4%AX prata sUtrAMka % paJcakkhANaM, jamhA dovi jANaMti kimapi paccakkhANaM NamokArasahitaM porusimAdiyaM vA, jANago ayANagassa jANAverDa paJcakkhA(ve)ti, jahA NamokArasahitAdINaM amugaM te pacakkhAtaMti suddha annahANa suddhaM, ayANago jANagassa pacakkhAti Na suddha, pabhusaMdiTThA(I)su vibhAsA, ayANago ayANagassa paccakkhAti, asuddhameva, etthaM dihato gAvIto, jati gAvINa pamANaM | sAmiovi jANati, govAlovi jANati, doNhapi jANagANaM bhUtImohaM suhaM sAmIo deti itaro geNhati, evaM loiyo caubhaMgo, evaM jANago jANageNa paJcakkhAveti suddhaM, jANago ajANageNa keNai kAraNeNa paJcakkhAvento suddho NikAraNe Na suddhati, ayANago jANayaM paJcakkhAveti suddho, ayANao ayANae paJcakkhAveti Na suddhotti gAthArthaH // 1616 // mUladvAragAthAyAmuktaH pratyAkhyAtA, sAmprataM pratyAkhyAtavyamuktamapyadhyayane dvArAzUnyArthamAha darace bhAve ya duhA pacakkhAibvayaM havai duvihaM / davyaMmi a asaNAI annANAI ya bhAvaMmi // 1917 // 'dabe bhAve'gAhA vyAkhyA-dravyato bhAvatazca dvidhA pratyAkhyAtavyaM tu vijJeyaM, dravyapratyAkhyAtavyaM azanAdi, ajJA pratyAsthAna, yamAyapi jAnItaH kimapi pratyAzyAnaM namaskArasahitaM pauruSyAdikaM vA, zo'yaM zApavisvA pratyAsyApayati, badhA namaskArasahitAdivamukaM tvayA pratyAsthAsamiti zudamampadhA na zudhe, bhajJo jJasya pA pratyAzyAti ma zuddha, prabhusaMdiSTAdiSu vibhASA, bhajJo'jJasya pratyAzyAti, zuddhameva, anna dRSTAnto gAvaH, yadi yA pramANaM svAmpapi jAnAti gopAlo'pi jAnAti, yorapi jAnAnayo timUlyaM sukhaM svAmI dadAti itaro gRkAti, evaM haukikI caturbhajI, evaM zo pramANapApayati zurva, zo'zena kenacitkAraNena pratyAzyApayan zuddhaH niSkAraNe va ayati, majo pratyAzyApayati zuddhaH majJoja pratyAsyApayati na zuddhaH / dIpa anukrama [84-92] htt * * * % 4 muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1723~
Page #1725
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1617] bhASyaM [253...] (40) nAdhya. prata sUtrAMka Avazyaka nAdi tu bhAve-bhAvapratyAkhyAtavyamiti gaathaarthH|| 1617 // mUladvAragAthAyAM gataM tRtIyaM dvAraM, IdANi parisA, sAya puSipratyAkhyA hAribha-viSNitA sAmAiyaNijuttIe selaghaNakuDagAdI, ittha puNa savisesaM bhaNNati-parisA duvidhA, uvahitA aNuvahitA ya, drIyA upaTTitAe kahetavaM, aNuvahitAe Na kahetabaM, jA sA uvahitA sA duvidhA-sammovahitA micchovahitA ya, micchovahitA // 8 // 1 // jahA ajjagoviMdA tArisAe Na vaddati kahetuM, sammovahitA duvidhA-bhAvitA abhASitA ya, abhAvitAe Na vaTTati kahetuM, bhAvitA duvidhA-viNItA aviNItA ya, aviNItAe Na vaddati, viNItAe kahetavaM, viNItA duvidhA-vakkhittA avavikhattA ya, bakSittA jA suNeti kammaM ca kiMci kareti khijjati vA aNNaM vA vAvAraM kareti, avavikhattA Na aNNaM kiMci kareti | kevala suNati, avakkhittAe kaheyavaM, abakkhittA duvidhA-upauttA aNuvautsA ya, aNuvauttA jA suNeti aNNamaNNaM vA ciMteti, uvauttA jA nizcintA, tamhA uvauttAe kahetavaM / tathA cAha [sU.] dIpa anukrama [84-92] dAnI parvata, sA ca pUrva varNitA sAmAyikaniyukI pIladhanakuTAdikA, ana punaH savizeSa maNyate-parSada dvividhA-pasthitA anupasthitA , apasthi| sAye kathamitavyaM anupasthitAyai ma kathayitamba, yA sopasthitA sA dvividhA-samyagupasthitA mithyopasthitA ca, mithyopasthitA bathA bhAryagovindAH, tAzyai na yujyate kathayita, sabhyagupasthitA dvividhA-bhAvitA prabhAvitA ca, abhAvitAyai na yujyate kathayituM, bhAvitA dvividhA-vinItA avinItA ca, bhavinItAyai ma yujyate kathayituM, vinItAyai kathayitavyaM, binItA dvividhA-vyAkSiptA ampAniptA ca, gyAkSiptA yA zRNoti karma ca kicit karoti vidyate vA anya vAda vyApAra karoti, abhyAkSiptA nAmyat kiJcit karoti kevalaM goti, ambAkSiptAyai kathayitavyaM, avyAkSisA dvividhA-apayuktA anupayuktAca, anupayuktA lAyA puNoti anyadanyadvA cintayati, upayuktA yA nimintA (sopayuktA), tasmAt upayukArya kavitavyaM / JAMERatina mayou muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1724 ~
Page #1726
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1618] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka ACCOR souM uvaTiyAe viNIyavakkhittataduvauttAe / evaMvihaparisAe paccakkhANaM kaheyavvaM // 1618 // dvAram // 'so ucahitAe' gAhA vyAkhyA-gatArthA, evamesA uvahitA sammovadvitA bhAvitA viNIyA'vakkhittA uvayuttA ya, paDhamaparisA joggA kahaNAe, sesA u tevaDhI parisAo ajoggAo, ajjogANa imA paDhamA-vahitA sammovahitA bhAvitA viNIyA avakkhittA aNuvauttA, esA paDhamA ajoggA, evaM tevaDhipi bhANitavA,-'uvaThiyasammovaDiyabhAvitaviNayA ya hoi vakkhittA / uvauttigA ya joggA sesa ajogAto tevahi // 1 // etaM paJcakkhANaM paDhamaparisAe kahejati, tabatirittAe Na kahetaca,kevalaM paJcakkhANaM sabamavi AvassayaM sadhamavi suyaNANati / mUladvAragAthAyAM pariSaditi | gatamadhunA kathanavidhirucyate, tatrAyaM vRddhavAdaH-kAe vidhIe kahitavaM ?, paDhama mUlaguNA kaDeti pANAtipAtaveramaNAti, tato sAdhudhamme kadhite pacchA asaDhassa sAvagadhammo, iharA kahijjati sattihovi sAvayadhamma paDhama sotuM tattheva 4 CXCE- MAX-ra dIpa anukrama [84-92] evameSA upasthitA sambagupasthitA bhAvitA vinItAbhyAkSiptA upayuktA ca prathamA parSadU yogyA kayanAtha, zeSA ayogyA: viSaSTiH parSadaH, ayogyAnAmiyaM prathamA-upariSatA sambagupasthitA bhAvitA vinItA bhaNyAkSiptA anupayukkA, eSA prathamA bhayogyA, evaM viSaSTirapi bhaNitamyA,-pasthitA sambagupajasthitA bhAvitA vinItA ca bhavatyavyAkSitA upayuktA yogyA zeSA ayogyaavissssttiH||1|| etat pravANyAnaM prathamAya parSadecyate, savyatirikta cina | xkathayitavyaM, na kevaLa pratyAkhyAnaM sarvamapyAvazyakaM sarvamapi zrutajJAna miti / kena vidhinA kavitavya , prathama mUlaguNAH kathyate mANAtipAtaviramaNAdayaH, tataH sAdhudha kavite pakSAt bhavAThApa zrAvakadharmaH, itasthA kathyamAne sAvadhAnapi zrAvakadharma prathamaM dhutvA tatraiva w ittary ou muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1725~
Page #1727
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1618] bhASyaM [253...] (40) Avazyaka- hAribhadrIyA prata sUtrAMka // 862|| [sU.] vittI karei, uttaretti] uttaraguNesuvi chammAsiyaM Adi kArDa jaM jassa jogga paJcakkhANaM taM tassa asaDheNa kaheta / / athavA'yaM kathanavidhiH nAdhya ANAgijjho astho ANAe ceva so kheybyo| diDaMtiu diDhatA kahaNavihi virAhaNA iarA // 1619 // bAram // ___ 'ANAgijjho astho'gAhA vyAkhyA-AjJA-AgamastagrAhyaH-tavinizceyo'rthaH, anAgatAtikAntapratyAkhyAnAdiH AjJayaiva-AgamenavAsI kathayitavyo, na dRSTAntena, tathA dAntikA-dRSTAntaparicchedyaH prANAtipAtAyanivRttAnAmete doSA bhavantItyevamAdirdaSTAntAt-dRSTAntena kathayitavyaH, kathanavidhiH-eSaH kathanaprakAraH pratyAkhyAne, yadvA sAmAnyenaivAjJAgrAhyo'rthaH-saudharmAdiH AjJayavAsI kathayitavyo na dRSTAntena, tatra tasya vastuto'sattvAt , tathA dArTAntikA-utpAdAdimAnAtmA vastutvAd ghaTavadityevamAdidRSTAntAt kathayitavyaH, eSaH kathanavidhiH, virAdhanA itarathA-viparyayo'nyathA kathanavidheH apratipattihetutvAd adhikatarasammohAditi gAthArthaH // 1610. // mUladvAragAthopanyasta uktaH kathanavidhiH, sAmprataM phalamAhapaJcakkhANassa phalaM ihaparaloe a hoi duvihaM tu / ihaloi dhammilAI dAmanagamAI paraloe // 1620 / / // 86 // __'paJcakkhANassa'gAhA vyAkhyA-pratyAkhyAnasya-uktalakSaNasya phalaM-kArya ihaloke paraloke ca bhavati dvividha-dviprakAraM, tuzabdaH svagatAnekabhedapradarzanArthaH, tathA cAha-ihaloke dhammilAdaya udAharaNaM dAmanakAdayaH paraloke iti | tti karoti, uttareti uttaraguNeSvapi pANmAsikamAdI karavA yadyakha yogya pratyAkyAna tattasmai mADena kavitAba, ACANCIAN dIpa anukrama [84-92] Jumionary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1726~
Page #1728
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1620] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka 456-54OCOCCACANCIEOCOM gAthA'kSarArthaH / kathAnakaM tu dhammilodAharaNaM dhammillAhiMDito NAyacaM, AdisaddAto AmosadhimAdIyA gheSpati / dA-15 maNNagodAharaNa tu-rAyapure Nagare egokulaputto jAtIto, tassa jiNadAso mitto, teNa so sAdhusagAsaM NIto, teNa macchayamaMsapaJcakkhANaM gahitaM, dubhikkhe macchAhAro logo jAto, itarovi sAlehiM mahilAe khisijamANo gato, udiNNe macche dahu~ puNarAvattI jAtA, evaM tiNi divase tiNNi vAraM gahitA mukkA ya, aNasaNaM kAtuM rAyagiheNagare maNiyArasedvipatto dAmaNNago NAma jAto, ahavarisassa kulaM mArIe ucchiNNaM, tattheva sAgaravodasasthavAhassa gihe cihAi, tastha ya gihe| bhikkhaTuM sAdhuNo pAihA, sAdhuNA saMghADailassa kahitaM, etassa gihassa esa dArago adhipatI bhavissati, sutaM sasthavAheNa, pacchA satthavAheNa pacchana caMDAlANa appito, tehiM dUraM jetuM aMguliM chettuM bhesi to Nivisao kato, NAsaMto tasseva gosa-| dhieNa gahito puttotti, joSaNastho jAto, aNNatA sAgarapoto tattha gato taM dahUNa uvAeNa pariyaNaM pucchati-kassa dIpa anukrama [84-92] dhammihahipikato jJAtavyaM, gAdizabdAt mAmazApadhyAdyA gRdhante, dAmanakodAharaNa tu rAjapure nagare ekA kulaputro AyaH, tasya jinadAso mitraM, | tena sa sAdhusakAzaM nItA, tena matsyamAMsamasyANyAnaM gRhItaM, durbhikSe matsyAhAro loko jAtaH, itaro'pi zyAlamahinAbhyAM ninyamAno gataH, pIDitAn matsthAna dRSTvA punarAvRttiAMtA, pUrva zrIna divasAn bIn vArAn gRhItA muktAkSa, anazanaM kRtvA rAmagRhe nagare maNikAra semiputro dAmanako nAma jAtaH, aSTavarSasya mAryA kulamutsana, tatraica sAgarapotasArthavAhakha gRhe titi, satra ca gRhe bhikSArtha sAdhayaH praviSTA, sAdhunA saMghATakIyAya kathisaM-esasya gRhakhaidha dArako'dhipatibhAvI, zrutaM sArthavAhena, pazcAt sArthavAhana asaM cANDAlebhyo'pitaH, tairdUra nItvAnuSi chikA bhApitaH niSiyaH kRtaH, nazyan sadaiva gosaMSikena (goThAdhipatinA) gRhItaH putra iti, yauvanastho jAsaH, anyadA sAgarapotastatra gataHopAyena parijana pRcchati-kavaiSaH, Hinaintary on muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~1727~
Page #1729
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1620] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka [sU.] Avazyaka esa?, kathitaM aNAdhotti ihAgato, imo sotti, tA lehaM dAUM gharaM pAvehitti visajjito, gato, rAyagihassa bAhiparisare pratyAkhyA hAribha devaule suvati, sAgarapotadhUtA visA NAma kaNNA tIe accaNiyavAvaDAe diho, pitumuddamuditaM leha daI baaeti-etss| nAdhya drIyA dAragassa asoiyamakkhitapAdassa visaM dAtavaM, aNussAraphusaNaM, kaNNagadANaM, puNovi muddeti, NagaraM paviTTho, visA'NeNa // 863 // vivAhitA, Agato sAgarapoto, mAtigharaaccaNiyavisajjaNaM, sAgaraputtamaraNaM sotuM sAgarapoto hitayaphuTTaNeNa mato, raNNA dAmaNNago gharasAmI kato, bhogasamiddhI jAtA, aNNayA payaNhe maMgaliehiM purato se uggIya-'aNupukhamAvabaMtAvi aNasthA tassa bahuguNA hoti / suhadukkhakacchapuDatojassa kataMto vahada pakkha // 1 // ' sotuM satasahassaM maMgaliyANa deti, evaM tiNi vArA tiNi satasahassANi, raNNA sutaM, pucchiteNa sarva raNNo sihaM, tuDeNa raNNA seTThI ThAvito, bodhilAbho, puNo dhammANuhArNa devalogagamaNaM, evamAdi paraloe / ahavA suddheNa paJcakkhANeNa devalogagamarNa puNo bodhilAbho sukula kadhitamanAtha iti ihAgataH, ayaM sa iti, taso lekhaM bacA gRdaM prApayeti vimaSTo gataH, rAjagRhasA bahiH parisare devakule suptaH, sAgarapotaduhitA [vipAnAnI kampA, tathAnikAmyApUtathA e), pivamudAmuditaM lekhaM dRSTA vAcayati, etI dArakAya adhItAmakSitapAdAya vi dAtavyaM, anusvAraspheTana kanyAdAna, punarapi muzyati, nagaraM praviSTaH, viSA'nena vivAhitA, AgataH sAgarapotaH, mAtRgRhArca nikAya visarjana, sAgarapuSamaraNaM zrutvA sAgarapotaH ivaya | 118632 // sphoTanena mRtA, rAzA dAmanako gRhasvAmI kRtaH,bhogasamRdirjAtA, bhanSadA va pAdani mAGgalikaH puratasaspoTTIta-zreSayA bhApatamtoSanaryAstasya bahuguNA bhavanti / mukhaduHkhakakSapuTako yasya kRtAnto vahati pakSaM // // zrutvA zatasahasraM mAlikAya dadAti, evaM bIn vArAn zrINi pAtasahasrANi, rAjJA zrutaM, pRSTena sarva ziSTaM rAze, tuSTena rAjJA seThI sthApitaH, yodhikAbhA, punardhamAnuSThAnaM deSakokAmana, evamAvi parako ke / athavA bena asyAsyAnena devalokagamanaM DpunarvAcilAbhaH sukula dIpa anukrama [84-92] JABERanis Hindiorary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1728~
Page #1730
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1620] bhASyaM [253...] (40) prata sUtrAMka Roar% paJcAyAtI sokkhaparaMpareNa siddhigamaNaM, kesiMci puNo teNeva bhavaggahaNeNa siddhigamaNaM bhavatIti / ata eva pradhAnaphalopadarzanenopasaMharannAha paJcakkhANamiNaM sevikaNa bhAveNa jiNavarudiha / pattA aNaMtajIvA sAsayasukkhaM lahuM mukkhaM // 1321 // 'paJcakkhANamiNa' gAhA vyAkhyA-pratyAkhyAnamidaM-anantaroktaM Asevya bhAvena antaHkaraNena jinavaroddiSTa-tIrthakarakadhitaM, prAptA anantajIvAH, zAzvatasaukhyaM zIghraM mokSam Aha-idaM phalaM guNanirUpaNAyAM 'pacakkhANammi kate' ityAdinA darzitameva punaH kimarthamiti , ucyate, tatra vastutaH pratyAkhyAnasvarUpadvAreNoktaM, iha tu lokanItita iti na doSaH, yadvA ita eva dvArAdavatArya svarUpakathanata eva pravRttihetutvAt tatroktaM ityanaparAdha evetyalaM vistareNa / ukto'nugamaH sAmprataM nayAH, te ca naigamasahavyavahAraRjusUtrazabdasamabhirUdvaivaMbhUtabhedabhinnAH khalvauSataH sapta bhavanti, svarUpaM caiteSAmadha-15 4stAt sAmAyikAdhyayane nyakSeNa pradarzitameveti neha pratanyate, iha punaH sthAnAzUnyArtha ete jJAnakriyAntarabhAvadvAreNa samAsataH procyante, jJAnanayaH kriyAnayazca, tatra jJAnanayadarzanamidaM-jJAnameva pradhAnamaihikAmuSmikaphalaprAptikAraNaM, yuktiyuktatvAt, tathA cAhanAyaMmi giNhiyabve agiNhiyavvaMmi ceva atthaMmi / jaiyabvameva ii jo uvaeso so nao nAma // 1622 / / pratyAyAtiH saurayaparamparakeNa siddhigamanaM, keSAcit punastenaiva bhavagrahaNena siddhigamanaM bhavatIti / dIpa anukrama [84-92] ASRSEENERSNEKHOLESTER CENTER muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1729~
Page #1731
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1623] bhASyaM [253...] (40) - - Avazyaka hAribhadrIyA pratyAkhyA nAdhyaka prata sUtrAMka 1864 // [sU.] samvesipi nayANaM bahuvihavattavayaM nisAmittA / taM savvanayavisuddhaM jaM caraNaguNahio sAhU // 1923 // // iti paJcakkhANanijuttI smttaa| zrIbhadrabAhuvAmiviracitaM zrImadAvazyakasUtraM sampUrNam // 'NAtammi geNhitave' gAhA vyAkhyA-jJAte-samyakaparicchinne 'geNhitabe'ti grahItavye upAdeye 'agiNhitabaMmitti agrahItavye anupAdeye, heya ityarthaH, cazabdaH khalubhayorgrahItavyAgrahItavyayotisvAnukarSaNArthaH, upekSaNIyasamuccayArthoM | vA, evakArasvavadhAraNAtheM, tasyaiva ca vyavahitaH prayogo draSTavyaH, jJAta evaM grahItavye agrahItabye tathopekSaNIye ca jJAta eva nAjJAte 'atthaMmitti artha aihikAmuSmike, tatraihiko grahItavyaH sacandanAGganAdiH agrahItavyo viSazakha kaNTakAdiH upekSaNIyastRNAdiH AmuSmiko grahItavyaH samyagdarzanAdiragrahItabyo mithyAtvAdirupekSaNIyo vipakSAbhyudayAdiriti, tasminna. yatitavyameva iti-aihikAmuSmikaphalaprAtyarthinA sattvena yatitavyameva, pravRtyAdilakSaNaH prayataH kArya ityarthaH / itthaM caitadaGgIkartavyaM, samyagjJAne vartamAnasya phalAvisaMvAdadarzanAt , tathA cAnyairapyuktam-"vijJaptiH phaladA puMsAM, na kriyA phaladA matA / mithyAjJAnAt pravRttasya, phalAsaMvAdadarzanAt // 11 // " tathA''puSmikaphalaprApsyarthinA hi jJAna eva yati-- tavyaM, tathA''gamo'pyevameva vyavasthitaH, yata ukta-"padamaNANaM tato dayA, evaM ciTThati sabasaMjate / aNNANI kiM kAhiti kiMvA NAhiti cheyapAvayaM // 1 // " itazcatadevamaGgIkartavyaM yasmAt tIrthakaragaNadharairagItArthAnAM kevalAnAM vihArakri adharma jJAnaM tato dayA evaM tiiti sarvasaMyataH / ajJAnI kiM kariSyati kiM vA jJAsyasi ke pAparka vA // 1 // dIpa anukrama [84-92] // 86 // Janatarary.om muni dIparatnasAgareNa saMkalita...........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [1] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: ~ 1730~
Page #1732
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [84-92] A0 145 Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryukti:+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1623] bhASyaM [253...] yAspi niSiddhA, tathA cAgamaH - "gItattho ya vihAro bidito gItatthamIsito bhnnito| eto tatiyavihAro NANuSNAto jiNavarehiM // 1 // " na yasmAdandhenAndhaH samAkRSyamANaH samyakpanthAnaM pratipadyata ityabhiprAyaH / evaM tAvat kSAyopazamikaM jJAnamadhikRtyoktaM, kSAyikamapyaGgIkRtya viziSTaphalasAdhakatvaM tasyaiva vijJeyaM, yasmAdarhato'pi bhavAmbhodhestaTasthasya dIkSApratipannasya utkRSTatapazcaraNavato'pi na tAvadapavargaprAptiH sakhAyate [yato ] yAvajjIvAdyakhilavastuparicchedyarUpaM kevalajJAnaM notpannamiti, tasmAt jJAnameva pradhAna maihikAmuSmikaphalaprAptikAraNamiti sthitaM ' iti jo uvadeso so Nao NAma'tti iti evaM uktena bhyAyena ya upadezaH jJAnaprAdhAnyakhyApanaparaH sa nayo nAma jJAnanaya ityarthaH / ayaM ca nAmAdI pavipratyAkhyAne jJAnarUpameva pratyAkhyAnamicchati, jJAnAtmakatvAdasya, kriyArUpaM tu tatkAryatvAt tadAyatattvAnnecchati, guNabhUtaM cecchatIti gAthArthaH / ukko jJAnanayo'dhunA kriyAnayAvasaraH, tadarzanaM cedaM kriyaiva pradhAnaM aihikAmuSmikaphalaprAptikAraNaM, yuktiyuktatvAt, tathA cAyamapyuktalakSaNAmeva svapakSasiddhaye gAthAmAha-'NAyammi geNhitacye' ityAdi, asyAH kriyAnayadarzanAnusAreNa vyAkhyA jJAte grahItavye agrahItavye caivamartha aihikAmuSmikaphalaprAtyarthinA yatitavyameva, na yasmAt pravRtyAdilakSaNaprayatnavyatirekeNa jJAnavato'pyabhilaSitArthAvAptirdRzyate, tathA cAnyairapyuktaM- "kriyaiva phaladA puMsAM, na jJAnaM phaladaM matam / yataH strIbhakSyabhogajJo, na jJAnAt sukhito bhavet // 1 // " tathA''muSmikaphalaprAtyarthinA'pi gItArtha bihAro dvitIya gItArthanizrito bhaNitaH / itastRtIyavidvAro nAnujJAto jinavaraiH // 1 // Education intimatio For Funny www.jancibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH ~ 1731 ~
Page #1733
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama (40) prata sUtrAMka [sU.] dIpa anukrama [84-92] AvazyakahAribha yA // 865 // Jus Educatio Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niryuktiH+vRtti:) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niryuktiH [1623] bhASyaM [253...] kriyaiva karttavyA, tathA munIndravacanamapyevaM vyavasthitaM yata uktam - "ceiyakulagaNasaMghe AyariyANaM ca pavayaNa sue ya / sadhesuvi teNa kathaM tavasaMjamamujjamaMteNaM // 1 // " itazcaitadevamaGgIkartavyam - yasmAt tIrthakaragaNadharaiH kriyAvikalAnAM jJAnamapi viphalamevo, tathA cAgamaH- "bahupi suyamahIyaM kiM kAhI caraNaviSpahINassa ? / 'aMdhassa jaha palittA dIghasaya sahassakoDIvi // 1 // " izikriyAvikalatvAt tasyetyabhiprAyaH / evaM tAvat kSAyopazamikaM cAritramaGgIkRtyoktaM, cAritraM kriyetyanarthAntaraM kSAyikamapyaGgIkRtya prakRSTaphalasAdhakatvaM tasyaiva vijJeyaM, yasmAdaIto'pi bhagavataH samupanna kevalajJAnasyApi na tAvat muktyavAptiH saJjAyate yAvadakhilakarmendhanAnalabhUtA isvapaJcAkSarovU giraNamAtrakAlAvasthAyinI sarvasaMvararUpA cAritrakriyA nAvApteti, tasmAt kriyaiva pradhAnamaihikAmuSmika phalaprAptikAraNamiti ya upadezaH - kriyAprAdhAnyakhyApanaparaH 'nayo nAma kriyAnaya ityarthaH / ayaM ca nAmAdau Savidhe pratyAkhyAne kriyArUpameva pratyAkhyAnamicchati, tadAtmakaravAdasya, jJAnaM tu tadarthamupAdIyamAnatvAdapradhAnatvAnnecchati guNabhUtaM cecchatIti gAthArthaH / uktaH kriyAnayaH, itthaM jJAnakriyAnayasvarUpaM zrutvA'viditatadabhiprAyo vineyaH saMzayApannaH sannAha-kimatra tavaM 1, pakSadvaye'pi yuktisambhavAd, AcAryaH punarAha-'sanvesiM' gAhA, athavA jJAnakriyAnayamataM pratyekamabhidhAyAdhunA sthitapakSamupadarzayannAha - 'savvesiMpi' gAhA vyAkhyA'sarveSAmiti mUlanayAnAM apizabdAt tadbhedAnAM ca nayAnAM dravyAstikAdInAM bahuvidhayakavyatAM - sAmAnyameva vizeSA 1 caityakuLagaNasaGke AcAryeSu ca pravacane zrute ca sarveSvapi tena kRtaM tapaHsaMyamayosvacchatA // 1 // 2 suvapi zrutamadhItaM kiM kariSyati caraNaviprahINa andhasya yathA pradIsA dIpazatasahasrakoyapi // 1 // For Patines Use Only 6 pratyAkhyA nAdhya0 ~ 1732~ // 865 // incibrary.org muni dIparatnasAgareNa saMkalita AgamasUtra [40] mUlasUtra [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH
Page #1734
--------------------------------------------------------------------------
________________ Agama Avazyaka"- mUlasUtra-1 (mUlaM+niyukti:+vRttiH ) adhyayanaM [6], mUlaM [sU.] / [gAthA-], niyukti: [1623] bhASyaM [253...] (40) E - prata sUtrAMka eva ubhayamevAnapekSaM ityAdirUpAM athavA nAmAdInAM nayAnAM kaH ke sAdhumicchatItyAdirUpAM nizamya-zrutvA tata sarvanaya-| vizuddhaM-sarvanayasammataM vacanaM yaccaraNaguNasthitaH sAdhuH, yasmAt sarve nayA eva bhAvanikSepamicchantIti gAthArthaH / / 1623 // // iti ziSyahitAyAM pratyAkhyAnavivaraNaM samAptamiti / vyAkhyAyAdhyayanamidaM yadavAptamiha zubhaM mayA puNyam / zuddha pratyA khyAnaM labhatAM bhavyo janastena // 1 // samAptA ceyaM ziSyahitAnAmAvazyakaTIkA // kRtiH sitAmbarAcAryajinabhaTanigadAnusAriNo vidyAdharakulatilakAcAryajinadattaziSyasya dharmato jAiNImahattarAsUnoralpamaterAcAryaharibhadrasya / yadihotsUtramajJAnAda, vyAkhyAtaM tad bahuzrutaiH / kSantavyaM kasya sammohaH, chadmasthasya na jAyate // 1 // yadarjita viraca(maMca)yatA subodhyA puNyaM mayA''vazyakazAkhaTIkAm |bhve bhave tena mamaivameva,bhUyAjinoktAnumate pryaasH||2|| anyacca santyajya samastasattvA, mAtsaryaduHkhaM bhavabIjabhUtam / sukhAtmakaM muktipadAvahaM ca, sarvatra mAdhyasthamavAmuvantu // 3 // samAptA ceyamAvazyakaTIkA / dvAviMzatiH sahasrANi, prtyekaakssrgnnnyaa(sNkhyyaa)| anuSTupchandasA mAnamasyA uddezataH | kRtam // 1 // aMkato'pi granthAnaM 22000 %AE% E dIpa anukrama [84-92] RS R arayan muni dIparatnasAgareNa saMkalita.........AgamasUtra - [40], mUlasUtra - [01] "Avazyaka" mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRttiH atra adhyayanaM -6- 'pratyAkhyAnaM' parisamAptaM ~ 1733~
Page #1735
--------------------------------------------------------------------------
________________ G Education infamational ityAcAryavarya zrImaddharibhadrasUri sUtritasaMkSipta vivRtiyutaM zrutakevalizrImadbhadrabAhusvAmisUtrita niryuktimUlabhASya bhASyayuktaM zrImadAvazyakasUtraM samAptaM // For Parts Only munizrI dIparatnasAgareNa punaH saMpAdita: (AgamasUtra 40) "Avazyaka" parisamAptaH ~ 1734~ www.jancibrary.org
Page #1736
--------------------------------------------------------------------------
________________ namo namo nimmaladaMsaNassa pUjya AnaMda-kSamA-lalita-suzIla-sudharmasAgara gurubhyo namaH 140 pUjya AgamodhdhAraka AcArya zrI sAgarAnaMdasUrIzvareNa saMzodhita: saMpAditazca / "Avazyaka mUlasUtra" |mUlaM evaM haribhadrasUri-racita vRtti: + niyukti: + bhaassyN]| (kiMcit vaiziSThyaM samarpitena saha) muni dIparatnasAgareNa puna: saMkalita: "Avazyaka" mUlaM evaM vRtti: nAmeNa parisamApta: Remember it's a Net Publications of 'jain_e_library's' ~1735~