Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ namo namo nimbhala daMsaNassa AgamasuvANi (saTIkaM) bhAgaH - 15 saMzodhaka sampAdakazca : mani dIpa ratnasAgara
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ bAlabrahmacArI zrI neminAthAya namaH namo namo nimmala daMsaNassa zrI AnaMda - kSamA- lalita-suzIla sudharmasAgara gurUbhyonamaH Agama suttANi (saTIka) bhAgaH - 15 nizItha - chedasUtram - 1 uddezakAH - 1.....6 paryantAH -: saMzodhakaH sampAdakazcaH : muni dIparatnasAgara tA. 14/4/2000 ravivAra 2056 caitra suda 11 45- Agama suttANi-saTIkaM mUlya rU. 11000/ 5 Agama zruta prakAzana 5 -: saMparka sthala : " Agama ArAdhanA kendra" zItalanAtha sosAyaTI vibhAga-1, phleTa naM-13, 4 thI maMjhila, vhAyasenTara, khAnapura, ahamadAbAda (gujarAta)
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtrasya | nizItha-chedasUtrasya viSayAnukramaH ___ uddezakAH- 1.....6 uddezakAH 7.....13 humo bhAgaH 16 uddezakAH- 14.....20mA bhAga:-17 | pRSTAGkaH mUlAGka viSayaH viSayaH pRSThAGkaH pIThikA 36 | sambandhanirdezaH AcAra dvAraM jJAnAcAraH kAla, vinaya. bahumAna, upadhAna, niva, vyaMjana, artha tadumaya darzanAcAraH zaGkA, kAsa. vicikitsA, amUDha dRSTiH upabRhaNaM, sthirikaraNaM vAtsalyaH, prabhAvanA | prAyazcitadvAraM - atikrama AdiH pratisevakAdiH pratisevanAdvAraM - kaSAyadvAra vikathAdvAraM - viyaDadvAraM - indriyadvAraM - nidrAdvAraM mUlaguNa pratisevanA - prANAtipAtapratisevanA - mRpAyAdapratisevanA - adattAdAnapratisevanA - maithunapratisevanA . parigrahapratisevanA - rAtribhAjanapratisevanA | uttaraguNapratisevanA piNDa, kalpa, mizra - cAritrAcAraH - tapAcAraH vIryAcAraH agradvAraM prakalpadvAra 140 cUlAdvAra | nizIthadvAraM
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ viSayAnukramaH pRSTAGkaH 391 203 mUlAGkaH viSayaH 1-58 | uddezakaH-1 hastakarma, aGgAdAnaM, | zukrapAtaniSedhaH sacitapuSpAdi niSedhaH sopAna-setupula-raju maI-pAtra-daNDa sambandhIniSedhaH pAtra-vastra vidhAnaM sadoSa AhAra niSedhaH |-107 uddezakaH-2 pAdapogchanaka vidhAnaM gandha-sopAnasetu-rajju-sUI AdinAm niSedha vidhAna bhASA hastapAdapuAlanaM pAtra-daNDa, AhAra, vAsa, dAna saMstavaH piNDa, zayyAdi vidhAnaM -196 uddezakaH-3 -AhAraM doSa evaM apavAdaH - pAda pramArjana Adi pRSTAGkaH mUlAGkaH viSayaH 151 -313 | uddezakaH-4 | rAjAdi vazIkaraNa niSedhaH - AhAra upabhogaH vidhi vasati pravezaH vidhi kleza niSedhaH - pArzvastha Adi sambandha sthApanA niSedhaH - uccAra prazravaNa vidhi -392, uddezakaH-5 - AlocanA, svAdhyAya sambandhI vidhi niSedhaH - saGghATI-vidhAnaM - AhAra, prAtihArya, daNDa sambandhI vidhi - vasati, zavyA, vastra, kambala, rajoharaNa ityAdi vidhAna -469| | uddezakaH-6 strI-maithuna viSayaka prAyazcita vidhAna - maithunecchA evaM hasta karma, kalahaH, lekhaH, jananendriya, vastra paridhAnaM, pAda-kAyAdi prakSAlanaM sambandhi niSedhaH evaM prAyazcitaH 306 kAya pramArjanA danta, oSTha, vraNaH, bAlaH Adi vidhAnaM vazIkaraNaniSedhaH - ucchAra-prazravaNa sambandhI vidhAnaM
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram nizIthachedasUtram - 1 (bhAgobha che. bhAgaH-15 uddezakAH- 1.....6 bhAgaH-16 uddezakAH- 7.....13 bhAgaH-17 uddezakAH- 14.....20
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ Arthika anudAtA -pa.pU. mAlavabhuSaNa tapasvI AcAryadeva zrI navaratnasAgara sUrIzvarajI ma. sA.nI preraNAthI zrI lAlabhAI devacaMda zAha taraphathI - nakala epha. -pa.pU. saraLa svabhAvI-zrImad bhagavatIsUtra vyAkhyAna paTu AcAryadeva zrI naradevasAgarasUrIzvarajI ma. sA. tathA pUjyazrInA ziSyaratna tapasvI gaNivaryazrI caMdrakIrtisAgarajI ma.sA.nI preraNAthI zrI puruSAdAnIya pArzvanAtha hai. mUrti. jena saMgha, devakInaMdana sosAyaTI, amadAvAda taraphathI nakala eka. -pa.pU. zAsana prabhAvaka kriyArAgI AcAryadevazrI vijaya cakacaMdra | sUrIzvarajI ma.sA.nI preraNAthI eka sagRhastha taraphathI nakala eka. pa.pU. sAhityapremI munirAja zrI sarvodaya sAgarajI ma.sA.nI preraNAthI-"acalagacchAdhipati pa.pU.A.bha.zrI guNasAgarasUrIzvarajI ma.sA.nA ziSyaratna pa.pU. munirAja zrI cAritraratnasAgarajI ma. nI 19mI aThThAi nimitte-zrI cAritraratna phA.ce. TrasTa taraphathI nakala eka. pa.pU. vaiyAvRtyakArikA sAdhvI zrI malayAzrIjI ma. sA.nA ziSyA vyavahAra vicakSaNA pU. sAdhvI zrI hitajJAzrIjI ma.nI preraNAthI jena ArAdhanA maMdira-"jJAnakhAtA" taraphathI nakala eka. -pa.pU. saumyamUrti sAdhvIthI saumyaguNAzrIjI ma.nI preraNAthI pa.pU. gurumAtA-vAtsalyamUrti sA. zrI ratnatrayAzrIjI ma, nI paMcamI punyatithi nimitte zrImatI lIlamabena prANalAla pI. dAmANI taraphathI nakala epha. -pa.pU. svanAmadhanyA sA. zrI saumyaguNAzrIjI tathA teonA ziSyA sA.zrI samajJAzrIjInI preraNAthI-2053nA yazasvI cAturmAsa nimitte zrI pArzvapadmAvatI jaina saMgha, pArUlanagara, amadAvAda taraphathI nakala be. pa.pU. ratnAsacArAdhakA sAdhvIzrI samyaguNAzrIjI tathA teozrInA ziSyA sA. zrI samajJAzrIjInI preraNAthI saMvata 2054nA nirmaLa ArAdhanAmaya cAturmAsanI smRtimAM-ghATaloDiyA (pAvApurI) jena je. mUrti. saMgha, amadAvAda taraphathI nakala epha.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ -pa.pU. sAdhvI zrI ratnatrayAzrIjI ma.nA parama vineyA sA. zrI saumyaguNAzrIjInI preraNAthI teonA saMsArIbhAIzrI indravadanabhAI dAmANInA anumodanIya puruSArthathI "Agama dIpa-saMpuTa"nA badalAmAM prApta rakamamAMthI-naphala cAra, -pa.pU. prazamarasanimagnA sAdhvIzrI prazamazIlAzrIjI ma.nI preraNAthIsammetazikhara tirthoddhArikA pa.pU. sAdhvIzrI raMjanazrIjI ma.sA.nA ziSyA apratima vaiyAvRSyakArikA sA.zrI malayAzrIjI tat ziSyA sA. zrI narendrazrIjI-tat ziSyA sA. zrI praguNAzrIjI ma.tA. AtmazreyArthearihaMta TAvara, jaina saMgha, muMbai taraphathI nakala eka. -pa.pU. AgamoddhAraka AcAryadevazrI nA samudAyavartI pa.pUjya vaicAvRSyakArikA sA.zrI malayAzrIjI ma.nA ziSyA pU. sA. zrI kaivalyazrIjI ma.nA ziSyA pU.sA. zrI bhavyAnaMdazrIjI ma.sA.nA suziSyA miSTabhASI sAdhvIzrI pUrNaprajJAzrIjI ma.sA. tathA temanA vinita ziSyA sA. zrI pUrNadarzitAzrIjI tathA sA. pUrNanaMdItAzrIjInI preraNAthI-sarvodaya pArzvanAtha cerITebala TrasTa, mulunDa muMbaI taraphathI nakala eka. -pa.pU. vaiyAvRttvakArikA sAdhvIzrI malayAzrIjI ma.nA praziSyA sA. zrI bhavyAnaMdazrIjIma.nA suvinitA sA.zrI kalpaprajJAzrIjI tathA kokIlakaMThI sA. zrI kairavaprajJAzrajI nI preraNAthI -mehula sosAyaTI, ArAdhanAbhavana, subhASanagara, vaDodarAnI baheno taraphathI nakala eka -zrI vizAzrImALI tapagacchajJAti-jJAnakhAtuM, jaina pAThazALA, jAmanagara taraphathI naphala be. zrI maMgaLa pArekhano khAMco-jaina zve. mUrti. saMgha, amadAvAda. taraphathI 2054nA cAturmAsa nimitte nakala be. * zrI AkoTA jaina saMgha, vaDodarAnI baheno taraphathI nakala eka. -zrImatI nayanAbena ramezacaMdra zAha, vaDodarAnI preraNAthI AgamonA seTanA badalAmAM prApta rakamamAMthI nakala pAMca, zeSa sarve rakama "amArA"Aja paryanta prakAzanonA badalAmAM prApta thayelI che.
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 1] namo namo nimmala desaNassa paMcama gaNadhara zrI sudharmAsvAmine namaH 34/1 nizItha-chedasUtram saTIkaM prathamaM cheda sUtram] uddezakAH 1.....6 - paryantAH mUlam + [niyuktiyuktena bhASyam + cUrNiH] (pIThikA) // 1 // namiUNa'rahaMtANaM, siddhANa ya kammacakkamukkANaM / sayaNasinehavimukkANa, savvasAhUNa bhAveNa // // 2 // savisesAyarajuttaM, kAu pamANaMca atthadAyissa / pajjuNNakhamAsamaNassa, crnn-krnnaanupaalss| evaM kayappanAmo, pakkappanAmassa vivaraNaM vanne / puvAriyakayaM ciya, ahaM pitaM ceva u visesaa|| // 4 // bhaNiyA vimutticUlA, ahuNAvasaro nisiihcuulaae| ko saMbaMdho tassA, bhaNNai iNamo nisAmehi // [bhA, 1] navabaMbhaceramaio, aTThArasa-pada-sahassio vedo / ___ havaiya sapaMcacUlo, bahubahuyarao payaggeNa // cU. "Nada" iti saMkhyAvAgayo saddo / "baMbhaM" caubvihaM nAmAdi / tattha nAmabaMbhaMjIvAdINaM jassa baMbha iti nAmaM kajati / ThavaNAbaMbhaM akkhAtivinnAso | ahavA jahA baMbhaNuppattI AyAre bhaNiyA tahA bhANiyavvA / gayAo nAma-ThavaNAo | iyANiM davvabaMbhaM / taM duvihaM / Agamao noAgamao ya |aagmo jANae, anuvutte| noAgamao-jAva-vairitaM / annANINaM jo vasthi-saMjamo, jAo ya akAmiAo raMDakuraMDAo baMbhaM dhareMti taM savvaM dabbabaMbhaM / bhAvabaMbhaM duvihaM Agamao noAgamao y| Agamao jANae uvutte| noAgamao sAhUNaM vtthisNjmo| vasthi-saMjamotti mehuNAo viratI / sAya aTThArasavihA bhavati / sA imA-orAliyaM ca divvaMcajaMtaMorAliyaM taMna sevati, na sevAviti, sevaMtaMpianna samaNujAnAti / evaM divye vitinni vikappA / jaMtaM orAliyaM na sevati taM maNeNaM vAyAekAeNaM evaM kArAvaNAnumatIe vi tinni tinni vikappA / ete Nava / evaM divve vi nava y| ete do navagA aTThArasa havaMti / ahavA sattarasaviho saMjamo bhAvabaMbhaM bhavati / gayaM bhaavbNbh| iyANiM "ceraM" ti caraNaM / taM chavvihaM / nAma 1 ThavaNA 2 davie 3 khette 4 kAle 5 ya bhAvacaraNaM 6 citi / nAma-ThavaNAo, gayAo /
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 vatirittaM dabvacaraNaM tivihaM / gaticaraNaM 1 bhakkhaNAcaraNaM 2 AcaraNAcaraNaM ca 3, tattha gaticaraNaM raheNa carati, pAehiM carati ekamAi gaticaraNaM bhannati, bhakkhaNAcaraNaM nAma modae carati devadatto, taNANi ya gAvo caraMti / AcaraNAcaraNaM nAma caragAdINaM, ahavA tesi pi jo aahaaraadinimittNtvNcrtitNdvycrnnN| louttarevi udAimAragapabhiUNaMdavvacaraNaM / khettacaraNaM jattiyaM khettaM caratigacchati-ityarthaH ahavAsAlikhettaMcarati gonno|kaaleyjo jattieNa kAleNa gacchati bhuMjati vA / bhAve duvihaM / Agamato noAgamao ya / Agamao jANae uvutte| no-Agamao tivihaM-gaticaraNaM 1 bhakkhaNAcaraNaM 2 guNacaraNaM 3 / tattha gatibhAvacaraNaM jaM iriyAdi samio carati gacchati / bhakkhaNe jo bAyAlIsadosaparisuddhaM vItaMgAlaM vigayadhUma kAraNe AhAreti evaM AhArabhAvacaraNaM / guNacaraNaM duvidhaM pasatthaM appasatthaM ca / appasatthaM micchattaannANuvahayamatItAjaM annausthiyA dhamma uvacaraMti mokkhatthaM pi / kiM puna niyANopahatA / louttare pi niyANovahayA appasatthaM tavaM upacaraMti / pasatthaM tu nijarAheuM / bhaNiyaM - caraNaM / brahmacaraNaM ca vyAkhyAtaM / astayorbrahmacaraNayorutpattinimittaM sAdhanArthaM vA zastraparIjJAdIni upadhAnazrutAvasAnAni navAdhyayanAnyabhihitAni, jamhA nava etAni baMbhacerANi tamhA "navabaMbhaceramatio" imotti, jaha mimmao ghaDo, taMtumao paDo, evaM navavaMbhaceramatio aayaaro| soya ajjhayaNasaMkhANeNa navajjhayaNo payaparimANeNa "aTThArasapayasahassio veo" / aTThaya dasa ya aTThArasatti sNkhaa| paya iti payaM / taMca atthapariccheyavAyaga payaM bhavati | sahassaM ti gaNitAbhinnANeNa cautthaM ThANaM bhavati jA saMkhaM egaM dahaM sayaM sahassaM ti / sa evAyAro avArasapayasahassio veo bhvti| kahaM ? vid jJAne, asya ghAtoH ghaJ pratyayAntasya veda iti rUpaM bhavati, atastaM vidaMti, tena vidaMti, taMmi vA vidaMti iti vedo bhavati / - -:pIThikA-dvAra-1-"AcAraH" :sIso bhaNati-"kimettiyamAyAro uta annaM pi se asthi kiMci?" ato bhannati "havaiya spNccuulo"| "havaitti' bhavatittibhaNitaM hoti| "ca" saddocUlANukarisaNe "sahe" ti yuktaH / "paMca" iti saMkhAvAyagosaddo / "cUlA" iti cUla tti vA aggaMti vA siharaM ti vA egttuN| sA ya chavvihA-jahA dasaveyAlie bhaNiyA tahAbhANiyavvA / tAo ya puNa Ao paMca-cUlAopiMDesaNAdijAvoggahapaDimA tAva paDhamA cUlA, 1 bitiyA sattikkagA, 2 taiyA bhAvanA, 3 cautthA vimIttI, 4 paMcamI AyArapakkappo / 5 etAhiM paMcahiM cUlAhiM sahio AyAro "bahu'' bhavati navaajjhayaNehiM / "bahutaro" bhavati "payaggeNaM" ti aTThArasapayaggasahassehiMto paMcacUlApaehiM sahito payaggeNaM bhutrobhvtiti|ahvaa navajjhayaNa--paDhamacUlAsahitA bahU bhavaMti / aTThArasapayasahassA paDhamacUlApadehiM sahitA bahutarA payaggeNa bhavaMti / evaM kramavRddhyA neyaM-jAva-paMcamI cUlA / ahavA sapaMcacUlo suttapayaggeNa mUlagaMthAo bahu bhavati / atthapayaggeNa bahutaro bhavati ahavA "bahubahutara' padehiM sesapadA sUtitA bhavaMti / te ya ime bahutama-bahutaratama-bahubahutaratama iti / ao bhannati-navabaMbhaceramaio AyAro aTThArasapayasahassio paDhamacUlajjhayaNasuttatthapadehi jutto bahU bhvti| paDhamacUlAsahito mUlagraMtho
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA bhA. 1 - duiya- dhUlajjhayaNa-suttatthapayehiM jutto bahutaro bhavati / evaM tatiyacUlAe vi bahutamo bhavati / cautthIe vi bahutaratamo bhavati / paMcamIe vi bahubahutaratamo bhavati / "payaggeNaM" ti padAnAmaggaM padAgraM padAgreNeti padaparimANenetyarthaH / sa evaM payaggeNa bahubahutaro bhavati / evaM saMbaMghagAhAsUtre vyAkhyAte, 7 navabaMbhaceramatite AyAre vakkhAte AdhAragga nanujogAraMbhakAle saMbaMdhArtha idameva gAthAsUtraM prAgupadiSTaM prathamacUDAtazca dvitIyacUDAyA anenaiva gAthAsUtreNa saMbaMdhaH ukto bhavati / evaM dvitIyacUDAtaH tRtIyacUDAyAH / tathA tRtIyacUDAtaH caturthacUDAtazca paMcamacUDAyAH saMbaMdhaH ukta eva bhavati // evaM sati prAguktasya saMbaMdhagAhAsUtrasyeha punaruccAraNam kimarthaM ? AcArya aah||1|| puvvabhaNiyaM tu jaM ettha, bhannati tattha kAraNaM atthi / paDiseho aNunnA, kAraNaM visesovalaMbho vA // sIso pucchati - kassa paDiseho ? kahaMvA aNunnA ? kiMvA kAraNaM ? ko vA-visesovalaMbho AcArya Aha - tatra pratiSedhaH caturthacUDAtmake AcAre yatpratiSiddhaM taM sevaMtassa pacchitaM bhavatitti kAuM, kiM sevamANassa ? bhannati, 'je bhikkhu hatthakammaM kareti, karetaM vA sAtijJjati" evamAdINi suttANi, esa pddiseho| attheNa kAraNaM prApya tamevanujAnAti / taM jayaNAe paDisevaMto suddho / ajayaNAe sa pAyacchittI / kAraNamaNunnA jugavaM gatA / visesovalaMbho imo / AillAo cattAricUlAo kameNeva ahijjhaMti, paMcamI cUlA AyArapakappo ti-vAsa-pariyAgassa AreNa na vijjati, ti - vAsa - pariyAgassa vi aparinAmagassa atiparinAmagassa vA na dijati, AyArapakappo puna parinAmagassa dijjati / eteNa kAraNeNa saMbaMdha-gAhA punaruccAryate / ahavA bahu atIta kAlatvAt prAguktasaMbaMdhasya vismRti syAt atastasya prAguktasaMbaMdhasya smaraNArthaM prAguktamapi saMbaMdhagAhAsUtramiha punaruccAryate / " esa saMbaMdho bhaNio 2 anena saMbaMdhenAgatasya pakappacUlajjhayaNassa cattAri anuogadvArANi bhavanti / taM jahA - ubakamo 1 nikkhevo 2 aNugamo 3 nao 4 / tattha uvakkamo nAmAdi chavviho / nAma ThavaNAo gatAo / davvovakkamo sacittAi tiviho, sacitto dupada-catuSpada-apayANaM / ekkekko parikammaNe sNvy| dupayANa- maNussANaM parikammaNaM kalAdigrAhaNaM, saMvaTTaNaM, mAraNaM / cauppayANaM assAINaM parikammaNaM sikkhAvaNaM, tesiM ceva mAraNaM saMvaTTaNaM / apayANaM lomasI AdINaM parikammaNaM, tAsi caiva vinAsaNaM saMvaTTaNaM / acitte suvaraNo-kuNDalAikaraNaM parikammaNaM tasseva vinAsanaM saMvaTTaNaM / missedupayANaM alaMkiya-vibhUsiyANaM kalAdi gAhaNaM parikammaNaM tesiM caiva mAraNaM saMvaTTaNaM, cauppayANaM assAdINa vammiya guDiyANaM parikammaNaM sikkhAvaNaM tesiM ceva mAraNaM saMvaTTaNaM / khettovakkamo halakuliyAdIhiM, kAlovakkamo nAliyAdIhi / bhAvovakkamo duvidho-pasattho 1 apasattho 2 / apasattho "gaNigA - marugiNi-amaJcadiTThatehiM / pasattho bhAvovakkamo, Ayariyassa bhAvaM uvalabhati /
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedamUtram -1 // 2 // jo jeNa pagAreNaM, tussatti kAravinayAnuvittIhiM / __ ArAhaNAe maggo, so cciya avyAhao tassa / / ahavA noAgamao bhAvovakkamo chavviho-ANupubbI 1 nAmaM 2 pamANaM 3 vattavvayA 4 atthAhimANI 5icceyaM nisIhacUlajjhayaNaMuvakkamiya AnupuvvImAiehiM dArehiMjatthajasthasamoyarati tattha tattha smoyaareyvvN| se kiMtaMAnupuvvI? AnupuvvI dasavihA pannattA |tNjhaa nAmANupubbI 1 ThavaNANupubbI 2 davyANupuvvI 3 khettANupuvvI 4 kAlANupuvvI 5 ukkittaNANupuvvI 6 gaNaNANupubbI 7 saMThANANupubbI 8 sAmAyAriyANupubbI9 bhAvANupubbI 10 eyaMANupuTviM dasavihaM pivaNNeUNaM icceyaM nisIhacUlajjhayaNaM gaNaNAnupuvIe ukvittaNAnupuvvIe ya samoyarati / gaNaNANupuvvI tivihA puvvANupuvvI pacchANupuccI aNANupubbI / puvANuputhvIe icceyaM nisIhacUlajjhayaNaM chavvIsaimaM, pacchANupubbIe paDhamaM, aNANupubbIe etesiM ceva egAdIyAe eguttariyAe chavvIsagacchagayAe seDhIe annamannabmAso durUNUNo / ukttiNANupuvvIe ajjhayaNaM ukkitteti settaM aanupucii| nAmaM dasavihaM pi vaNNeUNaM icceyaM nisIhacUlajjhayaNaM channAme samoyarati / tattha chabvihaM bhAvaM vaNNeUNaM savvaM suyaM khaovasamiyaM ti kAUNaM khaovasamie bhAve samoyati / settaM nAmaM / pamANaM cauvvihaM / taM jahA dabbappamANaM 1 khettappamANaM 2 kAlappamANaM 3 bhAvappamANaM 4 / iccheyaM nisIhacUlajjhayaNaM bhAvappamANe samoyarati / taM bhAvappamANaM tivihaM taMjahA guNappamANaM 1 NayappamANaM 2 saMkhappamANaM3 / guNappamANe samoyarati / guNpamANaM duvihaM-jIva-guNappamANaM 1 ajIva-guNappamANaM 3 / nANaguNappamANe samoyarati / taM cauvvihaM-paccakkhaM 1 anumAnaM 2 uvammo 3 Agamo 4 / Agame samoyarati / Agamo tiviho-attAgamo 1 anaMtarAgamo 2 paraMparAgamo 3|iceyss-nisiihcuuljjhynnsstitthgraannN atthassa attaagme| gaNaharANaM suttassa attAgame gaNaharANaM atthassaanaMtarAgame |gnnhrsissaannN suttassaanaMtarAgame, asthassa paraMparAgame / teNa paraM sesANaM suttassa vi atthassavi no attAgame, no anaMtarAgame, paraMparAgame / settaM Agamo / settaM guNappamANe / iyANiM nayappamANe "gAthA" // 2 // mUDhanaiaMsuyaM kAliyaM tu, na nayA samoyaraMti iha / ___apuhutte samoyAro, natthi puhutte samoyAro ||settN nayappamANe / iyANiM saMkhappamANaM / sA ya saMkhA aTTavihA, taM jahA-nAma-saMkhA 1 ThavaNa 2 dabba 3 uvamma 4 parinAma 5 jANaNA 6 gaNaNAsaMkhA bhAvasaMkhA 8 / ettha puna parimANasaMkhAe ahigAro sA duvihA-kAliya-suya-parimANasaMkhA 1 dihivAya-suya primaannsNkhaay| ettha kAliyasuya-parimANasaMkhAe ahigaaro|ttth icceyaM nisIhacUlajjhayaNaM saMkhejA paJjAyA saMkhejjAakkharA, saMkhejjA saMvAyA, saMkhejjA padA evaM gAhA, silogA, uddesA, saMgahaNIo ya / pajjavasaMkhAe anaMtA nANapajavA, anaMtA dasaNapajjavA, anaMtA carittapaJjadA / settaM sNkhppmaanno| idAni vattavvayA / sA tivihA sasamayavattavvayA 1 parasamayavattavvayA 2 ubhayasamayavattavvayA / iha sasamayavattavvayAte-ahigAro / jamhA bhaNiyaM"ussaNNaM savva suyaM, sasamayavattavvayaM samoyarati" / se taM vttvvyaa|
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA- [bhA. 1] asthAhigAro pacchitteNa mUlaguNa-uttaraguNANa / icceyaM nisIhacUlajjhayaNaM AnupubvimAiehiM dArehiM jattha jattha samoyarati tattha tattha samoyAriyaM / gao uvkkmo| iyANi nikkhevo so tiviho-ohanipphaNNo 1 nAmanipphaNNo 2 suttAlAvaganipphaNNo 3 / ajjhayaNaM ajjhINaM Ao jhavaNA ya egaTThA / ajjhayaNaM nAmAdicaubvihaM pannaveUNaM bhAve iNaM bhavati / "jaha dIvA dIvasaya" gAhA 3 / Ao bhavaNAsu vi nAmAdi / / 3 / / pavitesu imAo gAhAo bhavaMti ! "nANassa daMsaNassa" ya gAhA / / 4 / / "avihaM kammarayaM" gaahaa| gao ogha-niSphaNNo // 1 // iyANiM nAma-niSphaNNo / so ya nAmAo bhavatitti kAuM bhannati nAma-nipphaNNo[bhA. 2] AyArapakappassa u, imAiM goNNAI nAmadhijjAI / ___AyAramAiAI, paaycchittenn'hiigaaro|| ghU.AyaraNaM "aayaaro"| soyapaMcaviho / nANa 1 daMsaNa 2 caritta 3 tava 4 viriyAyAro 5 va / tassa pakariseNaM kappaNA "pakappaNA' |sprbhedprruupnnetyrthH / "imAI" ti vakkhamANAti "goNa" grahaNaM pAribhAsiyavudAsatthaM / taMjahA-saha muddo samuddo, iMdaM govayatIti iMdagovago evaM tassa AyArapakappassa nAmaM na bhavati / guNanipphaNNaM bhavati / guNanipphaNNaM goNNaM / taM ceva jahatthamatthavo viti / taM puNa khavaNo jalaNo tavaNo pavaNo padIvo ya nAmANi abhidheyANi "naamdhejaanni"| ahavA dharaNIya Ni ya dhejAti "nAmadhejAti' sArthakANItyarthaH / "AyAro' Adi jesi tANi nAmANi AyAradINi paMca, pAyacchitteNahIgArati / chaTai dAraM / sIso pucchati-nanupAyacchitteNahIgAra atyAhikAre eva bhaNio? Ayariyo bhaNati"saccaM tattha bhaNio iha vizeSa--jJApanArthaM bhannati / annastha vi AyArasaruvaparUvaNA kayA iha tu AyArasarUvaM sapAyacchittaM parUvijjhati / " ahavA prAyazcitte prayatna ityarthaH / ahavA iha bhaNio tattha daTThavyo / AyAramAiyatiM tijaM bhaNiyaM tANi ya imANi / [bhA. 3] AyAro aggaM ciya, pakappa taha cUliyA nisIhaM ti / nIsitaM sutattha tahA, tadubhae Anupubvi akkhAtaM // cU. esA dAragAhA vakkhamANasarUvA ||aayaarmaaiyaannNimaa-saamennniklevlkhnnaa gAhA[bhA. 4] AyAre nikkhevo, cauvidho dasavidho ya aggami / chakko ya pakappaMmi, cUliyAe nisIdhe y|| ghU. jahAsaMkheNa jaM bhaNiyaM AyArecauviho niklevo| [bhA. 5] nAmaM ThavaNAyAro, davvAyAro ya bhaavmaayaaro| eso khalu AyAre, nikkhevo caubviho hoi / / cU, nAma-ThavaNAo gayAo / davvAyAro duviho / Agamao 1 noAgamao ya 2 / Agamao jANae anuvautte / noAgamao jANagasarIraM bhaviyasarIraM-jANaga-bhaviyasarIravairitto imo
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 [bhA.6] nAmaNa-dhovaNa-vAsaNa-sikkhAvaNa-sukaraNAvirodhINi / davvANi jANi loe, davvAyAraM viyaannaahi|| cU. nAmanAdipaesu AyAro bhaNNai / tappasiddhimicchaMto ya sUrI anAyAraM pi pannaveti dii(lsvvypdeshvt| "nAmanaM" paDucca AyAramaMto tiNiso anAyAramaMto eraMDo / "dhovaNaM" paDucca kusuMbharAgo AyAramaMto, anAyAramanto kimiraago| "vAsaNA" ekavellugAdINi AyAramaMtANi, vaDAaNAyAramaMtaM saka-sAlahiyAdi "sikkhAvaNaM" par3acca AyAramaMtANi, vAyasagotthUbhagAdianAyAramaMtANi / "sukaraNe" suvarNaM AyAramaMtaM ghaMTAlohamaNAyAramaMtaM / "avirohaM" paDucca payasakarANaM AyAro, dahitellA ya virodhe zraNAyAramaMtA / guNaparyAyAndravatIti "dravyaM" "jANi"tti anidittttsruuvaanni| ahavA etANiceva "jANi' bhnniyaanni|lokyt iti "lokaH"-zyate ityarthaH tasmin loke AdhArabhUte, "davvAyAraM viyANAhi", abhihitAnabhihiteSu dravyeSu dravyAcAro vijJAtavya iti ||gto davAyAro / iyANiM bhAvAyAro bhaNNai / so ya paMcaviho imo-- _[bhA.7) nANe daMsaNa-caraNe, tave ya viriye ya bhaavmaayaaro| ahaha duvAlasa, viriyamahAnI tujA tesiM // cU. nAmaniddesagaM gAhaddhaM, pacchaddhena eesiM ceva pabheyA gahiyA / nANAyAro aTTaviho, dasaNAyAro aTThaviho, carittAyAro aTTaviho, tavAyAro bArasaviho, bIriyAyAro chttiisviho| teya chattIsai bheyAeeceva nANAdimeliyA bhvNti|viiriymiti vIriyAyAro ghio| "ahAnI" asIyanaM jaM tesiM nANAyArAINaM sa eva vIriyAyAro bhavai // 7 // jo ya so nANAyAro, so aTThaviho imo[bhA.8] kAle vinaye bahumAne, uvadhAne tahA aniNhavaNe / __vaMjaNaasthatadubhae, aTThavidho nAnAmAyAro / / cU. kAleti dAraM / / tassa imA vakkhA[bhA. 9] jaMjaMmi hoi kAle, AyariyavvaM sa kaalmaayaaro| vatiritto ta akAlo, lahagAu akaalkaariss| cU.jamiti anidiTuMsuyaMdheppai |jNmikaale AdhArabhUtehoti bhavatItyarthaH / AyariyavvaM, nAma paDhiavvaM soyavyaM vA jahA-suttaporisIe suttaM kAyavvaM, atthaporusIe atyo| ahavA kAliyaM kAla eva na ugghADa-porusie / ukkAliyaM savvAsu porusIsu kAlavelaM mottuN| sa iti niddese / ao sa eva kAlo klaayaarobhvti| vairitto nAma jahAbhihiyakAlAo anno akAlo bhavati, jahA suttaM bitiyAe atthaM paDhamAe porusie vA sajjhAe vA asaljhAyaM vA / tu saddo kaarnnaavekkhii| kAraNaM pappa vivaccAso vi kajjati / ato taMmi akAle dappeNa paDhaMtassa suNetassa vA pacchittaM bhavati / __ taM ca imaM - lahuyAI u akAlakArissa sutte atthe ya / tu saddo ketimatavisesAvekkhI taM ca uvaribhaNIhiti / iyANiM codago bhaNati[bhA. 10] ko Aurassa kAlo, mailaMbaradhovaNe vva ko kAlo / jadi mokkhaheu nANaM, ko kAlo tassa'kAlo vA //
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ pITikA- [bhA. 10 cU. ko kaH / Aturo rogI / kalanaM kAlaH, kalAsamUho vA kAlaH, teNa vA kAraNabhUtena davyAdicaukkayaM kalijjatIti kAlaH-jJAyata ityarthaH / "ko' kArasaddAbhihANeNa ya na koi kAlAkA- lobhivArijai, yathAnyatrApyabhihitaM-"ko rAjA yo na rakSati" / malo jassa vinati taMmailaM aMbaraM vatthaM / tassa ya mailaMbarassa ghovaNaM prati kAlAkAlo na vidyate / bhaNiyA diTThatA / iyANiM diTuMtito attho bhannati evaM jati jaitti anmuvagame / savvakammAvagamo mokkho bhannati / tassa ya heu kAraNaM-nimittamiti pjjaayaa| jJAye anena iti jJAnaM / yadyevamabhyupagamyate jJAnaM kAraNaM bhavati mokSasyAto kAlo tassa akAlo vA kaH kAlaH / tasseti tassa nANassa akAlo vA mA bhavatatti vksesN| Ayariyo bhaNati-suNehi codaga! samayapasiddhehiM, logapasiddehiM ya kAraNehiM pccaaijsi| [bhA. 11] AhAravihArAdisu, mokkhadhigAresu kAla akaale| jaha diTTo taha sutte, vijANaM sAhaNe ceva / / cU. AhArijjhatIti AhAro / so ya mokkhakAraNaM bhavati / jahA tassa kAlo akAlo ya diTTho, bhaNiyaM ca-"akAle carasi bhikkhU"-silogo] viharaNaM vihAro / so ya uDUbaddhe, na vAsAsu / ahavA divA, na rAto / ahavA divasato vitatiyAe, nasesAsu / so va vihAro mokkhakAraNaM bhvti| mokkhahigAresuttimokkhakAraNesuahavA mokkhatthaM AhAra-vihArAisuahigAro kIrati / jahA jeNa pagAreNa diTTho--uvaladdho, ko so kAlo akAlo ya, tahA teNa pagAreNa; suttetisuyanANe, taMmivi kAlAkAlo bhavatIti vkksesN| kiM ca vijANaM sAhaNe ceva kAlAkAlo diTTho / jahA kAi vijA kaNhacAuddasi-aTThamIsu saahijjti| akAle puNa sAhijjamANI uvaghAyaM jnnyti|thaa nANaMpikAle ahijjamANaM nijarAheUbhavati, akAle puNa uvadhAyakara kammabaMdhAya bhavati / tamhA kAle paDhiyavvaM, akAle paDhaMtaM paDiNIyA devatA chalejja jahA[bhA. 12] takaMkuDeNAharaNaM, dohi ya dhamaehiM hoti nAyavyaM / atisirimicchaMtIe, gherIe vinAsito appA / / ghU. takaM udasI, kuDo ghaDo, AhAraNaM dihrato / mahurAya nayarIe ego sAhu pAosiaM kAlaMghettuMaikaMtAe porisI kAliyasuyamaNuvaogeNa paDhati / taM sammadiTTI devayA paasti|taae ciMtiaM "mA eyaMsAhumaM paMtA devayA chalehii" taoNaM pddibohemi| tAe ya AhIri-rUvaM kAuM takkakuDaM ghettuM tassa purao "takaM vikkAyai" ti ghosaMtI gatAgatANi kareti / teNa sAhuNA cirassa sajjhAyabAdhA yaM karetitti bhaNiyA- "ko imo takavikkayakAlo" ? tayA laviyaM- "tubbhaM puNa ko imo kAliyassa sajjhAyakAlo?" bhaNiyaM c||6|| sUtIpadappamANANi, paracchidANi pAsasi / appaNo billamettANi, picchaMto vi na pAsasi // sAhu uvAca-"nAyaM, micchAmidukkaDaM ti" AuTTo, devayA bhaNati "mA akAle paDhamANo paMtadevayAe chalijihisi / " ahavA- idaM udAharaNaM dohi ya dhamaehiM / // 7 // dhame dhame nAtidhame, atidhaMtaM na sobhti| jaM ajjiyaM dhamateNa, taM hAriyaM atidhamaMteNa // ego sAmAio chette suvaMto suarAi sAvayatAsaNatthaM sigaM dhamati / annayA teNo goseNA
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -9 [na] coro gAvIo harati / teNa samAvattIe dhaMtaM / ghorA kuDho Agaotti gAvIo cchaDaDDettu gayA / teNa pabhAe daTTu nIyAo gharaM / ciMtei a dhaMtappabhAveNa me pattAo / abhikkhaM dhamAmi / annA vi pAvissaM / evaM chettaM gAvIo ya rakkhaMto acchati / annayA teNa ceva aMteNa te corA gAvIo harati / teNa ya siMgayaM dhaMtaM / corehiM ANakkheUNa hato / gAvIo ya nIyAo / tamhA kAle ceva dhamiyavvaM / 12 idANiM vitio dhamao bhannati / ego rAyA daMDavattAha calio / ekeNa ya saMkhadhameNa samAvattIe taMmi kAle saMkho pUrito / tuTTho rAyA / dhakke pUritotti vAhitto saMkhapUrao / sayasahasrasaM se dinnaM / so teNaM ceva hevAeNaM dhammaMto acchati / annayA rAyA vireyaNapIDito vaccagihamatIti teya saMkho diNo / paravalakoTTaM ca vaTTati / rAyA saMtatto / vegadhAraNaM ca se jAyaM / gilAo saMyutta / tao uTTieNa rannA savvassaharaNo kao / jamhA ete doso akAlakArINa tamhA kAle ceva paDhiyavyaM nAkAle / "ahavA imo diTTaMto' / atisirimicchaMtI pacchaddhaM / Ayario bhAi - "he codaga akAle tumaM paDhaMte" atisirimicchaMtI ya vinAsaM pAvihiti / kahaM 112 11 "sirIe matimaM tusse atisiraM nAipatthae / atisirimicchaMtIe, therIi vinAsio appA // " egAe chANahAriga therIe vANamaMtaramArAhiyaM acchaNaM kareMtIe / annayA chagaNANi pallatthayaMtIe rayaNANi jAyANi / issarI bhUyA / cAussAlaM gharaM kAriyaM / anegadhaNarayaNAsayaNAsaNa- bhariyaM / saijjhiyatherI ya taM pekkhati / pucchati ya kuo eyaM daviNaM ti / tAe yahAbhUyaM kahiyaM / tAe vi uvevaNa-dhruvamAdIhiM ArAhito vANamaMtarI / bhaNati ya - bUhi varaM / tayA kalavitaM-jaMtIe taM mama duguNaM bhavau / taM ca tIe savvaM duguNaM jAyaM / tato tuTThA acchati / tAe purimatherIe taM savvaM suyaM / tAeya amarisapuNNAe ciMtiyaM mama cAussAlaM phiTTau, taNakuDiyA bhavau | bitiyAe do tiNakuDiyAo jAyao / puNo tIe ciMtiyaM mama ekkaM acchie phullayaM bhavau / iyarIe dovi phullAI / evaM hatyo pAyo evaM saDio vinaasmuvgtaa| eso asaMtosadoso tamhA airite kAle sajjhAo na kAyavvo / mA evaM virAhaNA bhavissati tti bhaNio kAlAyAro iyANi vinae tti dAraM - [ bhA. 13] nIyAsaNaMjalIpaggahAdivinayo tahiM tu harieso / bhattIo hoti sevA, bahumANo bhAvapaDibaMdho // cU. nIyaM nimnaM / Asiyate jamhi tamAsaNaM nIyaM AsaNaM nIyAsaNaM / gurUNa nIcataraM uvavasati / taM ca pIDhagAdi AsaNaM bhavati / dotri hatthA maula - kamala - saMThiyA aMjalI bhannati / pariseNa gahI paggaho / so ya nIyAsaNassa vA aMjalipaggaho vA / ahavA nisejjadaMDagAdINa vA paggaho bhavati / Adi- saddagahaNeNa - "niddA - vigahAparivajjiehiM " gAhA / evaM paDhaMtassa suNeMtassa vA vinao bhavati / iharahA aviNao / aviNIe ya pacchittaM / taM ca imaM sutte mAsalahu, atthe mAsaguru | ahavA sutte va atthe GkA / tamhA viNaeNa adhIyavvaM / viNaovaveyassa ihaparaloge va vijjAo phalaM payacchaMti / tahiM tu atthe viNaovacAritte Dhiyassa jahA vijjAo phalaM payacchaMti
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 13] tahA diTuMto bhaNNati harieso | :- 'rAyagiha' nayaraM / 'seNio' rAyA / so ya bhajAe bhaNNati-egakhaMbhaM me pAsAyaM krehi|tenn vaDDaiNo ANattA |gyaa kaTTachiMdA / salakkhaNo mahAdumo diTTho / dhUvo dinno / imaMca tehiM bhaNiyaM-jeNa esa pariggahio bhUtAdiNA so darisAvaMdeu, jAva na chiMdAmo evaM bhaNiUNa gatA taddiNaM / jeNaya so pariggahito vANamaMtareNa teNa abhayassa rAto darisAo dinno / imaM ca teNa bhaNiyaM-ahaMegakhaMbhaMpAsAyaM karemi, svavouya-pupphaphalovaveeNa vanasaMDeNa sapAyAra-parikkhevaMca, 'navaraM' mA majjhaNilao ciraDio rukkho chijjau / 'abhayeNa' paDissuyaM |koysotenn |aarkkhiypurisehi yaahorAyaMrakkhijai / annayA ekkIe mAyaMgIe akAle aMbaDohalo / bhattAraM bhaNai-Anehi / so bhaNati-akAlo aMbagANaM / tIe palaviyaM jato jANasi tato Anehi / so gao rAyArAmaM / tassa ya do vijjAto asthi / onAmaNI 1 upanAmaNIya 2 oNAmittA gahiyANi pajjattagANi / upanAmaNIe-uNNAmiAsAhA / diTTho ya ranno aMbaggahaNaparitthaDo, ciMtiyaM ca-jassa esa sattI so aMteuraM pi dharisehitti / abhayaM bhaNati-satta rattassa abbhaMtare jati na coraM labhasi tato te jIviyaM nasthi / gaveseti / abhao pecchai ya egattha logaM militaM / na tAva gojo Agacchati / tattha AgaMtu abhao bhaNati jAva gojo ADhavei geyaM tAva akkhANayaM sunneh| egami daridda-seTTikule vaDakumArI rUvaktI / sA ya egattha ArAme coriyAe kusumAI geNhai / tANiya ghettuM kAmadevaM acceti / sA ya annayA ArAmieNa gahiyA / asubhabhAvo ya so kaviumAraddho | sA bhaNati--mAme vinaasehi|tv vibhagiNI bhAgiNIjjA vA asthi / so-bhaNati kimeteNa, ekahA muyAmi, jayA pariNIyA tayA jati paDhamaM mama samIvamAgamissasi to te muyAmi / tIe paDissuyaM visajjiyA / pariNIyA y|vaasdhrN paviThThA / bhattArassa sabbhAvaM kahiyaM / teNa visajjiyA ArAmaM jAti / aMtarAcorehiM gahiyA / sabbhAve kahie tehiM mukkA puNo gacchati / aMtarA rakkhasoAhAratthI chnnhmaasaamNnniiti| teNaya ghitaa|sbbhaavesiddhe mukkA / gayAArAmiyassa paasN| diTThA, kato si| bhnnti|so samayo / kahaM mukkA bhattAreNa? savvaM kaheti / aho saccapaiNNA esatti mukkA kahamahaM duhAmi / mukkA ya / paDiiMtI savvehiM vi mukkA / bhattArasagAsamakkhattA gyaa| abhao pucchati-ettha keNa dukkaraM kayaM / jetastha issAlUtebhaNaMti-bhattAreNa / chuhaaluu-rkkhsennN|paardaariyaa-maaliennN| harieso' bhaNati-corehiM / 'abhayeNa' ghito| esa corotti ranno uvaNIo / pucchIo sabbhAvo khio| 'rAyA bhaNati-jai vijAo desi to jIvasi' / teNa paDissuyaM demitti / AsaNattho paDhiyo vAheti, na vahai / 'abhao' pRcchio- kiM na vahati / 'abhao' bhaNati-avinaya gahiyA, esa harikeso bhUmitho tuma siihaasnnttho|to tassa aNaM AsaNaM dinna / rAyANItataro Thito / siddhA / evaM nANaM pi viNaya-hiyaM phalaM deti / aviNaya-hiyaM Nadeti / tamhA viNaeNa gahiyavvaM / vinaetti dAraM gayaM / iyANi bahumANe tti dAraM / bahuhA mANaNaM bahumANo / so ya bahumANo nANAisaMjutte kAyav / so duviho bhavati-bhattI bahumANaM ca / ko bhattIbahumANANaM viseso / bhannati gAhApacchaddhaM / abbhuTThANaM DaMDaggaha-pAya-puMcchaNAsaNappadANaggahaNAdIhiM sevA jA sA
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 nizIdha-chedasUtram -1 bhattI bhavati / nANa-dasaNa-caritta-tava--bhAvaNAdiguNarajiyassa jo raso pItipaDibaMdho so bahumANo bhavati / bhaNNati-etthacaubhaMgo kAyavyo / bhattI nAmegassa nobhumaanno| tattha paDhamabhaMge vAsudeva-pUto paalgo| bitiya-bhaMge seduo saMbo vA, tatiya-bhaMge goyamo / cautthe kavilA kAlasokariAi / idANiM bhattibahumANANaM annonnArovaNaM kajati ||jo bhaNNati[bhA. 14] bahumAne bhatti bhaitA, bhattIe vi mAno akaraNe lhuyaa| girInijjharasivamaruo, bhattIe puliMda mAne / cU. jattha bahumANo tattha bhattI bhavena vA / bhattIe bahumANo bhatio, bahukAralovaM kAUNa bhannati mAno / bhatti bahumAnaM vA na kareti caulahayA / ahavA bhatti na kareti Gka / bahumANaM na karetiGkA / ANAiNo ya dosA bhvNti| bhattibahumANavisesaNatyaM udAharaNaM bhannati :- goragari nAma pavvato | tassa-nijjhare sivo |tNc ego baMbhaNo puliMdao ya accheti / baMbhaNo uvalevaNAdi kAuMNhavaNacaNaM kareti / puliMdo puNa uvacAravaJjiyaM gallolapANieNaM Nhaveti / taM ca sivo saMbhAsiuNaM paDicchai AlAvaM ca karei / annayA baMbhaNeNa AlAvasaddo suo / paDiyariUNa jahAbhUtaM nAtaM / uvAladdho ya so sivo "tuma eriso ceva pANa sivo" teNa siTuM "esa me bhAvao anuratto" / annayA acchi ukhaniuNa acchai sivo / baMbhaNo Agao, raDio, uvasaMto / puliNdoaago| acchi nasthi tti appaNo acchI bhallIe ukkhaNiUNa sivagassa lAeti / baMbhaNo patIto / tassa baMbhaNassa bhattI, puliMdassa bahumANo / evaM nANamaMtesu, bhattI bahumANo kAyavyo / bahumANe tti dAraM gayaM / / iyANi uvahANe ti dAraM taMdavve bhAve ya / davye uvahANamAdi / bhAve imaM / [bhA. 15] doggai paDaNupadharaNA, uvadhANaM jattha jattha jaM sutte / AgADhamanAgADhe, gurulahu ANAdi-sagaDapitA // cU. duTThA gatI, duggA vA gatI duggtii| dukkhaM vA jaMsi vijJati gatIe esA gaI duggtii| viSametyarthaH / kutsitA vA gatirdurgati / aNabhilasiyatthe dusaddo jahA dubbhago / sAya naragagatI tiriyagatI vA / patanaM pAtaH / tIe duggatIe pataMtamappANaM jeNa gharetitaM uvahANaM bhannati / taM ca jattha jattha ti esa sutavIpsA, jattha uddesage, jattha ajjhayaNe, jattha suyakhaMdhe, jattha aMge, kaalukkaaliyaNgaanNgesuneyaa| jamitijaM uvahANaM nivvItitAditaMtattha tathasute zrute] kAyavvamiti vakkasesaM bhavati / AgADhAnAgADhetti jaM ca uddesagAdI sutaM bhaNiyaM taM savvaM samAsao duvihaM bhaNNati-AgADhaM anAgADhaM vA / taMca AgADhasayaM bhagavatimAianAgADhaM AyAramAti / AgADhe AgADhaM uvahANaM kAyavvaM / anAgADhe anAgADhaM / jo puNa vivaccAsa karetti tassa pacchittaM bhavati / AgADhe kA / anAgADhe ngk| ANANavastha-micchatta-virAhaNA ya bhavaMti / ___ettha diluto asagaDapiyA / kA sA asagaDA ? tIse uppattI bhaNNati- gaMgAtIre ego Ayario vAyaNAparissaMto sajjhAye vi asajjhAyaM ghoseti evaM nANaMtarAyaM kAUNa devalogaM go| tao cuo AbhIrakule paJcAyAo bhoge jati |ghuuyaa ya se jAyA / atIva rUvavatI / te ya paJcatiyA goyAriyAe hiMDati / tassa ya sagaDaM purato vaccati / sAya ya se dhUyA sagaDassa tuMDe
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15 pIThikA - [bhA. 15] ThitA / tIse ya darisaNatthaM taruNehiM sagar3A pi uppaNa periyANi / bhaggANi ya / to se dAriyAe logeNa nAmaM kataM asagaDA ! asagaDAe piA, asagaDapiA / tassa taM ceva veraggaM jAtaM / dAriyaM dAuM pavvaito / paDhio jAva cAuraMgijaM / asaMkhae uddiTThe tannAnAvaraNaM udinnaM / paDhaMtassa na ThAti / chaTTeNa aNNavaitti bhaNie-eyarasa ko jogo / AyariyA bhaNaMti--jAva na ThAti tAva AyaMbilaM / tahA paDhati / bArasa vittA / bArasahi varisehiM AyaMbilaM kareteNaM paDhiyA / taM ca se nANAvaraNaM khINaM / evaM sammaM AgADhajogo anAgADhajogo vA aNupAleyavvo tti / uvahANe tti dAraM gayaM // iyANi aniNhavaNetti dAraM- aniNhavaNaM anavalAvo, tappaDivakkho avalAvo, jato bhaNNati[ bhA. 16] niNhavaNaM avalAvo, kassa sagAse adhitaM anna caugurugA / hAvitaraghara, dANa tiDaMge nive himavaM // cU. kovi sAhU visuddhakkharapadabiMdumattAdie paDhaMto parUveMto ya anneNa sAhuNA pucchio kassa sagAse ahIyaM / tagAra - higArANaM saMdhippaogeNa agArolabbhati; tato ahItaM bhavati / teNa ya jassa sagAse sikkhiyaM so ya na suddhatakkasadda siddhatesu pavINo jaccAdisu vA hInatarI / ato teNa lajjati / 'annatti' annaM jugappahaNaM kahayati / tagAra - nagArANaM saMghippa ogA agAro labbhati, teNa annamiti bhavati / evaM niNhavaNaM bhavati / imaMca se picchattaM Gka / ahava sutte / Gka atthe / GkA / vAyaNAyariyaM niNhaveMtassa ihaparaloe ya natthikallANaM / egassa mahAviyassa churagharayaM vijAe AgAse ciTThati / taM ca parivvAyago bahUhiM uvAsaNehiM laddhuM vijnaM gaMtuM tidaMDeNa AgAsagatena loe pUijjai / rannA pucchi obhagavaM kiM vijjAtisato tavAisato vA / so bhaNati-vijAtisao / kao AgAmiotti - "himavaMte maharisisagAsAotti" tidaMDa khaDakhaDeMtaM paDitaM / evaM jo vi appAso Ayario so vi na niNhaveyavvo / aniNhavaNe ti dAraM gayaM // idANi vaMjaNe tti dAraM-- vyaMjayatIti vyaMjanaM / taM ca akkharaM / akkharehiM suttaM niSphajjatitti kAuM suttaM vaMjaNaM / tamaNNA kareMti / kahaM ? [bhA. 17] sakkayamattAbiMdU, annabhidhANeNa vA vi taM atthaM / vaMjeti jeNa atyaM, vaMjaNamiti bhaNnate suttaM // cU. pAitaM sutaM sakkaeti, jahA-dharmo maMgalamutkRSTaM / abhUtaM vA mattaM deti pheDeti vA, jahAsavvaM sAvajraM jogaM paJcakkhAmi evaM vattavve-savve sAvajje paMca vi sANussArA nagArA vattaccA, so puNa namo arahaMtANa bhaNati / abhidhIyate teNa - tamabhihANaM, jahA - ghaDo paDo vA / annaM abhihANaM annabhihANaM / tato teNa anneNaM abhihANeNa 'tamiti' taM ceva atyaM abhilavati, jahA- puNNaM kallANamukkasaM, dyaasNvrnijjraa| avisaddo vikappatthe payattha- saMbhAvame vA / kiM puNa padatthaM saMbhAvayati, sakkharapaehiM vA hInAtirittaM kareti, annahA vA suttaM kareti, evaM payatthaM saMbhAveti-suttaM kamhA vaMjaNaM bhannati ? ucyate-vaMjatitti vyaktaM karoti, jahodaNaraso vaMjaNasaMyogA vyakto bhavati / evaM suttA attho vatto bhavati / jeNaM ti jamhA kAraNA vaMjijjatitti attho / evaM vaMjaNasAmatthAto, vaMjaNamiti vudyate suttaM, nigamanacayaNaM / taM vaMjaNaM sakkayavayaNAdibhi kappayaMtassa pacchittaM bhavati //
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16 [ bhA. 18] lahugo vaMjaNabhede, ANAdI atthabhea caraNe ya / caraNassa yabhedeNaM, amokkha dikkhA ya aphalA u / cU. sakkayattAbiMdU akkharapayabheesu vaTTamANassa mAsalahu / annaM suttaM kareti caulahuM / ANAaNavatthamicchattavirAhaNA ya bhavaMti / evaM suttabheo / suttabheyA atthabheo / atthabheyA caraNabheo / caraNabheyA amokkho | mokkhAbhAvA dikkhAdayo kiriyAbhedA aphalA bhavaMti / tamhA vaMjaNabhedo na kAyavvo / vaMjaNetti dAraM gayAM // idAnaM atthe tti dAraM [bhA. 19] nizItha - chedasUtram - 1 vaMjaNamabhidamANo, avaMtimAdaNna atthe gurugo u / jo anna aNuvAdI, nAmAdivirAghaNA navariM / / cU. vaMjaNaM suttaM / annahA karamaM bhedo / na bhiMdabhANo abhidamANo aviNAsaMtotti bhaNitaM hoti / tesu ceva vaMjamesu annaM atthaM vikappayati, kahaM ? jahA avaMtimAdaNNeti, "avaMtI keyA vaMtI logaMsi samaNAya mAhaNAya vipparAmutitti," avaMtI nAma jaNavao, keyatti rajju, vaMtI nAma paDiyA kUve, loyaMsi nAyA jahA kUve keyA paDitA, tato dhAvaMti samaNA - bhikkhugAi, mAhaNA-dhijjAiyA, te samaNa - mAhaNA kUve oyariDaM pANiyamajjhe vivihaM parAmusaMti / AdisaddAto annaM pi suttaM evaM kappati annaMti annahA atthaM kappayati / evaM atthe annahA kappie sohI attha gurugou | atthassa annANi vaMjaNANi kareMtassa mAsaguru, aha annaM atthaM kareti to caugurugA / annoti bhaNitAto abhaNito anno / so ya anidiTThasarUvo / aNaNupAtitti anupatatItyanupAtI ghaDamAno yujyamAna ityarthaH / na anupAtI ananupAtI aghaTamAna ityarthaH / tamaghaDamANamatthaM sutte jojayaMto, nANAtivirAhaNatti nANaM Adi jesiM tANimANi nANAdINi, Adi sAto daMsaNacarittA, te ya virAhetti / virAhaNA khaMDaNA bhaMjaNA ya egtttthaa| navariM ti ihaparalogaguNapAvaNavudAsatya Navari saddo pautto, virAhaNA eva kevaletyarthaH / atthe tti dAraM gayaM / idANiM tadubhae tti dAraM[bhA. 20 ] dumapuSphipaDhamasuttaM - ahAgaDarIyaMti ranno bhattaM ca / ubhayaNNakaraNeNaM-mIsagapacchittubhayadosA // ghU. dosu mAo dumo puSpa vikasaNe / dumassa puSkaM dumapuSpaM / teNa dumapuSkeNa jattha uvamA kIrai tamajjhayaNaM dumapuSphiyA, AdANapayeNaMca se nAmaM dhammo maMgalaM / tattha paDhamasuttaM paDhama-silogo tattha ubhayabhedo darisijjati / "dhammo maMgalamukkaThThe " evaM silogo paDhiyavvo, so puNa evaM paDhati"dhammo maMgalamukkaTTo, ahiMsA DuMgaramastake / devAvi tassa nAsaMti, jassa dhame sadA masI // " ahAgaDayaMti tti ahAkaDesu rIyaMti tti / ettha silogo paDhiyavvo / attha ubhayabhedo darisijati / "ahAkaDehiM raMdhati, kaTThehiM rahakAriyA / lohArasamAvuTThA, je bhavaMti anIsarA / " ranno bhattaM ti / tattha ubhayabhedo darisijati- "rayabhatte siNANe ya" silogo kaMTho /
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 20] " ranno bhattaM siNo jattha, gaddaho tattha khajjati / saNNajjhati gihI jattha, rAyA piMDaM kimajjhatI-kimacchatI / " 17 ubhayaM suttatthaM / tamannA kuNati / suttamannahA paDhati, atyamannahA vakkhANeti / evamannahA suttatthe kappayaMtassa mIsagapacchittaM / mIsaM nAma vaMjaNabhede atyabhede ya je pacchittA bhaNitA te dovIha daTThavvA / Gka | GkA // ubhayadosA ya vyaMjanabhedAdarthabhedaH, arthabhedAcca caraNabhedaH, iha tu caraNabheda eva draSTavyaH, yataH zrutArthapradhAnaM caraNaM tamhA ubhayabhedo caraNabhedo daTThavvo / idANiM kAlAnAyArAdisu je'bhihiyA pacchittA te kei matavisesiyA jaha bhavati na bhavati yatahA bhannati / [bhA. 21] suttaMmi ete lahugA, pacchittA atthe gurugA kesiMci / taM puNa juJjati jamhA, doha vi lahuA aNajjhAe | chU. je ete pacchittA bhaNitA te sutte lahu atthe gurugA / keti mateNevaM bhannati / Ayario bhaNati - tadidaM keti mataM na yuJjate, na ghaDae, novavattiM paDicchati / sIso bhaNati / kamhA ? Ayario bhaNati - jamhA doNha vi lahugA annjjhaae| aNajjhAe tti akAle asajjhAtite vA suttatthAI kareMtANaM sAmaNNeNa lahugA bhaNitA, tamhA na ghaDati / je puNa kei AyariyA lahuguru visesaM icchaMti te imeNa kAraNeNa bhAMti[bhA. 22] "atyadharo tu pamANaM, titthagaramuhuggato tu so jamhA / puvvaM ca hoti attho, atthe guru jesi tesevaM // " ghU. suttaghare nAmege no atthaghare, evaM caubhaMgo kAyavvo / kalidAvarANa bhagANa suttatthaSpattegaThiyANa gurulAghavaM ciMtiJjati / kula - gaNa - saMghasamitIsu samAyArIparUvaNesu ya suttagharAo atthagharo pamANaM bhavati / tahA- gaNAguNNAkela guru tatiya bhaMgillA'sati bitiyabhaMge atyaghare gaNANuNna kareti na suttaghare / evaM atyagharo gurutaro pamANaMca / kiM ca titthagara- muhaggato so tyo jamhA / suttaM puNa gaNaharamuhuggataM / " atthaM bhAsati arahA" - gAhA - tamhA gurutaro attho / kiM ca puvvaM ca hoti atyo pacchA suttaM bhavati / bhaNiyaM ca "arahA atyaM bhAsati, tameva suttIkareMti gaNadhArI / attheNa vinA suttaM, anissiyaM kerisaM hoti ? / / " jesitti jesi AyariANaM te sevaMti-ja- gArudiTThANaM ta--gAreNaM ti niddeso kIrati, sa--gArA egAro piho kajjati, evaM tato bhavati, evaM saddeNa ya evaM kAraNANi dhoseMti-bhAMti "atthe gurUNo sutte lahuA pacchittA / " iti bhaNito aTThaviho nANAyAro // idANi daMsaNAyAro bhaNNati- daMsaNassa ya AyAro daMsaNAyAro, so ya aTThaviho[mA. 23] nissaMkiya nikkaMkhiya, nivvitigicchA amUDhadiTThiya / [bhA. 24) uvavUha - thirIkaraNe, vacchalla- pabhAvaNe aTTha / / saMsayakaraNaM saMkA, kaMkhA annonndNsnnggaaho| saMtaMmi vi vitigicchA, sijjheja na me ayaM aTTho // cU. saMsayaNaM saMsayaH / karaNaM kriyA / saMsayasya karaNaM saMsayakaraNaM / sissAha - jamidaM 15 2
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 saMsayakaraNaM kimidaM vinnANatyaMtarabhUtaM utANatyaMtaramiti / gururAha-na idamatyaMtarabhUtaM ghaDassa daMDAdayo jahA, idaM tu anatyaMtaraM, aMgulie ya vakrakaraNavat / jadidaM saMsayakaraNaM, sA eva saMkA, saMkaNaM saMkA, cintA saMketyarthaH / sA duvihA dese sabveya dese jahA-tulle jIvatte kahamege bhavvA ege zrabhavyA, ahavegeNa paramANuNA ege AgAsapadese puNNe anno vi paramANU tatthevAgAsapadese avagAhati na ya paramANU paramANuto suhumataro bhavati, na ya AyapamAme annAvagAhaM payacchati, kahameyaM ti? evamAdi dese saMkA / savvasaMkatti savvaM duvAlasaMgaM gaNipiDagaM pAyagabhAsAnibaddhaM mANu etana kusalakappiyaM hojjA / __ saMkiNo asaMkiNo ya dosaguNadIvaNatyaM udAharaNaM-jahA te peyApAyA-dAragA- egassa gihavatiNo pasaviyaputtA bhajjA matA / teNa yaannA ghariNI katA / tIe viputto jaao|to dovi lehasAlAe paDhaMti / bhoyaNakAle AgatANa doNha vigihato NiviThThANa mAsakaNaphoDiyA peyA dinnaa|ttth muymaatiociNtei-"mcchittaaimaa"|ssNkiopiyti| tassasaMkAevaguliyAvAhI jAto, mato ya / bitio ciMteti-"na mamaM mAtA macchiyAo deti" / nissaMkito pivati, jIvito ya / tamhA saMkA na kAyavvA, nissaMkiteNa bhaviyavyaM / saMke ti dAraM gataM / idANiM kaMkhetti dAraM / kaMkhAannonnadaMsaNaggAho tti batito paadogaahaae| kaMkhaNaM kaMkhA abhilASa ityarthaH / kaMkhA abhilAso, annaM ca annaMca annonnaM-nANappagAresutti bhaNiya hoi, diTThI darisaNaMmatamityarthaH, tesu nANappagAresu darisaNesu gAhoggahaNaM grAha gRhItirityarthaH erisA kaMkhA | sAya duvihA-dese ya savve ya / dese jahA-kiMciegaMkutitthiyamataM kaMkhati, jahA-"ettha viahiMsA bhaNitA mokkhoya, asthi sukayadukkayANaM kammANa phalavittiveseso dicho" evamAdi dese / savvakaMkhA bhnnti| savvANi sakkAjIviga-kavila-boDitolUga-veda-tAvasAdimatANi geNhati / sabvesu tesu jahAbhihitakAraNesuruiM upAyaMto savvakaMkhI bhavati akaMkhiNo kaMkhiNo ya guNadosadarisaNatyaM bhannati udAharaNaM / rAjA asseNa avaharito / kumAromacco ya aDaviM paviTThA / chuhA parajjhA vanaphalANi khAyaMti / paDiNiyattANaM rAyA ciMteti lar3aga-pUDalagamAdINi savvANi bhakkhemi ti AgayA do vijaNA / rAyeNa sUyArA bhaNitA / jaM loe pavaraM titaM savvaM raMdheha tti / tehiM raddhaM uvaThaviyaM rnno| so rAyA pecchaNagadidrutaM kappeti kapaDiyAbaliehiMghADijaMtievaM miTThassaogAsohohitittikAuMkaTho maMDakoMDagAdINi khatitANi / tehiM sUleNa mto| amacceNa puNa vamaNa-vireyaNANi katANi / so AbhAgI bhogANaM jAo / iyaro yamao / tamhA kaMkhA na kAyavvA / kaMkhetti dAraM gtN| idANi vitigicchettidAraM / "saMtaMmi vivitigiccha' gAhA-pacchaddha / saMtaMmi vijamANami, avi payattha saMbhAvaNe, kiM saMbhAvayati ? "paJcakkhe vi tAva atthe vitigicchaM kareti kimu parokkhe" etaM saMbhAvayati / vitirgicchA nAma mativipluti / jahA thANurayaM puriso'yamiti / sinjheja ttijahA''bhilasitaphalapAvaNaM siddhI / nagAreNa saMdehaM jaNayati / me iti AtmanirdezaH / ayamiti mamAbhipretaH arthaH arthyate ityarthaH / esa payattho bhaNio / udAharaNasahio samudAyastho bhannati / sA vitigicchA duvihAdese savve ya / tattha dese - "ahma moya-seya-mala-jalla-paMkadiddhagattA acchAmo, abhaMgubbaTTaNAdi na kiMci vikaremo, na najati
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 24] 19 kiMphalaM bhavissatinavA" emaatidese|svve- "baMbhacaraNa-kesuppADaNa--jalladharaNa-bhUmisayaNaparisahovasagga-visahaNANi ya evamAINi bahUNi karebho, na nAi-kimetesiM phalaM hojja vA na vA" evaM vitigicchati je AdijugapurisA te saMghayaNa-dhiti balajuttA jahAbhihitaM mokkhamaggaM AcaraMtA jahAbhilasiyamatthaM sAheti, amhe puNa saMghayaNAdivihUNA phalaM vilahijjAmo na vA na najjati / ahavA savvaM sAhUrNa laDheM dir3ha jati navaraM jIvAkulo logo na diTTho hu~to to suMdaraM hotaM, desavitigicchA esA / savvavitigicchA jai savvaNNUhiM tikAladarisIhiM savvaM sukaraM dilu hotaM to NaM amhArisA kApurisA suhaM kareMtA, evaM suMdaraM hotaM / nivitigicchi-vicigiMcchiNo pasAhaNatthaM udAharaNaM bhaNNati- ego sAvago "naMdIsaravaradIvaM" gato divvoya se gaMdho jAo divvasaMghaseNaM / anneNa mittasAvaeNapucchito kahaNaM? vijAe dANaM / sAhaNaM masANe / pitAyaM sikkagaM heTTA iMgAlA, khAyaro ya sUlo, aTThasayaM vAre parijavittA pAdo chijjae, evaM bitie tatie chitteAgAseNa vaccati / teNasA vijjA gahitA kAlacauddasirattiM sAheti masANe / savvaM uvacAraM kAuMna ajjhavasati / coro ya nagarArakkheNa parabbhasamANo tattheva atigato / te veDhiUNa ThitA, pabhAe dheppihiti / so ya coro bhamaMto taM vijAsAhagaM pecchati / teNa pucchito bhaNati vijaM sohemi tti / keNa dinnA, sAvageNa / coreNa bhaNiyaM-imaM davvaM giNhAhi vijaM dehi / so saDDho vitigicchati sijjhijjA na vatti / teNa dinnaa| coreNa ciMtiyaM samamovAsao kIDiyAe vipAvaMNecchati, saMJcameyaM / so sAheumArabdho, siddhA / iyaro so gahito / teNaAgAsagaeNaM logo bhisito / tAhe so saDDho mukko / saDdA jAyA / evaM nivitigiccheNa hotiyavvaM / / ahavA[bhA. 25] vidu kucchatti va bhaNati, sA puNa aahaarmoymsinnaaii| tIsu vi dese gurugA, mUlaM puNa savvahiM hoti // cU.vidu-sAhU, kucchati-garahati niNdtiityrthH|viti bitiya vikappadarisaNe bhaNNaitti bhaNiyaM hoti / sA iti sA vidugucchA / puNa saddo visesaNatthe dtthtthvyo| puvvAbhihitavitigacchato imaM vidugucchaM visesyti|saa puNa vidugucchA imesu saMbhavati / AhAre tti vallikaresuAhAreti, ahavA maMDalI vihANeNa bhuMjamANA pANA iva savve ekalAlA asuiNo ete / moe tti kAiyaM vosiriuM davaM na geNhaMti samAhIsu vA vosiriuM tArisesu ceva laMbaNesuM bhAyaNANi chivaMti / masiNANettiaNhANA ya eteMpasseyaulliya-malajjharaMtagattAsayAkAlameva citttthti|aadi saddAto sovIraga-gahaNaM teNa va millevaNaM moyapaDimApaDivattI ya ete vepaMti / jahA keNa kayA vidugucchA tatthudAharaNaM- saDDho paJcaMte vasati / tassa dhUyA vivAhe kiha vi sAhuNo AgatA | sA piuNA bhaNiyA putti paDilAhehi / sA maMDiya-pasAhitA paDilAheti / sAhUNaM jallagaMdho tIe agghaao| sAhiyaeNa ciMteti-aho ! aNavajo dhammo bhagavatA desio, jaijaleNa phAsueNaNhAejA ko dosI hojaa|saa tassa ThANassa anAloiya-paDikaMtA devalogagamaNaM |cutaa 'magahArAyagihegaNiyA dhUyA jAyA / gabhagatA ceva arati jaNeti / gabhasADaNehi vi na paDati / jAtA samANI ujjhiyA / sA gaMdheNa taM vanaM vAseti / seNio' ya teNa ogAseNa-nigacchati sAmi vaMdiuM / so khaMdhAvAro tIe gaMdhaM na sahate / ummaggeNa ya payAo / rannA pucchiyaM kimeyaM / tehiM kahiyaMdAriyAe
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ 20 nizItha - chedasUtram -1 gaMdha gaMtU diTThA | bhaNati eseva mamaM paDhama pucchA / bhagavaM puvvabhavaM kaheti / bhaNati esa kahiM pacaNubhavissati sAbhI bhaNati - etie taM veitaM idANiM, sA tava ceva bhajjA bhavissati, aggamahisI bArasa saMvaccharANi sA kahaM jANiyavvA / jA tumaM ramamANassa paTThie haMso lINaM kAhiti taM jANijAsi / vaMdittA gao sA avagayagaMdhA egAe AhIrIe gahitA, saMvaDDiyA, jovaNatthA jAyA / komuticAraM mAtAe samaM AgatA / 'abhao seNio' ya pacchaNhaM komudIcAraM pecchati / tIse dAriyAte aMgaphAseNaM 'seNio' ajjhovavaNNo / nAmamuddIyA ya tIse dasIyAe baMdhati / 'abhayassa' kaheti - nAmamuddA haritA, maggAhi / teNaM maNussA pesitA / tehiM vArA baddhA te ekkekaM mANusa nIti / sA dAriyA ditttthaa| corI gahitA / 'abhao' ciMteti etadarthaM se siA veDhao baddho / 'abhao' gao 'seNiyassa' samIvaM / bhaNati, gahio coro / kahi so? maario| 'seNio' addhitiM pagao / 'abhao' bhaNai-mukkA / sA puNa mayahara dhuyA varettA pariNIyA / annayA bukkaNNaeNa ramaMti / rANiAo pottaM vahAveMti, hatthaM vA DeMti / jAhe rAyA jiccaha tANe na taM vAheMti / iyarIe jIto potta veDhettA vilaggA / rannA sariyaM / mukkA, bhaNatimamaM visaha / visajjiyA, pavvaiyA ya / evaM viduguMcchAe phalaM / vitigicche tti dAraM gataM / idANiM eesiM pacchittaM bhannati / tIsu vi pacchaddhaM / tIsu vi saMkA kaMkhA bitigicchA ya etAI tinni / etAsu tIsu videse patteyaM patetyaM gurugaa| mUlamiti savvacchedo / puNa saddo savyasaMkAti visesAvadhAraNe vo / savvahiM ti savvasaMkAe savvakaMkhAe savvavitigiMcchAe ya / hoti bhavatItyarthaH / kiM tat mUlamiti anukarisaNavakkaM daTThavvaM // idAnaM amUDhadiTTitti dAraM- muhyate sma asminniti mUDhaH / na mUDhaH amUDhaH / amUDha di yAthAtathyaSTirityarthaH : 1 jahA sA bhavati tahA bhaNNati [bhA. 26] negavidhA iDIo, pUyaM paravAdiNaM cadaGkaNaM / jassana mujjhai diTThI, amUDhadiTThi tayaM beMti / cU. negavihatti nAnAppagArA, kA tA ? iDDio / iDDitti issariyaM, taM puNa vijAmataM tavomataM vA, tiuvvaNAgAsagamaNavibhaMganANAdi ezvaryaM / pUyatti - asana-pAna - khAtimasAtima-vattha - kaMbalAtI jassa vA jaM pAuggaM teNa se paDilAbhaM pUyA / kesi sA ? paravAdiNaM ti jaiNasAsaNavairattA parAte ya parivvAyarattapaDimAdI pAsaMDatthA, ca saddAo gihatthA dhIcArAdi, ahavA ca saddAo sasAsaNe vi je ime pAsatthA tesiM pUyAsakkArAdi daTTu ca anukkarisaNe pAyapUraNe yA daTThavvo / daDDaNaM ti dRSTvA, jahA tesiM paravAdINaM pUyAsakkAriDDivisesAdI saMti NaM tahA amhaM, mANu esa ceva mokkhamaggo visiGghataro bhavejjA / ato bhaNNati-jassa purisassa, na iti paDisehe, moho vinnANa-vivaccAso, diTTI darisaNaM, sa evaM guNavisiTThI amUDhadiTThI bhannati / jassetipadasya jagAruddiTThassa egAreNa Niddeso kIrati tagaM ti beMti bruvaMti AcArcA kathayantItyarthaH / amUDhadiTThI tti dAraM gayaM / idANiM uvavUhaNa ttidAraM- ubavUhatti vA pasaMsatti vA saddhA jaNaNaMtti vA salAghaNaMti vA egaTThA / / [bhA. 27] khamaNe veyAvacce, vinayasajjhAyamAdisaMjuttaM / jo taM pasaMsae esa, hoti uvavUhaNA vinao //
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 27] 21 cU. "khamaNitti" cautthaM chaTuM aTThamaMdasamaM dubAlasamaM addhamAsakhamaNaM maas-dumaastimaas-cumaas-pNcmaas-chmmaasaa| savvaM piittaraM, AvakahiyaMvA / "veyAvacceti" AyariyaveyAvacce dasamae / esiM purisANaM imeNaM veyAvaccaM kareti, asanAdiyA vatthAiNA pIDha-phalagasejA-saMyAraga-osaha-bhesajeNaya vissaamnnenny| vinaotti nANa-viNao,dasaNa-viNao, caritta-viNao, maNa-viNao, vai-viNao, kAya-viNao uvacAriya-viNao ya, esa viNao savittharo bhANiyavyo jahA dsveyaalie| sajjhAetti vAyaNA 1 pucchaNA2 pariyaTTaNA 3 anuppehA 4 dhammakahA 5 yapaMcaviho sajjhAo, Adi saddAoje anne tavabheyA omoyariyAi te dhipati, tahA khamAdaoya gunnaa| juttaM ti etehiM jahAbhihiehiM guNehiM uvaveo jutto bhannati joiti aniditttthsvosaahuudheppi|tNsddenn khamaNAdiguNovaveyassagahaNIpasaMsate zlAghayatItyarthaH esa tti pasaMsAe Niddeso / hoi bhavati, kiM ? ubavUhaNA viNao, NiddesavayaNaM, vinayaNaM viNao kammAvaNayaNadvAramityarthaH / uvavUhaNa tti dAraM gayaM // idANi thirIkaraNa tti dAraM[bhA. 28] etesuM cia khamaNAdiesu sIdaMtacoyaNA jA tu / bahudose mANusse, mA sIda thirIkaraNameyaM // cU. sItaMto nAma jo thirasaMghayaNo dhitisaMpaNNo haTTho ya na ujjamati khamaNAdiesu esA sIyaNA |coynnaa preraNA niyejanetyarthaH / taMpuNacoyaNekaretiavAyaM daMseuMjao bhaNNati-bahudose maannusse|dosaa avAyA teya-"daMDaka sasatya-" gaahaa| ahavA jara-sAsa-kAsa-khayakuTThAdao saMpaogavippaogadosehi ya juttaM / mA iti paDisehe / evaM vayaNa-kiriyAsahAyatteNa jaM saMjame thiraM karetitti thirIkaraNaM sesaM kNtthN| thirIkaraNe ti dAraM gayaM // idANiM vacchalle tti dAraM[bhA. 29] sAhammi ya vacchallaM, AhArAtIhiM hoi savvattha / AesagurugilANe, tavassibAlAdi svisesN|| samANadhammo sAhamio tulladhammo / so ya sAhU sAhuNI vA / ca saddAto khettakAlamAsajja sAvago vidheppti| vacchallabhAvo vacchallaM AdaretyarthaH / kahaM keNa vA, kassa vA, kAyavvaM / sAhUNa sAhuNA savvathAmeNa evaMkAyavyaM / AhArAdinA dabveNa AhAro AdijesitAnimAniAhArAdIni, Adi saddAtovasthapatta-bhesaJjosaha-pAda-soyAbbhaMgaNa-bissAmaNAdisu ya / evaM tAva savvesi sAhamiyANaM vacchalaM kAyavvaM / imesiM tu visesao-Aeso-pAhuNao, guru-sUrI, gilANojvarAdigahitotao vimukkovA, tavassI vikiTThatavakArI, bAlo, AdisaddAto buddo seho mahodaro yaH / seho abhinava-pavvaito, mahodaro jo bahuM bhuMjati / 'savisesaM tti esiM AesAdiANaM jahAbhihitANaM saha viseseNa savisesaM sAdaraM sAhigayaraM saatisytrmiti|| jo evaM vacchallaM pavayaNe na kareti tassa pacchittaM bhannati / sAmaNNeNa sAhammiyavacchalaM na karetimAsalahu visesao bhaNNati[bhA. 30] Ayarie ya gilANe, gurUgA lahugA ya khmgpaahunne| gurugo ya bAla-buDDhe, sehe ya mahodare lhuo|| cU.Ayariya-gilANavacchallaMna kareti caugurugA patteyaM / khamagassa pAhuNagassa ya vacchallaM na kareti caulahugA patteyaM / bAlabuDDANa patteyaM mAsagurugo / seha-mahoyarANaM patteyaM maaslhugo| __
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1 vacchalleti dAraM gataM // idANiM pabhAvaNe tti dAraM- gurubhaNiyavayaNAnaMtarameva codaga Aha- nanu jiNANa pavayaNaM sabhAvasiddhaM na iyANi sohiavvaM / gurU bhaNai [bhA. 31] kAmaM sabhAvasiddhaM, tu pacayaNaM dippate sayaM ceva / tahavi ya jo jehio, so teNa pabhAvate taM tu // cU. kAma saddo'bhidhAriyatthe anumayatthe vA, iha tu aNumayatthe daTThavvo / so bhAvo sabhAvo sahajabhAvaH Aditye tejovaMta parakRta ityarthaH / tena svabhAvena siddhaM prakhyAtaM prathitamityarthaH / tu puurnne| praityayamupasarga, buccatijaM taM vayaNaM, pAvayaNaM pavayaNaM, pahANaM vA vayaNaM pavayaNaM pagataM vA cayaNaM, patthaM vA vayaNaM pavayaNaM / dippate bhAsate sobhatetti bhaNiyaM bhavati / sayamiti appANeNa ca saddo atthANukarisaNe / eva saddo avahAraNe / taha vi yatti jai viya saddeNAvadhAriyaM pavayaNaM sayaM pasiddhaM tahavi ya pabhAvaNA bhannati / ca saddo jahA saMbhavaM yojjo / jogAreNa anidiTTho puriso jeNatti anididveNa atisateNa / adhiko prabalo / jogArudiTThassa sogAro niddese / tegAro vi jegArassa niddese| prakhyApayi taditi pravacanaM / / amUDhadiTTiuvavUha - thirIkaraNa - vacchalla- pabhAvaNANaM saruvA - bhaNitA / idANiM dinaMtA bhaNNaMti [bhA. 32] 22 sulasA amUDhadiTTi, seNiya uvavUha thirIkaraNasADho / vacchallaMmi ya vairo, pabhAvagA aTTha puNa hoMti / / cU. sulasA sAvigA amUDhadiTThittai udAharaNaM bhannati / bhagavaM caMpAe nayarIe samosario bhagavayA ya bhaviyaM thirIkaraNatthaM ammaDo parivvAyago rAyagihaM gacchaMto bhaNio-sulasaM mama vayaNA pucchejjasi / so ciMteti puNNamaMtiyA sA, jaM arahA pucchati / teNa parikkhaNA-nimittaM bhattaM maggitA / alabhamANeNa bahUNi kAUNa maggitA / na dinnaM, bhaNati ya-paraM, anukaMpAe debhi na te pattabuddhIe | teNa bhaNiyaM jati pattabuddhIe dehi / sA bhaNati na demi / puNo paupAsaNaM viubviyaM / sA bhaNati jaivi si sakkhA baMbhaNo tahAvi tena demi pattabuddhIe / tao teNa uvasaMvAriyaM / sabbhAvaM ca se kahiyaM / na diTThI moho sulasAe jaao| evaM abhUDhariTThiNA hoyavvaM / seNio uvavUhaNAe dijati / rAyagihe seNio rAyA / tassa deviMdo samattaM pasaMsati / eke devo asaddahaMto nagaravAhiM seNiyassa purato cellagarUveNa animise geNhati / taM nivAreti / puNo vADahiyasaMjativeseNa purao Thio / taM appasAriyaM NeuM uvacarae pesiUNa dharitA tattheva nikkhivitA / sayaM savvaparikammANi kareti / mA uDDAho bhavissati / so ya gomaDaya sarisaM gaMdha viuvveti / tahAvi na vipariNamiti / devo tuTTo / divvaM deviDDhi dAettA uvavUhati / evaM uvavUhiyavvA sAhammiyA / thirIkaraNe AsADho udAharaNaM ujjenIe AsADho Ayario / kalaM kareMte sAhU samAhIe nijjaveti / appAheti ya, jahA-mamaM darisAvaM dejjh| te ya na deMti / so ucvetaM gato pavvajjAte / ohAvio ya salaMgeNa / sisseNa ya se ohI pauttA / diTTho ohAvaMto / aagto| aMtarA ya gAmaviuvvaNaM, naTTiyAkaraNaM, pecchaNayaM, sarayakAlauvasaMghAro, padhAvaNaM / aMtarAya annagAmamabbhAsatalAga-cha- dAragaviuvvaNaM, jalamajjhe khelaNaM / Ayario pAsittA Thito / tehiM samANaM vANamaMtaravasahimuvagato / pacchA chakAiyAte egamegassa AbharaNANi hariumAraddho / pacchA te saM diTTaMtA kahayaMti / parivADIe paDhamo bhaNati /
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA- [bhA. 32] 23 jatto bhikkhaM bali demi, jatto pAsemi nAyage / sA me mahI akkamati, jAyaM saraNato bhayaM / / so bhaNati atipaMDio si, muMca AbharaNANi / bitio viAraddho, so bhaNati suNehi akkhANayaM / jeNa rohaMti bIyAI, jeNa jIvaMti kaasgaa| tassa majjhe marIhAmi, jAyaM saraNato bhayaM / / - tatio bhaNati jamahaM diyA ya rAo ya, huNAmi mahu-sappisA / teNa me uDao daDDo, jAyaM saraNato bhayaM / / -ahavAvaggassa mae bhIteNa, pAvao saraNaM kto| teNa aMgaM mahaM daI, jAyaM saraNao bhyN|| cauttho bhnnti| laMghaNa-pavaNa-samattho, puvvaM hoUNa kiNna caaesi| daMDalaiyaggahattho, vayaMsa ! kiM nAmao vaahii|| ahavA -- jeTThAmUlaMmi mAsaMmi, mAruo suhaptIyalo / teNa me bhajjate aMgaM, jAyaM saraNato bhayaM // paMcamo bhaNaijAva vutthaM suhaM vuttaM, pAyave niruvaddave / mUlAo uThThiyA vallI, jAyaM saraNao bhyN|| chaTTho bhaNatijattha rAyA sayaM coro, bhaMDio ya purohio| disaM bhaya NAyarayA, jAyaM saraNao bhayaM / / ___ ahavAabhaMtagA khubhiyA, pellaMti bArA jnnaa| disaM bhayaha mAyaMgA, jAyaM saraNato bhayaM / / -ahavAaciruggae ya sUriye, ceiyathUbhagae ya vAyase / bhittIgayae ya Ayave, sahi suhitte jaNe na bujjhati / / sayameva u aMmae lave, mA hu vimANaya jakkhamAgayaM / jakkhAhaDae ya tAyae, annaMdANi vimagga tAtayaM / / navamAsAkucchighAlie, sayaM muttpuliisgolie| dhUliyAe me har3e bhattA, jAyaM saraNato bhayaM / /
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ 24 nizItha-chedasUtram -1 evaM savvAbharaNANi ghettUNa payAo | aMtarA ya saMjatI viuvvaNaM / taM dadguNa bhaNati, kaDate ya te kuMDalae ya te, aMji akkhi tilae ya te ke| pavayaNassa uDDAhakArite, duTThA sehi katto si AgatA / / - sA ya paDibhaNati samaNo ya si saMjato ya si, baMbhayArI smleddhukNcnno| vehArU ya vAyao ya, te jeTTana kiM te paDigAhate / / punaravi payAo / rAgarUvakhavAvAraviuvvaNaM / paDibuddho ya / jahA teNa deveNa tassa AsADhabhUtissa thirIkaraNaM kataM evaM jahAsattio thirIkaraNaM kAyavvaM / vacchalle vairo diluto / bhagavaM vairasAmI uttraavhNgo| tattha ya dubhikkhaM jAyaM / paMthA vocchinnaa|taahe saMgho uvaago| nitthArehi tti / tAhe paDavijA zrAvAhitA / saMgho caDiyo / uppatito / sejjAyage ya cArIe gto| pAsati / ciMtei ya koi viNAso bhavissati jeNa saMgho jAti / ilaeNa chihaliM chiMdittA bhaNati / bhagava sAhamio ti / tAhe bhagavayA vi laito, imaM suttaM saraMteNa "sAhammiya vacchallaMmi, ujjatA ya sjjhaate| caraNa-karaNaMmi ya tahA, titthassa pabhAvaNAe ya / / " jahA vaireNa kayaM evaM sAhamiyavacchallaM kAyavvaM / ahavA-naMdiseNo, vacchalle udAharaNaM / pabhAvagA aTTimai, pavayaNassa hoti / / [bhA. 33] aisesa iDvi-dhammakahi-vAdi-Ayariya-khamaga-nemittI / vijjA-rAyA-gaNa-saMmatA ya titthaM pabhAveti // . ghU. atisesi tti atisayasaMpaNNo / so ya atisao maNohi aisayaajjhayaNA ya / iDitiiDidikkhatA tayAmaccapurohitAti / dhammakahi tti je akkhevaNi vikkhevaNi nivveyaNi saMvedaNIe dhmmaatikhNti|vaadii aaylddhi-sNpnnnnoajeo|aayriosvprsiddhNtpruuvgo khamago-mAsiyAdi / nemittI aTuMga-nimittasaMpaNNo / vijAsiddho jahA ajakhauDo rAyasaMmato rAyavallabhaityarthaH / gaNapuracAuvejjAdi tesiM sammato / ete aTTa vi parisA titthaM pgaasNti| parapakkhe obhAveti / bhaNiyA diTuMtA / / iyANi pacchittA bhaNNaMti[bhA. 34] diTThImohe apasaMsaNe ya, thirIyakaraNe ya lhuaao| vacchallapabhAvaNANa ya, akaraNe saTTANapacchittaM / / cU. diTThImohaM kareti Gka / uvavUhaM na karei ka / aNuvavUhAte keti AyariyA mAsalahu bhaNaMti / sammattAdIsu thirIkaraNaM na kareti / keti bhaeNa vA mAsalahu / vacchalle sAmaNNeNa viseseNa, ya bhaNiyaMtaM ceva saTTANaM |jN imAe gAhAe bhaNiyaM Ayarie ya gilANe gurugA gaahaa|| pabhAvaNaM akareMtassa sAmaNNeNa caugurugA / viseseNa saTThANapacchittaM / taM ca imaM / atisesitiDDidhammakahi-vAdI-vija-rAyasammato gaNasaMmatoatItaNimitteNa ya ete sasattIe pavayaNapabhAvaNaMna kareMti culhugaa| paDupaNNaNAgateNayapabhANaMna kreticugurugaa|uvjjhaayo na kareti Gka bhikkhU na kareti mAsagurU / thero na kareti mAsalahu / khuDDo na kareti bhinnamAso / bhaNio daMsaNAyAro // iyANiM carittAyAro bhaNNati
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA.34] [bhA. 35] paNighANajogajutto, paMcahiM samitIhiM tihiM ya guttIhiM / esa carittAyAro, aTTaviho hoti naayvyo|| cU. paNihANaM ti vA ajjhavasANaM ti vA cittaM ti vA egaTThA / jogA maNa-vai-kAyA / paNihANajogehiM pasatthehiM jutto pnnihaannjogjutto| tassa yapaNihANajogajuttassa paMcasamitIo tinni guttiiobhvNti| tA ya samitiguttIo-imA-iriyA-samiI, bhAsA-samiI, esaNA-samiI, AyANa-bhaMDa-matta- nikhevaNA-samiI, parahAvaNiyA-samiI, maNaguttI, vayaguttI, kaayguttii| jIvasaMrakakhaNajugamettaMtaradidvissa appamAdiNo saMjamovakaraNuppAyaNaNimittaM jAgamaNakiriyA saairiyaasmitii| kakkasa-nijhura-kaDuya-pharusa-asaMbaddha bahuppalAvadosavajjitA hiyamaNavajjamitAsaMdeha-aNabhidrohadhammA bhAsAsamitI / suttAnusAreNa rayaharaNa-vatthapAdAsaNa-pANanilaya-osahANesaNaM esaNAsamitI / jaM vattha-pAya-saMthAraga-phalaga-pIDhaga-kAraNaTuM gahaNanikhevakaraNaM paDilehiya pamaJjiya sA AdAnanikkhevaNA samitI / jaM mutta-malasilesa-purisa-sukkANa jaMva vivegArihANaM saMsattANabhattapANAdINajaMtuvirahie thaMDile vihiNA vivegakaraNaM sA pariccAgasamitI / / kalusa-kilimappasaMtasAvaJjamaNa-kiriyasaMkappaNagovaNaM mnguttii| cAvalla-pharusa-pisuNa-sAvajappavattaNiggahakaraNaM moNeNa govaNaM vaiguttI / gamanAgamanapacalaNAdAnaNNaMsaNappaMdaNAdikiriyANa govaNaM kaaygutto|| samitti-guttINaM viseso bhannati / // 1 // samito niyamA gutto, gutto samiyattaNami bhatiyavyo / kusalavaimudIraMto, jaM vaigutto vi samio vi|| // 2 // taNugatikirayasamitI, taNukiriyAgovaNaM tu taNuguttI / vAgovaNa vAguttI vA, samiti payAro tasseva / / // 3 // saMkappakiriyagovaNa, maNaguttI bhavati samiti-supayAro | bhaNitA aTTa vi mAtA, pvynnvnnphlnntttaato|| [bhA. 36] samitINa ya gutINa ya, eso bhedo tu hoi naayvyo| samitI payArarUvA, guttI puNa ubhayarUvAtu // [bhA. 37] samito niyamA gutto, gutto samiyataNami bhiyvyo| kusala vai udIreMto, jaM vatigutto vi samio vi / / [bhA. 38) samitI payArarUvA, guttI puNa hoti ubhyruuvaatu| kusala vati udIreto, teNaM gutto vi samio vi / / [bhA. 39] gutto puNa jo sAdhU, appaviyArAe nAma guttIe / / sona samioti, vaccati tIse ta viyArarUvattA / / cU. adhikRtArthAvaSTaMbhanagAthA | idANiM carittaNAyAre pacchittaM bhaNNati[bhA.40] samitIsu ya guttIsu ya, asamite agutte savvahiM lahugo / ANAdivirAghaNe tAsa, udAharaNA jahA heTThA / cU. samitIsuasamiyassaguttosuyaaguttassamAsalahu-savvahi-savvasamitIsusavvaguttIsu
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 yaasamitaguttassa ANAbhaMgadoso aNavatthamicchatta-AyasaMjamavirAhaNAdosA ya bhvNti| eyA yasamitI guttI, tosatodAharaNA vattavvA / iha na bhaNNaMti, atideso kIrati, jahA heTThAAvasage, tahA daTThavyA / aTThaviho carittAyAro gato / / iyANiM tavAyAro bhaNNati[bhA. 41] duvidha tavaparUvaNayA, saTThANArovaNA tmkreNte| savvattha hoti lapahugo, lINaviNajjhAyamottUNaM / ghU.duviha tavetti, baahiroamitroy| bAhirochaviho-aNasaNaM, 1 omoyariyA, 2 bhikkhAparisaMkhANaM, 3 rasapariccAo, 4 kAyakileso, 5 paDisaMliNatAya / 6abhitaro chabbiho-- pAyacchittaM, 1 viNao, 2 veyAvaccaM 3 sajjhAo, 4 viusaggo, 5 jjhANaM 6 ceti / duvihA tavassa ya parUvaNA kAyavvA / parUvaNA nAma pannavaNA | sA ya jahA dumapuphiyapaDhamasutte tahA daTThavvA / iha tu pacchitteNahikAro / taM bhaNati gaM ThANaM saTThANassa ArovaNA saTTANArovaNA / tamititavo sNvjjhti|akaaropddisehe, karate-AcareteityarthaH / akAreNayapaDisiddhe anAcAraNaM anAcaretassa ya saTThANaM taM ca imaM / savvattha hoi lhugo| savvatthetti sabvesu padesu aNasaNAdisu sati parisakAraparakkame vijjhamANe tavamakareMtassamAsalahu / aipasattaM lakkhaNamiti kAuM uddhAraM karei / saMlINavinayasajjhAyapayA tinni mottUNaM / paDisaMlINayA duvihA davyapaDisalINayA, bhAvapaDisaMlINayAya / ithi-psu-pNddgpumsNsttaahotidvvNmi| bhAvapaDisalINatA duvihA-iMdiyapaDisaMlINayA, noiMdiyapaDisaMlINayA ya / iMdiyapaDisaMlINayA paMcavihA soiMdiyapaDisaMlINayAdi / noiMdiyapaDisaMlINayA caubvihA-kohAdi / etesu paDisaMlINeNa bhaviyavvaM / jo na bhavati tassa pacchittaM bhannati / isthisaMsattAe cuguru|tirigisthipurisesucrittaayviraahnnaaniphnnnnNcugurugN, purisesu caulahugaM dhANediya-rAgeNa gurugo, doseNa lahugo / kohe mANe ya Gka / mAyAe mAsagurugo / lohe Gka / paDisaMlINayA gtaa| viNao bhannati / Ayariyassa vinayaM na kareti cauguruyaM / uvajjhAyassaGga / bhikkhussa mAsaguruM / khuDDagassa mAsalahuM / viNao gao / sajjhAo bhannati - suttaporisiM na kareti mAsalahu / atthaporisiM na kareti mAsaguruM / / sIso pucchati- tavassa kahaM AyAro, kahaM vA anAyAro bhavati ? Ayario bhaNati[bhA. 42] bArasavihaMmi vitave, sabhitara bAhire kusaladiTve / agilAe aNAjIvI, nAyavco so tvaayaaro|| cU. kusalo davve ya bhAve ya / davve davvalAbhA bhAve'kammalAbhA / bhAvakusalehiM diTThatave / agilAetti agilAyamANo gilAyamANo manovAkkAehiM aJjaramANetyarthaH / anAjIvitti na AjIvI anAjIvIanAsaMsItyarthaH |aapsnnN ihprloesu|ihloge varaM me silAghA bhavissati logo ya AuTTo vattha-patta-asaNAdibhesajjaM dAhitti / paraloge iMdasAmANigAdi rAyAdi vA bhavissAmi / sesaM kaMThaM / gato tavAyAro / / idANiM vIriyAyAro[bhA. 43] anigUhiyabalavirio, parakkamatI jo jhuttmaautto| jhuMjai ya jahatthAma, nAyavvo viiriyaayaaro||
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 42] 27 cU. vIriyaM ti vA balaM ti vA sAmatthaM ti vA parakkamotti vA thAmotti vA egaTThA / sati balaparakkame akaraNaM gRhaNaM, na gRhaNaM balaM sArIraM sNsNghynnoccyaa| vIriyaM nAma zaktiH / sA hi vIryAMtarAyakSayopazamAd bhavati / ahavA bala eva vIriyaM balavIriyaM / parakkamate AcaratetyarthaH / jo iti sAhU / yathA uktaM yathoktaM / accatyaM jutto Autto va apramatta ityarthaH / juMjai ya yujir yoge jojayati ca saddo smuccye| kahaM jojayati ahatthAmaM nAma jahatthAmaM / pAyayalakkhaNeNa ja-gArassa vaMjaNe lutte sare Thite ahatthAmaM bhavati / evaM kareMtassa nAyabbo vIriyAyAro / / vIriyAyArapamANapasiddhattha pacchittaparUvaNatyaM ca bhaNNai[mA. 44] nANe daMsaNa-caraNe, tave ya chattIsatI ya bhedesu| ciriyaM na tu hAvejjA, saTTANArovaNA veMte / / cU. aTTaviho nANAyAro, daMsaNAyAra vi aTThiho, carittAyAro vi aTTaviho, tavAyAro bArasaviho, ete samuditA chattIsaM bhavati / etesu chattIsaIebhedesupIriyaM na hAveyavvaM / hAveMtassa ya saTThAmArevaNA bhavati / saTThANArovaNA nAma nANAyAraM hAveMtassa jaM nANAyAre pacchittaM taM ceva bhavati / evaM sesesu vipacchittaM saTThANaM / esA ceva saTThANArovaNA / gato vIriyAyAro / sIso pucchati-etesiM nANa-daMsaNa-caritta-tava-virIyAyArANaM kayameNa ahigAro? Ayario bhaNati[bhA. 45] nANAyAre pagataM, iyare uccAriyatthasarisA tu / athavA tehiM vi pagataM, tadaTTa jamhissate nANaM / / cU. pagataM nAma ahigAro prayojanamityarthaH / iyaretti daMsaNAiAyAro / uccArito attho jesi te uccAriyatthA parUviyatyatti bhaNiyaM bhavati / uccAriyatyeNa sarisA prarUpaNA mAtrameva / tu sado avadhAraNe / nANAyArAvadhAraNAtipasattalakkhaNAsaMkito sUrI bhaNati / ahavA tehiM vi pagataM / ahavA saddIanaMtare vikampavAyI vA daTTabyo / tehiM vittidaMsaNAiAyAresupagataM ahigAro pryojnmityrthH| sIso pucchati- bhagavaM nANAyArAvahAramaMkAUM kahamiyANi eehi vipayoyaNamicchasi sUrI bhaNati / tadaTTa jamhissate naannN| taditi dasaNAi AyArA tesiM aTTho tadaTTho tayaTThAya yasmAt kAraNAtU icchinnati naannN|| sIso pucchati - tadaTTovaladdhinimittaM kahaM nANaM / Ayario bhaNati - [bhA. 46] nANesuparicchiyatathe, caraNa-tava-vIriyaM ca tattheva / paMcavihaM jato viriyaM, tamhA savvesu adhiyaaro|| cU, naJjati aneneti nANa | sudu paricchiyA suparicchiyA, ke te ? atthA, te ya jIvAjIva-baMdhapuNNa-pAvAsava-saMvara-nijarA-mokkho ya / ete jayA nANeNa suTu paricchinnA bhavaMti tadA caraNatavA pvttNti|annaannovciyss kammacayassa rittIkaraNaMcArittaM / tapa saMtApe, tappate anena pAvaM kammamiti tpo| uktaM ca rasa-rudhira-mAsa-medo'sthi-majja-zukrANyanena tpyte| karmANi cAzubhAnItyatastapo nAma nairuktam / /
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1 vIriyaM pi tadaMtargatameva bhavati / ca saddAo darisaNAyAro ya / jaM caraNatavAyArAdivirahitaM nANaM taM nicchayaNayaMgIkaraNeNa annANameva / jao bhaNiyaM 28 taM necchaiya-nayamae, annANI ceva sumuNaMto vi / nANaphalAbhAvAo, kummova nibuDDati bhaboghe // saMtaM pi tamannANaM, nANaphalAbhAvAo subahuyaMpi / sakkiriyAparihINaM, aMdhassa padIvakoDIvva // jamhA evaM tamhA siddhaM vayaNaM / "tadaTTha jaMmissate nANaM" jatoyaM siddhaM tamhA paMcamu vi ahigAro | ahavA paMcavihaM jato vIriyaM tamhA paMcasu vi ahikaaro| paMca iti saMkhA / vidhA bhedo jo to yasmAt kAraNAt kathyate / kiM ? vIriyaM, vIyaM parAkramaH / tasmAtkAraNAt savvesu nANAAyArAdIsu ahigAro adhikAra : prayojanaM - paMcavidhaM vIriyaM katamaM kiM sarUvaM vA ? gurU bhaNati evaM [bhA. 47] bhavavIriyaM 1 guNavIriyaM 2, carittavIriyaM 3 samAdhivIriyaM ca 4 / AyavIriyaM piya tahA, paMcavidhaM vIriyaM ahavA / / cU. evaM paMcavihaM vIriyasarUvaM bhannati / bhavavIriyaM nirayabhavAdisu / tattha nirayabhavavIriyaM iNaM jaMtAsikuMbhicakkakaMdupayaNabaTTasollaNasiMbalisUlAdIsu bhijjamANANaM mahaMta vedaNodaye vi jaM na vilicaMti / evaM tesiM bhavavIriyaM / tiriyANa ya vasabhAtINa mahAbhArUvvahaNasAmatthaM, assANa ghAvaNaM, tahA sIya- uNhakhuha- pivAsAdi-visahaNattaM ca / maNuyANa savvacaraNapaDivattisAmatthaM, devANa vi paMcavihapajjattappattaNaMtarameva jahAbhilasiyarUvaviuvvaNasAmatthaM, vajjaNivAte veyaNodIraNe vi avilayattaM / evaM bhavavIriyaM / guNavIriyaM jaM osahINa titta- kaDuya - kasAya -- aMbila-mahuraguNattAe rogAvaNayaNa sAmatthaM / etaM guNavIriyaM / carittavIriyaM nAma asesakammavidAramaNasAmatthaM khIrAdiladdhUSpAdaNasAmatthaM ca / samAhibIriyaM nAma maNAdINaM erisaM maNAdisamAhANamuppaJjati jeNa kevalamuppADeti savvadusiddhidevattaM vA nivyatteti, appasatthamaNAdisamAhANeNaM puNa ahe sattama - nirayAuyaM Nivvatteti / AyabIriyaM duvihaM viogAyavIriyaMca aviogAyavIriyaM c| viogAyavIriyaM jahA saMsArA- vatthassa jIvassa maNamAdijogA viyogajA bhvNti| aviogAvIriyaM puNa uvaogo, asaMkhejjAyapaesattaNaM ca / evaM paMcavihaM vIriyaM // ahavA vIriyaM imaM paMcavihaM [bhA. 48] bAlaM paMDita ubhayaM karaNaM laddhivIriyaM ca paMcamagaM / na huvIriyaparihINo, pavattate nANamAdIsu // cU. bAlaM asaMjayassa asaMjamavIriyaM / paMDitaM saMjatassa saMjamavIriyaM / bAlaM paMDiyavIriyaM sAvagassa saMjamAsaMjamavIriyaM / karaNavIriyaM kriyAvIryaM ghaTakaraNakriyAvIryaM paTakaraNakriyAvIriyaM evaM jattha jattha uDDANakammabalasattI bhavati tattha tattha karaNavIriyaM ahavA - karaNavIriyaM manovAkkAyakaraNavIriyaM / jo saMsArIjIvo appajjattago ThANAdisattasaMjutto tassa taM laddhivIriyaM bhannati / taM ca jahA bhayavaM tisalAe egadeseNa kuvikhaM cAliyAito / ca saddo samuccaye / evaM paMcavihavIriyavakkhANeNa savvANuvAdivIriyaM khAviyaM bhavati / tamhA evaM bhannati "nahu
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 48] 29 vIrayaparihINa pavattate nANamAdIsu" // jao ya evaM tato savvesu' hiikaaro| sesaM kaMThaM / AyAretti mUladAraM gataM // idANi agge tti dAraM dasabhedaM bhaNNati [ bhA. 49] davvoggahaNaga Aesa, kAla-kama- gaNaNa- saMcae bhAve / aggaM bhAvo tu pahANa - bahuya - upacArato tividhaM / / pIThikAyAM- dAraM- 1 - " AcAra" samAptam -: dvAraM-2-"agaM" : cU. nAma-ThavaNAo gatAo / davvaggaM duvihaM Agamao noAgamao ya / Agamao jANae anuvautte, noAgamao jANagasarIraM bhavvasarIraM jANagabhavvasarIravairittaM tivihaM / taM ca imaM [mA. 50] tivihaM puNa davvaggaM, sacittaM mIsagaM ca acittaM / rukkhaggadesa avacitauvacita tasseva kuMtagge // cU. tivihaM ti tibheyaM / puNa saddo davvagAvadhAraNatthaM / sacittaM mIsagaM ca acittaM / pacchaddheNa jahAsaMkhaM udAharaNA / sacitte vRkSAgraM / mIse desovaciyaM nAma deso sacitto avaciyaM nAma deso acitto, jahA sIyaggI IsidabhittarukkhaggaM vA / acittaM kuMtAgraM / davvaggaM gataM / / idANiM ogAhaNaggaM - [ bhA. 51] ogAhaNagga sAsataNagANa, ussatacautthabhAgo u / maMdaravivajjitANaM, jaM cogADhaM tu jAvatItiyaM // cU. avagAhaNamavagAha adhastAtpraveza ityarthaH / tassaggaM avagAhaNaggaM / zazvadbhavaMtIti zAzvatAH / nagA pavvatA / te ya je jaMbuddIve veyaDDAiNo te gheppaMti, na sesadIvesu / tesiM ussayacautthabhAgo avagAho bhavati / jahA veyagussa paNavIsajoyaNANussao tesiM cautthabhAgeNa chajoyaNANi sapAdA tassa cevAvagAho bhavati / so avagAho veyaDDussa bhavati / evaM sesANa vi neyaM maMdaro meru taM vajreUNa / evaM caubhAgAvagAhalakkhaNaM bhaNitaM / tassa u shrsmevaavgaaho| jaMvA anidiTThassa vatthuNo jAvatiyaM ogADhaM / tassa agga ogAhaNaggaM daTTavvaM / gayaM ogAhaNaggaM / / [ bhA. 52] aMjaNaga- dahimukhANaM, kuMDala - ruyagaM ca maMdarANaM ca / ogAho u sahassaM, sesA pAdaM samogADhA / / - idANiM AesaggaM - [bhA. 53] AdesaggaM paMcaMgulAdi, jaM pacchimaM tu Adisati / purisANa va jo aMte, bhoyaNa-kammAdikaJjesu / / cU. Adissate iti Adezo nirdeza ityarthaH / teNa AdeseNa aggaM AdesaggaM / tatthudAharaNaM paMcagulAdi / paMcaNDaM aMgulIdavvANa kammaTTitANa jaM pacchimaM Adissati taM AdeseNa agraM bhavai / jahA puvvaM kaNNasaM Adissati pacchA kaNiTThiyaM pacchA najjhimaM pacchA paesiNIM pacchA-aMguTThayaM evaM AiTThesu aMguTTao agraM bhavati / evaM Adi saddAto annesu vi neyaM / ahavA udAharaNaM 'pUrisANa' vatti purisANa kamaTThiyANa jo aMte Adissati taM AdesaggaM bhavati / AdesakAraNaM
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1imaM / bhoyaNakAle jahA sattaTThANa bahuANa kamaTTitANa imaM bahuyaM bhojayasutti Adisati / evaM kammAikajesu vi neyaM / garya AdesaggaM / kAlagga-magge egagAhAte bhaNati[bhA. 54] kAlagaM savvaddhA, kamagga catuddhA tu davvamAdIyaM / khaMdhogAha ThitIsuya, bhAvesu ya aMtimA je te|| ___ cU. kalanaM kAlaH tassa agraM kAlAgraM / savvaddhA kahaM ? samayo, AvaliyA, lavo, muhutto, paharo, divaso, ahorattaM, pakkho, mAso, uU, ayaNaM, saMvaccharo, jugaM, paliovarma, sAgarovamaM, osappiNI, usappiNI, puggalapariaTTo, tItaddhamaNAgataddhA, savvaddhA / evaM savvaddhA savvesiM agaM bhavati bRhatvAt / kAlaggaM gayaM / idANiM kamagga- kamo parivADI / parivADIe aggaM kamaggaM / taM cauvvihaM / davvakamaggaM, AdisahAtokhetta-kamaragaM, kAla-kamagaM, bhAva-kamagaMcetipacchaddhe najahAsaMkheNa udAharaNA khaMdha iti davvaMggaM ogAha iti khittaggaM Thitisu yattikAlaggaM ! bhAvesuyatti bhAvaggaM / etesiM cauNha vi aMtimA je te aggaM bhavaMti / udAharaNaM-jahA du-paesio-ti-paesio caupaMca-cha-satta-du-nava-dasa-paesioevaMjAva'naMtAnaMtapaesitokhaMdhotato paraManno bRhattaro na bhavati so khaMdho davvagaM / evaM egapaesogADhAdi-jAva-asaMkheyapadesAvagADho sahamakhaMdho savvaloge tato paraM anno ukkosAvagAhaNataro na bhavati / sa eva khetaggaM / evaM egasamayaThitiyaM davvaM dusamayaThitiyaM-jAvaasaMkhejasamayaThitIyaMjato paraMannaM ukkosataraThitIjuttaM na bhavati taM kAlaggaM / 'ca saddI jaatibheyggmvekkhte| udAharaNaM-puDhavikAiyassa aMtomuhuttAdArabbha-jAva-bAvIsavarisahassaThitIo kAla-jutto bhavati / evaM sesesavi neyaM / acittesuparamANasa egasamayAdArabbha jAva-asaMkhakAlaThitI jAtA paramANuThitI to paraM anno paramANu-ukkassataraThitio na bhavati taM paramANu jAtIto kAlagga / evaM jIvAjIvesu uvaujja NeyaM / evaM ca saddo avakkheti / bhAvagaM egaguNakAlagAti-jAva-anaMtaguNakAlagAti bhAvajutaM taM bhAvamaM bhavati / tato paraM anno ukkosataro na bhavati / etaM bhAvaggaM / gataM kmgN|| ___ idANiM gaNaNaggaM-egAdI jAva-sIsapaheliyA to paraM gaNaNA ya payaTTati teNa gaNaNAte sIsapaheliyA aggaM / gataM nnnggN| ukkosaM gaNaNaggaM, jA sIsapaheliyA ThitA gnnie| juttaparittANaMtaM, ukkosaM taM pi nAyavvaM / / saMcaya-bhAvaggA dovi bhaNNaMti - [bhA. 55] taNa-saMcayamAdINaM, jaM uvari pahANo khAigo bhaavo| jIvAdichakkae puNa, bahuyaggaM pajavA hoti|| cU. taNANi damAdINi / tesiM cao piMDaityarthaH / tassa cayassa uvariM jA pUliyA taM tanaggaM bhaMNNati / Adi saddAto kaTTapalAlAtI daTTacyA / gayaM saMcayaggaM / idANi bhAvaggaM mUladAragAhAe bhaNiyaM- "agaM bhAvo"tti / taM evaM vattavvaM - "bhAvo agaM", kimuktaM bhavati? bhAva eva aggaM bhAvagaM / baMdhAnulobhyAt "agaM bhAvo u" / taM bhAvaggaM duvihaM-Agamao noAgamao ya / Agamao jANae uvautte / NoAgamao imaM
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 55] tivihaM-pahANabhAvaggaM bahuyabhAvaggaMuvacArabhAvagga evaM tivihaM / tu saddo'rthajJApanArthaM, jJApayati jahA eteNa tivihabhAvaggeNa sahito dasavihagganikkhevo bhvti|tsth pahANabhAvaggaudaiyAdINa bhAvANa samIvAo pahANo khAtito bhAdo / pahANeti gyN| iyANi vahuyagga bhaNNati-jIvo Adi jassa chakkagassataM jIvAichakkagaM / taM caimaMjIvA, poggalA, samayA, davvA, padesA, pajjayAceti / eyamichakkage savvathovA jIvA, jIvehiMto poggalA anaMtaguNA, pogalehiMto samayA anaMtaguNA, samaehiMto davvA visesAhitA, davyehiMto padesA anaMtaguNA, padesehiMto pajjavA anaMtaguNA / bhaNiyaMca[bhA. 56] jIvA poggalasamayA, davyapadesA ya pajjavA ceva / thovANaMtAnaMtA, visesamahiyA duvenaMtA / / cU. jahAsaMkheNa teNa bhannati bahuyaggaM paJjavA hoti / bahutteNa aggaM bahuyaggaM bahutvenAgraM paryAyA bhavaMtIti vAkyazeSaH / puNasaddo bahuttAvadhAraNatthe dahrabyo / gataM bahuagga // __ iyANiM uvacAraggaM - uvacaraNaM uvacAro / uvacAro nAma grahaNaM adhigametyarthaH / sa ca jIvAjIva-bhAveSu saMbhavati / jIvabhAveSu odayikAdiSu ajIvabhAveSu varNAdIsu / tattha jIvAjIvabhAvANaM piThimo jo gheppai so uvacAraggaM bhAvagraM bhavati / iha tu jIvasutabhAvovacAraggaM paDucca bhaNNai |tNcsuttbhaavovcaarggN-duvihN-sglsut-bhaavovcaarggN desasutabhAvovacAraggaM ca / tattha sagalasuyabhAvovacAragaM divivAto, diTTivAte cUlA vA / desasutabhAvovacAraggaM paDucca bhannati / taMcimaM ceva pakappajjhayaNaM / kahaM ? jao bhannati[bhA. 57] paMcaNha vi aggA NaM, uvayAreNedaM paMcamaM aggaM / jaMuvacarittu tAI, tassuvayAro na iharA tu|| cU. paMca iti saMkhA / aggA NaM ti AyAraggA NaM / te ya paMca-ghUlAo / avi saddo paMcaggAvahANatthe bhannati / nagAro desivayaNeNa pAyapUraNe, jahA samaNe NaM, rukkhA NaM, gacchA NaM ti / upacaraNaM upacAraH / teNa-uvacAreNa karaNabhUteNa idamityAcAraprakalpaH / paMcamaM aggaM ti| paDhamaM aggaM upacAreNaM aggaM na bhavati evaM bitiya tatiya cauraggA vi na bhavaMti paMcamacUlaggaM uvacAreNa aggaM bhavati, teNa bhannati paMcamaM aggaM / ziSyAha-kathaM ? AcAryAha - jaM uvacarittu tAI / jaM yasmAt kAraNAt, uvacarisu gRhItvA, tAi ti cauro aggAI / tasseti AcAraprakalpasya upacAro grahaNaM / na iti pratiSedhe / itarahA tu teSvagRhIteSu / / sIso pucchati ettha dasavihavarakhANe kayameNa aggeNAhikAro? bhannati - [bhA. 58] upacAreNa tu pagataM uvacaritAdhItagamitamegaTThA / uvacAramettameyaM, kesiMcana taM kamo jmhaa|| cU. uvacAro vakkhAto / pagataM ahigAraHprayojanamityarthaH |tushbdo avadhAraNe pAyapUraNe vaa| uvayAra-saddasaMpaccayatthaM egaDiyA bhaNNaMti / uvacArotti vA grahItaM ti vA AgamiyaMti vA gRhItaMti vA egttuN| uvacAramettameyaMtijameyaMpaMcamaMaggaMagatteNa uvcrijjtietNupcaarmaatrm| uvacAramettaMnAma klpnaamaatr| kahaM? jeNa paDhamacUlAeviaggasaddopavattai, evaM bi-tiya-causu viagga saddopavattatti, tamhA savvANi aggANi / savvaggapasageyaegaggakapaNAjA sA upacAramAtraM
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ 32 nizItha-chedasUtram -1bhavati / keSAMcidAcAryAnAmevamAdhagurupraNItArthAnusArI gururAha - 'na taM kamo jamhA / ' na iti paDisehe / taM ti keyImayakappaNA / na ghaDatIti vakkasesaM / kramo nAma parivADI anukrametyarthaH jamhA causu vi cUlAsahItAsu parIkSya paMcamI cUDA dijati tamhA kamovacArA paMcamI cUDA aggaM bhavati / uvacAreNa aggANa vi aggaM vakkasesaM vaTubvamitti / gataM mUlaggadAraM / / pIThikAyAM dvAra-2-"agraM" samAptam ___-dvAra-3-prakalpaH :prakarSeNa kalpaH prakalpaH praNetyarthaH / prakarSe kalpo vA prakalpaH pradhAna ityarthaH / prakarSaNa vA kalpanaM prakalpaH cchedana ityarthaH / prakarSAddhA kalpanaM prakalpaH, navamapUrvAt tRtIyavastunaH AcAraprAbhRtAt / evaM prazabdArtha bAhulyAdyathAsaMbhavaM yojyaM / tassa nikkhevo - [bhA. 59] nAmaM ThavaNAkappo, davve khette ya kAla-bhAve ya / esotupakappassa, nikkhevo chavviho hoti|| cU. nAmapakappo ThavaNApakappodavvapakappokhettapakappokhettapakappokAlapakalpo bhAvapakappo casaddo smuccye| paesopakappassaNivakhevochavviho bhnnio|tusddiiavdhaarnnaarthe / nAmaThavaNAo gtaato|| davva-pakappassimeNa vihiNA pakappaNA kAyavvA[bhA. 60] sAmitta-karaNa--adhikaraNa, to ya egatta taha pahutte ya / davvapakappavibhAsA, khette kuliyAdi kittuNtu|| cU. sAmittaM nAma AtmalAbhaH, yathAghaTasya ghaTatvena / kAraNaM nAma kriyA yena vA kriyate, yathA prayatnacakrAdibhirghaTaH / adhikaraNaMnAma AdhAraH, yathA cakramastake ghaTaH |jetesaamittaadhivibhaagaastryH ete egattapuhattehiM NeyA / egattaM nAma egaM / puhuttaM nAma bahuttaM / etehiM chahiM vibhAgehiM davya-pakappassa vibhAsA / guNaparyAyAn dravatIti dravyaM / dudru gatau, dUyate vA dravyaM | drusattA tasyA avayavo vA dravyaM / utpannAdivikArairyukta vA dravyaM / guNasaMdrAvo vA dravyaM samUhetyarthaH / bhAvayogyaM vA dravyaM atItaparyAyavyapadezAdvA dravyaM / pakappaNaM pakappoprarUpaNetyarthaH / vividhamaNegappagArA bhAsA vibhAsAarthavyAkhyA ityarthaH / davvassa pakappodavvapakappo tassa vibhAsA davvapakappavibhAsA sAmittAi viseseNa kaJjate / imo davvapakappo duviho jIvadavva-pakappo ajIvadavva-pakavvo ya / tattha jIvadavvassa, jahA devadattassa aggakesahatthANa kappaNaM, ajIvadavvassa paDassa vasANa kapANaM / evaM egatte / puhatte, jahA devadatta-jaNNadatta-viNhudattANa aggakesahatthANa kappaNaM, ajIvadavvANa bahUNa paDANa dasANa kappaNaM gayaM sAmittaM // idAniM karaNeegatte, jahAdAtreNa luNatipippalageNavAdasAkappaNaMkareti, puhutte-dAtrairjunaMti parasUhi vA rukkhe kapaMti / gayaM karaNeti / idANiM ahikaraNe egatte, jahA gaMDI ThaveUNa tattha taNAdINaM kappaNA kajjati phalage vA dasANa kappaNA, puhatte-tigAdigaMDIo ThavettA tesiM taNANa vasANa vA kappaNA kajati / esA davvapakappavibhAsA gatA || iyANiM khettapakappo / khettaMti ikkhU khettAdI / kulitaM nAma suraTThAvisate duhatthappamANaM kaTheM, tassa aMte ayakIlagA, tesu egAyao
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 60 egAhAro ya lohapaTTo aDijati, so jAvatitaM dovyAdi taNaM taM savvaM chiMdato gacchati / evaM kaliyaM / Adi saddAto haladaMtAlA gheppaMti / kiTTha nAma vAhitaM / / ahavA khetta-pakappo[bhA.61] pannatti jaMbuddIve, dIva-samuddANa taha ya pnnttii| eso khetta-pakappo, jattha va kahaNA pakappassa // cU. pnnvnnNpnnttii| pannavaNabahutte visesaNaMkajjati, jaMbuddIvapannattI, tassajaM vakhANaM so khettapakappo / dIvA jaMbuddIva dhAtatisaMDAtiNo / udahI samuddA, te ya lavaNAiNo / tesiMjeNa ajjhayaNeNa pannattI kajati tamajjhayaNaM dIva-sAgarapannattI / tahevatti jahA jaMbuddIvapannatI khettakappo bhavati tahA dIva-sAgarapannattI vi| eso khetapakappo niddesavayaNaM / ahavA jatthatti khette, vagAro vikappadaMsaNaM kareti, kahaNA vyAkhyA, pakappajjhayaNasseti vakkasesaM / khetta-pakappo gato / / iyANiM kAla-pakappo[bhA. 62] pannatti caMda-sUra, nAliyamAdihaM jaMmi vA kAle / ___mUluttarA ya bhAve, parUvaNA kappaNegaTThA / cU. pannavaNaM pannattI / visesaNaM caMdapannattI sUrapannattI / pannattI saddo patteyaM / tesiM jaM vakkhANaM so kAla-pakappo / ahavA nAligamAdIhiM nAligatti ghaDi, AdimadAto chAyAlaggehiM jinakappiyAdayo vA sutajiyakaraNAgatAgataM kAlaM jANaMti |ahvaa jammikAle AyAra-pakappo vakkhANijati, jahA bitiyaporisI eso kAla-pakappo / gato kaal-pkpo| iyANi bhAva-pakappo-bhAvakappoduviho, Agamao noAgamaoya |aagmo jANae uvautte, noAgamao imaM ceva AyArapakappajjhayaNaM jeNettha mUluttarabhAvapakappaNA kajjati / mUlaguNA ahiMsAdi mahavvayA paMca / uttaraguNA ime - "piMDassa sA visohI, samitIo bhAvanA tavo duviho / paDimA abhiMgahA viya, uttara guNa bho viyANAhi / / " ete ceva mUluttaraguNA bhAve smiti| paruvaNatti vA kappaNetti vA egaTThA pakappeti dAraMgataM pIThikAyAM-dvAra-3-samAptam -dvAra-4-cUlAH :[bhA. 63] nAma ThavaNA cUlA, davve khette ya kAla-bhAve ya / eso khalu ghUlAe, nikkhevo chavviho hoi / / ___ cU. nikkheva-gAhA kaMThA / nAma-ThavaNAo gayAo / davvacUlA duvihA, Agamato NoAgamatoya |aagmo jANae aNuvautte, NoAgamato jANayabhavvasarIravairittA tividhA [bhA. 64] tividhA ya davvacUlA, sacittA mIsigA ya acittaa| kukkuDasiha morasihA, cUlAmaNi aggkuNtaadii|| cU. puvvaddhaM kaMThaM / paDhamocasaddo'vadhAraNe, bitio samuccaye / pacchaddhe jahAsaMkhaM udAharaNA sacittacUDA kukkuDacUlA, sAmaMsapesI ceva kevalAlokapratItA / mIsA morasihA, tassa maMsapesIe [153
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1romaannibhvNti|acittaa cUlAmaNI kuMtaggaMvA |aadisddaao sIhakaNNa-pAsAda-thUbha aggANi davyacUlA gatA // idANiM khettacUlA-sA tivihA[mA.65] aha-tiriya uDDhalogANa, cUliyA hotimA u khettaMmi / sImaMta-maMdare viya, IsIpabbhAranAmA y|| cU. ahaiti adholokaH / tariya iti tiriyalokaH / uDDa iti uDDhalokaH / logasaddo pattegaM cUlA iti sihA hoti bhavati / imA iti pratyakSo / tu zabdo kSetrAvadhAraNe / ahologAdINa pacchadreNa jahAsaMkhaM udAharaNA / sImaMtaga iti sImaMtago narago, rayaNappabhAe puDhavIe paDhamo, so ahalogassa cUlA / maMdaro merU / sotiriyalogassa cUlA / tiriyalogacUlA tiriyalogAtikrAMtatvAt ahavA tiriyalogapatiTThiyassa meroruvari cattAlIsaMjoyaNA cUlA, so tiriyalogacUlA / ca saddo samuccaye paaypuurnnevaa| Isittiappa bhAve, paiti prAyovRtyA, bhAra iti bhAravakaMtassa purisassa gAyaM pAyaso Isi nayaM bhavati, jA ya evaM ThitA sA puDhavI IsipabbhArA / nAma iti etamabhihANaM tss| sA ya savvaTThasiddhivimANAo uvariM bArasehiM joyaNehiM bhavati / teNa sA uDDalogacUlA bhavati / gatA khettacUlA / / iyANiM kAla-bhAvacUlAo do vi egagAhAe bhaNNati[bhA. 66] ahimAsao u kAle, bhAve cUlA tu hoimA ceva / cUlA vibhUsaNaM ti ya, siharaM ti ya hoMti egaTThA / / cU. bArasa-mAsa--ppamANa-varisAoahiomAsoahimAsao ahivaDDiyavarise bhavati soyaadhikatvAt kAlacUlA bhvti|tusddo'rthppdrisnnaann kevalaM adhiko kAlo kAlacUlA bhavati, aMtevi vaTTamAno kAlo kAlacUlA eva bhavati / evaM jahAosappiNIe aMte atidUsamA esA osappiNI-kAlassa cUlA bhavati / kAla-cUlA gtaa| iryANa bhAva-cUlA / bhavaNaM bhAvaH paryAya ityarthaH / tassa cUlA bhAva-cUlA / sA ya duvihA-Agamao ya noagamaoya, Agamao jANae uvautte / noAgamao ya imA ceva tu saddo khaovasamabhAvavisesaNe dabyo / imA iti pakappajjhayaNacUlA / eva saddovadhAraNe / cUlegaTTitA cUla tti vA vibhUsaNaM ti vA siharaM ti vA ete egaTThA / cUla tti dAraM gy|| pIThikAyAM dvAraM-4-samAptam -: dvAraM-5-"nisIha":[bhA. 67] nAmaM ThavaNa-nisIhaM, davve khette ya kAla-bhAve ya / eso u nisIhassa, nikkhevo chavviho hoi|| dhU. kaMThA / nAma-ThavaNA gatA // davva-nisIhaM duvidhaM, Agamao noAgamao ya / Agamao jANae anuvautte / noAgamato jaanng-bhvv-sriir-viritt| caimaM / [bhA.68] davva-nisIhaM katagAdiesukhettaM tu knnh-tmu-niryaa| kAlaMmi hoti rattI, bhAva-nisIdhaM timaMceva // . cU. dravatIti dravyaM / nisIhamaprakAzaM / katako nAma rukkho tassa phalaM / taM kalusodage pakkhippai / tao kalusaM heTThA ThAyati / taM davya-nisIhaM / sacchaM uvariM taM anIsIhaM / gayaM
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 68 ] 35 davva-nisIhaM / khetta-nisIhaM / khettamAgAsaM / tu pUraNe / kaNha iti kaNharAtIo / tA anena bhagavaIsuttAnusAreNaneya / "kati NaM bhaMte kaNharAIo pannattAo ? goyamA ! aTTha kaNharAIo pannattAo / kahi NaM bhaMte tAo ahaM kaNharAtIo pannattAo ? goyamA ! uppiM saNakumAramAhiMdANaM kappANaM, heTThi baMbhaloge kappe riTThe vimANe patthaDe / ettha NaM akkhADaga-samacauraMsasaMThANasaMThio aTTha kaNharAio pannattAo / " "tamutti tamukkAo / so ya davvao AukkAo / so ya 'nena bhagavatisuttANusAreNa neo / " tamukkAe NaM bhaMte! kahiM samuTThie kahiM niTThie ? goyamA ! jaMbuddIvassa dIvassa bahiyA tiriyamasaMkhejjadIvasamudde vItivaittA aruNavarassa dIvassa bAhirillAo veiyaMtAo aruNodayaM samudda bAyAlIsaM joyaNasahassAiM ogAhittA uvarillAo jalaMtAo egapadesi Ate seDhIe, ettha tamukkAe samuTThita sattarasa-ekkavIse joyaNasate uDDuM uppatittA tato pacchA vittharamANe vittharamANe sohammIsANa - saNakumAra-mAhiMde cattAri vi kappe AvarittANaM citi, uhuM piNaM jAva baMbhaloe kappe riTThavimANapatthaDe saMpatte, ettha tamukkAe NiTThitai / tamukkAe NaM bhaMte ! kiM saMThite pannatte ? goyamA! ahe "mallaga" saMThite, uppiM "kukkuDapaMjara" saMThANasaMThite / " nirayA iti naragA / teya sImaMtagAdie / kaNha-tamu-niratA apyagAsittA khetta - nisIhaM bhavati khetta-nisIhaM gataM / idAnaM kAla - nisIhaM-- kAla - nisIhaM rAtri / gataM kAlaM nisIhaM / idANiM bhAva- nisIhaM - bhavamaM bhAvaH / nisIhamappagAsaM / bhAva eva nisIhaM bhAva - nisIhaM / taM duvihaM-Agamao no agamao ya / Agamao jANae uvautte / noAgamato imaM ceva pakappajjhayaNaM / jeNa suttatthatadubhaehiM appagAsaM / eva avadhAraNe iti / / nizItha iti ko'rthaH / nizIthasadda - paTTIkaraNatthaM vA bhannati / nizItha iti - [ bhA. 69 ] jaM hoti appagAsaM, taM tu nisIhaM ti logasaMsiddhaM / jaM appagAsadhammaM, annaM pi tayaM nisIdhaM ti / / cU. jamiti anidiTTaM / hoti bhavati / appagAsamiti aMdhakAraM / jakAraniddese tagAro hoi / saddassa avahAraNatthe tugAro / appagAsavayaNassa niNNayatye nisIhaM ti / loge vi siddhaM nisIhaM appagAsaM / jahA koi pAvAsio paose Agao, pareNa bitie diNe pucchio "kalle kaMvelamAgao si ?" bhaNati "nisIhe" tti rAtrAvityarthaH / na kevalaM lokasiddhamappagAsaM nisIhaM, jaM appagAsadhammaM annaM pi taM nisIhaM / akkharattho kaMThI / udAharaNaM- jahA loiyA rahassasuttA vijA maMtA jogA ya apariNayANaM na pagAsijyaMti // ahavA davva-khetta - kAla - bhAva - nisIhA annahA vakkhANijjaMti / davva-nisIhaM jANaga- bhavva- sarIrAtirittaM kataka- phalaM, jamhA teNa kalusudae pakkhitteNa malo nisIyati, udagAdavagacchatItyarthaH, tamhA taM caiva katakaphalaM davva-nisIhaM / khetta-nisIhaM hiddIvasamuddAdilogA ya, jamhA te pappa jiya-puggalANaM tadabhAvo avagacchati / kAla - nisIhaM aho, taM papparAtI - tamassa nisIyaNaM bhavati / bhAva nisIhaM [bhA. 70] aDaviha kamma- paMko, nisIyate jeNa taM nisIghaM ti /
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1avisese vi viseso, suI pi jaMNei annesi // cU.aTTatti sNkhyaa| viho bheo / kriyate iti krm|pNko davve bhAve ya / davve udagacalaNI bhAve nANAvaraNAtINi paMko / so bhAva-paMko nisIyate jeNa / tassa bhAva-paMkassa nisIyaNA tivihA-khao, uvasamo, khayovasamo ya / "jeNa"tti karaNabhUteNa taM nisIhaM bhaNaMti / taMcimaM ajjhayaNaM / jamhA juhuttaM AyaramANassa aTTaviha-kammagaMThI viyArA-iti / teNimaM nipsIhaM / codagAha-jai kammakkhavaNasAmatthAo imaM nisIhaM evaM sabvajjhayaNANaM nisIhattaM bhavatu? guru bhaNati-AmaM, kiMpuNa "avisesevi"ttisavvajjhayaNakammakkhavaNassasAmattAvisesA iha ajjhayaNe viseso / viseso nAma bheo / ko puNa viseso ? imo suttiM pijaM neti annesiM suttiM savaNaM soiMdiuvaladdhI jamhA kAraNA, na iti paDisehe eti Agacchati prApnotItyarthaH, annesiM ti agIta-aiparinAmA parinAmagANaM ti vakkasesaM / kiM puNa kAraNaM tesimaM suI nAgacchati? suNa-idamajjhayaNaM avavAyabahulaM, te ya agIyatyAdi dosajuttattA viNasejjha teNa naagcchti| "avi" pdtysNbhaavnne| kiM saMbhAvayati? jati agIyANaannasahu-parAyavattayaMtANa vi savaNaM pi na bhavati kao uddesavAyaNatya-savaNANi, evaM smbhaavyti| ahavaNNahA gAhA samavatArijati / appagAsa-nisIha-sadda-sAmaNNavakkhANAosIso pucchati-loguttara-loganisIhANa ko paDiviseso ? ucyate 'aTTaviha kamma-paMko" gAhA / akkharattho socev| uvasaMhAro imo|jivi loigAraNNagAmAdINi nisIhANitahavi kmmkkhvnnsmtthaanninbhvNtiitiavisesevisesobhnnito|kiNctaanni gihatya-pAsaMDINasutimAgacchaMti imaM suttiM pijaM naiti annesiM / anne gihattha annatitthiyA avi sapakkhAgIya-pAsaMDINa vi| AyArAdi-nikkheva-dAra-gAhAgatA bitiya-gAhAe ya AyAramAdiyAI tigataM // pIThikAyaM dvAra-5-samAptam -dvAra-6-"prAyazcita" :taM ca pacchittaM evaM bhavati[bhA.71] AyAre causu ya, cUliyAsu uvaesa vithkaariss| pachittamihanjhayaNe, bhaNiyaM annesu ya padesu // cuu.aayaaronv-bNbhcermio|cusuyaaill-cuulaasupiNddesnnaadi-vimottaavsaannaasu| eesuyajo uvadeso / uvadissaitti uvadeso kriyetyarthaH / so ya paDilehaNA-papphoDaNAti / taM vitahaM vivarIyaM, karatassa AyareMtassetyarthaH / pAvaMcchiMdatIti pacchittaM / iha pakappajjhayaNe / vuttaM nirdiSTamityarthaH / kiM ihajjhayame kevale pacchittaM vuttaM? netyucyate, annesu ya padesu annapayANi kappavavahArAINi tesu vi vuttN| ahavA vitahakAriM ti anAyAro gahio / kiM anAyAre eva kevale pacchittaM havai ? netyucyate, annesuya paesu-aikkamo, vaikkamo, aiyAroeesuvipacchittaM vutta |ahvaa kimAyAra eva sacUle vihatahArissa kevalaM pacchittaM vuttaM? netyucyate, annesuya padesUannapadA sUyakaDAdao payA tesu vi vitahakArissa pacchittaM vuttaM / "ca'' pUraNe / /
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 71] 37 " sIso pucchati - "eyaM puNapacchittaM kiM puNa paDiseviNo apaDiseviNo ? jai paDiseviNo to juttaM, aha apaDiseviNo to savve sAhU sapAyacchittA / sapAyacchittiNo ya caraNa asuddhattaM, caraNAsuddhIo ya amokkho, dikkhAdi niratyayA / " guru bhaNai [bhA. 72] taM aipasaMga - dosA, nighate hoti na tu asevissa / paDi sevae ya siddhe, kattAdiva sijjhae titayaM / / 1 cU. taditi pUrvaprakRtApekSaM / ati atyarthaH bhAve, prasaMgo nAma avazasyAniSRprApti / jassa apaDisevaMtassa pacchitaM taraseso atippasaMgadoso bhavati / vayaMpuNa nisevato icchAmo no anisevao ahavA, taM pacchittaM, ati aJcatthe, pasaMgo pANAdivAyAdisu dUsijati jeNa sa doso, atipasaMga eva doso atipasaMgadoso / teNa atipasaMga doseNa duDDo / nisevati tti AcaratItyarthaH / hoti havati / prAyazcittamiti vAkyazeSaH / na paDisehe / tu avadhAraNe / asevissa anAcarataH / tu saddAvavAraNA apaDiviNo na bhavatyeva / paDiseviNo vi nicchiyaM bhavati / jo ya paDiseveti so ya paDisevago | taMmi siddhe paDisevaNA paDisevitavvaM ca siddhaM bhavati / syAnmati "kahaM puNa paDi sevagasiddhIo paDisevaNA paDiseviyavvANa siddhI ?" ettha diTThato bhannati / "kattAdiva sijjhate titayaM" / jo kareti so kattA AdI jesiM tANimANi kattAdINi, tANi ya karaNa kajjANi, jahA kartari siddhe kattA-karaNa - kajjANi siddhANi bhavaMti / kahaM ? ucyate, sa kattA takkaraNehiM payattaM kurvANo tadatthaM kajjamabhiNipphAyati / iva uvamme / evaM jahA paDisevaNAe paDiseviyavveNa ya paDisevago bhavati, tassiddhIo tANi vi siddhANi / evaM sijjhate titayaM / titayaM nAma paDisevagAdi / taM ca imaM - [bhA. 73] paDisevato tu paDisevaNA ya paDisevitavvayaM ceva / etesiM tiNhaM pi, patteya parUvaNaM vocchaM // cU. patteyamiti puDho puDho / pagariseNa rUvaNaM parUvaNaM svarUpakathanamityarthaH / sesaM kaMThaM // ettha kamuddidvANaM puvvaM paDisevaNA padaM bhaNAmi ? kimukkame kAraNaM ? bhaNati - paDisevanAmaMtareNa paDisevago na bhavati tti kAraNaM / ato paDisevaNA bhaNNati [bhA. 74] paDisevaNA tu bhAvo, so puNa kusalo va hoja akusalo vA / kusale hoti kappo, akusala - paDisevaNA dappo || cU. paDisevaNaM paDisevaNA / codaka Aha "sA kiM kiriyA bhAvo" ? pannavaga Aha na kiriyA bhAvo | tu saddo bhAvAvadhAraNe / so iti bhAvaH / puNa visesaNe / kiM visesayati ? imaM kusalo va ho akusalo va hoja / "kusalo" nAma pradhAna karmakSapaNasamartha ityarthaH / "akusalo" nAma apradhAnaH baMdhAya saMsArAyetyarthaH / vA samucce pAyapUraNe vA / kusalAkusalabhAvaguNa-dosa - prakhyApanArthaM bhannati / kusaleNa hoti pacchaddhaM / sIso pucchati - "kusalAkusalabhAvajuttassa kiM bhavati" ? gurU bhaNati - "kusaleNa" pacchaddhaM / kappo kattavvaM / dappo akattavvaM / sesaM kaMThaM // evaM paDisevaNa - siddhIo paDisevaga - paDiseviyavvAma vi siddhI / evaM tisu vi siddhesu codaka Aha '"bhagavaM" ! jahA ghaDAdi-vatthUNutpatti kAle kattA-karaNa - kajjANamaccaMta bhinnatA
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38 nizItha-chedasUtram -1dIsati kimihaM paDisevaga-paDisevaNA paDiseviyavvANa bhiNNayatti' / / pannavagaAha-siyA egattaM siyapannattaM / kahaM ? bhaNNati[bhA.75] nANI na vinA nANaM neyaM puNa tesa'nannamannaM vaa| iya doNha va anANattaM, bhaitaM puNa sevitavveNaM / / cU. jJAnamasyAstIti jJAnI / na iti paDisehe / binA-Rte abhAvAdityarthaH / jJAyate aneneti jJAnaM / jJAnI jJAnamaMtareNa na bhvtyevetyrthH| jJAyate iti jJeyaM jJAna-viSaya ityarthaH / pUNa visesaNe, kiM visesayati ? imaM, "tesa'nannamaNNaM vA' / teSAmiti jJAni jJAnayoH, "anannaM" abhiNNaM apRthagityarthaH "anna" bhiNNaM pRthagityarthaH "vA" pUraNe samuccaye vaa|| coyagAha- "kaha" ? ucyate jayA nANI nAneNa nANAdiyANa pajAe ciMteti tadA tiNha vi egattaM dhammAdiparapajAya-ciMtaNe aNaNNattaM / ahavA, bhiNNe abhiNNe vA neye uvauttassa uvaogA aNaNNaM neyaM / anuvauttassa annaM / eSa dRSTAntaH / iyANi viniyojanA / iya evaM / doNha tti paDisevaga-paDisevaNANaM / nANAbhAvo nANattaM, na nANattaM aNANattaM, egattamiti vuttaM bhavati / bhaiyaM bhajaM, sie egattaM siya annattaM ti vuttaM bhavati / puNa tti bhaiNIya-saddAvadhAraNatthe / seviyavva nAmajaM uvabhujati, teNa ya saha paDisevaga-paDisevaNANa ya egattaM bhayaNijhaM / kaha? ucyate,yadA kara-kammaMkareti tadA tigha viegattaM, jadA bAhira-vatthupalaMbAti paDisevati tadAannattaM / ahavA, jaMpaDisevati tabbhAvapariNate egattaM,jaMpuNa no sevatitaMmiapariNayattAo annattaM / / samAsato'bhihiya paDisevagAdi-taya-sarUvassa vitthara-nimittaM nikkhevo vaNNAso kajati[bhA.76] paDisevao u sAdhU, paDisevaNa mUla-uttaraguNe ya / paDiseviyavvayaM khalu davyAdi catuvidhaM hoti / / ghU. dAra-gAhA, tattha paDisevago tti dAraM / paDisevaNaM paDisevayatI ti paDisevago, so ya sAhU |tu sado sAhu avadhAraNepUraNe vA / tassa ya paDisevagassime bhedA / purisA napuMsagA itthI / tattha purise tAva bhaNAmi - [bhA.77] purisA ukkosa-bhajjhima, jahannayA te cauvidhA hoti / ___ kappaTTitA pariNatA kaDayogI ceva trmaannaa|| cU.esA bhaddabAhusAmi-katA gAhA / paDisevaga-purisAtivihA ukkosa-majjhima jahannA ete vakkhamANasarUvA |je te ukkosAdi se catuvvihA hoti / kahaM ? ucyate, bhaMga-vigappeNa | sA ya bhaMga-rayaNa-gAhA imA[bhA.78] saMdhayaNe saMpannA, dhiti-saMpannA ya hoti trmaannaa| sesesu hoti bhayaNA, saMghayaNa-dhitIe itare y|| ghU. saMghayaNe saMpannA dhiti-saMpannA ya hoMti, esa paDhama-bhaMgo / taramANa tti saNNAsitaM ciTThau / bhaNitAu jamaNNaM taMsesaM hoti / paDhamabhaMgo bhaNito, saisA tinnibhaMgA |tesu bhayaNA nAma sevatthe / kiM puNataM bhajjaM? saMghayaNaM ti / bitiyabhaMgaM saMghayaNeNa bhaya / dhiti-vajjiyaM kuru |soy imo-saMghayaNa-saMpaNNo nodhiti-saMpaNNo bitIya tti / tatiyabhaMgo dhiIe bhajjo, no saMghayaNabhajo / so ya imo-no saMghayaNa-saMpanno dhiti-saMpanno / iyare tti iyarA nAma saMghayaNa-dhitira
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA.78] hitA / so cauttho bhaMgo / imo-no saMghayaNa-saMpaNaNA no dhiti-saMpaNNA / evaM ete bhaMgA rtitaa| codaga Aha- jati ukkosAdipurisa-tigaM to bhaMga-vigappiyA cauro na bhavaMti / aha cauro tigaMna bhavati / pannavaga Aha - je ime bhaMga-vigappiyA cauro ete ceva, tato bhaNNaMti / kahaM? bhannati[bhA.79] purisA tivihA saMghayaNa, dhitijuttA tattha hoti ukkosaa| egatarajuttA majjhA, dohiM vijuttA jahannA u // cU. paDhama-bhaMgillA ukkosA / sesaM pubaddhassa kaMThaM / egatarajuttA nAma dvitIya-tatiyabhaMgA / te do vi majjhA bhavaMti / dohi vi vijuttA nAma saMghayaNa-dhitIhiM / esa cautthabhaMgo / ee jahannAbhavaMti / evaM caurovita bhvNti|jetebhNgvigppiyaacuropurisaateanen pacchaddha-bhihieNa cauvikappeNa ciNtiybvaa|| ___ kappaTTitA nAma jahAbhihie kappe TTitA kappaTTitA / te ya jinakappiyA tappaDivakkhA pakappadvitA / pakappaNA pakappo bheda ityarthaH / taMmi dvitA pakappaTTitA / avavAdasahite kappe TThiya ttibhaNiyaM bhvti|prinntaa nAma suteNavaeNaya vattA, tappaDivakkhA nAma apariNatA / kaDajogI nAma cautthAdi tave katajogA, tappaDivakkhA akaDajogI / taramANA nAma je jaM tavo kamma ADhaveMtitaM vinittharaMti tappaDivakkhA atrmaannaa| pacchaddha-sarUvaM vkkhaayN|iyaanniN caubhaMgavigappiyA purisA kappaTTitAdisu ciMtijaMti-ato bhannati[bhA. 80] ukkosagA tu duvihA, kappa-pakappaTTitA va hojAhi / kappaTTitA tu niyamA, pariNata-kaDa-yogitaramANA / / cU.duvihA ukkosagA paDhamabhaMgillA / tu saddo dugbhedaavdhaarnne| soimo dubhedo kappa pakappA puya-vakkhAyA eva / idANiM taramANA saNNAsiyaM padaM samoyarijati / kappe pakappe vA hitA paDhama-bhaMgillA niyamA, taramANA kayakiJcaM padayaM / idANiM kappa-pakappaTTitA pattegaso ciMtijaMti / kappaTThitA jinakappiyA / tu saddo patteya niyamAvadhAraNe / pariNatA suteNaM vayasA ya niyamA / kaDa-jogiNo tave / taramANagA te niyamA / kappadvitA gatA / / pakappaTTitA bhnnnnNti| ao bhaNNati[bhA. 81] je puNa ThitA pakappe, pariNata-kaDa-yogi tAi te bhitaa| taramANA puNa niyamA, jeNa u ubhaeNa te baliyA / cU. je iti niddese / puNa iti pAdapUraNe / pakappe therakappe / pariNaya-kaDa-jogitteNa bhaiyA / bhaya saddo patteyaM / kahaM bhatitA? jeNa therakappitA gItA agItA ya saMti vayasA solasa-vAsAto parato ya saMti tamhA te bhaJjA / taramANA puNa niyamA / kamhA? ucyate, jeNa u ubhayeNa te baliyA / ubhayaM nAma saMghayaNa-ghitisAmatyAo yajaM tavokamma ADhaveMtitaM nittharaMti gato pddhmbhNgo||81||iyaanniN majjhimA purisA bitiya-tatiya-bhaMgillA bhaNNati[bhA. 82] majjhA ya bitiya-tatiyA, niyama pakappa-dvitA tuNAyavvA /
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40 nizItha-chedasUtram -1 bitiyA pariNata - kaDa-yogitAe bhaitA tare kiMci // ghU. majjhA iti majjhimapurisA / bitiya tti bitiyabhaMgo / tatiya tti tatiyabhaMgo / niyamA iti avassaM / niyama- saddAo jinakappa-vudAso, pakappAvadhAraNaM / pakappo therakappo / nAyavvaM bodhavvamiti / tu avadhAraNe, kimavadhArayati ? imaM - doha vimajjhillabhaMgANa sAmaNNamabhihiyaM, viseso bhannati / bitiyA iti bitiyabhaMgillA / paraNayatteNa kaDajogitteNa ya bhaiyA pUrvavat / tare kiMci tti tarati zaknoti, kiMciditi svalpataramiti // kahamappataramiti bhaNNati [bhA. 83] saMghayaNeNa tu jutto, adaDha - dhiti na khalu savvao atarao / dehasseva tu sa guNo na bhajati jeNa appeNa // cU. saMghayaNeNa ya jutto saMpaNNo ityarthaH / adaDha - dhiI dhitivirahitaH / na iti paDisehe / khalu avdhaarnne| savvaso sarvva prakAreNa / akaraH asamartha, dvipratiSedhaH prakRtiM gamayati taratyevetyarthaH kahaM dhiti-virahito taro ? bhannati, dehasseva u sa guNo "dehaM" sarIraM, "guNo" ubagAro / nagAro paDisehe / bhajjati visAyamuvagacchati / jeNa yasmAtkAraNAt / appeNaM stokenetyarthaH / gato bitiyabhaMgo || iyANi tatio - [bhA. 84] tatio dhiti-saMpanno, pariNaya- kaDayogitA vi so bhaito / ege puNa taramArNa, tamAhu mUlaM dhitI jamhA // cU. tatio tti tatiya-bhaMgo / dhiti-saMpaNNo dhRti - saMpaNNo dhRti - yuktaH, saMghayaNa - virahitaH / avisaddA kiMci tarati dhiti-saMpannatvAt / puvvaddhassa sesaM kaMThaM / egetti ege AyariyA / puNa visesaNe / taramANaM ti samatthaM / taditi taiyabhaMgillaM / Ahuriti uktavaMtaH kamhA kAraNA taramANaM bhaNNaMti ? bhaNNati - tavassa mUlaMdhitI jamhA // kahaMpuNa duviha-saMghayaNuppattI bhavati ? bhaNNati [ bhA. 85 ] nAmudayA saMghayaNaM, dhitI tu mohassa uvasame hoti / tahavi satI saMghayaNe, jA hoti dhitI na sAhINe // cU. nAma iti chaTThI mUla - kamma - pagaDI / tassa bAyAlIsuttarabhedesu aTThamo saMghayaNabheo nAma / tassa pukkhaludayA pukkhala - sarIrasaMghayaNaM bhavati / dhititti dhiti-saMghayaNaM / moho nAma cautthA mUlakamma- pagaDI, tassa khaovasamA dhitI bhavati / visesao barittamohakkhaovasamA tattha visesao nokasAyacaritamohanIyakhaovasamA / tattha visesao aratikhaovasamA / evaM duviha- saMvayaNuppattI bhavati / codaka Aha- "jati saMghayaNa - dhitINa bhiNNANupattIkAraNANi kamhA taiyabhaMgo ataramANago kajjati ?" / pannavagAha - jai vibhiNNANuppattIkAraNANi taha vi sati saMghayaNe, "sati" tti vijramANe saMghayaNe, jA iti jArisI, hoti dhitI, na sA saMghayaNa - hINe bhavati, tamhA taiyabhaMgo ataramANago / ketImateNaM puNa taramANa eva / gao tatiyo bhaMgo // iyANi cauttho [bhA. 86 ] carimo pariNata-kaDa, yogittAe bhaio na savvasI ataro /
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ 41 pIThikA - [bhA. 86] rAtI-bhatta-vivajaNa, porisamAdIhiM jNtrti|| cU.carimo cautthabhaMgo / sesaM puvbaddhassa kNtthN|jo dhiti-sArIra-saMghayaNa-vihINo kahaM puNa savvasoatarona bhavati? ucyate-rAtI-bhattaM, jaMyasmAt kAraNAt, evamAdi pratyAkhyAnaM, tarati, tamhA na savvaso ataro | gao cautthabhaMgo purisa-paDisevago ya / / iyANiM napuMsagisthi-paDisevagA bhaNNaMti[bhA. 87] purisa-napuMsA emeva, hoMti emeva hoMti itthiio| navaraM puNa kappaTTitA, itthIvagge na kAtavvA / / cU. napuMsagA duvihA-itthI-napuMsagAyapurisa-napuMsagAya itthI-napuMsagAapavvAvaNijjA je te purisa-napuMsagA appaDiseviNo chajjaNA-vaddhiya 1, cippiya 2, maMta 3, osahi uvahatA, 4,Isitto 5, devasatto 6, ete jahA purisA ukkossagAdi-causubhaMgesukappaTThiyAdi-vikappehi ciMtitA tahe te viciMteyavvA / itthiyAo vievaM ceva / navaraM jinakappiyA itthI na bhvti| vargo nAma strIpakSaH / paDisevago tti dAraM gataM / / / idAniM paDisevaNe tti daarN| tattha vayaNaM "paDisevaNa mUla-uttaraguNe yatti sA paDisevaNA duvihA[bhA. 88] dappe sakAraNaMmi ya, duvidhA paDisevaNA samAseNaM / ekkekkA vi ya duvidhA mUlaguNe uttaraguNe y|| ghU. dappa iti jo anegavyAyAmajogga-vaggaNAdikiriyaM kareti nikkAraNe, so dappo / sakAraNamiyatti nANa-dasaNANi ahikicca saMjamAdi-jogesuyaasaramANesupaDiseva tti, sA kappo / samAseNa saMkheveNa / ekkekA vitti vIpsA, dappiyA duvihA kappiyA dubheyaa| dappeNaM jaM paDisevati taM mUlaguNA vA uttaraguNA vA, kAreNa vi jaM paDisevati taM mUlaguNA vA uttaraguNA vaa|| jaMca paDisevati taM paDiseviyavvaM / taM ca imaM gAhApacchadreNa gahiyaM paDiseviyavvaM taM khalu davyAdicatuvvihaM hoti' / davvaM AdI jesiM tANimANi davvAdINi / tANiya davva-khetta-kAlabhAvA / davyato saceyaNamaceyaNaM vA / khettao gAme ranne vA / kAlao subhikkhe vA dumikkhe vA bhAvao haTTho vA ahaTTho vA paDisevaNApaDiseviyavvANi dovidArANi jugavaMgacchissaMti |jo paDiseviyavvamaMtareNa paDisevaNA na bhavati / tattha jA sA mUlaguNa-paDisevaNA sA imA - [bhA. 89] mUlaguNe chaTThANA, paDhame hANaMmi navaviho bhedo| sesesukkosa-majjhima-jahanna davvAdiyA cuhaa|| ghU. mUlA guNA mUlaguNA Adya-guNA pradhAnaguNA ityarthaH / tesupaDisevaNA jA sA chaTThANA bhavati, chasuThANesu bhavati tti bhaNiyaM hoti / tANi ya imANi-pANAtivAo, 1 musAvAo, 2 adattAdANaM, 3 mehuNaM, 4 pariggaho, 5 rAtIbhoyaNaM ca 6 / ettha paDhamaTThANaM pANAtivAto | tattha navaviho bheo / so ya imo-puDhavikkAo AukkAo teU-vAU-vaNassai-betidiyateiMdiya-teiMdiya-cauridiyA paMciMdiyA / sesesu tti musAvAo-jAva-rAtIbhoyaNaM / eesiM ekkakkaM tivihaM ti ya, ime tibhedA-ukkoso, majjhimo, jahanno / davvAdiyA cauha
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ 42 nizItha-chedasUtram -1tti-ukkosa musAvAo caubviho davvao khettao kAlao bhaavo| majjhimo vi caubdhiho davyAti Gka | jahannao vicauvviho davvAdi / evaM adattAdAnamavi duvAlasaM bhedaM / mehuNaM pi, parigraho vi, rAtIbhoyaNaM pi duvAlasabhedaM / ukkosaM puNa davvaM evaM bhavati bahuttato sArato vA, mullato vA / evaM majhe vi tinni bhedA, jahanne vi tinni bhedA / ukkosadavvAvalAve ukkoso musAvAto, majjhime majjhimo, jahanne jahanno / evaM adattAdisu vijoyaNijnaM / khettao jaMjastha khette acciyaM majjhimaMjahannaM vA / kAlato jaMjattha kAle acciyaM majjhimaMjahannaM vA / bhAvao vi vaNNAdi-guNehiM ukkosa-majjhima-jahannaM vA / evaM buddhIe AloeuMjoyaNA kAyavvA / ahavA sesesukkosa-majjhima-jahanna tti, jeNa musAvAraNa abhihieNa pAraMciyaM bhavati esa ukkoso musAvAo, jeNa puNa dasarAiMdiyAti jAvaaNavaTuMesa majjhimo, jeNapaMcarAiMdiyANi esa jahanno / evaM adattAdAne vi-jAva-rAtIbhoyaNe vi / ahavA davvAdiyA cauha tti, evaM paDisevitavvaM gahiyaM / ahavA eyaMpadaM evaM paDhijati, dappAtiyA cauhA, jete mUlaguNe chaTThANA ee dappAdi-cauha-paDisevaNAe paDiseveti / / sA ya imA - [mU. 90] dappe kappa-pamattANAbhoga Ahaccato ya carimA tu| paDiloma-parUvaNatA, attheNaM hoti aNulomA / / cU. dappa-paDisevA kappa-paDisevA pamAya-paDisevA appamAya-paDisevA / jA sA 'apamatta-paDisevA sA duvihA--anAbhogA Ahaccao ya / carimA nAma appamatta-paDisevA / etAsi kamovaNnatthANaM appamattAdipaDiloma-parUvaNA kAyavvA / attheNaM puna esA ceva anuloma-parUvaNayA |es akkhrttho|| idAni vittharo bhannati / codakAha - "jati paNAtipAyAdi chaTThANassa davvAdi cauhA paDisevA katA to jA puvvaM bhaNiyA "dappe sakAraNami ya duvihA" sA iyANiM na ghaDae, jai duhA-cauhA na ghaDae, aha cauhA-to duhA na ghaDae, evaM puvAvaraviroho / panavaga Aha-nona ghaDae, ghaTata eva, kathaM? ucyate[bhA. 91] eseva catuha paDisevaNA tu, saMkhevato bhave duvidhA / dappo tu jopamAdo, kappo puNa appamattassa // cU. esevattijA puvvabhaNitA / cauhA cauro bheyA dppaadiyaa| tupUraNe / saMkhevo samAso, na vittharotti bhaNiyaM bhavejja / duhA dubheyaa| kahaM? dappAo kappAo, jo pamAo so dappo, tamhA egattA egA dappA paDisevaNA / kappo puNa appamattassa / appamAto kappo bhannati / tamhA egattA egA kappiyApaDisevaNA / evaM do bhaNNaMti / ahavA kAraNakajjamavekkhAto egattaM puhattaM vA bhvti|pmaayaa dappo bhavati appamAyA kppo| ettha diIto bhaNNatijahA taMtUo paDo, taMtukAraNaM paDo kajaM, jamhA kAraNaMtaramAvaNNA taMtava eva paDo, tamhA taMtupaDANaM egattaM / jamhA puNa taMtUhi paDakajaM na kaJjati tamhA annattaM / evaM pamAdadappANaM egattaMpuhuttaM vA, appamAya-kappANa vi egattaM puhuttaM vA |jo evaM tamhA paDisevaNA caubvihA vA, na etya doso|| iyAniM sIso pucchati- "kahaM pamAo dappo, appamAo vA kappo' ? gurU bhaNati suNasu jahA bhavati
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 92] [bhA. 92] na ya savvo vipamatto, Avajjati tadha vi so bhave vdho| jaha appamAdasahi, AvaNNo vI avahao u|| cU. ativAtalakkhaNo dappo / anupayogalakkhaNaH pramAdaH / nANAtikAraNAvekkha akappasevaNA kppo| uvaogapuvvakaraNakriyA lakkhaNo apramAdaH evaM sarUvaThitesu gAhattho avyaarijti| na iti paDisehe / savva iti-aparisese / pamattopamAyabhAve vaTuMto / Avajjati pANAtivAe / jati viya sopamAdabhAvevaTTamANo pANAtivAyaM NAvajjati tahA viso niyamA bhave vho| ___ sIso pucchati- "pANAivAyaM aNAvaNNo kahaM vahao?" / gururAha - ettha vi anno dilutokjti|jh appamAyapacchaddhaM / "jahA" jeNappagAreNa, "appamAyasahio' appamAyayuktaityarthaH / AvaNNo vi pANAtivAyaM avahago bhavati / bhaNiyaM ca "uccAliyaMmi pAde" -- gAhA / "na ya tassa tannimitto" gAhA / / jahA sa sati pANAtivAe appamatto avahago bhavati evaM asati pANAtivAe pamattatAe vahago bhavati |jo evaM tamhA cauhA paDisevaNA duvihA bhavati dappiyA kappiyA y|| dappa-kappANaM kammovaNatyANaM puvvaM kappiyAvakkhANaM bhaNAmi / codagAha-tatiyapAeNa "paDilomaparUvaNatA" kahaM ? "dappikAyAH pUrvaM nipAtanaM kRtvA kalpikAyA vyAkhyA kahaM pUrvamucyate?" atrocyate - attheNaM hoi anulomA artha pratItya kalpikA eva pUrva bhavatItyarthaH / kahamatyeNaM hoti anulomA ? / bhannati[bhA. 93] appataramacciyattaraM, egesiM puvva jataNa-paDisevA / taMdoNha ceva jujjati, bahUNa puNa accitaM aMte / / cU. appattaratti / atreke AcAryA AhuryadalpasvarataraM tatsarvaM dvaMde hi pUrva nipatati, yathA--plakSanyagrodhau / arcitataraM ti / anne puNarAhuryadarcitaM tatpUrvaM nipatati, yathA mAtApitaro vAsudevArjunau ityAdi / etANi kAraNANi icchamANA AyariyA puvvaM jayaNapaDisevaNaM bhaNaMti / vayaM puNa brUmaH - taM doNha ceva pacchaddhaM / "tadi" ti alpasvaratvaM arcitatvaM vA, "dvAbhyAMce" ti padAbhyAM, yujate ghaTate ityarthaH, na tu bahUnAM / codaka Aha - "bahuANa kaha" ? ucyate-bahUNa puNa arcitaM aNte| "bahUnAM' padAnAM "puNa" saddoavadhAraNe, "acciyaM" padaM "aMte" bhavati, yathA bhiimaarjunvaasudevaa| ukkamakAraNANi abhihitAni / idAniM samavatAro[bhA. 94] doNhaM vaccaM puvvaciyaM tu bahUyANa aJcittaM aMte / - appaM ca ettha vaccaM, jataNA teNaM tupaDilomaM // cU, jadA dopayANi kappiAjaMti dappiyA kappiyA ya tadA doNhaM vaccaM puvacciyaM tu, kappiyaM acciyaM padaM taM puvvaM vattavvamiti / dA bahU payA kappijaMti, dappo kappo pamAo appamAto, tadA bahuANaM acciyaMaMte, aMtapadaM apapamAto, so puvvaM vattavyo / ahavA appaM ca etya vaccaM, teNa vA puvvaM bhanAmo / jayaNA iti jynnpddisevnnaa| teNa iti kAraNeNa / paDiloma iti pacchANupuvvItyarthaH / nizcayataH idaM kAraNaM vayamicchamANA kappiyAyAH pUrva nipAtanaM kRtavaMtaH /
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 [bhA. 95 ] na pamAdo kAtavvo, jataNa-paDisevaNA ato paDhamaM / sA tu anAbhogeNaM, sahasakkAreNa vA hojjA / / cU. jamhA pavvayaMtasseva paDhamaM ayaMmuvadeso dijati "apramAdaH karaNIyaH sadA pramAdavarjitena bhavitavyaM / " ato eteNa cara kAraNeNaM, jayaNapaDi sevaNAe puvi nivAyaM icchAmo, na tu appasaramacciyaM vA kAuM / baMdhAnulomatAe vA aMte appamattapaDisevaNA bhaNitA, atthato puNa vakkhANaMtehiM paDhamaM vakkhANijjati teNa aNulomA ceva esA, atthao na paDilomA, siddhaM aNulomakkhANaM / sA appamAyapaDisevaNA duvihA - anAbhogA, havvato a / "carimA tu" eyaM ceva payaM vipaTThataraM nikkhivati / sA u anAoghaeNaM pacchaddhaM kaMThaM || anAbhoge sahassakAre ya do dArA / anAbhogo nAma atyaMtavismRtiH / anAbhoga paDisevaNA sarUpaM imaM :[ bhA. 96] nizItha-chedasUtram -1 annatarapamAdeNaM, asaMpauttassa novauttassa / rIyAdisu bhUtatthesu avaTTato hotaNAbhogo // cU. paMcavihassa pamAyassa iMdiya - kasAya - viyaDa - niddA- viyahA - sarUvarasa eesiM egatareNAvi asaMpauttassa ayuktasyetyarthaH 'novauttassa rIyAtisu bhUyatthesu' "no" iti paDisehe, uvautto manasA dRSTinA vA, yugaaNtrplogii| rIyati iriyAsamitI gahitA, Adi saddAto annasamitIto ya / etAsu samitIsu kadAcit esarieNaM uvauttattaNaM na kayaM hojjA appakAlaM sarite ya micchAdukkaDaM deti / bhUyattho nAma vaAra - vihAra - saMdhAra - bhikkhAdi saMjamasAhikA kiriyA bhUtattho, ghAvaNavaggaNAdiko abhUtattho, avaTTao pANAtivAte / evaM guNavisiTTho hoaNAbhogo ahavA evaM vakkhANejjA, asaMpauttassa pANAtivAteNa IriyAdisamitINa jo bhUyattho taMmi avaTTaM to hotaNAbhogo tti / sesaM pUrvavat / iha anAbhogeNa jati pANAtivAyaM nAvaNNI kA paDisevaNA ? ucyate, jaM taM anuvauttabhAvaM paDisevati sa eva paDisevaNA iha nAyavvA / gato anAbhogo // idAniM sahassakkAro / tassimaM sarUvaM [bhA. 97] puvvaM apAsiUNaM, chUDhe pAdaMmi jaM puNo pAse / na ya tarati niyatteuM pAdaM sahasAkaraNametaM || cU. puvyamiti paDhamaM cakkhuNA thaMDile pANI paDileheyavvA, jati diTThA to vajaNaM / apAsiUNaM ti jati na diTThA taMmi thaMDile pANI / chUDhe pAyamiti puvvaNasiyathaMDilAo ukkhitte pAde, cakkhupaDilehiya thaMDilaM asaMpatte aMtarA vaTTamANe pAde / jaM puNo pAsetti "jami" ti puvvamadiTTaM pANiNaM "puNo " paccho "passejja" cakkhuNA / na tarati na sakketi nasaNakiriyavvAvArapaviyaTTaM pAyaM niyatteuM / pacchA diTTha-pANiNo uvariM nisito pAo / tassa ya saMghaTTaNaparitAvaNAkilAdovaNAdIyA pIDA katA / esA jA sahassakArapaDisevA / sahassAkaraNameyaM ti sahasAkaraNaM sahasakkaraNaM jANamANassa parAyattassetyarthaH / "etami" ti evaM sarUvaM sahasakkArassa / idAniM sahasakkArasarUDhovaladdhaM paMcasu vi samitIsu niyotiJjati / tattha paDhamA ya iriyAsamito bhaNNati [ bhA. 98] diTThe saharasakAre, kuliMgAdI jaha asiMmi visamo vA /
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 98] Autto rIyAtI, taDi-saMkamaNa uvahi-saMthAre // cU.jatiNA asaNAti-kiriyApavatteNa appamatta--IriovatatteNa diTTho pANI, kAyajogo ya puvvapayatto, na sakkai niyateuM evaM sahasakkAreNa vAvAdito kuliMgI / taDisaMkamaNaM vA Autto kareti / taDI nAma chiNNaTakA / uvahiM saMthAragaM vA vA uppAeMto / savvastha Autto jati vi kuliMgaM vAvAteti tahavi abaMdhako so bhaNio / / codagAha - "kiM vuttaM kuliMgI? kANi vA liMgANi? ko vA liMgI? / pannavagAha[bhA. 99] kucchitaliMgakuliMgI, jassa va paMceMdiyA asNpunnnnaa| liMgiMdAyAI attA, liMgI to gheppate tehiM / / cU, ku saddo aniTThavAdI, kussiteMdriya ityarthaH / sesaM kaMThaM / jasseti jassa paanninno| paMceMdiyA asaMpunna tti, asthi paMciMdiyA, kiM tarhi, asaMpuNNA, jahA asaNNiNo pariphuDatthapariccheiNo" na bhavaMti tti bhaNiyaM cauridriya ityarthaH / so kuliMgI / liMgamiti jIvasya lakSaNaM, yathA apratyakSo'pyannidhUmana liMgyate jJAyate ityarthaH / evaM liMgANiMdriyANiM, ato AtmA liMgamasyAstIti liNgii| AtmA liMgI kahaM gheppate? tehiM iMdiyairityarthaH / / codagAhaM - "kahaM puna so appamatto virAheti?" | pannavagAha -jaha asiMmi visame vA / eyassa vakkhANaM [bhA. 100] asiM kaMTakavisamAdiSu, gacchaMto sikkhio vi jatteNaM / cukkai emeva muNI, chaliMjatI appamatto vi|| cU. asI khaggaM / jahA tassa dhArAe gacchaMto susikkhio vi Autto vi laMchijjai / kaMTagAgiNNo vA jo paho teNa gacchaMtassa Auttassa vi kaMTao laggati / visamaM ninnonnataM / Ati saddAo nadItaraNAisu jatteNaM prayatnena / cukkati chalijjati / esa dito / iNamatthovaNao evamavadhAraNe / muNI sAhU / iriyAsamitI gatA / / idANi bhAsAsamitI / koti sAhU sahamA sAvaja bhAsaM bhAsejna / na ya sakkio nigghettuM vAogo / evaM bhAsA samitIe sahassakAro / so bhajjhatthavisohIe suddho ceva / ettha bhAsAsamitisahassakAro bhaNNati[bhA. 101] assaMjatamatarate, vaTTai te puccha hoja bhaasaae| vaTTati asaMjamo se, anumati kerisaM tamhA / / cU. asaMjato gihattho / ataraMgo gilANo taM sAhU pucchejja sahasakkAreNa - "vaTTati tti" laTThati / taM ca kiM assaMjamo asaMjamajIviyaM vA / ettha sAhuNo suhamavAyAjogehiM anumatI labmati / evaM hoja bhAsAe tti bhAsAsamitIe sahassakAro / vaTTati asaMjamo se gayatthaM / nA anumatI bhavissati, tamhA evaM vattavvaM , kerisaM iha vayaNe atthAvattipaogeNa vi suhumo vi anumatidoso na labbhati / gatA bhAsAsamitI / / idANiM tinni samitIo jugavaM bhaNNati[bhA. 102] diTThamanesiyagahaNe, gahanikkheve tahA nisagge vA / pRvvAiTTo jogo, tinno sahasA na nigghettaM / / cU. diTThamanesiyagahaNe tti esa esaNAsamitI / gaha-nikkheve tti aayaann-nikhevsmitii|thaanisggetties pariThAvaNiyA smitii|pcchddhenniitinnh visruuvNkNtt|esnnaasmitiie
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 46 uvautto na diTThamaNesaNijjaM pacchA diTTaM na sakkio gahaNajogA niyatteuM / evaM sahasakkAro esaNAsamitIe bhavati / evaM gahaNa-nikkhevesu vi / puvvAiTTho na sakkito jogo nigdhettuM / tahA nisagge vi bhaNio sahasakAro // evaM anAbhogeNa vA sahasakkAreNa vA paDisevie vi baMdho na bhavati / jato bhaNNai - [bhA. 103] paMcasamitassa muNiNo, Asajja virAhaNA jadi havejjA / rIyaMtassa guNacao, suvvattamabaMdhao so u // cU. paMcahiM samitIhiM samiyassa jayaMtassetyarthaH / muNiNo sAdhoH / Asajja tti erisamavatthaM pappa pANivirAhaNA bhavati / rIyaMtassa kAyajoge pavattassa | guNavataH guNAtmanaH / suvvattaM parisphuTaM / abaMdhao so u / "tu" saddo avadhAraNe / gayA appamAyapaDisevaNA // idANiM avasesAo tinni / etAsiM katarA puvvaM bhAsiyavvA ? ucyate, alpataratvAt tRtIyA vattavyA, pacchA paDhamA bitiyA ya egaTThA bhaNNihiMti / sA ya pamAya-paDi sevaNA paMcavihA [ bhA. 104] kasAya - vikahA- viyaDe, iMdiya - nidda - pamAyapaMcavihe | kalusassa ya nikkhevo, cauvidho kodhAdi ekkAro // cU. kasAyapamAdo 1, vigahApamAdora, vigaDapamAdo 3, iMdiyapamAdo 4, niddApamAdo 5, kalusa yatti kasAyapaDi sevaNA gahitA / "ca" saddAo kasAyA cauvvihA- koho mANo mAyA lobho / etesiM ekkekassa nikkhevo cauvviho davvAdI kAyavvo / so ya jahA Avassate tahA vo / tattha kohaM tAva bhaNAmi / kohAdi ekkAretti / kohupattI jAtaM Adi kAuM ekkArasa bhedo bhavati / te ya ekkArasabheyA - [bhA. 105 ] cU. appattiyaM paJcamarisakaraNaM / asaMkhaDaM vAcigo kalaho / tamuvAyaM kareti jeNa sa gacchAto nicchubhati / uvakaraNaM vA bAhiM ghatta tti hArAve tti vA / paMtAvaNaM laaDAdibhi / uddavaNaM mAraNaM kAlusse kasA uSpattI gheNpati / appattiyAdi - jAva - paMtAvaNA asaMpatti-saMpattIhiM guNiyA dasa / AdikasAyauppattIe sahitA ete ekkArasa // imaM pacchittaM - appattie asaMkhaDa - nicchubhaNe uvadhimeva paMtAve / uddAvaNa kAlusse, asaMpattI ceva saMpattI // [bhA. 106 ] lahuo ya dosu dosu a, gurugo lahugA ya dosu ThANesu / do catuguru do chalahu, aNavadvekkArasapadAsu // cU. AdisAuppattIe lahuo / appattIe asaMpattIe lahugo, saMpattIe mAsaguruM / asaMpattIe asaMkhaDe mAsaguruM, saMpattIe Gka / nicchubhaNe Gka, saMpattIe GkA / uvakaraNassa hAravaNe asaMpattIe GkA, saMpattIe phuM / paMtAvaNassa asaMpattIe phuM, saMpattIe aNavaTTappo / evaM uddavaNavajjA ekkArasapadA / / ahavA ekkArasapadA AdikasAu pattIkAraNaM vajjeUNa uddAvaNasahiyA ekkArasa / ahavA gAthA - [bhA. 107] lahugo gurugo gurugo, do caulahugA ya do ya caugurugA / do chalahu aNavaTTo, carimaM ekkArasapayANi / / cU. (imA rayaNA) - appattIe saMpattIe mAsalahuM, saMpattIe mAsaguruM / asaMkhaDe asaMpattIe
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 107 ] mAsaguruM, saMpattIeGka / nicchubhaNe asaMpattIeGka, saMpattIe GkA / uvakaraNahAravaNassa asaMpattIe GkA, saMpattIe phuM / paMtAvaNassa asaMpattIe phu saMpattIe aNavaTTappo / uddavaNe paarNcii| evaM vA ekkArasapadA || ahavaNNo Adeso bhannati - [ bhA. 108] 47 lahuo ya dosu ya, guruo lahugA ya dosu ThANesu / do cauguru do challahu chaguruA cheda mUladugaM / cU. ee pannarasA pAyacchitA / etesiM ThANadvANaNiyoyaNA bhannati / codagAha -acchato tAva dvANaNiyoyaNaM, idaM tAva nAumicchAmi kahamappattiyamuppaNNaM / pannavagAhasahasA va pamAdeNaM, appaDivaMde kasAie lahuo / ahamavi ya na vaMdissaM, asaMpa - saMpatti lahugurUo // [bhA. 109 ] cU. egeNa sAhuNA sAhU abhimuho diTTho / so ya teNa vaMdio / teNa ya annakariyAvA - vArovautteNa annatarapamAyasahiteNa vA "appaDivaMde" ti tassa sAhussa vaMdamANassa jaMtaM paDivaMdaNaM na paDivaMdaNaM appaDivaMdaNaM / ahamaNeNa na vaMditto tti ksaatito| evaM tamappattiyamuppaNNaM / idANiM niyoyaNA tassedaM kasAtiyamettassa ceva lahuo / taduttaraM kasAtito evaM ciMteti-jayA eso vaMdassati tayA ahamapi ceyaM na paDivaMdissaM / tassa asaMpattIe mAsalahu~ / saMpattIe mAsavuruM / akkharatto kaMTho // [ bhA. 110] evamasaMkhaDe vI, asaMpagurugo tu lahuga saMpatte / nicchumaNamasaMpatte, lahucciya nINite gurugA // cU. asaMkhaDe asaMpattIe mAsagurUM / nicchubhaNe asaMpattIe Gka / saMpajIe kA / nINito nAma nicchUDho ghADitetyarthaH // [bhA. 111] uvadhI haraNe gurugA, asaMpa-saMpattio ya challahuyA / paMtAvaNasaMkappe, challahuyA acalamAnassa // cU. uvahiM harAmi vA hAremi vA asaMpattIe kA saMpattIe phuM / paMtAvaNa saMkaSpo nAma jaTThi - muTThi - koppara - ppahArehi gahaNAmi tti ciMtayati / acalamANassa tti tadavasthasseva kAyakiriyamayuM jaMtassa phuM // [bhA. 112] paharaNamaggaNe chagguru, chedo diTThami aTTamaM gahite / uggaNa dinna amae, navamaM uddAvaNe carimaM // cU. ito ito paharaNaM lauDAdi maggiumAraddho, tattha se phuM / teNa yamaggateNa dilaM, cakkhuNivAe kayamette caiva cchedo / gaMtUNa hatyeNa gahiyaM ettha se aTTamaM / mAsalahUAto gaNitaM mUlaM aTThamaM bhavati, jassa rusio tassa uggiNaM paharaNaM NavamaM bhavati, diNNe pahAre jati na mato tahA vi navamaM ceva, aNavaTThaSpaM ti bhaNiyaM hoti / pahAre diNNe mato siyA carimaM / carimaM nAma pAraMbI, carimAvasthitatvAt / paDhama-bitiya tatiya AdesANa sAmaNNalakkhaNAgAhA / visesao paDhamA esassimA - [bhA. 113] appattiyAdi paMca ya, asaMpa-saMpatti saMguNaM dasao /
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1. ___ kodhuppAdaNameva tu, paDhamaM ekkArasa pdaani|| ghU. appattiya padaM Adi kAuM jAva paMtAvaNaM tava paMcappadA / ete asaMpatti-saMpattipadehi guNitA dsbhvNti| eyaM diNha viAdesANaM sAmaNNaM / imaM paDhamAdesevaisesayaMkohaupAyaNameva u paDhamaM, eteNa sahitA ekkArasa padA bhavaMti sesaM kNtthN||evN kovi ahikaraNaM kAuM[bhA. 114] tivvANubaddharoso, acayaMto dharettu kusalapaDisiddhaM / tiNhaM egatarAe, vacaMte aMtarA dosaa|| cU. tibbo aNubaddho gRhItvetyarthaH / tivveNa vA roseNa aNubaddho appA jassa so tivvANurosabaddho / acaeMto asakaMto dharettumiti khamiuM / bhAvakusalA titthakarA, paDisiddho nivArito, koha iti vayaNaMdaTThavvaM / evaM soteNa tivveNa roseNa annubddho|jennse saha ahikaraNaM samuSpannaM taM pAsitumasakto gnnaatovccitumaarddho| tiNhamegatarApattiM vakkhamANaM / aMtarA iti muulgnnaatoniggyssannNagnnNapaaveNtssaNtrNbhvti|dos iti viraahnnaa|| tiNhamegatarAe tti padassa vakkhA[bhA. 115] saMjamaAtavirAghaNA, ubhayaM vA tatiyagaMca pacchittaM / nANAditigaMvA vi, aNavatthAdi tigaM vA vi / / cU. saMjamo sattarasaviho, tassa egabheyassavA viraahnnNkreti|aatiti apA, tabbirAhaNaM vA vAla-kkhANu-kaMTAdIhiM vA / ubhayaM nAma saMjamo AyA ya / virAhaNA saddo pattegaM / ahavA tigaM nANa-dasaNa-saMjamavirAhaNANaM tigaM, se pacchittaM bhvti|ahvaatigNnaannviraahnnaa sutatthe ageNhaMtassa vissariyaM apucchaMtassa, daMsaNavirAhaNA apariNato caragAdIhiM duggAhijjati, carittavirAhaNA egAgI itthigammo bhavati / __ ahavA tigaM, aNavatthAdI tigaM vA vi evaM so gaNAo niggao, annovi sAhU ciMteti ahaM pi niggacchAmi, aNavatthIbhUto gacchadhammo / na jahA vAiNo tahA kAriNo micchattaM jaNeti ahiNavaghammANaM / virAhaNA AyasaMjamo / AyavirAhaNA khANu-kaMTagAdIsu / saMjamavirAhaNA imA[bhA. 116] ahavA vAto tiviho, egidiymaadii-jaav-pNciNdii| paMcaNha cautthAI, ahA ekkAdi kallANaM / / cU.ahavatti vikppdrisnne|avaadodoso|tiviho ttiegidiyavAto, vigiliMdiyAvAto, pNcediyaavaato| ahavA "vAto tiviho" tti pacchittavAto tiviho / so ya egidiyAdi jAva peMceMdiesa vAtAtiesa bhavati so imo| paMcaNha tti egiMdiyA-jAva-paMceMdiyA, cautyAdi ti cautthaM Adi kAuM-jAva-bArasamaM / egidie cautthaM / beiMdie chaTuM / teiMdie aTThamaM / cauridie dasamaM / paMceMdie bArasamAM / ekko Aeso / ahavA egidie egakallANayaM-jAva-paMciMdie paMcakallANayaM / vitioAdeso / etesujo egidiesupacchittAvAo so jahaNNo / viMgaliMdiesu majjhimo / paMceMdiesu ukkoso / esa tiviho pAcchattAvAo / ee do AdesA / dANapacchittaM bhaNitaM / / ahavA do ee / imo tatio Avatti pacchitteNa bhaNNati[bhA. 117] chakkAya causu lahugA, paritta lahugA ya guruga sAdhAre /
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 117] saMghaTTana paritAvaNa, lahuguru ativAyaNe mUlaM // cU. chakkAyatti puDhavAdI - jAva-tasakkAiyA / causu tti, eesiM chaNhaM jIvanikAyANaM causu puDhavAdivAukkAiyaMtesu saMghaTTaNe lahugo, paritAvaNe gurugo, uddavaNa caulahugA / parittavaNassaikAie vi eva ceva / sAhAraNavaNassatikAie saMghaTTaNe mAsaguruM, paritAvaNe Gka uddavaNe GkA | saMghaTTaNa-paritAvaNe ti vayaNA / suttattholahugurugA iti caulahuM cauguru ca gahitaM sesA pacchittA atthato daTThavvA / paMciMdiya saMghaTTaNe chagurugA, paritAvei cheo, uddaveti mUlaM / dosu aNavaTTI, tisu paarNcii| esa akkharatto / imo vittharao attho / puDhavi - Au-teuvAu-parittavaNassatikAe ya etesu saMghaTTaNe mAsalaGka, paritAvaNe bhAsaguruM, uddavaNe Gka | anaMtavaNassatikAye saMghaTTaNe mAsaguruM, paritAvaNe Gka, uddavaNe Gka / evaM beIdie caulahu ADhattaM challahueTThAti / teiMdiesu cauguru ADhattaM chaggurue dvAti, caridiyANa challahu ADhattaM chee dvAti paMcaMdiyANa chaggurugADhattaM mUle dvAti, esa paDhamA sevaNA / ato paraM abhikkhAsevaNAe heTThA TThANaM muccati, uvarikkaM vahnijati / puDhavAti- jAvaparittavaNassaikAiyANa bitiyavArAe mAsagurugAti cauguruge dvAti, evaM jAva - aTTamavArAe carimaM pAvati, navamavArAe paritAvaNe ceva carimaM, damavArAe saMghaTTaNe ceva carimaM, evaM sesANa vi saGghANAto carimaM pAveyavvaM / esa koho bhaNio / sesakasAesu vi yathA saMbhavaM bhANiyavvaM / kasAya tti dAraM gayaM // iyANiM kaha tati dAraM [ bhA. 118] 49 - - itthikahaM bhattakahaM, desakahaM ceva taha ya rAyakahaM / etA kahA kahate, pacchite maggaNA hoti // cU. pacchaddhaM kaMThaM / itthikaha tti dAraM / itthINa kahA itthikahA / sA cauvvihA imA[ bhA. 119] jAtIkahaM kulakahaM, rUvakahaM bahuvihaM ca siMgAraM / etA kahA kahite, catujamalA kAlagA caturo / / cU. etA iti jAtimAdiyAo / caujamala tti cattAri "jamalA" mAsaTThavijraMti / mAsasAmaNNe kiM gurugA lahugA ? / bhannati, "kAlagA" kAlagatti gurugA mAsA / tehiM cauhiM mAsehiM cauguraga tti bhaNiyaM bhavati / erisagA caugurugA cauro bhavaMti / jAikahAe cauguruM, kulakahAe cauguru, rUvakahAe cauguruM, siMgArakahAe cauguraM / evaM curo| jAtIe tavakAlehiM lahugaM, kule kAlaguruM tavalahugaM, rUve tavagurugaM kAlalahuM, siMgAre dohiM vi guruM / - ahavA cattAri jamalA jAtimAtisu bhavaMti ke te kAlagA cauro caugurugaM ti bhaNiyaM bhavati ? tavakAlaviseso taheva / ahavA cauro tti saMkhA, jamalaM do, te ya tavakAlA, tAni tavakAlA juyalANi caura tti bhaNiyaM bhavati / kAlagA iti bahuvayaNA cauguru, tANi caugurugANi cauro / aggaddhassa cakkhANagAhA imA [ bhA. 120 ] mAti - samutthA jAtI, piti-vaMsa kulaM tu ahava uggAdI / vaNNA SS kitti ya rUvaM, gati - pehiti-bhAsa siMgAre | cU. mAuppasAdA rUvaM bhavati, jahA somalerANa, evaM jA kahA sA jaaikhaa| piupasAdA 15 4 -
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ 50 nizItha - chedasUtram -1 rUvaM bhavati, jahA ego suvaNNagArI aJccatthaM rUvassI gaNigAhiM bhADiM dAuM nijjati riukAle, jA teNa sA rUvassiNI bhavati, evaM kula-kahA / sesaM kaMThaM / itthIkahA dosadarisaNatthaM - [ bhA. 121] Aya-para-mohudIraNA, uDDAho suttamAdiparihANI / bhavya aguttI pasaMgadosA ya gamaNAdI // cU. itthikahaM kareMtassa appaNo mohodIraNaM bhavati, jassa vA kaheti parassa tassa mohudIraNaM bhavati / itthikahaM kareMto suo loeNaM uDDAho - 'aho jhANovayuttA tavassiNo" jAva itthikaha kareti tAvatA suttaparihANI / AdisaddAto atyassa, annesiM ca sNjmjogaannN| baMbhavvae aguttI bhavati / bhaNiyaMca sahi kaha nise jiMdi ya, kuDuMtara puvvakIliya paNAta / atimAyAhAra vibhUSaNAya, nava baMbhaceraguttIo // evaM aguttI bhavati / pasaMga eva doso pasaMgadoso kahApasaMgAo vA dosA bhavaMti te ya gamaNAdI gamaNaM unnikkhamai / "Adi" saddAo vA kuliMgI bhavati, saliMgaTThito vA agAriM Disevati saMjatiM vA hatthakampaM vA kareti / itthikaha tti dAraM gataM // [bhA. 122] idAnaM bhattakaha tti dAraM bhattassa kahA bhattakahA / sA cauvvihA imAAvAyaM nivvAvaM, AraMbhaM bahuvihaM ca niDDANaM / etA kathA kathite, caujamalA sukilA cauro / / cU. caujamalA sukilA cauro, vakkhANaM taheva, tavakAlavisesiyaM, navaraM sukkilatte AlAvo sukilA nAma lahugA / aggaddhassa vakkhANa [bhA. 123] sAgaghatAdAvAvo, pakkApakko u hoi nivvAvo / AraMbha tittirAdI, nidvANaM jA satasahassI / / cU. sAgo mUlagAdi, sAgo ghayaM vA ettiyaM gacchati / pakkaM apakkaM vA parassa dijati so nivvAvo | AraMbhI ettiyA tittiradi bharati / niTThANaM niSpattI, jA lakkheNaM bhavati // AhArakahA- dosa-darisaNatvaM gAhA [ bhA. 124 ] AhAramaMtareNAti, gahito jAyaI sa iMgAlaM / ajiMtiMdiyA oyariyA, vAto va aNuSNadosA tu // cU. aMtaraM nAma AhArAbhAvo / AhArAbhAve vi accatthaM giddhassa sataH jAyate sa iMgAladoso / kiM cAnyat-loke parivAto bhavati / ajiiMdiyA ya ete, jeNa bhattakahAo kareMtA ciTThati / rasaniMdiyajaye ya sesiMdiyajato bhavati / odariyA nAma jIvitA heuM pavvaiyA, jena AhAra kahAe acchaMti, na sajjhAe sajjhANajogehiM / kiM cAnyat - aNunnAdoso yatti / gehIo sAtijaNA, jahA aMtaduTThassa bhAva - pANAtivAto, evaM ettha vi sAtiJjaNA sAtijaNAo ya chajjIvakAyavahANaNNA bhavati / "ca" saddAo bhatta kahA- pasaMgadosA, esaNaM na soheti / AhArakaha tti dAraM gataM / idAniM desakahA [ bhA. 125 ] chaMda vidhI vikappaM, nevatthaM bahuvihaM janavayANaM /
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 125] etA kathA kathite, catujamalA sukilA cauro // cU. pacchaddhaM taheva / aggaddhassa imA cakkhA[ bhA. 126 ] -- chaMdo gammAgamaM, vidhI rayaNA bhuJjate va jaM puvi / sAraNIkuvavikappo, nevatthaM bhoyaDAdIyaM // 51 cU. chaMdo AyAro / gaMmA jahA lADANaM mAuladuhiyA, mAusassa dhUyA agaMmA / vihI nAma vittharo, rayaNA nAma jahA kosalavisae AhArabhUmI haritovalittA kajjati, paubhiNipattAiehiM bhUmI atthariti, tato puSphovayAro kajjati, tao pattI Thavijjati, tato pAsehiM karoDagA kaTToraga maMkuyA sippIo yaha vinaMti / bhujjate ya jaM pubvaM jahA kAMkaNe peya, uttarAvahe sattuyA, annesu vA jaM visaesu dAUNa pacchA aNegabhakkhappagArA divaMti / sAraNIkUvAIo vikappo bhannati / nevatthaM bhoyaDAdIyaM bhavati / "bhoyaDA" nAma jA lADANaM kacchA sA marahaTThayANaM bhoyaDA bhannati taMca bAlappabhiti itthiyA tAva baMdhaMti jAva pariNIyA, jAva ya AvaNNasattA jAyA, tato bhoyaNaM kajati, sayaNaM meleUNa paDao dijjati, tappabhiI phiTTai bhoyaDA // idAniM desakahA- dosa-darisaNatthaM bhaNNati [ bhA. 127 ] rAga - dosuppattI, sapakkha- parapakkhao ya adhikaraNaM / bahuguNa imo tti deso, sottuM gamaNaM ca annesiM // cU. desakahAte jaM detaM vaNNeti tattha rAgo iyare doso / rAga-dosao ya kmmbNdho| kiMca sapakkheNa vA parapakkheNa vA saha ahikaraNaM bhavati / vahaM ? ? sAdhU egaM visayaM pasaMsati avaraM niMdati, tato sapakkhe parapakkheNa vA bhaNati tumaM kiM jANasi kUvamaMDuko, to uttarapadyuttarAto adhikaraNaM bhavati / kiM cAnyat, dese vaNNijamANe anno sAhU ciMteti "bahuguNo imo deso caNNio" souM tattha gacchati / desakaha tti dAraM / / idANiM rAyakahA rAjJo kahA rAjakahA sA cauvvihA [ bhA. 128] aiyANaM nijjANaM, balavAhaNakosameva saMThANaM koThAraM] / etA kahA kahate, catujamalA kAlagA cauro // cU. valavAhaNaM tatio bheo / kosameva koTTAgAraM cauttho bheo / kepi evaM evaM paDhaMti- "kosameva saTThANaM" / tattha vala - bAhaNakosameva savvaM ekkaM / saMThANamiti cautthaM / sesaM gAhAe kaMThaM || purimaddha-vakkhANaM imaM - [ bhA. 129] ajjha atiyAti nIti va, nito eMto va sobhae evaM / bala - kose ya pamANaM, saMdvANaM vaNna nevatthaM // cU. aja iti ajjadinaM / atijAti pavisati / nIti niggacchati / jAtassa ranno niMtaniMtassa vibhUtI taM daddUNa annesiM purato silAghayati / ahavA so rAyA dhavalaturagAdirUDho kayaseharo vilevaNovalittagatto purao pauMjamANajayasaddo anega-gaya-turaga-raha- kayaparivAro nito ayaMto vA evaM sobhati / balaM sArIraM senAbalaM vA / vAhaNaM / ettiyaM tesu ettiyaM pamANaM / eyaM kahaM kareti / koso jahiM rayaNAdiyaM davvaM / koTThAgAro jattha sAlimAi ghaNNaM / taMmi vA ettiyaM pamANaM / je puNa saMdvANaM paDhati tassimaM cakkhANaM "saMTThANaM" ti vaNNa - nevatthaM, saMdvANaM rUvaM, vaNNo suddhasAmAdi,
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 nevatthaM parihANaM ||raaykhaa-dos-drisnntthN bhaNNati[bhA. 130] cAriya corAhimarA-hitamArita-saMka-kAtu-kAmA vA / bhuttAbhuttohAvaNa kareja vA AsaMsapayogaM / / ghU, sAhU nilayahitA rAyakahaM kahemANA acchaMti / te ya sutA rAyapurisehiM / tANa ya rAyapurisANa evamuvaTThiyaM cittassa-jai paramattheNime sAhU to kimeesiM rAyakahAe / nUnaM ete cAriyA bhaMDiyA, corA vA vesa paricchannA // ahimarA nAma daddaracorA |assrynnN vAhiyaM keNai rnno| ranno vA sayaNo keNai adiuNa mArito / etesu sNkinyjti| ahavA cAriyA coresu saMkA / ahimarataM assaharaNaM vA mAraNaM vA kAu kAmA / vA vikappadarisaNe / ahavA rAyakahAe rAyadikkhiyassaaNusaraNaM, bhuttabhogiNo saikaraNaM, itaresu kouyaM / punaH smaraNakoueNaM ohAvaNaM kareja, kArija vA AsaMsa-paogaM / AsaMsa paogo nAma nidAnakaraNaM / rAyakaha tti dAraM gayaM // idAni viyaDe tti dAraM[bhA. 131] viyaDaM giNhai viyarati, paribhAeti taheva paribhuMje / lahugAcatujamalapadA, madadosa agutti gehI y|| cU. viyaDaM majaM, taM sadagharAo AvaNAo vA geNhai / kevalaM eM bitiyapadaM / vitaraitti keNai sAhuNA AyariyAtI koi pucchito ahamAsavaMgeNhAmi, so bhaNai-evaM karehi, evaM vitaraNaM / etaM paDhamapayaM baMdhANulomA geNhaNa padAto pacchA kayaM / paribhAeti tti deti parivesayatItyarthaH / etaM tatiyapadaM / pari jati abhyavaharatItyarthaH / cautthaM padaM / kamaso dutarANi / pacchittaM bhannati / lahugA iticaulahugAte cauro bhvNti| kaha? vitaramANassa ghaulahuM, geNhamANassa vi caulahuM, paribhAemANassa vi caulahuM, bhuMjamANassa vi caulahuM / jamalapadaM nAma tavakAlA / tehiM visesiyaakjNti| paDhamapae dohiM lahuM, ditiyapade kAlaguruM, tatiyapade tavaguruM, cautthe dohiM pi guruM, dosadarisaNatyaM bhaNNai / madadosa agutti gedhI ya / "madadoso" nAma "madyaM nAma pracurakalaha, nirguNaM naSTadharmaM / nirmaryAda vinayahitaM, nityadoSaM tathaiva / nissArANAM hRdayadahanaM, nirmitaM kena pusAM, zIghraM pItvA jvalitakulizo, yAti zakro'pi nAzam / / vairUpyaM vyAdhipiMDaH, svajanaparibhavaH kAryakAlAtipAto, vidveSo jJAnanAzaH smRtimatiharaNaM viprayogazca sadbhiH / pAruSyaM nIcasevA, kulabalatulanA dharmakAmArthahAni, kaSTaM moH SoDazaite, nirupacayakarA madyapAnasya dossaaH|| "aguttI"nAma anegANi viSpalavati vAyAe, kAeNa naccati, manasA bahuM ciMtAgulo bhavati / "geho" nAma atyarthaHmAsakti madyena vinA sthAtuM na zaknoti / viyaDetti dAraM gayaM / / idAniM iMdie tti dAraM [bhA. 132] rAgotara gurulahugA, sadde ve rase ya phAse ya /
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 132] gurugo lahugo gaMdhe, jaM vA AvajatI jutto| cU. mAyAlobhehiMto rAgI bhavati / kohamANehiM to doso bhavati / sadde rUve rase phAse ya etesu causu iMdiyatthesurAgaM kareMtassa caugurugApatteyaM / aha tesuMdosaM kareti to caulahuyaMpatteyaM gaMdhe rAga karetimAsaguruM, dosaM kareti mAsalahu~ / aha saccitta-paihita gaMdhaM jigghati mAsa guruM, acitt-pittttitaimaaslhuN|jNvaa AvaJjatitti jigdhamANo jaMsaMghaTTaNaparitAvaNaM kareti tanniSphaNNaM dijati / ahavA jaM vatti anirdiSTasvarUpaM / Avajati pAvati / kiM ca taM saMvaTTana dIyaM jattotti egidiyANaM-jAva-paMceMdiyANaM ettha pacchittaM dAyavvaM ! "chakkAya causu lahugA gAhA / / iMdie tti dAraM gayaM / / idAni niddatti dAraM-sApaMcavihA-niddA, niddAniddA, payalA, payalA payalA, thINaddhIniddAti-caukka-sarUva-vakkhANa-gAhA[bhA. 133] suhapaDibohA niddA, duhapaDibohA ya niddaNiddA ya / payalA hoti Thitassa, payalApayalA ya cNkmo|| ghU. Thito nAma nisaNNo ubbhato vA gatipariNao na bhavati tassa jA niddA sA payalA bhavati / jo jo puNa gatipariNao jA nidA se bhavati sA ya payalApayalA bhannati / sesaM kaMThaM / NiddAdicaukkaM paDisiddhakAle AyaramANassa pacchittaM bhannati - // [bhA. 134] divasa nisi paDhamacarime, catukka AsevaNe lahUmAso | ANANavatthuDDAho, virAghaNA niddavaDDI y|| cU. "divasato" causu vi jAmesu / "nisA" rAtrI, tAe paDhamajAme carime vA jaame| caukkaM nAma niddA, niddAniddA, payalA, payalApayalA / 'osavaNaM' nAma etAsu vaddati / tattha se pattegaM pattegaM causuM vi mAsalahuM / nidAe doNha vilahuM, atinidAe kAlaguruM, payalAe tavaguruM, atipayalAe dohiM vi guruM / suvaMtANa ya imo doso bhagavatA paDisiddhe kAle suvao ANAbhaMgo kao bhavati, ANAbhaMgeNa ya caraNabhaMgo, jato bhaNiyaM- "ANAecciya caraNaM, tabbhaMge jANa kiM na bhaggaM tu / " aNavatthadoso ya ego paDisiddhakAle suvati, anno vi taM daTu suvati; "egeNa kayamakajaM kareti tappaccayA" gAhA / uDDAho ya bhavati-divasatoya suvaMto diTTho assaMjaehiM, te citayaMti- 'jahA esa nikkhittasajjhAyajjhANajogo suvatitaheva lakkhijjati rAtoratikilaMto", eva uDDAho bhavati / ahavA bhaNaMti - "na kaMmaM na dhammo aho subvaittaM" - virAhaNA sutto AlIvaNage ddjjhejaa| niddavuddiya yata uktaM "paJca varddhanti kaunteya ! sevyamAnAni nityazaH / AlasyaM maithunaM nidrA, kSudhA''krozazca paJcamaH / / idAniM thINaddhI saudAharaNA bhannati-thINaddhI kimuktaM bhvti|? bhaNNai, iddhaM cittaMtaM thINaM jassa aJcaMta darisaNAvaraNakammodayA so thINaddhI bhannati / teNa ya thINeNa na so kiMci uvalabhati / jahA ghate udake vA thINe na kaMciduvalabmati / evaM citte vi ! ime udAharaNA -- [bhA. 135] poggala-moyaga-taMde, pharusaga vaDasAla-bhaMjaNe ceva / niddappamAde ete, AharaNA evamAdIyA / / cU. poggalaM maMsaM / moyagA modagA eva / daMtA hatthidaMtA / pharusago kuMbhakaro / vaDasAlA
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 ddaalii| ete paMcUdAharaNA thINaddhIe // poggalavakkhANaM[mA. 136] pisiyAsi puva mahisiM, vigiMcitaM daTu tattha nisi gNtuN| annaM hatuM khaitaM, uvassayaM sesayaM neti // cU. jahA - egaMmi gAme ego kuDuMbI / pakkAriNa ya taliyANi ya timmaNesu ya anegaso masappagArA bhkkhyti|so yatahArUvANa therANa aMtie dhammaM soUNa pavvatito / virati gAmAisu / tena ya egastha gAme maMsathiehi mahiso vakiccamANo diTTho / tassa mAMsaahilAso jaao| sotenAbhilAseNa avvocchinneneva katA / saMjjhovAsaNaM paDisiyA ya porisii| tadabhilAsoceva sutto| suttasseva thINaddhI jAtA / so uhito gao mahisamaMDalaM / annaM hatuM bhakkhiyaM sesaM AgaMtuM uvassagassa uvari ThaviyaM / paJcUse gurUNaAloeti "erisosuviNo diTTo" |saahuuhiN disAvaloyaM kareMtehiM diTuM kuNimaM / jANiyaM jahA esa thINaddhI / thINaddhiyassa liMgapAraMciyaM pacchittaM / taM se dinnaM / / idAni moago tti[bhA. 137] moyagabhattamaladdhaM, bhettu kavADe gharassa nisi khaati| bhANaMca bharettUNaM, Agato Avassae viyaDe / / cU. ego sAhU bhikkhaM hiDaMto moyagaM bhattaM pAsati / suciraM u ikkhiyaM / na laddhaM gao jAva tadajjhavasito sutto| uppannA thINiddhI / rAto taM gihaM gaMtUNa bhettUNa kavADaM modage bhakkhayati / sese paDiggahe ghettumAgao / viyaDaNaM carimAte, bhAyaNANi paDilehaMteNa diThThA / sesaM poggalasarisaM // pharusage tti-- [bhA. 138] avaro pharusagamuMDo, maTTiyapiMDe va chiMdituM siise| egaMte pADeti, pAsuttANaM viyaDaNA tu / / cU. egatthapativAdagodAharaNANaM kamo ukkamo vA na vijjatIti bhannati pharusagaM / egaMmi mahaMte gacche kuMbhakAro pvvtito| tassa rAto suttassa thINiddhI udINNA / so yamaTTiyacchedabhAsA samIvapAsuttANa sAdhUNa sirANi ciMdiumAraddho / tANi ya siraNi kalevarANi ya egaMte pADeti / sesA osaritA / punaravi paasutto| sumiNamAloyaNaM pbhaae| sAhusaMhAraNaM nAyaM / dinnaM se liMgapAraMciyaM // daMte tti[bhA. 139] avaro vighADito, mattahatthiNA pura-kavADa bhettuunn| tassukkhaNettu daMte, vasahIbAhiM viyaDaNA tu|| cU. ego sAhU goyaraniggato hasthiNA pakkhitto kaha vi palAo |rusio ceva paasutto| udiNNA thINaddhI / uDio gato purakavADe bhettUNa gato vAvAtito / daMtamUsale ghettUNa samAgao uvassayassa bAhiM ThavettA puNaravi sutto| pabhAe udvito / saMjjhovAsaNe suviNaM Aloeti / sAhUNaM disAvaloyaNaM / gayadaMtadarisaNaM / nAyaM, taheva visjjito|| vaDasAla tti - [bhA. 140] ubhAmaga vaDasANa, ghaTTito ke vi puva vnhtthii| vaDasAlabhaMjaNANa, uvassayAloyaNa pabhAte / / ___ ghU. ubbhAmagaM bhikkhAyariyA / ego sAhU bhikkhAyariyaM gao / tattha paMthe vaDasAla
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA- [bhA. 140] rukkho / tassa sAlA pahaM ninneNaM laMghettuM gayA / so ya sAdhU uNhAbhihatagAo bhariyabhAyaNo tisiyamukkhio iriovautto vegeNa AgacchamANo tAe sAlakkhaMdhIe sireNa phiDito / suTu paritAvio / rusio jAva pAsutto / thINiddhIto udiNNA pauDio rAo gaMtUNaM taM sAlaM gaheUNa Agao / uvassaya-duvAre ThaviyatA / viyaDaNe nAyaM thINiddhI / liMga-pAraMcI kto|| keiAyariyA bhaNaMti-sopubbabhavevanahatthI aasii|ttomnnuy-bhvmaagyss pavvaissa thINiddhI jAyA / puvvAbhAsA gaMtUNa vddsaal-bhNjnnaannynnN| sesNthev||thiinnddhii-bl-pruuvnnaa kajati[mA. 141] kesava-addhabalaM pannati, muya liMga nasthi tuha caraNaM / saMgho va harati liMgaM, na vi ego mA game pdosN|| ghU. kesavo vAsudevo / jaM tassa balaM tabbalAo addhabalaM thINiddhiNo bhavati / taM ca paDhama-saMghayaNiNo, na idANiM puNa sAmaNNabalA duguNaM tiguNaM chauguNaM vA bhavati / so a evaM balajuttomA gacchaMrusio vinAsejatamhAso liMga-pAraMcI gaaybvo|soysaanunyNbhnnnnti-"muy liMgaM natthi tuha crnnN|" jati evaM guruNA bhaNito mukkaM to sohaNaM / aha na muyati to samudito saMgho harati, na ego, mA egassa paosaMgamissati / paduddo ya vAvAdissati / / liMgAvahara-niyamanatyaM bhaNNati[bhA. 142] avi kevalamuppADe, na ya liMgaM deti anatisesI se| desavata daMsaNaM vA, geNha anicche plaatNti|| ghU. avi saMbhAvane / kiM saMbhAvayati? imaM jati vi teNeva bhavaggahaNeNa kevalamuppADeti tahavise liMgaMna dijjti| tassavAannassa vA esniymoannisinno|jopunnavhinaannaadi satI so jANati na puNa eyassa thINiddhiNiddodayo bhavati, deti se liMga, itarahA na deti ! liMgAvahAre puNakaJjamANe aymupdeso|desvotti sAvagohohi, thUlaga-pANAtivAyAiNiyatto paMca aNuvvayadhArI / tAni vA jai na tarasi tayA daMsaNaM geNha, daMsaNa-sAvago bhavAhi tti bhaNiyaM bhavati aha evaM pi aNuNijjamANo necchati liMga mottuM tAhe rAo suttaM mottuM palAyaMti, desAMtaraM gcchtiityrthH|pmaaypddisevnn tti dAraMgayaM ||idaanniNpcchaannu-pubbkkmenn pakappiyA paDisevaNA pattA / sA puNa pattA vi na bhannati / kamhA? ucyate, mA sisssevamavaTThAhati "puvvamaNunnA pacchA paDiseho" / ato puvvaM paDiseho paNNati / pacchA aNuNNA bhnnihiti| [bhA. 143] dappAdI paDisevaNA, nAtavvA hoti aanupuvviie| saTTANe saTThANe, duvidhA duvidhA ya duvidhA y|| dU. dappiyApaDisevaNA bhnnti|aadi saddAto kppiyaavi|aannupubbii-ghnnaato pubi dappiyaM bhaNAmi / pacchA kappiyaM / kesu puNa ThANesudappiyA kappiyAvA saMbhavati? bhaNNati-jaMtaM heTThA bhaNiyaM mUlaguNa-uttaraguNesu / mUlaguNe pANAtivAisu, uttaraguNe piMDavisohAdisu / tatya mUlaguNesu paDhame pANAtivAte NavasuTANesu / saTThANe saTThANe vIpsA, duvihA duvihA ya duvihA ya tinni dugaa|| eesiM tiNha vi dugANaM imA vakkhANa-gAhA [bhA. 144] duvihA dappe kappe, dappe mUluttare puNo duvidhA /
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 nizItha - chedasUtram - 1 kappammi vidu-vikappA, jataNAjataNA ya paDisevA // cU. paDhama- duge dappiyA kappiyAya / bitiya duge ekkekkA mUluttare pUNo duvihA / tatiya-duge jA sA kappiyA mUluttaresu sA puNo duvihA- jayaNAjayaNAsu / jayaNA nAma tipariyaTTa kAUNa appaNA pacchA paNagAdi paDisevaNA paDisevati, esa jayaNA | ahavA puDhavAisu saTThANe sahANe duvihA- dappe kappe ya / dutIya dugaM vIpsA-pradarzanArthaM / tatiyadugaM mUluttare puNo duvihA paDisevaNA ahavA ANupuvviggahaNe puDhavAikAyA gahitA / tesu ya duvihA paDisevaNA mUlaguNe vA uttaraguNe vA / paDhama- saTTA - gahaNeNa mUlaguNA gahitA, dutiya - saTThANa - gahaNeNa uttaraguNA / mUlaguNe duvihA -dappiyA kappiyA ya / uttaraguNe vi-dappiyA kappiyA ya / mUlaguNe jA kappiyA uttaraguNe yajA kappiyA etAo do vi duvihA / jayaNAte ajayaNAe ya / eveyaM tatiyadugaM / / je sANA puDhavAdI atyato abhihitA te dappao paDisevamANassa uccariyaM pAyacchittaM dijai / [ bhA. 145 ] puDhavI AukkAe, teU vAU vaNassatI ceva / biya tiya cauro, paMciMdiesu saTThANa -pacchittaM // cU. etesu saGkANa- pAyacchittaM imaM- "chakkAya causu lahugA - " gaahaa| esA gAhA jahA puvvaM vaNiyA tahA daTThavvA // puDhavAisu saMkhevao pAyacchittamabhihiyaM // iyANi puDhavAisu ekkeke visesa - pAyacchittaM bhannati - tattha paDhamaM puDhavikkAo / so imesu dAresu anugaMtavvo / [ bhA. 146] sasarakkhAihattha paMthe, nikkhitte sacitta- mIsa - puDhavIe / gamaNAi pappaDaMgula, pamANa - gahaNe ya karaNe ya // khU. dasa dArA / etesiM dArANaM saMkhevao pAyacchittadAnaM i[bhA. 147] paMcAdihattha paMthe, nikkhitte lahuyamAsiyaM mIse / kola - karaNe lahugA, pappaDae ceva tasa pANA // cU, paMcAditi, sasarakkhAdi soraTThAvasANA ekkArasa pUDhavikvAiya atthA, etesu jo Adi sasarakkhahattho taMmi paNagaM, sese puDhavikkAya- hatthesu paMthe ya mAsalahu / sacitte puDhavikAe anaMtaranikkhitte lahugA / jattha jattha muso puDhavivakAo tattha tattha mAsalahuM / mIsa - puDhavikkAya darisaNaM imaM - "kaTTolla" kaTuM nAma halAdiNA vAhiyaM, ullaM nAma AukkAeNa, so mIso bhavati / vAullagamAdikaraNe caulahugA / pappaDae va caulahugA / "ca" saddAo gamaNaM / aMgulappamANagahaNe cahugA / pappaDa rAivivaresu tasA pavisaMti, te virAhijaMti, takkAyanipphaNNaM tattha pAyacchittaM // idAnaM sasarakkhAdi dasa dArA patteyaM patteyaM sapAyacchittA vivarijjati- tattha paDhamaM dAraM sasarakkhAdi hattha tti / sasarakkhaM Adiryasya gaNasya soyaM sasarakkhAdI gaNo / kaH punarasau gaNaH ucyate / 1 purekamme 2 pacchAkamme 3 daulle 4 sasiNiddhe 5 sasarakkhe 6 maTTi - AUse / 7 hariyAle 8 hiMgulae 6 maNosilA 10 aMjaNe 11 loNe / 12 geruya 13 vaNNiya 14 seDiya 15 soraTThiya 16 piTTha 17 kukusa 18 ukkuDe ceva / ete aTThArasa kAyaniSphaNNA piMDesaNAe bhaNiyA hatthA / tattha je puDhavikAyahatthA tehiM iha paoyaNaM, na je jAU vaNassatIkAya hatthA atI 'puDhavikAyahatthANa sesakAyahatthANa ya vibhAgappadarisaNatthaM bhaNNati
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 148| 57 [bhA. 148] sasaNiddha duhAkamme, roTTa kuTTe ya kuMDae ete / mottaNaM saMjoge. sesA savveta patthivvA / / cU. jatthUdayabiMdU na saMvijjati taM sasiNiddhaM / duhA kammaMti purekammaM, pacchA kammaM / udaullaM ettheva daTThavvaM / ete AukkAyahatthA / roTTo nAma loTTo, ralayorekatvAlloTTo bhannati / ukkuTTho nAma sacittavaNassatipattaMkura-phalANi cA udUkkhale chubbhaMti, tehiM hattho litto, esa ukkuTTha--hattho bhnnti| kuMDaganAmasaNhataMdulakaNiyAo kukusA yakuMDagAbhaNNaMti / etevaNassati-kAya-hatthA ete motatUNaM saMjoge ete Au-vaNassati-hatthe mottUNa, saMjogo nAma jehiM saha hattho jujjati sa saMjogo bhannati / ato ete hatthasaMjoge mottUNa sesA savve u pasthiyavvA puDhavikAya-hattha tti bhaNiyaM bhavati / teime-sasarakkhAdi hatthA, AdiggahaNAto maTTiyAdi-jAva-soraThThiyatti ekkarasa hatthA / etehiM ihAdhikAro / ato bhaNNati[bhA. 149] kara-matte saMjogo, sasarakkha paNagaMtu mAsa lonnaadii| atthaMDila-saMkamaNe, kaNhAdapamajaNe lahugo / ghU. sasarakkhAdihatthe tti dAraM-karotti hattho, matto ya bhAvaNaM / saMjogo nAma caukkabhaMgo kAyavyo / so ya imo - sasarakkhe hatthe sasarakkhe matte 1 sasarakkhe hatthe no matte 2 no hatthe matte 3 nohatthe no matte 4 / Adi bhaMge saMjogapAyacchittaM do paNagA / bitiya-tatitesu ekkevakaMpaNagaM cauttho bhaMgo suddho / mAsa loNAdi ti|| ___ sIso pucchati - kahaM sasarakkhahatthAnaMtaraM maTTiyA hatthaM mottUNa loNAdiggahaNaM kajati ? Ayariya Aha-eyaM sese hatthANa majjhaggahaNaM kayaM / ahavA baMdhANulomA kayaM / itarahA maTTiyAi hatthA bhANiyavvA / tesu ya ekeke kara-mattehiM caubhaMgo kAyavyo / paDhamabhaMge do mAsalahuM, bitiya-tatiesu ekkevaM mAsalahuM, carimo suddho / sasarakkhAdi hatthe ti dAraM gayaM / / idANiM paMthe tti dAraM - paMthe tti dAraM / paMthe vaccaMto thaMDilAo athaMDilaM saMkamati, aJcitta-bhUmIto sacitta-bhUmI saMkamati, accitta-bhUmIto sacitta-bhUmI saMkamatitti bhaNiyaM bhavati / kaNhabhUmIo vA nIlabhUmI saMkamati / ettha avihi-vihi-padarisaNatthaM bhaMgA / te imeapamajaNe ti, na paDileheti, na pamajjati / na paDilehei, pamajjai / paDileheti, na pamajjati / cauttha-bhaMge do vi kreti| (navaraM)- duppaDi lehiyaM duSpamaJjiyaM 4, duppaDilehiyaM supamajjiyaM5 / suppaDilehiyaM duppamajjiyaM 6, suppaDilehiyaM supamajjiyaM 7 / Adillesu tisu bhaMgesu mAsalahu / paDhame tavagurUM kAlalahuM, bitie tavalahuM kAlaguruo, tatie dohi lhuo| cauttha-paMcama-chaTTesupaMcarAiMdiyA, evaMceva tavakAlavisesitA / carimo suddho / paMthe tti dAraM gayaM // iyANi nikkhitte-tti dAraM-nikkhittaMduvihaM-sacitta-puDhavi-nikkhittaM, mIsa-puDhavinikkhittaM ca / jaMtaM sacitta-puDhavi-nikkhittaM taM duvihaM--anaMtara-nikkhittaM, paraMpara-nikkhittaM c| mIse viduvihaM-anaMtare, paraMpare ya / etesu sacitta-mIsaaNaMtara-paraMpara-nikkhattesu pacchittaM bhaNNati
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ 58 nizItha - chedasUtram -1 [ bhA. 150] sacitta- naMtara paraMpare ya, lahugA ya hoMti lahugo ya / mIsAnaMtara lahuo, paNagaM tu paraMparapatiTTe / / cU. sacitta- puDhavikAe anaMtara-nikkhitte caulahugaM, paraMpara- nikkhitte mAsalahuM / mIse puDhavikAe anaMtara - nikkhitte mAsalahuM, paraMpara- nikkhitte paMcarAtiMdiyA / nikkhitte tti dAraM yaM / sA puNa mIsA puDhavI kahiM havejjA ? bhannati - [ bhA. 151] khIraduma- he paMthe, abhinava kaTTolla iMdhaNe mIsaM / porisi ega duga tige, thoviMdhaNa - majjha - bahue ya / / cU. khIradumA vaDa- uMbara- pippalA, etesiM mahurarukkhANa heTThA mIso / sA ya kAlato eva ciraM ghoviMSaNasahiyA egaporisI mIsA parato sacittA, majjhivaNasahiyA do porusIo mIsA, purato sacittA, bahuIghaNasahitA tinni porusIo mIsA, parato sacittA / ege AyariyA evaM bhaNaMti / anne puNa bhAMti jahA - ega du-tinni porisIo mIsA houM parao acittA hoti / ettha puNa iMghaNavisesA dovi AdesA ghaDAveyavvA / sAhAraniMghaNeNa ega-du-tiporisINaM mIsA, parato sacittA bhavati / asAdhAraNeNaM puNa acittAbhavati / mI - kaullage tti dAraM gataM // idANi gamaNe ti dAraM- Adi grahaNe NisIyaNaM tuyaTTaNaM ca gheppati / [ bhA. 152] gAuyaduguNA duguNaM, battIsaM joyaNAI caramapadaM / cattAri chacca lahu gurU, chedo mUlaM taha dugaM ca // cU. sacitta- puDhavikAya--majjheNa 1 gAuyaM gacchati, 2 gAuyaM duguNaM addhajoyaNaM 3 addhajIyaNaM duguNaM joyaNaM 4 joyaNaM duguNaM dojoyaNAI 5 dojoyaNA duguNA cattAri joyaNAI 6 cauro duguNA ajoyaNA 7 aTTa duguNA solasajoyaNA 8 solasadguNA battIsaM joyaNA / carimapadaggahaNAto paraM neiyaM duguNeNa / gAu Adi battIsa - joyaNAvasANesu aTTasu ThANesu pAyacchittaM bhannati / cattAri chacca lahu guru visesiyA cauro pAyacchittA bhavaMti - 1 caulahuaM, 2 caugurugaM, 3 chalahuyaM 4 chaguruyaM ti bhaNiyaM bhavati / 5 chedo 6 mUlaM 7 dugaM- aNavaTThappa 8 pAraM - cayaM / ete gAuyAdisu jahAsaMkhaM dAyavvA pAyacchittA / / [ bhA. 153] evaM tA sacitte, mIsaMmi sateNa aTTavIseNaM / havati ya abhikkhagamaNe, aTThahiM dasahiM ca carama-padaM // cU. evaM tA sacitte puDhavikkAe bhaNiyaM / mIsa puDhavikkAe bhannati / mIsa - puDhavikkAe puNa gacchamANassa gAuyAdi duguNA duguNeNa - jAva aTThAvIsuttaraM sataM carimapadaM dasaTTANA bhavaMti ettha pacchitaM paDhame mAsalahu-jAva- aTThAvIsuttarasata pade pAraMciyaM bhvti| etesiM ceva abhikkhasevA bhannati / abhikkhasevA nAma puNo puNo gamaNaM / tattha pAyacchittaM bitiyavArAe. sacitta - puDhavIe gacchamANassa gAuyAdi caugurUA ADhattaMjAvaM - solasajoyaNapade pAraMciyaM, tatiyavArAe chalahu AdattaM ajoyaNapade pAraciyaM / evaM- jAva - aTTavArAe gAuyaM caiva gacchamANassa pAraMciyaM evaM mIsa - puDhavikkAe vi abhikkhagamaNaM / navaraM dasamavArAe gAute pAraMciyaM pAvati / gamaNAditti dAraM gataM / idAniM pappaDae tti dAraM..
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 154] [bhA. 154] pappaDae sacitte, lahuyAdI aTThahiM bhave spdN| mAsa lahugAdi mIse, dasahiM padehiM bhave spdN|| ghU, pappaDago nAma sariyAe ubhayataDesu pANieNa jA relliyA bhUmI sA, taMmi pANie ohaTTamANe tariyA vaddhA houM uNheNa chittA pappar3I bhavati / teNa sacitteNa jo gacchati gAuyaM tassa caulahugaM / dosu gAuesu cauguruyaM / evaM duguNA duguNeNa-jAva-battIsaM joyaNe pAraMciyaM abhikkhasevA teva jahA puddhvikkaae|miise pappaDaegAuya 'duguNA' duguNeNa mAsalahugAdijAva-aTThAvIsuttarajoyaNasate pAraMciyaM / abhikkhasevA jahevapuDhavikkAe / pappaDie tti dAraM - gataM // idANiM Adi saddo vakkhANijjati, aMtilladArassa ca sddoy| [bhA. 151] ThANa nisIya tuyaTTaNa, vAulaggamAdi karaNabhede y| hoti abhikkhA sevA, aTThahiM dasahiM ca sapadaM tu / / cU. saccitte puDhavikkAte pappaDae ya saccitte ThANaM nisIyaNaM tuyaTThaNaM vA kareti / kareMtassa patteyaM caulahuyaM / "vAullagamAtitti" vAullagaM nAma purisa-puttalago, taM sacit - puDhavIe kareti caulahuyaM, kAUNa vA bhaMjati tatthavika / "Adi" saddAto gaya-vasabhAtirUvaM kareti bhaMjeti vA tattha vi patteyaM caulahugaM / etasiM ceva hANa-nisIyaNa-tuyaTTaNa-karaNabhedANa patteyaM patteyaM |abhikkhsevaae aTThamavArAe pAraMciyaM pAvati / mIsa-puDhavikkAe viTThANAdi karemANassa patteyaM patteyaM / abhikkhasevAe aTThamavArAe pAraMciyaM pAvati / mIsa-puDhavikkAe viTThANAdi karemANassa patteyaM mAsalahuyaM / ThANAdisu patteyaM abhikkhasevAe dasamavArAe sapadaM pAvati / sapayaM nAma pAraciyaM / Adi saI taraladAraM gataM // idANiM aMgule tti dAraM[mA. 156] caturaMgulappamANA, caura do ceva jAva ctuviisaa| aMgulamAdI vuddI, pamANa karaNe ya aDhe va // cU. aMgula-rayaNA tAva bhannati / cauraMgalappamANA caurotti aMgulAdArama-jAva-cauro aMgulA aho khaNati esa paDhamo caukkago / cauraMgulA parato paMcaMgulAdArabma-jAva adRgulA, esa bitio caukkago / evaM navamaaMgulAdArabha-jAva bArasa, esa tatito caukkago / terasaMgulAdArabbha-jAva-solasamaM, esa cauttho cukkgo| do ceva-jAva-cauvIsA solasaaMgulAparatodu-aMgula-viddhI kajati aTThArasa, vIsA, bAvIsA, cauvIsA / aMgulamAdI budditi aMgulAdArabmacauraMgulayA duaMguliyA esA vuDDI bhaNiyA |aadi saddAto mIse vi evaM / navaraM-tatya Adiecha caukkagA kajaMti, parato caurodugA, evaM battIsaM aMgulA bhavaMti / dasaTThANA / esA aMgula-rayaNA / etesimaM pacchittaM bhnnti|sccitte aMgulAdarama-jAva-cauro aMgulAkhaNati, ettha caulahuyaM / paMcamato jAva aTThamaM, ettha cuguruyN| navamAo-jAva-bArasamaM, ettha challahuyaM / terasamAto jAca-solasama, etya chaguruyaM / sattarasa aTThAramesu cheyo / auNavIsa-bIsesumUlaM / ekkavIsa baaviisesuannvtthtthppo|teviis-cuviisesupaarNcii|abhikkhsevaa bhannati / pamANa karaNe ya aTeva abhivakhaNa khaNaNaM kareti tattha ppAmANaM aTThamavArAe pAraMciya ahavApamANa-karaNeya aTevattipamANagahaNeNapamANadAraMgahitaM, karaNagrahaNeNa karaNadAraM gahiyaM, ca saddAo gahaNadAraM gahiyaM / aMguladAraMpuNa ahigataM ceva / etesu causuvi abhikkhasevaM
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 kareMtassa aTThamavArAe pAraMciyaM bhavati / idANiM mIsagapuDhavikkAyaM khaNaMtassa pAyacchittaM bhannati - mIse puDhavikkAe paDhamaM caukkaM khaNaMtassa mAsalahuM, bitiyacaukke mAsaguru, tatiyacaukke caulahu~, cautthacaukke cauguruM, paMcame caukke chalahuM, chaThe caukke chaguruM, paNachabbIsaMgulesu cheo, sattaTThavIsesu mUlaM, auNatIsa-tIsasu aNavaTTho, ato paraM pAraMciyaM / mIsAbhikkhasevAe dasamavAsae pAraMciyaM pAvati / anne puNa AyariyA-saccitta-puDhavikkAe khaNaNAbhikkhAsevaM evaM vaNNayaMti-abhikkhaNeNaMaMgulaM ekkasi khnntingk| bitiya vArAekA / tatiya vArAe phucauttha vaaraaephu| evaM-jAva-cauvIsativArAe pAraMciyaM pAvati / evaM mIsevi battIsativArAe pAraMciyaM pAvati // 156 // sIso pucchati - kIsa uvari cauraMguliyA vuDDI katA ahe duyaMguliyA? Ayario bhaNati - [bhA. 157] uvariMtu appajIvA, puDhavI sItA''tAva'nilA'bhihatA / cauraMgulaparivuDDI, teNuvari ahe duaMguliyA / / cU. kaMThA / aMgule tti dAraM gataM / / iyANi pamANe tti dAraM / tattha gAhA - [bhA. 158] kalamattAto addAmala catulahu duguNeNa ahiM sapadaM / mIsaMmi dasahiM sapadaM, hoti pamANaMmi ptthaaro|| - ghU. "kalo" caNago / tappamANaM sacitta-puDhavikkAyaM geNhati caulahuyaM / uvari kalamattAto--jAvaaddAmalagappamANaM ettha vi "caulahuyaM" ceva / duguNeNaM ti ao paraM duguNA vuDDIpayaTTati doaddAmalagappamANaMsacitta-puDhavikkAyaM geNhati cauguruyaM cauaddAmalagappamANaM puDhavikkAyaM geNhati chlhuaN| aTTha addAmalagappamANaM geNhati chguruN| solasa addAmalagappamANaM geNhati tassa chedo|bttiisaadaadmlgppmaannN geNhati mUlaM / causaTTi-addAmalagappamANaM geNhati aNavaThThappo / aTThIsuttarasayaaddAmalagappamANaM geNhati pAraMciyaM / evaM aTTahiM vArehiM sapayaM ptto| mIsaMmi dasahiM sapadaM hoti / pamANamitti pamANadAre / patyAro ti addAmalagAdi duguNA duguNeNaM jAva-paMcasayabArasuttarA / etesu mAsalahugAdI pAraMciyAvasANA pacchittA / evaM dasahi sapadaM / / eseva atyo puNo bhannati anyAcAryaracita-gAhAsUtreNa[bhA. 159 kalamAdaddAmalagA, lahugAdI sapadamaTThIuvIsaeNaM | paMcevavArasuttara, abhikkhaTTahiM dasahiMsapadaM tu|| cU. kaMThA | navaraM- abhikkhaDDahiM dasahiM sapadaM tu / esA abhikkhasevA gahitA / sacitta puDhavikAte abhikkhasevAe aTThahi sapadaM, mIseabhikkhasevAe dasahiM sapadaM / pamANetti dAraM gayaM / / idANiM gahaNe tti dAraM / taM ca imaM - [bhA. 160] gahaNe pakkhevaMmi ya, egamanegehiM hoti ctubhNgo| ___ jadi gahaNA tati mAsA emeva ya hoti pakkheve / / cU. gahaNaM hattheNa, pakkhevo puNa muhe bhAyaNe vA / etesuya gahaNa-pakkhevesu caubhaMgo / so imo, egaM gahaNaM ego pakkhevo, ega gahaNaM anegapakkhevA, anegANi gahaNANi ego pakkhevo, anegANi gahaNANi anege pakkhevA / evaM caubhaMgeSu pUrvavat sthiteSu paDhamabhaMge do mAsalahu, sesehiM tihiM bhaMgehiM jattiya gahaNA pakkhevA tattiyA mAsalahu / evaM bhAyaNapakleve mAsalahu~,
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA | bhA. 160 | muha pakkheve puNa niyamA caulahuM / gahaNe tti dAraM gayaM / / idANi karaNe tti dAraMcAullAdIkaraNe lahugA, lahugo ya hoti acitte / paritAvaNAdiNeyaM, adhiva-vinAse ya jaM vaNNaM / / [ bhA. 161] ghU. vAullago purisa-puttalago, AdisaddAo goNAdirUyaM kareti / egaM kareti caulahuaM, do kareti caugurugaM, tihiM challahuaM, cauhiM chaguruyaM, paMcahiM chedo, chahiM mUlaM, sattahiM aNavaTTho, ahiM carimaM / mIse vi evaM / navaraM - mAsalahugAdi dasahiM carimaM pAvati / accitte puDhavikkAte puttalagAdi kareti, ettha vi asAmAyariniSphaNNaM mAsalahuM bhavati / paritAvaNAti neyaM ti vAullayaM kareMtassa jA hatthAdi paritAvaNA anAgADhAdi bhavati ettha pacchittaM / anAgADhaM pariyAvijjati Gka gADhaM pariyAviJjati GkA / paritAviyassa mahAdukkhaM bhavati ddi la ] | mahAdukkhAto mucchA uppajati ddIgu phuM / tIe mucchAe kicchapANo jAto chedo / kiccheNa UsasiumAraddho mUlaM / mAraNaMtiyasamugghAteNa samohato aNavaTTo / kAlagato carimaM / 61 ahavA puttalagaM paravinAsAya dappeNa kareti, taM maMteNa abhimaMteUNaM mammadese viMgheti, tassa ya parassa paritAvaNAdi dukkhaM bhavati / pAyacchittaM taheva / 'ahiva-vinAse ya jaM vaNNaM' ti ahivo rAyA, tassa vinAse ya kareti, taMmiya vinAsite juvarAyamaccAdIhiM nAe "jaM" te rusiyA tassaNNassa vA saMghassa vA vaha baMdha mAraNaM, bhatta- pAna - uvahi-nikkhamaNaM vA nivArissaMti etamaNNaM' 'ti bhaNiyaM bhavati / gayA puDhavikkAyassa dappiyA paDisevaNA / / idANi puDhaviMkAyarasa ceva kappiyA bhaNNati- tatthimA dAragAhA [ bhA. 162 ] addhANa kajja saMbhama, sAgariya paDipahe ya phiDiya ya / dIhAdIha gilANe, ome jataNA ya jA tattha / / cU. nava dArA ete / navasu dAresu jA jattha jayaNA ghaDati sA tattha kattavvA / tattha addhANe tti paDhamaM dAraM / taMmi ya addhANadAre sasarakkhAdi hatthadArA dasa avavadijaMti // tattha paDhamaM sasarakkhAdihatthe ti dAraM [bhA. 163 ] jaiumalAbhe gahaNaM, sasarakkhakaehiM hattha-mattehiM / tati bitiya paDhamabhaMge, emeva ya maTTiyA litte // cU. yatitvA alAbhe tattha paDhamaM tatiyabhaMgeNa, pacchA bitieNa, tato paDhamabhaMgeNa / eseva atidiTTho "emeva ya maTTiyAlitteti" / hattheti dAraM avavadiyaM // idAniM paMthetti dAraM avavatijati - [bhA. 164] sAgAriya turiyamaNabhogato ya apamajjaNe tahiM suddho / mIsaparaMparamAdI, nikkhittaM jAva geNhati // thaMDillAo annathaMDilaM saMkamaMte sAgAriya tti kAuM pAde na pamajjejjA, tureto vA tehiM kAraNehiM gilANAdiehiM na pamajjejjA, anAbhogao vA na pamajjejjA / apamajUMto suddho "suddho "ti appayacchittI, tahiM ti athaMDile asAmAyArie vA / paMthe tti dAraM gataM / idAniM nikkhittaM ti dAra avavadati - "mIsa paraMpara" pazcArddha / ettha jayaNA paDhamaM mIsa- puDhavikkAya-paraMpara- nikkhittaM geNhati, Adi saddAto asati mIsae naMtareNaM gehati asati
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 saccittaparaMpareNa geNhati, asati sacittapuDhavikkAyaaNaMtaranikkhittaM pi geNhai / nikkhittaM ti dAraM gataM / / idAni gamane ti dAraM avavatijati - pubvamacitteNa gaMtavvaM, tassAsatIte mIsateNaM gammati tasthimA jayaNA - [bhA. 165] gacchaMtI tu divasato, tatiyA avaNettu maggao abhae / thaMDilAsati khuNNe, ThANAti kareMti kattiM vA / / cU. gamaNaM duhA-satyeNa egAgiNo vA / jati nibbhayaM egAgiNo gacchaMti / divasato "taliyA" uvAhaNAo tA avaNettA aNuvAhaNA gacchati / tassaya satthasta "bhagato" piTTao jati abhayaM to taliyAo avaNettu piTTao vaccaMti, sabhae mAjhe vA purato vA nuvAhaNA gacchaMti jatya athaMDile satthasanniveso tasthimA jataNA-thaMDilassa asatI jaM tthAmaM sathillajaNeNa khuNNaM-maddiyaM-cauppaehiM vA maddiyaM tattha ThANaM kareMti, Adi sahAo nisIyaNaM tayaTTaNaM bhaMjaNaM vA / kattitti-chaMdaDiyA sAdaDI] jati savvahA thaMDilaM nasthitotaM kattiyaMpatthareu ThANAi kareMti, kattiya abhAve vA vAsakappAdi patthareuM ThANAdi kareMti / saccitte vi puDhavikkAe gacchaMtANaM eseva jayaNA bhANiyavvA / gamaNe tti dAraM gyN|| idAni pappaDaMguladArA do vi egagAhAe avavaigaMti - [bhA. 166] emeva ya pappaDae, sabhayA'gAse va cilimiNinimittaM / khaNaNaM aMgulamAdI, AhAraTTA va 'he baliyA / / dhU. jahA puDhavikkAe gamaNAdIyA jayaNA tahA pappaDae vi avisiTThA jayaNA nAyavvA / pappaDae tti dAraM gataM / idANiM khaNaNadAraM avavajjati-araNNAdisujattha bhayamasthi tattha vADIe kajjamANIe khaNejA vi| ahavA AgAse uNheNa paritAvijamANA maMDalinimittaM divasao cilamiNI-nimittaM khaNaNaM saMbhavati / taM ca aMgulamAdI-jAva-cauvvIsaM battIsaM vA bahutaragANi vA / ahavA mUlapalaMbanimittaM khaNejA / ahavA "AhAraTThA " khaNaNaM saMbhavati, uktaM ca-"api kaI mapiMDAnAM, kuryAtkukSi nirNtrm"| sIsobhaNati-"uvariakhayAcevasaMbhavati, kiMahe khannati?" AyariyAha-vAtAtavamAdIhiM asosiyA sarasA ya ahe baliyA teNa ahe khaNNati / aMgule ti dAraM gayaM // idANiM pamANa-gahaNa-karaNadArA egagAhAe avavaijjati[bhA.167] jAvatiyA uvaujjati pamANa-gahaNe va jAva pajjattaM / maMteUNa va viMdhai puttallagamAdi paDiNIe / cU. jAvatiyA uvaujjati tAvatiyaM geNhati pamANamiti pamANadAraM gahitaM / pamANe ti dAraM gye| idAnaM gahaNadAraM avavaditi - assa vibhAsA / gahaNe jAva paJjattaM tAva giNhati, anegaragahaNaM anegapakkhevaM pi kujA apajjatte / gahaNe tti dAraM gayaM / idAni vAullakaraNaM avavadijjati - "maMteUNa" gAhA pazcAddhaM / jo sAhu-saMghacetita-paDiNItotassa paDimA mimmayA nAmaMkitA kajati, sAmaMteNAbhimaMtiUNaMmaMmadese vijjhati,
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 167] tato tassa veyaNA bhavati marati vA, eteNa kAraNeNaM puttalagaMpipaDiNIya-maddaNa-nimittaM kajati, daMDiya-vazIkaraNa-nimittaM vA kajati kharaNe tti dAraM gayaM / evaM tAva addhANadAre sasarakkhAdiyA savve dArA avavaditA / addhANe ti dAraM gayaM / / iyANiM kajja-saMbhamA do vi dArA jugavaM vakkhANijjaMti - asivAdiyaM kajaM bhannati / aggi-udaga-cora-bodhigAdiyaM saMbhamaM bhannati / etesugAhA- [bhA. 168] jaha ceva ya addhANe, alAbhagahaNaM sasarakkhamAdIhiM / taha kajjasaMbhamaMmi vi, bitiyapade jatana jA karaNaM / / cU, jahA addhANadAre alAbhe suddhabhatta--pANassa asaMtharaMtANa sasarakkhAmAdI dArA avavatitA tahA kajasaMbhamadAresu vi "bitiyaM payaM" avavAyapayaM-taM pateNa sasarakkhAdidArehiM "jayaNA" kAyavvA "jAva karaNaM" / karaNaM ti vAoullagakaraNaM / kaJjasaMbhame tti dArA gtaa| idANiM sAgAriya paDipaha phiDiya dArA tinni vi egagAhAe vakkhANijnati-- [bhA.169] paDivattIi akusalo, sAgArie vettu taM pritthaaye| daMDiyamAdi paDipahe, uvvattaNa maggaphiDitA vA / / cU. koi sAhU bhikkhAe avaiNNo / tassa ya sasarakkhamaTTiyAlittehiM hatyehiM bhikkhA nipheDiyA |to sasAhU ciMtayati- "esa tattha dhijjAti, to vidUciTThati, esa imaM puchissati "kIsanageNhasi"? ahaM ca paDivattIe akusalo, "paDivattI' prativacanaM,jahAeteNa kAraNeNa na vaTTati tahA akusalo uttaradAnAsamartha ityarthaH / tato evaM sAgArie tamakappiyaM bhikkhaM ghettuM pacchA parihaveti / evaM kareMto suddho ceva / sesA padA pAyasona sNbhvNti| sAgArie tti dAraM gayaM idAni paDipahe tti dAraM--paDipaheNa daMDio iti, Asa-raha-hasthimAiehiM paDiNIo vA paDipaheNa eti, tAhe uvvatati pahAo, na pamajjae vA pAde, evaM saccitta-puDhavIe baccejjA / paDipahetti dAraM gye| idAni phiDie tti dAraM - maggAto vipaNaTTo saccittamIsAe "vA" puDhavIe gacchejjA, pappaDaeNa vA gacchejjA / phiDie tti dAraM gayaM // idANiM dIhAti tti dAraM tattha - [bhA. 170] rakkhAbhUsaNaheuM, bhakkhaNaheuM va maTTiyA gahaNaM / dIhAdIhi va khaie, imAe jataNAe nAyavvaM // cU. dIhAdiNA khaie maMteNAbhimaMtiUNa kaDagabaMdheNa rakkhA kajati, maTTiyaM vA muhe chor3e DaMko Acusijati Alippati vA visAkarisaNaNimittaM maTTiyaM vA bhakkhayati, sappaDakko mA rittakoTTo viseNa bhAvissati / dIhAiNA khaie esA jayaNA / jayA puNa sA maTTiyA gheppai tayA imAe jayaNAe // 170 // [bhA. 171] daDDhe mutte chagaNe, rukkhe susuNANe vaMmie pNthe| hala-khaNaNa-kuDumAdI, aMgula khittAdi loNe y| cU. paDhamaMtAva jo paeso aggiNA davo tao gheppati / tassAsati gomuttAti bhAviyAto vA / tato jaMmi padese chagaNachippollI varisovaTThAvayA tato gheppati / picumaMda-karIra-babbUlAdi tuvararukhaheTThAto vA gheppati / alaso tti vA, gaDUlo tti vA, susuNAgo tti vA egahu~ / teNAhAreuM
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64 nizItha-chedasUtram -1nIhAriyA jA sA vA gheppati / tassAsati vamIe vammito rappho, tato vA gheppati / tassAsati paMthe tattha vA janapada-nigghAta-viddhatthA gheppati / tao halassa cauyAdisu jA laggA sA vA gheppati khaNaNaM aliptaM tassa vA jA agge laggA sA vA gheppati / navesu vA gAmAgarAdinivesesu gharANa kuDDesu gheppti| aMgulamAdI aho khnnti| khittAdiNimittaM gilANaNimittaM loNaM ghepati, ete do gilANadArA // etesiM satthahatANa asatI ya kato ghetavvA ? ato bhaNati[bhA. 172] satthahatA''sati, uvariM tu geNhati bhUmi tasa dayaTTAe / uvayAranimittaM vA, aha taM dUraM va khaNitUNaM / / cU. daDvAti satthahatANaM asatI sacittapuDhavIe uvarillaM geNhati akhaNittA, khammamANAe puNa bhUmIe je tasA maMDukkAdi te viraahijjeti|ahvaa bhUmiTTiyANaM tasANaMca dayANimittaM aho na khaNNati, uvarillaM geNhati / uvayAraNimittaM nAma jA ahayA aNuhatA satI puDhavI, tIe kajjaM parimaMteUNa kiMci kathaM kAyavvaM, ao eteNa kAraNeNa aMgulaM vA dovA tinni vA khaNiUNa geNhejjA / aMgule tti gataM ||khittaaditi-koi gacche khittacitto dittacittojakkhAiTTo ummAyapatto vA hojA / so rakhiyavvo imeNa vihiNA[bhA. 173] puvvakhatovara asatI, khittA daTThA khaNijja vA agddN| ataraMtapariyaraTThA, hatthAdi jataMti jA karaNaM / / cU, puvvakhao jo bhUdharobbaro taMmi so vijJati / asati puvva-khayassa bhuughrovvrss| khittAdINaM aTThA, aTThA nimitteNa khaNejjA vA agaDaM-agaDo kUvo / esa Adi saddo vkkhaao| hatthAdi tti gayaM / ataraMtapariyaraTThA vA, atarato gilANo, taM paricaraMtA, tassaTThA appaNaTThA vA saMsarakkhahatyAdidArehiM jayaMti, savvehiM dArehi-jAva-karaNadAraM / / idANiM gilANe tti dAraM[bhA. 174] loNaM va gilANaTThA, dhippati maMdaggiNaM va aTThAe / dullaha loNe dese, jahiM va taM hoti sccittN|| cU. gilANanimittaM vA loNaM gheppati / agilANo vijo maMdaggI tassaTTA vA gheppati / taM puNa dullabhaloNe gheppati / tattha puNa dullabhaloNe dese ukkhaDijamANe loNaM na chubbhati, uvari loNaM dijjati / teNa tattha maMdaggI geNhati / taM puNa geNhamANo jattha sacittaM bhavati tattha na geNhati |tN sacittaTThANaM pariharati / imA jayaNA ghettavvA - [bhA. 175] sItaM paurighaNatA, acelakanirodha bhatta gharavAse / . suttattha jANaeNaM, appA bahuyaM tu nAyavvaM // ghU, jaMmi dese sIyaM pauraM, jahA uttarAvahe, tattha je maMdapAuraNA te pauriMdhaNehiM agi kareMti, taMmi uccarageja loNaM taM tAva ghUmAdihiM phAsutIbhUtaM geNhati / gAhA puvvaddha'ttho savvo ettha bhAveyavyo / ahavA sIteNa jaM ghatthaM taM gheppati / ghUmamAiNA vA parighaNeNa jaM mIsaM taM gheppati / acelaganirohe puvvavakkhANaM / bhattagharae vA jaM TThiyaM taM gheppi / etesiM asati anivvaNaM pigheppati saJcittaM / taM puNa sutta jANaeNa / appA-bahuyaM nAUNa ghettavyaM / kiM puNa appAbahuyaM? imaM, "jaittaM taM loNaM na geNhati to gelaNNaM bhavati / gelaNNeya bahutarA saMjamavirAdhanA / itarahA na bhavati / " gelaNNe ti dAraM gayaM / / idAniM ome tti dAraM
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 176] [bhA. 176] ome vi gammamANe, addhANe tana hoti sacceva / acchaMtA na alaMbhe, puttallabhicArakAuMTTA / cU. omodariyAe annavisayaM gaMtavyaM / jA jattha jayaNA addhANadAre bhaNiyA sacceva omodariyAe gammamANe jayaNA asesA daTThavvA / acchaMtA gilANAdipaDibaMdheNa annavisayaM agacchamANA alAbhe bhattapANassa / puttalassabhicAragAuMTTa tti vAullageNaM vijaM sAhittA kiMci iDvimaMtaM AuMTAveti, so bhattapANaM davAviJjati gayA puDhavikkAyassa kappiyA pddisevnnaa|| idAni AukkAyassa dappiyA bhannati -- tatthimA dAragAhA -- [bhA. 177] sasiNiddhamAdi siNhodae ya gamaNe ya dhovvaNe naavaa| pamANe ya gahaNa-karaNe, nikkhitte sevatI jaMca / / cU. ete dasa dArA / siNhodaesu gamaNasaddI patteyaM / sevatI jaM catti eteseva aMtabhAvi dasamaM dAraM / / tatta sasiNiddhe tti dAraM- Adi saddAo udaullapuracchakammA gahiyA sabheyasaniNiddha-dArassa nikkhitta-dArassa ya sevatI jaMcatti etesiM tiNhavi jugavaM pacchittaM bhaNNati-- [bhA. 178] paMcAdI sasaNiddhe, udaulle lahuya mAsiyaM miise| purakamma-pacchakaMme, lahugA AvajjatI jaM ca / / cU. paMca tti panagaM / taM sasaNiddhe bhavati / imeNa bhaMgavikapeNa sasiNIddhe hatthe sasiNiddhe matte caubhaMgo / paDhame do paNagA, ekekkaM dosu, carimo suddho / "Adi" zabdo sasnigdhe eva yojyaH, udaullAdInAmAdyatvAt / nikkhittaM caubvihaM-saccitte 1 anaMtaraparaMpare 2 mIse 3 anaMtaraparaMpare 4 ete curo| ettha mIsaparaMparaNikhitte paNagaM mIsAnaMtare mAsiyaM / mIse ti gataM / saccitta-paraMpare mAsiyaMceva saccittAnaMtare caulahuaM / udaulle caubhaMgo / paDhame bhaMge do mAsalahu, dosu ekekaM, carimo suddho / purakammapacchakamme lahugA, kaMThaM / AvajjatI jaM catti ekeke dAre yojamidaM vAkyam / Avajati pAvati, jaM saMghaTTaNAdikaM sesakAra taM dAyavyaM / hma // IdAni siNha tti dAraM ThappaM / daye tti dAraM / tattha - [bhA. 179] gAuya duguNAduguNaM, battIsaMjoyaNAI caramapadaM / cattAri chacca lahuguru,chedo mUlaM taha dugaM ca // ghU. saccitteNadageNa gAuyaM gacchati, dogAuyA, joyaNaM, do joyaNA, cauro, aTTha, solasa, battIsaMjoyaNA / pacchaHNa jahA saMkhaM caulahugAdI pacchittA / dae tti dAraM gayaM // idANi siNha tti dAraM bhannati[bhA. 180] siNhA mIsaga heTThovariMca kosAti aTThavIsasataM / bhUmudayamaMtalikkhe, catulahugAdI tu battIsA / / cU. siNha tti vA osa tti vA egaTuM / sA hetRto uvariM ca / tAe duvihAe mIsodaeNa ya gAuyaM gacchamANassa mAsalahuM / dosu gAuesu mAsaguruyaM, joyaNe caulahu, dosukA, causu , aTThasurphA, solasesu chedo, battIsAe mUlaM, causaDIe aNavaTTho, aTThavIsasate pAraMcI / siNha tti dAraM gaye avisiTTamudagadAraM bhaNiyaM / [1515
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ 66 nizItha-chedasUtram -1. tabbisesappadarisaNatthaM pacchaddhaM bhaNNati-bhUmIe udagaM bhUmudagaM nadhAdiSu aMtalikkhe udagaMvAsodayetyarthaH / teNa gacchamANassa "caulahagAdI u battIsa" gatArdhaM / / idAni sacittudaga-siNha-mIsodagANaM abhikkhasevA bhannati - [bhA. 181) sacitte lahumAdI, abhikkha-gamaNami aTThahiM sapadaM / sihAmIsevudae, mAsAdI dasahiM carimaM tu / / ghU. sacittodageNa sai gamaNe caulahuyaM, bitiyavArAe cauguruM, evaM-jAva-aTThamavArAe pAraMciyaM siNhAmIsudageya paDhamavArAemAsa--lahuM, bitiya-vArAemAsaguruMevaM-jAva-dasamavArAe pAraMciyaM // idANiM dhuvaNe tti dAraM[bhA. 182] sacitteNa u dhuvaNe, muhanaMtagamAdie ca catulahuyA / aJcitta ghovaNaMmi vi, akAraNe uvadhiniSphaNNaM / / cU. saccitteNa udageNa jai vi muhanaMtagaM ghuvati tahA vicaulahuyaM / aha acitteNa udageNa akAraNe ghuvatitao uvahinipphaNNaM bhavati / jahannovakaraNe paNagaM, majjhime mAsalahuM, ukkose calahuM / saccitteNAbhikkhaghovaNe aTThahiM sapadaM, mIsodaehiM sapadaM, acitteNa vi nikkAraNe abhikkhAghovaNe uvahinipphaNNaM, saTThANA uvarimaM nAyavvaM | dhovaNe tti dAraM gayaM // idAni nAva tti dAraM[bhA. 183] nAvAtArima caturo, ega samudaMmi tinni ya jlNmi| oyANe ujjANe, tiricchasaMpAtime ceva // cU. tAriNI nAvAtArime udage cauro nAvAppagArA bhavaMti / tatta egA samudde bhavati, jahA teyAlaga-paTTaNAo bAravai gammai / tinni ya samuddAtirite jale / tA ya imA-oyANe tti anuotogAminI pAnIyAnugAminItyarthaH, ujjANetti pratilomagAminItyarthaH, tiriccha-saMtAriNI nAma kUlAtkUlaM Rju gacchattItyarthaH / eyaMmi va caubihe NAvAtArime imaM pAyacchittaM[bhA. 184] tiriyoyANujANe, samuddajANI ya ceva nAvAe / catulahugA aMtagurU, joyaNaaddhaddha jA sapadaM / / cU.tirioyANujjANe smudd-naavaaycusuviculhugaa|aNtguru tti samudda-gAmaNIe dohiM vi tava-kAlehiM gurugA, ujANIe taveNa oyANIe kAleNa, tiriyANI dohiM vi lahuM / "joyaNaaddhaddha-jAvasapadaM ti" etesiM cauNhaM nAvappagArANaMegatameNA vi addhajoyaNaM gacchati caulahuyaM, gato paraM addhajoyaNavuTTIe joyaNe cauguruyaM, divaDDe phu, dosurphA, aDDAijjesu chedo, tisumUlaM, tisu saddhesu aNavaThThappo, causu pAraMcI |abhikkhsevaae ahiM "sapadaM'' pAraMciyaM ti vuttaM bhavai / / nAvodagatArime pagate anne vi udagataraNappagArA bhaNNaMti -- [bhA. 185] saMghaTTe mAsAdI, lahugA tu lepa leva uvriNc| kuMbhe datie tumbe, uDupe pannI ya emeva // cU. nikkAraNe saMghaTTeNa gacchati mAsalahuyaM, AdisaddAto abhikkhasevAe dasahiM sapadaM / aha leveNa gacchati to caulahuyaM, abhikkhasevAto aDahiM vArAhiM sapadaM / aha levovariNA gacchati Gka, ahahiM saparya / kuMbhetti kuMbha eva /
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - |bhA. 185} 67 ahavA caukaTTi kAuM koNe koNe ghaDao bajjhati, tatta avalaMbiuM ArubhiuMvA saMtaraNaM kajati / dattie tti vAyakuNNo dasito, teNa vA saMtaraNaM kjjti| tuMbe ti macchiyajAlasarisaM jAlaM kAUNa alAbugANa parijati, taMmi ArUDhehiM saMtaraNaMkajati | ur3apatti koTiMbo, tena vA saMtaraNaM kajati / panni tti pannimayA mahaMtA bhAragA vajhaMti, te jamalA baMdheu te ya avalaMbiuM saMtaraNaM kajati / tameva tti jahA dagalevAdIsu caulahuyaM abhikkhajovAe ya aTTahiM sapadaM emeva kuMbhAdisu vi daTThavvaM / nAva tti daarNgt|| idAni pamANe tti dAraM[bhA. 186] kalamAdaddAmalagA, karagAdI sapadamaTThavIseNaM / emeva ya davaudae, biMdumAtaMjalI vaDDI / / cU. "kamalo' caNago bhaNNaMti, tappamANAdi-jAva-addAmalagappamANaM geNhati / evaM caulahuyaM / kahaM puNa kaDhiNodagasaMbhavI bhavati ? sapadamaTTavIseNaM ti addAmalagAdArabhaM duguNAdugaNeNa-jAva-aTThAvIsaM sataM bhaddAmalagappamANANaM / etta caulahugAdI sapayaM pAvati / emeva ya davaudage dravodaka ityarthaH, kalamAtrasthAne biMdurdraSTavyaH, ArdrAmalagasthAne aMjalirdraSTavyo, vaSTi tti duguNA daguNA vaDDI-jAva-aTThAvIsaM sataM aMjalINaM, caullahugAdI pacchittaM taheva jahA kaDhiNodake / mIsodake'pyevameva ArdrAmalakAMjalIpramANam / navaraM-duguNA duguNeNa tAva neyavvaM-jAva-paMcasatabArasuttarA / pacchittaM mAsalahugAdi / abhikkhasevAe dasahiM sapadaM / pamANe tti dAraM gataM / idAni gahaNe tti dAraM-- [bhA. 187] jati gahaNA tati mAsA, pakkheve ceva hoti cubhNgo| kuDumagAdikaraNA, lahugA tasa raayghnnaatii| cU. gahaNapakkhevesucaubhaMgokAyabyo ekkogahI ekko pkkhevongk| jattiyA gahaNa-parakhevA patteyaM tattiyA mAsalahugA bhavaMti / gahaNe ti dAraM gataM / idAniM karaNe tti dAraM kuDuM bhagAdikaraNe tti kuMDubhago-"jalamaMDuo" bhannati, Adi saddAo muravaNnataraM vA saI kareti |kuddubhgaadi sacittodakekaraMtassa caulahuyaM abhikkhasevAya aTThahiMsapadaM / mIsAukkAe kuMkuMbhagAdi kareMtassa mAsalahuM / abhikkhasevAe dasahiM sapadaM / kuI bhagAdi ca kareMto pUyaragAdi tasaMvirAhejA, ttthtskaaynnipphnnnnN| rAyagahaNAditti suMdaraM kuMDubhagakaresittimaMpi sikkhAvehi ti gennhejaa| AdiggahaNAto unnikkhamAveuM pAse dharejjA |krnnettidaarNgyN |gtaa AukkAyassa dappiyA paDisevaNA // idANiM AukkAyassa kappiyA sevaNA bhaNNati[bhA. 188] addhANa kajja saMbhama, sAgAriya paDipahe ya phidditey| dIhAdI ya gilANe, ome jataNA yajA jattha / / cU. ete addhANAdI navAvavAyadArA - etesu sasaNiddhAdI dasa vi dArA jaha saMbhavaM avavadiyavyA / / etya puNa addhANadAre ime dArA puDhavisarisA - [bhA. 189] sasaNiddhe udaulleeSa purapacchA mANa-gahaNa-nikkhitte gamaNe ya mahI ya jahA, taheva AuMmi bitiyapadaM / / cU. gamaNadArassa jai vi puDhavIe atideso kato tahA vi vizeSa-pratipAdanArtha ucyate[bhA. 190] uvarimasiNhA kappo, hechillIe u tliymvnnettaa|
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 68 emeva duvidhamudae, dhuvaNamagIesu guliyaadii|| cU. uvarimasiNhAepaDatIevAsAkappaMsupAuyaMkAuMgaMtavvaM / aho siNhAe puNataliyAo avaNettA gaMtavvaM / esa kAraNe jayaNA / jaha siNhAe vihI vutto emeva ya duvihe udaevi bhUme aMtalikkhe ya / gamaNe-tti dAraM gayaM / idANiM dhovaNe tti dAraM avavadinnati-ghuvaNamagIesu gilAyAdI gilANAdi-kAraNe / jattha sacittodageNa ghuvarNakAyavvaMtasthimA jayaNA-"agIyatthaM"tti, aparinAmaga atiparanAmagA ya, tesiM paJcayaNimittaM atipasaMganivAraNatthaM ca guliyAo ghuviumANijaMti, dagaMguligA puNa vakko bhannati, udassi bhAviya pottA vA / Adi saddAo chagaNAdi ghetavvA / dhuvaNe tti dAraM gayaM / / idAniM nAva tti dAraM - nAvAtArimaggahaNA ime vi jalasaMtaraNaprakArA gRhyate[bhA. 191] jaMghAtArima katthai, katthai bAhAhi appana trejjaa| kuMbhe datie tuMbe, nAvA uDuve ya paNNI y|| cU.samAsato jalasaMtaraNaM duvihaM-thAhaMathAhaMca |jN thAhaM taMtivihaM saMghaTTolevolevovariyaM ca / eyaMtivihaM pi jaMghAsaMtArimaggahaNeNa gahiyaM / katthai tti kacinnadyAdiSu IdRzaM bhavatItyarthaH / bitiyaM katthai tti kacinnadhAdiSu atyAhaM bhavatItyarthaH / ettha ya bAhAhiM appaNo no tarejA, hstaadiprkssepebhuudgopghaattvaat|jlbhaaviehiN imehiM saMtaraNaM kAyavvaM kuMbheNa, tadabhAvAdatieNa, tadabhAvA tuMbeNa, tadabAvA uDupeNa, tadabhAvA paNNIe, tadabhAvAnAvAe baMdhANulobhA majjhe nAvA gahaNaM ktN|| [bhA. 192] etto egatareNaM tariyavvaM kAraNaMmi jAtaMmi / etesiM vivaccAse, cAtummAse bhavelahuyA / / cU.kaMThyA / navaraM-vivaccAse tti sati kuMbhassa datieNa tarati caulahuyaM, evaM ekkekkassa vivaccAse caulahuyaM daTTavvaM / savve te kuMbhAtI imAe jayaNAe ghetavvA / / nAvaM puNa ahikicca bhannati[bhA. 193] navANave vibhAsA tu, bhAvitA bhAvite ti yaa| tadappabhAvie ceva, ullANolle ya mggnnaa|| dhU.sA nAvAahAkaDeNaya jAti, saMjayaTThA vA / ahAkaDAe gaMtavvaM / asati ahAkaDAe saMjayaTThAe vijA jAti tAe vigatavvaM / sA duvihA-navANave vibhAsa ttinavA purANAvA, navAe gaMtavvaM na purANAe, sprtypaaytvaat| navA duvihA-bhAviyAbhAviyatti udagabhAvitA abhAvitA ya, jA udake chUDhapuvvA sA udagabhAviyA, itarA abhAviyA, bhAviyAe gaMtavvaM na itarAe, udgviraahnnaabhyaao| udagabhAviyAduvihA-tadannabhAviettitadudayabhAviyAannodayabhAviyA ca, tadudayabhAviyAe gaMtavvaM na itarAe, mA udaga zastra bhaviSyatIti kRtvA / tadudayabhAviyA duvihA-ullANollatti maggaNA] ullA titA, aNIllA sukkA, ullAe gaMtavbaMnaiyarIe, dagAkarSaNabhayAt / bhaggaNe tti eSA eva mArgaNA yAbhihitA / erisanAva e puNa gacchati / / imaM jayaNaM atikkato[bhA. 194] asatI ya parirayassa, duvidha teNa tu sAvae duvidhe /
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 194] saMghaTTana levuvari, dujoyaNA hANijA nAvA / / cU. jattha nAvA tArimaM tato padesAo dohiM joyaNehiM gauM thalapaheNa gauDai / taM puNa thalapahaM ima--Natikopparo vA, varaNo vA, saMDevagovA, teNa dujoyaNieNa parirayeNa gacchau, mA ya nAvodaeNa / aha asai parirayassa saI vA imehiM dosehiM jutto / parirao duvihA-teNa tti sarIrovakaraNateNA, sAvate duviha tti sIhA bAlA vA, teNa vA thalapaheNa bhikkhaM na labmati vasahI vA, to divaDDajoyaNe saMghaTTeNa gacchau mA ya naavaae|ah tattha viete ceva dosA to joyaNe leveNa gacchau mAya nAvAe / aha natthi levo sati vA dosa jutto to addhajoyaNe levovarieNa gacchau mA ya nAvAe / aha taM pi natthi, dosalaM vA tadA nAvAe gacchau / evaM dujoyaNahANIe nAvaM ptto|| saMghaTTalevauvarINa ya vakkhANaM kasnati - [bhA. 195] jaMghaddhA saMghaTTo, nAbhI levo pareNa levuvri| ego jale thalego, nippagalaNa tiirmussggo|| cU.puvvaddha kNtthN| saMghaTTegamaNa-jataNA bhaNNati-egaMpAyaMjale kAuMegaMthale / thalamihAgAsaM bhannati sAmaigasaMNNAe / eteNa vihANeNa vakkhamANeNajayaNamuttiNNo jayAbhavati tadA niggalite udage tIre iriyAvahiyAe ussaggaM kareti / sadhaTTajayaNA bhaNiyA / idAthi leva levovariM ca bhannati jayaNA[bhA. 196] nibbhae gArathINaM tu, maggato colapaTTamussAre / sabhae atthegghe vA, oiNNesuMghaNaM pddheN| ghU. nibhayaM jattha corabhayaM nasthi tattha / gAravINaM mggto| "gAratthA" nihatthA / tesu jalamavatiNNesu "maggato' pacchatojalaMoyaraitti bhnniyhoi|pcchtoytttthitaajhaajlmvtrNti tahAtahA uvaruvari colapaTTamussAraMti, mA bahuugdhAto bhvissti|jsthpunn sabhayaMcorAkuletyarthaH, asthagdhaMjattha tthagdhA natthi, tattha otiNNesuttijalaM addhesu gihatthesuavatiNNesu, ghaNaM AyaNaM, paDheMcolapaTTa baMdhiuM, madhye avataratItyarthaH // jattha saMtaraNe colapaTToudaulleja tasthimA jataNA[bhA. 197] dagatIre tA ciTTe, nippagalo jAva colapaTTo tu| sabhae palaMbamANaM, gacchati kAraNa aphusNto|| cU. dagaMpAnIyaMtIraMparyantaM tattha tAvaciDejAvanippagalocolapaTTo |tusddonirbhyaavdhaarnne praha puNa sabhayaM to hattheNa gaheuM palaMbamANaM colapaTTayaM gacchati / iMDage vA kAu gacchati / na yataM palaMbamANaM DaMDAgre vA vyavasthitaM kAyena spRzatItyarthaH / esA gihi-sahiyassa dayuttaraNe jayaNA bhaNiyA / gihi asatI puNa imA jayaNA[bhA. 198] asati gihi NAliyAe, ANakkhettuMpuNo vi pariyaraNaM / egAbhoga paDiggaha, keI savvANi na ya purato / / cU. asati sathillayagihatthANaM jato pADivahiyA uttaramANA dIsaMti tao uttariyavvaM / asati vA tesiM NAliyAte ANakkheuM puNo puNo paDiyaraNaM / AyappamANAto chauraMgulAhigo daMDo "nAliyA" bhnnti|tiie "ANakkheu~' uvadhettUNa paratIraM gaMtuM ArapAramAgamaNaM "pddiuttrnnN''|naaliyaae vA asatitaraNaMpratikayakaraNojo sotaM ANakkheuMjayA Agato bhavati
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ 70 nizItha-chedasUtram -1 tadA gaMtavvaM / evaM jaMghAtArime vihI bhaNio / imA puNa asthAhe jayaNA - taM paDhama nAvAe bhannati / egAbhogapaDiggahe tti "ego bhogo" ego ya yogo bhannati, egaTThabaMdhaNe tti bhaNiyaM hoti, taM ca mattagovakaraNANaM egar3ha, paDiggaho tti paDiggaho sikkage ahomuhaM kAuM puDho kajati, naubhedAtmarakSaNArthaM / ___ "keya tti" kecidAcAryA evaM vakkhANayaMti--savvANi tti mAugopakaraNaM paDiggaho ya pAdopakaraNamasesaM paDilehiyaM / etAbhyAmAdezadvayAbhyAmanyatamenopakaraNaM kRtvA sa-sIsovariyaM kAyaMpAdeyapamajiUNaM nAvAruhaNaM kAyavvaM |tNcn ya puraottipurastAdagrataH, pravartanadoSabhayAno anavasthAnadoSabhayAcca / piTThao vi nAruhejA, mA tAva vimucceja ativikRSTajalAdhvAnabhayAdvA / tamhA majjhe''ruhejA // taM ca imeTThANe mottuN| [bhA. 199] ThANatiyaM mottUNa uvautto ThAti ttthnnaabaahe| dati uDuve taMbesu ya esa vihI hoti saMtaraNe // ghU. devatAhANaM kUyahANaM, nijAmagaTThANaM / ahavA purato, majhe, piTThao / purao devayaTThANaM, majhe sivaThThANa, pacchA toraNaTThANaM / ete vajjiya tattha NAvAe aNAbAhe hANe DAyati / uvautto ti namokkAraparAyaNo sAgArapaJcakkhANaM paJcakhAu ya haati| jayA puNa patto tIraM tadA no purato uttarejjA, mA mahodage niMbuDejA, naya piTThato, mA so avasArejjejjA NAvAe, taddosa-pariharaNadhaM majjhe uyariyavvaM / tattha ya uttiNNeNa iriyAvahiyAe ussaggo kAyabvo, jati vina saMghaTTati dagaM dati-uDupa-tuMbesu vi esa vihI hoti saMtaraNe / navaraM ThANaM tiyaM mottuM / nAva tti dAraM gayaM / / adhunA pamANaddAraM - ettha puNa imaM jataNamatikato saccittodagagahaNaM kareti -- [bhA. 200] kaMjiyaAyAmAsati, saMsaTThasuNodaesuvA astii| phAsugamudagaMtasajaDhaM tassAsati tasehiM jaM rhitN| ghU. puvvaM tAva kaMjiyaM geNhati / "kajiyaM" desIbhAsAe AranAlaM bhannati / AyAma avasAmaNaM / etesiM asatIe saMsaTThasuNodagaM geNhati / gavaMgarasabhAyaNanikkeyaNaM jaM taM "saMsaTThasuNodagaM" bhnnti| ahavAkosalavisayAdisusalloyaNoviNassaNabhayA sItodage chubbhati taMtaMmiyaodaNe bhutte taM aMbIbhUtaM jai atasAgato gheppati, etaM vA saMsaThThasuNodaM / etesiM asatIe jaM vappAdisu phAsugamudagaM taM tasajaDhaM gheppati / tassAsati tti phAsuya atasAgassa asati phAsugaM satasAgaM dhammakarakAdi paripUyaM gheppati / savvahA phAsugAsati sacittaM jaMtasehiM rahiyaM ti / / phAsuyamudagaM tijaM vuttaM, eyassa imA vakkhA - [bhA. 201] tuvare phale ya patte, rukkhe silA tuppa maddaNAdIsu / pAsaMdaNe pavAe, Atavatatte vahe avahe / / cU. tuvarasorukkhasadde saMvajjhatituvaravRkSa ityarthaH |soytuvrrukkho samUlapattapupphaphalo jami udage paDio taMmi teNa pariNAmiyaM taM gheppati / ___ ahavA tuvaraphalA harItakyAdayaH, tuvarapattA palAsapattAdayaH "rukkhetti" rukkhakoTare kaTuphalapattAtipariNAmiyaM gheppati / "sila ti" kvacicchilAyAM annatararukkhachallI kuTTitA taMmijaM saMghaTTiyamudagaM taM pariNayaM gheppati / jattha vA silAe tuppapariNAmiyaM udagaM taM gheppati /
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA, 201] 71 tuppo puNa mayaya-klevara vasA bhannati / maddaNAdIsutti hastyAdimarditaM, "Adi" zabdohastyAdikramapradarzane / eesi tuvarAdi-phAsugodagANaM asatIte pacchaddhaM | Ayavatatte, avaha, vahe, pAsaMdaNe, pavAte, eSa kramaH / ukramastu baMdhAnulomyAt / puvvaM AyavatattaM appodagaM avahaM gheppati / asai AyavatattaM vaha ghippai / doNha vi asatI kuMDa-taDAgAdIppasavaNodaM gheppati, annonna- puDhavisaMkamapariNayattA atrasatvAcca / tassAsati dhArodagaM, dhArApAtavipannatvAt atrasatvAcca / tataH zeSodagaM / maddanAdisuti jaM payaM, asya vyAkhyA[bhA. 202] jaDDe khagge mahise, goNe gavae ya sUyara mige ya / upparavADI gahaNe, cAtummAsA bhave lahuyA / / cU.jaDo hastI, khaggo eggasiMgI araNe bhavati, mahise goNe prasiddhe, goNAgitI gavao, sUyara-mRgI prasiddho / jaDDAdiyANa ukkamagahaNe chaumAsA bhave lahuyA ! ahavA maddaNAiyANaM vA ukkamagahaNe bhave lahuyA / esA pamANadAre jayaNA bhnniyaa| etthaM puNa mIsa-sacittodagANaM gahaNe patte jAvatiyaM uvaujjati tattiyamettassa paDhamabhaMge gahaNaM, asaMtharaNe-jAva-anegapakkhevaM pi karejA / addhANe tti dAraM gataM / idANiM sesA kajAdi dArA avavadijaMti[bhA. 203] jaha ceva ya puDhavIe kajje saMbhamaplAgAraphiDie ya / omaMmi vi taha ceva tu paDiNIyAuTTaNaM kAuM / / cU.jahA puDhavIe tahAime vi dArA kajje, saMbhame, sAgArite, phiDite ya, ca saddo paDippahe y| omaMmi vi taha ceva u "tu" saddo avisezAvadhAraNArthe, imaM puNa paDiNIyAuTTaNaM kAuMti addhANAti jahA saMbhavaMjoejA, paDiNIyAuTTaNaM kAtu kAmo karaNaM pikarejjA / satta dArA gayA / idAniM dIhAdi gilANe ti dArA[bhA. 204] visakuMbha seya maMte agadosagha dhaMsaNAdi diihaadii| phAsugadagassa asatI gilANakanjaTTa itaraM pi / / cU. visakuMbho tti lUtA bhannati / tattha sekanimittaM udagaM ghetavvaM / maMte tti AyamiuM maMtaM vAheti, agaosahANaM vA pIsaNa-NimittaM visaghAyamUliyANaM vA ghaMsaNaheDaM, "Adi'' saddAto viSopayuktetaramukte vA evameva / dIhAdi tti dAraM gataM idANiM gilANe tti - phAsugodagassa asatI gilANakArye itaraM pi saccittetyarthaH / AukkAyassa kappiyA paDisevaNA gatA // iyANi teukkAyassa dappiyA paDisevaNA bhaNNai[bhA. 205] sAgaNie nikkhite saMghaTTanatAvaNA ya nivvAve / tatto iMdhaNe saMkame ya karaNaM ca jaNaNaM ca // cU. sAgaNie tti dAraM-asya siddhasenAcAryo vyAkhyAM karoti[bhA. 206] savvamasavvarataNio jotI dIvo ya hoti ekko / dIvamasabbarataNie lahugo sesesu lahugA u / / cU. ekkakotti "jotI" udittaM, "dIvo' pradIpaH |jyotisraatrNjhiyaaynnaannosaarvraatrikH itarastvasArvarAtrikaH / pradIpo'pyevameva draSTavyaH / etesiM cauNha vikappANa annatareNAvi jA juttA vasahI tIe ThAyamANANimaM pacchittaM / dIve asabbarayaNie lahugo, sesesu tti savvarAtIe ppadIve duvihajoiMmiyacaulahugA / / imA puNa sAgaNiya-nikkhitadArANa doNha vi "bhaddabAhu"
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizIgha-chedasUtram -1sAmikatA prAyazcittavyAkhyAna gAthA[bhA. 207) paMcAdI nikkhitte, asavvarAti lahumAhiyaM mIse / lahugAya savvarAtie, jaM vA AvajjatI jattha / / gha. paMca tipaNagaM, taM Adi kAuMjattha-jastha jasaMbhavati pAyacchittaM taMtattha tattha dAyavvaM, nikkhittetti, sacittaparaMpara-nikkhitte asavva-rAIe ya ppadIve mAsalahugaM / ahavA "paMcAdInikkhette"tti AdinikkhittepaNagaM, missagaNiparaMparanikkhittetyarthaH / kathaM punarAdha ? dvitIyapade prApte "pUrva tena grahaNamiti karejA" kRtvA |maasiyN mIsittimIsANaMtaragaNi-nikkhitte mAsalahuyaM / lahugA ya savvarAie tti savvarAtIe ya padIve duviha joyaMmi ya caulahugA / ca zabdAtsacittANaMtaranikhitta ya / jaM vA AvajjatI jattha tti evaM savvadArANaM sAmaNNapayaM, jaM saMghaTTaNAdikaM, AyavirAhaNAyojyamiti vAkyazeSaH / "sAgaNiya-nikkhittetti dArA gatA / / iyANiM saMghaTTaNe tti dAraM- eyassa imA bhaddabAhusAmikatA-vakkhANa-gAhA-- [bhA. 208] uvakaraNe paDilehA, pamajaNA''vAsa porisa maNe ya / nikkhamaNe ya pavese, AvaDaNe cera paDaNe ya / / ghU. uvakaraNe paDileha tti padaM, evaM pamajjaNA''vAsaga porisi maNe ya nikkhamaNe ya pavese AvaDaNe ceva paDaNe ya etAvaMti padANi / avAMtara nava dvArANi / / eteSAM siddhasenAcAryo vyAkhyAM karoti-- [mA. 209] peha pamajaNa vAsae, aggI tANiM akuvvato jA parihANI / porisi bhaMgamabhaMjaNajoI hoti maNe tu rativva rati vA // cU. peha tti uvakaraNe paDilehA gahitA, pamajaNe tti vasahipamajjaNA gahitA, vAsae tti AvasagadAraM gahitaM, aggi tti etANi pehAdINi kareMtassa aggI virAhajjati tti vakkasesaM / saMjotiyAe uvakaraNaM paDilehetimAsalahuaM, aha agamIe cchedaNagANi vaDaMti to caulahuyaM / aha agiNivirAhaNAbhayA pehAdINi na kareti, tAni akuvvato jA parihANi tti, tamAvaJjate / uvakaraNapaDilehaNaparihANIe asamAyAriNipphaNNaMmAsalahuMuvahiNipphaNNaMvA, vasahina pamajaMti aiMtaNitA vA na pamajjaMti mAsalahuM, aha pamajjaMti tahA vi mAsalahuM, aha pamajjite cchedaNagehiM agaNikAovirAhijjatitocaulahuyaM / porisittidAraM-"porisibhaMgamabhaMjaNajotI" vyAkhyApadaM, suttaporisiM bhaMjati mAsalahuM, atyaporisiM na karetimAsaguruM, suttaM nAsetika, atyaM nAsetikA, abhaMge puNa jotI virAhijati / / idAni maNe tti dAraM - "hoi maNe tu ratibba-rati vA" vyAkhyAna padaM, sa jotivasIe jati ratI hoJja suhaM acchijati tti rAgetyarthaH to cauguruyaM, aha aratiM bhannati - ujjote to caulahuyaM / / AvassagaparihANI puNa imA-- [bhA.210] jai ussagge na kuNai, tati mAsA savva akaraNe lhugaa| vaMdaNa thutI akaraNe, mAso saMDAsagAdisu ya / / ghU. jati ussagge na kareti tai mAsA, kaMThaM / savvAvasagassa akaraNe caulahuyaM / aha kareti to jattiyA ussaggA kareti tati caulahugA, savvaMmi caulahuyaM ceva / jati na deti vaMdanae
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 210 thutIto vA tattiyA mAsalahu bhavaMti / aha kareti taM ceva yamAsalahuM / saMDAsagapamajaNe apamajaNe vimAso / / nikkhamaNa - pavese tti do dArA - imA vyAkhyA - [bhA. 211] AvassiyA nisIhiya, pamajjAsajja akaraNe imaM tu / paNagaM paNagaM lahu lahu, AvaDaNe lahugaM jaM caNNaM / / gha. nikkhamaMto AvassiyaM na kareti, pavisaMto nisIhiyaM na kareti, niMtAnaMto vA na pamajati, AsanaM vA na kareti, etesimaM pAyacchittaM AvAsigAtisu jahAsaMkheNa paNagaM, paNagaM, mAsalahu, mAsalahu / ahAvassiNIsIhiyA na kareti to panagaM ceva asamAyAriniphphaNNaM vA / pamaJjAsajANaM puNa karaNe agininiSphaNNaM / nikkhamaNa-pavese tti dArA gyaa| AvaDaNa-paDaNe tti dArA / AvaDaNaM pakkhalaNaM, taM puNa bhUmiasaMpatto, saMpatto vA jANukkopparehiM / paDio puNa savvagatteNa bhUmIe / ettha AvaDaNe lahuga tti AvaDaNe paDaNe vA caulahuga tti bhaNitaM bhavati / "jaMcaNNaM tti" AvaDito paDio vA chaha jIviNikAyANa virAhaNaM karissatI taM nipphana tti bhaNiyaM hoti / ahavA AtmavirAhaNAniSphaNNaM, ahavA agaNiniSphaNNaM / / AvaDaNa-par3aNatti dArA gatA / / gataM ca saMghaTTana dAraM / iyANiM tAvaNe tti - dAraM[mA. 212] sehassa visIdaNatA, usakkatisakkana'nnahiM nayanaM / vijjhaviUNa tuyaTTana, ahavA vi bhave palIvaNatA // [bhA. 213] saccittamIsa agaNI nikkhitte saMtaNaMtare ceva / sodhI jaha puDhavI tAvaNadArassimA vakkhA / / cU. agaNisahitovassae hitANaM sIyatto seho appANaM pitAvejjA, hatthapAdevA / tAvaNe tti dAraM gyN| ukkameNaM iMdhaNe tti dAraM vakkhANe tti-iMdhaNa tamevaMdAruyaM kareti / usakkatisakkana ttilahuM vijAut jalamANidhaNANaM ukaTTaNA usakaNA bhannati, jalautti tesiMceva samIraNA atisakkaNA bhannati, annaM vA iMdhaNaM pakkhivai / iMdhaNe tti daarNgyN| idANiM saMkamaNe tti dAraM - annahiM nayanaMti sthAnAtsthAnAntaraM saMkrametyarthaH / tatpunaH zayanIyasthAnAbhAvAtkaroti, pradIpanakabhayAdvA / saMkamaNe tti dAraM gayaM / idANiM saMkamaNetti dAraM-vijavitUNa tuyaTTaNe ttipalivaNagabhayA nivvAvetuMchAradhUlIhiM svapitItyarthaH / iha vakkhANukkamakaraNaM graMthalAghavArtha / nivvAvaNe tti dAraMgataM / idANikaraNaMcatti dAraM-alAtacakrAdikaraNaMkaraNetyarthaH / tatrAtmavirAghanAagnivirAdhanA vaa| ahavA vibhave palIvaNaya tti tenAlAtena bhrAmyamANena pradIpanaM syAt / / tattha imaM pAyacchittaM[bhA.214] gAuya duguNA duguNaM battIsaM joyaNAiM carimapadaM / dahNa va vaccaMtetusiNI ya paosa uDDAhe // cU. pubaddhaM kNtt| navaraM-caulahugAdI pacchittaM / dahNa va vaccaMte tusiNIe tti devaulAdimi pralitte AtmopakaraNaM gRhItvA AtmAparAdhabhayAtsAdhavaH prayAtAH, te ya vaccaMte tusiNIe daLUNaM gihatyA padosaM gacchejjA uDDAhaM vA karejjA / te ya paduTThA bhattovakaraNaM vasahiM vA na dejA, paMtavaNA
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ 74 ya karejA, seyavaDehiM ti daDDhamuDDAhaM karejA / ca saddo samuccaye / karaNe tti dAraM gayaM / / idANiM saMghaTTaNAdiyANa karaNaMtANa pacchitaM bhaNNati[ bhA. 215] saMghaTTaNAdisuM jaNaNAvatresu caulahU huti / chappaikAdivirAdhaNa iMdhaNe tasapANamAdIyA // cU. puvvaddhaM kaMThaM / tAvaNaddAre imaM visesapacchritaM, chappati AivirAhaNaM tti tAvaMtassa chappatidA virAhijaMti, taM niSphaNNaM pAyacchittaM bhavatIti vAkyazeSaH / "Adi" saddAto jaivAre hatyAdI parAvatteuM tAveti tai caulahugA / iMghaNe tti iMdhaNadAre imaM visesaM pAyacchittaM, tasapANamAdIyaM ti dha parikappamANa uddehigamAdi tasA virAhijaMti, "Adi" zabdAt thAvarA vi, taM niSphaNNaM pAyacchittaM dAyavyamiti / idANiM jaNaNaM ti dAraM [bhA. 216] nizIdha-chedasUtram - 1 - ahiNavajaNaNe mUlaM, saTTANaNisevage ya catulahugA / saMghaTTana paritAvaNa, lahuguru ativAyaNe mUlaM // cU. uttarAghara araNimahaNappayoge ahiNavamaggi jaNayati tattha se mUlaM bhavati / idANiM ca zabdo vyAkhyeyate - " saTTANaNiseyaNe ya'tti jattha gihatthehiM pajjAliyA agaNI tattha TThiyaM caiva AyaparaNpaogeNaM asaMghaTTaMto sevati tattha caulahugaM / sayaM paJjAlie puNa agaNikkAe puDhavAdIyANa tasakAyapacaMtANa saMghaTTa paritAvaNa lahuguruga tivAyaNe mUlaM, evaM kammanipphaNNaM // punaravi codaka evAtropapattimAha / [ bhA. 218] codagAha [bhA. 217] jati te jaNaNe mUlaM, hate vi niyamuSpattI ya taM ceva / iMdhaNapakkhevaMmi vi, taM caiva ya lakkhaNaM juttaM // cU. yadItyabhyupagame, te bhavata, uttarAdharAraniSpaogeNa "jaNie" - utpAditetyarthaH, mUlaM bhavati, evaM te "hate" vidhAtetyarthaH, niyamA avassaM anno aggI uppAinissati, tamhA hate vi taM caiva mUlaM bhavatu / kiM cAnyat - "iMghagapakkhevaMmivi " anyo'gani utpAdyate, api padArthasaMbhAvane, ussakaNe anyognirutpAdyate / taM ceva ya lakkhaNaM ti tadevAgnyutpattilakSaNaM, "ca" zabdo lakSaNa avizeSAbhidhAyI, juttaM yogyaM ghaTamANetyarthaH / tamhA etesu vi mUlaM bhavatu // avi ya hu jutto daMDo, uvaghAte na tu aNuggahe jujje / anukaMpA pAvatarI, nikkivatA suMdarI kiha nu // cU. api ca, mamAbhiprAyAt, hu zabdo daMDAvaghAraNe, jutto yogyaH, daMDaNaM daMDaH, uvaghAteti vinAzetyarthaH, na pratiSedhe, tuzabdo pratiSedhAvadhAraNe stokaprAyazcittapradAnavizeSaNe vA, aNuggahe tti aNuvaghAte ujjAlanetyarthaH, juje yuktaH / anukaMpaNamanukaMpA daye tti bhaNiyaM hoi sA pAvatarI kahaM bhavati ? syAtkathaM? bahuppacchittappayANAto, nikkiyatA nigdhiNiyA, sA suMdarA pahANA kaha bhavati ? syAt kathaM ? apapacchittappadANAto; kahaM tti praznaH, nu vitarke / / AcAryAha[ bhA. 219] ujjAlajjhaMpagA gaM, ujjAlo vaMNio hu bahu kaMmo / kammAra iva pautto, bahuDhaM sayaro na bhaMjaMto / / ghU. ujjAlao prajcAlakaH, jhaMpako nivvAvako, NaM zabdo vAkyAlaMkArArthaH / etesiM dopaha
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 219/ 75 purisANaM ujjAlo vaNNio bhagavatIe bahukammo, tu zabdo nizcitArthAvadhAraNe / asyArthasya rasAdhanArthaM AcAryo dRSTAntamAha - kaMmAre tti kammakaro lohakAro iva uvaMme, pauttA AyudhANi nivvattittAsobahudosatarobhavati,nayatANi AyudhANijo bhaMjatetyarthaH |trshbdo mahAdoSapradarzane, yathA kRSNaH kRSNataraH, evaM bahudosobahudoSatarobhavati, eSa dRSTAntaH tasyopasaMhAraH evaM agnizastra pajjAyato puriso bahudoSataro, na nirvApayatetyarthaH / teukAyassa dappiyA paDisevaNA gatA / iyANi teukkAyassa kappiyA paDisevaNA bhannati - [bhA. 220] bitiyapadamasati dIhe gilANa addhANa sAvate ome| suttattha jANaeNaM appA bahuyaM tu nAyavvaM / / cU.bitiyaM avavAyapadaM, ussagaMpadamaMgIkRtya dvitIyaM avavAyapadaM / tatyimedArA-asati, dIhe, gilANe, addhANe, sAvate, ome / / ee paMtIe ThAveUNa etesiM heTTAto sAgaNiyAdI jaNaNapajjavasANA nava dArA ThavijaMti / tattha sAgaNiyadArassa heTThato dIvajjotIhiM asavvasavvehiM cauro dArA ThavinaMti / saMghaTTaNadArassa heTThAto pehAtI paDaNa-pajjavasANA nava dArA TAvijaMti / sesA ekkasarA / ete sAgaNiyAdI sabheyA asati dAre avavadijaMti / tatva sAgaNiya tti dAraM[bhA. 221] addhANaniggayAdI, asatIe jotirahiyavasadhIe / dIvamasavve savve, asavvasavve ya joti mi / / cU.addhANaM mahaMtAaDavI, tAo niggatA vasahimaprAptAvityarthaH, "Adi" saddAto imesu ThANasu vaTTamANA "asive omoyarie, rAyabhae khuhiya uttamaDhe y| phiDiya gilANa tisese, devayA ceva aayriie|| te ya viyAle ceva pattA gAmaM / prasatIe jotirahiyavasahIe sajoivasahIe ThAyaMtANimA jayaNA / paDhamaMasavvarAtIe dIve / asati, savvarAie dIve | tassAsati, asavvarAIe joIe / asati, savvarAtIe joie / mi ityayaM nipAtaH / sAgaNiya tti dAraM gayaM / / nikkhitta-dArAvavAto na saMbhavati / to nAvavaijjati / saMghaTTaNaM ti dAraM bhannati-saMghaTTaNabhayA pehAdisu imA jayaNA kajjati[bhA. 222] kaDao va cilimilI vA, asatI sabhae bahiM yajaM aMtaM / ThAgAsati samayaMmi va, vijjhAtagaNimi paheMti / / cU. padIvajotINaM aMtare vaMsakaDagAdI dijati / tassAsati, pottAdi cilimiNI dinati evaM kAUNa pehAdI savvaddArA kareMti / asati kaDagacilimiNINaM, vahi uvakaraNaM pehettu, bahi sabhae, "jaM aMtaM' aMtamitti juNNaM, acoraharaNIyamityarthaH, taM bAhiM paDileheMti, sAruvakaraNaM acchati, "taM vijjhAyagaNiM mi pehaMti" / ThAgAsati tti aha bahi aMtuvakaraNassa vi ThAo nasthi, sati vA ThAte aMtuvakaraNassa vi sabhayaM, to savvaM ciya aMtasArUvahiM vijajhAyagaNiM mi pehaMti / peha tti daarNgtN|| pamajaNAvAsa-porisi-maNadArA cauro vi ekkAgAhAe vakkhANe tti
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 [bhA. 223] niMtA na pamajjatI, mUgA saMtu vaMdaNagahINaM / porisi bAhi maNe na vA sehAya ya deMti aNusaddhiM / / ghU. nitA niggacchaMtA pavisaMtA vA vasahina pamajjati vuttNhoi|muugaasNti vAyAe aNucaraNaM, vaMdaNagahINaM vaMdanaM na dadatItyarthaH / suttatthaporisIo bAhiM kareMti / maNena vatti sajotivasahIe rAgadosaM na gacchaMti / je ya sehA hojja tANa ya sehANa deti aNusaTiM, seho'gItArtha, ca saddA gItANa ya, "anusaThThI" uvdeso| mugA vA saMtu baMdaNagahINaM asya vyAkhyA[bhA. 224]AvAsa bAhiM asatI, dvita-vaMdana-vigaDa-jataNa-thuti-hINaM suttattha bAhiM aMto, cilimili kAtUNa va jharaMti // ghU. anUnamatirittaM bAhimAvassagaM kareMti / bahiThAgAsati, TThiya tti jo jattha Thito so tattha ThitopaDikkamati, vaMdaNaga-dhuhIhiM hINaM, hINa-saddopatteyaM, viyaDaNA ADoyaNA, taMjayaNAe kareMti, vAsakappapAuyA NiviTThA ceva ThitA bhaNaMti "saMdisaha tti / "porisi bAhi tti" asya vyAkhyA-sattatthaporisIosati ThAe bAhiM kareMti,asati bahivAgassaaMtocilimili kAUNa jharaMti / vA vikalpe, cilimiNimAdINaM asatI aNupehAdI karetItyarthaH / / anusaTThI tti asya vyAkhyA[bhA. 225] nANuJjoyA sAhU, davyuJjotaMmi mA hu sajjitthA / jassa vina eti niddA, sa pAuti nimillio gimhe / / dhU. abhyudyoto dravyodyotaH, bhAve jJAnodyotaH / saJjitthA saktiH gihItItyarthaH / ujjote jassa vina eti nidAsa pAuo suvti| aha gimhe pAuyassa dhammo bhavejA to nimilliyaloyaNo suvati maulAviyaloyaNo tti vuttaM bhavati / cauro vi dArA gatA / idANiM nikkhama-pavesa tti dAra - [bhA. 226] tusiNI aiMti niti va, umugamAdI kaoi acchivNtaa| sehA ya joti dUre, jaggaMti ya jAdharati joti / / cU. tusiNIyAmoNe, atiti pavisaMti, nitivA niggacchaMtivA, Avassaga-nisIhiyAo no kuvvaMti ti vuttaM bhavai / nikkhama-pavesA gtaa| iyANiM AvaDaNa-paDaNetti dArA-uMmugaMalAyaM, "Adi' zabdAdagnizakaTikA gRhyate, AvaDaNa-paDaNabhayA kvacit aspRzyamAnA ityarthaH / gatA do daaraa| idANiM tAvaNe tti dAraM- sehA agItArthA, te aggIe dUre kIraMti, gIya vasabhA ya jaggaMti jAva dharati joti, mA sehA vi tAvissaMti / tAvaNe tti dAraM gayaM / / idANi iMdhaNe tti dAraM[bhA. 227] addhANAdI atinidda, pillio gItosakkiyaM suyati / sAvayabhaya ussikana, teNabhae hoti bhayaNA u / cU.addhANAtiparissaMto, atiniddapillio atinidrAgrastaH, gIyatthagahaNajahAagIyatthA na passaMti tahA, taM jayaNAe ossakkiuM suvati, sa eva gIyattho sIhasAvayAdi-bhae jayaNAe ummugANi osakkati, cobhate usakkati sakkanANaM bhayaNA / kathaM ? jati atikati ya teNA to
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 227] 919 osakkanaM na kajati, mA aggi daTThamAgamissaMti, aha thirAcorA to osakkijati, taMjalamANiM aggi daTu jAgaraMti ti nAbhiddavaMti, esA bhayaNA / / apubidhaNapakkhevaM pi karejA[bhA. 228] addhANavivittA vA, parakaDa asatI sayaM tujAleti / sUlAdI va tAveuM, katakajje chaarmkkmnnN|| ghU. addhANaM paho, vivittA musiyA addhANe vivittA parakaDA pareNa ujjAliyA, tassa asatI tatsvayamAtmanaiva jvAlayaMti, etaduktaM bhavati-zItArtA iMdhanaM prakSipaMti / iMdhaNe tti dAraM gry| idANi nivvAvaNe tti dAraM bhannati - parakaeNa vA sayamujAlieNa vA sUlAti tAveuM, AdisaddAto visUtitA, kate kajje niSThitetyarthaH, palIvaNa-bhayAcchAreNAkkamati / nivvAvaNe tti dAraM gayaM / / idAnaM saMkamaNe tti dAraM[bhA. 229] sAvaya-bhaya ANeti vA, sotumaNA vA vi bAhiM niinniti| bAhiM palIvaNabhayA, chAretassAsati nivvAve / / cU. sAvayabhae annatthANAto ANayaMti, tatthANAto vA soumaNA bAhiM nINayaMti / aha bAhiM palIvaNabhayA na nINayaMti tAhe tattha TThiyaM chAreNa chAdayaMti / tassAsati tti chArassa asati abhAvA nivvAvetti egaTuM / / asati tti dAraM gataM / dIhAdIdAresu sAgaNiyAdidArA uvaujja jaM juJjati taM joevvaM / imaM tu dIhAdi dArasaruvaM / tattha dIhe ti dAraM[bhA. 230] dIha cheyaNa Dakko, keNa jagga kiriyaTTatA diihe| AhAra tavaNa heuM, gilANakaraNe imA jtnnaa|| cU. dIhAti ya DakaM kayAti DaMbheyavvaM, taM nimittaM agaNI gheppati / chedo vA kAyavvo tassa desassa to aMdhakAre padIvo joti vA dharijati / Dakko daSTaH, keNaM ti sappeNaNnatareNa vA vAta-pitta-siMbha-sabhAvena sAdhyenAsAdhyena vA tatparijJAnanimittaM joti gheppati / jagga tti daTTho aggAvijjati, mA visaM na najihiti ullaliyaM na vA / evaM dIhadaTThassa kariyaNimittaM joI gheNpati / dIhi tti dAraM gayaM / idANi gilANe tti dAraM-pacchaddhasamudAyattho AhAro gilANassa tAveyabbo, tattha puNatAvaNakAraNe ime davvA tAveyavvA / [mA. 231] khIruNhoda vilevI, uttaranikkhitte ptthkrnnNtu| kAyavvaM gilANaTTA, akaraNe gurugAya aannaadii| cU. khIraMvA kaDheyavvaM, uNhodagaMvA vilevI vA uvakkhaDeyavvA, imAte jayaNAte uttareti uvaculagobhannati, nikkhittaMtattadvaviyaM / so puNacauculloevaM tappatijaMcullIeiMdhaNaM pakkhipati tassa jaliyassa jAlA avacullagaM gacchati, evaM ahAkaDaM tappai / uvacullagassAsatI puvapakkhitta-iMdhaNajaliyacullIe tAvijjati / asatimaMgAlagesu vipuvvakatesu / patthakaraNaM tu evaM savvAsatIe cullImaMgAlagA vA kAuM agaNiyamAnIya iMdhaNaM pakkhivittu kAyabvamiti / tu srvprkaarkrnnvishessnne| codagaAha-"nanuadhikaraNaM?" AcAryAha-yadyapi adhikaraNaMtaha vikAyavvaM gilANassa, akaraNe gurugA ya ANAdI // aha sAhuNo sUlaM visUiyA vA hojja to tAvaNe imA jayaNA [mA. 232] gamanAdi naMta-mummura-iMgAle iMdhaNe ya nivvAve /
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ 788 nizItha-chedasUtram -1AgADhe uMchaNAdI, jalaNaM karaNaM ca saMvigge / / cU. Ai tti AdAveva jattha agaNI ahAkaDo jhiyAyati tattha gaMtuM sUlAdi tAveyavvaM / aha jattha agaNI ahAkaDo jhiyAti, tatthime kAraNA hojA[bhA. 233) ThAgAsati aciyatte, gujjhaMgANaMpayAvaNe ceva / ___ AtaparassA dosA, ANaNanivvAvaNe na tahiM / / cU. ThAgo tattha natthi, aciyattaM vA gihavaiNo, ahavA guljhaMgANi pyatAveyavyANi, tANiya gihattha puratona sakketi tAveuM to na gammati / aha taruNItasthitthIo, so ya sAhU iMdiyaniggahaM kAumasamattho, to AyasamutthadosabhayA na gacchati, parA gihatdhIo, tA vA tatthuvasaggaMti, evaM pi tattha na gampai tti, issAlugA gihatthA na khamaMti / dosa tti evaM bahuA tatva dosA nAUNa agaNIte tattha ANayaNA kAyavvA, kate kajje nivvAvaNaM kAyavvaM / ujjhavaNaMti vuttaM havai / na tahiM dosale gaMtavvaM / / jaM puNa ANayaNaM taM imAe jayaNAe / naMti tti khuDDagA therA vA hayasaMkA naMtagA tAveDaM ANayaMti, tena taM tAvayaMti / aha naMtagaM aMtarA ANijamANaM vijjhAti to muMmuramANayaMti mumuro agaNikaNiyAsahito somho chAro / muMmurassa asatIe teNa vA appamANe iMgAle ANayaMti, aniMdhaNANi jjAlA iMgAlA bhaNNaMti / te paDihArie ANayaMti / kate kajje tattheva haavyNti| iMghaNe tti iMgAlAsati tehiM vA appaNnappamANe jayA vA khaddhagi tayA iNdhnnmvipkkhivNti| evaM kAraNe gahaNaM / kaDe ya kajje nivvAveyavvo agaNIcchAramAdIhiM, mA palIvaNaM bhave / AgADhagahaNA idaM jJApayati-jahA esa kiriyA AgADhe, noaNAgADhe |acchnnNti osakkaNaM, AdizabdAdanyatra nayanaM jalanaM jAlanaM osakkaM ti egahu~ / karaNaM ti paDaNIyAuTTaNanimittaM karaNamapi kuryAt / ca zabdAta glAnAdikAryavekSya jananamapi kAryaM / saMviggetti jo etANi kareto vi saMdigga so evaM kareti / gItArtha parinAmaketyarthaH / esa puNa pacchaddhattho savvesu gilANAdidAresu jahAsaMbhavaM ghddaaveybvo|| gilANe tti dAraM gayaM / idANiM addhANa-sAvae-oma--dArA tinni vi egagAhAe vakkhANeti[bhA. 234] addhANaMmi vivittA, sItaMmi palaMba-pAgaheuM vA / parakaDa asatI ya sayaM, ajAleti va sAvayabhae vA // cU.addhANe vivittA muSitA ityarthaH, sItamiti, kappANa'satI sItepaDateparakaDaagaNIe hatthapAyasarIrANa tAvaNaM kareMti / palaMbapAgaheuM vatti palaMbA phalA, pAgo pacanaM, hetu karaNaM, vA vikappe, eSa eva palaMbapacanavikalpaH |es palaMbapAgo / esa palaMbapAgo parakaDAe ceva agaNIe kaayvvo|prkddss asatIe sayaM jAleti / svayaM Atmanaiva, ca upapradarzane, kiM punastapradarzayati imaM, omadvArepyeSa eva pralaMbArthaM / sAvayA sIhAI, tassamutthe bhae aggi pajjAlayaMti / / gayA teukAyassa kappiyA paDisevaNA // idANiM vAukkAyassa dappiyA paDisevaNA bhaNNati[bhA. 235] niggacchati vAharati chiDDe paDiseva karaNa phUme ya / dArUgghADakavADe saMdhI vattheya chiiyaadii|| cU. dhammAbhibhUto nilayabbhaMtarAo bAhiM niggacchati, anilAbhidhAraNanimittaM vAharati
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA, 235/ 79 tti zabdayati-bahiDio bhaNati, ehi ehi ito sIyalo vAU / chiDDe paDiseva tti chiDDIte puNo loe coppAlA bhaNNaMti, tesu puvvakatesu vAupaDisevaNaM kareti / karaNaM ti apuvvANi vA chiDDANi vAyu-abhidhAraNanimittaM kareti / phUmeti ti ghaMmaddito annataramaMgaM phUmati, bhattapANamuNhaM vA / dAra tti duvAraM bhannati, taM pu vakayamiTTagAhiM dvaiyamugghADeti, apuvvaM vA dAramugghADeti tti vuttaM bhvti| ugghADasahoubhayavAcI dAre, kvaaddey|ugghaaddeti vAkavADaMghammato,ahavA dAramugghADeti, ugghADaM vA kavADaM dhammato, ahavA dAramugghADeti, ugghADaM vA ugghADeti ucchADeti vuttaM bhavati / ugghADasaddo ubhayavAcI dAre, kavADe ya / ugghADeti, evaM tinni padA kajaMti / "saMdhi ti" - dharANaM aMtarA chiMDI vA taM sAtijati vatthayaMti vatthaM caurassagaM kAu paDavAyaM kreNti| "chItAdi ti" chItaM chakkiyaM, Adi saddAto kAsiyaM UsasiaMnIsasiaM, ete chIyAdI avihIe karetitti [bhA. 236] suppe ya tAlaveMTe, hatthe matte ya celakaNNe ya / acchaphume pavvae, nAliyA ceva patte ya / / cU. suppaM gayakaNNAkAraM bhannati savvajaNakyappasiddhaM teNa vA vAtaM kareti, jahA dhaNNaM punnNtiio|taalo rukkho, tassa veMTa tAlaveMTa, tAlapatrazAkhetyarthaH / sA ya erisA chijjati / hattho sarIregadeso, teNa vIyati / mattago mAtraka eva, teNa vA vAtaM kareti / celaM vastra, tasya kaNNo celakaNNo, teNa vaaviiyti|acchi phUmaiti |acchii akkhI, taMkaMdappAparassaphUmati / phUmaNasaddo ubhyvaacii| pavvae tti vaMso bhannati, tassa majjhe pavvaM bhavati, nAliya tti apavvA bhavati, sA puNa loe "muralI" bhannati, ee vAyaMti / patte yatti pattaM padminIpatrAdi tairAtmAnaM bhaktaM vA vIyati / / [bhA. 237) saMkhe siMge karatala, vatthI datie abhikkhpddisevii| paMceva ya chItAdI, lahuo lahuyA aya deva / / cU. "saMkho" jalacaraprANivizeSaH "siMgaM" mahisIsiMga, zaMkha zrRMgaM vA dhamei / karo hastastasya talaM taratalaM, hastasaMkhaM pUreti tti vuttaM bhavati / annataraM vA karatalena vAdyaM karoti / vatthI cammamayo, soyavejasAlAsu bhavati, taMvAyupuNNaM kareti / datioddatikaH,jeNanadimAdisu sataraNaM kajati, taM vAyapuNNaM karoti / abhikkhapaDisevI tti ete niggacchabAhirAtI hANA abhikkhaM paDisevaMto appappaNo ThANAto caramaM pAvati / paMceva ya chIyAdisu paNagaM bhavati / ettha vIsahiM vArAhiM sapayaM pAvati / lahu ti jesu lahumAso tesu dasahiM vArAhiM sapayaM pAvati / lahugA ya aTevatti jesucaulahuaMtesuaTTahiM vArAhiM bhavati / / viNao pucchati - bhagavaM! tubbhe bhaNata jahAniggacchadArAdiANaappappaNopacchittaTThANAto sapayaM pAvati, tamahaM saTThANameva na yANAmi, kahehataM / guru bhaNati[mA. 238] niggaccha phUme hatthe, patte ya celakaNNe y| karatala sAhA ya lahu, sesesuya hoti caulahugA / / cU. sAhA "sAhulI' vRkSasAletyarthaH / acchiphumaNe vi, etesu savvesu mAsalahu bhavati, sesesu tti je na bhaNiyA tesu caulahuaM / sAhA vayaNa ca sadde sAhA-bhaMgeNa vA pehuNeNa vA pehuNa-hattheNa vA vIei tti vuttaM bhavati / / "sesesu hoti lahuAo" etaM atipasattaM lkkhnnN||
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 Ayario pacchuddhAraM kareti -- [bhA. 239] jati chiDDA tati mAsA, jA tinnI catu lahu tu teNa paraM / evaM tA karaNaMmI puvva kayA sevaNe cev|| cU. jati chiDDANi kareti tatimAsalahu, jAva tinni teNa pareNaM caulahu bhavati etaM tAva puvacchiDukaraNe pacchittaM / puvvakatAsevaNecevatti pucakate ekami vAtapaDisevaNaM karei mAsalahu, dohiM do mAsalahu, tIhiM tinni mAsapahu, teNa paraM caulahu bhavati // [bhA. 240] kamaDhagamAdI lahugo, kAse ya viyaMbhieNa pnngNtu| ekkakkapadAdo puma, pasajjaNA hoti'bhikkhaNato / / cU. kamaDhaM sAhujaNapasiddhaM, Adi zabdAto kaMsabhAyaNAdI, etesu mAsalahu / kAsiaM khAsiyaM, viyaMbhiyaM jaMbhAtitaM, ca saddAo chitta-usasia-nIsasiesu avihIe paNagaM | ekekapayAo ti AtmAtmIyapadAt abhIkSaNata uvaruvari padaM prasajjati bhavatItyuktaM bhavati / / sissAbhippAto kimatthaM pacchittaM dijati ? ettha bhannati - [mA. 241] vAsa-sisiresu vAto, bahiyA sIto gihesu ya sa umho / vivarIo puNa gimhe, diya-rAtI satthamannonnaM / / cU. vAsa tti varisAkAlo, sisiro zItakAlo, etesu vAsa--sisiresu vAo bahiyA gihANa sIalo bhavati, gihesu tu gRhAbhyaMtareSu somho soSma, evaM tAvatkAladvaye / tavivarIto puNa gimhe ttipuvvAbhihitakAladugAo vivarIto gimhe umhakAle gRhAbhyaMtare sIto vAyuH bahiyA uSNa iti / diya-rAi tti vAsa-sisiragamhesu etaM vAulakkhaNaM divasao vi rAtIe vi| ahavA divasao vAU uNho bhavati rAtIe sIyalo bhavati / satyaM zastraM, jaM jassa vinAsakAraNaM taM tassa satthaM bhannati, anyonyazastraM parasparazastramityarthaH / vAsa-sisiragihamaMtaravAo bahivAyassa satthaM, bahivAto gihavAyassa satyaM / evaM gimhe vi| evaM diyavAto savari-vAyasa, savvari-vAoya diya-bAyassa / / jahesiM vAyANaM, annonnasatthakAraNattaM diTuM[bhA. 242] emeva dehavAto, bAhiravAtassa hoti satthaM tu| viyaNAdisamuttho vi, ya saupattI satthamaNnassa / / cU. emeva avadhAraNe, diTuMtopasaMhArapadarisaNatthe vA / dehavAo tti sarIravAtaH so ya cchIyAdisu saMkha-saMgapUraNe vA ditiyAdIpUraNe vA bhavati / so ya bahiravAyassa hoi satyaM tu evaM viyaNAdisamuttho vi yatti, "Adi" zabdaH viyaNaga--vihANa-tAlayaMTAdippadarisaNastha / sa iti svena svena vidhAnenotpannaH, anyonyazastra vijJeyamiti / anena kAraNena prAyazcittaM dIyata iti / ime ya Aya-saMjamavirAdhanAdosA bhavaMti[bhA. 243] saMpAtimAdighAto, Au-vaghAo ya phUma viiyNte| daMDiyamAdI gahaNaM, khittAdI bahirakaraNaM vA / / cU.viyaNAdiNA vIyaMtassa macchiyAdI saMpAtimAdighAto bhavati, esA sNjmviraadhnaa|
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 243} Au--vaghAto ya phUma vIyaMte, phUmaMtassa muhaM sUkhati, vIyaMtassa ya bAhA dukkhati, eso uvaghAto suMdaraM saMkhaM vA vaMsaM vA vAeti daMDio geNhejjA, uppavvAvei tti vuttaM bhavai / "Adi" saddAto raayvllbhovaa| khittAdittisahasA saMkhapUraNe koi sAhU gihattho vA khittacittobhaveja / "Adi" saddAto harisio dittacitto bhavai, samatto vA jakkhAiTTo haveja, ummAo vA se samuppoja / bahirakaraNaM vatti puNo puNo saMkhaM pUrayaMtassa vahirattaM bhavati tti, ca samuccaye / / gatA vAukkAyassa dappiyA paDisevaNA / idAnIM vAukkAyassa kappiyA paDisevaNA bhannati[bhA. 244] bitiyapade sehAdI addhANa gilANa 'ikkame ome / saNNA ya uttamaTTho, aNadhiyA se ya dese ya / / sehAti tti dAraM[mA. 245] savve vi pade seho, kareja anAbhogato aseho vi| sattho vaccati tariyaM, atthaM va uveti Adico / / ghU. niggamaNAdI savve padA seho ayANamANo karejja, "Adi" saddAto anAbhogato aseho vi nigacchaNAdI padA kareja / sehAdi tti gtN|| addhANa tti dAraM- addhANapaDivaNNA sAhU satyeNa samANaM / so ya sattho turiyaM vaciu kAmo, atthaM vA uveti Aicco, usiNaMca bhattaM taM NivvaveuM vIyaNAdIhiM turiyaM bhoyavvamiti / addhANe tti gayaM / / gilANAdikkame tti daarN| [mA. 246] paDhamAliMakaraNe velA, phiTTai sUratthameti vA ome| vidhuNAti phUmaNeNa vA, sItAvaNa hoti ubhae vi|| cU. gilAvaNaveyAvaccakaro paDhamAliaM kareti, taMca usiNaM bhattapANaM, jAva yataM sayameva sItI bhavatitAva gilANassaveyAvaccavelAtikamobhavati, atotaMvidhuvaNAdIhiM turiyaMnivvAdeUNa bhottUNa ya gilANassa ya bhattapANamANayati osahaM vA / gilANe tti dAraM gayaM // ome tti dAraM- "paDhamAliyAkaraNavelA phiTTai" esa paDhamapAdo ome vighaDAveyabyo / sUratthame tiomettiomaM dubhikkhaM,tami yadubhikkhe "asthamaNavelAe usiNaM bhattapANaM laddhaM, jatitaMsayaM sItI homANaM paDicchaMtijAva tAvayasUro'tthameti, nayasaMtharaMti, tAhe vihUvaNAdIhiM vidhuvaNAti tti vividhaM ghuNAti vighuvaNAti, vIyati tati vuttaM bhavati / ahavA "vighuvaNAti ti" vihuaNo viyaNao, teNa vIyati / phUmaNeNa va tti muheNa phUmati / etehiM sIyAvaNaM kareti sItalIkaraNamityarthaH / ubhae vi tti bhattaM pAnakaM ca, ahavA sarIramAhAro ya, ahavA odanaM vyaMjanaM ca / ome tti gataM // 246 ||snnnn tti dAraM -- - [mA. 247] saNNA siMgagamAdI, milaNaDhavihe mahallasatthe vaa| sesesu tu abhidhAraNa, kavADamAdINi vugghADe / / .. pU. saNNatti saNNA saMgAretyarthaH siMgagamAdI dhammati saMgAranimittaM / tassa ya evaM saMbhavo bhavatimilaNaTThaviha tti vihamaddhANaMtaMmiparopparaM phiDiyA milaNA siMgagamAdIdhammati, mahallasatthe vA mahato satthokhaMdhavArAtI, tamina najati ko katyaThito, tAhe siMgagamAdI pUrijjati, gurusamIve tato savve AgacchaMti, eteNa kAraNeNa siMgagamAdIpUraNaM karejjA |snnnn tti dAraM gayaM / | 156
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1. sesa tti uttamaTTha-aNahiyAsa-desa-dArA / tattha uttamaTTiyassa dhammo pariDAho vA, se kajati / aNahiyAso dammaM na sahati / dese vA, jahA uttarAvahe aJcatyaM dhammo bhavati / etesu tisu vidAresuabhidhAraNaM kareti, kavADamAdINi vA ugghADeti, "Adi" saddAto'pubdhadAramugghADeti chiDDANi vA kareti / gatA tinni vi dArA // gatA vAukkAyassa kappiyA paDisevaNA / idANiM vaNassatikAyassa dappiyA paDisevaNA bhaNNati[bhA. 248] bIyAdi suhuma ghaTTana nikkhitta parittanaMtakAe ya / gamaNAdi karaNa cheyaNa durUha pramANa gahaNe ya / / cU. bIyA parittAnaMtA ya, "Adi" sadA dasaviho vaNassatAM / suhumaMti puphA, ghaTTaNasaddo savvesu patteyaM / nikkhittaMnyastaM, taMpuNa parittavaNassatikAe anaMtavaNassatikAe vA / gamaNAdi ttipariteNAnaMteNa vA gamaNaM kareti, "Adi' saddAo ThANa-nisIyaNa-tuyaTTana karaNaMpratimArUpaM kareti / cchedaNaM pattacchejnaM kareti / durUhaNaM AruhaNaM / AmilakAdipramANaM / grahaNaM hattheNa, ca sahA pakkhevo ya / esa saMkhitto dAragAhattho vivrito|| [bhA. 249] pacAdI lahugurAga, lahugA gurugA prittnNtaannN| gAuyajA battIsA, catulahugAdI ycrimpdN| cU. paMca tti panagaM "Adi"tti bIyabAre, 'lahugurugaM tti' jati parittabIyasaMghaTTaNeNa bhattaM geNhati to lahupaNagaM, aNaMtabIyasaMghaTTaNeNaM to guruaM / "lahugA gurugA parittaNatANaMti paNagA saMvajhaMti / paritta-suhume pAdAdiNA saMghaTeti lahupaNagaM, aNate gurupaNagaM / ahavA "lahugA" gurugA parittanaMtANaMti nikkhittadAraMgahiyaM, parittavaNassatikAe anaMtaranikkhette lahugA, anaMte anaMtaranikkhitte gurugA, parittAnaMtavaNassatikAyaparaMparanikkhitte lahugurumAso, parittAnaMtavaNassatikAe mIse anaMtaranikkhitte lahugurumAso, tesu ceva paraMpare jahasaMkheNa lahugurupaNagaM / gamaNadAre gAuya jA battIsa tti gAuAo Arabbha duguNA duguNeNa jAca battIsaM joyaNANi gacchati, ettha asu ThANesu caulahugAdI caramapadaMti gAue caulahuyaM evaM-jAva battIsAe pAraMciyaM / evaM prite|annNte gAuyAi duguNeNajA solasa caugurugAdI carimaM pAvati "ca" saddo avdhaarnne|| [bhA. 250] panagaM tu bIya ghaTTe, ukkuTTe suhumaghaTTaNe maaso| sesesupuDhavIsarisaM, mottUNaM chedaNaduruhe / / ghU. paMcAdI lahuguruga tti etassa ciraMtanagAhApAyassa siddhasenAcAryaH spaSTenAbhidhAnenArthamabhidhatte / paNagaMtu bIyaghaTTe gatArthaM / saceyaNavaNassatI udUhale chuNNo pIsaNIe vA pITTho saraso ukkuTTho bhaNNai / so puNa paritto anaMtovA, tassaMsaTTeNa hatyamatteNa bhikkhaM giNhai, paritte mAsalahuM, anaMte maasguruuN| suhumA phullA, te parittAnaMtA vA, te jiMdheto ghaTTeti / mAso tti parittesu mAsalahu~, aNaMtesu mAsaguruM / sesesu ti karaNa-chedaNa-duruhaNa-pamANa-grahaNadArA, etesu puDhavIsarisaM, mottUNaMchedaNa duruhe kaMThyaM ||chedenn duruhaNa vakkhANaM / [bhA. 251 chedanapattacchejne, duruhaNa khevA tu jattiyA kuNati / pacchittA tu anaMte, agurugA lahugA parittesu / /
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 256] ghU. phAsuaMtividdhatyaM, jIvauppattiTThANaM joNI bhavati, parittA joNI jassa palaMbassa taM bhaNNati parittajoNI, parittaM anNtnbhvti| egahittiegabIyaM jhaaaNbgo|abddho ahillago jassa taM abaddhaTThiyaM, aniSpannamityarthaH / bhinnamiti dravyato, bhAvato niyamA tadabhinnaM kahaM ? ucyate, phAsugagrahaNAt / esa paDhamabhaMgo vyAkhyAtaH / abhiNNe yatti dvitIyabhaMgagrahaNametat / abaddhaTThipaDivakkho gheppai, baddhaTTiie vi evaM, baddhaTTiyagrahaNAt tatiyacautthabhaMgA gahiyA, evaM zabdagrahaNAt jahA paDhamabitiyANaaMte bhiNNAbhiNNaMevaM tatiyacautthANa viaMte bhiNNAbhiNNaM kartavyamiti / egaTTiyappaDivakhogheppati, emevaya hoti bahubIe ttievaM bahubIe vicauro bhaMgA abaddhabaddhaTThiya bhiNNAbhiNNehiM kAyavvA / eteaTThA / anne patteyavaNassatipaDivakkhasAhAraNeNa aTTa, ete solasa / anne phAsugapaDipakkhe aphAsugagahaNe solasa / ete savve battIsabhaMgA hehrato nAyavvA / / [bhA. 257] emeva hoti uvariM egaTThiya taha ya hoti bhubiie| sAdhAraNassa'bhAvA AdIe bahuguNaM jaM ca // ghU. uvariM rukkhassa emeva battIsaM bhaMgA kAyavvA / egaTThiya taha ya hoti "bahubIe tti" imaM puNa vayaNaM sesANa phAsugajoNiparittaiyANa vayaNANa sapaDivakkhANa sUyaNathamabhihitaM / tAni ya imAni phAsugajoNi paritto egaTThigA abaddhabhiNNa sapaDivakkhA, evaM bhaMgA battIsaM, uvarisAhAraNassa, 'bhAvattianena adhovaribattIsabhaMgakrameNa phAsugassa sAhAraNasarIrassa abhAvA alAbhetyarthaH, sacittaM gRNhAti / tatredaM vAkyaM "AdIe bahuguNaM jaM ca"-AdIe bahu guNaMti sesANa bahuguNaM janayati karotItyarthaH, "jaM ca tti" yad dravyaM, sati sacitte jaM davvaM bahuguNe karoti taM geNhati, parittaM anaMtaM vA / na tatra kramaM nirIkSatItyarthaH / ahavA sAhAraNasvabhAvAt yadravyaM bahuguNataraM, tamAdIyate gRNhatItyarthaH ||vnnsstikaayss kappiyA paDisevaNA gatA ! gaoya vaNassatikAyo / idAni beiMdiyAditasakAe dappiyA paDisevaNA bhaNNati[bhA. 258] saMsattapaMtha-bhatte, sejjA uvadhI ya phalaga-saMthAre / saMghaTTaNa paritAvaNa, lahuguru ativAtaNe mUlaM / / cU. beiMdiyAdIhiM tasehiM saMsajjatipayo, saMsajjati bhattaM, saMsaJjati sejjA, saMsajjati uvahI, saMsajjati phalahayaM, saMsajjati saMthAro / jaMmiya visae beiMdiyAdIhiM paMtha-bhattAtI saMsaoNti tattha jai dappeNa parigamaNaM kareti tatthimeNa vikappeNimaM pAyacchittaM / idaMpazcArddha vyAkhyAna-saMghaTTaNaparitAvaNe tibeiMdiyAINaMsaMghaTTaNaM karei, paritAvaNaMkarei, uddavaNaM kareti / lahuguru tti beiMdiyA saMghaTTeti caulahuyaM, paritAveti cauguruyaM, uddaveti challahuaM teiMdiyANasaMdhaTTAdisu padesu caugurugAdi chagurugo hAti / cauridiyANa challahuAdI chedo haati| paMcediyANa-saMghaTTaNechaguruaM, paritAvaNechedo, uddavaNe'tivAtaNemUlaMtipaMceMdriyaM vyApAdayamAnasya mUletyarthaH // eso ceva gAhApacchaddho anena gAthAsUtreNa spaSTataro'bhihi, jao[bhA. 259] saMkappe padabhiMdaNa paMthe patte taheva aavnnnne| cattAri chacca lahuguru saTThANaM ceva AvaNNe / / cU. saMkappa iti gamaNabhippAyaM kareti, padabhiMdaNamiti gRhItopakaraNo prayAtaH, paMthe tti
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram .1. saMsattavisayassa jo paMtho taM, patto ti saMsattavisayaM prAptaH / taheva AvaNNo tti "taha" zabdo pAdapUraNe, "eva" zabdo prAyazcittAvadhAraNe, "AvaNNo" prAptaH, kaMprApta? ucyate, beiMdiyAdisu saMghaTTaNaparitAvaNauddavaNamiti / cattAri chacca lahu guru tti "lahuguru" zabdaH pratyekaM, cattAri lahugurue chacca lahuguruete cauropacchittA saMkappAdisu jahAsaMkheNa joeyavvA / saMkappe caulahu, padabhede cauguru, paMthe challahu, patte chaguru / saTThANaM ceva AvaNNe tti beiMdiyAINa saMghaTTaNavikarpa AvaNNassa saTTANapacchittaM "ca" pUraNe evmvdhaarnne|| [bhA. 260] biya tiya cauro, paMciMdiehiM ghaTTaparitAvauddavaNe / catulahugAdI mUlaM, egaduge tIsu carimaMtu // cuu.gtaarthaaH|nvrN-eg-du-tiiesu carimaMtiegapaMceMdiyaM vAvAdeti mUlaM, dosuaNavaTTho tinni paMcediyA vAvAdeti pAraMciyaM / "tu" zabdo abhikkhAsevanapradarzanArthaM / esadAragAhA samAsArthenAbhihitA / idAni paMthe tti dAraM vyAkhyAyate[bhA. 261] muiMga-uvayI-makoDagA ya sNbukk-jlug-sNkhnngaa| ete uubhayakAlaM, vAsAsaNNeya negavidhA / / ghU. paMtho imehiM saMsatto muiMgA pipIliyA, uvaiga samuddehikAu, makkoDagA kRSNavarNAH prasiddhAH, saMbukkA aNaTThiyA maMsapesI, dIrghA pRSTipradeze, AvartakaDAhaM bhavati, kvacidviSaye patitamAtrameva bhUmI jalaMjalUkAbhisaMsajati, saMkhaNagAlakSNA sNkhaagaaraabhvNti| ete muiMgAdI pANAbahujale visae ubhayakAlaM bhavati, uDDavAsAsuttibhaNiyaM bhvti|vaasaasnnnney tti "vAsA" varSAkAlaH,AsannamitiprAptaHvarSAkAla evetyarthaH, ahavAvarSAkAlobhaddavadAsaya mAsAtassAsaNNo pAusakAlo, taMmiya pAusakAle ahiNavabuTThabhUmIenegavihAprANinobhavaMtItyarthaH, "ca"puraNae akAlavarSabahuprANisaMmUchane caa| paMthe tti dAraM gayaM / / idAni bhatte tti dAraM[bhA. 262] dadhitakkaMbilamAdI saMsattA sattugA tu jahiyaM tu / mUiMgamacchiyAsuya, ameha uDaDhAdi sNstte|| cU, "dahi" pasiddhaM, "takaM" udasI,chAsi tti egahu~, aMbilaM pasiddhaM, "Adi" saddAo odanamAdI, ete jattha saMsattA AgaMtugehiM tadutthehiM vA saMsattA, sattugA, tu zabdo AgaMtuka taduprANibhedapradarzane / jahiyaM tu tti-"jahiM" visae, "tu"zabdo avadhAraNe, kiM avahArayati ucyate, niyamA tatra saMjamavirAdhanetyarthaH / naUiMgA pivIliyA, "macchiyA" makSikA eva, mUiMgasaMsatteamehA bhavati, mehovaghAto bhavatItyarthaHmacchiyAsu saMsattesuuTuMbhavati, vmnmityrthH| esA AyavirAdhanA, "ca" zabdaH saMyamavirAhaNA pradarzane / bhatte tti dAraMgataM // idAni seja tti dAraM-jattha sejjA saMsajati tatthimAhiM ceTTAhiM te pANiNo vaheMti[bhA. 263]ThANa-nisIyaNa-tuaTTaNa-nikkhamaNa-pavesa-hatya-nikkhevo / uvvattaNamullaMghaNa, ciTThA senaadi-suubveti|| cU. ThANaM kAussagaM, nisIyaNaMuva-visaNaM, tuyaTTaNaMsayaNaM, nikkhamaNaMbahiyA, pavisaNa aMto, hatyo sarIregadeso, tassa nikkhevo bhUmIe, ahavA hatyago rayaharaNaMbhaNNati, taMvAnikkhavai bhUmIe, na AtmAvagrAhAdityathaH / uvvattaNaM nAma parAvartana / egasejAe uvaviTThassa tuyaTTassa vA
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA- [bhA. 263] ciraMAsamANassajadA sarIraMdukkhiumAraddhaM tadA parivatti umaNNahA hAtitti vuttaM hoi / ullaMghaNaM elugassa "Adi" saddAo saMthAragassa bhittiphalagANa vA / evamAdisu ceTThAsute saMsattavasahIe pANiNo vhti|| kiMcajAeyA ThANa-nisIyaNAdiyAoceTTAobhaNiyAjAosaMjamakarIotAicchitaMti, na iyraato|jo bhaNNati[bhA. 264] jA ciTTA sA savvA, saMjamaheuM ti hoti samaNANaM / saMsattavassae puNa, pcckkhmsNjmkriitu|| cU. jA iti aniddivasaruvA ceTThA gheppati / ahavA "jA" iti kAraNikakAyakriyApradarzanetyarthaH, kAyakriyA ceSTA bhaNNati / savvA asesA / pAvaviNivattI saMjamo bhaNNati / heU kAraNaM / tusaddo avdhaarnne|hoi bhvti| samaNANaM sAhUNaMti vuttaM bhvti| iha puNa saMsattuvassae paJcakkhamasaMjamakarI kiriyA sAhUNaM bhavatItyarthaH / tu saddo avadhAraNe / vasati tti dAraM gataM / idAni uvahitti dAraM[bhA. 265] chapati dosA jaggaNa, ajIra gelaNNa tAsiM paritAve / odaNapaDite bhutte, uDuMDaurAtiyA dosaa| cU, chappati tti jUA bhaNNaMti, tAhi jattha visae ucahi saMsajjati tattha bahu dosA bhavaMti te ime tAhiM khajamANo jaggati, jAgara mANassa bhattaM na jIrati, ajIramANe ya gelaNNaM bhavati, estha gilANArovaNA bhaNiyavvA / ____ ahavA tAhiM khajamANo kaMDUyati, kaMDUyamANassa khayaM bhavati, evaM vA gilaannaarovnnaa| tAsiM paritAyo tti tAsiM chappayANaM kaMDUDayamANo paritAvaNaM kareti, saMghaTTati, uddavei vA / ettha tanniphaNNaM pAyacchittaM daTThavvaM / iha puvvaddhe AyasaMjamavirAhaNA do vi darisiyA / imA puNa AyavirAhaNA oyaNapaDite bhuttettiodaNo kUro tattha paDiyA chappatitA, soya audaNo bhutto, tami ya bhutte uTuM bhavati, DauyaraM vA bhavati, "DauyaraM" jayoyaraM bhaNNati / uvahi tti dAraM gayaM / iyANiM phalaga-saMthAre tti dAraM[bhA. 266] saMsatte'paribhogo, paribhogAmaMtareNa adhikrnnN| bhattovadhi saMthAre, pIDhagamAdIsu dosAo / / cU. saMsatte tti phalagasaMthAresu saMsattesu aparibhogo tti abhujjamANesu, paribhogamaMtareNaM paribhogassa aMtaraM paribhogamaMtaraM paribhogAbhAvetyarthaH, adhikaraNaM tiaparibhuJjamAnaM adhikaraNaM bhavati / kaha? yto'bhidhiiyte| "jaM juJjati uvakAre, uvakaraNaM taM se hoi uvakaraNaM / __ atiregaM ahikaraNaM, ajao ya jayaM pariharaMto" || bhattovahisaMthArepIDhagamAdIsudosAoeteje adhikaraNaMtebhaNiyA |tushbdH dosAvadhAraNe ahavA ime dosA[bhA. 267] saMsattesutu bhattAdiesu, savvesime bhave dosA / saMghaTTAdi pamajjaNa, apamajjaNa sajjaghAto ya / / cU. pubbaddhaM kaMThaM / saMghaTTAdi tti saMghaTTaNaM pharisaNaM, "Adi" saddAto paritAvaNoddavaNaM
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1 86 ete, bhattAdisu savvesu saMbhavaMti / pamajjaNa tti saMsattA sejjAdI jati pamajjati to te ceva saMghaTTaNAdi dosA bhavaMti, apamajaNa tti jaI te sejjAtI saMsatte na pamajjati to sajjaghAto yatti sajjo sadho vartamAna eva prANinAM ghAto bhavatItyarthaH / ca saddo samuccaye / phalaga-saMthAraya tti dAraM gaye || idAniM savvadArAvasesaM bhaNati - eyaM puna jattha jattha dAre jujjai tattha tattha ghaDAveyavvaM / [ bhA. 268 ] veMTiyagayagahanikkheve, nicchubhaNe AtavAto chAyaM ca / saMthArae nisejjAe, ThANe ya nisIyaNa tuyaTTe // cU. veMTiya tti uvakaraNalolI bhaNNai, tIe gahaNaM kareti nikkhevaM vA, tattha ime satta bhaMgA - na paDileheti na pamajeti, na paDileheti - pamajjati paDileheti na pamaJjati paDileheti pamajjati jaM taM paDilehitaM pamajjitaM taM duppaDilehiyaM duppamajjiyaM duppaDilehiMya - suppamajjiyaM, suppaDilehitaM duppamaJjitaM / etesu pacchittaM pUrvavat / suppaDilehiyaM karemANassa vi saMghaTTaNAdiniSphaNNaM pUrvavat khelanicchubhaNe vi evaM ceva / Ayavo uNhaM, AyavavajjA cchAyA, tato AyavAto uvakaraNaM cchAyaM saMkAmeti, ettha vi apamajamANassa prANivirAdhanA / kahaM ? uNhajogiyA sattA cchAyAe virAhijjaMti, chAyAjoNiyA vi unhe virAhijjUMti / ato apamajjamANassa pANivirAdhanA / evaM saMthArage vi pamajaMtassasaMghaTTAdiniSphaNNaM, akaremANassa ya sattabhaMgA / nisajjati suttatthANaM nimittaM jattha bhU-padese nisijjA kajjati tattha pamajaMtassa saMghaTTaNAdIyaM akaremANassaya satta bhNgaa| ThANamiti kAussaggaTThANaM, tattha vi evaM ceva / nisIyaNaM uvavisaNaTThANaM, tuyaTThaNaM suvaNaTThANaM, etesu vi evaM caiva / puDhavisammissiesu jIvesu esa pAyacchittavihI bhaNito / imo puNa uvakaraNasammissiya chappadigAdisu vidhI bhaNNati- [bhA. 269] pariTThAvaNa - saMkAmaNa - papphoDaNa - dhovva-tAvaNe avidhI | tasapANaMmi cauvvihe, nAyavvaM jaM jahiM kamati // cU. chappadigAo pariTThaveti, vatthAo vatthe saMkAmeti, jahA reNuguMDiyaM papphoDijjati evaM papphoDeti, chappayA saDaMtu tti, sADaNa nimittaM vA ghovaNaM kareti, uNhe aganIe vA tAveti / savvesetesu patteyaM caulahuaM / evaM tAva nikkAraNagatANaM / kAraNe vi avihi tti kAraNagatANaM puNa avihIe saMkAmaMtassa caulahuyaM, saMghaTTaNaparitAvaNauddavaNaniSphaNNaM ca daTThavvaM / tasapANaMmi tti tasakAyagrahaNaM so ya tasakkAto cauvviho imo beiMdiyA, teiMdiyA, cauriMdiyA, paMciMdiyA / nAyavvaM bodhavvaM, jaM pAyacchittaM, jahiM ti beiMdiyAtikAe, kramati ghaDati yujyatetyarthaH / taM puNa pariTThAvaNAdidAresu jahAsaMbhavaM joeyavvaM / udAharaNaM maMkuNa-pisukAdayaH / / viMTiya- grahaNa - nikkhevadArANaM imA pacchitta gAhAappaDileha'pamaJjaNa, suddhaM suddheNa veMTiyAdIsu / [bhA. 270] tiga mAsiya tiga, paNae lahugaM kAlatavobhae jaM ca // cU. gatArthAH / imo akkharattho / appaDileha appamajaNa tti sattabhaMgA gahiyA, suddhaM suddheNa ti jati vi pANe na virAheti tahAvi pAyacchittaM, nikkAraNA asaMjamavisayagamaNAto / te puNa satta bhaMgA veTiyAdIsu tti | Aillesu tisu bhaMgesu mAsalahuM, tato'naMtaresu tisu panagaM, carimo
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 270 87 suddho kAyaniSphaNNaM vA / lahutti-lahumAsapaNagavisesaNaM / ahavA-lahuM kAteNa ya taleNa ya ubhaeNa ya visesiyavvA mAsA paNagA ya jaMca ttijaM ca tasakAyaNiphaNNaM taM ca dahavvaM // saMkappAdipadesu pariThThAvaNAdi padesu imo vihI daTTabyo[bhA. 271] nikkAraNe avidhi, vidhI ya vA vi kajje avidhie na kppe| saMkappAdI tu padA, kajaMmi vidhIe kappaMti / / cU. nikAraNe avihitti paDhamabhaMgo, vidhIya tti vititabhaMgo gahito, nikkAraNe vidhIya tti vuttaM bhavati / ka) tti avihIena kappeti tatiyabhaMgo ghito|uvyujy yatra yujyate tatra bhaMgA yojyA / gatA dappiyA paDisevaNA / iyANiM kappiyA bhaNNati-pacchaddhaM kaMThaM / navaraM-caubhaMgo gRhItetyarthaH / / kiM kajaM, kA vA vihI, jeNa niddoso bhavati ? bhaNNati-- [bhA. 272] pANAdirahitadese, asivomAdI tu kAraNA hojjA / acchitu boletu maNA, va kuja saMsattasaMkappaM / / ghU. pANA beiMdiyAdI, tehiM rahio varjitetyarthaH, ko so deso? taMmi dese asivaM hotA, omoyariyA vA hojjA, AdisaddAto AgADharAyaTTaI vA hoja, tu saddo avadhAraNe / evamAdI kAraNA jANiUNa saMjamavisayaM mottUNaM asaMjamavisayaM gaMtukAmA / te ya tattha asaMjamavisae acchiukAmA majjheNa vA boleumaNA kuryAt beiMdiyAdiyANa saMsattavisae gamaNAdisaMkappaM / / tattha je boleumaNA tesiM paMthe gacchaMtAnimA jayaNA[bhA. 273] jaM velaM saMsaJjati, taM velaM mottu nibbhae jNti| satye tutaliya piTThato, akaMta thiraatisNjogaa| cU. velaM ti yasmiMkAletyuktaM bhavati / pacUsa vajjhaNha-avaraNhAdIsujaM velaM paMtho saMsajjati taM velaM mottuM asaMsattavelAe gacchaMti tti vuttaM bhavati, nibbhae evaM gacchati / "satthe"utti sabhae sattheNagaMtavvaM / "taliya ti" uivAhaNAtoavaNayaMti, satyassayapiTThato vccNti|avkNtthiraadi-- saMjoga tti avakaMta-jaNavadeNa, thirA daDhasaMghayaNA, "saMjoga''tti so ya satyo akaMtapaheNa gacchejjA aNakaMteNa vA, tattha jo avakaMtapaheNa gacchati tena gaMtavvaM, so thirasaMghayaNesu vA athirasaMghayaNesuvA gacchejjA, jo thirasaMghayaNesutenagaMtavvaM, so sabhae vA gacchejjA nibhaeNavA, nibbhaeNa gaMtavvaM, so puNo diyA vA gacchejA, rAo vA, jo divA tena gaMtavvaM / eso ceva attho solasabhaMgavigappeNa vA daTTavyo / te ya ime solasa-bhaMgA_ akkaMtathiranibmatadivasato esa paDhamabhaMgo / akaMtathiranibdhayarAto esa bitiya bhaMgo evaM solasabhaMgA kAyavvA / etya paDhamabhaMge aNuNNA / sesesu paDiseho / evaM tA gacchaMtANa jayaNA bhaNiyA-imA puNa jattha sattho bhattaTThAtiraMghaNanimittaM ThAti / [bhA. 274] ThANanisIya-tuyaTTaNa, gahitetara jagga jataNa suvaNaM vA / abbhAsathaMDile vA, uvakaraNaM so va annattha / / cU. ThANaMussaggo bhaNNati, nisIyaNaMuvavisaNaM, tuyttttnnNnivjnnN|ghitennNti uvakaraNeNaM, tasakAyasaMsattapuDhavIegahitovakaraNAsabbarAiMussaggeNa 'cchti|ahn taraMti to gahitovakaraNA ceva nisaNNA savvarAiMacchaMti / aha taha vina sakkati tAhe jayaNAegahitovakaraNA nivjNti|
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1 iyara ti uvakaraNanikkhevo, jaggaMti gahite nikkhitte vA savvarAtiM jAgaraNA kAyavvA / ahana taraMti jAgariuM to jayaNA sovaNaM vA / imA jayaNA - paDilehia pamajia ucvattaNA parAvattaNAguMcaNapasAraNA kAyavvA / suvaNaM puNa niddAvasagamanaityarthaH / aha sovakaraNassa evaM thaMDilaM na hoja to abbhAsathaMDile vA uvakaraNaM "abmAsaM" paccAsaNNaM, tatthovakaraNaM Thavayati, so va annattha - "sovati" sAhU saMvasati, "annatya" tti thaMDilaM saMvajjati // codaga Aha - "soya ya evaM paDhiyavve so va kimarthaM paThyate"? AcAryAha - " vA " vikalpapradarzane, jati paccAsaNNe thaMDilaM natthi to dUre vi nibbae kareti uvakaraNaM / eseva attho jamhA puvvaM puDhavikkAe gato tamhA atideseNa bhAsati 88 [bhA. 275 ] jaha ceva puDhavimAdI, suvaNe jataNA taheva tasesu / navari pamajitu uvahiM, mottUNa kareMti ThANAdi // cU. jahA puDhavimAdIsu suvaNe jayaNA bhaNiyA tahA tasesu vi vattavvA / navahiM-viseso puDhavIe pamajjaNA natthi, sacittatA puDhavIe, ihaM puNa accittA puDhacI, navaraM tasasaMsattA, te tase pamajjiUNa tattha uvakaraNaM mottUNaM kareMti ThANAdI / taM puNa uvakaraNaM kerise ThANe mottavvaM ? bhaNNati - [mA. 276 ] jatya tu na vi laggaMti, uvaigamAdI tahiM tu ThavayaMti / saMsappaesubhUti, pamajiuM chAraThANe vA // cU. jattha ttibhU-padese, tu saddo thaDilAvadhAraNe, na vi pratiSedhAvadhAraNe laggaMti kaMbalyAdiSu uvaiga tti uddehiyA, sAdi saddAto ya ghaNNakArikarmoTakAdayaH, tahiM tu tatra pradeze uvakaraNaM sthApayaMtItyarthaH / aha puNa anaTThANAto bilAo vA AgaMtUNa, saMsappagesu tti saMsappaMtI ti saMsappA utsaraMti tti vRttaM bhavati, tesu saMsappagesu bhUmiM pamajjiUNaM ti je tattha thaMDile puvvA gata te pamajiu bhUmiM daMdatI ti vaksesaM, chAraThANaM va tti aha samaMtato uvayigamAdI saMbhavo hojjA, tA chAradvANaM paDile tattha ThAvayaMtItyarthaH // akkaMtathirAtisaMjoga tti iha vayaNe sAmaNNeNa akkatathirAtisaMjogA katA / tadvizeSavyAkhyApratipattinimittamucyate [bhA. 277] biya tiya cauro paMciMdiesu akkata taha aNakkate / thiranibbhatetaresu ya saMjogo divasarattiM ca / / 1 cU. beiMdiyA saMkhaNagamAdI, teiMdiyA pipIliyAdI, cauriMdiyA gopAdI, paMceMdiyA maMDukkaliyAdI | ete janapadeNa avakaMtA vA aNavakkaMtA vA thirA vA nibbhato vA paho hoja / iyaragahaNA athira sabbhayagahaNaM / saMjogo divasarattiM ca pUrvavat / navaraM puvvaM beiMdiesu akkaMtathiranibbhayadivasato, tato pacchAakkaMta athiranibbhayadivasao, tao pacchA-aNakkaMtathiranibbhayadivasato, tao pacchA-aNakkaMta adhirnibbhydivsto| ete cauro bhNgaa| anne etesu ceva TThANesu rattIe cauro bhNgaa| ete aTTha / tao pacchA teIdiesu evaM ceva atttthaa| tato pacchA - cauridiesu evaM ceva aTTha / tao pacchA-paMciMdiesu vi evaM ceva aTTa / ete cauro aTThagA battIsaM bhaMgA nibbhaNa bhiNiyA / tato pacchA - beiMdiyAdisu sabhaeNa puvvakameNeva anne battIsaM bhaMgA neyavvA ete savve causaddhiM / esa tAva kamo bhaNito / iyarahA jattha jattha appataro doso tena ukkameNAvi
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 277] gaMtav / esA paMthe sahANe ya jayaNA bhnniyaa| pathetti dAraM gataM / / idAni bhattadAra-jayaNA bhaNNati-- [bhA, 278] pattANamasaMsattaM, usiNaM pauraMtu usiNa astiie| sItaM mattaga pehita, itarattha chubhaMta sAgarie / cU. pattANaM jattha dese bhattapANaM saMsajjati, taM desaM pattANaM imA jayaNA-asaMsattaM ti asaMsajimadavvaM odaNAdi jati pattamuhaMto gehaMti / pauraM, tuzabdo pAdapUraNe vakkhamANavihi pradarzane vA / "usiNaM" uNhaM tassaasati abhAvAdityarthaH, ao usiNAbhAvA asaMtharamANA ya sItaM gennhti|jto bhaNNati-sItaM mattagapehiyaM "sIta' sIyalaM, "mattago" tuccha bhAyaNaM, tattha taM sIyalaM geNhiya, "pehita" pratyupekSaya, "itarattha"ttipaDigrahe,chubhaMtiprakSipaMti, taMpuNachubaMti asAgarie gRhasthenAdhzyamAnetyarthaH-asAgariyagrahaNAcca idaM jJApayati-kadAcit kamaDhacit kamaDhagepi gRhyate, tatra ca gRhItaM paDigrahe prakSipyamAnaM sAgArikaM bhavati, ao asAgArike prakSeptavyamiti ||ah mattagamAdIhiM jaM gahiyaM taM saMtattaM hojjA, tassimA pariThThAvaNavihI[bhA. 279] tiNa vaI jhusirahANe, jIvajaDhe cakkhupehie nisire| mA tassaMsiyaghato, odanabhakkhI tasAsIsu vA // ghU. "tiNA" damabhAtI, "vatI' vADI, jhusirasaddo eteSvevapratyeka ahavA tiNakaTTasaMkaro jattha taM jhusirahANaM bhaNNati / ete ya tiNAtI jati jIva-jaDhA jIvavarjitA ityarthaH / tesu tiNAisu cakkhupehiesu nisire parityajetyarthaH / sA puNa nisiraNA duvihA-puMjakaDA prakiraNA vA bIjavat, AgaMtugesu pipIliyAdisu pakiraNA saMbhavati, tadutyesu kimigAdisu puMjakaDA sNbhvti| codaka Aha-kimarthaMtiNavatimAdisupariTTavijjati? ucyate-mA tassaMsitaghAto "mA" ityayaMzabdaH prakRtArthAvadhAraNe avidhiparityAga-pratiSedhapradarzanaca, "tadi" tyanena bhaktaMsaMbadhyate, "saMsitA' AzritA "ghAto" maraNaM, tasminsasitA "tassaMsitA", tANaghAto "tassaMsitaghAto" keNapuNatassaMsitaghAtobhavejja? ucyate, odanabhakkhItasAsisuvattioyaNaMjebhakkhayaMti te joyaNabhakkhI suNagAdI, te ya odanaM bhakkhayaMtA je tassaMsiyA pipIlikAdI te vibhakkhayaMti ttivuttaM bhavai / pipIlikAdI tasakAya asatibhakkhayaMtijebhakkhayaMtijetetasAsI,naodanabhakkhI tti vuttaM bhavai, ato mA tesu odaNabhakkhisu tasAsIsu vA ghAtijati tti kAuM vatimAtisu pariDhavijjati / bhattaM pati esA jataNA bhaNitA // jattha puNa sattugA saMsajaMti tatthimA jayaNA[bhA. 280] taddivasakatANa tu, sattugANa gahitANa cakkhupaDilehA / tena paraM navavAre, asuddhe nisire [i] tare bhuNje|| cU. tu saddo avadhAraNe / taddivasakatANaM eva javA bhuggA pAsA najaMtage dalivA sahiNA sattugA bhaNNaMti / tesiM gahitANa AtmIkRtAnAM cakkhapaDilehA bhvtiityrthH|| codagAha - "nanu saccaM cciya cakkhupaDilehaNA, ko abhippAojeNa cakkhupaDilehagahaNaM kresi|"? ucyate, piMDavisohIpaDucca natthaNNAcakkhuvatirisA paDilehA, iNo puNo seabhippAo bhANatyasseva cakkuNA avaloyaNA cakkhupaDilehA, na rayattANa vigappaNAvasthApyetyarthaH / tena paraM
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 nizItha-chedasUtram -1 ti taddivasakatANa parao duvivasAtikayANaM ti vRttaM bhavati, navavAre tti ukkosaM navavArA paDilehA kAvyA, asuddhetti jati navahiM vArAhiM paDilehijjamANA sa suddA to nisire parityajen / iyare bhuMje tti itare je suddhA navavArAe Arao vA te bhoktavyA iti // kahaM puna sattugANaM paDilehA ? bhaNNati[bhA. 281] rayattANapattabaMdhe, pairittucchalliyaM puNo pehe / UraNiyA AgarA, 'sati kapparathevesu chAyAe / cU. pattagabaMdhamailIkaraNabhayA rayattANaM patthareUNa tassuvariM pattagabaMdhaM taMmi pattagabaMdhe, sattugA pairittu prakIrya vApyetyarthaH, ucchalliuM ti ekapArzve nayitvA jA tattha pattagabaMdhe UyariNiyA laggA tA uddharittu kappare kajjuMti, puNo pehaMti, puNo patirittucchallittu puNo pehijrjjati tti vRttaM bhavati / evaM navavArA / esA sattugapaDilehaNavihI bhaNiyA / UraNIyA Agara tti jA UraNiyA paDilehamANe kapparAdisukatA tAo- AgarAdisu pariveyavyA / ko puNa Agaro ? bhaNNati, jattha gharaTThAdisamIvesu bahuM java bhusuTThe so Agaro bhaNNati / asati tti tassAgarassAsati, kappara thave tti kappare vA sattugA choddhUNaM taM kapparaM sIyale bhU-padese cchAyAe parivijati / jatta pAnagaM saMsajjati tatya AyAmausiNodagaM geNhaMti / pUtaragAdisaMsattaM ca dhammakaragAdiNA gAlijjati / jattha gorasa - sovIra-rasagAdIhiM saMsacaMti tattha tesiM agrahaNaM, siyaggahiyANaM vA parivaNavihI jA paridvAvaNA nijuttIe bhaNiyA sA daTThavvA iti / bhattapAnadArajayaNA gatA / idAniM vasahidArayaNA bhaNNati [bhA. 282] donni upamajaNAo, uDumivAsAsu tatiya majjhaNhe / vasahi bahuso pamaja va atisaMghaTTaNahi gacche // cU. jattha vi vasahI na saMsajati tattha vi do vArA uDubaddhiesu mAsesu vasahI pamajjijati paccase pravaraNya, vAsAsu etAo caiva do pamajjaNAo, tatitA majjhaNhe bhavati / saMsattAe puNa vasahIe "bahuso pamaja va " kaMThaM, navaraM vakAro vikappadarisaNe / ko puNa vikappo ? imo - jai uDuvAsAsu saMsattA vi vasahI puvvAbhihiyappamANeNeva asaMsattA bhavati to nAirittA pamajjaNA, cet bahuso ma tti / aha bahUvArA pamajijramANe atisaMghaTTo pANiNaM bhavati, ato anna vasahiM gacchaMtItyarthaH // ahegadese muiGgAdiNagaraM havijja annatarapANisaMtAnago vA tatthimA vihI[bhA. 283] muMigamAdi-nagaraga kuDamuha chAreNa vA vi lakkheMti / codeMti ya annonnaM, visesao seha ayagole || cU. muiMgA pipIlikA, Adi saddAto makkoDagAdi nagaraM gharaM AzrayetyarthaH / kuDamuho kuDyaM dvAtaM tattha TThavayaMti chAreNa vA pariharaMto uvalakkhitaM kareMti / amuvautte gacchaMte codayaMti ya annonnaM, seho abhinavapavvAtito, ayagolo puNa bAlo nirddhabho vA, ete visesao codayaMtItyarthaH / vasahi tti dArajayaNA gatA / / iyANi uvahiddArajayaNA bhaNNatiairegovadhigahaNaM, satatuvabhogeNa mA hu saMsajje / mahurodageNa dhuvaNaM, abhikkha mA chappadA mucche // [bhA. 284 ] cU. jattha visae uvahI saMsajjati tattha colapaTTAdi uvahi atirittA ppati / aha kimarthaM
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 284] 91 atirittovahigahaNaM syAt ? ucyate, satatovabhogeNa mA hu saMsa i, egapaDoyArassa "sayatuvabhogAo" satatovabhogAdityarthaH, mAhu rityayaM yasmAdarthaM draSTavyaH, "saMsajje tti saMsajjati, tasmAt airittovahigrahaNaM kriyata iti / kiM cAnyat-madhurodageNamadhurapANaeNa uNhodagAdiNA ghavaNaM / abhikkhaNaMpuNo puNo kajjata tti vuttaM bhavati syAt / kimarthaM ? ucyate, mAchappayA gucche, saMmacchetyarthaH / / jaM ca vatthaM soheyavvaM taMsi jati chappayA hojja tA imeNa vihiNA aNNavatthe saMkAmeyavvA-- [bhA. 285] kAyallINaM kAtuM, tahiM saMkAmetaraM tu tssuvriN| ___ahavA koNaM koNaM, meletuM IsiM ghaTTeti // cU. jaM vatthaM na ghuveyavvaM kAyallINaM kAuMti "kAyo" zarIraM, lINaM kAuM, anaMtariuM pAvariuMtahiM saMkAmeti, kiM hatthenodadhRtya saMkrAmet ? netyucyate / itaraM tu tassuvari "iyaraM" jaM dhuviyavvaM, tu pUraNe "tassa" tti puvvapAudassa, "uvariM" pAuNe / ahavA anna saMkAmaNavihI bhaNNati / koNamiti kaNNaM / ghovvamANassa aghovvamANassa ya vatthassa kaNNakaNNe meliUNaM IsiM saNiyaM chappadAghaTTeuM saMkAmeti / uvahijayaNa tti dAraM gyN| idAni phalagajayaNA bhaNNati[bhA. 286] phalagAdINa abhikkhaNa, pamajjaNA heTThi uvari kAtavvA / mA yahu saMsajjejjA, tena abhikkhaM patAvejA // cU.phalagAcaMpagapaTTAdI, Adi saddAto saMthAragabhesagamAdI, eesiM abhikkhaNaM puNo puNo, pamajjaNA rayaharaNeNa heTTha uvariM kAyavvA / mA pratiSedhe, ca pUraNe, hu zabdo yasmAdarthe, jamhA apadAvijamANA phalagAdI paNagamAdIhiM saMsarjati teNaM ti tamhA abhikkhaNaM puNo puNo, uNhe payAvejA / phalaha-saMthArANa jayaNA gyaa|| idAni uvahimAdINaM sAmaNNA jayaNA bhaNNati[mA. 287] veTiMyamAIesuM, jataNAkArI tu savavahiM sujjhe| ajayassa satta maMgA, saTTANa ceva aavnnnne|| ghU. veMTigAdIuvakaraNajAe gAhanikkhevAdikiriyAsu jayaNAkArI tu savvahiM suddho aprAyazcittItyarthaH / ajayaNAkArissa puvvAbhihitA sattaMbhaMgA bhavaMti / pAyacchittaM pUrvavat / ajayaNAe yavaTTamANojaM beiMdiyAdINaM saMghaTTaNa-paritAvaNauddavaNAdiAvaNNesahANapAyacchittaM dahavvamiti // aha kassa tti vaNabhagaMdalAdi kimiyA havejjA tesimA nIharaNa-- pariThThavaNavihI maNNati-- [bhA. 288] poggala asatI samitaM, bhaMgadale choDhuM nisirati aNuNhe / kimi kuTThAdikimI vA, piuDAdi chubhaMti niinnetuN|| cU. kassai sAhussa bhagaMdalaM honja, tassa tato bhagaMdalAo kimiyA uddhariyavvA / poggalaM maMsaM, taM gaheUNa bhagaMdale pavesijati, te kimiyA tattha laggati, asatI poggalassa samiyA dheppai, samitA kaNikA, sA mahughaehiM tuppeuM mahiuMca bhagaMdale cchumati, tekimiyA tattha laggati je ya te poggalamasamiyAdIsu laggA kimiyA te "niharaMti" parityaMti, aNuNhe cchAyAe tti vuttaM-hoti, tattha vi addakaDevarAdIsu / kimi kuTThAdikimI vA Adi saddAo vaNakimiyAdI addakalevarAdisupariTThati |aardr kaDevarasyAbhAvAt piuDAdisu chubbhNti| "piuDaM" puNaM ujjhaM
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ 92 bhaNati nINeuM bhagaMdalAdisthAnAt // [ bhA. 289] saMsattapoggalAdI, piuDe pome taheba caMme ya / Ayarite gacchaMmI, bohiyateNe ya koMkaNae / nizItha chedasUtram - 1 cU. 'sAhUNA va bhikkhaM hiDateNa saMsattaM poggalaM laddhaM, Adi saddAto macchabhattaM vA saMsattaM laddhaM taM pitaheva puvvAbhihiya kaDevarAdisu pariveti / piuDe vA pome vA, "pomaM" ti kUsuM bhayaM anne puNa AyariyA poma pomameva bhaNNati, Ardracamme vA mahughayatoppite parityajedityarthaH / evaM tasakAyajayaNA bhaNiyA / bhave kAraNaM jeNa tasakAyavirAhaNaM pi kujjA / kiM puNa taM kAraNaM jeNa tasakAyavirAhaNaM kareti ? bhaNNati - Ayarie tti AyariyaM, koi paDiNIo vinAseumicchati, so jai annahA na dvAti to se vavarovaNaM pi kujjA / evaM gacchaghAe vi / bohigateNe ya tti je mecchA, mANusANi harati te bohigateNA bhaNNaMti / ahavA "bohigA" mecchA, "teNA" puNa iyare ce / ete Ayariyarasa vA gacchassa vA vahAe uvaTThitA / ca saddAto koti saMjatiM balA ghettumicchati, cetiyANa vA cetiyadavvassa vA vinAsamaM karei / evaM te savve aNusaDIe, aTThAyamANA vavaroveyavvA / AyariyamAdINaM nitthAraNaM kAyavvaM / evaM kareMto visuddho / jahA se koMkaNe - ego Ayario bahusissaparivAro u saMjjhakAlasamaye bahusAvayaM aDaviM pavaNNo | taMmi ya gacche ego daDhasaMghayaNI koMkaNagasAhU asthi / guruNA ya bhaNiyaM - kahaM ajjo ! ettha dusAMvayaM kiM vi gacchaM abhibhavati taM nivAreyavvaM, na uyehA kAyavvA / " tato tena koMkaNa sAhUNA bhaNiyaM -kahaM ? virAhiMtehiM avirAhiMtehiM nivAreyavvaM ? guruNA bhaNiyaM - "jai sakkai to avirAhiMtehiM pacchA virAhiMtehiM vi na doso" / tato tena koMkaNageNa laviyaM suvaya vIsatthA, ahaM bhe rakkhissAsi" / to sAhavo savve suttaa| so egAgI jAgaramANo pAsati sIhaM AgacchamANaM / tena haDi tti jaMpiyaM, na gato, tato pacchA udghAiUNa saNiyaM laguDeNa Ahato, o pritaavio| puNo AgataM pecchati, tena ciMtiyaM na suTu paritAvio, tena puNo Agao, gatA rAtI khemeNa paccUse gacchaMtA pecchaMti sIhaM aNupaMthaM mayaM puNo adUre pecchati bitiyaM, puNo adUraMte pecchati bitiyaM, puNo adUraMte tatiyaM / jo so dUre so paDhamaM saNiyaM Ahao, jo vi majjhe so bitio, jo niyaDe so carimo gADhaM Ahato mato / tena koMkaNaeNa AloiyamAriyANaM, suddho | evaM AyariyAdIkAraNesu vAvAdiMto suddho / gatA pANAti vAyassa dappiyA kappiyA paDisevaNA gato pANAtivAto / / iyANi musAvAdapaDisevaNA dappakappehiM bhaNNati / tattha vi puvyaM dappiyA paDi sevaNA bhaNNati [ bhA. 290 ] duvidho ya musAvAto, loiya louttaro samAseNaM / dave khette kAle, bhAvaMmi ya hoi godhAdI // cU. duviho dubhedo, musA anRtaM vadanaM vAdaH, aliavayaNamAsaNetyarthaH / loiya tti asaMjayamicchAdiTThilogo gheppati, uttaragrahaNAtsaMjatasammadiTThigrahaNaM kajjati / samAso saMkhevo piMDArthetyarthaH / ca saddo mUla bhedAvadhAraNe / puNo ekkekko caubhedo-dabbe, kette, kAle, bhAvaMmi ya / ca saddo smuccye| kohAti "Adi" saddAto mANamAyAlobhA // ettha loito tAva cauvviho bhaNNati / tatthavi davve puvvaM
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 291] [bhA. 291] vivarIya davvakahaNe, davvabbhUo ya dabbaheuM vA / khettanimittaM jaMmiva, khitte kAle vi emeva // cU. davvassa bhaNArAhaNI jA bhAsA sA dabvamusAvAo bhaNNati / kahaM puNa davvaaNArAhaNaM? bhamNati, vivarIyadavvakahaNe "vivarIyaM" viparyastaM, kahaNamAkhyAnaM, yathA gauraravaM kathayati, jIvamajIvaM bravIti / davvabhUto nAma anuvautto, bhAvazUnyetyarthaH / so jaM aliyaM bhAsati so dbvmusaavaao|vaa vikppsmuccye|dvvN hiraNNAdi heU kAraNaM, davvakAraNatthI musaMvadati tti buttaM bhavati, jahA koi laMcaM labhIhAmi tti aliyaM sakkhejaM vdti| vAkAro vikalpasamuccaye / gato dvymusaavaato| idAni khette bhaNNati-khettaM labhIhAmi tti musAvAtaMbhAsati, jassa vA khette musAvAyaM bhAsatiso khette musaavaato| vAkAro vikappa darisaNe / imo vikappo vivarIyaM vA khettaM kaheti, anuvutto vA khettaM parUveti, eso khettamusAvAto / idAniM kAle bhaNNati-kAle vi emeva tti, jahAkhettetahA kAle vi|nvrN-kaalnimittN ti na ghddi|| idAniM bhAvamusAvAto bhaNNati - bhAvamusAvAtassa bhaddabAhusAmikatA vakkhANagAhA[bhA. 292] kodhammi pitA puttA, dhaNaM mANami mAya uvadhimi / lobhaMmi kUDasakkhI, nikkhevagamAdiNo loge / / cU. kohamipittAputtA udAharaNaM, mANedhaNNaMudAharaNaM, mAyAe uvahimudAharaNaM, lobhaMmi udAharaNaM je lobhAbhibhUtA davvaM ghettUNa kUDa sakkhittaM kareMti, esa lobhe u bhaavmusaavaao| codaga Aha - nanudavvanimittaM davve esa davve bhaNito? / AcArya Aha - "satyaM, tatra tu mahatI dravyamAtrA draSTavyA, iha tu lobhAbhibhUtatvAt svalpamAtrA eva mRSaM bravIti / kiM ca je vaNiyAdayo loge nikkhevagaM nikkhittaM, logAbhibhUtA avalavaMti esa vilobhato bhAvamusAvAto dttttbvo|aadi saddAo vIsaMbhasamappiyamappagAsaM avalavaMtije / / pazcArddha vyAkhyAtameva / / puvvaddhassa puNa siddhaseNAyario vakkhANaM kareti[bhA. 293] koheNa na esa piyA, mama tti putto na esa vA majjhaM / hattho kassa bahussatI, pUeugharA chubhati dhaNNaM / / cU.putto piuNoruTTho bhaNati-na esa piyA mamaMti, aha piyA vA puttassa ruTTobhaNati-Na esa vA majjhaM puttotti / kohami pitAputta ttigataM / "ghaNNaM mANaMmi" asya vyAkhyA / "hattho" pacchaddhaM |duaggaannN kuDuMbINaM vivAto- hattho kassa bahussaitti "hattho" hasatyanena mukhamAvRtya iti hastaH, "kassa"tti kSepe dRSTavyaM, mamaM mottuM kassaNNassa bahusatIttI hattho bhaveja / itarovi evameva paccAha / ahavA kassati tti saMsatavAtI, tujhaM majhaM vA na najati, "bahusaI" ti bahughaNNakArI, evaM tesiM vivAde kuTuMbINaM majjhatthapurisadhaNNamavaNaM sarisaMvAvaNaM jAtesulUtesu pUtesuparipUtA parisohitAsavamalApanItAnItItyarthaH / gharAchuTamatighaNNa ttitatthego mAnAvaSTabdho mAhaM jigge ityabhiprAyeNagRhAt dhAnyamAnIya khaladhAnye prakSipati, mIyamAneSutasyAtiretvaM saMvRttaM, mama bahussatI hattho tti, esa mANato bhAvamusAvAto / ghaNNaM mANe tti dAraM gati / /
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 nizItha-chedasUtram -- idAni mAyauvahimmi tti |maayuvhi tti uvahiriti uvakaraNaM, tANiya vatthANi / tehiM uvalakkhiyaM udAharaNaM bhaNNati / anne puna AyariyA evaM bhaNNaMti-jahA mAya tti vA uvahi tti vA egaTuM / ettha udAharaNaM bhaNNati[bhA. 294] sasa-elAsADha-mUladeva-khaMDA ya juNNaujANe / sAmatthaNe ko mattaM, akkhAtaM jo na sddhti|| [bhA. 295] corabhayA gAvIo, poTTalae baMdhiUNa ANemi / tilaailaDhakuhADe, vaNagaya malaNA ya tellodA / [bhA. 296] vaNagayapATaNa kuMDiya, chammAsA hathilaggaNaM pucche / rAyarayaga mo vAde jahiM pecchai te ime vatthA / cU. avaMtI ujjainI nAma nagarI, tIse uttarapAse jiNNujANaM nAma ujANaM / tattha vahave dhuttA smaagyaa|ssgo, elAsADho, mUladevo, khaMDapANA ya itthiyaa| ekkakkassapaMca paMca dhuttasattA, dhuttINaM paMcasayaM khaMDapANAe / aha annayA pAusakAle sattAhavaddale bhukkhattANaM imerisI kahA saMvuttA / ko amhaM dejja bhattaM ti / mUladevo bhaNati-jaM jenanubhUyaM suyaM vA sotaM kahayatu, jo taM na pattiyatitena savvadhuttANaMbhattaMdAyavvaM, jopuNa bhAraha-rAmAyaNa-sutI-samutthAhiM uvaNayauvakttehiM pattIhiti so mA kiMci dalayata / evaM maladevena bhaNite savvehiM vi bhaNiyaM sAha sAha tti / tato mUladevena bhaNiyaM ko puvvaM kahayati / elAsADheNa bhaNiyaM ahaMbhe khyaami|ttoso kahiumAraddho ahayaM gAvIo gahAya aDaviM gao, pecchAmi core AgacchamANe, to me pAvaraNIkaMbalI-patthariUNaM tattha gAvIo chubhiUNAhaM poTTalayaM baMdhiUNa gAmamAgato, pecchAmi ya gAmamajjhayAre goddahe ramamANe, tAhaM gahiya gAvo te pecchaumAraddho, khaNametteNa yate corA kalayalaM karemANA tattheva nivatitA, so ya gAmo sa-dupada-cauppado evaM vAluMkaM paviThTho, te ya corA paDigayA taM pi vAluM kaMegAe ajiyAe gasiyaM, sA vi ajiA caramANA ayagaleNa gasiyA, so viayagalo ekkAeDhaMkAe gahito, sAuDDiuM vaDapAyavenilINA tIseya ego pAovalaMbati, tassa ya vaDapAyavassa ahe khaMdhAvAro Dio, taMmi ya DheMkApAe gayavaro Agalito, sA uddiuM payattA, AgAsi uppAio, gayavaro kaDDiumAraddho, DovehiM kalayalo kao, stha saddavehiNo gahiyacAvA pattA, tehiM sA jamagasamagaM sarehiM pUritA matA, raNNA tIe po phADAviyaM, ayagaro diTTo, so vi phADAvio, ajiyA diTThA, sAvi phADAviA, vAluMkaMdiTuM, ramaNijnaM, etthaMtare te goddahA uparatA, "pataMgasenA ivamUbilAo" so gAmo vAluMkAto niggaMtumAraddho, ahaM pi gahiya gAo niggato, savvo so jaNo saTThANANi gato, ahaM pi avaujjhiya gAo ihamAgato, taMbhaNai kahaM saccaM / sesagA bhaNaMti sacaM saccaM / ___elAsADho bhaNati-kahaM gAvIo kaMbalIe mAyAo, gAmo vA vAluMke / sesagA bhaNaMti-bhAraha-sutIe suvvati-jahA puvvaM AsI egaNNavaM jagaM savvaM, tammi yajale aMDaM AsI, tammiya aMDage saselavaNakANaNaMjagaMsavvaM jati mAyaM, to tuha kaMbalIe gAvo vAluMke vA gAmo na mAhiti? jaM bhaNasijahA-"ThekUdare ayagalo tassa ya atiA tIe vAluMke" ettha vi bhaNNati uttaraM-sasurAsuraMsanArakaM saselavaNakANaNaMjagaMsavvaM jai viNhussudaremAtaM, soviya devatIudare
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 296] mAto, sA viya saNije mAtA, jai eyaM sacaM to tuha vayaNaM kahaM asacaM bhavissati? tato sasago kahitumAraddho / amhe kuTuMbiputtA, kayAiM ca karisaNAti, ahaM sarayakAle khetaM ahigato, tammiya chette tilo vutto, soya erisojAto jo paraM kuhADehiM chettavyo, taMsamaMtA paribhamAmipecchAmiyaAraNNaM gayavaM, tenamhi ucchittopalAto, pecchAmiyaaippamANaMtilarukkhaM, taM mi vilaggo, patto ya gavaro, so maM apAvaMto kulAlacakkaM va taM tilarukkhaM paribhamati, cAleti tato tilarukkhaMtenaya cAlitejalaharo vivitilo tilabuTTimuM cati, tenayabhamaMteNacakkatilAviva te tilA pilitA, tao tellodA nAma nadI cUDhA, so ya gao tattheva tilacalaNIe khutto mao ya, mayA vi se cammaMgahiyaM datito kato, tellarasabharito, ahaM pikhudhito khalabhAraM bhakkhayAmi, dasa tellaghaDA tisito piyAmi, taMca tellapaDipuNNaM daiyaM ghettuMgAmaM paTThio, gAmabahiyA rukkhasAlAe nikkhiviuM taM daiyaM gihamatigato, putto ya me daiyassa pesio, so taMjAhe na pAvai tAhe rukkhaM pADeuM geNhetthA, ahaM pi gihAo uDio paribhamaMto ihamAgao / eyaM puNa me anubhUtaM / jo na pattiyati so deu bhattaM / sesagA bhaNNaMti-asthi esoya bhaavobhaarh-raamaaynne|sutiisunjti "teSAM kaTataTabhraSTaigajAnAM madabindubhiH / prAvarttata nadIghorA hastyazvaratha-vAhinI // jaMbhaNasi "kahaMe mahaMtotilarukkho bhavati" ettha bhaNNati-pADaliputte kila mAsapAdave bherI nimaviyA, to kiha tilarukkho emahaMto na hojaahi| tato mUladevo kahiumAraddho / so bhaNati - taruNattaNe ahaM icchiya-suhAbhilAsI dhArAdharaNakRtAe sAmigihaM paTTito chattakamaMDalahattho, pecchAmiyavaNa-gayaMmama bahAeejamANaM, tato ahaM bhItoattANoasaraNo kiMci nilukkaNaTThANaMapassamANodagacchaDuNaNAlaenaM kamaMDalaM atigaomhi, so vi ya gayavaro mama vahAe teNevaMteNa atigato, tato me so gayavaro chammAsaM aMtukuMDIyAe vAmohio, taohaM chammAsaMte kuMDIbagIvAe niggato, soviya gayavaro teNevaMteNa niggato, navaraM vAlaggaM te kuMDiyagIvAte laggo, ahamavi purato pecchAmi aNorapAraM gaMgaM, tA me gopayamiva tinni, gatomhi sAmigiha, tattha metaNhAchuhAsameagaNemANeNa chammAsAdhAriyA dhArA, tato paNamiUNaM mahasenaM payAo saMpatto ujjeNiM, tubbhaM ca ihaM milio iti / taMjai eyaM saccaM to me heUhiM pattiyAveha aha maNNaha aliyaM ti dhuttANaM deha to bhattaM / tehiM bhaNiyaM saccaM / mUladevaM maNai kahaM saccaM? te bhaNati suNeha - jaha puvvaM baMbhANassa muhAto vippA niggayA, bAhao khattiyA, UrUsu, vaissA, padesu suddA, jai ittio jaNavao tasasudaremAo to tuma hatthI ya kuMDiyAe na mAhiha ? annaMca kila baMbhANoviNha ya uDDAhaM dhAvaMtA gatA divvavAsasahassaMtahA viliMgassaMtona patto, taM jai emahaMtaM liMgaM umAe sarIre mAta to tuhaM hatthI ya kuMDIyAe na mAhiha ? ja bhaNasi "vAlagge hatthI kahaM lago", taM suNasu-viNhU jagassa kattA, egaNNave tappati tavaM jalasayaNagato, tassa ya nAbhIo baMbhApaumagamaNibho niggato navaraMpaMkayaNAbhIe laggo, evaMjai tuma hatthI ya viNiggatA, hatthI vAlagge laggo ko doso? jaM bhaNasi "gaMgA kahaM uttiNNo," rAmeNa kila sItAe pabvittiheuM suggIoANatto, teNAvi haNumaMto, sobAhAhiM samudaMtariulaMkApuripatto, diTThA sItA, paDiniyatto
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 sIyAbhattuNA pucchito kahaM samuddo tinno? bhaNati / tava prasAdbhartuzca te deva tava prasAdAcca / sAdhUnate yena pituH prasAdAttIrNo mayA gosspdvtsmudrH|| jai tena tirieNa samudro bAhAhi tinno tumaM kahaM gaMgaM na tarissasi / jaM bhaNasi "kahaM chammAse dhArA dharitA," ettha vi suNasu-logahitatthA suragaNehiM gaMgA abbhatthitA avatarAhi mauyaloga, tIe bhaNiyaM-komedharehiti nivaDaMtI, pasuvatiNA bhaNiyaM-ahaMteaigajaDAe dhAriyAmi, tena sA divvaM vAsasahassaMdhAritA / jai tena sA dharitA tumaM kahaM chammAsaMna dharissasi ? __aha etto khaMDapANA kahitumAraddhA / sAyabhaNai- "olaMvitaMti amhehiMjai" aMjaliM kariya sIse osappeha jati na mamaM to bhattaM demi savvesiM, to te bhaNaMti-dhuttI ! amhe savvaM jagaM tulemANA kiha evaM dInavayaNaM tuma sagAse maNihAmo / tato IsiM haseUNa khaMDapANA kahayati ahagaMrAyarajakassadhUyA, aha annayA saha pitrA vatthANamahAsagaDaM bhareUNa purisasahasseNa samaM nadi salilapuNNaM pattA, dhoyAtiM vatthAiM, to AyavadiNNANi uvvAyANi, Agato mahAvAto, tena tAnisavvANivatthANiavaharitANi, tatohaM rAyabhayAgohArUvaM kAUNa rayaNIe nagarujANaM gatA, tatthAhaM cUyalayA jAtA, annayA ya suNemi-jahA rayagA ummiTuMtu, abhayosiM, paDahasaI soUNa puNa-navasarIrA jAyA, tassa ya sagaDassa nADagavarattA jaMbuehiM chAgehiM bhakkhitAo, tao me piuNA nADagavarattAo aNNissamANeNa mahisa-pacchA laddhA, tattha nADagavarattA blitaa| taMbhaNaha kimettha saccaM ? te bhaNaMti-baMbhakesavA aMtaM na gatA liMgassa jati taM sacaM tayA tuha vayaNaM kahaM asaccaM bhvissitti| rAmAyaNevisuNijjati-jaha hanumaMtassapucchamahaMtaMAsI,taMcakila anegehiM vatthasahassehi ceThiUNa tellaghaDasahassehiM siMciUNa palIviyaM, tena kila laMkApurI daDdA / evaM jati mahisassa vi mahaMtapuccheNa nADagavarattAo jAyAo ko doso ? annaM ca ima suI suvvati, jahA gaMdhAro rAyA ranne kuDavattaNaM patto, avaro virAyA kimasso nAma mahAbalaparakkamo, tena yasako devarAyA samare nijio, tato tena devarAyeNa sAvasatto ranne ayamalo jAto, annayA ya paMDusuArajabhaTThA rannehitA, annayA yaegAgi nIggato bhImo, tena yaayagareNagasito, dhammasuto, ya ayagarassa mUlaM patto, tato so ayagaro mANusIe vAyAetaM dhammasutaM sattapucchAto pucchati tena ya kahitAto sattapucchAto, tato bhImaM niggilai, tassa sAvassaaMtojAto, jaatopunnrviraayaa|ji eyaM saccaM to tuma pi sabbhUtaM gohAbhUya sabhAvaM gaMtUNa puNaNNavA jAtA / to khaMDapANA bhaNNati evaM gate vi majjha paNAmaM kareha, jai kahaM jippaha to kANA vi kavaDDiyA tubbhaM mulaM na bhavati / te bhaNaMti komhe satto nijiUNa / to sAhasiUNa bhaNati-tesiM vAtahariyANa vatthANa gavasaNAya niggayA rAyANaM pucchiUNaM, annaMca mama dAsaceDA naTThA, te ya aNNissAmi, tatohaM gAmanagarANi aDamANI ihaMpattA,taMtedAsaceDAtubbhe, tANi vasthANimANijANituraMparihiyANi, jaisaccaMtodeha vatthA, ahaaliyaMto deha bhattaM |asunnnntthNbhnniyminnN / sesaMdhuttarakhANagAnusAreNa neyamiti / gato loiyo musAvAto idAniM louttario dabdAdi caubiho musAvAto bhaNNati / dabve tAva saccittaM acittaM
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA [bhA. 296] 97 bhagNati, dhammadavvaM vA adhammadavvatteNa parUvayati, adhammadavvaM vA dhammasveNa, evaM sesANi vi davvANi / khettaM logAgAsaM alogAsajjavehiM parUvayati, alogaM vA logapajjavehi, bharahakhettaM vA himavayakhettapajjavehiM parUvayati, hemavayaM vA bharahapajjavehiM parUvai, evaM sesANi vi khetANi / kAle ussapiNI avasappiNipajavehiM paravayati, evaM susamAdi kAlavivaJcAsaMkareti / bhAvejaM koheNa vA, mANeNa vA, mAyAe vA, lobheNa vA abhibhUto vayaNaM bhaNati, eriso bhAvamusAvAto / ahavA louttario bhAvamusAvAto duviho, jao bhaNNati[bhA. 297] suhumo ya bAdaro vA, duvidho louttaro smaasennN| suhumo louttario, nAyavyo imehiM ThANehiM / / cU. suhumabAyarasarUvaM vakkhamANaM, samAso saMkhevo, imehi tti vakkhamANehiM payalAdIhiM, ThANehiM ti padehiMdArehiM ti vuttaM bhavati / / tANi ya imANi ThANANi[mA. 298] payalA ulle marue, paccakkhANe yagamaNa priyaae| samuddesa saMkhaDI, khuDDae ya parihArI ya muhIo // [bhA. 299] avassagamaNaM dissAsU, egakule ceva egadavve ya / paDiyAikkhiya gamaNaM, paDiyAikkhittA ya bhuMjaNaM // cU. etAto donni dAragAhAto / payala tti dAraM / asya vyAkhyA[bhA. 300] payalAsi kiM divA, na.payalAmi lahu docca niNhave guruo| annadAita niNhave, lahuyA gurugA bahutarANaM / / cU.koisAhUpayalAidivA,anneNasAhuNA bhaNNati-payalAsi kiM divA? tena paDibhaNiyaM na payalAmi / evaM avalavaMtassa paDhamavArAe mAsalahuM / puNo vi so uMgheuM pavatto, puNo vi tena sAhuNA bhaNiyaM-mA payalAhi tti, so bhaNati-Na payalAmi tti / evaM bitiya vArAe" "docca niNhave gurugatti" bitiyavArAe niNhaveMtassa mAsagurubhavatItyarthaH / annadAita niNhave lahuga tti tato puNaravi so payalAiuMpavatto, tao tena sAhuNA annassa sAhussa dAito, dikkhio tti vuttaM bhavati, tena sAhuNA bhaNito-ajo ! kiM payalAsi, so puNaravi niNhave na payalAmi tti, caulahugaM bhavati / gurugA bahutaragANaM ti tena sAhuNA dutiaggANaM daMsio, punaravi niNhaveti, tena se caugurugA bhavaMti / / [bhA. 301] niNhavaNe niNhavaNe, pacchitaM vaddati tu jA sapadaM / lahugurumAso suhumo, lahugAdI bAdare hoMti // cU. puvvaddha kaThaM / navaraM samudAyattho bhaNNati / paMcamavArA niNhaveMtassa challahuaM, cchaTThIe guruaM, sattamavArAe cchedo, aTTamavArAe mUlaM, navamavArAe aNavaTTho, dasamavArAe paarNcii| codaka Aha-"esa savvo suhumamusAvAto / AyariyAha-lahugurumAse suhamo tti jattha jattha mAsalahuM mAsaguruM vA tatta tattha suhumo musAvAto bhaNNati, caulahugAdI bAyaro musAvAto bhavatItyarthaH / payale tti dAraM gataM / / idAni ulle ti dAraM / ullemi ti vAsaM[bhA. 302] kiM vacasi vAsaMte, na gacche nanu vAsabiMdavo ete| bhuMjaMti nIha marugA, kahiM ti nanu svvgehehiN|| 157]
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1. cU.koi sAhUvAse paDamANe annatarapaoyaNeNa ptttthio|annenn sAhuNA bhaNNati-ajjo kiM baccasi vAsaMte? kimi ti pariprazne vaccasi vrajasItyarthaH, vAsaMte varSate, tena paTTitasAhuNA bhaNNati-vAsaMte haM na gacche, evaM bhaNiUNa vAsaMte ceva paDhio / tena sAhuNA bhaNNati-nanu aliyaM / itaro paJcAha-Na / kahaM ? ucyate, nanu vAsabiMdavo ete "nanu" AsaMkitAvahAraNe, "vAsaM" pANIyaM tassa ee biMdavo, biMdumiti thibukaM / sIso pucchaI - "ettha kataro musAvAo?"gururAha -jo bhaNati "nAhaM vAsaMte gacche" esa musAbAto, cchalavAdopajIvitvAcca, jo puNabhaNAti "kiM vaccasi vAsaMte" esa musAvAtona bhvti|khN ? ucyate, "na kareja vAse vAsaMte" iti vacanAt / ulletti dAraM gayaM / idAnimaruettivyAkhyA- "bhuNjNtipcchddhN| koisAhUkAraNaviNiggatouvassayamAgaMtUNa sAhU bhaNati-nIha nigacchaha, muMjaMti maruA, amhe vi tattha gacchAmo / te sAhU uggAhayabhAyaNA bhaNaMti kahiM te maruyA bhuMjaMti / tena bhaNiyaM nanu savvagehehiM ti / marue tti gayaM // paJcakkhANe ya / asya vyAkhyA-bitiyadAragAhAte carimo pAdo "paDiyAikkhittA ya bhuMjAmi tti niSiddhetyarthaH, punarapi bhoge mRSAvAdaH / asyevArthasya spaSTataraM vyAkhyAnaM siddhasenAcArya karoti[bhA. 303] muMjasu paccakkhAtaM, mamaMti pa jito puttttho| kiMcana me paMcavidhA, paccakkhAtA avirtiio|| koi sAhU kena ya sAhuNA uvagraha bhoyaNamaMDalivelAkAle bhaNito ehi bhuMjasu / tena bhaNiyaM-bhuMjaha tubbhe, paccakkhAya mamaM ti / evaM bhaNiUNa maMDalivelAe takkhANAdeva bhuMjito / tena sAhuNA puTTho-ajo! ,tumaMbhaNasimama pcckkhaayN| sobhaNati "kiMca" pacchaddhaM, pANAtipAtAdi paMcavihA aviratI, sA mama paJcakkhAyA iti / paJcarakhANa tti dAraM gayaM / / iyANiM gamane tti, asya vyaakhyaa| bitiyadAragAhAe tatita pAdo - "paDiyAikkhiya gamanaM" ti paDiyAikhittA na gacchAmi tti vuttaM bhavati / evamabhidhAya puNaravi niggamaNaM, musAvAyo'syaivArthasya siddhasenAcAryo vyAkhyAnaM karoti[bhA. 304] vaccasi nAhaM vacce, takkhaNe vaccaMta-pucchio bhaNati / siddhaMta na vi jANasi, nanu gaMmati gaMmamANaM tu|| cU, kena ti sAhuNA cetiyavaMdaNAdipayoyaNe vaccamANeNa anno sAhU bhaNito-vaJcasi ? so bhaNati- "nAhaM vacce, vacca tumaM / so sAhU payAto / itaro vitassa maggato takkhaNAdeva payAto tena puNa puvvapayAyasAhuNA pucchato "kahaM na vaccAmI ti bhaNiUNa vacasi ?" so bhaNati - "siddhataM na vi jANaha" kahaM ? ucyate, "nanu gammati gammANaM tu" gamaNaM nAgammamANaM jaM miya samae tume ahaM puTTho taMmi ya samae na cevAhaM gacchetyarthaH / gamane tti dAraM gayaM / / idAniM paritAe tti[bhA. 305] dasa etassa ya majjha ya, pucchito pariyAga beti tu chlenn| majjha nava ti ya vaMdite, bhaNAti ve paMcagA dasa u / / cU. koi sAha keNai sAhuNA baMdiukAmeNa pucchio kati varisANi te paritAo / so
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA | bhA. 305 ] evaM pucchato bhaNati - eyassa sAhussa majjha ya dasa varisANi priyaao| evaM cchalavAyamaMgIkRtya bravIti / so pucchaMta sAhU bhaNati - mama nava varisANi pariyAo / evaM bhaNiuNa pavaMdio, tAhe so pucchiyasAhU bhaNati - Nivisaha bhaMte! tumme vaMdaNijjA / so sAhUbhaNati - kahaM? mama navavarisANi tubbhaM dasavarisANi / so cchalavAisAhU bhaNati - nanu be paMcagA dama u, mama paMca varisANi paritA to eyarasa ya sAhuNo paMca varisANi caMva, evaM ve paMcagA dasa u / pariyAe tti gataM / / idAnaM samuddesa tti : [ bhA. 306 ] vakRti tu samuddeso, kiM acchaha kattha eha gayaNaMmi / vaTTati saMkhaDIo, gharesu nanu AukhaMDaNatA // dhU. koi sAhU kAtii bhomAdi viniggato AdiccaM parivesa pariciyaM daTThaNa te sAhavo satthe acchamANA turiyaM bhaNati - vaTTati u samuddeso, kiM acchaha, uTTheha gacchAmo / te sAhU aliyaM bhAsati tti gahiyabhAyaNA uTTitA pucchaMti, kattha so ? socchlavAdI bhaNati - NaNu esa gagaNamagaMmi AdiccaparibesaM darzayatItyarthaH / samuddese tti gayaM / saMkhaDa tti pacchaddhaM - koi sAhU paDhamAliya pANagAdi niggato paJcAgao bhaNati / dahajja nivese paurAo saMkhaDIo te ya sAhavo gaMtukAmA pucchaMti-katthatAo saMkhaDIo vaTTaMti ? soya cchalavAisAhU bhaNati-baTTaMti saMkhaDIo gharesu appaNappaNaesutti vRttaM bhavati / sAhavo bhaNaMti-kahaM tA apasiddhA saMkhaDIo bhaNNati / so cchalavAisAhu bhaNati - NaNu AukhaMDaNayA " nanu" AsaMkitArthAvadhAraNe, jaM eti jAi ya tamAuM bhaNNati, jaMmi vA TTiyassa savvakampANi upabhogamAgacchaMti tamAuM bhaNNati, jaMmi vA TThiyassa savvakammANi uvabhogamAgacchaMti tamAuM bhaNNati, tassa khaMDaNA vinAsaH, sA nanu sarvagRheSu bhavatItyarthaH / saMkhaDi tti gataM / idAniM khuDDae ti-[bhA. 307] khuDDaga jananI te matA, paruNNe jiyai tti eva bhaNitaMmi / mAittA savvajiyA, bhaviMsu teNesa mAtA te // 99 cU. koi sAhU uvassayasamIve daTThUNa mayaM sugahiM khuDDayaM bhaNati khuDDaga ! jananI te mA / "khuDDo" bAlo, "jananI" mAtA, "mayA" jIvaparicattA / tAhe so khuDDo paruNNI / taM ruvataM so sAhU bhaNatimA ruya jIyai tti / evaM bhaNiyaMmi khuDDo anne ya sAhU bhAMti - kiM khutumaM bhaNasi jahA mayA / so musAvAisAhU bhaNati - esA jA sANI matA esA ya tumma mAyA bhavati / khuDDo yati--kahaM esa majjha mAtA bhavati / so bhaNati "mAdittA" pacchaddhaM, bhaviMsu atItakAle AsIdityarthaH / bhaNiyaM ca bhagavatA - "egamegassa naM bhaMte! jIvassa savvajivA mAtittAe piyattAe bhAtittAe bhajattAe puttattAe dhUyattAe bhuyapuvvA ? haMtA goyamA ! egamegassa jIvassa egamege jIve mAdittAe jAva bhUya- puvvatti" / tena esa sANI mAtA bhavatItyarthaH / khuDDetti gayaM // idAni parihAriya tti [ bhA. 308] osaNNe davaNaM divA parihAriya tti lahu kahaNe / katthujANe guruo, adiTThadiTThe lahugurugA || cU. koi sAhU ujjANAdisu osaNNe daTTUNa AgaMtUNa bhaNati-mae diTThA parihAriga tti /
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 so chaleNa kahayati / itare puNa sAhU jANaMti - jahA parihAratavAvaNmA anena diTThA iti / tassa chalAbhipyAyato kahaMtasseva mAsalahuM pAyacchittaM bhavati / puNo te sAhuNo parihArisAhU darisaNosugA pucchaMti - kattha te diTThA ? so kahayati, ujjANe tti / evaM kahiMtassa mAsaguruM / adiTThadiTThesu ti parihAriyadaMsaNosugA caliyA jAva na pAsaMti tAva tassa kahiMtassa caulahugA, "diTThesu" osannesu kahaMtassa caugurugA // [bhA. 309 ] 100 chalahugA ya niyatte, AloeMtaMmi chagurU hoMti / pariharamANA vi kahaM, apparihArI bhave chedo / cU. tesu sAhusu niyattesu kahaMtassa chalahugA bhavaMti / te sAhavo iriyAvahiyaM paDikkamiuM guruNo gamaNAgamaNaM AloeMti bhaNaMti ya "uppAsiyA anena sAhuNA" evaM tesu AloyaMtesu kahayaMtassa chagurugA bhavaMti / so uttaraM dAumAraddho pacchaddhaM / pariharaMtI ti parihAragA, te pariharamANA vi kahaM aparihAregA / evaM uttarappayANe cchedo bhavati / te sAhavo bhAMti - kiM te pariharaMti jeNa parihAragA bhaNNaMti ? ucyate [bhA. 310] khANugamAdI mUlaM savve tubhego'haM tu aNavaTTho / savve ci bAhirA, pavayaNassa tubbhe tu pAraMcI // cU. uDDAyati TThayaM kaTTaM khANugaM bhaNNati, Adi saddAto kaMTaga-gaDDAdi pariharati / tena te parihAragA bhaNNaMti / evaM uttarappayANe mUlaM bhavati / tato tehi savvegayaNehiM sAhuhiM bhaNNati - ghiTTosi jo evaMga vi uttaraM payacchasi tato so paDibhaNati savve tubbhe sahitA egavayaNA, ego haM tu asahAo jiccAmi napuNa pariphagguvayaNaM me jaMpiyaM / eM bhaNaMto aNavaTTo bhavati / jJAnamadAvalipto vA syAt evaM bravIti "savve vi" pacchaddhaM / "savve" asesA, "bAhirA" AjJA, "pavayaNaM" vAlasaMgaM gaNipiDagaM, tubbhe "tti" niddese, "tu" saddo bhAvamAtrAvadhAraNe / evaM savvAhikkhevAo pAraMcI bhavati / parihArie tti gayaM // idAniM muhIo ti [ mA. 311] bhaNai ya diTTha niyatte, AloyAmaMte ghoDagamuhIo / kiM maNussA savve, go savve bAhiM pavayaNassa / / cU. ego sAhU viyArabhUmiM gao / ujjANuddese vaDavAo caramANIo pAsati / so ya pacAgao sAhUNa vimhiyamuho kahayati suNeha ao ! jArisayaM ma cojaM dinaM / tehiM bhaNNati - kimapuvvaM tume dinaM / so bhaNati ghoDagamuhIo me itthiAo diTThAo / te ujusabhAvA "aNaliyavAiNo tti sAhU" sAhuNo pattiyA / jahA parihAre tahA ihAvi asesaM daTThavvaM / navaraM akkharattho bhaNNati / bhaNati ghoDagagRhIo diTThA iti / sAhuhiM pucchio, kattha? "ujjANasamIve" tti bitiya - vayaNaM / sAhavo daTThavvAbhippAI vayaMti ti tatiyavayaNaM / "dinaMti vaDavAo " cautthaM / "paDiNiyattA" iti paMcamaM / "guruNa AloeMti pavaMciyAmo" cha / sahoDhA paccattarapayANaM " AmaMti ghoDagamuhIo jeNa dIhaM muhaM aho muhaMca azvatulya evetyarthaH ? " sattamaM padaM / sAhuhiM bhaNNati "kahaM tA itthiAo" so paDibhaNAti 'kiM khAiMti ? maNussA" aTThamaM padaM / "savve tubbhe ahaM ego" navamaM padaM / "savve bAhirA pavayaNassa" dasamaM padaM // etesu dasasu jahAsaMkheNimaM pAyacchittaM-
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 312] [bhA. 312] mAso lahuo guruo, cauro mAsA havaMti lhugurugaa| chammAsA lahugurugA, chedo mUlaM taha dugaM ca // cU. dugaM aNavaTTapAraMciyaM / sesaM kaMThaM / ghoDagamahIo tti gataM / / idAni avassagamaNaM ti / asya vyAkhyA[bhA. 313] gacchasi na tAva gacchaM, kiM khuna yAsi tti pucchato bhaNNati / velA na tAva jAyati, paraloga vA vi mokkhaM vA / / cU, gacchasina taavtti| koisAhUkeNai sAhuNA pucchio-"ajjo! gacchasibhikhAyariyAe na tAva gacchasi tti" esA pucchA / gacchaM ti so bhaNati-avassaM gacchAmi / tena sAhuNA gihItabhAyaNovakaraNeNa bhaNNai-ajjo ! ehi vaccAmo / so paJcAha-avassaM gaMtabve na tAva gacchAmi, tena sAhuNA puNo bhaNNati-tubhe bhaNiyaM "avassaM gacchAmi" to kiM puNa jAsi tti / evaM pucchio bhaNati-velA na nAva pacchaddhaM / paralogagamaNavelA na nAva jAyati, to na tAva gacchAmi, mokkhagamaNavelA, vA "api" padArthasaMbhAvane, kiM puNa saMbhAvayati? avassaM paralogaM mokkhaM vA gamiSyAmItyarthaH, "vA" vikalpe / gamaNe ti gataM / / idAniM disa tti / asya vyAkhyA[bhA. 314] kataraM disaM gamissasi, puvaM avaraM gato bhaNati puTTho / kiM vA na hoi pubbA, imA disA avaramAgassa / / cU. ego sAdhU egeNa sAdhuNA pucchito-aJjo ! kataraM disaM bhikkhAyariyAe gamissasi / so evaM pacchito bhaNati-pavvaM / so pacchaMtagasAha uggAheUNa ya gato avaraM disaM / iyaro vi puvadisigamaNavAdI avaraM go| "ajo ! tume bhaNiyaM ahaM puvvaM gamissAmi, kIsa avaraM disimAgato", evaMpuTTho bhaNai -- "puTTho"pucchiotti vuttaM bhavati "kiMvA" pacchaddhaM / annassa avaragAmassaimA puvadisA kiM puNana bhavati? bhavati ceva / disatti gataM / / egakule tti / asya vyAkhyA[bhA. 315] ahamegakulaM gacchaM, vaccaha bahukulapavesaNe puTTho / bhaNati kahaM donni kule, egasarIreNa pavisi / / cU. bhikkhaNimittuTTitaiNa sAhuNA sAhU bhaNNati-prajjo !ehi vayAmo bhikkhAe / so bhaNati-ahaM egakulaM gacchaM, vaccaha tubbhe / "ahami" ti Atmanirdeze, "kulaM" iti giha, "gacchaM'' pavise, vaccaha tti visarjana |gtaa te sAdhavo / so viya evaM bhaNiUNa pacchA bahakulANi pavisati tehiM sAhuhiM bhaNito-ajo ! tume bhaNiyaM egakule pavisissaM" / evaM bahupavesaNepuTTho bhaNati "kaha" keNappagAreNa egasarIreNa donni kule pavisissAmi, egaM kulaM ceva prvishetyrthH| egakule tti gataM // idAni egadavva tti / asya vyAkhyA-- [bhA. 316] vaccaha egaM davvaM, ghercha neggahapucchito bhaNati / gahaNaM tulakkhaNaM puggalANa nannesiM teNegaM / / cU. bhikkhANimittuTTiteNa sAhusaMghADageNego sAhU bhaNNati-vayAmo bhikkhA / so bhaNati-vaccaha tubbhe, ahamegaM davvaM ghecchaM / te gatA / itaro vi aDato odaNadoccaMgAdI bahudavye
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -1 to tehiM sAhuhiM diTThI pucchito imaM bhaNati gahaNaM tu - pacchaddhaM / gatilakkhaNo dhammatthikAo, ThitilakkhaNo adhammatthikAo, avagAhalakkhaNo AgAsatthikAo, uvaogalakkhaNo ego nannesiM ti dhammAdiyANa evaM gahaNalakkhaNaM na vijatetyarthaH / teNegaM ti tamhA ahamegaM davvaM geNhAmi tti vRttaM bhavati / savrvvasetesu payalAtisu bhaNaMtasseva mAsalahuM pAyacchittaM / etesu ceva ya payalAdisu abhiniveseNa ekkekssa padAto pasaMgapAyacchittiM daTThavvaM jAva pAraMciyaM // 102 ettha suhumabAcaramusAvAtalakkhaNaM bhaNNati [bhA. 317] anikAcite lahusao, nikAie bAyaro ya vatthAdI / yavahAra disA khette, kohAti sevatI jaM ca / / cU. anikAtite lahusao musAvAto bhavati, nikAtite bAyaro musAvAto bhavati / vatthAi ttiapikAya - nikAyaNANaM bhedo darisijati, jahA keNati sAhuNA kassati sAhussa kaMdappA - tthaM nUmiyaM, jassa ya taM vatthaM nUmiyaM so sAmaNNeNa pucchati - ajjo ! keNa vi vatthaM nUmitaM kahayaha savve bhaNati - nava tti / evaM vatthahAriNI avalavaMtassa anikAtiyaM vayaNaM bhavati / jayA puNa sAhusa keNa ya kahitaM jahA amugeNa sAhuNA gahiyaM tena so puTTho bhaNati na va tti / evaM nikAraNA bhavati / ahavA jeNa taM gahitaM so ceva paDhamaM puTTho "ajjo ! tume me vatthaM ThavitaM" so bhaNati na vatti evaM "anikAiyavayaNaM / ato paraM jaM pucchijjato na sAhati sA nikayaNA bhavati / AdizabdAdevameva pAtrAdiSvapyAyojanIyaM | ahavA ime bAdarabhedA cavahAraM annahA neti, disAvahAraM vAkareti, khette vA AhavvaM na deti, mamAbhavvaM ti kAuM / ee vavahArAdI kohAdIhiM sevati jatA tayA bAdaro musAvAto bhavatItyarthaH / ahavA ete vavahArAdipadA na vinA koheNaM ti bAdaro eva musAvAdo / kohA ti sevatI jaM ca tti annattha vi kohAdI AviTTo musaM bhAsati, so savvo bAdaro musAvAta daTThavva iti // "vatthAi" ti asya vyAkhyA [bhA. 318] kaMdappA pavatthaM, nUmeuNaM na sAhatI puTTho / jaM vA niggaha puTTho, bhaNijja duTThatarappA vA // , dhU. puvvaddhaM gatArthaM / vavahAra - disA - khettapadANaM sAmannatthavyAkhayA pacchaddhaM / "jaM vA" ari saMbajati, "niggaho" nizcayaH 'puTTo' pucchito "bhaNeja" bhAseja, "duTTha" kalusiyaM, "aMtarappA'' ceto cittamiti egaTTaM, "vA" vikappe / evaM bAdaro musAvAto bhavati / nizcayakAlepi pRSTo duSTAMtarAtmA bhUtvA yadvacanamabhidhatte sa bAdaro musAvAdo bhavatItyarthaH // "kohAdI sevatI jaM ca" tti asya vyAkhyA[ bhA. 319] koheNa va mANeNa va, mAyA lobheNa seviyaM jaM tu / suhumaM va bAdaraM vA, savvaM taM bAdaraM jANa / / cU. "sevitaM jaM tu" musAvAyavayaNaM saMvajjati, taMduvihaM - suhumaM vA bAdaraM vA / taM kohAdIhiM bhariyaM savvaM bAdaraM bhavatItyarthaH // "aNikAie tti" jA gAhA tIe gAhAe je avarAhapadA tesu pacchittaM bhaNNati[bhA. 320] lahugo lahugA gurugA, aNavaTTappo va hoi Aeso / tinhaM egatarAe, patthArapasaJjaNaM kujjA / /
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 320] 103 cU. lahuotti suhumamusAvAte pacchittaM "lahuga' tti| bAyaramusAbAte pacchittaM disAvahAre caugurugA pAyacchittaM / sAhamiteNevi caugurugA ceva / ahavA sAhamiyateNe annvttttho| Adeso nAma suttAeso, tena aNavaThThappo bhvti| taM caimaM suttaM- "tao aNavaThThappA pannattA taM jahA- sAhamiyANaM teNaM karemANe, aNNahammiyANaM teNaM karemANe, hatthAtAlaM dAlaM] dalemANe / tiNhaM ti tiviho musAvAto-jahanno majjhimo ukkoso / jatthamAsalahuM bhavati sa jahanno musAvAto, jattha pAraMciyaM sa ukkoso, seso majjhimo / egatarAe tti jati jahanna musAvAtaM paDhamatAe bhAsati, tato patthArapasajjagaMkujjA |ah ukkosaM paDhamatA bhAsati, tato vA patthArapasajjaNaM kujjA / "prastAro" vistAraH "prasajanaM'' prasaMgastadekaikasminnAropayedityarthaH / ahavA "tin"ti disA khettaM, kohAtI sesaM pUrvavat / ahavA tiNhaM mAsalahu, caulahu, caugurugaM / etesiM egatarAto patthArapasajjama kujjA | keti paDhaMti cauNhaM egatarAe tti cauNha kohAdINaM egatareNAvi musaM vayamANassa patthAradoso bhavatItyarthaH / esA musAvAyadappiyA paDisevaNA gatAH / iyANiM kappiyA bhaNNati[bhA. 321) uDDAharakkhaNaTThA, saMjamaheuM va bohike tenne| khettaMmi va paDinIe, sehe vA kheppaloe vA // cU. uDDAharakkhaNaTThA musAvAtaMbhAsati / saMjamaheuM vA musAvAtaM bhAsati / bohiyateNehiM vA gahito musAvAtaM bhAsati / paDinIyakhette vA musAvAto bhAsiyavyo / sehanimittaM musAvAto bhAsiJjati / sehassa vA loyanimittaM musAvAto bhaasijjti|| _ "uDDAha-saMjama-bohiya-teNA" egagAhAe vakakhANeti[bhA. 322] bhuMjAmo kamaDhagAdisu, migAdi navi pAse ahava tusiNIe / bohigahaNe diyAtI, teNesu va esa sattho tti // cU.jati dhijjAtiyAdayo pucchaMti-tubbhe kahaM bhuMjaha? tAhe vatavyaM, bhuMjAmo kamaDhagAdisu "kamaDhaga" nAma karoDagAgAraM adaMgeNa kajati | Adi saddAto karoDagaM ceva ghepati / evaM uDDAharakkhaNaTThA musAvAto vattavyo / "saMjamaheu"tti / jai kei luddhagAdI pucchaMti "kato ettha bhagavaM ! diTThA migAdI' ? "Adi" saddAto suarAtI, tAhe diDhesu vi vattavyaM - "na vi pAse" tti na diTTha tti vuttaM bhvti| "ahavA tusiNIo acchati / bhaNati vA-- na suNemi tti / evaM saMjamaheuM musaavaato| "bohiya-pacchaddhaM / bohiesu vA gahito bhaNAti "diyAdi "tti abrAhmaNopi brAhmaNo'hamiti bravIti / teNesu vA gahito bhaNNati "esa satyo' tti te cAre bhaNati nAsaha nAsaha tti dheppai tti| "khettaMmi vipaDinIte" pratyanIkabhAvate kSetre ityarthaH / taM ca khettaM[bhA. 323] bhikkhugamAdi uvAsaga puTTho dANassa natthi nAso ti| esa samatto loo, sakkoya 'bhidhArate chttN|| cU.micchugA rattapaDA, "Adi" saddAto paribvAyagAdi / tehiM bhAviyaMjakhettaM tattha uvAsagA
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ 104 nizItha-chedasUtram -1pucchaMti saDhatAte paramattheNa vA 'bhagavaM ! jamhe micchugAdIANa dAnaM dalayAmo eyarasa phalaM kiM asthina va sthitti / so evaM puTTho bhaNati-dAnassa nasthi nAso tti, jati vi ya tesiM dANaM diNNaM aphalaM tahA ceva bhaNAti, mA te uddharuTThA ghADehaMtItyarthaH / "seho" tti / seho pavajAbhimuho Agato pavvatito vA / taM ca saNNAyagA se pucchaMti / tattha jANatA vi bhaNaMti - "na jANAmona vA diTTho' tti| sehassa vA anahiyAsassa loe kajjamANe bahue vA acchamANe evaM vattavyaM "esa samatto loo", thovaM acchai tti, annaM ca sAhussa loe kajjamANe tatrasthita eva zakro devarAjA chatramabhidhArayate ityarthaH / gatA musAvAyassa kappiyA paDisevaNA / gato musaavaato|| iyANi adinnAdAnaM bhaNNati-- tassa duvihA paDisevaNA-dappiyA kappiyA ya / tattha dappiyA tAva bhaNNati[mA. 324] duvidhaM ca hoi teNNaM, loiya--louttaraM samAseNaM / davve khette kAle, bhAvaMmiya hoti kohaadii|| ghU. duvihaM dubhedaM / ca pAdapUraNe / hoti bhavati / teNNaM coriyaM / katamaM dubhedaM ? ucyate, loiya-louttaraM samAseNa vyAkhyA pUrvavat / tattha loiyaM cauvvihaM davve pacchaddhaM || esA ciraMtanagAhA / eyAe ciraMtanagAhAe imA bhaddabAhusAmikayA ceva vakkhANagAhA[bhA. 325] mahisAdi chettajAte, jahiyaM vA jacciraM vivanAM / macchara'bhimANadhaNNe, dagamAyA lobhao savvaM // cU.davvaadinnAdANe mahisAdi udAharaNaM / khettaadattAdAnassa"cchettajAya'tti "cchettaM" khettaM, "jAya" tti vikappA / kAlaadinnAdAsassa bakkhANaM 'jahiyaM vA jacciraM vivacAsaM' ti, jaMmi kAle avaharati, AvatiyaM vA kAlaM vivaccAsitaM vatthaM bhuMjati taM kAlateNNaM / "bhAvaMmi ya hoti kohAdI" asya vyAkhyA "macchara" pacchaddhaM / macchare tti koho, ahimANo mANo, tattha dhaNNodAharaNaM / dagaM pAnIyaM, taM mAyAe udAharaNaM / lobhao savvaM ti, jameyaM davvAdi bhaNiyaM eyaMmi sarvatra lobho bhavatItyarthaH / / jaMtaM loiyaM dabbateNNaM taM tividhaM - saccittaM acittaM mIsaM / jato bhaNNati[mA. 326] dupaya-cauppayamAdI, saccittAcitta hoti vtthaadii| mIse sacAmarAdI, vatthUmAdI tu khettmmi|| cU. dupayaM mANussaM, cauppadaM mahisAti Adi saddAto apadaM, taM ca aMbAGagAdi / evaM jo avaharati eyaM sacitta davvatiNNaM bhavati / acittaM hoi vatthAdI "Adi" saddAto hirnnnnaadii| mIsagadavyateNNaMsacAmarAdi assaharaNaM "Adi" saddAtojaMvAannaMsabhaMDaMdupadAdi avaharijati taMsavvaM miisdbbtennnnN|cchettjaae ttiasya vyAkhyA -vatthumAdIokhettaMmi "vatyu" vihaM-khAtaM, usitaM, khAta-usitaM / khAtaM bhUmigiha, usiyaM pAsAdAdi, khAoliyaM heTThA bhUmigiha uvariM pAsAo kao, "Adi" saddAto seuM keuM gheppati / evamAdiyANa khettANa jo avahAraM kareti, khettaMmi teNNaM bhavati / / "jahiyaM vA jacciraM vivaccAsaM" ti asya vyAkhyA[bhA. 327] jAitavatthA damue, kAle dAhaM na deti puNNe vi / eso u vivaccAso, jaM ca parakkappaNo kuNati / /
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA- bhA. 327 105 cU, jAitA pADihAriyA vatthA gahiyA, te ya gahaNakAle evaM bhAsiyA "amuge kAle dAhaM ti amRgakAlaM vasaMtaM paribhaMjiUNa gimhe paccappiNissAmi, "nadeti pUNNe" vitti, puNNe vi avahiM kAuM na deti tANi vastraNItyarthaH / eso u vivaccAso yatti jo bhaNiyo, tu saddo avadhAraNe, "vivaccAso" ti, na jahA bhAsitaM kareti ti vRttaM bhavati / evaM avahikAlAo jAvatiyaM kAlaM uvariM adattaM jati taM kAlaoadattAdAnaM bhavati / jaMva ttivatyAdivatirittassa anidiTThasaruvassa gahaNaM / "para" AtmavyatiriktaH, nasvakIyaM, parakIyamityarthaH / taMpuvvAbhihieNa kAlavivaccAseNa "appaNo kuNati" AtmIkarotItyarthaH / ahavA "jaM ca parakkappaNo kuNati"tti sAmaNNeNa davvAdiANa vakkhANaM "jaM ca"tti dabbakhettakAlA saMvajaMti, tesiMparasaMtagANa jaM appIkaraNaM taM teNNaM bhavatIti vuttaM bhavati / kAle tti gayaM / / macchare tti asya vyAkhyA[bhA.328] kohA goNAdINaM, avahAraM kuNati bddhverotu| mANe kassa bahussati, paradhaNNa savatthupakkhevo / / cU, puvvaddhaM "koho' / koveNa jaM goNAdINaM avahAraM kareti, "Adi" saddAo mahiSAzvAdInAM, baddhavairo'nubaddhavairatvAt, "tu" zabdo kohtennnnaavdhaarnne| ahavA sIso pucchati-"bhagavaM ! kahaM krodhAtstainyaM bhavati' ? AcAhi-goNAdINaM avaharaNaM kareti baddhavairo, "tu" nirNayaH / evaM kohAto bhAvateNNaM bhavati / "ahimANaghaNNe" tti asya vyAkhyA - "mANe" pacchaddhaM / jahA musAvAe tahehAvi / navaraM-paraghaNNaM hariUNa, savatthupakkhevo tti "sa" iti svAtmIye, "vatthu' riti ghaNNarAsI, "pakkhevo" punaH chubhaNa bhavati / "mAhaM jinissAmI' ti parAyayaMdhaNNaM avahariUNa savatthute pakkhittA bhaNati "puvvaM mae maNitaM mama bahu-satIhattho idAni paJcakkhaM / evaM mANato bhAvateNNaM bhavati / / "dagamAyaM" ti asya vyAkhyA[bhA. 329] vAragasAraNi aNNAvaesa pAeNa nikkabhettUNaM / loheNa vaNigamAdI savvesu nivattatI loho / cU. "vAraga" puvvaddhaM / bahave karisagAvArageNa sAriNIe khettAdI pajeti vArago parivADI, sAraNI nikkA / tatthego karisago aNNassa vArae aNNAvadesA pAdema nikkaM bhettuNa annAvadeso adaMsiyabhAgo hito ceva "mAhaM niuDamANo dississAmi''tti pAeNa nikkaM bhettUNa phoDeUNa appaNo khette pANiyaM chubhata / evaM bhAvao mAyAteNNaM bhvti| ___"lobhato savvaM" ti asya vyAkhyA / "lobheNa" pacchaddhaM / lobheNa teNNaM, vaNiyamAdi tti jaM vANiyagA parassa cakkhaM vaMceUNa mappakaM kareMti, kUDatulakUDamANehiM vA avaharaMti taM savvaM lobhato teNNaM / ahavA sabbesu kohAtisu, nivaDati lobho tti, sabbesu kohAtisu lobho'tarbhUta evetyarthaH / / evaM bhAvato lobhateNNaM bhavati / loiyaM teNNaM gataM |iyaanni louttariyaM teNNabhaNNati[mA. 330] suhumaM ca bAdaraM vA, duvidhaM louttaraM smaasennN| taNa-Dagala-cchAra-mallaga-levittirie ya avidinne / / ghU. suhumaM svalpaM, bAdaraM nApa bahugaM / pAyacchitta-vihANage vA suhumabAdaravikappo bhavati
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ 106 nizItha-chedasUtram -1. jattha paNagaM taM suhumaM, sesaM bAdaraM / "ca' zabdo bhedsmuccye| duvihaM dubhedaM, "logo' jaNavao, tassa "uttaraM" pahANaM, tammi dvitA je tANa teNNaM louttaraM teNNaM bhavati / taM samAseNa saMkheveNa duvihaM ti vuttaM bhavati / tassime bhedA-taNANi kusAdINi, DagalagA uvalamAdI, agaNi pariNAmiyamighaNaMchAro bhaNNati, mallagaM sarAvaM, levo bhAyaNaraMgaNo, ittiriye yatti paMthaM vaccaMto jattha vissamiu kAmo tatthoggahaM nANuNNavei, "ca" saddAo kuDamuhAdayo gheppaMti, avidinne tti vayaNaM savvesu taNAdisu savajjati / / kiM cAnyat :[mA. 331] avidinna pADihAriya, sAgAriya paDhamagahaNakhette ya / sAdhaMmi ya annadhame, kala-gaNa-saMghe yatividhaM t|| cU. avidinnamiti gurUhiM pADihAriyaM na paJcappiNati, sAgAriyasaMtiyaM adinnaM bhuMjati, paDhamasamosaraNe vA uvahiM geNhati, parakhette vA uvahiM geNhati, sAhamiyANa vA kiMci avaharati, annadhaNmiyANa vA avaharati, kulassa vA avaharati, evaM gaNassa kA, saMghassa vA / ca saddo samuccaye / tivihaM saccittAdi davvaM bhaNNati / / etesiM taNAiyANa sAmaNNato tAva pacchittaM bhaNAmi[bhA. 332] taNa-Dagalaga-chAra-mallaga, paNagaM levittirIsu lahugo tu| davvAdavidiNNe puNa, jiNehiM uvadhI niSphaNNaM / / cU. taNesu Dagalagesu charesu mallage ya adinne gahiye paNaM pacchittaM bhavati / leve adinne gahiteya ttirieya rukkhaheTTAdisuaNaNuNNiesu lahuoumAso bhvti| "tu' zabdAt kuDamuhAdisu yAdavvAdavidinne puNatti-- "davye" pativisiTTe, "adatte" gRhIte, "puNa" visesaNepuvvAbhihiyapacchittAo, jiNA titthagarA, tehiM uvakaraNaNipphaNNaM bhaNiyaM / jahannovahimmi paNagaM, majjhime mAso, ukkoseNa caumAso, evaM uvakaraNaNiphaNNaM / / avidinne tti asya vyAkhyA[bhA. 333] laTuM na nivedetI, pari jati vA niveditamadinnaM / tatthovahinipphaNNaM-aNavaThThappo va aadesaa|| __cU. koi sAhU bhikkhAdi viNiggato uvakaraNAdijAtaM "laTuM na nivedeti' tti "laTuM" labhittA, "na" iti paDisehe, "nivedana' mAkhyAnaM, tamAyariyauvajjhAyANaM na karetItyarthaH / ahavA pari jativAaniveditaMceva paribhuMjati |ahvaa niveditaMadinnaM jati / evaM adattAdAnaM bhavati / etthovahinipphaNNaM daTThavvaM / suttAdeseNa vA aNavaTTho bhavati / / "paDihAriya"tti asya vyAkhyA[bhA. 334] paDihAriyaM adete, gihINa uvadhIkataMtu pcchitt| sAgAri saMtiyaM vA, jaM bhuMjati asamaNuNNAtaM / / cU. gihisaMtiyaM uvakaraNaM paDiharaNIyaM pADihAritaM, adeMte aNappiNaMte, tesiM gihINa, uvahIkayaM tu uvahINipphaNNaM, pacchittaM bhvtiityrthH| "sAgArie"tti asya vyAkhyA / pacchaddhaM / sAgArio sejjAyaro, tassa saMtiyaM svakIyaM, vA vikalpe, jamiti uvakaraNaM, bhuMjati paribhogaM kareti, asamaNuNNAya tassa adeMtassetyarthaH / etthaM pi tadeva uvahinipphaNNaM / / "paDhamagahaNe'tti asya vyAkhyA
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 335) 107 [bhA. 335] gurugA usamIsaraNe, parikkhitte'cittauvadhiniSphaNaM / sacitte caugurugA, mIse saMjoga pacchittaM / / cU. paDhamasamosaraNaM varisAkAlo bhaNNati / tattha ya bhagavayA nANuNNAgaM uvahigrahaNaM / tammi aNaNuNNAte gahaNaM kareMtassaadattaM bhavati / ettha caugurugA pAyacchittaM bhavati "khette''tti asya vyAkhyA-tinni padA parA annagacchillagA tesiM jaM khettaM taM parakhetaM, tammi ya parakhette jati acittaM davyaM geNhati tattha se uvahiniSphaNNaM pAyacchittaM bhavati / sacitte cauguruga ti aha parakhette sacittaM geNhati tattha se caugurugaM pacchittaM bhavati / mIse tti mIso sovahito sIso vA taM ca se saMjogapacchittaM bhavati / tattha jaM acittaM tatthovahinippaNNaM, jaMca sacittaM tattha cauguruyaM, evaM saMjogapacchittaM bhaNNati / / "sAhammiya"tti asya vyAkhyA[bhA. 326] sAdhaMmiyA ya tividhA, tesiM teNNaM tu cittamacittaM / khuDDAdI saccitte, guruga uvadhiniSphaNNamacitte / / cU. samANadhammiyA sAhammiyA svapravacanaM pratipannetyarthaH, ca zabdo pAdapUraNe, te tivihA liMgasAhammipavayaNasAhammi caubhaMgo, AdillA tinnibhaMgA tiviha sAhammiya tti vuttaM bhavati, cautyobhaMgo asAhammio tti pddisiddho| ahavA tivihA sAhammI-sAhU, pAsatyAdi, sAvagA y|ahvaa samaNA samaNI sAvagA ya / tesiM ti sAhammiyA saMvajhaMti / taNNa avhaaro|tu zabdo yacchabde tacchabde ca draSTavyaH / cittaM saceyamaM / acittaM aceyaNaM / tesiM teNNaMjaMtaMcittamacittetyarthaH kiM puNa sacittaM ? bhaNNati-khuDDAdI saccitte, "khuDDo' sisU bAlo tti vuttaM bhavati, "Adi" saddAto akhuDDo vi, taMmi ya sacitte apahRte gurugA pacchittaM bhavati, acitte puNa uvahiniphaNNaM bhavati / / idAna "kula-gaNa-saMghA" jugavaM bhaNNaMti[bhA. 337] etecciya pacchittA, kulaMmi dohi guruyA muNeyavvA / tavaguruyA tu gaNamI, kAlagarU hoti sNghmi|| cU. etecciya je sAhammiya teNNe pacchittA bhaNitA te cciya pacchittA kulateNNe vi dahavvA / navaradohi gurU mumeyavvA / dohiM ti kAlatavehiM kulapacchittA gurugA kAyavvA ityarthaH / te ciya pAyacchittA gaNateNe tavagurugA daDavyA kAlalahu / saMghateNNe daTTavvA tavalahugA / / idAni gihisAhammisu pacchittaM bhaNNati-- [bhA. 338] ete ceva gihINaM, tavakAlavisesavajiyA hoti / DagalAdikhettavanaM, puvvuttaM taM pi ya gihiisu|| dhU.etecciyapacchittAje kulAdisudattA, tecciya gihisaahmmiinn| navaraM-tavakAlavisesitA tavakAla esa viseso tavakAlaviseso, tena tavakAla viseseNa vajiyA hoti, tavakAlehiM na visesijaMtitti vuttaM bhvti| ahavA "ete ceva"puvbaddhaM payaM "annahammiesu" vakkhANijjati-ete ciyapacchittAje sAhammiesubhaNitAte cevaNNadhammiesuya gihtthesu|nvrN tavakAlavisesiyA hoti / imaM khettadAre AbhavvavicAre bhaNNati "DagalAdi" pacchaddhaM / "DagalA" pasiddhA, "Adi" saddAto taNacchAramallagapIDhaphalagasaMthAragA ya gheppaMti, khettavanaM ti paragacchillayANa khettaM tammi vajaM khettavajaM, ettha agAro luttodaTTabbo, sojayAAvirbhUto bhavati tadA evaM bhavati "DagalagAdi"
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 "khette avajjaM " parakhette DagalagAdi geNhaMto vi apacchatti tti vRttaM bhavati / codagAha - '"nanu puvyutta '"taNaDagalachAramallaya" paNagaMpuvvaM paNagapacchittaM dAUNa idAniM apacchitI maNasi ? / AyariyAha sacaM "pubbuttaM taM piya gihIsu" taMpacchittaM jo gihIsAhammitAo adattaM geNhai, tassa taM bhavai, ca saddo pAdapUraNe / ahavA - AyarieNAbhihiyaM - jahA parakkhete taNaDagalAtI geNhaMto vi apacchittI / sIso bhaNati - "DagalAdikhettavajjraM puvvuttaM" DagalagAdao va parakhette vaJciyavvA, evaM puvvaM vakkhAyaM | Ayario bhaNati sacaM, taM piya gihIsu, taM puNa gihIsu tti vRttaM bhavati, na khettie / "tiviha" dAraM asya vyAkhyA [bhA. 339] saccittAdI tividhaM, ahavA ukkosa majjhima jahannaM / AhArovadhisejjA, tivihaM vedaM dupakkhe vi // cU. "saccittaM" seho sehI vA, "Adi" saddAto acittaM mIsaM ca, evaM tivihaM avaharati / ahavA tividhaM "ukkosaM" vAsakappAdi, "majjhimaM" colapaTTAdi, "jahannaM muhapottiyAdi / avaharati / dupakkhe vi "dupakkho" sAdhupakkho, sAhuNIpakkho ya // evaM jaM bhaNiyaM teSaNaM evaM savvaM pi duhA suhumabAdarabhedeNa bhiNNaM daTTavvaM / imeNa puNa vihiNA suhumaMpi bAdaraM daTTavvaM / kahaM ?, bhaNNati [ bhA. 340] nizItha chedasUtram -1 - ww koNa va mANa va mAyA lobheNa seviyaM jaM tu / suhumaM va bAdaraM vA, savvaM taM bAdaraM hoti // cU. krodhenAsevanaM krodhenApahRtamityarthaH, evaM mANasevitaM, mAyA sevitaM, lobhasevitaM yaditi dravyajAtaM saMbajjhati / taM puNa kohA dIhiM suhumaM vA bAyaraM vA sevitaM jati vi hu suhumaM tahAvi taM savvaM bAyaraM hoti / / kohAtIhiM jaM sevitaM tassa pacchittaM bhaNNati [bhA. 341] paMcAdI lahu lahuyA, guru aNavaTTho va hoti AesA / cauNhaM egatarAe, patthArapasajjaNaM kujjA / / cU. paMcAdi ti Adye paMca, idamuktaM bhavati, jahanneNa panagaM bhavati tti vRttaM bhavati / lahu tti majjhime mAsala huM bhavati / lahugA iti ukkose caulahugA bhavaMti / guruga tti saccitte caugurugA bhavaMti / ahavA jahannamajjhimaukko se saccitte caugurugA bhavaMti / ahavA jahannamajjhimukkose citte vA ete savve aNavaTTappo va hoti, AdesA na ubaTThAvijati tti "aNavaTTo" "hoti" bhavati, "AdezA" sUtrAdezAdityarthaH / taM puNa imaM suttaM, "tao aNavaTuppA paNNattA, taM jahA- sAhammiyANaM teNNaM karemANe hatthAdAnaM dalemANe, mehuNaM sevamANe" / kiM cAnyat, "cauNhaM" pacchaddhaM / "cauNhe" patthArapasajjaNaM kujA, ke ? rAjAdaya, tamhA na kohAdIhi annahA vA teNiyaM kujA iti / adattAdAme dappiyA paDisevaNA gatA / idAniM kappiyA paDisevamA bhaNNati [bhA. 342 ] asive omodarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / davyAsati cocchede, asaMvigge vA vi AgADhe || cU. asivaM mAriabhidrutaM, "omodaritA" dubbhikkhaM, "rAyaduTThe tti" rAyA duTTho rAyaduvaM,
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 342] 109 sattabhedo bhayaM bhaNNati, so puNa sattebhedo bohiga-teNAtisu saMbhavati, gilAyatIti gilANo, davayatIti davvaM tassa asatIte davvAsaI, "vocchedo" vyavacchedo nAzetyarthaH, sa ca sUtrArthayoH saMvegamAvaNNo saMviggo na saMviggo asaMviggo tammi asaMvigge vA vi teNiyaM kujjA / evamAdisu AgADhesu paoyaNesu bitiyapadeNa teNiyaM kujjA / / 342 || asive tti asya vyAkhyA[bhA. 343] asivagahitA taNAdI, alabhaMtA asaMthare sayaM gehe / emeva catu adinne, paDihAriya-paDhamakhette ya // cU. asivaM mArI bhaNNati, tIe gahitA asive gahitA, te asivagahitA hotUNa taNAINi jAiyANi alabhaMtA, "Adi" saddAto Dagalaga - chAra - mallagAdI gheppaMti / erise kAraNe adinnANi vi geNhaMti tahA vi suddhA bhavaMti / asaMdhare tti asivaggahite visae asaMtharamANA asaNAdI sayaM pi gehejjA adattetyarthaH / ahavA "asaMtharaM" dubhikkhaM, tattha alahaMtA bhattapANaM sayaM pi geNhejjA ! evaM adinne tti dAraM asive avavaditaM / "emeva cauadinne tti / evaM jahA asive adinnaM avavatitaM tahA "cau" tti pADihAriyaM, ca saddAto - sAgAriyasaMtiyaM, paDhamagahaNe, khette ya / ete cauro asivaggahitA hoUNa adinne vi gehejjA | ahavA cauro davvaM khettaM kAlo bhAvo ya ete vA asivaggahitA hoUNa adatte geNhejjA / ahavA cauro jahannamajjhimaukkosovahI seho ya / ahavA cauro sAhammiyasaMtiyaM, siddhauttasaMtiyaM, sAvagasaMtiyaM, aNNatitthINa ya / eyANi vA asivaggahitA hoUNa adattANi geNhejjA | ahavA cauro asaNaM pANaM khAtimaM sAtimaM / eyANi vA adinnANi geNhejjA / evaM sAmaNNaM paDihAriyassa / isa patteyaM vibhAsA bhaNNati [bhA. 344] asivagahita tti kAuM, na deMti dukkhaM TThitA nicchoDhuM / avi ya mamattaM, jhiccati cheyagahitovabhuttesuM / cU. puvvaM sive vaTTamANehi taNAti uvakaraNaM ca pADihAriyaM gahitaM tammiya kAle apuSNe aMtarA asivaM jAyaM / tena ya asiveNa te sAhavo gahitA / ato asivaggahiya tti kAuMna deMti taM pADihAriyaM gahitaM, mA ete vi gihatthA asiveNa dheppejjA iti / te vi ya gihatthA tesu pADihAriesu taNaphalagesu kAlaparicchinnAsu vsejjaa| sudukkhaM TThiyA ya nicchuDhe tti na nicchubbhaMti, avi ya tesiM gihatthANaM tesu taNAdisu pADihAriesu mamattaM chijjati, mamedaM mameyamiti jo ya mamIkArastaM samattaM, tesu taNAdisu chijati phiTTai tti vRttaM bhavati / kamhA mamattaM chijjati ? bhaNNatichedagagahitovamuktatvAt, asivaM cchedagaM bhaNNati, teNagahitA chedagagahitA tehiM jANi uvabhuttANi taNaphalagAdINi tesu tANa gihatthANa mamattaM chijjati / svalpazcAdattAdAnadoSetyarthaH / ahavA esA gAhA evaM vakkhANijjati sAhU asivagrahitA iti kRtvA te gihatthA tesiM sAhUNa taNaphalagasejjAtI na deti / ato asivakAraNatvAt adattA vidheppNti| tesu adattesu gahitesu Thitesu vA dukkhaM TThitA ya nicchuhaNa ttina nicchubhaMti / tesu caiva adattagahitesu "avi ya" pacchaddhaM pUrvavat // "asaMthare tti asya vyAkhyA
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 nizItha-chedasUtram -1. [bhA. 345] sAdhammiyatthalIsuM, jAya adatte bhaNAvaNa gihIsuM / asatI pagAsagahaNaM, balavatiduTTesu cchaNNaM pi / / dhU.asivagahite visati asivagahiyA vA sAhU asaMtharatA asivagAhitA visauttiNNA vA dullahabhatte dese pattA asaMtharaMtA "sAhammiya" tti samANadhammA sAhammiyA, "thalI' devadroNI, "jAya'ttijAcayaMti- ArahaMta-pAsastha-parigrahIya devadroNIsupubyAcayaMtItyarthaH / "adeMte" tti jatA te pAsatthA necchaMti dAuMtadA gihatthehiM "maNAvijaMti' savvasAmaNNAe devadroNIe kiM na deha ? "asati"tti taha vi atANa, "pahagAsagahaNaM" pagAsaM prakaTaM svayameva grahaNaM kriyate ahatepAsatthA balavagA rAjakulapuracAturvidhAzritA ityarthaH, duDhesuttisvayameva vAduSTA AsukAriNaH, tadA tAsu ceva sAhammiyathalIsu channamaprakAzaM gRhyatetyarthaH // [bhA. 346] sAhammiyatthalAsati, siddhagae sAvaga'nnatitthIsu / ukkosa-majjhima-jahannagaMmi jaM appdosNtu|| cU. aha sAhammiyatthalINa asatI abhAvo hojjA, tAhe gihatthesu ghettavvaM / tesu vi purva siddhaputtesusabhAryako abhAryako vaa| so niyamA sukkaMbaradharo khuramuMDo sasihI asihI vA niyamA aDaMDago apattagoyasiddhaputto bhavati / siddhaputtAsatI sAvagesu tti, sAvagA te gihIyANuvvatA agihIyANuvvatA vA, pacchA tesu vigheppati / asati sAvagANaM annatitthIsutti annatitthiyA rattapaDAdI, tANa thalIsugheppai / savvattha puNa geNhaMto puvvaM jahannaM giNhai, pacchA majjhimaM, pacchA ukkosaM / ahavA - ukkose majjhime jahanne vA jatyeva appataro doso taM ceva gehAti / / [bhA. 347] emeva gihatthesuvi, bhaddamAdIsu paDhamato ginnhe| abhiyogAsati tAle, osovaNa aNtdhaannaadii|| cU. emeva tti jahA siddha putta sAvagesu avidiNNaM gahiyaM emeva micchAdiTThigihatyesu vi bhaddagamAdIsu paDhamato geNhaMti / annatithiya-samIvAto puvvaM ahAbhaddagesu adinnaM ghettavyaM, pcchaaanntisthiesuvi| etesupuNa savvesupagAsaM pacchaNNaMvA geNhatassaimA jayaNA-abhiyoga tti abhiyogo vasIkaraNaM, taM puNa vijAghuNNamaMtAdIhiM, tena vasIkarettuM geNhaMti / asati tti vasIkaraNassa,tAhetAlugghADaNIe vijjAe-tAlagANi vihADeuNa, UsovaNivijjAe ya osoverDa gehaMti / jeNaM jeNaMjaNavijAdiNA addisso bhavati taM aMtaddhAmaM bhaNNati / "Adi" saddAto aNapAyaM jANiUNa pagAsaM teNNamavi kajati / asivetti dAraM gye| [bhA. 348] emeva ya omaMmi vi rAyaduTTe bhae va gelnnnne| agatosahAdidavvaM kllaanng-hNstellaadii| ghU. jahA asivaddAre adinnapADihAriyAtidArA bhaNiyA, evaM oma-rAyaduTubhayagelaNNadAresu vi adinnapADihArigAdidArA jahAsaMbhavaM uvaujja vaktavyA / davyAsati tti dAraM asya vyAkhyA "bhagado'' pacchaddhaM / kassati gilANassa jeNa davveNa taM gelannaM pauNati tassa davvassa "asatI" abhAvetyarthaH, taM puNa agatosahAdidavvaM "agataM" nakulAdyAdi, "auSadhaM" elAdyacUrNagAdi, kallANagaMvA dhRtaM, "haMsatellaM'' haMso pakkhI bhaNNati, sophADeUNa muttapurIsANi nIharijaMti, tAhe so haMso davvANa bharijati, tAhe puNaravi so sIvijjati, tena tadAvattheNa tellaM
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - |bhA. 348 111 paJcati, taM haMsatelaM bhaNNati / "Adi" saddAto satapAga-sahassapAgAya tellA gheppaMti / evvAdiyANa davvANa abhioggAdI pUrvakrameNa grahaNaM kartavyamiti / / "voccheye" tti asya vyAkhyA[bhA. 349] pattaM vA ucchede, gihikhuDDugamAdigaM tu vuggaahe| niddhaMma khuDDamakhuDDagaM vA jatatu tti emeva / / cU. pattaM nAma suttatthadubhayassa grahaNadhAraNAzaktetyarthaH / ucchee tti uccheo, suttatthANaM vavacchedo tti vuttaM bhavati / gihAsame TThitA gihatthA / khuDDago sis bAlo tti vuttaM bhavati "Adi" saddAto abAlo vi / ahavA sAhammiyaNNadhammiyANa vA / "tu' sado kAraNavadhAraNe / vivarIyaM gAhate vuggAhate - mA gihavAse rama itti vuttaM bhavati / sisumitaraM vA sUtrArthobhayacchede yogyamicchamAnamapaharatItyarthaH / voccheya tti gayaM / "asaMvigge"tti dAraM, asya vyAkhyA-"niluma" pacchaddhaM / niggatadhammA pAsatthA iti, tesi saMtiyaM khuDDayaM akhuDDayaM, emeva jahA gihatthakhuDDagaM tahA vuggAhe / kenAvalaMbaNeNa duggAhe tti bhaNNati "jayau" ni saMjamajogesu jayao, ghaDau ujjamautti kuttaM bhavati / tesiMpAsatthANamuparito jahA vippariNamati tahA kuryAdityarthaH, avaharati vaa|| codagAha-juttaM suttatthobhayavocchede gihasAhammiyatarakhuDDugAdi avaharaNaM, jaM puNa niddhama khuDDagetaraM vA tattha nanu phuDaM teNNaM bhavati? AcAryAha[bhA. 350] tesu tamaNunnAtaM aNaNunnAtagahaNe visuddho tu| kiM teNNaM asaMjamapaMke khuttaM tu khte| tesu tti pAsatthesu, tamiti khuDDago seho vA saMvaJjati, aNuNNAyaM dattaM gehati / puvvaM pAsatthANuNNAyaM khuDDagamitaraM vA geNhaMtItyarthaH / jati vitehiM pAsatthehi aNaNuNNAyamadatetyarthaH, grahaNamupAdanAM, vivihaM suddho visuddho, sarvaprakAreNetyarthaH |tu saddo pUraNe / ahavA codakAha "tesu tamaNuNNAyaggahaNaM juttaM, aNaNuNNAyaggahaNe visuddho u kahaM? AcAryAha - adatte kiM teNNaM pacchaddhaM, "ka" kAro kheve dahabbo, "jahA ko rAyA jo na rakkhati", "teNNaM" avahAro, asaMjamo aNuvaratI, "paMko" davvabhAvato-dagavvao calaNI, bhAvao asaMjama eva, ato bhaNNati, asaMjama eva paMko, taMmikhuttaM tu khutto nisaNNo, tasaddo tasmAdarthe draSTavyaH, kaDhaNaM AgarisaNaM uddharaNamityarthaH / tasmAt asaMjamapaMkAdAgasaMtassa kiM teNNaM bhavatItyarthaH ||api ca[bhA, 351] suhasIlateNagahite, bhavapalliM tena jgdditmnnaahe| jo kuNati kUviyattaM, so vaNNaM kuNati titthassa / / cU. "suM" anAvAhaM, "sIlaM" rucI, "teNago" avahArI, "gahitaH" aatmiikRto| "bhavaH'' saMsAraH, bahuprANyupamardo yatra sA "pallI' "tena" tanmukhaH, "jagaDito' prerito loge puNa bhaNNati "uvaTTito", annAho asaraNetyarthaH / suhe sIlaM suhasIlaM suhasIla eva teNNo suhasIteNNo, tena gahito suhasIlateNagahito / bhava eva pallI, bhavapalliM tena jagaDiyamaNAhe nijamANe jIvejo kuNati kUviyattaM "ja' iti anidiTTho, "kuNati" kare, "kUviyA" kuDhiyA bhaNNaMti |jo evaM kareti so vaNNaM kareti "so" iti sa nirdeze , prabhAvanA "vaNNo' bhaNNati, taM kareti "tisthassa" titthaM cAuvaNNo samaNasaMgho, duvAlasaMgaM vA gaNipiDagaM / /
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 adinnAdAnassa kappiyA paDisevaNAgatA / gataM adinnAdANaM / / idAnaM mehuNaM bhaNati -- tassa duvihA paDisevaNA-dappiyA kappiyA ya / tattha dappiyaM tAva bhaNAmi [ bhA. 352] nizItha-chedasUtram - 1 mehuNaM pi yatividhaM divvaM mANussayaM tiricchaM ca / dave khette kAle bhAvaMmi ya hoti kohAdI // cU. mehuNaM jummaM, tassa bhAvo mehuNNaM, "mihuM" vA rahassaM, tammi uppannaM mehuNaM, avi saddo evakArArthe ca saddI pAyapUraNe, mehuNNamavi ca trividhetyarthaH / tiviha tati tividhabhedaM bhaNNati, " tinni" tti saMkhyA tinni bhedA tivihaM / ke te tinni bheyA ? bhaNNati - divvaM mANussaM tericchaM ca / ekkekaM puNa caubhedaM "davve" pacchaddhaM / ca saddo masuccaye / hoti bhavati / "Adi" saddAto mANamAyAlobhA gheppaMti / davve tti asya vyAkhyA [bhA. 353] rUve rUcasahagate, davve khette ya jammi khettaMmi / duvidhaM chinnamachinnaM, jahiyaM vA jacciraM kAlaM // cU. anAbharaNA itthI rUvaM bhaNNati / rUvasahiyaM puNa tadevAbharaNasahiyaM / ahavA aceyaNaM itthIsarIraM rUvaM bhaNNati, tadeva sacceyaNaM rUvasahagataM bhaNNati / davve tti davvamehuNe etaM vakkhANaM bhaNNati / khette yatti dAraM gahitaM / jaMmi khettaMmi vyAkhyA - jaMmi khettaMmi mehuNaM sevijati vaNijjati vA taM khettamehuNaM / kAleti asya vyAkhyA / "duvidhaM" pacchaddhaM / kAlao jaM mehuNaM taM duvihaM-chiSNaM achiNNaM ca / chiNNaM divasavelAhiM vArAhiM vA, acchiNNaM aparimittaM / jaMmi vA kAle mehuNaM sevijati, jAvatitaM vA kAlaM mehuNaM sevijjati, jahiyaM vA vaNaNijjati taM kAlamehuNaM bhaNNati // rUve rUvasahagae tti asya vyAkhyA [ bhA. 354] jIvarahio u deho, paDimAo bhUsaNehiM vA vijutte / rUvamiha sahagataM puNa, jIvajuyaM bhUsaNehiM vA / / cU. bhAvammiya hoi kohAi tti asya vyAkhyA [bhA. 355] kohAdI maccharatA, abhimAna padosa' kicca paDiNIe / taccaNigi amaNusse, rUya ghaNa uvasagga kappaTTI // cU. kohAdiggahaNAo bhAvadAraM sUcitaM / maccharatti koheNa mehuNaM sevati / abhimAno mANo bhaNNati, padoso tti mANegaTThitaM, tena padoseNa, kiJccaMti akiJccapaDisevaNaM kareti, mAyAlobhA daTThavvA | ahavA kiccaM karaNIyaM, rAgakiccamiti yAvat, esa mAyA gheppati / paDinIyaggahaNAto lobho gheppati, mokSapratyanIkatvAt pratyanIkaH, sejjAyaraghUapaccaNIgovalakkhaNAo vA paJcaNIgo lobho bhaNNati / taccaNigi rattapaDA, sA kove udAharaNa bhavissati / amaNusse tti napuMsagaM, evaM mAne udAharaNaM bhavissati / rUye tti roge, sA kove udAharaNa bhavissati / amaNusse tti napuMsagaM, eyaM mANe udAharaNaM bhavissati / rUyetti roge, eyaM mAyAe udAharaNaM bhavissati / ghaNe tti ghaNavigaIo, uvasgegati uvasagga eva kappaTThI sejAyaraghUA, khavilacellagI lobhA sejjAtarakappaTThIe uvasaggaM karotItyarthaH / / esevattho kiMci visesio bhaNNati [ bhA. 356 ] kohAti samabhibhUo, jo tu abaMbhaM nisevati maNusso /
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 356] 113 cau annatarA mUluppattI tu savvattha puNa lobho / / cU. "Adi" saddAo mAnamAyAlobhA samabhibhUto Arta ityarthaH / "jo" aniddiDo / ababhaM mehuNaM / nisevati AcaratItyarthaH / manorapatyaM manuSyaH, tasya tadAkhyaM bhavatItyarthaH / cau tti kohAdayo / tesiM annatarAo muluppattIo AdyutpattirityarthaH / tuzabdo'vadhAraNe / savvastha puNa lobho ? uppanne mehuNabhAve lobho bhavati, evaM mANamAyAsu vi lobho, puNa saTThANe bhavati ceva / / "taciNiga"tti asya vyAkhyA[mA. 357] sehubbhAmagabhicchuNi, aMtara vayabhaMgo viyaDaNA kove / aTTittoobhAsamanicche saejjhi apumatti mANami / dhU. ego seho ubbhAmagaM gato, bhikkhAyariyAe tti vuttaM bhavati / so ya gAmaMtarA aDavIe bhikkhuNI pAsati / tassa taM pAsiUNa roso jAo / esA arahaMtapaDiNIyA iti kiccA "vayaM se bhaMjAmi''tti mehuNaM sevati / pacchA gaMtuM gurusamIvaM Aloeti-bhagavaM! roseNa me vayabhaMganimittaM mehuNaM sevitmiti| - "amanuse" ti asya vyAkhyA-"aTThio' pcchddhN| "aTThio" puNopuNo, "obhAsati" yAcayati, anicche anabhilasate, saegjhiyA, samositiyA, apumati napuMsagaH / kAi sAhupaDissagasamIve itthI surUvaM bhikkhuMdaTThaNa ajjhovavaNNA sA, taM puNo puNo bhaNati "bhagava mama paDisevasu" so necchati / jAhe subahuMvArA bhaNito necchati tAvatIe so sAhU bhaNNati-tumaM napuMsago dhuvaM, jeNa me rUvajovvaNe vaTTamANI na paDisevasi / tassevaM bhaNiyassa mANo jAto ahametIe apumaM maNiA, paDisevAmi, tena paDiseviyA / evaM mANato mehunnmiti|| "rUva"tti asya vyAkhyA[bhA. 358] virahAlaMbhe sUla, ppatAvaNA eva sevato maayii| sejjAtarakappaTTI, goula dadhi aMtarA khuDDo / / cU. viraho vijataM, tassa alaMbhe, sUlaM rogavikAro, payAvaNA aggIe, eva tti evaM, sevati visovbhogkrei| koi sAhUsamosIyAeitthIe sAijati, sAhussa bahusAhusamuddAyAto viraho natthi, ato tena sAhuNA aliyamevaM bhaNNati "mama sUlaM kajati, ahametIe gihe gaMtuM tAvayAmi" AyarieNa bhnniyN-gcch| so gato, tena paDisevitA evaMmAyAe mehuNaM bhvti| "dhaNauvasaggakappaTTi"ttiasyavyAkhyA-"sejjAtara" pacchaddhaM kamivinioe AyariyA bahusissaparivArA vsNti|tmi ya gacche kavilo nAma khuDDago asthi|so sejAyaradhUyA aljhovadaNNo / so taM patthayati / sA necchati / annayA sA kappaTTI dahinimitteNa goulaM gatA so vi kavilagotaMceva goulagaM bhikkhAyariyAe paTTito / sA tena khuDDageNa gAma-goulAnaMtarA diTThA // [bhA. 359] uppAta anicha ppitu, parasucheda juNNa-gaNi-gihe ttio| Adi pumaM tato apumaM, itthIvee ya chiDaMmi // cU.sAteNaMtarAbhAriyAbhAveNuppAditA / anicchamANIu uppAtitaMruhiraM, anicchamANIe yonibhedenetyrthH| tIe reNuguMDiyagattAe maMtUNa piunnoakkhaayN| so paramuMkuhADaMgahAya niggato [158
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ 114 nizItha-chedasUtram .. diTTho yaNeNa, se vasaNaM pajaNaNaM chinnaM, tato so unikkhaMto egAe juNNagaNiyAe sNghio| tassa tattha tatio namuMsagaveo uviNNo, tao itthIvedo / tammi ya vasaNapadese ahoTTho bhago jAto / tIe gaNiyAe itthIveseNa so dRvio, saMvavaharitumADhatto iti asya ekasmin janmani trayo vedAH pratipAdyante / te anena ca krameNa, Adau pumaM, tato apumaM, chiDDe jAte itthIvede udinne taiyavedetyarthaH / evaM tassa kavilakhuDagassa sejjAtarakappaTThIe lobhA mehuNami tti / evaM mAnusarga bhaNitaM // evaM kohAtIhiM divvatiriesu vi daTThavvA / evamuktamiti tridhA bhidyate / kiM kAraNaM? ucyate, punvabhaNiyaM tu kAraNagAhA / iha visesovalaMbhanimittaM bhaNNati[bhA. 360] mehuNNaM pi yativihaM, divvaM mANussayaM tiricchaM ca / paDisevaNa ArovaNa, tivihe duvihe yajA bhaNitA / / cU. puvvaddhaM kaMThaM / evaM divvAdiyaM jaM bhaNiyaM ekvekkaM tivihaM ukkosaM, majjhimaM, jahannaMca / ete nava vikappA / duvihe yatti puNo ekeke bhedo dugabhedeNa bhijati paDimAjuya dehajueNaM ti vuttaM bhavati / ete aTThArasa vikappA / je bhaNiya tti etesiM aTThArasaNha vikappANa ekeke vikappe jA bhaNitA ArovaNA sA daTThavyA / kAya sA ? imA, paDisevaNA AropaNa tti paDisevie ArovaNa paDisevaNAropaNA, "paDisevaNA pacchittaM" ti vuttaM bhavati, ThANapAyacchittaM ca // iNameva attho kiMci visesA bhaNNati[bhA.361] divvAi tigaM ukkosagAi ekkekagaMtu taM vividhaM / tippariggahamekke kaM, samamatta'mamattato duvidhaM / / cU. divvaM mANussayaM tiriyaM ca ekekkayaM puNo tivihaM-ukkosa-majjhima-jahannayaM ca / puNo ekkekaM tipariggahaMtuDiya koDuMbiyapAyAvaccaM c| puNoekekaMduvikappaM-samamattaamattabhedeNa ete ceyaNe aceyaNe ca bheyA / ime puNa pAyaso aceyaNe bhavaMti / / [bhA. 362] paDimAjuta dehajuyaM, paDimA sannihita etarA duvidhaM / dehA tu divvavajjhA, sacetanamacetaNA hoti|| ghU. paDimANaM paDimA, juaM saha, pratimayAsevanamityarthaH / jaM paDimA juyaM taM duvihaM-saNNihipaDimA vA, asannihiyapaDimA vA / divvabajjhatti maNuyatiripANa saceyaNA aceyaNAya bhvNti| divvA puNasaceyaNA eva, aceyaNAna bhavaMta / jamhA padIvajAlA iva sahasA viddhaMsaMti / evaM sappabhedaM ihevajjhayaNe chaduddese bhaNihiti / gayA dappiyA mehuNa pddisevnnaa|| iyANi kappiyA paDisevaNA bhaNNati-evaM sUriNA bhaNitecodagAha-ciTThautA kappiyA paDisevaNA, dappakappiyANaMtAva visesaMbhaNAhi, kahaM vAdappiyA kappiyA paDisevaNA bhaNNati? gururAha[bhA. 363] rAgaddosANugatA tu, dappiyA kappiyA tu tadabhAvA / ArAdhato tu kappe, virAdhato hoti dappeNaM / / cU. pItIlakkhaNo rAgo, appItilakkhaNo doso, anugatA sahiyA, nikkAraNalakSaNo dappaH, rAgadosAnugayA dappiyA bhavatItyarthaH / kAraNapubbago kappo, tadabhAvAdrAgadosAbhAvAt,
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 363] 115 kAraNe rAgaddosAbhAvAt ca kappiyA bhvtiityrthH| ziSyaH punarapi pRcchet-darpakalpAbhyAM sevite kiM bhavati / ucyate, ArAhao pacchaddhaM, kappeNa jJAnAdInAmArAhako bhavati, teSAM ceva darpAt virAdhako bhavati / virAdhako vinAzakaH // ___ punarapyAha codaka-jati rAgadosapaccayAo dappiyA paDisevaNA bhavati, mehuNe kappiyAe abhAvo pAvati / AyariyAha[bhA. 364] kAmaM savvapadesu viussaggavavAtadhammatA juttA / mottu mehuNa-dhammaM, na viNA so rAgadosehi / / cU. ahavA--saMbaMdhaM AcArya eva Aha-mehuNekappiyAe abhaavo|codgaah-nnusvvpdaann apavAda-dhammatA juttA ? |aacaaryaah - "kAmaM" savvagAhA / kAma zabdaH icchArthe anumatArthe, ca, iha tuanumatArthedraSTavyaH / savvapayANi mUluttarapayANi, avisddoavdhaarnne|tesuussggvvaat dhammayA juttaa| "ussaggo" paDiseho, "avavAto" aNuNNA "dhammatA' lakkhaNatA, juJjate ghaTatetyarthaH / saccaM savvesu mUlaguNauttaraguNapadesu ussaggaavavAyalakkhaNaM juJjati tahAvi mottuM parityajya mehuNaM jummaM, tassa bhAvo mehuNabhAvo aMbabhabhAvetyarthaH / kimarthaM ? ucyate, na viNA rAgadveSAbhyAM so mehuNabhAvo bhavatItyarthaH / rAgadveSAdisaMbhave satyapi saMyamajIvitAdi nimittaM AsevamAnaH svalpaprAyazcitta ityAha // [bhA. 365] saMjamajIviyaheuM, kusaleNAlaMbaNeNa vaNNeNaM / bhayamANe u akiJcaM, hAnI vaDDI va pacchitte / / ghU. jIvitaM duvihaM-saMjamajIvitaM asaMjamajIvitaM ca / asaMjamajIviyavudAsA saMjamajIviyakAraNAe tti vuttaM bhavati / ciraM kAlaM saMjamajIvieNa jIvissAmItyarthaH / kusalaM pahANaM, visohikArakamitivuttaM bhavati / AlaMbijjatijaM tamAlaMbaNaM, taMduvihaM-davve valliviyANAi, bhAve naannaadi|annmiti pubvabhaNitAto annaecamAdIhiM kAraNehiM bhayamANe u akiccaM "bhaya" sevAte, "tu" saddo avadhAraNe, "akiccaM" mehuNaM,taM kAraNe seviyaM to hANI vA pacchitte vuDDI vA pacchitte bhavatIti / punarapyAha codakaH-jati kusalAlaMbaNasevaNa pacchittaM vuttaM bhavati, kamhA mehuNe kappiyA iti bhaNiya ? ucyate[bhA. 366] gIyattho jataNAe, kaDajogI kAraNaMmi niddoso| egesiM gIta kaDo, aratta 'duTTho u jtnnaae|| cU.gIto atyo jeNa gItattho gRhItArthaH ityarthaH / jayaNA--jaMjaM appataraM avarAhaTThANaM taM taMpaDisevitaM tojayaNA bhaNNati / kaDajogI-jogI kiriyA sA kayA jeNaso kaDajogI bhaNNati sAya tave visuddhaTThANNesaNe vA / kAraNaM puNa nANAti / esa paDhamabhaMgo / etya ya niddoso bhavati gIyattho jayaNAe kaDajogI nikkAraNe saddoso esa bitiya bhaMgo / evaM solasabhaMgA kAyavvA / etya paDhamabhaMgeNa paDiseviyaM to kappiyA bhavatItyarthaH / egesiMpunarAcAryANAMiha dvAtriMzadabhaMgA bhvNti|giiytthokddjogii arattoaduTThojayaNAe, esa paDhamo bhNgo| gIyattho kaDajogI arato aduTTo ajayaNAe, esa bitiyabhaMgo / evaM battIsaM bhaMgA kAyavvA / ettha vA paDhamabhaMge paDisevayaMto kappiyA bhavati // codagAha- "jai paDhamabhaMge
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 nizItha-chedasUtram -1. kappiyA nanu tayA niddosa eva'' ? AcAryAha[bhA. 367) jai savvaso abhAvo, rAgAdINaM haveja niddoso| jataNAjutesu tesu, appataraM hoti pacchittaM / / cU. ydiityymbhyupgme|sbvsosrvprkaarenn, abhAvo sarvaprakArAnupalabdhi, kesiMabhAvo rAgAdInAM, "Adi" saddAto doso mohoya gheppati / yadyevaMto mehuNe haveja niddosoaprAyazcitItyarthaH na puNa savvaso rAgAdINAM mehuNe abhAvo apAyacchittI vA, navaraM-jayaNAjutesu "jayaNA' yatnaH, tAe "jutA" upetA ityarthaH, "tesu" tti jayaNAkArisu purisesu, tu saddo avadhAraNe yasmAdarthe vA, appataraM hoi pacchittaM, tamhA jayaNAe vaTTiyavvaM / / uvadeso "bhayamANe u akiJcaM" asya vyaakhyaa| [bhA. 368] sAmattha niva aputte, saciva munI dhammalakkha vesaNatA / aNaha biya taruNu, rodho egesiM paDimadAyaNatA // ca. ego rAyA apatto sacivo maMtI tena samANaM sAmathaNaM-saMpradhAraNaM, apattassa me ralaM dAiehiM pArabbheja, kiM kAyavvaM ? sacivAha-jahA parakhette anneNa bIyaM vAviyaM khettiNo AhavvaM bhavati,evaM tuha aMteurakhette annena bIyaM bisaTuM tuha ceva putto bhavaMti" / paDisuttaM rannA, ko pavesejjati? sacivAha-pAsaMDiNo niruddhiMdiyA bhavaMti, te pavesijjaMtu / ettha rAyA anumae koi munI dhammalakkheNa paveseja, "muNI' sAhU, bhagavaM! aMte ure dhammakahakkhANaM kAyav, "lakkhaM" chadma, tena dhmmkhaakhyaanch|nprveshyNti|teyjetrunnaa aNahabIyAte pavesitA,aviNaTThabIyA iti vuttaM bhavati / ahavA "aNadhA" nirogA aNuvahayapaMceMdiyasarIrA, "bIyA' iti sabIyA / te taruNisthiyAhiM samANaM oroho aMtepuraM tattha balA bhoge bhuMjAvijjati / ettha koisAhU necchai bhottuM / uktaMca "varaM praveSTuMjvalitaM hutAzanaM, nacApi bhagnaM cirasaMcitaM vratam / varaM hi mRtyu suvizuddhakarmaNo, na cApi zIlaskhalitasya jiivitm||" tassa evaM anicchamANassa rAyapurisehiM sIsa kaTTiyaM / egesiMpaDimAdAyaNaM ttianne puNa AyariyA bhaNaMti - jahA na suTupragAse lippayapaDimaM kAuM lakkhArasabhariyAe sIsaM cchinnaM tato pacchA sAhu bhaNaMti jahA-eyassa anicchamANassa sIsaM chiNNaM evaM jati necchasi tumaM pi chiMdAmo / evaM sAbhAvite katake vA siracchedaNe kae abhogatvena vyavasitAnAmidamucyate[bhA. 369] sudRllasite bhIte, paJcakkhANe paDiccha gaccha thera viduu| mUlaM chedo chaguru, cauguru lahu maasgurulhuo| dhU. jassa tAva siraM chiNNaM sa suddho / "ullasio" eteNa vi tAva miseNa itthI pAvAmo harisito / avaro jati na sevAmi to me siraM chijjati ato bhIto sevati / avaro vi kimevaM anAlo'apaDikkato marAmi, sevAmi tAva pacchAloiyapaDikto katapaccakkhANo marAhIma tti AlaMbaNaM kAuM sevati / avaro imaM AlaMbaNaM kAuMsevati, jIvaMto paDicchayANaM vAyaNaM dAhaM ti sevati / avaro gacchaM sArikkhassAmI ti sevati / avaro ciMtayati mayA viNA therAmaM na koti kitikammaM kAhiti ahaMjIvaMto therANaM veyAvaccaM kAhiMti sevati / avaro vidU AyariyA, tesiM
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA | bhA. 369 ] veyAvaccaM jIvaMto karissAmi tti sevati / etesiM ullasiyaM mUlaM, bhIe chedo, paJcakkhANe chaguruaM, paDicche caugurugA, gacche caulahugA, there gAsuru, vidU mAsalahuya tti / / " ullasita - bhIta- paccakkhANassa" imAvakkhANagAhA[bhA. 370] niruvahatajoNitthINaM, viuvvaNaM harisamullasaNa mUlaM / bhaya romaMce chedo, pariNNaM kAlaM ti chagurugA // cU. paMcapaMcAsahaM varisANaM uvari uvahayajoNI itthiyA bhavati, Areia anuvahayajoNI garbha gRhAtItyarthaH / viuvviyA maMDiyapasAhiyA dahuM harisuddhasitaromassa mUlaM bhavati / bhayasA puNa romaMce chedo| pariNNA paJcakkhANaM / sesaM kaMThaM || "paDicchagAdI" egagAhAe vakkhANeti[ bhA. 371] mA sIeja paDicchA, gaccho phuTTeja thera saMpecchaM / gurUNaM veyAvacaM kAhaMti ya sevao lahuo // cU. "bhayamANe u akiccaM " jahA vuDDI pacchitte tahA bhaNNati[bhA. 372] lahuo ya hoi mAso, dubbhikkha visajaNA ya sAhUNaM / nehANurAyaratto, khuDDo vi ya necchate gaMtuM // cU. asivAikAraNesu uppaNNesu vA upajjissaMti vA nAuM jai ya sayaM gaMtumasamatyo Ayario jaMghabalaparikkhINo sAhUna visajjei / to Ayariyassa asamAcIrINipphaNNaM mAsalahuM pacchittaM / avisajeMtassa ya ANAdI dosA / tattha ya asaMjamarattA esaNaM pellejjA, maraNaM vA havejjA bhattAbhAvao, jamhA ete dosA tamhA guruNA visajjeyabbo gaccho / guruNA savve gaccho visajjito / tatthego khuDDago gurUNaM nehAnurAgaratto necchati gaMtuM // [bhA. 373] asatI gacchavisajjaNa, desakhaMdhAo khuDDuosaraNaM / nIsA bhikkha vibhAo pavasitapati dAna sevA ya // 117 cU. asati bhattapANAo savvo gaccho gao / khuDDo vi aNicchao pesio / jatA gaccho desabaMdhaM gato, desaMtetyarthaH, tadA so khuDDo nAsio niyatto / guruNA bhaNiyaM duDDu te kayaM jaM niyatto / jA tassa Ayariyassa nisAhare so bhikkhA labbhati tIe vibhAgaM ahitataraM khuDDussa deti / so khuDDo ciMtayati - esa vi me Ayario kilesito tato gurumApucchiuM vIsu paDiMDio gato / egAgIe pavasitapatItthiyAe baNNati "ahaM te bhattaM dalayAmi jati me paDi sevasi" tena paDisuyaM || "pavasiyapati dANa sevA ya" asya vyAkhyA [bhA. 374 ] bhikkhaM pi ya parihAyati, bhogehiM nimaMtaNA ya sAhussa / giNhati egaMtariyaM, lahugA gurugA ya caumAsA // paDisevatassa tahiM, chammAsA cheda hoti mUlaM ca / aNavaTTappo pAraMcio, ApucchA ya tividhaM mi // [bhA. 375] dhU. so khuDDago ciMtayati "jai eyaM paDiseviyaM necchAmi to marAmi, aha sevAmi to jIvaMto pacchittaM carihAmi, suttatyANiya dhicchaM, dIhaM ca kAlaM saMjamaM karissAmi" / evaM ciMtiUNa jayaNaM kareti / egaMtariyaM bhattaM geNhati paDisevati ya, paDhama divase geNhaMtassevaMtassa caulahugaM, bitiya divase abhattaGkaM kareti, tatiyadivase geNhatassevaMtassa caugurugaM, evaM coddasame divase
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 nirzAtha-chedasUtram -1pAraMciyaM / aha niraMtaraM paDisevati tato bitiyadine ceva mUlaM bhavati / esA vuDDa bhaNitA // pucchA ya tivihaMmi tti sIso pucchati-divva-mANusa-tiricchesu kahaM mehuNAbhalAso uppjjti|aacaaryaah[bhaa. 376] vasahIe doseNaM, daTuM sArau va puvvbhuttaaii| tegicchA samAtI, asajaNA tIsuvi jtnnaa|| cU. vasahI senA, tIse doseNa mehuNaabhilAso umpajati stryAdisaMsaktetyarthaH / ahavA divyAditya daTuM, puvvaM gihatthakAle jANi isthiyAhiM samaM bhuttANi vA hasiyANi vA laliyANi vA tANiya pariUNa mehuNabhAvo bhvti| evaM uppaNNe kiM kAyavvaM? bhaNNati-tigicchA kAyavvA, sA tigicchA niccIyAi tti, taMaikkatassa saddamAI jasthitthIsadaM suNetti rahassadaM vA, "Adi" ggahaNAo AliMganovahUnacuM banAdayaH tatrAsau sthavirasahito sthApyate, yadyevaM syApaduzamaH / asaMjaNa tti asaMgo ahegItyarthaH, na tAe acciyajaNAe gehI kAyavvA iti / evaM tisu divvAisu jayaNA daTTabbA / gatA mehuNassa kappiyA paDisevaNA !! gayaM mehuNaM / / idAniM parigaho bhaNNati-tassa duvihA paDisevaNA-dappiyA kappiyA ya / tattha dappiyaM tAva bhaNAti[bhA. 377] duvidho pariggaho puNa, loiya-louttaro sabhAseNa / dabve khette kAle bhAvaMmi ya hoti kodhAdI // cU. puNa saddo avadhAraNe pAdapUraNe vA / ekekko puNa davvAdi daTTabyo / sesaM kaMThaM / / - davva-khetta-kAlANaM imA vakkhA[bhA. 378] saccittAdI dabbe, khettami gihAdi jacciraM kAlaM / bhAveta krodhamAdI, kohe savvassa hrnnaadii| ghU. sacittaM davvaM dupayaM caupayaM apayaM vA, "Adi" gahaNAto aJcittamIse, acittaM hiraNyAdi, mIsaM nijogasahiyaM AsAdi / etANi jo parigeNhati macchito sa davbapariggaho bhaNNati / gihANi khAositobhayakeumAdiyANi khettANi parigeNhaMtassa khettapariggaho bhvti| jaMmi vA khette vaNijati sa khettapariggaho bhavati / ete ceva davvakhettapariggahA janciraM kAlaM parigiNhAtti jaMmi vA vaNijjaMti kAle sa kAlapariggaho bhavati / bhAvaMmiya hoti kohAti tti asya vyAkhyA "bhAve u" pacchaddhaM / bhAve u pariggaha, "tu" zabdo pariggahavAcakaH, kohAtI "Adi" saddAtomAnamAyAlobhA ghepNti| tattha kohapariggahavyAkhyA-kohe sabbassa hrnnaadii| koheNa ya rAyAdI kassairuTTo savvassa hariuM appaNo paDiggahe kareti, esa koheNa bhAvaparigaho "Adi" saddAto DaMDeti, avakAriNo vA avahareMti koheNa // idAniM mAne - [bhA. 379] dogacca vaito mAne, dhaNimaM pUijati tti ajiNati / mAyA nidhANamAtI, suvaNNa-duvaNNakaraNaM vaa|| cU. dogaccaM dAridaM, savisatAto gato vatio bhaNNati, mAne tti evaM mANeNa uvajjiNai, bhaNiyaM ca "dogacceNa vaito mANeNa vanigmato gharA so u jaivina naMdati puriso mukko pribhuuyvaasaao|" ahavA dhaNimaM dhaNamaMto logo pUDajjiti tti ahaM pi pUijjissAmi tti, daridraM na
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ 119 pIThikA - [bhA. 379] kazcitpUjayatItyevaM mANaopariggahaM uvajjiNati / mAyA nihANamAdI mAyAenihANayaMnihaNaMti, "Adi" grahaNAt chadma na vyavaharati / ahavA kaNNe hatthe vA AbharaNaM kiMci, 'mA me koti harissai'' tti suvaNNaM duvaNNaM kareti / evaM mAyAe bhAvapariggaho bhavati // "savvAnupAtittA lobhassa" atolobho naabhihito|jo viesa kohadipariggaho bhaNito eso vi lobhamaMtareNa na bhavatIti ukta eva lobhaH, jamhA atIva mucchito uvajjiNati, so vi lobhe bhAvapariggaho bhavati tti bhaNito loiyapariggaho / idAni louttario bhaNNati / so samAsao duviho[bhA. 380] suhumo ya bAdaro ya, duviho louttaro samAseNaM / kAgAdi sANa goNe, kappaTThaga rakkhaNa mmtte|| cU. isiM mamattabhAvo suhumo pariggaho bhaNNati / tivyo ya mamattabhAvo bAyaro pariggaho bhaNNati / eso duviho vi, puNo vicauhA visthArijjati-davva-khetta-kAla-bhAve / tattha davye "kAgAdi' pacchaddhaM / appaNo pANagAdisu kAkaM avarajjhaMtaM nivAreti / "Adi" gahaNAto sANa-sigAlAdi, sANaM vA isamANaM, goNaM vA vasahimAdisu avarajhaMtaM, sejAyarAdiyANa vA kappaTTagaM aNNAvadeseNa rakkhai, sayaNAdisu vA mamattagaM karei / / [bhA. 381] sehAdI paDikuTTo, saccitte anesaNAdi acitte| orAlie hiraNNe, chakkAya pariggahe jNc|| cU. sehA vA paDikuTThA pavvAvaMtasta pariggaho bhvti|annnnaabhvvN vA pavvAvaNijjaM sacittaM pavvAvetassa pariggaho bhavati / "Adi bhedvaackH| anesaNIyaMvA acittaM bhattAdigeNhatassa parigaho bhavai / 'Adi" saddo bhedavAcakaH / AdisaddAto vA vastha-pAda-senA dheppaMti / acittaggahaNAto vA atirittovigrhnnNkroti|s caanupkaaritvaatprigghobhvti|chkkaaysccitte jIvanikAe geNhatassa pariggaho bhvti|jNcttijetesu kAgAdisu pAyacchittaMtaMca daTTabvamiti etepti kAgAiyANimA ciraMtanA pAyacchittagAhA[bhA. 382] paMcAdI lahugurugA, esaNamAdIsujesu tthaannesu| gurugA hiraNNamAdI, chakkAyavirAdhaNe jaM ca // cU.paMcattipaNagaM, taMAikAuMesaNAdisujatthajattha saMbhavatijaMpAyacchittaMtaMdAyabvamiti lahugA gurugA ya tipaNagA evaM saMbajhaMti / ahavA paNagamAdI kAuMjAva caulahu caugurugA jaM jesu ThANesu pAyacchittaM saMbhavati taM dAyavvamiti / "Adi" saddAto uppAyaNa uggamA gheppaMti / "hiraNNaM" giNhaMtassa caugurugA / "Adi" saddAto orAlie vicugurugaa| chakkAyavirAhaNe "ja" pAyacchittaM daTThavvaM taM cimaM "chakkAya causu lahugA" ''kAraga gaahaa|| iNamevArthaM bhASyakAro vyAkhyAnayati[bhA. 383] gihiNo'varajjhamANe, suNa-majArAdi appaNo vA vi| vAreUNa na kappati, jiNANa therANa tugihINaM / / cU. gihiNo gihatthassa avarajjhaMti avarAha kareMti, sANo majAro vA "Adi" saddAto goNagAdao gheppaMti, appaNo vA ete bhattAdisuavarajjhaMti, te "avarajjhamANe" vi vAreUNana
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 nizItha-chedasUtram -1 kappaMti, jiNANa jiNakappiyANa, therA gacchavAsiNo, tesu gihatyANa avarajjhamANA vAreUNa na kappaMti, appaNo ya vAreUNa kappaMtItyarthaH // etesu ceva "kAgAdisupacchittaM bhaNNati[mA. 384] kAkaNivAraNe lahuo, jAva mamattaM tulahua sesesu / sajjhasavAsAdi tti, tena lahU rAgiNo gurugA / / cU. kAgaM nivAretimAsalahuM, sesesutti sANa-goNa caulahugA, sejAtaramamatteNa kappaTTagaM rakkhati caulahugaM ceva / majjhasavAsA egaggAmaNivAsinaH svajanA vA tena saNNAdigAdisu mamatteNa rakkhati tahAvi caulahu~ / aha kappaTTagaM rAgeNa rakkhati to caugurugaM // 3 sehadipaDikuTTe tti asya vyAkhyA[bhA. 385] bhedaaDayAlasehe, durUvahINA tu te bhave piMDe / ghaDitetaramorAlaM, vatthAdigataM na u gaNeti / / ghU. aDayAlIsaM bhedA sehANa apavvAvaNijjA, te ya imA - gAhA "aTThArasa purisesuM, vIsaM itthIsu, dasaM npuNsesuN| - pavvAvaNA aNarihA, bhaNiyA mANeNa ete u / / " tesiM tu sarUvaM pacchittaM ca jahAagalasuttetahA daTThavvamiti / iha puNa sAmaNNao cauguru pacchittaM / anAbhavvaM saccittaM geNhatassa caugurugA ceva / "aNesaNe' iti asya vyAkhyAdurUvahINAo te bhave piMDe paDikuTThabhedA ye adhikRtA te durUvahINA bhedA piMDe bhavantItyarthaH / aDayAlIsabhedamajjhAto do rUvA sohitA jAtA chAyAlIsaM / kahaM puNa chAyAlIsaM bhavaMti ? "solasamuggamadosA, solasamuppAyaNAe dosA u| dasa esaNAe dosA, saMjoyaNamAdi pNcev||" saMjoyaNA, aippamANaM, iMgAle dhUmaM, nikkAraNe ta ete savve samuditA sattayAlIsaM bhavaMti ettha mIsajAyaM anjhoyara-sarisaM kAUNa keDijati ato chaayaaliisN| anne puNa AyariyA-savvANuppAtI saMkA iti kAuM saMkaM avaNayaMti / anne puNa-saMjoyaNAdi nikkAraNavajiyA chAyAlIsaM kareMti / etesiM sarUvaM jahA "piMDanijutIe", pacchittaMjahA "kappapeDhe"tahAihaM pidttttbvmiti| acittejahanna-majjhima-ukkosesutaNNiphaNaM dttttbbmiti| "orAlie hiraNNe' asya vyAkhyA - ghaDitetaramorAliyaM ghaDiyaM AbharaNAdI orAlaM bhaNNati, itaraM paNa aghaDiyaMtaM hiraNNaMbhaNNati / etthajahAkamaNiddese hiraNNasaho latto daTTabvo ahavA-ghaDiyaM, "itaraM" aghaDiyaM, savavaM sAmaNNeNa orAliyaM bhaNNati / vatthaM vAsAkappAdi "Adi" saddAtopAtrAdidhammovakaraNaMsavvaMgheppati |gtshbdo dharmopakaraNabhedAvadhAraNe draSTavyaH ahavA-- gagAro Adi sadde paviTTho "vasthAtigaM", tagAreNavatthAdigANaniddeso, nakAropratiSadhe, tu saddo apariggahAvadhAraNe tti / na gaNeti namaNNaMtI ti vuttaM bhavati / vasthAtItaM dharmopakaraNaM na parigrahaM manyatetayartha / tAnyeva mahaddhanAnimucchAe vA paribhujaMtassa pariggaho bhavati / caugurugaMca se pacchittaM bhavati / davvapariggaho gato / / idAnIMkhetta pariggaho bhaNNati-- [bhA. 386] ogAse saMthAro, uvassaya-kula-gAma-nagara-desa-rajje y| cattAri chacca lahu, guru chedo mUlaM taha dugaMca //
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 386] 121 cU. ogAso paDissagassegadeso, tammi pavAtAdike ramaNIye mamattaM kareti, saMthArago saMdhArabhUmI, tIe mamattaM karei / uvassao vasahI, tIe vA mamattaM kareti / evaM kule kulaM kuTuMba, gAma-nagarA pasiddhA, deso puNa jahA kacchadeso siMdhudeso surahAdi, rANayabhottI rajaM bhaNNati / sApuNa bhottIegavisao anegavisaovA hoja / etesogAsAdisupacchittaMjahAsaMkheNa "cattAri chacca" pacchaddhaM kaThaM / khetta pariggaho gato / / idAnIM kAlapariggaho bhaNNati[bhA. 387] kAlAdIte kAle, kAlavivacAsa kAlato akAle / lahuo lahuyA gurugA, suddhapade sevatI jaM caNNaM / / cU. kAlAtIe tti kAlato atItaM, uDubaddhe mAsAtirittaM vasaMtassa, vAsAsuyaatiritaM vasaMtassa, kAle tti kAlapariggaho bhavati, nitiya vAsadosoya bhavaMti, kAlavivaccAse ti kAlassa vivaccAso taM kareti, kahaM ? bhaNNati, kAlao akAle ti "kAlao" tti na uDubaddhe kAle viharati, "akAle"tti vAsAkAle viharai / ahavA divA na viharati, rAo viharati, esa viparyAsa, idaMprAyazcittaM uDubaddhe atiritte mAsalahugo, vAsAtiritti caulahugA, kAlavivaJcAse caugurugA, etepacchittA suddhapade bhavaMti "suddhapadaM" nAma jaiviavarAhaM na pattotahAvi pacchittaM bhavatItyarthaH sevate jaMca NNaM ti "jaMcaNNaM" saMjama--pavayaNaAyavirAhaNaM sevati, taMnipphaNNaMca pAyacchittaM daTThavvamiti / kAlapariggaho gto|| idAniM bhAvapariggaho bhaNNati[bhA. 388] bhAvaMmi rAgadosA, uvadhImAdI mamatta nikkhitte| pAsattha mamatta pariggahe ya lahugA gurugA yaje jattha // cU. bhAvaMmi bhAvapariggaho rAgeNa doseNa ya bhavati, uvahI ohio "Adi' saddAto uvaggahio gheppaMti, taMmi duvihe vi mamattaM kareti / nikkhittaM nAma garaligAbaddhaM sthApayati, corabhaeNa nikkhivati gopayatItyarthaH / pAsatthAdisu vA mamattaM kareti, mamIkAramAtraM, rAeNa vA parigeNhati Atmapariggahe sthApayatItyarthaH / ca saddAto ahAcchaMdesu itthIsu ya mamattaM pariggaraM vA kareti / lahugA gurugA, je jattha tti rAgAdayo saMvajhaMti, te tatra dAtavyA / pAsatyAdisu mamate caulahugA, aha rAgaMkaretitocaugurugA, doseNapAsatyAdisulaulahugA ceva / uvahinikkhittesu caulahugA, scchNdhtthiisucugurugaa| pAsasthAdi AhacchaMdaitthIsu imA mamatta vyAkhyA[bhA. 389] mama sIsa kulinca-gaNicao va mama bhAti bhAiNijjotti / emeva mamattakArate, pacchitte maggaNA hoti / / ghU. tesu pAsatyAdisu evaM mamattaM kareti / sesaM kaMThaM / / -imA bhASyakatarikA prAyazcitta gAhA[bhA. 390] uvadhimamatte lahugA, tenamayA nikkhavaMti te ceva / osannagihI lahugA, scchNditthiisucuguruugaa|| cU. te ceva tti caulahugA, osaNNa gihINa ya mamatte caulahugA ceva sesaM gatAthaM / gato bhAvapariggaho / gatA pariggahassa dappiyA paDisevaNA / idAni kappiyA bhaNNati[bhA. 391] anabhoge gelaNNe addhANe dullabha'TTAjAte ya / sehe gilANamAdI majjAyA ThAvaNuDDAho //
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 nizItha-chedasUtram -1 [bhA. 392] anabhoge gelaNNe addhANe dullabhuttimaTThome / sehe gilANamAdI pakki me vija-duTTe ya // cU. eyAo donni dAragAhAo / ettha paDhamadAragAhA - puvvaddheNa davvadArAvavAto gahito, pacchadveNa khettAvavAo gahio | bitiyadAragAhA - puvvaddheNa kAlAvavAto gahito, pacchaddheNa bhAvAvavAto gahito // " anAbhoge" tti asya vyAkhyA [bhA. 393] savvapadanAbhogA, gelaNNosaghapadAvaNe vAre / kAkAdi ahipaDate, davva mamattaM ca bAlAdI / cU. savve padA savvapadA, ke te savvapadA ? "kAgAdi sANa - goNA dhakkAyapariggahAvasANA, ete savvapadA / ete jahA paDisiddhA tahA anAbhogeNa karyAdityarthaH / anAbhoge tti gataM / "gilANe" tti asya vyAkhyA - gelaNNosaha gilANassa osahANi unhe katANi, tattha kAge ahipaDate nivAreti / "Adi" saddAto sANa- goNA nivAreti / evaM gilANakAraNeNa nivAreMto suddho / gitANakAraNeNa vA kappaTTagarakkhaNaM mamattaM vA kujjA, jao bhaNNati - davyamamattaM ca bAlAdi tti "davyamiti davvadArajJApanArthaM, davvaM vA labhissAmi tti mamannakkhaNaM kareti, "mamattaM' annataradavvanimittaM bAle vA suhI mAyApiyaro se gilANassa paDitappaMti, "bAle "tti bAlassa rakkhaNaM kujA gilANapaDitappaNatthaM, "Adi" saddAto abAle vi tAva rakkhaNaM kujA gilANadvAyamiti gelaNNaTThA vA // aDyAlasehA paDikuTThA pavvAvejjA, jato bhaNNatiataraMta pariyarANa va. paDikuThA adhava vijjassa / [ bhA. 394] saTTAyamaNesiM, vija - hiraNNaM vise kaNagaM // cU. ataraMto gilANo, paDiyaragA gilANavAvAravAhagA, vagAro samuccaye, paDikuTThA nivAritA apavvAvaNija tivRttaM bhavati-tappeti tti vAvAravahaNatthe vaTTisaMtItyarthaH, gilANassa vA paDicaragANa vA veyAvaccaM kariSyatItyataH pravrAjayati / ahavA - vejjassa kariSyaMtI ti tato vA pravrAjayati / tesaM gilANapaDiyaragavijjANaTThAya aNesaNaM pi karejjA / gilANamaMgIkRtya vejjaTThatA ya hiraNNaM pi gehejjA | orAlasyAvadAdaH, vise kaNagaM ti viSagrastasya suvarNaM kanakaM taM ghettuM ghasiUNa visanigdhAyaNaTThA tassa pANaM dijati, ato gilANaTThA orAliyagrahaNaM bhavejja // gilANaTTA "chakkAyapariggahe" tti asyApavAda[bhA. 395] kAyANavi uvaogo, galANakajje va vejjakajje vA / emeva ya addhANe sekhAtarabhattadAisu vA // cU. kAyA puDhavAdI cha tesi pi uvaogo uvabhogo bhaveja, gilANakaje va gilANasseva appaNovabhogAya lavaNAdi, vejjassa vA uvabhogAya, tadapi glAnanimittaM / evaM gilANakAraNeNa kAgAdao savve avavatitA / gilANe tti gataM / idAniM " addhANe "ti asya vyAkhyA- "emeva ya" pacchaddhaM "eva" mavadhAraNe, jahA gilANaTThA kAgAdiyA dArA buttA taheva addhANevItyarthaH / addhANapaDivaNNANa jo jjAtaro jo vA dANAisaDho bhattaM deti / "va" kAro samuccaye, etesiM kiMci vi sAgAriyaM Ayave hojje, tattha kAga- goNa-sANA ahivaDaMtA nivArejjA, pItiM se uppajjau sutaraM paDitappisaMtIti kAuM kappaTTagaM pi rakkhejjA mamattaM vA karejjA | orAliehiraNNe- sehAti-paDikuTTA - esaNa- chakkAyA" ega gAhAe vakkhANeti
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 396] 123 [bhA. 396] dukkhaM kappo voDhuM, tena hiraNNaM katAkataM geNhe / paDikuTThA vi ya tappe, esaNa kAyA asaMtharaNe / / cU. dIhaddhANapaDivaNNehiM dukkhaM addhANakappo vumati, tena kAraNeNa, hiraNaM draviNaM, katAkataM ghaDiyarUvaM aghaDiyarUvaM vA addhANe gheppati / addhANapaDivaNNANa ceva paDikuTTasehA bhattapAnavissAmaNovakaraNavahaNAdIhiM tappissaMtI ti kAuM dikkhejnA ! addhANe vA asaMtharaMtA esaNaMpi pellejA-anesaNIyaM geNhatItyarthaH / addhANe vA asaMtharaNe kAyANa vi uvaogaM karejjA pralaMbAderityarthaH / addhANe tti gayaM / / idAni "dullabhe"tti dAraM[mA. 397] dullabhadavvaM dAhiti, tena nivAre mamattamAdi vA / paDikuDesaNaghAtaM, orAla kao va kAyA vA / / ghU. dukkhaM labhati jaMtaM dallabhaM, taM ca sayapAka-sahassapAgAdiyaM davvaM taM dAhiti tti tena kAraNeNa kAga-suNagAdI nivAreti mamattaM vA kareti, "Adi" saddAtI kappaTTagAdi rakkhati / paDikuTTevA sehe pavvAveti, tetaMdullabhaMdavvaM laMbhiuMsamatthA bhvNti| ahavA-kopi gihI terAsiyaputteNa lajjhamANo bhaNAti-jai mama puttaM terAsiyaM pavvAsesi to jaM imaM dullabhaM davvaM tumaM annesasi eyaM theva payacchAmi / evaM dullabhadavvaTThatAe paDikuTTe pavvAvejjA / esaNaM pipelejjA, aha uggamauppAyaNesaNAdosehi juttaM dullabhaM dav geNhatItyarthaH / dullabhadabvaTTatA vA orAlahiraNNe geNhejA, tAni orAlahiraNNANi ghettUNa dullabhadavvaM kiNijjA / kAyA va tti dullabhadavvaTThayA vA saccitta kAyA geNhejA, kahaM? pavAlAdiNA sacittapuDhavikkAeNa taMdullabhadavyaM kiNijjA |dullbhdvvN tigataM // idAni atthajAe tti dAraM bhaNNati[bhA. 398] emeva aTThajAtaM, dAhiMto vAraNA mamattaM vA / paDikuTTavva tadaTThA, kAyA puNa jAtarUvAdI / / cU. evAvahAraNe, jahA dullabhadavve evaM aTThajAe vi daTThabvaM / "jAta" zabdo bhedavAcakaH arthabhedetyarthaH / ete sejAtarAti aThThajAyaM dAhiMtIti tena tesi kAga-goNa-sANe avarajhaMte nivArejjA, kappaTTagaMvA rakkhejA, mamattaM vA karejjA, cakAro samuccaye, paDikuTuM vA sehaM pabbAveja tadaTThAya davaTThAyeti vuttaM bhavati, so paDikuTThaseho pavvAvito davvajAyaM uppAdayiSyatItyarthaH / aTThajAyapi uppAdeMto esaNaM pi pelleJjA, ahAbhaddagakulesu vA aNesaNIyaM pi bhikkhaM giNhijjA, mA huruThTho na dAhiti aThThajAyaM, aTThajAyaNimitteNa vA kAe geNhejA, kahaM ? ucyate, ghAtupAsANamaTTiyAdi maheUNa jAtarUvaM suvaNNaM, taM uppaaejaa| puNa saddovisesaNedaTTabbo, "Adi" saddAto ruppa-taMba-sIsaga-taugAdIghAuvAyappaogA uppAyatItyarthaH / ahavA "jAyarUvaM"--jaM ca pravAlagavat jAtaM taM jAtarUvaM bhaNNati / davvapariggahAvavAto gato // idAnaM khettovavAto bhaNNati[bhA. 399] vuttaM davvAvAtaM, adhuNA khettAvavAtato vocchN| sehe gilANamAdI, majjhAtA ThAvaNuDDAhe / / [bhA. 400] seha ovAsAdisu seho, mamatta paDisehaNaM kujAhi / emeva gilANe vI, neha mamaM tattha pauNissaM //
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ 124 nizItha-chedasUtram -1cU. uvAso Adi jesiM tANi uvAsAdINi, tANi saMthAra-ukssaya-kula-gAmanagara-desa-rajjaMca padesu seho ayANamANo mamattaM vA karejA / ahavA bhaNejjA--mama tattha dese mA koti alliyao, esa paDiseho / sehe tti gayaM / / idAni gilANe tti / "evameva" pacchaddhaM evaM avadhAraNe, jahA seho uvAsAdisu mamataM karejA evaM gilANo vi uvAsAdisumamattaM karejjA / ahavAsa gilANo evaM bhaNejA - neha mamaM taM gAma nagaraM desaMrajaM,tatthAhaMnIo paunissAmItyarthaH / "Adi" saddAto agilANA visaNAyago vaggapatto bhaNejA-"neha mamaMtaMgAmaM tatthahaM novasaggijAmi" tti / gilANe tti gataM / / idAni majjAya tti asya vyAkhyA[bhA. 401] sAgAriadinnesu va, uvAsAdisu nivArae sehe| ThavaNAkulesu Thaviesu, vArae alasanimme / / dhU.sAgAriosejjAtaro, tenaje uvAsA na dinnA, tesuuvAsesu sehe amajjAdilleAyaramANe nivArejjA / "Adi" saddAo uvassao gheppati / majjAye tti gataM / idAnaM ThavaNe tti asya vyAkhyA - "ThavaNA" pacchaddhaM / ThavaNakulA atizayakulA bhaNNaMti, yaSyAcAryAdInAM bhaktamAnIyate, tesudvaviesu alasaniddhamme pavisaMte nivAretetyarthaH / ThavaNe tti gataM / / gAma-nagara-desa-rajjANaM avavAto bhaNNati / uDDAhe tti asya vyAkhyA[bhA. 402] uDDAhaM va kusIlA, kareMti jahiyaM tato nivAreti / atyaMtesu vi tahiyaM, pavayaNahIlA ya ucchedo|| cU. jahiyaM ti gAma-nagara-desa-rajje kusIlA pAsatthA akiriyapaDisevaNA uDDAhaM . krejaa| tatotti gAma-nagarAdiyAo nivAreyavvANi, "vAraNA" iha gAme akiriyapaDisevaNA na kAyavvA / acchaMtesu vA tesu pAsatthesu, tahiyaM gAme pavayaNaM saMgho, tassa hIlA niMdA bhavati, bhaktapANavasahi sehAdiyANa vA vi ucchedo tesuacchaMtesu, tamhA te tAo pAraMcie vi krejjaa| uDDAhe ttigyN|| codagAha - "nanu vAreMtassa gAmAdisu mamattaM bhavati" ? AcAryAha - na bhavati, kahaM ? ucyate[bhA. 403] jo tu amajjAille, nivArae tattha kiM mamattaM tu / hoja siyA mamakAro, jati taM ThANaM sayaM seve / / cU.ya ityanuddiSTasya grahaNaM, tusaddoni se, "majjAyA" sImA vavatthA, namajjAyAamajAyA, tIe jo vaTTati so amajjAdillo, taMjo tAo amajjAtAo "nivArate tattha kiM mamattaMtu" tattha kimiti amaJjAyapavattINivAraNe, "kimi"tikSepe, "mamattaM' mamIkAro, "tu" saddoamamattAvadhaAraNe "hoja" bhaveja, siyA AsaMkAe avadhAraNe vA mamIkAraH, yadItyabhyupagame, tamiti amajjAyaTThANaM saMvajjhati, svayaM iti AtmanA pratyAsevatItyarthaH / khettAvavAto gto|| idAni kAlAvavAto bhaNNati / anAbhoge tti asya vyAkhyA[bhA. 404] anAbhogA atirittaM, vasejja ataraMto tappaDiyarA vaa| addhANaMmi vi varise, vAghAe dUramagge vaa||
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 404} 125 cU. anAbhogo atyaMtavismRti, kiM uDumAsakappo vAsAkappo vA, puNNo na puNNo vA, evaM anuvaogAo atirittaM pi vasijjA / anAbhoge tti gayaM / gelaNNe tti asya vyAkhyA - ataraMto tappaDiyarA vA "aMtaraMto" gilANo so vihariumasamattho, uubaddhaM vAsiyaM vA airittaM vasejjA / gilANapaDiyaragA vA glAnapratibaddhatvAt atirittaM vasejjA / gilANe tti gataM / ___ addhANe tti asya vyAkhyA - addhANaM pacchaddhaM / "addhANaM" pahapaDivattI, taM paDivannA aMtarA ya vApaM paDejjA tato kAlavivaccAso vi havejjA / vAghAto tti "vAghAto" nAma vigdhaM, taM vasahibhattAdiyANa hojjA, ato taMmi uppanne vAsAsu vi gacchejjA / ahavA- uDubaddhiyakhettAo vAsAvAsakhettaM gacchaMtA aMtarA vAghAteNa hitA vAsiumAraddho, vAghAtovarame appayAyA, evaM kAlaviMvaccAsaM karejA / dUre vA taM vAsakappajoggaM khittaM vAghAtato vA avAghAtao vA gacchaMtANaM vAsaM paDiumAraddhaM, evaM vA vi vivacchAsaM kujA / dUre vA taM vAsakappakhettaM aMtarA ya bahU avAyA atona gatA, tattheva uDuvAsie khette vAsakappaM kareMti, evaM vA atirittaM vasaMti / addhANe tti gayaM | dullabhe ti asya vyAkhyA[bhA. 405] dhuvalaMbho vA dabbe, kaivaya divasehiM vasati atirittaM / uDuatireko vAso, vAsavihAre vivacAso // cU. dullabhadavvaThThatA atirittaM pi kAlaM vasejA / kahaM ? ucyate, puNNe mAsakappe vAsakappe dullabhadavvassa dhuvo avassaM lAbho bhavissati tena kati vi thovadivase atirittaM pi vasejjA / uDubaddhakAle atirego vAso evaMsaMbhavati / dullabhadabbaThThatA vA vaasaasuvihrti| evaM kAlavivaccAsaM kareti / dullabhe tti gataM / / idAni uttimaTTe ti asya vyAkhyA[bhA. 406] sappaDiyaro pariNNI, vAsa tadaTThA va gammate vAse / saMtharamasaMtharaMvA, ome vibhave vivcaaso|| cU. pariNNI aNasaNovadiTTho, tassa je veyAvaccakAriNo te paDiyaragA, pariNNI saha paDiyaraehiM atirittaM pikAlaM vasejjA / tadattipariNI paDiyaraNaTThA vA gaMmate vAsAsuvi / esa vivccaaso| pariNNi ti gataM / idAnaM ome iti asya vyAkhyA "saMthara" pacchaddhaM / jattha saMtharaMtatya mAsakappoatiritto vikajati, jatthAsaMtharaMtastha na gaMmati |jsth puNa vAsakappaTTitANaoma havejA tato vAsAsu vi gNmti| esa vivacAso / ahavA vAsakappaTTitANa najati jahA kattiyamaggasirAisu mAsesu asaMtharaM bhavissati, maggA ya duSpagaMmA bhavissaMti, ato vAsAsuceva saMthare vi vivaccAso kajati, asaMthare puNa kA vitakA / ome tti gataM / gao kAlo / / idAni bhAvAvavAto bhaNNati / tattha seha tti dAraM / asya vyAkhyA[bhA. 407] sijAdiesu ubhayaM, kareja sehovadhimi va mamattaM / avikoviattaNeNa, tuiyaragihatthesu vi mamattaM // ghU. "seho" agIyattho abhinavadikkhio vA, so seJAte ubhayaM karejA, "abhayaM" nAmarAgadosA "Adi" sddaatouvaaskulgaamnngrdesrjjaadyogheppNti|uvhimivaa vAsakappAie mamattaM kujA / avikoviyattaNAmo ceva itaragihatthesu vi mamattaM kujjA / tu saddo vikappadarisaNe gIyattho / vi kujA | "itare'' pAsatthAdayo /
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ 126 nizIdha-chedasUtram -1 codagAha - "agItoagIyatthattaNAtopAsatthagAdisumamattaM karejjA, gItopuNa jANamANo kahaM kuJjA' ? / AcAryAha[bhA. 408] jo puNa taTThANAo, nivattate tassa kIrati mamattaM / __ saMviggapakkhiovA, kajaMmi vA jAta paDitappe / / cU. jo iti pAsattho / puNa saddo avadhAraNe avadhAraNe taTThANaM pAsatthaTThANaM, tao jo pAsatyo niyattati, tao niyattamANassa kIraimamattaM, nadoSetyarthaH |annunyjmNtovisNviggpkkhito jo tassa vA kIrija mamattaM / kajjaM nANAdigaM, taMgeNhaMtassa jo paDitappati pAsattho tassa vA mamattaM kajjati / kulagaNAdigaM vA kajaM taM jo sAhayissati, pAsattho tassa vA mamattaM kajati / evaM gIyattho pAsatthAdisu mamattaM kujjA | sehe tti gataM / / idAni gilANamAditti dAraM / asya vyAkhyA[bhA. 409] pAsatthAdimamattaM ataraMto bhesataTTatA kujA / ataraMtANa karissati mANasivijaTTatA vitaro / / ghU. ataraMto gilANo, so pAsatyAdisu mamattaM kujA / kiM kAraNaM? ucyate, bhesayaTThatA "bhesahaM" osahaM, taM dAhi tti me tena kujjA, ataraMtANa vA esa karissati tti tena se mamattaM kujjA / ataraMtapaDiyaragA vAje tANa vA asaMtharaMtANa vaTTistati tena vA mamattaM kujA, mamaM vA gilANIbhUyassa vaTTissati tena vA kujjA / mANasivajaTTatA vA mamattaM kujA / "mANasivijA" nAma maNasA ciMtiUNa jaM jAvaM kareti taM labhati / tamesa dAhiti tti mamattaM kujA / "Adi" saddAo itaro vi kujA, "itaro' nAma agilANo, so vi evaM kujA / gilANe tti gataM / / idAniM paDikkame tti dAraM asya vyAkhyA -- [mA. 410] pagatIe saMmato sAdhujoNio taM si amha AsaNNo / saddhAvaNaNNaM me vitare vijaTThA tUbhayaM seve / / cU. koi pAsatthopAsatthattaNAopaDikkamiukAmo, soevaM saddhAvijjati, pagatI sabhAvo, sabhAvato tuma mama priyetyarthaH, pagatIo vA vaNiya-loha-kuMbhakArAdao tesiMjo sammao tassa mmttNkiirti|saahujonniionaam sAdhupAkSikaH AtmaniMdakaH udyataprazaMsAkArI, sobhaNNati-"tuma sadAkAlameva sAhujoNio idAnaM ujjama, annaM va so bhaNNati-"tumaM amha sajetio kulicco" yatena te suTu bhaNAmo "itaro' pAsattho, so evaM aNNavayaNehiM saMbunjhati, saMbuddho abbhuTTehi ti paDikkame ttigtN| idAni vija tti asya vyAkhyA vijaTTAubhayaMsevitti, "ubhayaM" nAma pAsasthA-gihatyA. te vijamatajogAdi nimittaM sevetyarthaH / ketI puNa evaM paDhaMti- "vijaTThA ubhayaM seve" ti vejo gihatthopAsatthovAhaveja, taM olaggejejA, suhaM esogilANe uppaNNa gilANakiriyaM karisyatItyarthaH ahavA "ubhavaM vejo vijaNiyallagA ya, vejassagilANakiriyaM tassa sevaM karejA, vejaNiyallANa vA sevaM karejjA, tAni taM vez2a kiriyaM kArayiSyatItyarthaH / vija tti gataM / / idAniM duDhe tti dAraM / asya vyAkhyA -
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 411 127 [mA. 411) parisaMvA rAyaduDhe sayaM ca uvacarati taMtu raayaannN| anno vA jo paduTTho saladdhi nIe va taM evaM // cU.duTuM rAyA paduTThohojA, taMmi paduDhe jA tassa parisA sA uvacariyavvA, olaggA kAyavvA iti vuttaM bhvti| jovAtaMrAyANaMegapurisouvasAmehitisovAseviyabbo, uksAmaNaladdhisaMpaNNo vA sAhU sa tameva rAyANaM uvacarati, "taM" tu pradviSTarAjanamityarthaH / anno jo rAyavatiritto bhaDa-bhoi Adi jai paduTThotaM pisaladdhio josAhU so paduTThavaM nIevAse sevejja |evNpdutttthnimittN gihatyesu vi mamattaM kujjA / paduDhe tti gataM / gao bhAvapariggaho / gatA pariggahassa kappiyA paDisevaNA ||gto priggho|idaani rAtIbhoyaNassa dappiyA paDisevaNA bhaNNati[bhA, 412] rAIbhatte cauvihe, cauro mAsA bhvNtnugghaayaa| ANAdiNo ya dosA, AvajaNa saMkaNA jAva / ghU. caubihe tti, rAtIbhatte caubihe pannatte taM jahA / diyAgahiyaM diyA bhuttaM- 3, rAo gahiyaM rAo bhuttaM - 4 / evaM - caubvihaM rAIbhoyaNaM / etesu causu vi bhaMgesu cauro mAsA bhavaMtanugghAtA caugurugA ityarthaH / etya dohiM vi kAlatavehiM lahugA paDhamabhaMge, sesesu tIsu kAlatavobhaesu gurugaa| kiMcAnyat-rAo gahabhoyaNe titthayarANaM ANAdikkamo bhavati, ANAbhaMge ya cauguruM pacchittaM, "Adi" grahaNAto aNavatthamicchatte jayaNati pacchittaM ca se caulahuyaM / AvajaNa ttirAto gahabhoyaNeacakkhuvisaeNa pANAtivAyaMAvaJjatijAva-pariggahaM piAvajati / saMkaNA jAva ti rAoggahabhoyaNaM karemANo asaMjayeNa pANAtivAtAdisu saMkijati, jaha maNNe esa purA dhammadesaNAtisu rAo na bhuMjAmi tti bhaNiUNa rAo bhuMjati, evaM nUNaM pANAtivAtamavikareti, jAva pariggahaM pi gennhii"| rAIbhoyaNe Aya-saMjama-virAhaNA-dosadarisaNatthaM bhaNNai[mA.413] gahaNa gavesaNa bhoyaNa, nisiraNa savvattha ubhayadosA u / ubhayaviruddhaggahaNaM, saMcayadosA aciMtA ya / / cU. gahaNe tti gahaNesaNA, gavesaNa tti gavesaNesaNA, bhoyaNe tighAsesaNA, nisiraNa tti pAriTTAvaNiyA, savvastha tti savvesu tesu gahaNAdisu dAresu ubhayadosA bhavaMti "ubhayadosA" nAma Aya-saMjamavirAhaNA dosA 'tu' saddo avadhAraNae / rAobhayaviruddhaM vA karejja "ubhayaM" nAmadavvaM sarIraMca, dabbe tAva khIre aMbilaM geNhejA, sarIrassavAakAragaM geNhejjA / "saMcayadosa" tti savvaMmi vA bhuttavasiDhe vA parivasamANe je saMNihIe dosA te bhavaMti, suttatthANaM aciMtA ya / / gahaNe tti asya vyAkhyA - [bhA. 414) raimAi macchi viccha ya, pivIligA rasa ya puppha biiyaadii| visagarakaMTagamAdI, garahitavigatI ya na vi dehe // ghU. rAto aMdhakAre ime dose na yANati, saccittarayasA guMDiyaM geNhati, "Adi" sadAo sasaNiddhamaTTiyAdihatthehi vA geNhejjA, macchiyAhiM vA missaM geNhejjA, vicchieNa vA vatimissaM geNhati, makkoDiyAdihiM vA vatimissaM geNhati, rasaehiM vA saMsattaM, pupphehiM vA balimAdi saccittaM geNhejA, bIehiM sAlimAdIhiM parighAsiyaM geNhejjA / visagarehiM vA juttaM geNhejjA, anegANaM
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -1 uvavisadavvANaM nigaro akAlaghAyago "garI" bhaNNati, kaMTagaM vA na passati, "Adi" saddAo aTTiyasakkarA na passati, garahiya vigatIo majjamaMsAdiA ya anukaMpapaDiNIyaNAbhogeNa dijamANA na dehati na pazyatItyarthaH / gahaNe tti dAraM gataM / idAniM gavesaNa tti asya vyAkhyAsANAdIbhakkhaNatA, makkoDaga - kaMTaviddhasaMkAe / uar-visame paDagaM, vigalaMdiya AyaghAto vA // [ bhA. 415] dhU. rAco piMDaM gavesamANo sANAdiNA bhakkhijati, "Adi" saddAto viruyasiyAlAti-dIviyAdIhiM, makkoDeNa vA DakkI kaMTageNa vA viddho sappaM saMkati, saMkAcisaM se ullasati ahavA dIhAdiNA Dakko maMkkoDa-kaMTae saMkati, kiriyaM na kareti / AyavirAhaNA se bhavati uvago khaDDA kusAro vA, tattha pAto virAhijjati / visamaM niNNoNNataM tattha paDati, aMdhakAre vA vigaliMdie vA ghAe ti / sANAdisu AyaghAto abhihiya eva // ahavA AyaghAto imo[ bhA. 416 ] goNAdI ya abhihaNe, uggamadosA ya ratti na visodhe / 128 davvAdI ya na jANe, emAdi gavesaNA dosA / / dhU. goNI aMdhakAre adissamANo abhihaNejja / "Adi" saddAto mahisAdi / rAo ya aMdhakAre uggamadosA na soheMti / aMdhakAre ya davvaM na jANati, kiM grAhyaM agrAhyaM, bhakSyaM abhakSyaM, peyaM apeyaM, cevaM vaMdaNagAdikhettaM na yANati / goNAiyANaM vA niggama-pavemaM na yANati / kAlato desakAlaM na yAti / bhAvao ciyattAciyatta na yANati, evamAdiyA rAo gavesaNadosA bhavaMti gavesaNe ti dAraM gataM / / idAniM bhoyaNe tti dAraM [bhA. 417] kaMTaTTi macchi vicchuga, visagara kaMdAdie ya bhuMjaMto / tamasaMmi u na vi jANe, ubhayassa ya nisiraNe dosA // cU. rAto aMdhakAre kaMTagaM kavaleNa saha bhuMjati, tena gale khijjati, aDDago vA laggati, evaM aTTi, macchigAe vaggulIbAhI bhavati vicchigeNa AyavirAhaNA saMjamavirANA ya visagarAdisu AyavirAhaNA | kaMda-patta- puppha- bIyANi vA aMdhakAre ayANaMto bhuMjati / bhuMjaNe tti dAraM gataM nisiraNe tti dAraM - ahavA - AhAra nihAro'bhihiyate / ubhayassa ya nisiraNe dosa ti " ubhayaM nAma kAiyaM saNNA, nisiraNaM vosiraNaM tattha Aya-saMjamadosA bhavati / ahavobhayaM bhattapANaM - ahavA - bhattapANagaM ca ekka kAiye, saNNA ya evaM, evaM ubhayaM / nisiraNe ti gayaM // "ubhayaviruddhaM gahaNe "tti dAraM bhaNNati [bhA. 418] saMjamadehaviruddhaM, na yANatI Thavita saMnidhI dosA / diyarAtoya aDate, suttatthANaM tu parihANI // cU. saMjamo sattarasappagAro, tassa virAhagaM davvaM akalpikamityarthaH / dehaM sarIraM, tassa vA akAragaM na yANati, aMdhakAre iti vAkyazeSaN / ubhayaviruddhe ti gataM / saMcayadose tti dAraM bhaNNati-Thavie saMNihi doso, rAto aDiUNa eyaddosapariharaNatyaM divA bhokSyAmIti sthApayati, bhuktvAvaziSTaM vA tattha saMnihidosA bhavaMti / "saMnihidosA " levADaya parivAsapariggaho ya, pipIlikAdINa ya maraNaM, jjharaNe takkaMtaparaMpara uvaghAo, paluTTe chakkA ovaghAto, ahimAtiNA vA jiMghite AtovaghAto, evamAdI / sannihidose tti gayaM /
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ pITikA [ bhA. 418] Acitaye tti dAraM bhaNati diyarAtoya pacchaddhaM / diyA rAo bhattapAnanimittaM aDamANassa sUtrArthayoH parihANI, amuNaNatvAt / gayA rAtIbhoyaNassa dappiyA paDisevaNA / / idAnaM kappiyA bhaNNati - [bhA. 419] anabhoge gelaNe, addhANe dullabhuttimaTThome / gacchAnukaMpayAe, suttatthavisAradAyarie / cU. anAbhogeNa vA rAtobhuttaM bhuMjejjA / gelaNNakAraNeNa vA / advANapaDivaNNA vA / dullabhadavvaTTatA vA / uttimaTThapaDivaNNo rAtIbhattaM bhuMjejjA / omakAle vA gacchanukaMpayAe bA rAtI bhattANuNNA / suttattha visArato vA rAtIbhattANuNNA / esa saMkhevattho / idAna ekkkassa dArassa vistareNa vyAkhyA kriyate / tattha paDhamaM anAbhoge tti dAraM[ bhA. 420] levADamaNAbhogA, na dhota parivAsimAsae va kayaM / dharati tti va udito tti va gahaNAdiyaNaM va ubhayaMvA // khU. pattagabaMdhAdIsu levADayaM anAbhogA na ghotaM havejjA / evaM se rAtIbhoyaNa ssatIcAro hojja | ahavA - paDhamabhaMgeNa harItakyAdi parivAsitaM anAbhogA Asae kataM hojja, asatyaneneti udito tti va Aditya, esa tatiyabhaMgo gahito / gahaNAdianaM va tti dharati tti va gahaNaM kareti, dutiyabhaMgo, udiutti ya AdiyaNaM kareti, ttiybhNgo| ubhayaM vA "ubhayaM" nAma ggahaNaM AdiyaNaM cakareti rAto anAbhogAt / evaM causu vi bhaMgesu aNAbhogao rAtrIbhojanaM bhavetyarthaH / anAbhoge tti dAraM gataM / / gelaNNe tti dAraM asya vyAkhyA [bhA. 421] AgADhamanAgADhe, gelaNNAdisu catukkabhaMgo u / duvihaMmi vi gelaNe, gahaNavisodhI imA tesu / / cU. gelaNaM duvihaM- AgADhaM anAgADhaM ca, "Adi" saddAto agilANo vi paDhamabitiya - parisahehi abhibhUto, evamAdi kajesu catukkabhaMgo "caubhaMgo" nAma diyA gahiyaM diyA bhuttaM Gka / tu saddo avadhAraNe / duvihaM mi vi AgADhAnAgADhagelaNNe / gahaNavisodhI imA tesu tti jahA AgADhe vA gahaNavisohI vakSyAmItyarthaH / tattha paDhamabhaMgaM tAva bhaNAmivocchinnamaDaMbe, dullahe va jayaNA tu paDhamabhaMgeNaM / sUlAhi aggitaNhAdiesu bitio bhave bhaMgo / / [ bhA. 422] 129 cU. vocchinnamaDaMbaM nAma jattha dujoyaNabdhaMtare gAmaghosAdI natthi, tattha turite kaje na labbhati, ato tattha chiNNamaDaMbe osahagaNo parivAsijjati / eva evamAdisu kajjesu jayaNA paDhamabhaMgeNa kajjati / iyANiM bitiyabhaMgo kahijjati kaspati ukkouse sUlaM taM na najjati kaM velaM udejja, ato sUlovamaNosahaM laddhapaccayaM diyA gahiyaM rAto dijjati, evaM ahiNA vi Dakke, aggie vA vAhiMmi utiNNe, tiNhA tisA tAe vA rAto anAhiyAsiyA udiNNAe, "Adi" saddAto anAhiyAsiyachuhAe vA bhattaM dijejjA, visa - visUyaga-sajakkhatA vA gheppaMti / evamAdisu bitito bhave bhaMgo / / idAniM tatito bhaNNati- 15 9
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ 130 nizItha-chedasUtram .1. [bhA. 423] esevaya vivarIo tatiya carimo tu donni vI ratti / ___AgADhamanAgADhe paDhamo sasA tu AgADhe // cU. eseva bitiya bhaMgo vivarIto tatiya bhaMge bhavati, kahaM ? rAto gahiyaM divA bhuttaM, taMca khIrAdi divasato na labmati rattiM labbhai, ato rAto ghettuM diyA jAe velAe kajjaM tAe velAe dijati, aha vinassati tAhe kaDDiuM Thavijjati, esa tatiyabhaMgo / etesuceva sUlAdisu saMbhavati carimo pacchimabhaMgo, donni vitti gahaNabhogA, tu zabdo rAtrau grahaNabhogAvadhAraNe, etesu ceva sUlAdisusaMbhavaMti / etesiMcauNhaMbhaMgANaM paDhamabhaMgoAgADhagelaNNe anAgADhagelaNNeya saMbhavati, sesA tinni bhaMgA niyamA AgADhe bhavatItyarthaH / gelaNNe tti gataM / idAni addhANe tti [bhA. 424] paDisiddha samuddhAro gamaNaM cauraMga daviyajutteNaM / dAnAdivANiya samAuleNa diybhogistthennN|| cU. paDisiddhi tti uddaddare subhikkhe saMtharaMtANa asivAtiyANa abhAve addhANapavvajaNaM paDisiddhaM / samuddhArotti aNuNNA, kahaM asaMtharaMtANa jogaparihANIbhaveja? asivAitakAraNesu vA samuppannesu addhaNapavvajaNaM hoja, esa samuddhAro / addhANe puNa gamaNaM kAraNe jatA kaJjati tadA cauraMga daviya jutteNaM satyeNaM gaMtavvamiti, "cauraMgaM" azvA gauH sagaDa pAikkA, "jutta" gahaNaM caturNAmapi samavAyapradarzanArthaM, daviyajutteNa vA daviNaM asanAdi / ahavA - taMdulA neho goraso patthayaNaM / ahavA -- gaNimaM 1 dharimaM 2 megnaM 3 pAricchaM 4 / gaNimaM - jaM dugAiyAe gaNaNAe gaNijjati, taM ca harItakImAdi / carimaM- jaM tulAe dharijjati, jahA marica-pippalI-suMThimAdi / mejaM-jaM mANeNaM patthagamAtiNA matijati, taM ca taMdula-telladhayamAdi / pAricchaM-jaM paricchijati, taM ca rynnmaadi| dAnAditti dAsaNasavAdihiMsamAuleNa satyeNa gaMtavyaM / "Adi" saddAtoavirayasammaddiTTi gahiyANubbayA va gheppaMti / so ya satyo jati diyA bhuMjati to gaMtavvaM, na rAtrI bhojanetyarthaH / eriseNaM satyeNaM vcNti||uggmaadisuddhN AhAretA vaccaMtu, imehiM vA kAraNehiM pajjattaM na labbhati[bhA. 425] paDiseghe vAghAte, atiyattiyamAdiehi khaite vaa| paDisehako'tiyaMto kareja dese va savve vA / / cU. paDiseha tti koti paDinIto satye pabhU atiyattI vA paDisehaM karejja, "paDiseho" nivAraNA, "mA tesiM samaNANaM bhattaM pANagaM vA deha", egataranivAraNaM eso, ubhayanivAraNaM svvniseho|ecchddhN paDisehassa vakkhANaM bhaNiyaM / vAghAe tti aMtarA vaccaMtANa varisiumAraddhaM, satyanivesaMca kAuMTito sattho, te evaM dIhakAleNa nihitaM saMbalabhattaM atiyattiehi vA bahuhi khaitaM, "Adi" saddAto corehi vA musitaM, bhillapuliMdAdIhiM vA addhelliyaM / / evamAdiehiM kAraNehiM alabbhamANe imA jayaNA - [bhA. 426] ome tibhAgamaddhe, tibhAgamAyaMbile abhattaTTe / chaTThAdeguttariyA, chammAsA saMthare jeNaM / / cU.ometti battIsaMkIra kavalA purisassAhAro kucchipUrao bhnnio|soy egakavaleNa
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 426 | 131 dohiM tihiM vA UNo labbhati / teNevacchau mA ya aNesiyaM bhuMjauM / tibhAgo tti AhArassa tibhAgo, so ya dasakavalA doyakavalassa tibhAgA, tena tibhAgeNa UNo AhAro labbhati, te ya ekkavIsaM kavalA kavala tribhAgazcetyarthaH / teNevacchau mA ya aNesiyaM geNhau / tibhAge tti tibhAgo ceva kevalo AhArassa labbhati, teNevacchau mA ya anesaNIyaM geNheu / esa gabho vaMjaNasahito'bhihitaH / AcAmle'pyevameva, ubhaye'pyetameva / jatA puNa so vi tibhAgo UNo labbhati na vA kiMci va labbhati tadA abbhataTThe kareti / anne punarAcAryyA idaM pUrvArddhamanyathA vyAkhyAnayaMti - "ome" tti kiMcomodariyA pramANapattomoyariyA ya gahitA, ega-du-ti-kavalehi UNa bhotI kiMcomodariyAbhotI bhaNNati, cauvIsaM kavalAhArI pamANapattomoyariyA bhotI bhaNNati / "tibhAge "tti cauvIsAe atibhAgo aDakavalA, teNa - UNiyA cauvIsA sesA solasakavalA, te paraMladdhA, teNevacchau, mAya anesaNIyaM bhuMjau / "addhe" tti cauvIsAe addhaM dubAlasa, teNevacchau, mAya anesaNIye bhuMjau / "tibhAge" tticauvIsAe tibhAMgo aDakavalA, teladdhA, teNevacchau, mAya aNesaNIyaM bhuMjau / esa vaMjaNasahite kamo, "AyaMbile' vi eseva, mIse veseva / savvahA alabbhamANe "cautthaM" kareu, mAya anesaNIyaM bhuMjau | cautthapAraNadivase uggamAdidosasuddhassa battIsaM kavalA bhuMjau / battIsAe alabbhamANesu egUNe bhuMjau jAva egaM laMbaNaM bhuMjiUNa acchau mA ya aNesaNIyaM bhuMjau / taMmi pAraNadivase savvA alabbhamANe chaTTa kareu, mAya anesaNIya bhuMjau / eguttariya tti evaM chaTTapa raNae vi battIsAto jAva savvahA alabbhANe aTThamaM kareu / evaM egUttareNaM tAva neyaM jAva chammAsA acchau udavAsI, mAya anesaNIyaM bhuMjau / esA saMyaramANassa vihI / asaMthare puNa jeNa saMtharati puNa jeNa saMtharati saccittAcitteNa suddhAsuddheNa vA bhuMjatItyarthaH // esevagAhatyo puNo gAthAdvayena vyAkhyAyatetyarthaH[bhA. 427] battIsAdi jA laMbaNo tu khamaNaM va na vi ya se hANI / AvAsaesu acchau, jA chammAsA na ya anesiM // cU. battIsaMlaMbaNA AhAro kukSipUrago bhaNio / jati na labbhati paDipuNNamAhAro to egUNe bhuMjau, evaM egahANIe - jAva - egalaMbaNaM bhuMjau, mAya aNesiyaM bhuMjau / taMmi vi alabbhamANe khamaNaM kreu| vA vikappadarzane, kaH punaH vikalpa ? ucyate, khamaNaM siya kareti siya no kareti tti vikappo / jai se Avassagajogesu parihANI to na kareti khamaNaM, ahAvassayaparihANi natthi to acchau jAva chammAsA na ya anesaNiyaM bhuMjau / / [ bhA. 428 ] esa gamo vaMjaNamIsaeNa AyaMbileNa eseva / eseva ya ubhaeNa vi, desIpurise samAsajja / / ghU. eso tti jo battIsaM laMbaNAdigo bhaNito, gamo prakAro, esa vaMjaNamIsaeNa bhaNio, vaMjaNaM ullaNaM dadhigAdi, tena ulliyassa, evaM sa prakArobhihitetyarthaH / AyaMbileNa eseva gamo aseso daTThavvo / eseva ya ubhaeNa vi gamo daTThavvo / ubhayaM nAma addha-tibhAgAti vaMjaNajuttassa labmati se AyaMbilaM, evaM ubhaeNa vi kukSipUrago AhAro bhavatItyarthaH / desIpurise samAsajjati-jati saighavAti desapuriso AyaMbileNa na tarati tassa vaMjaNImIsaM dijjati, jo puNa --
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ 132 nizItha-chedasUtram -1. koMkaNAdi desapuriso tassa AyaMbilaM dijrati / esA purisesu bhoyaNakAle jayaNA bhaNitA / evamalabbhamANe dhitisaMghayaNobhayajuttassa aNesiyaM pariharaMtassa chammAsA aMtaraM di8 / / tassa pAraNe vihI bhaNNati[bhA. 429] chammAsiyApAraNae, pamANamUNaM va kuNati AhAraM / avanettA vakta kaM, niraMtaraM vacca bhNjto|| cU.chammAsiyassa pAraNae sati lAbhe bhattassa pamANajuttaMAhAraM AhArei, UNaM vA AhAraM AhAreti / aha na labbhati esaNijjo kucchipuratoAhAroto egakavalUNoacchau chammAsiyapAraNe / evaMjAva egakavaleNA vi acchau, mAya anesaNiyaMbhuMjau / avaNettAvekekkaMti-aha evaM jANati jahAasatibhattalAbhassa sati vA bhattalAbhe chammAsigakhamaNeNa mama AvassayaparihANI bhaveja to chammAsiyakhamaNaM mA karetu / chammasA egadivasaNA khavayat / jati tahavi parihANI to dohiMUNo khamau, evaM ekekaMdivasaMavaNettAjAva cautthaM kreu|jti tahavise AvassagaparihANI no niraMtaraM vacca bhujaMto / tattha vi puvvaM AyaMbileNa niraMtaraM vacca bhuMjaMto / aha se desIpurise samAsajja na khamati AyaMbilaM to jAvatiyaM khamati tAvatiyaM bhuMjau, sesaM vaMjaNasahiyaM bhuMjau / aha taM vi sena khamati tosavvaM ciya vaMjaNasahitaM niraMtaraM vacca bhuNjto|es viho puvvkkhaato|| ettha vidaM gAhApuvvaddhaM mAvetacvaM[bhA.430] AvAsagaparihANI, paDupanne anAgate va kAlaMmi / gacche va appaNo vA, dukkhaM jItaM pariccaiuM / / ghU. ahavevaM gAhA samoAreyavvA - jati se AvassagaparihANI natthi omeNesaNiyaM bhujaMtassa to mA anesaNIyaM geNhatu / ato bhaNNati "Avassaga" gAhA / avassakaramIesu joesu jati se parihANI natthi paDupaNNaNAgate kAle to teNevesanIeNa jahAlAbhaM acchatu, mAya anesaNIyaM bhuMjatu / aha puNa evaM haveja-gacchassa vA AvassagaparihANo hojA, Ayariyassa vA appaNovA AvasagassaparihANI haveja, dukkhaM vAbubhukSiehiM jIviyacAgo kajjati atoanesaNIyaM pi gheppati / / "gacche va appaNo" vA asya vyAkhyA[bhA. 431] gacce appANaMmi ya, asaMthare saMthare ya ctubhNgo| paNagAdi asaMtharaNe, dukoDi jA kamma nisi bhattaM // ghU. Ayario appaNA na saMtharati gaccho vA na saMtharati, evaM caubhaMgo kAyavyo / etya crimbhNgensthi|tisu AdimabhaMgesuasaMthare imo vihI bhaNNati-jAvatiyaM suddhaM labbhatitAvatiyaM ghettuMsesaM asuddhaM ajjhapUrayaM gennhtu| savvahAvA suddhAlaMbhe savvamaNesiyaM geNhatu / puvvaM visohikoddie|jNtN asuddhaM ajjhApUrayaM geNhati / savvaM vA asuddhaM taM kAe jayaNAe? bhaNNati-imAe, "paNagAdi" pacchaddha / savvahA asaMtharaNe paNagakaraNaM geNhati, "Adi" saddAto dasa-pannarasavIsa-bhinnamAsa-mAsa-vauma sehiM ya lahugurugehiM / esa kamo drisio| ahavA bitiyakkamappadarisaNatthaM bhaNNati- "dukoDi tti" visohikoDIavisohikoDI y|puvpuvvN visohikoDIeghetavvaMpacchA avisohikoddiie| evaM dosu vi koDIsupuvvaM appataraM pAyacchitaTThANaM bhayaMteNa tAva neyavvaM jAva kammati AdhAkarmaketyarthaH / jayA puNa pi ahAkamma
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA | bhA. 431| pi na labbhati tadA nisibhattaMpibhuMjati addhANapakappo ti vRttaM bhavati / / "paNagAdi asaMtharaNe" tti asya vyAkhyA[ bhA. 432] esaNamAdI bhiNNo saMjogo rudda parakaDe divasaM / jataNA mAsiyANA Adese catulahU ThANA // cU. "esaNe "tti esaNA gahitA, "Adi" saddAto uppAyaNauggamA gheppati / bhiNNo ti miNNamAso ghito| 'saMjoga' tti paNagaM dasa jAva bhiNNamAso, etesi saMjogA gahitA / 'ruddo' tti ruddagharaM mahAdevAyatanamityarthaH / parakaDe tti 'parA' gihatthA, "kaDaM" niTThiyaM, tesiM gihatthANa kaDaM parakaDaM parasyopasAdhitamityarthaH / 'divasa'tti ruddAtidharesu divasaNiveditaM gRhItavyamityarthaH / tadupari jayaNA mAsiyaTThANesu savvesu kAyavvA / jAhe mAsaTTANaM atIto bhaviSyati tadA caulahuDDANaM pattassa AdezAMtareNa grahaNaM bhaviSyatItyarthaH / esa saMkheveNa bhaNito gAhattho / idAnaM etIe gAhAe vitthareNattho bhaNNati - "esaNe "tti asya vyAkhyA[bhA. 433] sasaddhi-suhuma- sasarakkha-bIya- ghaTTAdi paNaga saMjogA / jAtaM bhiNNamatIto, ruddAdiNikeyaNe gehe // cU. esaNAe Adi saddAo uggamo uppAyaNA gheppaMti / etesu jattha jattha paNagaM teNaM puvaM gehati / sasiddhiM ti hattho udageNa sasiNiddho / suhuma tti suhumapAhuDIyA / sasarakkhatti saccittapuDhaciraeNa davvaM hattho matto vA ugguMDitetyarthaH / bIjaM sAlimAdI tassaMghaTTaNeNa pAhuDIyA laddhA, ''Adi'" saddAto parittakAe mIse paraMparaNikkhitte itaraTThaviyA ya gheppaMti paNagaM ti etesu savvesu jahuddiTTesu paNagaM bhavatItyarthaH / saMjoga tti jAhe paNageNa pajjattaM labbhati tAhe jAvatitaM paNageNa labbhati tAhe savvaM dasarAtiMdiyadoseNa duDhaM geNhaMti / taM pi jayA pajjattaM na labbhati tayA pannarasarAIdiyadoseNa duTTha ajjhavapUragaM geNhaMti / jayA dasarAiMdiyadoseNa duddhaM savvahA na labbhati tayA savvaM ceva pannarasarAIdiyadoseNa duI ajjhavapUragaM gehaMti / jayA dasarAIdiyadoseNa duTTha savvahA na labbhati tayA savvaM ceva pannarasarAiMdiyadoseNa duDaM geNhaMti / jatA taM pipajattaM na labbhati tadA vIsarAtidiyadoseNa duI ajjhavapUrayaM geNhati / evaM heDillapadaM muMcamANe uvarimapadeNa ajjhavapUrayaMteNa tAva neyavvaM jAva savvahA bhiNNamAsapatto / evaM gAhApubvaddhe vakkhAte sIso pucchati "sasaNiddhAdisu paNagasaMbhavo diTTho dasAdiANa bhiNNamAsapajavasANANa na kuo vi piMDapatthAre Avatti diTThA, kahaM puNa taddosovalittAe bhikkhAe grahaNaM haveJja ? / AyariyAha-saMyogAt sasaNiddheNa paNagaM bhavati / sasaNiddheNa sasarakkheNa ya dasarAtaM bhavati, sasaNiddheNa sasarakkheNa bIyasaMghaTTeNa ya pannarasarAtiMdiyA bhavaMti / sasaNiddheNa sasarakkheNa bIyasaMghaTTeNa suhumapAhuDIyAe ya vIsatirAtiMdiyA bhavaMti, sasaNiddheNa sasakkheNa bIyasaMghaTTeNa suhumapAhuDIyAe itaraTThavieNa ya bhiNNamAso bhavati / evaM dasAdiANa saMbhavo bhavatItyarthaH / " rudde" tti asya vyAkhyA ruddAdi nikeyaNe geNhai, ruddaghare mahAdevAyatanetyarthaH 'Adi' saddAto mAtigharA divvaduggAdiesu jANi uvAci ANi niveditANi uvaMrAtisu puMjakaDANi ujjhiyammiyANi tAni puvvaM mAsalahuM doseNa duTTANi gRNhAtItyarthaH // "parakaDe divasa" ti asya vyAkhyA 133 -
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 nizIya-chedasUtram -- [bhA. 434] tAhe palaMbabhaMge, carimatie parakaDe diyA giNhe / tAhe mAsiyaThANAto AdesA ime hoti / / cU. pubbaddhatAhetti jAheruddadharAdisuna labbhati tAhe palaMbabhaMge, carimatigetti palaMbabhaMgA cauro palaMbasutte vakkhANitA, te ya ime-bAvao abhiNNaM davvato abhiNNaM, bhAvao abhiNNaM dabvao bhiNNaM, bhAvato bhiNNaM davvao abhiNNaM, bhAvao bhiNNaM davyato bhiNNaM- / etesiM cauNhaM aMgANaM puvvaM carimabhaMge gahaNaM kareti, pacchA tatiyabhaMge / parakaDe tati "parA'' gRhasthA, "kaDaM"tti niSThitA pakvA ityarthaH, tesiMgihatyANaM kaDA parakaDA, te diyA gehaMti na rAtrAvityarthaH tattha puvvaM bhattamIsovakkhaDaM taM geNhaMti, pacchA amIsovakkhaDaM etesiM asatIe anuvakkhaDiyaM picarimataiesu bhaMgesu geNhaMti / eesiMasatItejayaNA "mAsiyaTThANA yatti" -jANipiMDapatyAre uddisiyAdINi mAsalahuTTANANi tesu savyesu jahA lAbhaM jayaibvaM ghaDiyadhvaM gRhItavyamityarthaH / "dukoDi"tti jaM puvvabhaNiya tasseyANi kamapattassa atthaphAsaNA kAti-jAhe mAsalahuNA visohi koDie na labmati tAhe visohikoDIe ceva mAsaguruNA geNhaMti / jAhe tena vi na labmatitAhe avisohikoDIe mAsaguruNA geNhaMti evaM jayA savvANi mAsaguruThANANi atIto bhavati "tAhe mAsi ya" gAhA pacchaddhaM / tAhe mAsiyaTThANAo parato AdesA ime hoti "AdesA" vikappA ityarthaH / / "esaNamAdi"tti asyApyAdi zabdasya bhASyakAro vyAkhyAM karoti_ [bhA. 435] AdiggahaNeNaM uggamo ya uppAdaNA ya ghitaaii| saMjogajA tu vaDhI, dugamAdI jAva bhiNNo u / / sU. pubaddha kaMThaM / "saMjoga" tti asya vyAkhyA-saMjogajA u gAhApachaddhaM gatArthaM / vizeSo vyAkhyAyate-vuDDI dugamAdi ttipaNageNasamANaMdasamAdI jAya bhiNNamAso tAva savvapadA cAreyavvA / evaMjAva vIsAbhiNNamAsoya caareyvyo|pcchaa eesiM ceva tigasaMjogo 8vo, tato pacchA caupaMcasaMjogo vi kAyavyo / "Adese caulahuTThANaM" tti asya vyAkhyA-- [bhA. 436] iMdiya saliMga nAte, bhaNayA kammeNa paDhamabitiyANaM / bhoyaNa kamme bhayaNA, visohi koDItare dre|| ghU. jAhe savvahA mAsaguruM atIto tAhe caulahuyaM aThANaM patto / tattha jAni piMDapatyAre uddesiyakiyagaDa-tItanimittaM kohAdisuyajAhe savvANicaulahugANi atItotAheime AdesA bhavaMti iMdietti betiMdiyA-jAva-paMceMdiyAgheppaMti / saliMgettirayaharaNa-muhapottiyA eDiggahAdi dhAraNaMsaliMgaMbhaNNati / nAtetti kaM piyavisae najaMti "samaNA bhagavaMto jahA maMsana khAyaMti", kamhiyi puNa "esamaMsabhakkhAbhakkhavicAra eva natthi" bhayaNaMti sevaNA / kamme ttiahAkammetyarthaH paDhabhabitiyANaM tije puvvaM palaMbabhaMgA cauro raitA tesipaDhamabitiyabhaMgANa ityarthaH / bhoyaNe tti addhANakappo rAtrIbhojanamityarthaH / kammeNa ahAkammeNa, bhayaNA sevaNA, visohi tti appaM durTsa, koDiriti aMsaH visuddhANa koDI "visohIkoDI" aptaradosaduSTA ityarthaH / itaraM nAma ahAkamma, dUreti viprakRSTAdhvAnetyarthaH / esa gAhA akkhrttho|| idAni etAse gAhAe atthapadehiM phuDataro atyo bhaNNati- "iMdiya-saliMgaNAe bhayaNA kammeNa" asya vyAkhyA-beiMdiyANaM pisiyaggahaNe caulahu bhavati, ahAkamme cauguru bhavati /
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ 135 pIThikA - bhA. 437] ettha katareNa geNhau ? ato bhaNNati[bhA. 437] liMgeNa pisitagahaNe, nAte kammaM varaM na pisitaM tu / varamannAte pisitaM, na ta kammaMjIvaghAto tti / / cU. nAe tti jattha najaMti jahA - "ete samaNA maMsaM na khAyaMti" tattha saliMgeNa pisite ppamANe uDDAho bhavati, ato varaM ahokammaM na pisiyaM tu / "varamaNNAe" pacchaddhaM, jattha puNa najaMti jahA - "ete maMsaM na khAyaMti vA" tattha varataraM pisiyaM pariNiTThiyaM, na ahAkammaM sajjo jIvopadha tatvAt / evaM pisiyaggahaNe diDhe puvvaM beiMdiyapisitaM ghetabvaM, tassAsati deiMdiyANa, evaMasatIte-jAva-paMcediyANa pisitaM tAva neyavvaM / ukkameNa puNa geNhatassa caulahuA pacchittaM bhavati, te ya tavakAlavisesiyA / / "iMdiya saliMga nAte bhayaNA | paDamabititANaM" ti asya vyAkhyA -beiMdiyAyi pisitecaulahuaM, parittavaNassaikAiyassapaDhama-bititesubhagesu caulahuyaM ceva / ettha katameNa geNhau ? ato bhaNNati - [bhA. 438] evaM ciya pisiteNaM, palaMbabhaMgANa paDhamabitiyANaM / nisibhatteNa vi evaM, nAtAnAta bhave bhynnaa|| cU. evaM ceva avaziSTAvadhAraNaM kajati |jhaa pisiyakammANa gahaNaM dilai taheva pisiyassa palaMbabhaMgANa ya paDhamaM-bitiyANaM daTTavvaM / ca saddo avadhAraNAvisesappadarisaNe / ko viseso ? bhaNNati, palaMbabhaMgesu puvvaM bitiyabhaMge geNhati pacchA paDhamabhaMge, jAhe paritteNa na labmati tAhe anaMteNa, evaM cevaggahaNaM kreti| "iMdiyasaliMgaNAe bhayaNA -- bhoyaNe" tti asya vyAkhyA - beiMdiyAipisiyaggahaNe caulahuyaM addhANakappabhoyaNe cauguruyaM, ettha katareNa ghettavyaM ? ato bhaNNati - nisibhatteNa vi evaM pacchaddhaM / jahA pisiyakammANa gahaNaM diTuM evaM pisiya-nisibhattANa vi daTThavvamiti / nAtANAte bhave bhayaNA, gatArthaM evAyaM pAdastathApyucyate - jattha sAhU najaMti jahA "maMsaM na khAyaMti" tattha varaM addhANakappo, na pisiyaM, jattha puNo na najjati tattha varaM pisitaM, na nisibhattaM mUlaguNopaghAtatvAt gurutaraprAyazcittatvAtaca! "bhayaNA' sevaNA evaM kuryAdityarthaH / "iMdiya''tti artha-padaM vyAkhyAtaM / / idAnaM "bhayaNA kammeNa paDhamabitiyANaM" asya vyAkhyA - kammassa ya palaMbabhaMgANa ya paDhama-bitiyANa bhayaNA kajati / ato bhaNNati - [bhA. 439] emeva ya kammeNa vi, bhayaNA bhaMgANa paDhamabitiyANaM / emevAdesadugaM, bhaMgANaM rAttibhetteNaM / / cU. jahA pisiyakammAiyANa nAtANAtAdesadgeNa bhayaNA kayA evaM kammapalaMbabhaMgANa ya AdesadueNa bhayaNA kAyavvA / ke paNa te do AdesA ? bhaNNati - mUluttaraguNANupubvi pacchittANupubdhi ya / uttaraguNovaghAyamaMgIkAUNa varaM ahAkammiyaM, na bitiyapaDhamabhaMgesu parittANaMtApalaMbA, muulgunnopghaattvaat|ah pacchittANupubvimaMgIkareUNato varataraMparittavaNaspati bitiya-paDhamabhaMgA caulahugApattitvAt, na ya kammaM caugurugApattitvAt / aha parittavanassatilAbhAbhAve sAdhAraNaggahaNe prApte kiM kammaM geNhau ? kiM sAdhAraNavaNassatiM bitiya
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 136 nizItha-chedasUtram -- paDhame-bhaMgehiM geNhau ? kammaM geNhau, uttaraguNopaghAtitvAt paropaghAtitvAcca, na sAdhAraNaM-dAvara-kalIsu bhaMgesu mUlaguNopaghAtitvAt svayaM sdyoghaatitvaacc| idAni paDhama-bitiyANaM bhaMgANaM bhoyaNassa bhayaNA bhaNNati - emevAdesadugaM pacchaddhaM / jahA kammapalaMbANa AdesadugaM, evaM palaMbarAtIbhoyaNANa ya AdesadugaM kAyavvaM / palaMbabhaMgesu caulahuyaM rAtIbhoyaNe cauguru, dovi ete mUlaguNopaghAyagA tahAvi varataraM addhANakappo paropaghAtatvAt, na ya laMbabhaMgA sajjaghAtatvAt / / __ "bhoyaNa kamme bhayaNA' asya vyAkhyA-ahAkammIecauguruM, rAtIbhoyaNe vicauguru, etthaM paNa egaM uttaraguNovaghAtiyaM egaM ca mUlaguNovaghAtiyaM, kayavaM seyataraM ? ato bhaNNati[mA. 440] kammassa bhoyaNassa ya, kamma seyaM na bhoyaNaM raato| kaMmaM va sajjaghAto, na tu bhattaM to varaM bhattaM / / ca. 'kammassa'tti ahAkammiyassa, 'bhoyaNassa' tti / rAtIbhoyaNaM addhANakappa tti vuttaM bhavati / doNha vi kammabhoyaNANa vijamANANaM kataraM bhoyavvaM ? bhaNNati-kammaM seyaM, na bhoyarNa rAto mUlaguNopadhAtitvAdityarthaH ahavAnyena prakAreNAbhidhIyate-kammaM pacchaddhaM / "kamma" miti ahAkammiyaM taM sadyajIvopaghAtitvAt, atyaMtaduSTaM, na u bhattaM ti "na" iti pratiSedhe, "bhattaM'' ti rAtrIbhojanaM addhAnakappo, tusaddoavadhAraNe, kimavadhAyati? sanajIvopaghAtakaMna bhavatItyetadavadhArayati / to iti tasmAtkAraNAt varaM pradhAnaM rAtrIbhojanaM naadhaakrmiketyrthH|| "visohikoDi"tti asya vyAkhyA kriyate - jai addhANakappo ahAkammiyo to varaM AdhAkammiyaM, na bhoyaNaM du-doSaduSTatvAt / aha addhANakappo visohikoDipaDuppaNNo to varaMsa eva, na kammaM sajAdhAtitvAt / ahavA -- addhANakappo sakRtaghAtitvAt varataro, na kamma tIkSNaghAtitvAt-ahavA-addhANakappocirakAlopaghAtitvAt varataraH, na sajjakAlopaghAtitvAt karma "itaraM dUre"tti asya vyAkhyA[bhA.441] aha dUraM gaMtavvaM, to kammaM varataraM varataraM na nisibhattaM / abbhAse nisibhattaM, suddhamasuddhaM va na tu kammaM / / cU.ahetyayamAnaMtayevikalpe vA draSTavyaH / dUramaddhANaMgaMtavvaMtaMmidUramaddhANevarataMAdhAkamma na nisibhttN| kahaM puNaAdhAkammaM varataraMna nisibhattaM? ato bhaNNati-dIhaddhANapaDivaNNayANa koi dANasaTTo bhaNejna "ahaM" bhe diNe diNe bhattaM dalayAmitaMbhoyavyaM, na ya kttavvaM jaha "akappaM" tti / addhANakappo asthi tti kAuM paDisiddhaM akappiyaMca pitttthaavitN"| tato pacchA dIhaaddhANe paDivaNNayA addhANakappe niTTate kiM kareu ? ato bhaNNati "dIhamaddhANe gharaM AhAkammaM, na nisibhattaM' / "abbhAse pacchaddhaM abbhAse abbhAsagamaNenadUramadhvAnetyarthaH, tattha varaMaddhANakappo so puNaaddhANakappo suddho asuddho vA, "suddho" bAtAlIsadosavajjito, "asuddho" annataradosajutto, na ya kammaM sjjjiivopghaattvaat|| esevatyo gAhAe paTTataro kajjati, jato bhaNNati[bhA. 442] jati vi ya bisodhikoDI kammaM vA taM havena jisibhattaM / varamabbhAsaM taM ciya na ya kmmmbhikkhjiivghaato|| cU. jai vi ya so addhANakappo visohikoDIe vA gahito-avisohikoDIe vA
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA | bhA. 442 ] ahAkampAdi gahito tahA vi abbhAsagamaNe varaM so ciya na ya ahAkampiyaM, abhikkhajIvopaghAtitvAt // "esaNamAdI bhiNNe" tti jA esa gAhA vakkhANitA esa bhASyakArasatkA iyaM tu bhadrabAhusvAmikRtA gatArthA eva draSTavyA [bhA. 443 ] samAdI ruddAdi, visodhI mUla iMdiyavighAe / parakaDadivase lahuo, tavvivarIe sayaMkaraNa || cU. ahavA - puvvabhaNiyaM tu jaM bhaNNati tattha kAragagAhA / puvva bhaNio vi attho visesovalaMbhaNibhittaM bhaNati "esaNamAdI ruddAi tti" gatArthe / visohi tti visohikoDI ya jahA gheppaMti tahAbhihitameva / mUle tti palaMbabhaMgA sUtitA jamhA te muulgunnovghaatii| iMdiyavidhAte ti "iMdie" tti beiMdiyAdI, "vighAe" tti vinAso mAraNamityarthaH / beiMdiyAdINaM vighAte maMsaM bhavati / ahavA - 'iMdiyavibhAge' tti pADhaMtaraM, beiMdiyamaMsaM - jAva-paMceMdiyamaMsaM - esa vibhAgo / etesiM palaMbapoggalANaM kataraM zreyataraM ? uttaraM pUrvavat / parakaDadivase pacchaddhaM, "parA" gRhasthA, tehiM ruddAdigharesu "kaDaM'" svAbhiprAyeNa sthApitaM taM divasato geNhamANassa mAsalahuo bhavati / tavvivarIyaM nAma jadA parehiM na kataM tadA sataM karaNaM, "sayaMkaraNaM" nAma kArAvaNamityarthaH / evaM jattha anumatikAraNAvaNakaraNANi juJjaMti tattha tattha yojayitavyANItyarthaH // idAniM suddhAsuddhagahaNe palaMbAhAravihI bhaNNati[ bhA. 444 ] -- 137 avisuddha palabaM vA vIsuM geNhitare laddhe taM nisire / annehiM vA vi laddhe aNuvaTThAvitANa vA diti // cU. avisuddha palaMbA visuddhAlaMbA ya do vi jattha labdhaMti tattha "avisuddhA" vIsuM ghetavvA "itare" nAma visuddhapalaMbA tesu pajjatesu laddhesu taM nisireMti avisuddhapalaMbA parityajaMtyarthaH / annehiM pacchaddhaM, annaehiM sAhusaMghADaehiM uggamAdisuddhA paJjattA na laddhA annehiMya sAhusaMghADaehi suddhA appaNo pajjattiyA laddhA tato je uggamAdiasuddhA laddhA te aNavaTThAviyasAhUNa dijaMti, itare suddhANi bhuMjaMti / / idAniM avisuddhaggahaNe jayaNaM paDuca lakkhaNaM bhaNNati - pacchittANupuvviM vA paDuca bhaNNati, mUluttaraguNANaM vA ke puvyaM paDiseviyabvA ? asya jJApanArthamidamucyatebAyAlIsaM dose hiyayapaDe sutakareNa viraettA / [bhA. 445] paNagAdI guru aMte puvvappatare bhayasu dose || cU. solasa uggama dosA, solasa uppAyaNA dosA, dasa esaNA dosA, ete sacce samuditA bAyAlIsaM bhavaMti / ete suyakaraNe "suyaM" zrutajJAnaM, "karo" hastaH, tena sutamateNa kareNa, hiyayapaDe viyaraittA hRdaya eva paTaH "hRdayapaTaH " viraettA patthArettA, kiM kAyavvaM ? bhaNNatijattha appataraM pAyacchittaM so puvvaM doso bhatiyavvo sevitavyetyarthaH / taM ca pacchittaM piMDapatthAre bhaNitaM "paNagAdI caugurugabhaMte" tyarthaH / jati puNa etAe jayaNAe jayaMto divasato bhattapANa na labhati tahe rAo vijayaNAe ghetavvaM / ajayaNAe geNhaMtassa imaM pacchittaM bhavati liMgeNa kAliyAe, mIsANaM kAliyAe guru liMge / suddhA diyA'liMge, alAbhae dosu vI taraNaM // [bhA. 446 ] -
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 nizIdha-chedasUtram -- i. liMgeNaM ti saliMge, 'kAliyAte' rAtIte, jai geNahaMti caugurugaM ! 'mIsANaM' ti agIyatthehiM mIsA jatA rAto saliMgeNa vA paraliMgeNa vA geNhaMti tato caugurugaM / suddhANaM ti "suddhA" gAyatthA eva kevalA, jatite diyA paraliMgeNa geNhati tato cauguru / alAbhae tti savvahA alabbhamANe, dosUvi tti phAsu-aphAsuyatte vA jahAlAbheNa appaNo gacchassa vA taraNaM kareti, "taraNaM" nAma nithAraNaM / / eseva gAhattha vyAkhyAyate[bhA. 447] gihiNAta pisIya liMge, agItaNAtA nisiM tadubhae vii| aggItagihINAte, divasao gurugA tu paraliMge / / cU. "liMgeNa kAliyAe"tti asya vyAkhyA - gihiNAdi tti jattha gihatthA jANaMti jahA sAhUNaM na vaddati rAo bhujiuM tattha jati rAo saliMgeNa geNhaMti caugurugaM / pisitte tti jattha gihatthA jANaMti jahA sAhUNaM na vaTTati pisiyaM ghettuM bhuttuMca tattha jai saliMgeNa geNhati caugurugaM . "mIsANaM kAligAe guru liMge" tti asya vyAkhyA - agIyaNAyA nisiM tadubhae vi "agItA'' mRgA, tehiM nAtA jahA "etehiM eyaM bhattapANaM rAto gahitaM", tadubhaeNaM ti saliMgeNa vAparaliMgeNa vA, tahA vicauguruM / agIyastha pacchaddhaM, agIyatthasAhUhiM na taM, gihatthehiM vA nAtaM jahA etehiM paraliMgeNa gihitaM, tattha vicauguruM, divasatovi, kimaMgapuNa raato|ahvaa "divaptao" tti sUddhA gIyatthA jati divasao saliMgeNa labbhamANe paraliMgeNa geNhaMti to cauguru / / jaM evaM pacchiddhaM bhaNitaM eyaM kajje ajayaNAkArissa bhaNiyaM / jato bhaNNati[bhA. 448] ajataNakArissevaM kajje paradavvaliMgakArissa / gurugA mUlamakajje, paraliMga sevamANassa / / cU.ajayaNaMjo kareti so bhaNNati- "ajaNakArI" tassa ajayaNakArissaajayaNAe paradavvaliMgakareMtassa caugurugApacchittaM bhaNiyaM / jopuNa akAraNeparadavyaliMgasevati karotItyarthaH tassa mUlaM pacchittaM bhavati / / [bhA. 449] etesiM asatIe tAe gahaNaM tamassatIe tu / liMgaduga nAtanAte gIyamagItehiM bhayaNA tu|| [bhA. 450] (dosa) phAsugaparittamUle, divasato liMge visodhikoDI y| sappaDivakkhA ete, netavyA aanupuviie|| cU. phAsuyaM vavagayajIviyaM, parittaM saMkheyAsaMkheya-jIvaM, muletti mUlaguNA mUlapalaMbA vA, divasatotti uditejAva aNatyaMte, liMgettisaliMgeNa, visohikoDitiappataradosA / sapaDivakkhA ya pacchadaM kaMThaM / ete tti phAsugAdI padA saMbaMjhaMti / phAsugeNa vA aphAsugeNa vA appaNo gacchassa vA taraNaM kareti / evaM pariteNa vA anaMteNa vA, mUlaguNAvarAha-paDisevaNAe uttaraguNAvarAhapaDisevaNAe vA / ahavA- mUlapalaMbesuvA agrapalaMbesuvA, divasato vA rAtIevA, saliMgeNa vA paraliMgeNa vA, visohikoDIe vA avisohikoDIe vA, jahA tarati tathA karotItyarthaH / esa addhANe asaMtharaNe gahaNajayaNA bhaNiyA / idAniM asaMtharaNe ceva samagajojaNA kaJjati [bhA. 451] addhANamasaMtharaNe, causu vi bhaMgesu hoi jayaNA tu| dosu agIte jataNA, dosu tu sabbhAvaparikahaNA / cU. addhANapaDivaNNA asaMtharamANA causu vi rAtIbhoyaNabhaMgesu jayaNaM kareti / kA puNa
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 451] jayaNA? bhaNNati - puvvaM paDhamabhaMgeNa pacchA tatiyabhaMge, tato bIyabhaMge, tato carime / dosu tti paDhamatatiesubhagesuagIyatthAtojayaNA kajati,jahAagIyattho najANati tahA ghetavvaM / dosu tti bitiyacaramesa bhaMgesa agIyatthANaM sabbhAvo parikahinati / 'parikahaNA' nAma pannavaNA, te agItA evaM pannavinaMti, jahA "appaM saMjamaMcaeuM bahutaro saMjamo gaheyabvo, jahA vaNio - appaM daviNaM caiuM bahutaraM lAbhaM geNhati evaM tuma pi karehiM / " bhaNiyaM ca / "savvattha saMjamaM saMjamAo appAmeva rkkhNto| muccati ativAtAo puNo visohI na taavirtii"| bhaNNai ya jahA - "tumaM jIvaMto eyaM pacchitteNa visohehisi, annaM ca saMjamaM kAhi - si" / evaM ca pannaveDaM so vi gehAvijjati / addhANetti dAraM gatAM / / iyANiM "dullabhe' tti dAraM[mA. 452] dullabhadavve paDhamo, haveja bhaMgo pariNNacauro vi| ome vi asaMtharaNe, adha addhANe tahA cauro / / cU. dullabhadavvaM satapAkasahassapAgAdi vA trikaTukAdi vA taM ca patte kAraNe na labbhihiti tti kAuM anAgayaM ca ghettuM sArakkhaNA kAyavyA, pacchA samuppaNNe kAraNe taM diyA bhuMjati / esa ceva prAyaso paDhamabhaMgo dullabhadavye saMbhavatItyarthaH / dullabhe tti gayaM / idAni "uttamaTTe" tti dAraMpariNacaurovitti "pariNNa" anasaNaM, taMmi anasaNe "cauro" virAtIbhoyaNabhaMgA samAhiheu ghaDAveyavvA / uttamaDhe tti dAraM gayaM / idAni "ome"tti dAraM-ome vipaJcaddhaM / "omaM" dubhikkhaM, taMmidubhikkhe asaMtharatA jahA addhANa paDivaNNA causu rAtIbhoyaNabhaMgesu gahaNaM kareMti tahA omaMmi vi / ome tti dAraM gataM / / idAnaM "gacchAnukaMpayA" "suttatthavisArayAyarie" ete do vidArA jugavaM bhaNNaMti[bhA. 453] gacchAnukaMpaNaTTA, suttatthavisArae ya Ayarie | tanusAhAraNaheuM, samAhiheuM tu cauro vi|| cU. gaccho sabAlavuDDo, tassa aNukaMpaNaheuM, suttaM ca attho ya "suttatthaM" taMmi suttatthe "visArato" vinizci jAnaketyarthaH tassa visArayAyarissa gacchassa vA tanusAhAraNaheuM, "tanU" sarIraM, "sAhAraNaM" nAma balAvaTuMbhakaraNaM, "he"kAraNaM, balAvaSTaMbhAraNAyetyarthaH / gaNassa vA Ayariyassa vA asamAdhAne samutpanne samAdhihauM, samAdhikAraNAya, cauro vi rAtIbhoyaNabhaMgA sevyA ityarthaH / / kahaM puNa gacchassa Ayariyassa vA aTThAya caubhaMgasaMbhavo bhavati ? bhaNNati - [bhA. 454] saMNihimAdI paDhamo, bitio avaraNhasaMkhaDIe u / ussUrabhikkhahiMDaNa, bhuMjaMtANeva atthamito / / cU. sannihANaM sannihI, "saM' ityayamupasarga "nihIM" ThAvaNaM, sannihI, sA yauppaNNe kAraNe "taM kAraNaM sAdhayissatI" ti tthaavinyjti|saa yaghRtAdikA, taM diyA dhettuM diyA ya dAyavvaM - esa paDhamabhaMgo evaM saMbhavati / bitiyabhaMgo avaraNhasaMkhaDIe, jattha vA saMnivese ussUre bhikkhA ya AhiMDijai tattha jAva bhuMjati tAva atyaMtaM, evaM bitiyabhaMgo - diyA gahiyaM rAto bhuttaM / / tatiyacarimabhaMgANaM puNa imo saMbhavo -
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140 nizIdha-chedasUtram -1[bhA. 455] vaigAti bhikkhu bhAvita, saliMgeNaM tu tatiyao bhaMgo / carimo tu nisi valIe, diya pesaNa ratti bhoyisu vA / / cU, vatitA goulaM, "Adi" ggahaNAto annatya vA jattha anudie Adicche velA bhavati, sA vaiyA jai bhikkhUhiM aruNodae bhikkhaggahaNeNa bhAvitA to saliMgeNa ceva geNhati, itarahA paraliMgeNa vi, pacchA udite Adicce bhuMjati / esa etito bhaMgo / cautthabhaMgo nisi rAtI, bali asivAdippasamaNanimittaM kUro kajjati, sA balI jattha rAo kaJjati tattha rAto ceva ghettuMaNahiyAsA viNassaNabhayA vA rAto ceva jaMti, "nisibalIe" vA balA bhuMjAvijaMti raNNA / esa carimabhaMgo ahavA -- esa carimabhaMgo annahA bhaNNati - diyA pesaNa tti AgADhakAraNe AyarieNa koti sAhU pesio, so divasabhukkhito rAto paccAgao, tAhe aNahiyAsassa jANi rAtIe bhuMjaMti kulANi tesu dhettuM rAto ceva dijjati / "cA" vikalpe, divA bhojikuleSvapi dIyate ityarthaH / ahavA rattibhojisavati jattha jaNavatorAo bhaMjati, jahA uttarAvahe, tatthasAhavo kAraNadvitA carimabhaMgaM saphalAM kareMti / gayA rAtIbhoyaNassa kappiyA paDisevaNA, gayA rAibhoyaNa paDisevaNA / / gatA ya mUlaguNa-paDisevaNA iti / / idAniM uttaraguNapaDisevaNA bhaNNati-te uttaraguNA piMDavisohAdao anegavihA / tatya piMDe tAva dappiyaM ca paDisevaNaM bhaNNati / tattha dappiyA imehiM dArehiM anugaMtavvA - [bhA. 456] piMDe uggama uppAdaNesaNa saMjoyaNA pamANe y| iMgAla dhUma kAraNa, aTThavihA piMDaniJjattI / / cU. etIe gAhAe vakkhANAtIdesanimittaM bhaNNati - [bhA. 457] piMDassa parUvaNatA pacchittaM ceva jattha jaM hoti| AhArovadhisejA, ekkakkeaThTha ThANAI / / cU. piMDassa parUvaNA asesA jahA "piMDanijjuttIe" tahA kAyavvA / pacchittaM ca jatya jattha avarAhe jaMtaMjahA kappapeDhiyAe bakkhamANaM tahA daTThadhvaM / AhAro tti esa AhArapiMDo evaM aTThahiM dArehaM vakkhANito / evaM uvahIe sejAte ta ekkakke aTTha uggamAdidArA daTThavvA / [uvahIe] - "uggama uppAyaNa, esaNA ya saMjoyaNA pamANe ya / iMgAla dhUma kAraNa aTThavihA uvhinijuttii||" [senjAe] - "uggama uppAyaNa, esaNe ya saMjoyaNA pamANe ya / iMgAla--dhUma-kAraNa aTTavihA senyjnijuttii||" esa dappiyA paDisevaNA gtaa|| idAni kappiyA bhaNNati - [bhA. 458] asive omodarie, rAyaduDhe bhaye ya gelnnnne| addhANaroghae vA, kappiyA tIsuvI jataNA / / cU. asivaM uddAiyAe abhidadutaMduomaM dubhikkhaM, rAyA vA paduddo, bohigAdibhaeNa vA naTThA, gilANassa vA, addhANapaDivaNNagA vA, nagarAdiuvarohe vA hitA | tIsuvi tti AhArauvahi-sejjAsujayaNA iti panagahANIe-jAva-caugurueNavigeNhamANANA kappiyA paDisevaNA bhavatItyarthaH / /
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 458 ] 141 codagAha -- " mUlaguNauttaraguNesu puvvaM paDiseho bhaNito tato pacchA kAraNe paDisehasseva aNNA bhaNitA / to jA sA aNuNNA kimeteNa sevaNijjA uta ne ti" ? / AyariyAha - [bhA. 459 ] kAraNapaDisevA vi ya, sAvajA nicchae akaraNijjA / bahuso vicAraittA, adhAraNijjesu atthesu // cU. kAraNaM asivAdI tammi asivAdikAraNe patte jA "kAraNapaDisevA" sA sAvajjA, "sAvajjA" nAma baMdhAtmikA sA niccaeNa akaraNijA, "nicchao" nAma paramArthaH, paramatthao akaraNIyA sA, avizabdAt kimaMga puNa akAraNapaDisevA / evaM AyariemAbhihie codagAha - "jai sA aNuSNA paDisevA nicchaeNa akaraNijjA to tIe aNuSNaM prati nairarthakyaM prApnoti" AcAryAha - na nairarthakyaM / kahaM ? bhaNNati - bahuso pacchaddhaM / "bahuso" anegaso, viyAraittA viyAreUNa akartavyA ye'rthA te avahAraNIyA asivAdikAraNesu uppannesu jai anno natthi nANAtisaMghaNovA oto, viyAreUNa appabahuttaM adhAraNijesu atthesu pravarttivyamityarthaH ahavA - dhArijaMtIti dhAraNijjA / ke te ? bhaNNaMti, atha athA, te ya nANadaMsaNacarittA, tesu avadhAraNijjesu pattesuM alpabahuttaM bahuso vicAraitA pravartitavyamityarthaH // punarapyAha codaka - "nanu kappiyA paDisevaM aNaNNAyaM asevaMtassa ANAbhaMgo bhavati ? " AcAryAha [bhA. 460] jati viya samaNunnAtA, taha vi ya doso na vajraNe diTTho / daDhadhammatA hu evaM, nAbhikkhaniseva niddayatA / / cU. jai vi akappiyapaDi sevaNA aNuNNAtA tahA vi vajraNe ANAbhaMgadoso na bhavatItyarthaH aNNAyaM pi apaDisevaMtasya ayaM cAnyo guNo "daDhadhammayA" pacchaddhaM / na ya abhikkhanisevadosA bhavati, na ya jIvesu niddayA bhavati / tamhA kappiyapaDisevA vi sahasAdeva no paDisevejjA / / sA paNa katamesu paDiseviyatthesu kappiyA paDisevaNA bhavati ? bhaNNati - [bhA. 461] je sutte avarAhA, paDikuTThA ohao ya suttatthe / kappaMti kappiyapade, mUlaguNe uttaraguNe ya // - ghU. "je sutte avarAhA paDikuTThA" asya vyAkhyA[bhA. 462 ] hatthAdivAtaNataM, suttaM oho tu peDhiyA hoti / vidhisuttaM vA oho, jaM vA ohe samotarati // cU. "je bhikkhu hatthakabhmaM kareti kareMtaM vA sAtijjati", evaM hatthakammasuttaM bhaNNati / evaM suttaM AdikAuM jAva egUNavIsaimassa aMte vAyaNAsuttaM / etesu suttesu jaM paDisiddhaM / "ohato suttatthe" tti asya vyAkhyA - oho tu peDhiyA hoti, oho nisIhapeDhiyA, tattha je gAhAsuteNa vA attheNa vA atthA paDisevitA / ahavA - vihisuttaM vA suttaM bhaNNati, taM ca sAmAtiyAdividhisuttaM bhaNNati, tattha je atthA paDisiddhA / ahavA - jaM vA ohe samoyarai tti so oho bhaNNatiussago oho tti vRttaM bhavati / tattha savvaM kAliyasuttaM oyarati / taM savvaM oho bhaNNati / eyaMmi ohe je atthA sutteNa vA attheNa vA "paDikuTThA" nivAriyA ityarthaH, te "kappaMti" kappiyAe, te avavAyapadetyarthaH / je te kaSpaMti avavAyapadeNa te "mUlaguNA vA uttaraguNA vA" dappa-kappa --
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 nizItha-chedasUtram -1-. paDisevANaM samAsao vakhANaM bhaNiyaM / / idAni sabheyA bhaNNaMti - [bhA. 463] dappa-akappa-nirAlaMba-ciyatto appasattha-vIsatthe / apariccha akaDayogI aNANutAcI ya nissNke|| ghU. tattha dappo tAva bhaNAmi evaM gAhA samoyArijati - ahavA - anyena prakAreNAvatAraH / dappiyA kappiyA paDisevaNA bhaNitA 1 ahavA - anyena prakAreNa dappakappapaDisevANaM vibhAgo bhaNNati - "dappa akappa" dAragAhA, dasa dArA / dappe tti asya vyAkhyA - [bhA. 464] vAyAmavaggaNAdI, nikAraNadhAvaNaM tu dappotu / kAyApariNayagahaNaM akappo jaM vA agIteNaM / / cU. vAyAmo jahA laguDibhamADaNaM, uvalayakaDuNaM, vaggaNaM mallavat / "Adi' saddagrahaNA bAhajuddhakaraNaM cIvaraDevaNaM vA dhAvaNaM khaDyappavANaM / dappo gto|| akappotti dAraM / "kAyA" pacchaddhaM, kAya tti puDhavAdI, tesiapariNayANaM gahaNaM kareti, tehiM vA kAyehiM hatthamattAdI saMsaTTA, tehi ya hatthamattehiM apariNaehi bhikkhaM geNhati, jahA "udaullA, sasaNiddhA, sasaraskhe" tyAdi, esa akappo bhaNNati / jaM vA agIyattheNa AhAra-uvahi-sejjAdI uppAdiyaM taM pari jaMtassa akappo bhavati / akappo go|| nirAlaMbaNe tti asya vyAkhyA - sAlaMbasevAparijJAne sati nirAlaMbasevanAvabodho bhavatIti kRtvA sAlaMbasevA pUrvaM vyAkhyAyate -- [bhA. 465] saMsAragaDDapaDito, nANAdavalaMbituM samAruhati / mokkhataDaM jagha puriso, vallivitANeNa visamA u // cU. saMsAro caugatioSa gaDDu khaDDA, davve agaDAdi, bhAve saMsAra eva gaDDA saMsAragaDDA, tAe paDito nANAti avalaMbiuM smuttrti| "Adi' ggahaNAto daMsaNacarittA / samAruhati taDaM uttaranItyarthaH / mokkho tti kRtsnakarmakSayAt mokSaH / taDaM tIraM / jahA jeNappagAreNa, valli tti kausaMbavallimAdI, viyANaM nAmaM anegANaM saMghAto / ahavA - vallireva biyANaM vitaNNata iti viyANaM, tena vallivitANeNa jahA puriso visamAto samuttarati tahA nANAdiyA saMsAragaDDAto mokSataDaM uttaratItyarthaH // tAni nANAdIni avalaMbiuM akappiyaM paDisevati / jato bhaNNati[bhA. 466] nANAdI parivuDDI na bhavissati me asevate bitiyaM / tesiM pasaMghaNaTThA sAlaMbanisevaNA esaa|| nANadaMsaNacarittANa "vuDDI" phAtI na bhavissati me, to tesiM nANAdINa saMghaNaTThAte, "saMghaNA' nAma grahaNaM guNanaM ato'sevanAdityarthaH, "bititaM" avavAtapadaM, taM sevati esA sAlaMbasevanA bhavatItyarthaH / imA nirAlaMdhaNa[bhA. 467] nikkAraNapaDisevA, apasatthAlaMbaNA ya jA sevA / amugeNa vi AyariyaM, ko doso vA niraalNbaa|| cU.akAraNe ceva paDisevati, esA nirAlaMbA / appasatthaM vA AlaMbaNaM kAuM paDisevati, esA divi nirAlaMbA |kiN puNataM appasatthaM AlaMbanaM? bhaNNati- "amugeNa viAyariyaM" ahaM HE
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ 143 pIThikA | bhA. 467 | AyarAmi, ko doso vA iti bhaNiUNa Asevati, jahA gaMDaM pilAgaM vA paripellejA muhuttagaM, evaM viSNavaNitthIsu doso tattha kato siyA, evamAdiyA nirAlaMbasevAdityarthaH / nirAlaMbaNe tti gataM / idAniM ciyatte tti dAraM [ bhA. 468 ] sevitaM tu bitiyaM gelaNNAisu asaMtharaMteNaM / haTTo vi puNo taM, ciya ciyattakiJco nisevaMtI // dhU. jaM bitiyapadeNa avavAyapadeNa nisevitaM gilANAdikAraNeNa asaMthare vA, puNo taM caiva haDDo samatyo vi houM nisevaMto ciyattakiJco bhavati / "kiJcaM" karaNijjaM, tyaktaM kRtyaM yena sa bhavati tyaktakRtyaH- tyaktacAritretyarthaH / ciyatte tti gataM // idAnaM appasatye tti dAraM- appasatthabhAveNa paDisevati tti vRttaM bhavati / jahA [ bhA. 469 ] balavaNNarUvatuM phAyabhoI vi hoi appasattho / kiM puNa jo avisuddhaM nisevate vaNNamAdaTThA / / cU. "balaM" mama bhavissati tti maMsarasamAdi AhAre tti, sarIssa vA "vaNNo" bhavissati tti ghRtAtipANaM kareti, balavaNNehiM "rUvaM" bhavatI ti etAnyeva AhArayati, "he N" kAraNaM, "phAsugaM" gayajIviyaM, "avi' atthasaMbhAvaNe, kiM saMbhAvayati ? "eso vi tAva phAsuga-bhotI appasatthapaDisevI bhavati, "kiM puNa" pacchaddhaM ? avisuddhaM AhAkammAdI, "vaNNo" "Adi" ggahaNA rUvabalA gheppaMti / appasatthe tti gataM / idAniM vIsatthae tti dAraM [bhA. 470] sevaMtI tu akiccaM loe louttaraMmi vi viruddhaM / parapakkhe sapakkhe vA vIsatthA sevagamalajje / / - chU. sevaMto pratisevaMtI, akiccaM paannaadivaayaadi| ahavA - akiccaM jaMloalouttaraviruddhaM, taM paDisevaMtI sapakkhaparapakkhAto na lajjati / sapakkho" sAvagAdI, " parapakkho" midhyAdhTayaH esA vIsatyA sevaNA ityarthaH / vIsatthe tti gataM // idAniM aparicchiya tti dAraM - [ bhA. 471] aparikkhi umAyavara nisevamANo tu hoti aparicchaM / tiguNaM jogamakAtuM bitiyAsevI akaDajogI cU. "aparikkhiu" puvvaddhaM / aparikkhiuM anAlocya, "Ayo' lAbhaH prAptirityarthaH, "vyayo" labdhasya pranAzaH, te ya Ayavyaye anAlocitaM paDisevamANassa aparikkha paDisevaNA bhavatItyarthaH / apariccha tti dAraM gataM / akaDajoga tti dAraM- "tiguNaM" pacchaddhaM / ti tti saMkhA, tinni guNIo tiguNaM, asaMdharAtIsu tinnivArA esaNiyaM annesiuM jatA tatiyavArAe vi na labbhati tadA cautthaparivADIe anesaNiyaM ghetavvaM / evaM tiguNaM jogamakAUNa, "jogI" vyApAraH, bitiyavArAe ceva anesaNIyaM geNhati jo so akaDajogI bhaNNati / akaDajogi tti gataM / / anANutAvi tti dAraM [bhA. 472] bitiyapade jo tu paraM tAvettA nANutappate pacchA / so hoti ananutAvI, kiM puNa dappeNa sevettA // cU. "bitiyaM" avavAtapadaM tena avavAtapadeNa "jo" sAhU "parA puDhavikAyA te jo saMghaTTaNaparitAvaNauddavaNeNa vA tAvaNaM karettA pacchA nANutappati, jahA "hA duTThakathaM kAragagAhA"
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - cheda sUtram -9 144 so hoti ananutAvI apaccha tAvItyarthaH / kAraNe bitiyapadeNa jayaNAe paDiseviUNa apacchAtAviNo ananutAvI paDisevA bhavati kiM puNa jo dappeNa paDisevitA nANutappatetyarthaH / anutAviti gataM // nissaMkke tti dAraM saMkaNaM saMkA, anirapekSAvyavasAyetyarthaH / niggayasaMko nissaMko nirapekSetyarthaH / sA ya nissaMkA duvihA [mA. 473] karaNe bhae ya saMkA, karaNe kuvvaM na saMkai kato vi / ihalogassa na bhAyai, paraloe vA bhae esA / / - cU. karaNaM kriyA, taM kareMto nissaMko, bhayaM nAma apAyodvegitvaM, "saMka" tti, iha chaMdobhaMgabhayA nigAralovo draSTavyaH / karaNaNissaMkatAe vakkhANaM kareti "karaNe kuvvaM na saMkati kuto" tti kuto vi na kasyacidAzaMketetyarthaH / bhayaNissaMkAe vakkhANaM kareti "ihalogassa" paccha / bhae esa tti esA bhae nissaMkatA ityarthaH / sesaM kaMThaM // idAniM etAsu dasasu vi asuddhapaDisevaNAsu pacchittaM bhaNNati[ bhA. 474 ] mUlaM dasa asuddhesujANa sodhiM ca dasasu suddhesu / suddhamasuddhavaikare paNNaTTavidU tu annatare / / cU. dasasu asuddhesu tti dasasu vi etesu dappAdiesu amuddapadesu mUlaM bhavatItyarthaH / ahavA - "mUlaM dasasu", dasasu dappAdisu mUlaM dappAdisu mUlaM bhavatItyarthaH / "asuddhesu tti etesu dasasu asuddhapadesu paDisevijamANesu cAritrasamuddhaM bhavatItyarthaH / eteSu ceva dasasu dappAdisu suddhesu cAritravizuddhi jAnIhi / kahaM puNareSAM suddhAsuddhaM bhavati ? ucyate varttamAnAvarttamAnayorityarthaH, "suddhasamuddha vatikare" tti kiMci suddhaM kiM ci samuddhaM, tesiM suddhAsuddhANaM melao "vatikaro" bhaNati // ettha vakkhANa gAhA - [bhA. 475 ] sAlaMbo sAvajjaM, nisevate nANutappate pacchA / jaM vA pamAdasahio, esA mIsA tu paDisevA / / cU. nANAdiyaM AlaMbaNaM avalaMbaNANo sAlaMbo bhaNNati / taM pasatthamAlaMbaNaM AlaMbiUNa sAvajjaM niseviUNa nANutappati pacchA, sAlaMbaM padaM suddhaM sAlaMbitvAt, anAnutAvI padaM asuddha apazcAttApatvAt / evaM annANa vi padANaM suddhAsuddheNa mIsA paDisevA bhavatItyarthaH / jaM vA annatarapamAeNa paDisevitaM taM pacchANutAvajuttassa asuddhasuddhaM bhavati esA mIsA paDisevA bhavatItyarthaH // etAe mIsAe paDi sevaNAe kA arovaNA ? bhaNNati - paNNaTTaviU u annatare "paNNa tti" vA "paNNavaNa "tti "parUvaNa "tti vA "viNNavaNa" tti vA egaDaM, "aTTho" nAma mIsiyAe paDisevaNAe pacchittaM, "vidU" nAma jJAnI, "annatare "tti mIsapaDisevaNAvikappe mIsapaDisevanA je vidU te pAyacchittaM parUvayaMtItyarthaH / athavA dasaha vi padANa imaM pacchittaMdappeNa hoti lahuyA sesA kAhaM ti pariNate lahuo / [bhA. 476 ] tabbhAvapariNato puNa jaM sevati taM samAvajje // cU. dappeNa dhAvaNAdI karemi tti pariNae caulahugA bhavaMti / sesA akappAdiyA gheppaMti, te karemi tti pariNate mAsalahu bhavati / etaM pariNAmaniSphaNNaM / jatA puNa tabbhAvapariNao
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 476] 145 bhavati, tasya bhAvastadabhAvaH dappAdiyANa appaNNo svarUpe pravartanamityarthaH / "puna' vizeSaNe, pUrvAbhahitaprAyazcittatvAt ayaM vizeSaH / AyasaMjamapavayaNavirAhaNANipphaNNaM pacchittaM daLubvamiti // ahavA mIsA paDisevaNA imA dasavihA bhaNNati-- [bhA, 477] dappamAdANAbhogA Ature aavtiisuy|| titiNe sahassakkAre bhayappadosAya vImaMsA / / [bhA. 478] dappapamAdANAbhogA sahasakkAro ya puvva bhaNitA u / sesANaM chaNhaM pI imA vibhAsa tu viNNeyA / / ghU. dappopamAdo anAbhogo sahassakAro ya ete taheva AdIe puvvaM vaNiyA" bhnniyaa| to sesANaM vibhAsA arthakathanaM / / Ature tti asya vyAkhyA[bhA. 479] paDhama-bitiyaduto vA vAdhito vA jaM seve AturA esaa| davvAdialaMbhe puNa, cauvidhA AvatI hoti // cU. pubbaddhaM / paDhamo khuhAparisaho bitio pivAsAparisaho, bAdhito jara-sAsAdiNA / ettha jayaNAe paDisevamANassa suddhA paDisevaNA / ajayaNAe tannipphaNNaM pacchittaM bhavati / "AvatIsuya' asya vyAkhyA "davvAdi" pacchaddhaM / davvAdi "Adi" saddAto khettkaalbhaavaaghepNti|dvvto phAsugaMdavvaM nalabbhati, khettao addhANa-paDivaNNatANaAvatI, kAlato dubhikkhAdisuAvatI, bhAvato puNo gilANassa AvatI / etthajeNa eyAecaubihAe AvatIe paDisevati tena esA suddhA paDisevaNA, ajayaNAe puNa tanniSphaNNaM ti / "AvaIsu' tti dAraM gataM / / "tiMtiNe" tti asya vyAkhyA[bhA. 480] dabve ya bhAva tiMtiNa, bhayamabhiyogeNa sIhamAdI vaa| kohAdI tu padoso, vImaMsA sehamAdINaM // ghU. pAto tiMtiNo duviho - davve bhAva ya / dabbe teMbaruyaM dAruyaM aggimAhiyaM tiDitiDe tti, bhAve AhArAtisu alabmamANesu tiDitiDe tti, asarise vA dabve laddhe tiDitiDe tti / titiNiyattaM dappeNa karemANassa pacchittaM, kAraNe vaiyAisu suddho / titiNe tti gataM / "bhae"tti asya vyAkhyA - bhayamabhiyogeNa sIhamAdI vA dvitIyapAdaH / "abhiyogo" nAma keNai rAyAdiNA abhiutto paMthaM daMsehi, tadabhayA darzayati / sIhabhayAdvA vRkSamArUDha, ettha suddho / agANutApitteNa pacchittaM bhavati / __"padosA' yatti asya vyAkhyA-kohAdI upadoso tRtIyaH pAdaH / kohAdieNa kasAeNa padoseNa paDisevamANassa asuddho bhavati / mUlaM se pacchittaM kasAyanipphaNNaM vA / padose tti gattaM ___"vImase" tiasya vyAkhyA-vImaMsA sehamAdINaM ticaturtha pAdaH / vImaMsA parIkSA / sehaM parikkhamANeNa saccittagamaNAdikiriyA kayA hojja, kiM saddahati na saddahati tti suddho|| ahavA ime mIsiyapaDisevaNappagArA[bhA. 481] desaJcAi sabbaccAI, duvidhA paDisevaNA muNeyavvA / anuvIyi ananuvItI, saiMca dukkhutta bahuso vA / / cU. cArittassa desaMcayatittidesaccAtI, savvaM cayatitti savvaccAtI esAduvihA paDisevaNA 15| 107
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1 146 samAseNa nAyavyA | anuvIti ciMteUNa guNadosaM sevati, ananuvItti sahasAdeva paDisevati / sati tti egasi, dukkhutto do vArA, bahuso triprabhRtibahutvaM / / "desaccAi " tti asya vyAkhyA [ bhA. 482 ] jeNa na pAvati mUlaM nANAdINaM va jahiM dharati kiMci / uttaraguNasevA vA saccAetarA savvA // cU. jeNa avarAheNa paDiseviteNa "mUlaM" pacchittaM na pAvati sA desaccAgI paDisevaNA / jeNa vA avarAheNa paDiseviteNa nANa- daMsaNa-carittANa kiMci dharati sA vi desaccAgI paDisevaNA uttaraguNapaDi sevA vA saJcAgI paDisevaNA / itarA savva tti "itarA" nAma jAe mUlaM pAvati, nANAdInaM vA na kiMci dharati, mUlaguNapaDisevA vA, esA savvaccAgI paDisevaNA bhavatItyarthaH // ananuviya tti sasya vyAkhyA [ bhA. 483 ] jA tu akAraNasevA sA savvA ananuvIyito hoti / anuvIyI paNa niyamA appajjhe kAraNA sevA / / cU. puvvaddhaM / jA akAraNato paDisevA guNadose aciMteUNa sA aNaNusotI paDisevA, ppamANato ekkasi do tinni vA parao vA paDisevati / "aNuvIti "tti asya vyAkhyA - aNuvItI puNa pacchaddhaM / asivAdI kAraNe, AtmavazaH aparAyattetyarthaH, so puNa guNadose viciMtiUNa jaM jayaNAe paDisevati esa se aNuvItIpaDisevaNA bhavatItyarthaH / bhaNiyA mIsiyA paDisevaNA || idAnaM kappiyA paDisevaNAe bheyA bhaNNaMti [bhA. 484] daMsaNa -- nANa- carite tava - pavayaNa-samiti - guttihetuM vA / sAdhammiyavacchalleNa vA vi kulato gaNasseva // [bhA. 485 ] saMghassAyariyassa ya asahussa gilANa - bAla - buDDhassa. udayaggi - cora - sAvaya-bhaya-kaMtArAvatIvasaNe // cU. daMsaNa - nANa - caraNA tinni vi egagAhAe vakkhANeti[ bhA. 486 ] daMsaNapabhAvagANaM saGkANaTThAe sevatI jaMtu / nANe suttatthANaM caraNesaNaitthidosA vA // cU. dasaNapabhAvagANi satyANi siddhiviNicchiya-sammatimAdigeNhaMto asaMtharamANo jaM akappiyaM usevati / jayaNAe tattha so suddho apAyacchittI bhavatItyarthaH / nANe tti nANanimittaM suttaM atthaM vA geNhamANo tattha vi akappiyaM asaMthare paDisevaMto suddho / caraNe tti jattha khette esaNAdosA itthidosA vA tato khettAto cAritrArthinA nirgatavyaM tato niggacchamANo jaM akappiyaM paDisevati jayagAte tattha suddho / / tava pavayaNe do vi dArA egagAhAe vakkhANetinehAti evaM kAhaM, kate vikiTTe va lAyataraNAdI / [bhA. 487] abhivAdaNA di pavayaNe, vihussa viuvvaNA ceva // cU. tavaM kAhAmi tti ghRtAdi nehaM nivejjA / kate vA vikiTThatave pAraNae lAyataraNAdI piena "lAyA" nAma vIhiyAtimiraM bhaTThe bhujittA tANa taMduleMsu pejjA kajjati, taM lAyataraNaM bhaNati taM vikitavapAraNAe AhAkammiyaM piejjA / annena dosINa davvAdiNA rogo bhaveja
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - [bhA. 487] AdiggahaNAto AmalagasarkarAdayo gRhyaMte / jayaNAe suddho / pavayaNe ti asya vyAkhyA - " abhivAdaNa" pacchaddhaM / pavayaNaTTatAe kiMci paDisevaMtI suddho, jahA- koti rAyA bhaNNejja - jahA ''dhijAtiyANaM abhivAtaNaM kareha" "Adi" gahaNAtI "ato vA me visayAo nIha" / ettha pavayaNahiyaTTayAe paDisevaMto suddho / jahA viNhu anagAro, tena rusieNa lakkhajoyaNappamANaM viguruvviyaM rUvaM, lavaNo kila AloDio caraNeNa tena / ahavA jahA egeNa rAtiNA sAdhavo bhaNitA "dhijAiyANa pAdesu paDaha" / soya anusaTThihiM naTThAti / tAhe saMghasamavAto kato / tattha bhaNiyaM "jassa kAti pavayaNubbhAvaNasattI asthi so taM sAvajjaM vA asAvajraM vA pauMjau / " tattha egeNa sAhuNA bhaNiyaM - "ahaM payuMjAmi" / gato saMgho rAtiNo samIvaM, bhaNio ya rAyA "jesiM dhijjAiyANaM amhehiM pAesu paDiyavvaM tesi samavAtaM dehi tesiM sayarAhaM amhe pAyesu paDAmo, no ya egegassa" / tena rannA tahA kayaM / saMgho egapAse dvito so ya atisayasAhU kaNavIralayaM gaheUNa abhimaMteUNa ya tesiM dhijAiyANaM suhAsaNatthANaM taM kaNavIralayaM cuDalayaM va cuDalivaMdanAgAreNa bhamADeti / takkhANAdeva tesiM savvesiM dhijjAtiyANaM sirANi nivaDiyANi / tato sAhU ruTThI rAyANaM bhaNati "bho durAtman ! jati na dvAsi to evaM te savalavAhaNaM cuNNebhi" / so rAyA bhIto saMghassa pAesu paDito uvasaMto ya / anne bhAMti - jahA sovi rAyA tattheva cuNNato / evaM pavayaNatthe paDisevaMto visuddho // samiti tti asya vyAkhyA [bhA. 488] iriyaM na soghayissaM cakkhunimitta kiriyA tu iriyAe / khittA bitiya tatiyA, kappeNa va'Nesi saMkAe / cU. vikalacakkhU iriyaM na sohessAmIti kAuM cakkhunimittaM kiriyaM karejjA / "kriyA" nAma vaidyopadezAt auSadhapAnamityarthaH / esa paDisevanA iriyAsamitinimittaM / khittacittAdio houM bitiyAe bhAsAsamitie asamito tappasamaTTatAe kiMci osahapANaM paDisevejja / tatiya tti esaNasamititAe anesaNijjaM paDisevejja, addhANa- paDivaNNo vA addhANakappaM vA paDiseveja, esaNAdosesu vA dasasu saMkAdiesu geNhejjA / / [bhA. 489 ] AdAne calahattho paMcamie kAdi vacca bhomAdI / fasts maNaagutte va kAe khittadittAdI // cU. AdAne tti AyANanikkhevasamitI gahitA, tAe calahattho houM kiMci paDisevejja / calahatyo nAma kaMpaNavAuNA gahito / so aNNato pamajjati annato nikkhevaM kareti / esA paDisevaNA tappasamaTThA vA osahaM kareja | paMcamie tti pariTThAvaNAsamitI gahitA, tAe kiMci kAtiyAbhUmIe vaccamANo virAhejja, "Adi" gahaNAto saNNAbhUmIe vA saMThavijjaMtIe / "guttiheuM va" ti asya vyAkhyA - vigaDAi pacchaddhaM / "vigaDaM" majjUM, taM kAraNe paDiseviyaM, tena paDisevieNa mANasA agutto bhaveja | vAyAe vA agutto haveja / kAyaguttie vA agutto khittacittAdiyA haveja "sAhampivacchallAi ANa bAla-vuDDhapajjavasANANa chaNhaM dArANaM egagAhAe vakkhANaM kareti / [bhA. 490] vacchalle asitamuMDo, abhicArunimittamAdi kaJjesu / Ayariya' sahugilANe, jeNa samAdhI juyalae ya // - 147
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizIdha - chedasUtram -1 cU. sAhammiyavacchallayaM paDuJca kiMci akappaM paDiseveja, jahA ajjavairasAmiNA asiyamuMDo nitthArito / tattha kiM akappiyaM ? bhaNNati - "tahebAsaMjataM dhIro" silogo kaMThaH / kaJjesu ti kula - gaNasaMghakajjesu samuppaNNesu abhicArakaM kAyavvaM, "abhicArakaM" nAma vasIkaraNaM uccATaNaM vA ranno vasIkaraNa maMtaNa homaM kAyavvaM, nimittamAdINi vA pauttavvANi, "Adi" gahaNAtI cuNNajogA / Ayiyassa asahiSNorgilANassa ya jeNa samAdhI tatkarttavyamiti vAkyazeSaH / juvalaM nAma bAlavuDhA, tANa vi jeNa samAdhI tatkartavyamiti / 148 sIso pucchati - "ko asahU ! kIsa vA juvalaM paDisiddhaM dikkhiyaM ? tesiM vA jeNa mAhI taM kA jayaNA ghettuM dAyavvamiti" / Ayario bhaNNati - [bhA. 491] nivadikkhitAdi asahU juvalaM puNa kajjadikkhitaM hoja / paNagAdI puNa jataNA pAuggaDDAe savvesiM // cU. nivo rAyA, "Adi" saddAto juvarAya - seTThi - ama- purohiyA ya, ete asahU purisA bhaNNaMti / te kIsa asahU ? bhaNNai - aMta-paMtAdIhiM abhAvitatvAt / juvalaM bAla-buDDhA, te ya kAraNe dikkhiyA hojA, jahA vairasAbhI, ajjarakkhiyapiyA ya / jeNa tesiM samAdhI bhavati taM paNagAdiyAe jayaNA ghetavvaM / "prAyogyaM" nAma samAdhikArakaM dravyaM / "savvesi" tti AyariyaasahUgilANa - bAla - vuDDANaM ti bhaNiyaM bhavati / jayaNAe alabbhamaNe pacchA-jAva - AhAkammeNa vi samAdhAnaM kartavyamiti / idAniM udagAdINa vasaNapajjavasANANaM aDDaNhaM dArANaM egagAhAe vakkhANaM kareti - [bhA. 492] udaga-ggi-tena sAvayabhaesu thaMbhaNi valANa rukkhaM vA / katAre palaMbAdI vasaNaM puNa vAi gItAdI // cU. udakavAho pAnIyaplavetyarthaH / aggi tti davAgnirAgacchatItyarthaH / corA duvihA uvakaraNasarIrANaM / sAvateNa vA ucchitto sIha-vagghAdiNA / bhayaM bodhigANa samIvAto uppaNNaM etesiM annatare kAraNe uppanne imaM paDisevaNaM karejjA - thaMbhaNi vijjaM maMteUNa thaMbheja, vijAbhAve vA palAyati roDena nazyatItyarthaH, palAuM vA asamattho zrAMto vA saccittarukkhaM duruhejjAdityarthaH / cora - sAvaya- bohiyANa vA uvariM rosaM karejja / tattha roseNa annataraM paritAvaNAdivigappaM paDiseveja tathApyadoSa ityarthaH / "kaMtAre" tti asya vyAkhyA - kaMtAre palaMbAdI, "kaMtAra" nAma adhvAnaM, jattha bhattapANaM na labbhati tattha jayaNAe kayalagamAdI palaMbA vA geNhejjA, "Adi" saddAo udagAdI vA / "AvatI" caubvihA- davva - khetta - kAlaM - bhAvAvatI, cauraNNatarAe kiMci akappiyaM paDiseveja, tattha visuddho / "vasane" tti asya vyAkhyA - vasaNaM puNa vAigItAdI, "vasaNaM" nAma taMmi vasaMtIti vasaNaM, tassa vA vase vaTTatIti vasaNaM, suabbhatyo vA - abbhAso vasaNaM bhaNNati / "puNa" avadhAraNe / vAigaM nAma majjUM, taM koti puvvabhAvito ghareuM na sakke ti tassa taM jayaNAe AgeuM dijati / 'gItAI' tti koI cAraNAdi dikkhito vasaNato gIuggAraM karejA, "Adi" saddAto puvvabhAvito kopi pakkaM taMbUlapattAdi muhe pakkhivejjA / / -
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ pIThikA - bhA. 493 149 [bhA. 493] etanaMtarAgADhe sadasaNo naann-crnnsaalNbo| paDisevituM kaDAyI, hoi samattho pasatyesu / / cU. etaditi yadetad vyAkhyAtaM - "daMsaNAdi-jAva-vasaNe"tti etesiM annatare AgADhakAraNe uppanne paDisevaMto vi sadasaNo bhavati, saha daMsaNeNa sadasaNo, kahaM ? ythoktshrddhaavtvaat|ahvaa- nANacaraNANi sahasaNeNa AlaMbaNaM kaauNpddisevNtii|khN paDisevaMto ucyate, kaDAi tti "kaDAI" nAma kRtayogI, tikkhutto kao yogo, alAbhe paNagahANI, to geNhati / sa evaM paNagahANIe jayaNAe paDiseveuM "hoti" bhavati, samatyo tti pabhu tti vuttaM bhavati, soya pabhUgItArthatvAt bhavati, kesu ? ucyate, pasatyesu pasatthA titthakarANuNNAyA, je kAraNA pratyupekSaNAdikA ityarthaH / ahavA - "hoti samattho pasatyesu" gItagIyatthattaNAto samattho bhavati, agIo samattho na bhavati, pasatthesu titthakarANuNNAteSvityarthaH / / [bhA. 494] esAu dappiyA-kappiyA paDisevaNA samAseNaM / kahiyA suttattho peDhiyAe deona vA kassa / / cU. esa dappiyA kappiyA ya paDisevaNA samAseNaM saMkheveNaM kahitA ityarthaH / "suttattho peDhiyAe deyo na vA kassa" kassa deo kassa vA na deo iti / ahavA - kahito suttattho peDhiyAe nisIhiya-peDhiyAe suttastha vyAkhyAtaH, so puNa nisIhapeDhikAe suttattho kassa deo kassa vA na deo iti bhaNNati / / jesiM tAvana deo te tAva bhaNAmi[bhA. 495] avahussute ca purise, bhiNNarahasse pinnnnvijte| nIsANapehae vA, asaMvigge dubblcrite|| cU. bahussuyaM jassa so bahussuto, so tiviho - jahanno majjhimo ukkoso / jahanno jeNa pakappanjhayaNaM adhItaM, ukkoso cohassa-puvvadharo, tammajhe majjhimo, estha jahanne vi tAva na paDiseho / na bahussuo abuhussuto, yena prakalpAdhyayanaM nAdhItamityarthaH, tasya nisIthapIThikA na deyaa| ahavA -- abahussuya jeNa heThillasuttaM na sutaM so abahusuto bhaNNati / purise tti puriso tiviho pariNAmago, apariNAmago, atipariNAmago, to ettha apariNAmaga atipariNAmagANaM pddiseho| "bhiNNaM rahassaM" jaMmipurise so bhiNNa-rahasso rahassaMna dhArayatItyarthaH / iha "rahassaM" avavAto bhnnnnti|tN jo agItANaM kaheti so bhinnnnrhsso|pinnnnvijttnnN vA kareti jassa vA tassa vA kahayati AdI adiTThabhAvANa sAvagANa vijAva kahayati / nissANaM nAmaAlaMbanaM, taM peheti prArthayati avavAtapehe tti vuttaM bhavati, taM avavAyapadaM nikAraNe vi sevatItyarthaH / na saMviggo pAsatyAdi tti vuttaM bhavati / dubbalo caritte dubbalacaritto, vinA-kAraNeNa mUluttaraguNapaDisevaNaM karetItyarthaH / esa puNa "purisa' saddo savvesu aNuvaTThAveyavyo / etesu peDhigA-suttattho na dAyavyo iti / jo puNa paDisiddhe purise deti tassa dosappadarisaNatthamidaM bhaNNati[bhA.496] etArisaMmi deto, pavayaNaghAtaM va dullabhabohiM / ' jo dAhiti pAvihi tA, tappaDipakkhe tu dAtavyo / /
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1. cU. etesiMdosANajoannatareNajuttI savvehiM vA tammaMniddesoetArisaMmipurise peDhiyasuttatthaM deMto pavayaNaghAtaM kareti / "pavayaNaM'' duvAlasaMgaM, tassattho tena ghAtito bhavati, ussuttAcaraNA o| ahavA - "pavayaNaM" saMgho, so vA tena ghAtito | kahaM ? ucyate, ayogyadAna- tvAta, ayogge avavAyapadANi jANittA, soayoggo jattha vA tattha vA avavAtapadaM paDisevati, logo taMpAsiubhaNeja "nissAraMpavayaNaM, mAkoietthapavvayau", apavvayaMtesuya pavvayaNa-parihANIo vocchittI / evaM vocchede kate pravacanaghAtetyarthaH / ahavA - so ayoggo avavAtapadeNa kiMci rAyaviruddhaM paDiseveja, tato rAyA duTTo patyAraM kareja eLaM pravacanaghAtetyarthaH / kiM cAnyat, dullabhaM ca bohiM jo dAhiti so pAvihitItyarthaH / tappaDivakkho nAma abahussutapaDivakkho bahussuto, evaM sesANa vi paDivakkhA kAyabvA, tesu paDipakkhapurisesu esa peDhiyAsuttattho deyo iti|| nisIha sUtra pIThikA smaaptaa| muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nisIhasUtrasya pIThikAyAH [bhadrabAhu svAminA racitA niyukti yuktaM] saMghadAsa gaNi kRtaM bhASya evaM jinadAsamahattararacitA dhUrNiH parisamAptA /
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM - 1, [bhA. ] 151 uddezaka:- 1 bhaNio nAmaniSphaNNo nikkhevo - idAniM suttAlAvaganiSphaNNo nikkhevo avasarapatto vi so na nikkhippati / kamhA ? lAghavatthaM / asthi ito tatiyaM anuogadAraM anugamo tti / cU. tahiM nikkhette iha nikkhattaM, iha nikkhitte tahiM nikkhittaM, tamhA tahiM ceva nikkhivissAmi / taM ca pattaM tatiyamanuogaddAraM anugamotti / so yaM anugamo duviho - suttANugamo nitti anugamaya / sattANugame suttaM uccAreyavvaM akkhaliyAdi guNoveyaM, nijjutti anugame tiviho taM jahA - nikkheva-nijuttI uvogghAya- nijattI suttaphAsiya nijuttIya / nikkhevanijuttI Aditto Arambha - jAva - suttAlAvaganiSphaNNo nikkhevo etyaMtarA je ca nAmAti-nikkhevA katA te savve nikkheva-nijuttIe, je ya vakkhANA / gatA nikkhevanijuttI / idAniM ubvoghAyanijuttI - sA jahA - sAmAiyajjhayaNe i mAhiM dohiM gAhAhi anugatAgAhAo - use 9 niddese 2 a, niggame 3 kheta 4 kAla 5 purise ya 6 / kAraNa 7 paccaya 8 lakkhaNa 9, naye 10 samoAraNA 11 'numae 12 // kiM 13 kativihaM 14 kassa 15, kahiM 16 kesu 17 kahaM 18 kicciraM 16 havai kAlaM / kai 20 saMtara 21 mavirahiyaM 22, bhavA 23 garisa 24 phAsaNa 25 niruti 26 // yathAsaMbhava mihApyanugantavyA / idAnaM suttaphAsiya-nittI - suttaM phusatIti suttaphAsiyA / sA puma sutte uccArie bhavati, anuccArie kiM phusai, tamhA suttANugamo jo ya saNNAsito, suttAlAvago ThAvito, suttaphasiyA-nijuttI ya tinni vi samagaM vucchaMti / tattha suttANugame suttaM uccAreyavvaM akhaliya amilietyAdi saMhitA ya padaM ceva, payattho payavaggaho / cAlaNA ya pasiddhI ya, chavvihaM viddhi lakkhaNaM // tattha suttANugame saMhitAsUtram mU. (1) je bhikkhU hatthakampaM karei, karetaM vA sAijjai // cU. idAniM suttAlAgo bhaNNati - "je" tti padaM, "bhikkhu" payaM, "hatya" padaM, "kammaM" ti padaM, "kareti" padaM, "kareMtaM" padaM, "cA" iti padaM, "sAtijati" tti padaM / idAniM padattho bhaNNati [bhA. 497] jettiya khalu niddese, bhikkhU puNa bhedaNe khuhassa khalU / hattheNa jaM ca karaNaM, kIrati taM hatthakammaM ti // cU. "je" iti niddese, "khalu" visesaNe, kiM vizinaSTi ? bhikSornAnyasya, "bhidi" vidAraNe "kSudha" iti karmaNa AkhyAnaM, jJAnAvaraNAdikarmabhinattI ti bhikSu, bhAvabhikSorvizeSaNe punaH zabdaH, "hatthe " ti hanyate'neneti hamtaH, hasativA mukhamAvRtyeti hastaH, AdAnanikSepAdisamartho zarIraikadezo hasto'tastena yat karaNaM vyApAretyarthaH, sa ca vyApAraH kriyA bhavati, ataH sA hastakriyA kriyamANA karma bhavatItyarthaH / "sAijjati" sAijjaNA duvihA - kArAvaNe anumodane
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152 nizItha-chedasUtram -1-1/1 esa payatyo gao / idAni suttaphAsiyA-nijuttI atthaM vitthAreti[bhA.498] nAmaM ThavaNA bhikkhU, davva-bhikkhU ya bhAva-bhikkhUya / davvaM sarIrabhavio, bhAveNa tu saMjao bhikkhU / / dhU. nAma-sthApane puurvvt| davva-bhikkhUduviho-Agamao no aagmoy|aagmto bhikkhuzabdArthajJo / tatracAnupayuktaH anupayogo dravyamiti kRtvA / noAgamato asyavyAkhyA - davvapacchaddhaM / "davba"miti noAgamato dravya-bhikSu pratipAdyate-sarIragrahaNAtjJazarIra-dravabhikSu bhavyazarIra-dravyabhikSuzca bhaviu tti jJazarIra-bhavyazarIra-vyatiriktaH egabhavio baddhAuo abhimuhnaamgooy| egabhaviojo anaMtaraMuvvaTTittA bitie bhave bhikkhU hohti| baddhAuo jattha bhikkhubhAvaM vedissati tatthajeNaAunAmagoyAti kammAtibaddhAti / abhimuha-nAma-goo pavyajAbhimuho saMpaTTito |ahvaa-jnyshriir-bhvyshriirvytirikto dravyabhikSu zAkya-tApasaparivrAjakAdi / ca zabdo-samuccaye / idAni bhAvabhikkhU "bhAveNa tu" bhAvabhikSu, tu zabdo bheda darzane, ko bheda ? imo- Agamato noAgamato a / Agamao jANae uvautte bhAvabhikkhU bhvti|noaagmtosNjto, saMegIbhAveNa jAto saMyataH mUluttaraguNeSvityarthaH / iha bhAvabhikkhuNA adhikAraH // idAni hattho bhaNNati[bhA.499] nAmaM ThavaNA hattho, davvahattho ya bhAvahatthoya / mUluttaro ya davve, bhAvanmiya kmmsNjutto|| cU. nAma-sthApane pUrvavat / dravyasto tRtIyapAdena vyAkhyAyate, sa ca pAda evamavatIryate aagmtonoaagmtoy| AgamatojANae anuvautto, noAgamato hatthasaddajANagassa zarIragaM, taM hastazabda prati dravyaM bhavati, bhUtabhAvatvAt / bhavyazarIraM hatthasadaM ahuNA na tAva jANati kiMtu jANissati, tadapi hastazabdaM pratidravyaM bhavati, bhAvibhAvatvAt / jJazarIravyazarIravyatirikto dravyahastaH mUlaguNanivvattito uttaraguNanibbattio ya / mUlaguNanivvattio mRtAkhye zarIre, jo puNa kaThThaleppacittakammAdi so uttaraguNanivvattito, dravyamiti gatArtha eva, ca zabdo samuccate / idAniM bhAvahattho-AgamatojANaeuvautte, noAgamao "bhAvammiyakammasaMjutto" AdAnanikSepakriyAkarmaNA ca yukto bhAvahastobhavati, cazabdAjIvapradezAdhiSThitazcAbhAvahastenAdhikAretyArthaH idAni kamma bhaNNati[bhA.500] kammacaukkaM davve, saMtaM ukkheva tunnagAdI vaa| bhAvudao aTThaviho, mohudaeNaM tu adhikaaro|| cU. kampasaddo caubbiho - nAmAdinikkhevo / nAma-DhavaNAo pUrvavat / savvaM ghoseUNa jJazarIrabhavyazarIra-vyatiriktaM / dravyakammaM duvihaM - davvakammaM nodavbakammaM ca / daccakammaM nAma je kammavaggaNAe nANAvaraNAdijoggA poggalA kammatteNa pariyAsyanti na tAva gacchaMti / ahavA - davvakammaM "saMta" tti saMtamiti jJAnAvaraNAdibaddhaM na tAva udayamAgacchati taM saMtaM davvakamma bhaNNati / nodavvakammati utkSepaNamavakSepaNamAkaMcana-prasAraNa gamanaM, "tuNNagAdi" tuNNagamiti vatthacchide puNa navakaraNaM tuNNaNamiti bhaNNati, Adi saddAto kuMbhakAra-rahakAra-taMtugAralohagArAdi / gataM dvvkmm|
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ 153 uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 500 idAni bhAvakammaM / taMduvihaM-Agamato noaagmtoy|aagmtouvutto noAgamato a bhAvakammaM "bhAvudao u aTTaviho" -- nANAvaraNAdiANaM kammANaM jo nANAvaraNAditeNa bhAvudao anubhAvetyarthaH, taM bhAvakammaM bhaNNati / iha puNa katameNa kammudaeNa adhikAro ? bhaNNati- mohassudaeNa adhikAraH prayojanamityarthaH ||jN bhAvahattheNa kammaM karetitaM bhaNNati hatyakammaM |tpunn duvihaM hatthakammaM | jato bhaNati[mA.501] taM duvihaM nAtavvaM, asaMkiliDaM ca saMkili ca / jaMtaM asaMkiliTuM, tassa vihANA ime hoNti|| ghU. "tada" iti hatthakammaM sNvjjhti| "duviha" miti dubhedaM / "nAyavva" miti bodhavvaM ketedo bhedA? bhaNNaMti-saMkiliTuMasaMkiliTuMca / aduSTAtmacittasya yat karmatat asaMkilihUM, tatprati pakSato saMkiliTuM ca zabdau bhedapradarzakau |jNtN puvvAbhihiyaM asaMkiliTuM, jagArudiTThassa tagAreNa niddeso, vihANAiti bhedA, "ime" iti vakSyamANA bhavanti / / [bhA. 502] chedaNe bhedaNe ceva, ghasaNe pIsaNe thaa| abhighAte siNehe ya, kAye khAro diyAvare / / cU. vakSyamANasvarUpA eSA gAhA / chedaNaM jhusire anjhusire vA kareti, evaM bhedAdiesuvi ekkakaM puNo anaMtare paraMpare ya / / evaM bhedeSu vivariteSvidaM prAyazcittam[bhA.503] ajjhusira-jhusire lahuo, lahuyA gurugoya huMti gurugA ya / saMghaTTaNa paritAvaNa, lahuguru'tivAtaNe mUlaM / / ghU.ajjhusire anaMtare lahugo, jhusire anaMtare lahugA, ajjhusire ya paraMpare gurugo, jhusi ya paraMpare gurugA bahutaradoSatvAt gurutaraM prAyazcittaM, parampare zastragrahaNAcca saMkliSTataraM cittaM, ato paraMpare gurutara prAyazcittaM / eyaM suddhapade pachittaM / asuddhapade puNa iNamaNNaM "saMghaTTaNa' pacchaddhaM / beiMdiyANaM saMghaTTei lahugA, paritAvei cauguruM, (upadravayati SaTlaghu / trIndrIn saMghaTTayati catuguru, paritApayatiSalaghu, apdraavytissttguru|cturindriyaansNghttttyti SaTalaghu, paritApayati SaTguru, apadrAvayati chedaH / paMcendriyAn saMghaTTayati SaTguru, paritApayati chedaH]paMceMdiya aivAi iti mUlaM, zeSaM upayujya vaktavyam / / idamevArtha siddhasenAcAryo vaktukAma idamAha[bhA.504] ekkekkaM taM duvihaM anaMtaraparaMparaM ca nAtavvaM / aTThANaTTA ya puNo, hoti aNaTThAya mAsalahU // ghU. "ekekkamitichedAdiyA padA saMbajjhaMti "tad" iti cheyAdi evaM saMbajjhati "duvihaM" dubheyaM anaMtaraM-paraMparaM, ca saddo samuccae, puNo ekkekkaM duvihaM "aTThANaTThA" ya / artha prayojanaM, aNaTTho niprayojanaM aNaTThAe chedaNAdi kareMtassa asamAyArinippaNNaM mAsalahuM / / [bhA. 505] ajjhusirAnaMtare lahu, gurugo tu paraMpare ajjhusirammi / jhusirAnaMtara lahugA gurugA ya paraMpare ahavA / / cU. etIe gAhAe piTTato ahavA saddo pautto; ahavA saddAto etesu ceva chedaNAdisu * anjhusira-jhusira-anaMtare caulahu, paraMpare cauguruM jhusire ceva / / kahaM puNa chedaNaM, anaMtare paraMpare vA saMbhavati? For
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 nizItha-chedasUtram -1-11 [bhA.506] naha-daMtAdi anaMtaraM, pippalagAdi paraMpare aannaa| chappaigAdi saMjame, chede paritAvaNA taae|| ghU. nahehiM daMtehiM vA jaMchidati taM anaMtare cheyo bhaNNati, AdiggahaNAto pAyeNa, paraMpare chede pippalageNa, AdiggahaNAto pAillaga churiya-kuhADAdIhiM ca / "ANa" ttianaMtaraparaMpareNa chiMdamANassatisthagara-gaNaharANa ANAbhaMgokatobhavati, ANAbhaMgeyacaugurugaM, aNavasthapasaMgeNa taM daddUNa anne vikareMti chedAdI, tatthavi caulahugA micchattaM cajaNayati / eteacchaMtAchedaNAdi sirehiM acchaMti, na sajjhAte, ettha vi caulahuA (a "ityapi"] vatthe chijjete chappaigAdi chijjati / esa se saMjamavirAhaNA / AdisaddAto anaMtaraparaMparachedanA kiriyAsu chajjIvanikAyA virAhijjaMti / tattha se chakkAya pacchitAM aha chedanAdi kiriyaM kareMtassahatthapAdAdi chejjeja, tato AyavirAdhanA, tattha se cauguru |ahvaa "paritAvaNAe" tiparitAvamahAdukkhetyAdi gilANArovaNA / / "cheyaNe" ttigayaM / idAni bheyaNAdi padA bhaNNaMti[bhA.507] emeva sesaesuvi, kara-pAtAdI anaMtare hoti / jaMtu paraMparakaraNaM, tassa vihANA ime hoMti // cU. "emeva" jahA cheyaNapade, "sesaesu' tti bheyaNAdipadesu tesu anaMtaraM darisAvayaMti, "karapAyA' pasiddhA, AdisaddAto jANukopparajaMghoru gheppNti| evaM jahA saMbhavaM bhedaNAdipaesu anaMtarakaraNaM joeyavvaM / "jaM tu paraMparakaraNaM" ti jaM puNa bheyaNAdipadesu paraMparakaraNaM tassa vihANA bhedA ime bhavantItyarthaH / / [bhA.508] koNayamAdI bhedo, ghaMsaNa maNimAdiyANa kaTThAdi / paTTe varAdipIsaNa, gophaNadhaNumAdi abhidhaao|| cU. koNao laguDo bhaNNati, AdisaddAo uvalaleDhugAdi, tehiM ghaDagAdibhedaM kreti| bhede tti gataM / ghasaNamiti ghaMsaNadAraM gahiyaM - tattha paraMpare maNiyArA sANIe ghaMsaMti laguDeNa veSaM kAuM / AdisaddAto mottiyA / kaTThAdi tti caMdanakaTThAo gharisAdusu ghRSyanti / ghaMsaNe tti gtN| paTTa tti gaMdhapaTTAto tattha varA pradhAnA gaMdhA pIsijeti / pIsaNa tti gataM / gophaNA cammadavaragabhayA pasiddhA, tAe leTduo uvalao vA pattijjaMti, so abhighAto bhaNNati, ghaNaNa vA kaMDe / abhighAo ttigayaM / / ahavA abhighAo iso hoi[bhA.509] vighuvaNa naMta kusAdI, niseha udagAdi aavrisnnNtu| kAo u bivasatthe, khAro tu kliNcmaadiihiN|| cU. vighuvaNo vItaNago, "naMtaM" vatthaM, tehiM vIyaMto abhighAtaM kareti pANiNaM / kuso dabbho, tena maJjaNAtisu abhighAtaM kareti / abhighAu tti gayaM / "siNeha tti" siNehaddAraM, udagaM pANIyaM, tena AvarisaNaM kareti / AdisaddAtA ghaya-telleNa vA / siNeha tti gataM / "kAutti kAo sarIraM, "biMbi'tti biMbayaM tena nillevakAdi kAyaM nivvatteti, "satthe" tti-zastreNa paraMparakaraNabhUteNa patrachedAdiSu kAyaM nivartayaMti / kAye tti gtN| ajjhusire vA khAraM chubhati, taM puNa paraMparAhikAre anutaTTamANe "kaliMcamAdIhiM" ti kaliMce-vaMsakapparI tAe chubhati / khAre tti gataM / /
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM - 1, [bhA. 510 ] [ bhA. 510] ekkkA upadAo, ANAdIyA ya saMjame dosA / evaM tu aNaTThAe, kappati aTThAe jataNAe // cU. ekkekkAo chedAdipadAo ANAbhaMgo aNavatthakaraNaM micchattajaNayaM AyavirAhaNA saMjamavirAhaNA ya / ete dosA aNaTThAe kareMtassa bhavaMti / mUladAragAhAe "avare" ti anyAnyapi etajjAtIyAni gRhyaMtetyarthaH / ahavA - ussaggAto avaro avavAto bhaNNati, kappati juJjate kartu, artha prayojanaM, kAraNe prApte, no ayantenenetyarthaH // [[ bhA. 511] asatI aghAkaDANaM, dasigAdhikachedaNaM va jataNAe / gulamAdi lAuNAlI, kapparabhedo vi emeva // 155 ghU. asati abhAvo ahAkaDA aparikammA dasiyA chidiyavvA, pamANAhikassa vA vatthassa chedaNaM jayaNe ti, jahA - AyasaMjamavirAhaNA na bhavi, bhedaNaddAre gulaggahaNaM piMDagassa vA bhedo, "lAunAlo" - vIMTI sA ahikaraNabhayA bhijati, saMjatI vA hatthakammaM karissati / "kapparaM" kavAlaM, taM vA ahikaraNabhayA bhijati, emeva tti jayaNAe / ghaMsaNAvavAo [bhA. 512] akkhANaM caMdanassa vA, ghaMsaNaM pIsaNaM tu agatAdi / vagdhAdINa'bhighAto, agatAdi ya tAva suNagAdi || cU. "akkhA" pasiddhA tesiM visamANa samIkaraNaM, caMdanassa vA pariDAhe ghaMsaNaM, pIsaNaddAre pIsaNaM agatassa annarasa vA kassati kAraNeNa, abhighAto gopphaNNeNa dhaNueNa vA vagvAdINa 'bhibhavaMti abhighAo kAyavvo / agatassa vA patAvijjaMtassa suNagAdi vA abhipaDaMtA leDuNA ghADeyavvA / / siNehe AvavAo - [mA. 513] bitiyadavujjhaNajataNA, dAheNaM dehabhUmi saMcaNatA / paDiNIyA'sivasamaNI, paDimA khAro tu sellAdI // cU, "bitiya'" avavAyapadaM, "davaM" pANagaM, taM ujjhati jayaNAe AvarisaMto / ahavA - bitiya tti tRSA DAhe vA sarIrassa dehaM siMcati gilANa pariNIe vA sItalaTThayA bhUmiM siMcati / "kAe" ti koi gihattho paDiNIto tasya pratikRtiM kRtvA maMtra japettA vidyAvad bhadrIbhUtaH / asive vA asivaprazamanAratha pratimA kartavyA / "khAro" tti bitiyapade anaMtaraparaMpare chubhijja ajjhasire vA jhusare vA, tattha jhusire darisAvayati "khAro tu sellAdi" tti / sellaM bAlamayaM jhasiraM, taM khAre chubhati, kiM khAro saMjAo na vitti / asaMkili kammaM bhaNiyaM / idAniM saMkiliGkaM bhaNati [bhA. 514] jaM taM tu saMkiliGkaM taM saNimittaM ca hojjaanimittaM / jaM taM saNimittaM puNa, tassuppattI tidhA hoti // cU. jaM ti aniddivaM, taM ti, pUrvAbhihitaM, tu zabdo saMkiliTThavisesaNe / tassa saMkiliTTassa dubihA appattIsaNimittA animittAya / nimittaM heU vakkhamANassarUvo, animittaM nirahetukaM jaMtaM saNimittaM tassuppattI bahiravatthumavekkha bhavati // punaravadhAraNe codaga Aha nanu kammaM caiva tassa nimittaM kimNaM bAhiraNimittaM ghosijati ? AcAryAha [bhA. 515] kAmaM kammanimittaM, udayo natthi udao u tavvajjo /
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 nizItha-chedasUtram -1-1/1 ___ tahavi ya bAhiravatthu, hoti nimittaM timaMtividhaM / / cU. kAmaManumatArthe, kimanumanyate? karmaNimitto udaya ityarthaH / na itipratiSedhe udayaH krmvyo na bhavatItyarthaH / tathApi kazcid bAhyavatsvapekSo karmodayo bhavatItyarthaH / tividhaM baahynimittmucyte|| [bhA.516] saha vA soUNaM, daTuM sarituMva puvvbhuttaaii| saNimitta'NimittaM puNa, udayAhAre sarIre y|| cU. gItAdi visayasaI souM, AliMgaNAtitthIrUvaM vA daTuM, puvvakIliyANiM vA sariuM, etehiM kAraNehiM sanimitto huudo| animittaM puNa, puNasaddI animittavisesaNe, kammudao AhAreNaM sarIrovacayA, ca saddo bhedapradarzane / / "saI vA soUNaM" ti asya vyAkhyA - [bhA.517] paDibaddhA sejjAe, atirittAe va uppatA sadde / bahiyAvaniggatassA, suNaNA visaubbhave sadde / / cU.davyabhAvapaDibaddhAe sejAe visaobbhavasaI suNeja, "atirittAeva"tti atirittA ghaMghasAlA, bahiyA vasahIo viyArabhUmAdi niggato vA visaubbhavaM sadaM suNejjA / / "paDibaddhA sejAe ya"tti asya vyAkhyA - [bhA.518] paDibaddhA sejjA puNa, dabve bhAve ya hoti duvidhA tu / davammi paTThivaMso, bhAvammi caubviho bhedo| cU.pratibaddhAM yuktA saMzliSTA ityarthaH / sejjA vasahI / sa saMyogo dvividho-dravye bhAve ca / dravyapratibaddhA paTThivaMso valaharaNaM, tena pratibaddhA egamobhA ityarthaH / bhAvapratibaMdhe caubviho bhedo / / imo - [bhA.519] pAsavaNaTThANasarUve, sadde ceva ya havaMti cattAri / davveNa ya bhAveNa ya, saMjoge caukkabhayaNAu / / cU. pAsavaNaM kAiyabhUmI, ThANamiti itthINa acchaNaThANaM, rUvamiti jattha vasahIThiehiM itthIrUvaMdIsati, sA rUva-pratibaddhA / "saddetti" jattha vasahIeThitehiMbhAsA-bhUsaNa-rahassasaddA sunijaMti, saasddpddibddhaa| esa cauvvihobhAvapaDibaMdhobhaNitaH / idAniMdavvapayassa bhAvapadassa ya saMyoge caukkabhayaNA kAyavvA |imaa bhayaNA-- davvao paDibaddhA, bhAvao paDibaddhA / davvao paDibaddhA / davyao paDibaddhA, na bhAvao / bhAvao paDibaddhA, na davvao / na davvato paDibaddhA, na bhAvato paDibaddhA // evaM caubhaMge viracite bhaNNati-- [bhA.520] cautthapadaM tu vidinnaM, dave lahu ya dosa aannaadii| saMsaddeNa vibuddhe, adhikaraNaM suttprihaannii|| cU. "cautthaM padaM" ghauttho bhaMgo samanujJAtaH, ttrsthaatvymityrthH| "davve" tti dabbato, na bhAvato dvitIyabhaMgetyarthaH / tattha suddhapade vicuNlhugaa|aannaa-annvtth-micchtt virAhaNA ya bhavaMti / ime yaaNme dosA "saMsaddeNa" pacchaddhaM / sAdhusaddeNa asaMjayA vibuddhA adhikaraNANi kareMti / aha sAhU adhikaraNabhayA nisaMcArA tuNhikkA ya atthaMti to sutta'tthANaM prihaannii|| kAlasyAgrahaNe svAdhyAyasya akaraNAt imaM se pacchittaM--
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ 157 uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 521] [bhA.521] sutta'tthAvassaNisIdhiyAsu velthutisuttnnaasesu| lahuguru paNa paNa cau lahumAso lahugA ya gurugA y|| cU. eyassa puvvaddheNa avarAhA / pacchadreNa yacchittA jahasaMkhaM / suttaporisiM na kareMti mAsalahuM / atthaporisiM na kareMti mAsaguruM / "AvassiNisIhi" tANa akaraNe paNagaM / "vela" tti AvassagavelAe Avassaga na kareti caulahu / adhikaraNabhayA avidhIekareti / Avassage kate thutIo na deti mAsalahuM / suttanAse caulahuM / atthanAse cuguruN|| ___ "saMsadadeNa vibuddhe ahikaraNaM" ti asya vyAkhyA - [bhA.522] AujjovaNavaNie, agaNi kuTuMbI kukamma kummrie| teNe mAlAgAre, ubmAmaga paMthie jNte|| cU. sAdhusaddeNa vibuddhA "Au"ttipANiyassa gacchaMti / "ujjovaNaM" ti gAvINaM pasaraNaM sagaDAdINaM vA payaTTaNaM / "kacchapuDiyavANio" vApAre gacchati / lohArAdI uTheuM aggIkammesu laggati / kuTaMbiyA sAdhusaddeNa vicchuddhA (vibuddhA] khettANi gacchati / kucchiyakammA kukammA macchabaMdhagAdayo macchagANa gcchNti|je kumAreNa mAreMti te kumAriyA, jahA "khaTTikA", mahisaM dAmeuNa lauDehiM kuTuMti tAva jANa sUNA siMghamAragA vA / samaNA jaggaMti tti teNA AsaraMti / mAlAkAro karaMDaM ghettUNArAmaM gacchati / ubhAmago pAradAriko, so ubbhAmigA samIvAto gacchati paMthiyA paMthaM payarTeti / jaMte tti jaMtiyA jaMte vAhati // ahikaraNabhayA tuhikkA ceTThA kareMti, to ime dosA --- {bhA.523] AsajjanisIhiyAvassiyaM ca na kareMti mAhubujhejA / teNA saMkA laggaNa, saMjama AyA ya bhaannaadii| cU. AsajjaM nisIhiyaM AvassiyaM ca na kareMti, mA asaMjayA bujjhissaMti, tameva tuNhikkaM atitaM niggacchataM vA anno sAdhU taM teNagaM saMkamANo juddhaM laggejjA, to jujhaMto saMjamavirAhaNaM AyavirAhaNaM vA karejA, bhAyaNabhedaM, AdisaddAto annassa sAhussa hatthaM pAdaM virAhejjA, tamhA etaddosapariharaNatthaM davvapaDibaddhAe na ThAyavvaM / / / idAni asyaiva dvitIyabhaMgassa avavAyaM bravIti[bhA.524] addhANa niggatAdI, tikkhutto maggiUNa astiie| gItatthA jataNAe, vasaMti to davvapaDibaddhe // cU. addhANa niggatA evaM pratipannA "Adi' saddAto asivAdiniggatA vA "tikkhutto" tinni vArA davvabhAve hi apaDibaddhaM maggiUNa asati ti alAbhe caturthabhaMgasyetyarthaH / gItatthA suttathA jayaNAe dosapariharaNaM, "to" tti kAraNadIvaNe kAraNeNa vasaMti davvapaDibaddhe ti / / "gIyatthA jayaNAe" tti asya vyAkhyA -- [bhA.525] ApucchaNa Avassaga, Asajja nisIhiyA ya jtnnaae| verattiya AvAsaga, jo jAghe ciMdhaNadugammi / / . cU. ApucchaNaM jayaNAe kareMti sAdhU, kAtiyabhUmiM niggacchaMto an sAhuM Apucchiu~ niggacchati, soya chikkamettocevauTheuMDaMDahiyatthoduvAre ciTThati, jAva soAgato esA ApucchaNa
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 158 nizItha chedasUtram -1-1/1 jayaNA |aavssgN AsajjaM nisIhIyaM ca hiyaeNa karejja jahA vA te na suNeti / "verattiyaM" tti veratti akAlavelAe jo jAhe ceva so tAhe kAlabhUmiM gacchati, tusiNIyA AvassagaMjayaNAe kareMti, jo vA jattha Thito kareti / ___ahavA jAhe pabhAyaM gihatthA uhitA tAhe AvassayaM thutIo vi jayaNAe kareMti "ciMghaNadugammi tti cidhaMti lakkheMti, suttuddesagAdisu "dugaM" suttaM atyo ya, tattha jaM verattiya kareMtANa saMkitaM taM divA pucchatItyarthaH ||jynnaahigaare anuvaTTamANe imaM pi bhaNNati - [bhA.526] janarahite vujANe, jayaNA sadde ya kimu ya paDibaddhe / DhaDDarasarAnupehA, na ya saMghADeNa verttii|| ghU.janarahite ujANevasaMtA sadde jayaNaMkareti,mAhudupada-cauppada-pakkhi-sarissivAdi bujhejA, jati janarahite esa jayaNA diTThA kimaMga puNa dabbapaDibaddhAe, so puNa sAhu DhaDDAsaddo so verattiyaM kareMto aNappehAe sajjhAyaM kareti, na ya saMghADeNa verattiyaM kreti||gto bitiyabhaMgo sAvavAto / idAniM tatiyabhaMgo "bhAvao paDibaddhA no davvao' esa bhaNNati - [mA.527] bhAvammi u paDibaddhe, caturo gurugA yadosa ANAdI / te viyapurisA duvihA, bhuttabhogI abhuttA y|| cU. bhAvapaDibaddhae hAyamANANaM pacchittaM imaM - "cauro" tti cittAri caugurugA pAsavaNAdisu, ANAdiNo yadosA bhavaMti! je puNate bhAvapaDibaddhAe vasahIeThAyaMti te duvihA purisA -- bhuttabhogA abhuttabhogA ya / je itthibhogaM bhuMjiuM pavvaiyA te bhuttabhogA, itare kumaargaa| bhAvapaDibaddhAe pAsavaNAdisu causavipadesu solasabhaMgA kAyavvA / jao bhaNNati [bhA.528] bhAvammi u paDibaddhe, pannarasapadesu cauguru hoMti ekkekkAo padAto, dosA ANAdI savisesA / / cU. "bhAvammiupaDibaddhe"tti etya vayaNesolasa bhaMgAdaLuvvA te ya ime-pAsavaNapaDibaddhA ThANapaDibaddhA svapaDibaddhA saddapaDibaddhA-1 espddhmbhNgo|espaasvnn dvANa rUva-paDibaddhA mo sadda paDibaddhA evaM solasa bhaMgA kAyavvA / evaM raciesu pacchittaM vijai / Adi bhaMgAo Arabbha-jAva-pannarasamo tAva cauguruM bhavati / Adese vA paDhamabhaMge caugurugA, evaM jattha bhaMge jati padANi viruddhANi tati caugurugA, solasamapadaM suddhaM / ekkekkAu padAu" tti ekekkabhaMgAu tti vuttaM bhavati ANAdidosA bhavaMti / "savisesa" ti davvapaDibaddha samIvAo savizeSatarA doSA bhvNtiityrthH|| idAniM pAsavaNAdipadANaM anyonyAropaNaM kriyate - [bhA.529] ThANe niyamA rUvaM, bhAsA saddo u bhUsaNe bhio| kAiya ThANaM natthI, sadde rUve ya bhaya sese / / cU. jattha ThANaMtastha rUvaM bhAsAsaddo yaniyamA bhavaMti, bhUsaNasaddobhatito, jeNa raMDakuraMDAto ya anAbharaNiyAo bhavaMti / pAsavaNe puNa ThANaM nasthi, jattha kAtiyabhUmI paDibaddhA tattha ThANaM natthi, bhAsAsaddo bhUsaNasaddI rUvaM ca "bhaya' tti bhayanijhaM kayAi bhavaMti kayAi na bhavaMti / sese tti etAnyeva zabdAdIni zeSANItyarthaH / / jattha sAhUNaM asaMjatINa ya egA kAiyabhUmI sA www.ja
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 529] 159 pAsavaNapaDibaddhA tattha dosA bhavaMti-- [bhA.530] Ayaparobhayadoso, kAiyabhUmIe iccha'nicchaMte / saMkA egamaNege, vocchede pado sato jaMca / / cU. "jhAya"tti - sAdhuH appaNeNa khuGamati / "para'"tti itthiyA sAhummi khubmati / "ubhayaM" ti sAdhU itthIe, itthIyA sAdhummi / ete AtmaparobhayadoSAH kAiyabhUmau bhavatItyarthaH "iccha'nicchaMte" ttijai itthiyA sAhummi khubbhatitaMjaipaDisevatito vybhNgo| aha necchati to uDDAhaM kareti / evaM ubhayathApi doSaH / aha sAdhU itthIe khubmati to sA itthI icchena vA aniccheja vA / jati anicchA to uDDAhaM kareti - esa me samaNo vAhati / "saMka"tti itthiyA paviTThA kAiyabhUmIe pacchA sAhU paviTTato tayA ege saMkati kiM maNNe etANi turiyANi / ahavAanAyAre ege saMkati anegA vA, egamaNege vA vocchedaM kareti vasahimAdINaM / paduTTho vA geNhaNakaDDaNavavahArAdi karejja / / jattha mihatthINaM saMjayANa ya egaM ThANaM tasthime dosA -- [bhA.531] duggUDhANaM chaNNaMgadasaNe bhuttabhogisatikaraNaM / veubviyamAdIsu ya, paDibaMdhuhuMcagA sNkaa|| cU. "duggaDhaM" dugoviyaM dunniyatthaM dupAuyaM vA chaNNaMgaM urugAdi tAni daTuM bhuttabhogiNaM smRtikaraNaM bhvti| "veubviyami"timahapramANaM / ahavA- veubviyaM marahaTThavisae sAgAriyaM vanjhati, tattha veMTako kajjati aMgulimudrigAvat, sAya agArI tAriseNa paDiseviyapuvvA tassaya sAhussa sAgAriyaM veuvviyaM tattha paDibaMdhaM jAti, "uDDaMcago vA" kuMThitaM kareti, agArI vA saMkati-- kiM maNNe esa sAdhU sAgAriyaM daMseti, prAya so mAM prArthayatItyarthaH / logo vA saMkatina ete sAdhu / kiMcAnyat[mA.532] agutti ya baMbhacere, lajjANAso ya piitiprivddddii| sAdhu tavo vanavAso, nivAraNaM tityprihaannii|| cU. egaTThANe baMbhacerassa aguttI bhavati / paropparo ya lajjANAso abhikkhadaMsaNe vA pItiparivaDDI / loko ubhrasavacanena bravIti-sAdhu! tavo vanavAso / rAtAdi nivAraNaM yathA-mA etesi majjhe koti pavvayau, evaM titthavocchedo bhvtiityrthH|| rUvapaDibaddhAe ime dosA, sAdhU agArANaM imaM pekkheti[bhA.533] caMkammiyaM ThiyaM jaMpiyaM ca vipekkhittaM ca savilAsaM / AgAre ya bahavidhe, daTuM bhatteyare dosA / / cU. "caMkammitaM" gativibhramaM ThitA ubbhAkaDitthaMbhageNa mitaM gacchati, haMsI vA jaMpati mahuraM, koilA vA, viprekSitaM nidIkSitaM tacca bhrUkSepasahitaM, savismitaM mukhaM prahasitaM savilAsaM, : evamAdi strINAM bahuvidhAnAkArAnalaMkRtAn dRSTvA bhuktabhoginAM smRtikaraNaM bhavati / "itare" - abhuttabhogI, teSAM kotukaM bhavati, na ceva amhehiM mANussagA kAmabhoyaguNA bhuttA, evaM tesiM . paDigamaNAdao dosA bhavaMti / / tAo vA itthIo te sAhuNo nANAdisito tattha Thito daTUNa evaM saMkejjA
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ 160 nizItha-chedasUtram -1-11 [bhA.534] jallamalapaMkitANa vi, lAvaNNasirI tujahAsi dehANaM / sAmaNNammi surUvA, sataguNiyA Asi gihavAse / / cU. "jallo"kaddimabhUto, "malo" uvvahito phiTTati, paMkitAnAmatena jallamalena grAtAH, "lAvaNaM" sarIrasobhA, lAvaNameva zrI lAvaNazrI, jahA-asya sAdodehe zarIre anabhyaMgAdibhAvena yuktasyApi samaNassa bhAvo sAmaNNaM tassi surUpatA lakSyate yadA punargRhavAse abhyaMgabhAvena yuktamAsIttadA samIpataH zataguNA surUpatA AsItu // saharnaDibaddhAte dosA[bhA.535] gItANi ya paDhitANi a, hasitANi ya majulA ya ullaavaa| bhUsaNasadde rAhassieNa sotUNa je dosA / / cU. strINAMgItANi, viduSastrINAMca paDhitAni zrutvA, savikArahasitANica, manaMjvalayanti manaM kSobhayanti ye ullAvA tA~zca zrutvA, valayanUpurazabdAMzca, rahasi bhavA rAhassigA, puruSeNa strI bhujyamAnAyAM stanitAdizabdAn karoti, te rahasyazabdAstAn zrutvA ye bhuktAbhuktasamutthA dosA bhavaMti tAnAcArya prApnoti / yasya vA vasena tatra sthitA / ahavA "ye dosa' tti -- pAvati taM niSphaNNaM pAyacchittaM bhavati / / itthiyAo vA sAdhUNa sadde suNaMti[bhA,536] gaMbhIravisadaphuDamadhuragAhao surasaro sarojahasiM / sajjhAyassa manaharo, gItassa nu keriso aasii|| cU. "gaMbhIro' sAnunAdI, visadovyaktaH, "phuDo" abhidheyaMprati spaSTaH, "madhurosukhAvahaH, subhagatvAdartha''grAhaNasamartho grAhakaH,zobhanasvaro yathA asya sAdhoH svAdhyAyaMprati manaMharatIti manoharaH / jayA puNa vIsattho nihasthakAle geyaM karoti u tato kinnaro iva aasii|| [bhA.537] purisA ya bhuttabhogI, abhuttabhogI ya te bhave duvidhaa| koUhaNa sitIkaranubbhavehiM dosehimaM kunyjaa| cU. te puNa purisA duvihA - bhuttabhogI abhuttabhogI ya / smRtikaraNA kautukadoghA tehiM dosehi uppannehiM imaM kujA // [mA.538] paDigamaNa annatitthiya, siddha saMjati saliMgahatthe y| addhANa vAsa sAvaya, teNesuya bhAvapaDibaMdho / / cU. "paDigamaNaM" unnikkhamaNaM, annausthiesuvA jAti, "siddhaputtiM" vA paDisevati, saMjatI vA saliMge Thito paDisevati, hatthakammaM vA kareti / tamhA eyaddosapariharaNatthaM na tattha ThAejjA / bhave kAraNaM jeNa tattha ThAejjA "addhANa" pacchaddhaM / addhANaM paDivannA vA, vAsaM vA paDati, vahiM vA gAmassa sAvayabhayaM sarIrovakaraNateNA vA etehiM kAraNehiM bhAvapaDibaddhe tthaayNti| taM puNa imAe jayaNAe ThAeMti[bhA.539] vihiniggato tu jatituM, paDibaddhe davvajotirukkhAhe / ThAyaMti aha u vAsaM, sAvayateNe ya to bhAve / / cU.vihiNiggatA suddhvshi-abhaavedvbpddibddhaaetthaayNti|tss abhAvejoipaDibaddhAe tassa abhAve bahiyA rukkhaheDhe ThAyati / ahavA-buTThI saMpaDai, sAvayabhayaM vA, bAhire teNagabharya vA to bhAvapaDibaddhAe ThAyati / / tattha vi imA jayaNA --
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ 161 uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 540] [bhA.540] bhAvaMmiThAyamANo, paDhamaM ThAyaMti svpddibddhe|| tahiyaM kaDagacilimilI, tassa'satI ThaMti pAsavaNe // cU.bhAvapaDibaddhAeThAyamANApaDhamaMThayaMtirUvapaDibaddhAe, puvya-bhaNiya-dosapariharaNatyaM aMtare kaDayacilamilI vA aMtaraM deMti / "tassa'sati"tti svapaDibaddhAe, tassa asatIe paasvnnpddibddhaae| tattha vi puvvadosapariharaNatthaM mattae vosiriuM annattha prihveN|| [bhA.541] asatI ya mattagassA, nisiraNabhUmIe vApi astiie| vaMdeNa volapavisaNa, tAsi velaM ca vajejja // cU.asati pAsavaNamattagassa annAe vA kAiyabhUmIe asati "vaMdeNa" vaMdaNavolaM gelaM kareMtA "visaMti" pavizaMtItyarthaH / "tAsiM" ti agArINaM vA vosiraNavelA taM vajeti / / pAsavaNapaDibaddhAeasatIe sddpaaNddebddhaaetthaayNti| soyasaddotiviho- bhUsaNa-bhAsA rahassasaho ya / tattha vipaDhama imesu-- [mA.542] bhUsaNabhAsAsadde, sajjhAyajjhANa niccmuvyoge| uvakaraNeNa sayaM vA pellaNa annattha vA tthaanne|| cU. paDhamaM bhUsaNasaddapaDibaddhAe, pacchA bhAsAsadde / tattha puvvabhaNiya-dosapariharaNatthaM imA jayaNA bhaNNati-samudiyA mahaMtasaddeNa sajjhAyaM kareMti, jhANaladdhi vA jhAyaMti, eteSveva nityamupayogaM / bhUsaNabhAsAsaddapaDibaddhAe sasati, ThANa-paDibaddhAe vA ThAyaMti / tattha vi puvabhaNiyadosapariharaNatthaM imA jayaNA "uvakaraNe" pacchaddhaM / uvagaraNaM viSpagiNNaM tahA ThAeMti jahA tesiM ThANao na bhavati, sayaM vA vippagiNNA hou pellaMti / annattha vA ThANe gaMtuM divasato acchati / / ThANapaDibaddhAe asati rahassasaddapaDibaddhAe ThaMti[bhA.543] pariyArasaMddajayaNA, saddavate tividh-tividh-tividheyaa| uddANa-pauttha-sahINabhattA jA jassa vA gruii| cU. puriseNa itthI pariyAriyA paDibhuMjamANi tti vuttaM bhavati, jaM sA sadaM kareti tattha jayaNA kAyavvA / "saddavae" tti saddato tivihA - uddANabhattArA pautthabhattArA sAhINabhattArA y| evaM parUviyAsu ThAiyavvaM imAe jayaNAe -- puvvaM uddANaM bhattArAe therIe maMdasaddAe / tato eteNa ceva kameNa etAsu ceva therIsu mjjhimsddaasu| tato eteNa ceva kameNa etAsu ceva therIsu tivvsddaasu|tto uddaannputthptiyaas|tto etAsucevajahakkameNa manjhimAsujAva tivvasaddAsu tato etAsuceva jahakkameNa tivvasaddasu |to sAhINabhattarAsutherIsumaMdasaddAsujAva tivvasadAsu [tato sabhoiyAsutherI majjhimAsujahAsaMkhaM |to-sbhoiyaasutrunnisthiisumNdmjjhimtibbsddaasu jahasaMkhaM ] ahavA - "jA jassa vA garugIyaM" tti - jA itthI jassa sAhussa mAulahudiyAdiyA bhavvA sA garugI bhaNNati / (sA] taM (tAM] pariharati / ahavA "garugi"tti jo jassa saddo rucati tivvAdigo tena juttA gurugI bhaNNati, so taM tAM pariharati / / ahavA iNao kamo anno[bhA.544] uddANaparighiyA, pauttha kaNNA sabhoiyA ceva / therImajjhimataruNI, tivvakarI maMdasaddA ya / / [1511
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ 162 nizItha-chedasUtram -1-1/1 cU.iha gAhAe "kaNNA" saddo baMdhAnulomAomajhekaoesa AdIe kaaydyo| "kaNNA" apariNIyA, "uddANa-bhattArA" bhattAreNa pariThavitA, pavAsiya-bhattArA, sAhINa- bhattArA sabhoiyA bhaNNati / eyAo jahAsaMkheNa therI-majjhima-taruNI / evaM parUviyAsu imo kamopulaM kaNNAe therIe / tato kaNNAe kappaTTiyAe / tato majjhimakaNNAe / tato uddANapariThThavaNa-pauttha-therIsujahAsaMkhaM / tato etAsu ceva majjhimAsu / tato etAsu ceva taruNIsu / tao sabhotiatherIe maMda-majjhima-tivvasaddAe jahasaMkhaM / tato majjhimAe sabhotiyAe tivihasaddAya jhaaskhN|ttotrunnitthiie sabhoiyAetivihasaddAejahAsaMkhaM |evN sAmaNNajayaNAe bhaNiyaM / viseseNaM puNa jassa jaM appadosataraM tattha tena ThAyavvaM // pAsavaNAdipaDibaddhAsu "siddhasenAyarieNa" jA jayaNA bhaNiyA ta ceva saMkhevao "bhaddabAhU" bhaNNati[bhA.545] pAsavaNamattaegaM, ThANe annattha cilimilI rUve / ___sajjhae jhANe vA, AvaraNe saddakaraNe va / / __ gha. puvvaddhaM kaMThaM / imA sadde jayaNA "sajjhAe" tti / asya vyAkhyA / / [bhA.546] veggakaraMjaM vA vi, parijitaM bAhiraM ca itaraM vA / so taM guNei suttaM, jhANasaladdhI u jhAejjA / / cU, veraggakaraMjaM suttaM taM paDhati, jahA taM sadaMna suNeti | jaM vA vi suTu pariciyaM akhaliyaM AgacchatitaMpuNa aMgabAhiraMpannavaNa diitaraMaMgapavilu AyArAdi jassa sAhussa etesiM annataraM Agacchati so taM guNe ti suttaM / "jhANeva"ti asya vyAkhyA jhANasaladdhI jhaayti|| "AvaraNe saddakaraNe ya" tti[bhA.547] dosu vi aladdhi kaNNAvareMti taha visavaNe kare sdN| jaha lajjiyANa moho nasati jayaNAtakaraNaM vaa| cU. "dosuvi"tti jhANe pADhe vA jo aladdhi kaNNA Avarati AvareMti tti vuttaM bhavati / taha vi jai saI suNeti tAhe sadaM kareti tahA jahA tesiM lajjiyANa moho nAsati - kimeyaM bho! viguttA na passasiamhe ! jai taha na ThAti to jayaNA kareti / peccha bho ! iMdadattAi somasammA imo amha purao vigutto anAyAraM sevati // gato tatiyabhaMgo / idAni paDhamo bhaMgo bhaNNati[bhA.548] ubhayo paDibaddhAe, bhayaNA pannarasigA tu kAyavvA / davve pAsavaNammiya, ThANe rUve ya sadde y|| cU. ubhao paDibaddhA nAma davveNa ya bhAveNa ya, tattha pannarasa bhaMgA kAyavvA, imeNa ecchaddhakameNa davvattopaDibaddhA, nobhAvato pAsavaNAdisu, esa naghaDati ubhayato apratibaddhatvAt, evaM anne vi solasa na ghaDati, ubhayato apratibaddhatvAdeva / / je panarasa ubhayapaDibaddhA tesu ThAyamANassa ime dosA[bhA.549] ubhayo paDibaddhAe, ThAyaMte ANamAdiNo dosaa| teceva hoMti dosA, taM ceva ya hoti ditiyapadaM / / cU. ubhayatodavva-bhAvapaDibaddhAe TAyamANassa ANAdiNo dosA |jey bitiyatatiyabhaMgesu dosA samuditAte paDhamabhaMge dosA bhvNti|jtesu bitiyatatiyabhaMgesuavavAtapadaMtaM ceva paDhamabhaMge
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 549] 163 bhavati // gao paDhamabhaMgo / saI vA souNaM "ti dAraM gataM" "airittAe ca uppatA sadde' tti dAraM prAptaM / asya vyAkhyA[bhA.550] juttappamANa atirega hINamANA ya tividha vsdhii| apphuNNamaNapphuNNA, saMbAdhA ceva nAyavvA / / cU. vasahItividhA-juttappamANA, atirittapamANA, hInappamANA |jA sAhUhi saMthAragappa gaNhamANehiM apphuNNA vAviya tti vuttaM bhavati, sA juttappamANA / jA aNaphuNNA sA atiregA, jattha saMbAha ThAeMti sA hINappamANA nAyavvA || [bhA.551] tIsuvi vijaMtIsuM, juttappamANAe kappatI ThAuM / tassa asatI hINAe, atiregAe ya tassa'satI / / ghU. etAsu tIsu vi vijaMtIsu paDhamaM juttappamANA ThAyavvaM / tassAsatI hiinnppmaannaae| taasatI atiregappamANAe ThAyavvaM / / tattha juttappamANAe hINappamANAe ya saddassa asaMbhavo / airittappamANAe saddasaMbhavo jato bhaNati[bhA.552] atirittAe ThitANaM, itthI purisoya visayadhammaTThI / ujjugamaNujugA vA, ejjAhI tatthimo ujjU / / cU. airittappamANAe ThitANaM itthI puriso ya visayaghammaTTI tatthAgacchejJA strIparimogArthItyarthaH so puNa puriso duviho - ujjU anujjU vA AgacchejjA, mAyAvI amAyAvi tti vuttaM bhavati // atirittavasahiThitANaM jai itthI purisoya Agaccheja, to imA sAmAyArI[bhA.553] purisitthI AgamaNe, avAraNe ANamAdiNo dosA | uppajaMtI jamhA, tamhA tu nivArae te u|| cU. airittavasahIe jai itthI puriso ya Agacchati to vAreyavvA / aha na vAreti to cauguruM / ANAdiNo ya dosA bhavaMti / tamhA dosapariharaNatthaM tANi vAreyavvANi // "tathimo uju"tti asya vyAkhyA[bhA.554] amhe mo AdesA, rattiM vucchA pabhAe gacchAmo / esA ya majjhabhajJA puTTho puTTho va sA ujjU || cU. jo itthisahito puriso Agao so evaM bhaNejA - "amhe mo AdesA' pAhuNa ti vuttaM bhavati, iha vasahIe ratti vasiuM pabhAe gacchissAmo, sA ya itthiyA majjhaM bhajA bhvti| evaM pucchito vA apucchito vA kahejjA ujjU / / ahavA imo ujjU- . [bhA.555] anno vi hoi ujjU, saDabhAve neva tassa sA bhginii| taMpi hu bhaNaMti citte itthI vajA kimu saceTTA // cU. "anno"tti anena pagAreNaM ujjU bhavati / so vi ya pucchio vA bhaNati esa me ithigA bhaginI bhavati / sA ya tassa paramattheNeva bhagino "sabbhAveNe"tti vuttaM bhavati / "taM pi huti taditi taM bhaginivAdinaM bruvaMti "amhaM cittakamme vi lihiyA itthI vajanijjA, kiM puNa jA saceyaNA, to tumaMio gacchAhi" api padArtha saMbhAvane, kiM saMbhAvayati? yaditi bhaginivAdinaM
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ 164 nizItha-chedasUtram -1-11 evaM bruvaMti kimuta bhAryAvAdinaM "hu' ysmaadrthetyrthH|| sa bhajAvAdI bhaNati "na vaTTae amhaM saha nihatthehiM vsiuN"| kiMca[bhA.556] baMbhavatINaM purato, kiha mohiha puttamAdisarisANaM / navi bhaiNI i juJjati, rattiM virahammi sNvaaso|| khUbaMbhavvataMgharetije "baMbhavatI' tANapuraoaggau tivuttaM bhavati, "kaha" keNappagAreNa, "mohiha" anAyAraM paDisevissaha, prAyaso pitA putrasyAgrato na anAcAra sevate / mAuM vA / ahavA "Adi"ti AdisadAo bhAuMmAuM piuM vA / evaM tumaM piputtamAdisarisANaM purato kahaM anAyAraM paDisevasItyarthaH / jo bhaginivAdI so evaM vaNNavinati "na vi" pacchaddhaM / bhaginyA saha rAtrau "virahite" appagAse vasiuMna yujytetyrthH|| [bhA.557] ia anulomaNa tesiM, caukkabhayaNA anicchamANehiM / niggamaNa puvadiDhe ThANaM rukkhassa vA heTThA / / cU. "iya" evaM, "anulomaNA" anunnavaNA pannavaNa tti, tesiM kIrai / pannavijaMtA vi jati necchaMti niggaMtuM, tadA "caukkabhayaNA" caubhaMgo kajati-puriso bhaddago, itthiivibhdiyaa| evaM caubhaMgo / jaM jattha bhaddataraM taM anulomijjati / jai niggacchaMti, to ramanijaM / aha bitiya-tatiya-bhaMgesuegataraggAhato anicchaMtANaM, cautthe ubhyoabhdrtvaat|aniggcchNtaannN niggamaNaM sAhUNaM "puvva diDhe tti" jaM puvadiTTa sunnagharAdi tatya ThAyaMti / sunnagharA abhAvao gAmabahiyA rukkhaheTThA vi ThAyaMti, na yatattha itthasaMsattAe ciTuMti // aha bahiyA ime dosA[bhA.558] puDhavI osa sajotI, harita tasA tena uvadhi vAsaM vaa| sAvaya sarIrateNaga, pharusAdI jAva vvhaaro|| cU. bahiyA gAmassa rukkhaheTThAo AgAse vA sacittapuDhavI osA vA paDati, annA vA sajotiyA vasahI asthi,hariyakAo vA, tasA vA pANA, tahAvi tesu ThAyaMti, na ya tehiM saha vasaMti / ahavA - bahiyA uvatihemA, vAsaM vA paDati, sIhAti sAvayabhayaM vA, sarIrateNA vA asthi annA yanasthi vasahI, tAhe na bahiyA vasaMti, tattheva'cchaMti / pharusavayaNehiM niTTharA beMti, jAva vavahAro vi tena samANaM kajjati // evaM vA vIhAveti[bhA.559] amhedANi visehimo, iDDimaputta balavaM ashmaanno| nIhi anite baMdhaNa, uvaTTitai sirigharAharaNaM / / cU. sAhU bhaNaMti-amhe khamAsIlA, idAniM vivihaM viziSTaM vA sahemo visahimo, jo tastha AgAravaM sAhUso dAijati, imo sAhU kumArapavvatito, sahassajohI vA, mA te paMtAveja, iDiputto vA rAjAdItyarthaH, balavaM sahassajohI, asahamANo rosA balA nInehiti, tato varaM sayaM ceva niggato jati niggato to laTuM, aha na nIti so sabve vA sAhU ego vA balavaMtaMbaMdhati / itthI vi jai taDaphaDeti to sA vi bajjhati / "uvaTThie" tti gose, mukkA rAule karaNe uvahitANi tattha kAraNiyANa vavahArA dijjati, sirigharAharaNadiTThateNa / jai ranno siridhararayaNAvahAraM kareMto coro gahito to se tujhe kaM daMDaM payacchaha ? te bhaNaMti-siraM se gheppati, sUlAe vA bhijjae / sAhU bhaNaMti-amha vi esa rayaNAvahArIavvAvAtio muhA mukko baMghaNeNa / tebhaNaMti-ketubbha rataNA?
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 559] 165 sAhU bhaNaMti-nANAdI, kahaM tesiM avahAro? anAyArapaDisevaNAto appadhyAnagamanetyarthaH / / gato ujjU / idAni anujjU bhaNNati[bhA.560] amhe mo AesA, mamesa bhagini ti vadati tu anujjU / . vasiyA gacchIhAmo, rattiM Araddha nicchubhnnN|| cU. tAe ghaMghasAlAe ThitANaM saitthI puriso Agato bhaNati - amhe mo "AdesA" - pAhuNA, eSA strI me bhaginI, na bhAryA, evaM bravIti ariju, iha vasittA rattiM pabhAe gmissaamo| evaM soanukUlachammeNa tthio| "rattiM Araddhe'' ttirattiM soithiyaMpaDiseveumAraddho to vArijjati taha kiM aTThAyamANe nicchubhaNaM pUrvavat / / nicchubhaMto vA ruTTho[mA.561] Avarito kammehiM, sattU iva uvaDio thrthrito| muMcati a bhiMDiyAo, ekkevaM bhe'tivaaemi|| cU. "Avario' pracchAditaH, kriyate iti karma jJAnavaraNAdi, ahitaM karoti, karmaNA pracchAditvAt / kahaM ? jeNa sAhUNaM uvari sattU iva uvakRito roseNa tharathareMto kaMpayaMto ityarthaH, vAtitajogeNaM muMcati bhiMDiyAo tAni upokkAu tti vuttaM bhavati, bheyuSmAkaMekaikaM vyApAdayAmItyarthaH / / evaM taMmi viruddhe[bhA.562] niggamaNaM taha ceva u, niddosa sadosa'niggame jtnnaa| sajjhAe ujjhANe vA, AvaraNe saddakaraNe ya / / cU, "niggamaNaM" tAo bahIho, taha ceva jahA puvvaM bhaNiyaM, jati bahiyA nihosa / aha sadosaM ato aniggamA tattheva'cchaMtA jayaNAe acchaMti / kA jayaNA? "sajjhAe" pacchaddhaM / pUrvavat kaNThyaM / / evaM pi jayaMtANaM kassati kAmodao bhavejA, joiNNe ya imaM kujA [bhA. 563] kouhalaM ca gamaNaM, siMgAre kuDDachiddakaraNe y| dir3he pariNayakaraNe bhikkhuNo mUlaM duve itare / / [bhA.564] lahu gurU lahuyA gurugA, challahu chagguruyameva chedo ya / karakammassa tu karaNe, bhikkhuNo mUlaM duve itare / / cU. do vigAhAo jugavaM gacchati / kouhalaM se uppaNNaM "kahamanAyAraM sevaMti ?'"tti, estha mAsalahuM / aha se abhippAo uppajjati "AsaNNe gaMtuMsuNemi"; acalamANassa mAsaguraM, "gamanaM" ti padabhede keculhuaN| siMgArasadde kuDakaDaMtare suNemANassa cauguruM / "karaNAdi" kaDDachiddakaraNe challahuM; tena chidde na anAyAraM sevamANA diTThA chaguruM / karakammaM karemi tti pariNate chedo|aaddhtto karakammaM kareuM mUlaM bhikkhunnobhvti| "duve''tti abhisegAyariyA, tesiM "iyare "tti aNavaThThapAraMciyA aMtapAyacchittA bhavaMti / heTThA ekekaM husati / ahavA-koUAdisu sattasu padesu mAsaguruvivajjitA mAsalahugAdi jahAsaMkhaM deyA, sesaM taheva kaMTyaM / / sIso pucchati-kahaM sAhU jayamANo evaM Avajati ? bhaNNati[bhA. 565] vaDapAdavaummUlaNa tikkhamiva vijalammi vccNto| saddehiM hIramANo, kammassa samajaNaM kuNati / /
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-1 / 1 cU. jahA vaDapAdao anegamUlapaDibadhdho girinatisalilavegeNaM ummUlijjati evaM sAhU vinatipUreNa vA tikkheNa kayapayatto vi jahA harijati, vigataM jalaM "vijjalaM" siDhilakardametyarthaH, tattha kayapayatto vi vaccaMto paDati, evaM sAhU vi / saddehiM" pacchaddhaM -- visayasaddehiM bhAve hIramANe kammovajjaNaM karotItyuktam // "atirittavasahIe " tti dAraM gataM - idAniM bahiyA niggatassa dAraM pattaM-[bhA. 566] veyAvaccassaTThA, bhikkhAviyArAtiniggate saMte / bhUsaNabhAsAsadde, suNejja paDiyAraNAe vA / / cU. uvassayAo bahiM niggamo imehiM kAraNehiM - gilANassa osahapatthabhoyaNAdinimittaM / evamAdi veyAvaccaDDA / "niggao", bhikkhAyariyaM vA niggato AdisaddAto viyAra - ujjhAyabhUmi vA nigato samANo bhUsaNasaddaM vA, bhAsAsaddaM vA, pariyAraNAsaddaM vA suNejja / puriseNa itthI paribhujamANA jaM saddaM kareti esa pariyAraNAsaddI sa bhaNNati / tattha bhutta'bhuttANaM saMjamavirAdhanAdosapariharaNatthaM imaM bhaNNati [bhA. 567] 166 bhAro vilaviyamettaM savve kAmA duhAvadhA / tivihammi vi saddammI, tiviha jataNA bhave kamaso // cU. valayAdibhUsaNasadde bhUsaNasaddaM vA AbharaNabhAro tti bhaNNati / mita-madhuragItAdibhAsAsadde vilaviyaMti bhaNNati pravasita- mRtabhartariguNAnukIrtanArodinIstrIvat pariyArasadde "savve kAmA duhAvaha"tti dukkhaM AvahaMtIti dukkhAvahA dukkhopArjakA ityarthaH / tiviha bhUsaNAdisadde esa jayaNA bhaNitA jahAkamaso / "saddaM vA soUNaM" ti dAraM gataM idAniM " davaNaM" ti dAraM bhaNNati [bhA. 568 ] AliMgaNAvatAsaNa, cuMbana paritAraNetaraM vA vi / saccittamacittANava, davaNaM uppatA moho / cU. puriseNitthI stanAdiSu spRSTA AliMgattA, bAhAhiM avatAsitA, mukhena cuMbitA, sAgAriyasevaNaM '"pariyAraNaM" "itaraM" gujjhappadeso; etAni ruvANi sacittANi vA acittANi vA citra-karmalepyAdiSu dRSTavA mohotpattItyarthaH // "da" ti dAraM gataM / idAniM "sariuM" tti dAraM bhaNNati [bhA. 569 ] hAsaM dappaM ca ratiM, kiDDuM sahabhutta AsitAiM ca / sariUNa kassa i puNo, hojjAhI uppatA mohe // cU. kiMci itthiyAhiM samaM hasitaM AsI / itthIhiM saha hattho (raMDA ratI] dappo ahavAniddhagAdi bhAriyAe parihAseNa balA thaNorughaTTaNaM dappo / ratIM ti vA kAmo bhutto kiDDuM pAsagAdibhiH, egabhAyaNe sahabhuttaM, AsiyaM egAsaNe nisaNNANi tuyaTTANi vA ThitANi / evamAdiyANi puvvabhuttANi sariUNa kassa ti sAhussa mohodao hoja / / jatthadaNaM moho uppajjati, tatthimA jataNA[ bhA. 570 ] diTThIpaDisaMhAro, diTThe saraNe viraggabhAvanA bhaNitA / jataNA sanimittammI hota'nimitte imA jataNA ||
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ 167 uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 570] cU.AliMganAvatAsaNAdisudiTThIpaDisaMhAro knyjti| diDhesuhAsadapparaimAisupuvvabhuttesu savaNeveraggamAdiyAsu bhaavnnaasuappaannNbhaaveti| bhnniyaajynnaasnimittmmi|snimittmohodo gao / idAniM animittaM bhaNNati / hoi animitte imA parUvaNA jayaNA ya / / animittassa tiviho udao- kammao AhArao sarIrao ya / tattha kammodao imo[bhA.571] chAyassa pivAsassa va, sahAva gelaNNato vi kisassa / bAhiranimittavajjo animittudao havati mohe / / ghU. "chAo" bhukkhio, "pivAsito" tisito, sahAvato kiso sarIreNa gelaNNato vA kiso, erisassa jo mohodao, bAhiraM saddAdigaM nimittaM, tena vaJjito animitto esa mohodao utti gattaM idAni AhArodao tti bhaNNati-- [bhA.572] AhAraubbhavo puNa, paNItamAhArabhoyaNA hoti| vAIkaraNA''haraNaM, kallANapurodha ujjANe / / cU, AhArapaccao mohubbhavo "puNa" visesaNe, "paNItaM" galaMtaNehaM, AhAryate iti AhAraH, praNItAhArabhojanAd mohodabhavo bhavatItyarthaH / kathaM ? ucyate "vAtIkaraNa" tti / paNIyAhArabhoyaNAorasAdi vuDDI jAva sukaMti; sukkovacayAvAyuprakopaH, vAyuprakopAcaprajananasya stabdhatAkaraNaM, athao bhaNNati vAIkaraNa / ahavA paNIyAhAro vAjIkaraNaM dappakAraketyarthaH / ihodAharaNaM "kallANapurohaujjANe"tti kaMpillapuraM nagaraM / brhmdttoraajaa|tss kallANagaM nAma aahaaro| so variseNa niphijati |tNc isthirayaNaM cakkI yamuMjaMti / tavvairitto anno jai muMjati, to ummAo bhavati / purohito ya tamAhAramabhilasati / puNo puNo rAyANaM bhaNati - cirassa te rajjaM laddhaM, adiTThakallANosi, jeNa sArIriyamAhAraM na desi kassati / rAiNA rUsieNa bhaNio-kalaM nAtitthivagga sahio nimaMtio si / rAiNA ujjANe jemaavio| tehiM mohudao godhammo smaacrito| evaM paNIyAhAreNa mohudao bhavati tti / / "AhArodau"tti gataMidAni "sarIrodau tti bhaNati[bhA.573] maMsovacayA bhedo, bhedAo aaddh-miNj-sukkaannN| sukkocayA udao, sarIracayasaMbhavo mohe // cU. AhArAto rasovacao / rasovacayAo ruhirovacao / ruhirovacayA mNsovco| maMsovacayA medaavco| evaM kameNa "bhedo" vasA "aTThI' haI, mijaM mejullau tti vuttaM bhavati, tato sukkovacao, sukkovaccayAo mohodao bhvti| evaM sarIrovacayasaMbhavomohodaobhavatItyarthaH gataM "sarIrodae"tti dAraM / evaM sanimittassa animittassa mohudayassa uppannassa jhANajjhayaNAdIhiM ahiyAsaNA kAyavvA / aTThAyamANe[bhA.574] nivitiganibbale ome, taha uddhaTThANameva ubbhAme / yAvaccA hiMDaNa, maMDali kppttttiyaahrnnN|| cU.nivvItiyamAhAraM aahaareti| taha vi aThAyamANe nivvalANi maMDagacaNagAdI AhAreti taha vi aThAyamANe omodariyaM kareti / taha vina ThAti cautthAdi-jAva-chammAsiyaM tavaM kareti; pAraNae nibbalamAhAramAhAreti / jai uvasamati to suMdaraM / aha novasamati "tAhe" uddhaTThANaM
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ 168 nizItha-chedasUtram -1-11 mahaMtaM kareti kAyotsargamityarthaH / taha vi aThAyamANe ubbhAme bhikkhAyarie gacchati / ahavA - sAhUNa "vIsAmaNA"tiveyAvaccaM kraavinyjti| taha viaThAyamANe desahiMDagANaM sahAo dijjati ettha heDillapayA uvaruvari daTThavyA, evaM agItatthassa / gItattho puNa suttatthamaMDaliM dAviJjati / ____ ahavA - gItatthassa vi nivvitigAdi vibhAsAe daTThavvA ! nodaka Aha - jati tAvAgIyatthassa nivvIyAditavavisesA uvasamona bhavatito gIyatthassa kahaM sIyacchAyAdiThiyassa uvasamo bhavissati ? AcAryAha - paizAcikamAkhyAnaM zrutvA gopAyanaM ca kulavadhvAssaMyama yogairAtmA nirantaraM vyApRtaH kAryaH / __ "kappaThiyAharaNaM" ti -- egassa kuDubigassa ghUyA nikkammavAvArA suhAsaNatthA acchati tassa ya abbhaMgubvaTTaNa-vhANa--vilevaNAdiparAyaNAe mohabbhavo / ammaghAti bhaNati / Anehi me purisaM / tIe ammaghAtIe mAue se kahiyaM / tIe vi piuNo / piuNA vAhirattA bhaNiyA / puttie ! etAo dAsIo savvadhaNAdi avaharaMti, tumaM koThAyAraM paDiyarasu, taha tti paDivannaM, sA-jAva-annassabhattayaM deti, annassa vitti,annassataMdulA, annassa AyaM dekkhati, annassa vayaM, evamAdikiriyAsuvAvaDAe divaso gto|saaatiivkhinnnnaa rayaNIenivaNNA ammaghAtIte bhaNitA -Anemi te purisaM? sA bhaNeti- na me puriseNa kajaM, nidaM lahAmi / evaM gIyatthassa vi suttaporisiM deMtassa atIva suttatthesuvAvahassa kAmasaMkappo najAyai / bhaNiyaMca "kAma! jAnAmi te mUlaM" silogo|| [bhA.575] evaM tu payatamANassa uvasame hoti kassai na hoti / jassa puNa so na jAyai, tattha imo hoi diTuMto / / cU. "evaM" nivvItiyAdippagAreNa jayamANassa yasAhussa uvasamo vihoti, kassa vina hoti / jassa puna sAhussa so mohAvasamo na jAyati; tattha anuvasame imo diTuMto kaJjati // [mA.576] tikkhammi udayavege, visamammi vi vijalammi vccNto| kuNamANo vi payattaM, avaso jagha pAvatI paDaNaM / / cU.girinaIe puNNAe kayapayatto vipuriso tikkheNa udagavegeNaharijati; evaM nimnonnataM visamaM vigatajalaM vijalaM etesu kayapayatto vi paDaNaM pAvati // asya dRSTAntasyopasaMhAraH kriyate[bhA.577] taha samaNa suvihiyANaM, savvapayatteNa vI jayaMtANaM / kammodayapaccaiyA, virAdhaNA kassai havejjA / / cU. "taha" tena prakAreNa,samomaNo samaNo, sobhaNaM vihiyaMAcaraNamityarthaH, savvapayatteNa nivvItiyAti vA caNAti jogeNa jayaMtANaM vi karmahetukacAritravirAhaNA kasyacit sAdhorbhavedityarthaH / evaM so udinnamoho adaDhadhitI asamattho ahiyAseuM tAhe hatthakammaM kareti / / [bhA.578] paDhamAe porisIe, bitiyA tatiyA tahA cautthIe / mUlaM chedo chammAsameva cattAriyA gurugaa|| cU. paDhama-bitiya-tatiya-ghautthIe porisIe ya jahakkameNa hatthakammaM kareMtassa pacchittaM-mUlaM chedo chaggaru cauggurugA y||asyaa gAthAyAH vyAkhyA
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 579] 169 [bhA.579] nisipaDhamaporisubbhava, adaDhaviti sevaNe bhave mUlaM / porisi poriti sahaNe, ekkakkaM ThANagaM hasati / / cU. rAto paDhamaporisIe mohabbhavo jAo, tammiceva porisIe adaDhadhitissa hatthakamma kareMtassa mUlaM bhavati / aha paDhamaporisiM sahiuM bitiyaporisie hatthakammaM kareti chedo bhavati / aha do porisie sahiuM tatie porisie hatyakammaM kareti chaggurugA / aha tinni porisio ahiyAseuM cautthe pahare hatthakammaM kareti vA / evaM porisihAnIe sthAnahAso bhavatItyarthaH / / [mA.580] bitiyammI divasammi, paDisevaMtassa mAsitaM gurugaM / chaTTe paccakhANaM sattamae hoti tegicchaM / / cU. evaM rAtIe cauro pahare ahiyAseuM bitiyadivase paDhamaporisIe maasguruN| evaM paMcamaM pAyacchittaTThANaM / evaM paDisevittA apaDisevittA vA annassa sAhussa kachu kahejjA / te ya kahite imerisamuvadisejjA chaThe paJcakhANaM "pacchaddhaM" // [bhA.581] paDilAbhaNa'TThamammI, navame saDDI uvassae phAse / dasamammi pitA puttA, ekkArasammi AyariyA / / cU. "chaTTe paccakkhANaM" etappabhitINa imaM pacchittaM-- [bhA.582] chaTTho ya sattamo yA, adhasuddhA tesu mAsiyaM lahugaM / udarille jaM bhaNaMti, buDDhassa'vi mAsiyaM gurugaM / / cU. chaTThasattamA ahAsuddhA nAma na doSayuktaM upadezaM dadatItyarthaH / je puNa na gurUpadezo secchAe bhaNNatitena tesiM mAsalahuM pAyacchittaM / uvarille tti paDilAbhaNAdi tinni "jabhaNaMti'tti sadoSamupadezaM dadati tena tesiM tiNha vi mAsaguruMpacchittaM / pitA buTTo tassa vi mehuNapalliM nayaMtassa mAsaguruM "avi" saMbhAvaNe, annassa vi / / "chaThe paccakkhANaM' tti asya vyAkhyA[bhA.583] saMghADamAdikadhaNe, jaMkataM taM katamidANi paccakhaM / avisuddho duTThavaNo, na sujjha kiriyA se kAtavvA / / cU. saMghADaillAsahussa annassa vA kahiyaM-jahA me hatthakammaM kataM / so bhaNati-jaMkataM taMkatameva, idAni bhattaM paccakkhAhi, kiM te bhaTThapaiNNassa jiiviennN| sattamato hoi tegicchaM" asya vyAkhyA - "avisuddho" pacchaddhaM / jahA avisuddho duTThavaNo rapphagAdi, kiriyAe vinA na visujjhatina nappati, evaM tubhae jaM kayaM taM katameva idAnaM nivvItiyAtikiriyaM karehi jeNovasamo bhavati / / "paDilAbha'hame' asya vyAkhyA[bhA.584] paDilAbhaNA tu saDDI, kara sIse baMda Uru doccNge| mUlAdi ummajaNa, okaDDaNa savimANemo / / cU. tathaivAkhyAte idamAha "saDDI' AvikA, sA paDilAbhAvijjati / tIe paDilAbhaMtIe Urue Thie pAtre ahAbhAveNa abhuvecca vA cAlite UruaMmajjheNa ogalati doccaMgAtI tao sA saddIkaraNa phusati, sIseNa vaMdamANI pAde phusejjA / itthIphAseNa ya bIeNisaggo havejjA tatovasamo
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ 170 nizItha-chedasUtram -1-1/1 syaat| "navame saDDI uvassae" asya vyAkhyA "mUlAdi" pacchaddhaM / mUlaM AdiggahaNAto gaMDaM annataraM vA tadaNurUvaM rogamukkaDaM kajati, tato saDDI Anijati uvassayaM, tassa vA ghare gammai, tato sA ummajatispRzati ukaDvaNaM gADhataraM, tena isthisaMphAseNa bIyaNisaggo bhave // dasamammi pitAputta"tti asya vyAkhyA[bhA.585] saNNAtapalli nehiNa, mehuNi khuttuNtnniggmovsmo| avidhitigicchA esA, AyariyakahaNe vidhikkAre / / cU. tathaivAkhyAte dasame bravIti khaMtaMbhaNAti-tubbhe do vi pitAputtAsaNNAyapalliMgacchaha saNNAyagagANaM ti vuttaM bhavati, tattha "mehuNiyA" mAuladuhiyA, "khuTuMta"tti utpAsavayaNehi bhiNNakahAhi paropparaM hatthasaMphariseNakIDaMtassa bIyaNisaggo, tatovasamo bhvti|avidhitigicchaa esA bhaNiyA / "ikkArasamaMmi AyariyA' asyA vyAkhyA-"AyariyakahaNe vidhikaaro"| taha ceva akkhAte bhaNai tumaM AyariyANaM kahehi, jaM te bhaNaMti taM karehi esa ekkArasame vihIe uvaeso / tena so nidoso|| __ ahavA koti bhaNejA - imehi hatthakammaM kAravijjati[bhA. 586] sAruvi-sAvaga-gihige, paratisthi--NapuMsae ya sayaNeya / ___ caturo ya hoti lahugA, pacchAkammammiteceva / / cU. sArUvigeNa, sArUvigosiddhaputto, sAvageNa vA, gihiNAmicchAdiviNA vA, paratisthieNa vA, "napuMsae suyaNeya' tti anne ee ceva cauro purisanapuMsayA, etehiM hatthakammaM kAraviJjati / etehiM kAravemANassa patteyaM caulahuyA bhavaMti / visesiyA aMtapade dohi vi gurugA / (evaM purisanapuMsagesu vi] / aha te hatthakammaM kareuM udageNa hatthA ghoyaMti evaM pacchAkammaM / ettha se caulahuyaM / teceva caulahugAbruvato'pi bhavantItyarthaH / ahavA- "napuMsae"tti kAUMchauguruaM esa anno Adeso / / ahavA - koti bhaNio abhaNita vA itthiyAhiM hatthakammaM kAraveja / [bhA.587) eseva kamo niyamA, itthIsu vi hoti aanupubbiie| cauro ya hu~ti gurugA, pacchAkammami te lhugaa|| cU. eseva "kamo'' pakAro jo purisANa sArUviyAdI bhaNito "niyamA' avassaM so ceva pagAro itthIsu vi bhavati / navaraM- caugurugA bhavaMti / taha ceva visesitaa| pacchakaMmammi te gheva caulahayA bhavaMti // idAni jaM sutte bhaNiyaM "karetaM vA sAtijjati"tti asya vyAkhyA[bhA.588] anumodaNakArAvaNa, duvidhA sAijaNA samAseNaM / anumodaNe tu lahuo, kArAvaNe gurutaro doso / cU. sAtijjati svAdayati, karmabandhamAsvAdayatItyarthaH, sA sAtijjaNA duvihA-anumoyaNe kArAvaNe ya / "samAso'' sNkssepH| sIsopucchatti-etesiMkArAvaNaanumatINaM kayarammi gurutaro doso bhavati? AcAryAha
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ 171 uddezaka : 1, mUlaM-1, [bhA. 588] - "anu" pacchaddhaM / anumodane lahutaro doso, kArAvaNe gurutaro dosetyarthaH / kArAvaNa anumatINaM kiM sarUvaM ? bhaNNati[bhA.589] kArAvaNamabhiyogo, parassa iccharasa vA anicchassa / kAuMsayaM pariNate, anivAraNa anumatI hoi| cU. evaM bhaNati - tuma appaNo ya annassa vA hatthakammaM karehi tti, Atmavyatiriktasya parasyaivaM icchassa vA anicchassa vA balAbhiogA hatthakammaM karAvayato kArAvaNA bhaNati tti| imaM anumatisarUvaM "kAuM' pacchaddhaM jo sayaM appaNo hatthakammaM kAuM pariNato taM anivAreMtassa anumatI bhavati // bhaNitaM sAdhUNaM / idAniM saMjatINaM bhaNNati[bhA.590] eseva kamo niyamA, niggaMthINaM pi hoti kaayvvo| puvve avare ya pade, jo ya viseso sa vinnnneo|| cU. eseva "kamo' pagAro, saMjatINa vi "niyamA" avazyaM nirgrandhInAM bhavatItyarthaH / "puvapadaM", ussaggapadaM, "avarapadaM" avavAdapadaM tesu jo viseso so vinnnneyo|| imaM pacchittaM[mA. 591] dohaM pi gurU mAso, tavakAlavisesitassa vA lhuo| aMgulipAdasalAyA dio visesottha purisaay|| cU. "doNhaM pi" tti -- sAhu sAhuNINaM / ahavA - kArAvaNe anumatIte ya mAsagurU pacchittaM / ahavA- kArAvagassa mAsalahuM tavagurugaM / anumatIte ya mAsaguru kAlaguruM / imo puNa saMjatINaM hatthakammakaraNaM viseso, aMgulIe vA hatthakammaM karei, pAdevApaNNihayapadese, annataraM doddhiyaNAlAdibaMdhiuM kreti|annssvaapaayNguttttgennplNbgenn vA annatarAevAkaTThasalAgAe, esa viseso / "purisA ya" jahA purisANa itthIo tahA tANa purisA / gurugAdityarthaH / / mU. (2) je bhikkhUaMgAdAnaM kaTTeNa vA kaliMceNa vA aMguliyAevAsalAgAe vA saMcAlei saMcAleMtaM vA sAtijati / / cU."aMga" sarIraMsiramAdIni vAaMgAni, tesiM AdAnaM aMgAdAnaM prabhavo prasUtirityarthaH taM puNa aMgAdAnaM medUM bhaNati / taM jo annatareNa kaDeNa vA "kaliMco" vaMsakapparI, "aMgulI" pasiddhA, vetramAdi salAgA, etehiM jo saMcAleti sAijati vA tassa mAsagurugaM pacchittaM / idAnaM niJjuttIe bhaNati[bhA.592] aMgANa uvaMgANaM, aMgovaMgANa eyamAdAnaM / eteNaMgAtANaM, anAtaNaM vA bhave bitiyaM // ghU. aMgAni aTTha- sirAdI, "uvaMgA" kaNNAdI, aMgovaMgA nakhapabbAdI, etesiM "eyaM AdAnaM" kAraNamiti / etena evaM aMgAdAnaM bhaNNati / ahavA -- anAyataNaM vA bhave bitiyaM nAma // "aMgANaM" ti asya vyAkhyA[bhA.593] sIsaM uro ya udaraM, paTTI bAhA ya donni uusvo| ete aTuMgA khalu, aMgovaMgANi sesANi / / cU. "siraM" prasiddhaM, "uro'" stanapradezaH, "udaraM" peDheM, "paTThI" pasiddhA, doNhi bAhAto,
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram - 1- 1/2 donhi UrUo / etANi atttthgaanni| "khalu" avadhAraNe bhaNitaH / avasesA je te uvaMgA aMgovaMgA y|| te ime ya[bhA. 594] 172 hoMti uvaMgA kaNNA, nAsa'cchI jaMgha hatthapAyA ya / ha kesa maMsu aMguli, talavatala aMguvaMgA tu // cU. kaNNA, nAsigA, acchI, jaMghA, hatthA, pAdAya, ya evamAdi sabve uvaMgA bhavaMti / nahA vAlA zmazru aMgulI hastatalaM, hatthatalAo samaMtA pAsesu uNNayA uvatalaM bhaNNati / ete nakhAdi savve aMggesaMgA ityarthaH // tassa saMcAlaNasaMbhavo imo - [ bhA. 595 ] saMcAlaNA tu tassA, sanimitta' nimitta etarA vA vi Ata-para- tadubhae vA anaMtara paraMpare ceva // cU. tasyeti medasya saMcAlaNA sanimitte mohodae animitte vA / sanimitte "saddaM vA souNaM, da sariuM puvvabhuttAiM pUrvasUtre yathA, tathA vyAkhyAtavyamiti / animitte "udayAhare sarIre ya" idamapi prathamasUtra eva vyAkhyAtavyam / "itarA vA vi" tti sanimittA nimittavajjA / sAmaNNeNa savvAvi cAlaNA tividhA - appANeNa pareNa vA ubhaeNa vA / ekkkA duvidhA - anaMtarA paraMparA vA / anaMtareNa hattheNa, paraMpareNa kaTThAdiNA / / "itarA vA vi" tti asya vyAkhyAuTTha-nivesullaMghaNa-gamaNamAdie itarA / [bhA. 596] naya ghaTTaNavosirituM, ciTThati tA nippagalaM jAva // cU. uDeMtassa, nisIeMtassavA, laMghaNIyaM vA ullaMgheMtassa suttassa vA, ucvattaNAdi kareMtassa gacchaMtassa vA, AdisaddAto paDilehaNAdi kiriyAsu / evamAdi itarA saMcAlaNA / saNNaM kAiyaM vA vosiriuM na saMcAleti / kAiyapaDisADaNaNimittaM tAva ciTThai jAva sayaM ceva nippagalaM / anaMtaraparaMpareNaM saMcAlemANassa mAsagurUM ANAdiNo ya dosA bhavaMti / / mU. (3) je bhikkhU aMgAdAnaM saMvAhejja vA palimaddeJja vA, saMvAhetaM vA palimaddetaM vA sAtijati cU. "saMvAhati" ekkasi, "parimaddati" puNo puNo, sA saMvAhaNA sanimittA vA animittA vA pUrvavat / ANAdivirAghaNA sacceva / mU. (4) je bhikkhU aMgAdAnaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIe vA abbhaMgeja makkheja vA abbhaMgitaM vA makkheMtaM vA sAtijati / / cU. "tellaghRtA" pasiddhA, vasA ayagara-maccha-sUkarANaM abbhaMgeta ekkasi, "makkha ti puNo puNo | ahavA - theveNa abmaMgaNaM, bahuNA makkhaNaM, uvaTTaNAsUtre ghovaNAsUtre sanimitta animittA ya pUrvavat sAijaNA taheva, ANAtivirAhaNA pUrvavat / mU. (5) je bhikkhU aMgAdAnaM kakkeNa vA loddheNa vA paumacuNNeNa vA NhANeNa vA siNANeNa vA cuNNehiM vA vaNNehiM vA uvvaTTei parivaTTei vA, uvvaTTetaM vA parivardheta vA sAtijati / / cU. "kakkaM" uvvalaNayaM, dravyasaMyogeNa vA kakkaM kriyate kiMcillohaM (lodraM] haTTadravyaM, tena vA uvvaTTe ti, padmacUrNe vA, "pahANaM' NhANameva / ahavA - uvaNhANayaM bhaNNati, taM puNa mASacUrNAdi, sinANaM-gaMdhiyAvaNe aMgAghasaNayaM buccati, vaNNao jo sugaMdhI caMdanAdicUrNAni jahA vaDDhamANacuNNo paDavAsavAsAdi vA, sanimitta'nimitte taheva uccaTTe ti ekkasi, parivaTTe ti puNo puNo /
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ 173 uddezaka : 1, mUlaM-4, [bhA. 597] mU. (6) je bhikkhU aMgAdAnaM sItodagaviyaDeNa yA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA paghotaM vA sAtiJjati / / cU. sItamudakaM sItodakaM, "viyarDa" vavagayajIviyaM, usiNamudakaM usiNodakaM, 'viyaDa' ca vavagayajIviyaM, "ucchole ti" sakRta, "paghovaNA'' puNo puNo / mU. (7) je bhikkhU aMgAdAnaM nicchalletaM vA sAtiJjati / / cU.nicchalle ti tvacaM avaNeti, mahAmaNi prakAzayatItyarthaH / mU. (8) je bhikkhU aMgAdAnaM jiMghati jiMghetaM vA sAtiati / / cU. jighrati nAsikayA AghrAtItyarthaH / hattheNa vA maleUNaM laMbaNaM ca jiMghati / etesiM saMcAlanAdINaM jiMghaNAvasANANaM sattaNhavi suttANaM imA suttaphAsavibhAsA[bhA.597] saMvAhaNamabhaMgaNa, uvvaTTaNa dhovaNe ya esa kmo| nAyavvo niyamA tu, nicchalaNa-jiMghaNAe ya / / cU. saMvAhaNA sUtre abbhaMgaNAsUtre uvvaTTaNAsUtredhovaNAsUtre esa gamotti-jo saMcAlaNAsUtre maNio so ceva ya ppagAro nAyavbo "NiyamA" avazyaM nicchallaNajiMghaNAsUtre ca // etesucaiva sattasu vi suttesu ime diTuMtA jahakkameNa[mA.598] sIhA''sIvisa-aggI, bhallI vagghe ya ayakara-nariMde / sattasu vipadesete, AharaNA hoti nAyabvA // cU. saMcAlaNAsutte diluto - sIho sutto saMcAlito jahA jIviyaMtakaro bhavati / evaM aMgAdAnaM saMcAliyaM mohunbhavaM jnyti| ttocaarittviraahnnaa|imaa AyavirAhaNA-sukkakhaeNa marejAjeNa vA kaTThAiNA saMcAletitaM savisaM umuttillayaM vA khayaM vA kaTeNa havejjA / saMvAhaNAsutte imo diluto -- jo AsIvisaM suhasuttaM saMboheti so vibuddho tassa jIviyaMtakaro bhavati / evaM aMgAdAnaM pi parimaddamANassa mohuDbhavo, tato cArittajIviyavinAso bhavati / abbhaMgaNAsutte imo diluto -- iyarahA vi tAva aggI jalati kiM puNa dhRtAdiNA siccamANI / evaM aMgAdAne vi makkhijjamANe sudutara mohubbhavo bhavati / ubvaTThaNAsutte imo diluto "bhallI" zastravizeSaH, sA sabhAveNa tiNhA kimaMga puNa nisiyA evaM aMgAdAnasamuttho sabhAveNa moho dippati, kimaMga puNa uvyttttite| uccholaNAsutte imo diluto-ego vagyo, so acchirogeNa gahio, saMbaddhA ya acchI, tassa ya egeNa vejjeNa vaDiyAe akkhINi aMjeUNa paunIkatANi, tena so ceva ya khaddho / evaM aMgAdAnaM pi so (su1] itara cAritravinAzAya bhavatItyarthaH / nicchallaNAsutte imo dirseto - jahA ayagarassa suhappasuttassa muhaM viyaDeti, ta tassa appavahAya bhavati / evaM aMgAdAnaM pi nicchalliyaM cAritravinAzAya bhavati / jiMghaNAsutte imo didruto - 'nariMde'tti / egorAyA tassa vejapaDisiddhe aMbae jiMghamANassa aMbaDhI vAhI uddhAito, gaMdhapriyeNa vA kumAreNaM gaMdhamagghAyamANeNa appA jIviyAo bhaMsio / evaM aMgAdAnaM jiMghamANo saMjamajIviyAo cuoanAiyaM ca saMsAraM bhamissati tti / sattasu vipadesu ete AharaNA bhavaMtItyarthaH / / bhaNio ussaggo / idAniM avavAto bhaNNati [bhA.599) vitiyapadamaNappajjhe, apadaMse muttasakkara-pamahe /
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 nizItha-chedasUtram -1-1/8 sattasu vipadesete bitiyapadA hoti nAyavvA // ghU. "bitiyapadaM" avavAyapadaM aNappajjho anAtmavazaH grahagRhIta ityarthaH / so saMcAlaNAdipade savve karejA / apadaso-pittAruaM, muttasakkarA pASANakaH, pameho rogo satataM kAyiyaM jjharaMtaM acchati / etesu padesu sattasu vi jahAsaMbhavaM bhANiyavvA / / bhaNiyaM saMjayANa / idAniM saMjatINa[bhA.600] eseva gamo niyamA, saMcAlagavajjito u ajANaM / saMvAhaNamAdIsuM, uvarillesuMchasu pdesuN| cU. eseva pagAro savvo niyamA saMcAlaNAsuttavivajjio saMvAhaNAdisu uvarillesu chasu visutteSvityarthaH // mU. (9) je bhikkhU aMgAdAnaM annayaraMsi acittaMsi soyaMsi anuppavesettA sukkapoggale nigghAeti nigdhAyaMtaM vA sAtijati / / ___ cU. annayaraM nAma bahuNaM parUviyANaM annatare acittaM nAma jIva-virahitaM, savatIti sotaM tatra aMgAdAnaM pavIsaUNa sukkapoggale nigdhAeti / idAni nijuttI[bhA.601] accittasota taM puNa, dehe paDimAjutetaraM caiva / duvidhaM tividhamanege, ekke kke taM puNaM kmso|| cU. "accittaM" jIvarahitaM "sotaM" chidraM, puNasaddo bhedappadarisaNe, taMacittasotaM tivihaM - dehajuyaM paDimAjuyaM ceyaraM ca / ekkakkassa puNo ime bhedA kamaso daTThavvA - dehajuttaM duvihaM, paDimAjuttaM tivihaM, itaraM anegahA / / tattha jaM dehajuaMtaM duvihaM imaM - [bhA.602] tiriyamaNussitthINaM, je khalu dehA havaMti jIvajaDhA / apariggahetarA vi ya, taM dehajutaM tu nAyavvaM / / cU. tiriyaitthINaM maNuyaitthINaM je dehA jIvajaDhA bhavanti, "khalu' avadhAraNe, te puNa sarIrAapariggahA "itarA" sapariggahA sacetaNaMsapariggahaMapariggahaMuvarivakkhamANaMbhavissati eyaM dehajutaM bhatItyarthaH // idAni paDimAjuttaM tivihaM parUvijJati[bhA.603] tiriyamanuyadevINaM, jAya paDimA -ao snnihio| apariggahetarA vi ya, taM paDimajutaM tu nAyavvaM / / cU.tiriyapaDimAmaNuyapaDimA devipaDimAyaasannihiyAo snnhiyaao|asnnnnihiyaa duvihAapariggahA, "itarA" sapariggahA ya / jaM eyavihAThiyaM taM paDimajuttaM ti nAtavvaM / / idAniM itaraM anegavihaM parUvijjati[bhA.604] juga--chiDaDa-nAliyA karaga gIvemAti sotgNjNtu| dehaccAvivarItaM, tu etaraM taM muNeyavvaM / / ___ cU. jugaM balidANa khaMdhe Arovijjati logapasiddhaM tassa chiDaM annataraM vA, nAliyA vaMsa-nalagAdINaM chiDu, karago pANiyabhaMDayaM, tassa gIvA chiDaM vA evamAdi sotagaM / dehaM sarIraM, accayaMti tAmiti accA pratimA, tesiM vivarItaM annaMtivRttaM bhvti|ihpunnasnnihiyaprigghesu adhikAro / jaM erisaM taM itaraM muNeyavyamityarthaH / / etesiM soANaM annatare jo sukkapoggale
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-9, [bhA. 605] 175 nigyAti tassa pacchittaM bhaNNati[bhA.605] mAsagurugAdi challahu, jahanne majjhime ya ukkose / apariggahita'Jcitte adidiTTe ya dehajute / / ghU.dehajue apariggahite accitte jahannae adiDhe mAsaguruM / diDhe caulahu / aDDovakatIe cAriyavvaM / majjhime adiDhe culhu|diddhe cauguruM / ukosate adiDhe cauguruM, diTe chllhuaN|| tiriyamaNuyANa sAmaNNeNa dehajuaMaparigahiyaM bhaNiyaM / idAniMtiviha-pariggahiyaM bhaNNati[bhA.606] caulahugAdI mUlaM, jahannagAdimmi hoti accitte| tivihehiM parigahite, adidiDhe ya dehjute|| cU.imA vi aDDokaMtIcAraNiyA dehajute acittepAyAvaccapariggahejahannae adiDhecaulahuyaM dive cauguruyaM / koDaMbiya pariggahe jahannae adiDhe cauguruM, diDhe challahuM / daMDiyapariggahe jahannae adiTe challahuyaM, diuchagguruyaM / eteNaceva kameNa tipariggahe majjhimae caugurugAdi chede ThAti / eteNa ceva kameNaM tipariggahe ukkosae challahuAdi mUle ThAti / / bhaNiyaM dehjuaN| idAniM paDimAjuaMbhaNNati[bhA.607) paDimAjute vi evaM, apariggahi etare asaNNihie / acittasoyasutte, esA bhaNitA bhave sodhI / cU, paDimAjuyaM pi evaM ceva bhANiyavvaM / jahA dejuaMacittaM apariggahaM tahA paDimAjuaM asaNNihiyaM apariggahiyaM / jahA dehajuaM acittaM sapariggahaM taha paDimAjuaM asiNNihiyaM sapariggahiyaM bhANiyavvaM / itaresu puNa jugacchiDDaNAliyAdisu mAsaguruM / ettha suttanivAto esA acittasoyasutte sohI bhaNiyA // [bhA.608] etAsAmaNNatare, tu sotae je udinnamoho u / sanimitta'nimittaM vA, kujA nigdhAtaNAdINi / / cU. etesiMacitatasoANaMsanimitte animittevA mohudae (etesiM] annatare acittasotae sukkapoggale nigghAveti, so ANAdi virAdhanaM pAvai ||imaa saMjamavirAdhanA [bhA.609] rAgaggi saMjamiMdhaNa, dAho aha saMjame viraahnnyaa| sukkakkhae ya maraNaM, akiccakAritti ubbaMdhe / / cU. rAga evaagni rAgAgni, saMjama eva iMdhaNaM saMjameghanaM, atastena rAgAgninAsaMyamendhanasya dAho bhavita vinAzetyarthaH / "aha" iti eSa saMyamavirAghaNA / imA AtmavirAghanA puNo puNo nigghAyamANassa sukkakkhae maraNaM bhavati / te vA sukkapoggale nigdhAettA akiccakAri tti kAuM appANaM "ubbaMdheti" ullaMveti tti vuttaM bhavati // iyANi avavAto bhaNNati[bhA.610] . bitiyapadaM tegicchaM, nivvItiyamAdiyaM atikte / aTThANa-saddahatthaM, ca pacchA acitta jataNAe / cU. "bitiyapadaM" avavAyapayaM, tena kayAti suttapaDisiddhaM karejja / kaha? nivvItiyamAdiyaM teicchaM jayA aikvaMto taha vi anuvasaMto / "aTThANa" pacchaddhaM / / "aTThANaM' ti asya vyAkhyA -
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ 176 nizItha-chedasUtram -1-19 [bhA.611] uvabhuttabhogadherehiM saddhiM vesA duvassae ThANaM / AliMganAdi dardu, bIyavivego jadi havejjA / / cU. uvabhuttabhogI bhuttabhogiNo vigatakautukAH nirvikArA gItArthA te yatherA, tehiM saddhiM samANaM vesitAo duvakkhariyAo vesastriyA, tesiM samIve uvassato gheppati / "ThANaM' ti annAo vA jAo takkammAo tattha ThAtinati, tattha Thiyassa AliMgaNA uru-thaNAti phusamaM ti, AdisaddAto uvagRhaNaM cuMbanaM vA dalUNa, jati nAma bIyanisaggo bhaveto suMdaraM / / aha taha vi na uvasamati to saddapaDibaddhAe tthaatijti| tatthapariyAraNAdi sadda suNeUNa jati bIyaNisaggo bhavati to suMdaraM / taha vianuvasaMte "hatthaM ca" asya vyAkhyA[bhA.612] dUsapalAsaMtarie, apaDibaddhaM samila chiDDumAdisu vaa| nisimAdi asAgarie, niMdaNa kahaNA ya pcchittN|| cU. "dUsaM" vatthaM "palAsaM" komalaM vaDAdipattaM, tena aMtariyaMhatthakammaMkareti, apratibaddhaM asaMtatamityarthaH / eka do tinni vA divse| "pacchAacittaM"tiasya vyAkhyA-taha viaThAyamANe samilajugAdichiDDesu sukkapoggale nigyAteti asAgarie, tattha vi tinnivaare| tattha vi aThAyamANe tiriyadehe acitte paDimAsu vA apariggahesu / taha vi aThAyamANe eteNeva kameNa etesu ceva sapariggahesu / manuyadehe acitte paDimAsu vA apariggahAsu / taha vi aThAyamANe eteNeva krameNa etesu ceva sapariggahesu ekkeke tinnivaare| "jayaNAetti" | eyAejayaNAekAuMappANaM "niMdati" garihati, pacchA AyariyANa kaheti, pAyacchittaM ca paDivajati / zeSaM upariSTAdvakSayamANam // bhaNitaM sAdhUNaM / idAni sAhuNINaM[bhA.613] eseva gamo niyamA, niggaMthINaM pi hoi naayvyo| purisa-paDimAo tAsiM, saviMTagapalaMbamAditaraM / / cuu.puvvddhNkNtth|purissriirNacittNtssvaauppyogenn sAgAriyaMthaddhaM tattha acittapoggale nigghAteti / purisapaDimAo vA sAgArieNa thaddheNa / "saveMTapalaMbaM" saveMTa doddhiyamAdI / AdisaddAto kaTTapAsAmAdiNA / itaraM nAma dehapaDimAvajaM // mU. (10) je bhikkhU sacittapaiTThiyaM gaMdhaM jiMghati, jiMghataM vA saatinyjti|| cU. sacitte davve jo gaMdho so sacittapaiTTito, so ya aimuttagapupphAtiyaM, jo jiMghati tassa mAsaguruM ANAdiNo ya dosA / idAniM nijjuttI[bhA. 614] jo gaMdho jIvajue, davyammI so tu hoti snycitto| saMbaddhamasaMbaddA, va jiMghaNA tassa duvidhA tu|| cU. jIvajutaM davvaM saceyaNaM, tammi jo gaMdho so sacittapatihito bhaNNati / taM puNo dabvaM pupphaphalAti / tassa jiMghaNA duvihA-nAsagge saMbaddhA, asaMbdhA vA / nAsAgrA'saMspRSTA dUre kRtvA jighratItyarthaH / / jiMghatassa ime dosA[bhA.615] jo taM saMbaddhaM vA, adhavA'saMbaddha jiMghate bhikkhU / so ANAaNavatthaM, micchattavirAdhanaM paave|
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 1, mUlaM-10, bhA. 615] 177 ghU. jo sAhU taM gaMdhaM nAsAe saMbaddhaM asaMbaddhaM vA jigghati so ANAbhaMge, aNavatthAe ya vaTTati, annesiM micchattaM jaNayati, AyasaMjamavirAhaNAe ya vaTTati ||imaa saMjamavirAhaNA[bhA.616] nAsA muhanissAsA, pupphajiyavadho tadassitANaM ca / AyAe visapupphaM, tabbhAvitamacca diluto|| cU.nIsasaMtassa nAsAmuhesujo vAyUtena puSphajIvassa sNghttttnnaadiibhvti| "tadassiyANaM" ti tammi pupphe ye AzritA alikAdayaH teSAM ca saMghaThThaNAdi saMbhavati / imA AyavirAhaNA "Ayae" pacchaddhaM / AyavirAhaNA kayAi visapuSpaM bhavati tena marati, "tabbhAviyaM" ti tena viseNa bhAvitaMtadabhAvitaM pratyanIkAdinA "amacco" cANakko, taduvalakhitodiTuMto,jahA-tena cANakkeNa jogavisabhAvitA gaMdhA katA subuddhimaMtrivadhAya / idamAvazyake gatArtham / idAnaM avavAto[bhA.617) bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA pyaagraadisu| vAdhI haveja koyI, vijuvadesA tato kappe / / aNapajjho jiMghejA, "aNapajjho" ajANamANo jiMghati, "appajjho' vA jANamANo "payAgarAdisu" tti rAto jaggiyavvaM tattha kiM ci erisaMpuSphaphalaM jeNa jiMdhieNa niddA na eti AdisaddAto vA nidrAlAbhe vA nidrAlAbhanimittaM jiMghati / cAhI vA ko ti jiMghieNa uvasamati taM vijuvadesA jiMghati ||imenn vihiNA -- [bhA.618] acittamasaMbaddhaM, puTviM jiMghe tato ya saMbaddhaM / acittamasaMbaddhaM, sacittaM caiva saMbaddhaM // cU. acittadve gaMdhaM asaMbaddhaM nAsikAgre "puvvaM" ti paDhamaM jiMghati, tato taM ceva acittaM saMbaddhaM, tato sacittaM asaMbaddhaM, tato sacittaM saMbaddhaM jiMghati / / mU. (11)je bhikkhU padamaggaM vA saMkamaMcA avalaMbaNaM vA annautthieNa vAgArathieNa vA kareti, kareMtaM vA sAtiJjati / / cU. padaM padANi, tesiM maggo padamaggo sopANA saMkamijati jeNa so saMkamo kASTacAretyarthaH avalaMvijjati tti jaMtaM avalaMbaNaM, so puNa vetitA mattAlaMbo vA, vAgAro samuccayavAcI, ete annatithieNa gihattheNa vA karAveti tassa mAsaguruM ANAdiNo ya / idAnaM nijuttI[bhA.619] padamaggasaMkamAlaMbaNe ya, vasadhI saMbaddhametarA ceva / visame kaddama udae, harite tasANajAtisuvA / . cU. payamaggo tti asya vyAkhyAM[mA.620] padamaggo sovANA, te tajjAtA va hojja itare vaa| tajjAtA puDhavIe, iThThagamAdI atajjAtA / / cU.padAnAM mArgapadamArgaH, so puNa maggo sovANA, te duvihA-tajjAyA 'itare' atajjAyA, tammi jAtA tajjAtA puDhaciMceva khaNiUNa katA, na tammi jAyA atajAyA iTTagapAsANAdIhiM katA / ekkekkA vasahIe saMbaddhA "itarA" asaMbaddhA / saMbaddhA vasahIe laggA ThitA, asaMbaddhA 15121
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 nizItha-chedasUtram -1-1/11 aMgaNae aggapavesadAre vA, taM puNa visame kaddame vA udae vA hariesu vA jAtesu tasapANesu vA ghaNasaMsattesu kareti // idAni "saMkamo"tti asya vyAkhyA[bhA.621] duvidho ya saMkamo khalu, anaMtarapatihito ya vehAse / davve egamaNego, calAcaloceva naayvvo|| cU. saMkamijati jeNa so saMkamo, so duviho - "khalu" avadhAraNe, anaMtarapaiTTito jo bhUmIe ceva paiTTito, vehAso jo khabhesuvA velIsuvA patihito / ekeko duviho- egaMgio ya, anegaMgio ya-ekAnekapaTTakRtetyarthaH / punarapyekaiko calasthiravikalpena neyaH tadapi viSamakardamAdiSu kurvantItyarthaH / / 'AlaMbaneti' asya vyAkhyA[bhA.622] AlaMbanaM tu duvihaM, bhUmIe saMkameva nAyavvaM / duhato va egato vA, vi vediyA sA tu nAyavvA / / ghU. etassa ceva saMkamassa avlNbnnNkjjti| taM avalaMbaNaMduvihaM - bhUmIe vA saMkame vA bhavati / bhUmIe visame laggaNanimittaM kajati / saMkame vilambaNanimittaM saMkajati / so puNa duhao egao vA bhavati / sA puNa "veiya" ti bhaNNati mattAlaMbo vA // [bhA.623] ete sAmaNNataraM, padamaggaMjo tu kArae bhikkhU / gihiannatithieNa va, so pAvati ANamAdINi / / cU. "etesiM" payamaggasaMkamAvalaMbaNANamannayaraMjo bhikkhU gihattheNa vA annatitthieNa vA kAraveti so ANAdINi pAvati ||ime dosA[bhA.624] khaNamANe kAyavadhA, acitte viya vaNassatitasANaM / khaNaNeNa tacchaNeNa va, ahida(ramAiA ghAe / / ghU. tammigihatthe annatisthie vA khaNaMte chaNhaM jIvanikAyANaM virAdhanA bhavati / jai vi puDhavI acittA bhavati tahAvi vaNassatitasANaM viraahnnaa| ahavA-puDhavIkhaNaNe ahiM daDuraMvA ghAejA / kaTuM vA tacchito'nmaMtare ahiM uMdaraM vA ghAejA / / - esA saMjamavirAdhanA / AyAe hatyaM vA pAdaM vA lUsejjA / ahimAdiNA vA khajjejjA / jamhA ete dosA tamhA na tehiM kAravejjA |avvaaenn kAravejjA[bhA.625] vasahI dullabhatAe, vAghAtajutAe aghava sulbhaae|| etehiM kAraNehiM, kappati tAhe sayaM krnnN|| cU. dullabhA vasahI maggaMtehiM vi na labbhati / ahavA - sulabhA vasahI kiMtu vAghAtajutA labmati / te ya davvapaDibaddhA bhAvapaDibaddhA jotipaDibaddhetyAdi / pacchaddhaM kaMThaM / sayaM karaNe tAva imeriso sAhU karetimA.626] jiiMdiyo dhiNI dakkho, puvvaM takkambhabhAvito / uvautto jatI kujjA, gIyattho vA asaagre| ghU. iMdiyajaye vaTTamANa jiiMdio, jIvadayAlU ghiNI, annonnakiriyAkaraNe dakkho, "pubba" miti gihatyakAle, takkammabhAvito nAma tatkarmAbhijJa sa ca rahakAradharaNiputretyAdi, "yatI" pravrajitaH, saca upayuktaH kuryAt, mA jIvopadhAto bhaviSyati / evaMtAva takka mmabhAvito
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-11, [bhA. 626] 179 gIyattho, tassa abhAve agIyastho takkammabhAvito, tassa abhAve takkamA'bhAvito gIyattho, tassa abhAve agIyattho a, ete savve vi asAgare kareMti / / __ jayA tehiM padamaggasaMka-mAlaMbaNahiM kajaM samattaM, tadA imA samAcArI[bhA.627] katakajje tu mA hojA, tao jiivviraadhnaa| mottuM tajjAya sovANe, sese vikaraNaM kre|| cU. "kate" parisamatte kaje mA jIvavirAdhanA bhave, "tato" tasmAt sAdhuprayogAtato tajAte sovANe mottuM sese vi "karaNaM' vinAsaNaM kujjA / tajjAe na vinAse tti, mA puDhavikkAiyavirAhaNA bhavissati ||akvaaymussgge patte avavAo bhaNNati[bhA.628] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA keNaI bhave asahU / vAghAo va sahussA, parakaraNaM kappatI taahe| cU. "bitiyapaMda" avavAto tena sayaM na kareti, gihiNA kAraveti / kahaM ? bhaNNati - sayaM aniuNo, niuo vA keNai ya rogAtaMkeNa asahU, sahuNo vA "vAghAto" vigdhaM, taM ca AyariyagilANAdipaoaNaM, "paro" gihattho / jatA appaNApuvabhihiyakAraNAto asamattho tAhe tena kArAveuM kappate / tesiM gihatthANa kArAvaNe imo kamo[bhA.629] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae va asnnnnii| . gihi annatithie vA, gihi puvvaM etare pacchA / / cU. "pacchAkaDo" purANo, paDhamaM tA tena karAvijjati / tassa abhAve sAbhiggaho gihIyANavvatI sAvago / tato nirabhiggaho daMsaNasAvago / tao athAbhaddaeNa asaNNigihiNA mithyaassttinaa| pacchA kaDAdi paratitthiyAdicauro daTTacvA / etesiM puNa puvvaM gihiNA kAraveyavvaM pacchA paratisthiNA apptrpcchkmmdosaato|| mU. (12)je bhikkhUdagavINiyaMannauthiehiM vAgArasthiehiM vAkareti kareMtaMvA sAtijati cU. "dagaM'' pANI taM "vINiyA" vAho, dagassa vINiyA dagavINiyA / vikovaNAnimittaM nijuttikArI bhaNati[bhA.630] vAsAsU dagavINiya, vasadhI saMbaddha etare ceva / vasatIsaMbaddhA puNa, bahiyA aMtovari tividhA / / cU. vAsAsu dagavINiyA kajati / sA duvihA - vasahIe saMbaddhA, "itarA" asaMbaddhA / vasahIsaMbaddhA tivihA- bahiyA aMto uvariMca // imaM tivihAe vi vakkhANaM[bhA.631] niccaparigale bahitA, ummiJjaNa aMto va udae vA / hammiyatalamAle vA, paNAlachiDe va uvrittu|| cU. yAsA vasahIsaMbaddhA bahiyA sA nicapariggalo |jaa sA aMto saMbaddhAtA bhUmI ummannati sirA vA uppiliMgA vA vAsodagaMvA chiDDehiM paviMTuMjA sA uvarisaMbaddhA sA 'hammiyatale' hammatale DAyAlovari maMDavigAchAditamAle vA vAsodagaM paviTuM, DAyAle vA paNAlachiDe / [bhA.632] vasadhI ya asaMbaddhA, udagAgamaThANakaddame ceva / paDhamA vasadhiNimittaM, maggaNimittaM duve itarA / /
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 11/12 cU. vasahiM asaMbaddhA tivihA - udagassa AgamI udagAgamo vasahiM tena Agacchati pavisati tti | aMgaNe vA jattha sAhuNo acchaMti / taM "ThANaM" udagaM eti / niggamapahe vA udagaM ete tattha kaddamo bhavati / tattha paDhamA jA vasahi, tena pavisati tIe annato dagavAho kajati, mA vasahivinAso bhavissati / iyarAsu dusu jA aMgaNaM ete jAya niggamapahe etA annato dagavINiyA jati mA udagaM ThAhiti taM ca saMsajjati / tattha anaMtanitANaM tasapANavirAhaNA kaddamo vA dohi ti / magganimittaM nAma maggo rujjhihi ti udageNa kaddameNa vA vasahiasaMbaddhAsu vi dagavINiyA kajjati // 180 [bhA. 633] ete sAmaNNataraM, dagavINiya jo u kArave bhikkhU / gihi-annatitthieNa va. ayagolasameNa ANAdI || [bhA. 634] cU. "ayaM" lohaM, tassa "golo" piMDo, so tatto samaMtA Dahati, evaM gihi annatitthio vA samaMtato jIvovaghAtI, tamhA etehiM na kArave egavINiyA / egaTTiyA ime - dagavINiya dagavAho, dagaparigAlo ya hoMti egaTThA / vinayati jamhA udagaM, dagavINiya bhaNNate tamhA // cU. puvvaddhe egaTTiyA, pacchaddhe egavINiyaNiruttaM // gihiannatitthiehiM dagavINiyaM kArayeMtassa ime dosA [bhA. 635 ] AyA tu hattha pAdaM, iMdiyajAyaM va pacchakammaM vA / phAsugamaphAsudese savvasiNANe ya lahu lahugA / / cU. " Aya" iti AyavirAhaNA / tattha hatthaM pAdaM vA lUsejjA / iMdiyANa annataraM vA lUsejjA | phAsueNaM dese mAsalahuM, savve caulahuM / aphAsueNaM dese savve vA caulahuM / appaNI kareMtassa ete ceva dosA / kAraNeNa kareja vi dagavINiyaM / kiM kAraNaM ? imaM - vasahI dullabhatAe, vAghAtajutAe ahava sulabhAe / etehiM kAraNehiM, kappati tAhe sayaM karaNaM // pUrvavat kaMThA / dagavINiyAe akaraNe ime dosA[bhA. 636 ] - * paNagAti haritamucchaNa, saMjama AtA ajIragelaNNe / bahatA vi AyasaMjama, uvadhInAso dugaMchA ya // cU. " paNago" ullI saMmucchai, AdiggahaNAto beiMdiyAdi samucchaMti, hariyakkAo udveti / esA saMjamavirAhaNA / AyavirAhaNA sItalavasahIe bhattaM na jIrati, tato gelaNNaM jAyati / ete vasahisaMbaddhAe dagavINiyAe akajamANIe dosA / vasahi asaMbaddhAe bahiyA ime dosA - udagAgame ThANe aggadAre ciliccile lUsati AyavirAhaNA, saMjame paNagA haritA beiMdiyA vA uvahiviNAso, kaddameNa maliNavAsA duguM chijjUMti // kAraNe gihiannatitthiehiM vikAravijati[mA. 637] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA keNatI bhave asahU / [bhA. 638] vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe // pacchAkaDa sAmiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI / gihi- annatitthie vA, gihi puvvaM etare pacchA / /
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ 181 uddezakaH 1, mUlaM-12, [bhA. 638] ghU. do vipUrvavat kNtthaao| mU. (13) je bhikkhU sikkagaM vA sikkanaMtagaM vA annautthieNa vAgArathieNa vA kAreti, kareMtaM vA sAtijati // ghU. "sikkagaM" pasiddhaM, jArisaMvA parivvAyagassa / sikka gaNataou poNao ucchADaNaM bhaNNati, jArisaM kAvAlissa bhoyagugguli esa suttattho / idAnaM nijRtti vittharo[bhA.639] sikkagakaraNaM duvidhaM, tasa-thAvara-jIva-deha-niSphaNNaM / aMDaga-vAla ya kIDaga, hArU vajjhAdiga tasesu // cU.taM sikka gaMduvidha-tasathAvarajIvadehaniSphaNNaM / tattha tasanipphaNNaManegavihaM "aDayaM" haMsagabbhAdi "vAlayaM" uNNiyaM uTTiyaM ca, "kIDagaM" paTTakosigArAdi, "pahArU vajjhA" pasiddhA / / idAni thAvaraniSphaNNaM anegavihaM[bhA.640] thAvaraniSphaNNaM puNa, poMDamayaM vAgayaM payaDimayaM / muMjamayaM vaccamayaM, kusa-vettamayaM ca velumayaM / / ghU. "poMDayaM" kappAso, "vAga" saNamAdI "payaDI' nAliericodayaM, "muMja' sarassa challI, "vaccago' darabhAgitI taNaM, "kuso" dabbho, "vetto' pANiyavaso, "veNU' thlvNso|| [bhA.641] etesAmaNNataraM, tu sikkayaM jo tu kArave bhikkhuu| gihi-annatisthiteNa va, so pAvati ANamAdINi // cU. pUrvavat kaMThA / tamhA sikka yaM na kAravejA, anuvakaraNamiti kaauN|| bitiyapade kAraveja vi- sikka gakaraNe kAraNAni[bhA.642] bitiyapada-bUDha-jjhAmita, hariya'ddhANe taheva gelnnnne| asivAdi annaliMge, puvakatA'sati sayaM karaNaM / / cU. savvovadhI dagavAheNa vUDho / ahavA - savvo nibbuDo uttaraMtassa ahavA - daDDo / ahavA-savvoharito teNaehiM / ahavA-addhANe sikka yaMdheppejjA, kAeNavA pallimAdibhikkhAyariyAe gamejja / ahavA - parivvAyagAdi paraliMgaM karaNao kareja, tattha sikkaeNa payojaNaM hojjA, gilANassa osahaM nikkhaveja, asivagahito vA paraliMgaM kareja, ataraMtA vA vaMtaraM vA mohaNaTuM vA / ___etehiM kAraNehiM dihaM sikkayaNaggahaNaM / taM puvvakayaM geNhiyavvaM, asati puvakatassa tAhe sayaM kareyavyaM // [bhA.643] bitiyapadamaNiuNe vA niuNe vA keNatI bhave ashuu| vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe // [bhA.644] pacchAkaDa sAmiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI / gihi-annatitthie vA, gihi puvvaM etare pacchA // cU. pUrvavat // [bhA.645] aha sikkayaMtayaM puNa, sikkatao poNao munneyvyo| so jaMga-bhaMgio vA, snn--pott-tiriiddpttttmo|
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182 nizItha-chedasUtram -1-1/13 cU. sikkayaMtayaM nAma tasseva pihaNaM, mA tattha saMpatimA paDissaMti, so tu "pUNautti desIbhAsAte vuccati / so duviho-tasa-thAvaradehaniSphaNNo "jaMgio' aMDagAdI, "bhaMgio" adasimAdI, "saNo" vAgo, "pottaM" pasiddhaM, "tirIDapaTTo" rukkhatayA // [bhA.646] ete sAmaNNataraM, u poNayaM jo tu kArave bhikkhuu| gihi-annatisthieNava, kIrate kIte va chkkaayaa|| cU. kaMThA | sikkatoje tasA uddaveti, appANaM vA vidhejA tattha gilANArovaNA-- [bhA.647] bitiyapadabUDhajjhamiya, hariya'ddhANe taheva gelnnnne| asivAdI paraliMge, pubbakatA'sati sayaM karaNaM / / cU. kaMThA pUrvavat // [bhA.648] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA keNatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe // [bhA.649] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI / gihi-annatisthie vA, gihi puvvaM etare pcchaa| [bhA.650] bitio vi ya Aeso, sihanaMtaga-vasthaaMtakammati / taMdullabhavatthammI desammI kappatI kAuM / / cU. "Adeza:" prakAraH, siMhaNaMtagassa dasAvatthassaaMte kammaMaMtakammaMvatthaMtakammadasAto vuNati tti vuttaM bhavati / avavAdato dullabhavatthe dese taM kareuM kappati / / mU. (14) je bhikkhU sottiyaM vA rajjuyaM vA cilimiliM vA annausthieNa vAgArathieNa vA kAreti, kAreMtaM vA sAtijati / / cU. sutte bhavA sottiyA vastrakambalyAdikA ityarthaH / rajjue bhavA rajjuA dorako tti vuttaM bhavati / [bhA.651) suttamayI rajjumayI, vAgamayI ceva dNdd-kddgmyii| paMcavidha cilimilI khalu, uvaggahakarI bhave gacche / / cU. sutteNa katA "suttamayI", taM vatthaM kaMbalI vA / rajjuNA katA rajjumatI, so puNa doro| vAgesu katA vAgamayI, vAgamayaM vatthaM doro vA vakkalaM vA vatthAdi / / daMDo vaMsAtI / kaDamatI vaMsakaDagAdi / esA paMcavihA cilimiNI gacchassa uvaggahakAriyA gheppati / / suttamacilimiNIe pamANappamANaM gaNaNappamANaMca ima[bhA.652] hattha-paNagaM tu dIhA, ti-hatya-ruMdo (o] NNiyA asatI khomA / eya pamANaM gaNaNe,-kamekkagacchaMca jA veDhe / / cU.paMcahatthANi "dIhA", "ruMdA" vicchiNNA tinnihatthA, ussaggeNaMtAvaesa uNNiyAe khommiyAe, tAe vi evaM ceva ppamANaM / gaNaNappamANeNaM ekvekkassa sAhussa | pADihAriyA vA jA gacchaM veDhiti sA ekkA ceva aNiyatappamANA / idAni rajjumatI[bhA.653] asatuNNi-khoma-rajjU, egapamANeNa jA tu veDheti / kaDahU vAgAdIhi, tu potta'sati bhae va vkkmyii|
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ 183 uddezakaH 1, mUlaM-14, [bhA. 653] cU. tattha puvvaM uNNio doro / asati khomio / so dIhattaNeNa paMcahattho ekekassa sAhussa gaNAvacche tiya-hatthe vA ekko ceva jo gacchaM veDhei / kaDabhUrukkho, tassa vakkalaM bhavati, vAgehiM vA vutaM / khomiyAe asatI vAgamayI, tassa vippamANaM pUrvavat / / idAnaM daMDamatI[bhA.654] dehahiko gaNaNekko, duvAraguttI bhaeu dNddmyii| saMcArimA tu caturo, bhayamANe kaDaga'saMcArI // dhU. "dehaM" sarIraM, tappamANAoadhito daMDato, sopuNa samae nAliyAbhaNNati / ekkekassa sAhussa so ekkeko bhavati / sAvayAdibhae duvAraguttIkaraNaM tehiM dehAhidaMDaehi kiDiyA kajati |aadimaacuro basahIo vasahi, khettAo vA khettaM sNvrNti| kaDagamatI mANe bhayanijjA asaMcArimA ya / / kiM puNa karja cilimiNIe? imaM suNasu[bhA.655] sAgAriya-sajjhAepANadaya-gilANa-sAvayabhae vA / addhANa-maraNa-vAsAsa ceva sA kappatI gcche|| [bhA.656] paDilehobhayamaMDali, itthIsAgAriettha saagrie| ghANA-logajjhAe, mcchiyddolaadipaanntttthaa|| cU.bhae sArovahiM cilimiNi dAuM paDilehajjati / sAgArieuDDAharakkhaNathaMbhoyaNamaMDalIe cilimilI dijjati / itthIrUvapaDibaddhAe cilimilI dijjati / jao rudhira vaccakAtiM tato cilimiliM dAuM sajjhAo kjti| jaM disaM muttapurisAtidhANI Agacchati taM disiM cilamiliM kAuM sajjhAo kajati / jaM disaM macchiDolAdi pANA AgacchaMti tato cilimilI dijjati / / [bhA.657] ubhayo-saha-kajje vA, desI vIsatthamAdi gelnnnne| addhANe chaNNA'sati, bhattovadhi sAvate tenne|| cU. gilANo pacchaNNe ubhayaM kAiyasaNNA vosirati / osahaM vA dijjati / "desi" tti jattha dese DAgiNINamuvaddayo tattha gilANo pacchaNNe dharijati / vIsattho vA gilANo acchai pacchaNNe addhANa-paDivaNNagA ya pacchaNNassa asati cilimiNi dAuM bhattaTuM kareMti / sArovahiM vA paDilehati / sAvayateNAbhae daMDamatIe dAraM piheti / / [mA.658] chaNNa-vaha-naTTa-maraNe, vAse ujjhaMkhaNIe kaDao u| ullavahi viralleti, va aMto vahi kasiNa itaraM vaa|| cU. jAva matao na parivijjati tAva pacchaNNe dharijjati / addhANe vA jAva thaMDila na labbhati tAva'cchati to mato vujjhati |jo "ujjhakhaNIe" titatto kaDagacilimilI dijjati vAsAsu vA ulluvahiM viralleti dore jahAsaMkhaM aMta-bahi-kasiNa-itaraM vA / / [bhA.659] paMcavidhacilimiNIe, puvvakatAe ya kappatI gahaNaM / asatI puvakatAe, kappati tAhe sayaM karaNaM / / [bhA.660] bitiyapadamaNiuNe vA, niuNe vA hoja keNaI asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe / / [bhA.661] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI /
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ 184 nizItha-chedasUtram -1-1/14 gihi annatithie vA, gihi puvvaM etare pacchA / / mU. (15) je bhikkhU sUtIe uttarakaraNaM annautthieNa vA gArathieNa vAkAreti, kAreti vA saatinyjti|| mU. (16) je bhikkhU pippalagassa uttarakaraNaM annautthieNa vA gArathieNa vA kAreti, kAreMta vA sAtijati / / mU. (17) je bhikkhU nahaccheyagassuttarakaraNaM annautthieNa vA gArathieNa vAkAreti, kAreMtaM vA sAtiJjati / / mU. (18)jebhikkhUkaNNasohaNagassuttarakaraNaMannausthieNavA gArathieNa vA-kAreti, kAreMtaM vA saatijti|| [bhA.662] sUtImAdIyANaM, uttarakaraNaM tujo tu kArejjA / gihI annatitthieNava, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.663] uvaggahitA sUyAdiyA, tu ekeka te gurusseva / gacchaM va samAsajjA, nAyasekkeka sesesu / / cU. sUtI pippalao nahaccheyaNaM kaNNasohaNaM uvagahitovakaraNaM / ete ya ekkekA gurussa bhavaMti, sesA tehiM ceva kajaM kareMti / mahallagacchaMva samAsajja aNAyasA alohamayA vaMsasiMgamayI vA sesasahUNaM ekkekkA bhavati / / kiM puNa uttarakaraNaM? imaM[bhA.664] pAsaga-mahinIsIyaNa-pakSaNa-riukaraNa uttaraM karaNaM / suhumaM pijaMtu kIrati, taduttaraM mUlanivvatte / / __cU. "pAsagaM" bilaM vahijjati, laNhakaraNaM, "nahiNisiyaNaM" nisANe, "pajjama' lohakArAgAre, "riju" ujjukrnnN| eyaMsavvaM uttarakaraNaM / ahavA-mUlanivatti uvariMsuhumamavi jaM kajati taM savvaM uttarakaraNaM / / [bhA.665] sUtImAdIyANaM nippaDikammANa kappatI gahaNaM / asatI nippaDikamme, kappati tAhe sayaM karaNaM / / [bhA.666] bitiyapadamaNiuNe vA, niuNe vA sevatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe / / [bhA.667] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asnnnnii| gihi annatisthie vA, gihi puvvaM etare pcchaa| mU. (19) je bhikkhU annaTThAe sUtiM jAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / mU. (20) je bhikkhU annaTThAe pippalagaMjAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / ma. (21)je bhikkhU annahAe kaNNasohaNagaMjAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / mU. (22) je bhikkhU annahAe nahaccheyaNagaMjAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / [bhA.668] sUyimaNahAe tu, je bhikkhU pADihAriyaM jaate| so ANAaNavatthaM, micchattavirAghaNaM pAve // cU. "aNaTThA" nippaoyaNe, paDiharanijaM "pADihAriyaM" / ime dosA --
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM - 22 [ bhA. 669 ] [bhA. 669 ] naTTe hita vissarite, tadanna davvassa hoti vocchedo / pacchAkammapavahaNaM, dhuvAvaNaM vA tadaTThassa // cU. hatyAo cuttA naTTA, teNehiMhitA, kahiM pi mukkANa jANae vIsaritA / taddavva annadavvassa vA tassa vA annassa vA sAhussa voccheyaM karejjA / pacchAkammaM annaM ghaDAveti asutisamaNeNa vA chikkA ghovati / avahaMtaM vA annaM vA dhovAveti / ghuvAvaNaM davvAveti // ANAe vocchede, pavahaNa kiNa pacchakamma pacchittA / [ bhA. 670 ] gurugA gurugA lahugA, lahugA gurugA ya jaM ca'NNaM // cU. ANAdI paMcapadA etesu jahasaMkhaM / pAyacchittA pacchaddheNaM // mU. (23) je bhikkhU avihIe sUiM jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati // mU. (24) je bhikkhU avihIe pippalagaM jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati // mU. (25) je bhikkhU avihIe nahaccheyaNagaM jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati / / pU. (26) je bhikkhU avihIe kaNNasohaNayaM jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati // mU. (27) je bhikkhU appaNI ekssa aTThAe sUiM jAittA - annamannassa anuppadeti, anuSpadetaM vA sAtijati vA // mU. (28) je bhikkhU appaNo ekkassa aTThAe pippalayaM jAittA - annamannassa anuSpadeti, anuSpadetaM vA sAtijati / 185 mU. (29) je bhikkhU appaNo ekassa aTThAe nahaccheyaNayaM jAittA - annamannassa anuppadeti, anuppadetaM vA sAtijati / / mU. (30) je bhikkhU appaNo ekkassa aTThAe kaNNasohaNayaM jAittA - annamannassa anuSpadeti, anuSpadetaM vA sAtijjati // mU. (31) je bhikkhU pADihAriyaM sUiM jAittA vatthaM sevvissAmi tti pAdaM sivvati, sivvaMtaM yA sAtijati // mU. (32) je bhikkhU pADihAriyaM pippalayaM jAittA vatthaM chiMdissAmi ttipAyaM chiMdati, chiMdataM vA sAtijati // mU. (33) je bhikkhU pADihAriyaM nahaccheyaNayaM jAittA nakhaM chiMdAmi ttisamuddharaNaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (34) je bhikkhU pADihAriyaM kaNNasohaNagaM jAittA kaNNamalaM nIharissAmi ttidaMtamalaM vA nakhamalaM vA nIhareti nIharAveMtaM vA sAtijjati // ghU. kA avidhI ? imA [bhA. 671] vatthaM sivvissAma, ti jAiuM pAdasivvaNaM kuNati / ahavA vi pAdasivvaNa, kAheMto sivvatI vatthaM // taM sayaM vA ahavA annesiM aMtiyaM soccA / abhAvaNamaggahaNaM, kujjA duvidhaM ca vocchedaM // [bhA. 672] cU. sUti - sAmiNA avihIesivvaMto sayameva diTTho annarasa vA samIce sutaM / "obhAvaNA"
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186 nizItha-chedasUtram -1-1/34 annassa puro khiMsati, "aggahaNaM" sAhUNa anAyaraM kreti| duviho vocchedo-taddavvaNNadavvANaM; tassa vA annassa vA sAhussa / / [bhA.673] ahagaMsivvassAmIti, jAiuMso ya deti annesi / anno vA sivihitI, so sivvaNamappaNA kuNati / / cU. appaNo aTThAe jAeuM annassa aladdhiyasAhussa deti / tAni vA kulAni jassa sAhussa uvasamaMti tassa nAmeNa maggiuM anno sivveti ||ko doso ? imo-- [bhA.674] taMdaLUNa sayaM vA, ahavA annesiaMtiyaM socaa| obhAvaNamaggahaNaM, kuJA duvidhaM ca vocchedaM / mU. (35) je bhikkhU sUrti avihIe paJcappiNati, paJcappiNaMtaM vA sAtijati // [mA.675] sUryi avidhIe tU, je bhikkhU pADihAriyaM appe| takkajjasaMghaNaM vA, kujA chakkAyaghAtaM vA / / cU. jaMtAe sUtIe kajaM taM "takkajaM" kahaNappaNeNa vA chakkAyaghAyaM karejai // idAniM cauNha vi suttANa vidhI bhaNNati[bhA.676] tamhaTThA jAejjA, jaM sivve kassa kAraNA vA vi| emataramubhayato vA, anuNNaveutadhA bhikkhU / / cU. "aTThAe jAejjA", jaM vA vatthAdi sivve tadaTThAe jAejA / jassa sAhussa karja tannAmeNa jAejjA / appaNo parassubhayaTThA vA jAejjA jahA kAukAmo tahAakkhiuM jAtiyavaM esa paramattho ||appnne vidhI bhaNNati - [bhA.677] gahaNami givhiUNaM, hatthe uttANagammi vA kaauN| bhUmIe va ThavetuM, esa vihI hotI appiNaNe // cU. gahaNaM pAsao tammi sayaM geNhiUNa anieNaM (aNyagrabhAgena] nihatthassa appeti / evaM saMjayapaogo na bhavati / uttANagaMmmi vA hatthe vitiricchaM anieNa vA Thaveti / evaM bhUmIe viTaveti // etesiM cauNha vi suttANaM ime bitiyapadA[bhA.678] lAbhAlAbhaparicchA, dullabha-aciyatta-sahasa appinnnne| causu vipadesu ete, avarapadA hoti nAyavvA / __ cU. sAhU khettapaDilehagA gatA kiM sUtI maggitA labbhati na va tti aNaTThAe maggejA / pattasivaNaTThAe dullabhAo sUtIo vatthasivaNaTThamavi nIyAe pattaM sivvijati, taM puNa jayaNAe sivveti jahA na dIsati / koi sabhAveNa aciyatto sAhU so na labmati, tassa vA nAmeNa na labbhati, tAhe appaNo aTThAe jAiuM tassa dejjA "sahasa" anAbhoeNa vA avihIe appinnejaa| mU. (36)je bhikkhU avihIe pippalagaM paJcappiNati, paJcappiNataM vA sAtiJjiti / / mU. (37) je bhikkhU avihIe nahaccheyaNagaM paJcappiNai, paJcappiNataM vA sAtijati / / mU. (38) je bhikU avihIe kaNNasohayaM paJcappiNai, paJcappiNataM vA sAtiJjati / / [bhA.679] pippalaga nahacchedaNa, sodhaNae ceva hoMti evaM tu|
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ 187 uddezaka : 1, mUlaM-38, [bhA. 679] navaraM puNa nANattaM, paribhoge hoti nAtavvaM // cU. evaM pippalaga-nahacchedaNa-kaNNasohaNe ya ekkakke cauro suttA / attho pUrvavat // paribhogaviseso imo - [bhA.680] vatthaM chiMdissAmi tti jAiuM pAdachiMdaNaM kuNati / ahavA vi pAdachiMdaNa, kAhiMto chiMdatI vatthaM // tAo gAhAo- sUci sUtravat [bhA.681] nakkhe chiMdissAmi ti, jAiuM kuNati sallamuddharaNaM / ___ahavA salluddharaNaM, kAhiMto chiMdatI nakkhe // ghU. pippalaga-nakkhaccheyaNANaM appaNe imA vihI[bhA.682] majjheva geNhiUNa, hatye uttANayammi vA kAuM / bhUmIe vA ThavetuM, esa vidhI hoti appiNaNe / / cU. ubhayato dhAraNasaMbhavAo majjhe gihiUNa apeti / sesaM kaMThaM / / [bhA.683] kaNNaM sodhissAmi tti jAiuM daMtasodhaNaM kuNati / ahavA vi daMtasodhaNa, kAheMto sohatI kaNNe / / cU. tAo cevagAhAo- (sUci sUtravata] [bhA.684] lAbhAlAbhaparicchA, dullabha-aciyatta-sahasa-appiNaNe / bArasasu vi suttesua, avarapadA hoMti nAyavvA / / mU (39] je bhikkhU lAuya-pAdaM vA dAru-pAdaM vA maTTiyA-pAdaM vA annautthieNa vA gArathieNa vA parighaTTAvei vA saMThaveti vA jamAvei vA alamappaNo karaNayAe suhumamavi no kappai jANamANe saramANe annamannassa viyarai, viyaraMtaM vA sAtijjati / / cU. doddhiyakaM tuMbaghaTitaM, mRnmayaM kapAlakAdi, parighaTTaNaM nimmoaNaM, saMThavaNaM muhAdINaM, jamAvaNaM visamANa samIkaraNaM / "alaM" pajjattaM sakketiappaNo kAuMtivuttaM bhavati / "jANai" jahA na vaTTati annausthiyagArasthiehiM kArAveuM jANAti vA, suttaM sarati esa amha uvaeso ahavA-guru pRSTaH sAdhubhiryathAgRhasthAnyatIrthikairvA kArApayAmaH, tataHprayacchateanujJAM dadAtItyarthaH / bhaNio suttattho / idAni nijattivittharo bhaNNati[bhA.685] lAuyadAruyapAte, maTTiyapAdeya tividhamechekcha / bahuyappaaparikamme, ekkecaM taM bhave kamaso / / ekaikaM trividhaM- bahu-appa-aparikammamiti / punarapyekaikaM trividhaM jaghanyAdi / ahavA -dvitIyamekaikavacanaM nigamanavAkyamAhuH / / [bhA.686] parikammaNamukkosaM, guNehi tu jahannataM paDhamapAtaM / bitiyaM dohi vi majhaM, paDhameNa vivajio tatie / / cU. paDhamaMbahuparikamma, taMguNehi jahanna,AtmasaMyamopaghAtabahutvAt / apparikammaM bitiyaM, taM guNehiM majjhimaM, alpAtmasaMyamopadhAtatvAt / aparikammaM tatiyaM, taM guNehiM ukkosaM, jato paDhamassa vivajjaevaTTati, Atmano saMyamassa caanupdhaatitvaat|
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188 nizItha-chedasUtram -1- 1/39 bahuappaahAkaDANaM kiM sarUvaM? imaM-- [bhA.687) addhaMgulA pareNaM, chijaMtaM hoti saparikammaM tu / addhaMgulamegaM tU, chijjaMtaM appaparikammaM / / cU. addhaMgulApareNa chijjataM bahuparikammaM bhavati / jAva addhaMgulaM tAva appaparikammaM // [bhA.688] jaMpuvakatamuhaM vA, katalevaM vA va labbhae pAdaM / taM hoti ahAkaDayaM, tesi pamANaM imaM hoti // cU. ahAkaDaM jaM puvakayamuha, kayalevaM taM kuttiyAvaNe labbhati, niNhago vA deti, paDimApaDiNiyatto samaNovAsago vA deti, taM pAdaM duvihaM - paDiggahI mattao vA / / paDiggaho imo[bhA.689] tinni vihatthI ghauraMgulaM ca mANassa mjjhimpmaannN| eto hINajahannaM, atiregataraMtu ukkosaM / / [bhA.690] ukkosa-tisA-mAse, dugAu addhANamAgato sAdhU / cauraMgulaM tu vane, bhattapANapaJjattiyaM heTThA / / cU. jeTTho AsADho a kosa-tisA-mAsA bhavaMti / uvariM cauraMgulaM vajettu heTThA bhArayaM paJjattiyaM bhavati / / [bhA.691] evaM ceva pamANaM, savisesata anuggahapavattaM / kaMtAre dubhikkhe, rohagamAdIsu bhaiyavvaM / / cU. "savisesataraM" bRhataraM gacchAnugrahAya pravartate udagrAhyate ityarthaH / "katAra" maDavI, dubhikkhe rohage vA acchaMtANa, "bhajanA" sevanA paribhogamityarthaH / / idAni mattao[bhA.692] bhattasasa va pANassava, egatarAgassa jo bhave bhrito| pajjo sAhussa tu etaM kira mattaapamANaM // cU. kaMThA / / paDiggaho mattago vA imehiM guNehiM jutto[bhA.693] baTuM samacauraMsaM, hoti dhiraM thAvaraMca vaNNaM ca / huMDaM vAtAiddhaM, bhiNNaM ca adhaarnijaaii| cU. jhAgAreNa "varTa" uchAyapRthutvena samaMtameva mijjamANaM "samacauraMsaM" bhaNNati / "thiraM" dRDhaM aviliyaMti, apADihAriyaM thAvaraM, vaNNaM salakkhaNaM dhAriniJjameyaM / imaM avArinijaM - ucchAya pRthutvena AsamaM huDaM, vAtAiddhaM troppaDuyaM aniSpannamityarthaH, bhinnaM ca adhAraNecA ete| suttaphAsiyA ime[bhA.694] parighaTTaNa nimmoyaNa, taM puNa aMto va hojja bAhiM vaa| saMThavaNaM muhakaraNaM, jamaNaM visamANa smkrnnN| cU. bahi aMto vA moyapheDaNaM parighaTTaNaM, sesaM kNtthN|| [bhA.695] paDhama--bitiyANa karaNaM, suhumamavI jo tu kArae bhikkhU / gihi-annatitthieNa va, so pAvati ANamAdIni / / ___
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ 189 uddezaka : 1, mUlaM-39, [bhA. 695] cU. "paDhama' bahuparikagmaM, "bitiyaM" appaparikambha, sesaM kaMThaM / jamhA ete dosA, tamhA[bhA.696] ghaTTita saMThavite vA, puvvaM jamiti ya hoti gahaNaM tu / asatI puvvakatassa tu, kappati tAhe syNkrnnN|| [bhA.697] bitiyapadamaNiuNe vA, niuNe vA keNatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe // [bhA.698] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI / __gihi annatithie vA, gihi puvvaM etare pcchaa| mU. (40) jebhikkhU daMDayaM vA laTThiyaM vA avalehaNiyaM vA veNusUiyaM vA annautthieNa vA parathieNa vA parighaTTAveti vA saMThaveti vA jamAveti vA alamappamaNo karaNayAe suhumamavi no kappai jANamANe saramANe annamannassa viyarati, viyaraMtaM vA sAtijati / / ___cU. "daMDo" bAhuppamANo, "laTThI" AyappamANA, "avalehaNiyA" vAsAsu kaddamapheDiNI kSurikAvat, "veNU" vaMso, tammatI sUtI, parighaTTaNaM avalihaNaM, saMThavaNaMpAsayAdikaraNaM,jamAveti ujjgkrnnN| [bhA.699] DaDaga biDaMDae vA, laTThivilaTThIya tividha tividhaatu| velumaya-vetta-dAruga, bahu-appa-ahAkaDA ceva / / cU. egeNa tivihasaddeNa velumayAdI; bitiyeNa tivihasaddeNa bahuparikammAdi / / [bhA.700] tinni u hatthe DaMDo, donni u hatthe vidaMDao hoti / laTThI AtapamANA, vilaTThi caturaMguleNUNA / / [bhA.701] addhaMgulA pareNaM, chijjetA hoMti saparikammA u / ___ addhaMgulamegaMtU, chijjaMtA appaparikammA / / [bhA.702] je pubbavahitA vA, jamitA saMThavita tacchita vA vi / hoti tu pamANajuttA, te nAyavvA ahaakddgaa| cU. pUrvavat / kiM puNa laThThIe paoaNaM? imaM[bhA.703] dupada-catuppada-bahupada, nivAraNaTThAya rakkhaNAheuM / addhANa-maraNabhaya-vuDDavAsavaTuMbhaNA kappe / / cU. "dupAya" maNussAdi, "cauppadA" gAvimAdi, bahupayA gaMDayagomhimAdi / addhANe palaMbamAdivunjhati, mato vA bujjhati, bohigAdibhaye vA paharaNaM bhavati, vavassa vA avaTuMbhaNaheuM laTThI kappati ghettuN|| [bhA.704] paDhamavitiyANa karaNaM, suhumamavI jo tu kArae bhikkhU / gihi annatitthieNava, sopAvati ANamAdINi // [bhA.705] ghaTTitasaMThavite vA, pubbiM mitAe hoti gahaNaM tuu| asatI puvakayAe, kappati tAhe sayaM karaNaM / / [bhA.706] parighaTTaNaM tu nihaNaM mUlaggA-pavvamAdisaMThavaNaM / For PL
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ 190 nizItha-chedasUtram -1-1/40 ujjUkaraNaM jamaNaM, daMDagamAdINa savvesi / / [bhA.707] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA keNatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappI taahe|| [bhA.708] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asnnnnii| gihi annatitthieNa va gihi puvvaM etare pacchA / / [bhA.709] uDubaddhe rayaharaNaM, vAsAvAsAsu pAdalehaNiyA / vaDauMbare pilakkhU, tesi alaMbhammi aMbiliyA // ghU.udubaddha rayaharaNeNa pAdappamajjaNaMkajati, vAsAsupAyalehaNiyAe kaddamo avanijati; sA bhavati vaDamatI uMbaramatI pippalo "pilakkhU" taM mii| etesiM alaMbhe aMbiliyamatI / / [bhA.710] bArasaaMguladIhA, aMgulamegaMtu hoti vicchinnA | ghaNamasiNanivvaNA viya, purise purise ya patteyaM / / cU. "ghaNA" ajjhusirA, "masiNA" laNhA, "nivvaNA" khayavajjiyA, purise purise ya ekekkA bhvti|| [bhA.711] ekekkA sA tividhA, bahuparikammA ya appaparikammA / apparikammA ya tadhA, jalabhAvita etarA ceva / / cU. jalamajjha usite kaTTe jA kajjati sA jalamAvitA / itarA abhAvitA / / [bhA.712] addhaMgulA pareNaM, chijjaMtI hoti saparikammA tu / addhaMgulamegaM tU, chijjaMtI appaparikammA / / [bhA.713] jA puccavahitA vA, jamitA saMThavita tacchitA vA vi| labmati pamANajuttA, sA nAtavvA adhAkaDayA / / [bhA.714] paDhamabitiyANa karaNaM, suhumamavI jo tu kArae bhikkhU / gihi annatithieNa va, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.715] ghaTTitasaMThavitAe, pubbi jamitAe hoti ghnnNtu| ___ asatI puvvakaDAe, kappati tAhe sayaM karaNaM / / [bhA.716] bitiyapadamaniuNe vA, niuNevA keNatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe / / [bhA.717] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddaya ya asnnnnii| gihi annatitthieNa va, gihi puvvaM etare pacchA / / [bhA.718] velumayI lohamayI, duvidhA sUyI samAsao hoti / cauraMgulappamANA, sA sivvaNasaMghaNaTThAe / cU. lohamatI sUtI sAhuNA na ghettavvA paraM Ayariyassa ekkA bhavati, sesANa velumatI siMgamatI vA gaNaNappamANeNa ekkekkA bhavati / pamANappamANeNa caturaMgulaM bhavati / kiM kAraNaM gheppati? imaM - tuNNaNaM ukkaiyakaraNaM vA sivvaNaM, dugAtikhaMDANa saMghaNaM / / kNtthaa| [bhA.719] ekkekkA sA tividhA, bahuparikammA ya appaparikammA /
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM- 40, [bhA. 719] aparikammA ya tathA, nAtavvA ANupuvIe // addhaMgula pareNaM, chitI hoti saparikammA tu / [bhA. 720] [bhA. 721] addhaMgulamegaM tU, chijaMtI appaparikammA / / jA puvvapaDhitA vA, puvvaM saMThavita tacchitA vA vi / labbhati pamANajuttA, sA nAyavvA adhAkaDagA / / [bhA. 722] paDhamabitiyANakaraNaM, suhumamavI jo tu kArae bhikkhU / gihi annatitthieNa va, so pAvati ANamAdINi // ghaTTita saMThavitAe, pubvaM jamitAi hoti gahaNaM tu / [bhA. 723] asatI puvvakaDAe, kappati tAhe sayaM karaNaM // [bhA.724] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA keNatI bhave asahU / vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAhe // [bhA. 725] pacchAkaDasAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya asaNNI / gihi annatitthieNa va, gihi puvvaM etare pacchA // mU. ( 41 ) je bhikkhU pAyarasa ekaM tuMDiyaM taDDei, tarhetaM vA sAtijati // cU. " tuMDiyaM" thiggalaM, desI bhAsAe sAmayigI vA esa paDibhAsA, taDDeti lAe tti vuttaM bhavati / [bhA. 726] lAuyadAruyapAde, maTTiyapAde ya taDuNaM duvidhaM / tajjAtamatajjAte, tajjA ege duve itare // cU. lAu Adi ekkekkaM duvidhaM taDaNaM-tajjAtamatajjAtaM / lAussa lAuyaM tajjAtaM, sasA - dArumaTTiyA do atajjAtA / evaM sesANa vi samANaM ekkekkaM tajjAyaM, asamANA do atajjAyA / / [bhA. 727] etesAmaNNayaraM, egatarAeNa jo u taDDejA / tinhaM gatarAe, vinaMtANAdiraNe dosA / / 191 cU. etesiM pAdANaM egatarevivijramANe jo annataraM pAdaM annatareNaM taDDeti tassa ANAdiNo dosA, mAsaguruM ca se pacchittaM / kAraNao tajjA vi / kiM puNa kAraNaM ? imaMsaMtAsaMta'satIe, athira-apajatta'labbhamANe vA / [ bhA. 728] Dise'nesanijje, asivAdI saMtato asatI / / ghU. "saMtaM" vijramANaM, "asaMtaM" avijamANaM, "asatI" abhAvo / imA "saMtato asatI" - "adhiraM" dubbalaM, jai bhikkhAgahaNaM kajati to bhajati, pADihAriyaM vA athiraM, taM athakke uddAlijjati, atthi pAdaM kiM tu appaJjatiyaM / esA appanijje saMtAsatI / imA gAratthiesu asthi agArathiesu lAuA, te na labdhaMti, DaMDieNa vA paDisiddhaM, anesanijjANiva laddhANi, jaya vA visae atthi doddhiyA tatyaMtarA vA asivAdiehiM na gammati / / esA saMtAsatI bhaNiyA / asivAdi vakkhANaM imaM[bhA. 729] asive omoyarie, rAyaduTTe bhaeNa AgADhe / sehe carita sAvata bhae va asivAdiyaM etaM /
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ 192 nizItha-chedasUtram -1-1/41 cU. jattha bhUmIe pAdANi asthi tatthaMtarA vA ime dosA-asivaM omoyariyA vA rAyaduI vA bodhiyabhayaM vA / AgADhasaddo patteyaM saMbajjhati / sehANa va tattha uvassaggo bhavati, tattha va sehA par3appaNA tato na gaMtavvaM, caritaM paDucca tattha isthi dosA, esaNAdosA vaa| sAvayabhayaM vaa| anno ya parirayeNa paMtho natthi / / esA savvA saMtAsatI bhaNitA |imaa astaastii| [bhA.730] bhinne va jjhAmite vA, paDiNIe tena saavyaadiisu| etehiM kAraNehiM, nAyavvA'saMtato astii|| cU. "jhAmiya" vaTuM paDinIeNa vA, haritaM, teNeNa vA, Adi saddAto bhikkhayareNa vA harie / puvvApAdaM etehiM kAraNehiM na hUaM, annaM ca se natthi, pAdabhUmIe vi pAdA natthi, anissphnnnnttnnaau|| [bhA.731] saMtAsaMtasatIe, kappati tajjAta taDDaNaM kaauN| tajjAtammi asaMte, itareNa vi taDDaNaM kujjaa| cU. esA saMtAsaMtasatIe duvihAe asatIe taDDejA / eva taMpuna taDDaNaM tjjaa-etr| puvaM dajjAeNa asatIte atajjAeNa vi|| mU. (42) je bhikkhU pAyassa paraM tiNhaM tuMDiyANaM taDDota, taddutaM vA saatijti|| cU. para caturthena na taDDae / avavAussaggiyaM suttaM / [bhA.732] tiNhaM tu taDDiyANaM, pareNa je bhikkhu taDDae pAdaM / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve // [bhA.733] saMtAsaMtasatIe, adhira-apajatta'labmamANe vaa| paDisedha'nesanije, asivAdI saMtato astii|| [bhA.734] asive omoyarie, rAyaduDhe bhaeNa aagaaddhe| sehe caritta sAvaya, bhae va asivAdiyaM etN|| [bhA.735] bhiNNe va jhAmite vA, paDiNIe tena sAvayAdIsu / etehiM kAraNehi, nAyavyA saMtato asatI / / [bhA.736] saMtAsaMtasatIe, pareNa tiNhaM na taDDae pAyaM / evaMvihe asaMte, pareNa tiNhaM pitddejaa|| mU. (43) je bhikkhU pAyaM avihIe baMdhai, baMdhetaM vA sAtijjai / / [bhA.737] tividhammi vi pAdammI, duvidho baMdho tu hoti nAtavyo / avidhI vidhI ya baMdho, avidhIbaMdho imo tattha / / cU. navaraM - "evaMvidhe asaMte ti acchiSTuM lAuAdi tivihaM vihibaMdheNa bNdhijji| tattha imo vidhi[mA.738] sotthiyabaMdho duvidho, avikalito tena-baMdho curNso| eso tu avidhibaMdho, vihibaMdho muddi-nAvA y|| duviho sotthiyabaMdho vatikalito, itaro avikalito samacauraMso koNesu bhiNNo / vAtakalito egato duhato vA / ete savve avidhibaMdhA / vidhibaMdho imo pratItaH muddiya saMThito 4, nAvAbaMdhasaMThito 6 //
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ 193 uddezaka : 1, mUlaM-43, [bhA.738] (bhA.739] etto egatareNaM, jo pAdaM avidhiNA tu baMdhejA / tiNhaM egatarANaM, so pAvati ANamAdINi // cU. kaMThA sutte atthAvattito anunnAyaM / Ayariyo atthato piDaseghayati[bhA.740] vihibaMdho vina kappati, dosA te ceva aannmaadiiyaa| taMkappatI na kappati, niratyayaM kAraNaM kiM tN|| cU. vidhibaMdo vina kappati, jato tattha viAyasaMjamavirAhaNA dosasaMbhavo / coyaga Aha - nanu sutte atthAvattia'bhihiyaMtaM kappati? Ayariyo Aha-na kappati coyaga Aha - nanu suttaM niratyayaM / AyariyAha -- sakAraNaM suttaM / coyaga Aha - kiMtaM / / AyariyAha[mA.741] saMtAsaMtasatIe, athira apajatta'labbhamANe vA / paDiseha'nesanijje, asivAdI saMtato astii| [bhA.742] saMtAsaMtasatIe, kappati vihiNA tubaMdhituMpAdaM / dubbaladullabhapAde, avidhIe vi baMdhaNaM kujjA / / mU. (44) je bhikkhU pAyaM egeNa baMdheNa baMdhai, baMdhataM vA sAtijjai / / cU. ussaggeNa tAva abaMdhaNaM pAtraM ghettavyaM / egabaMdhaNamapi kareMtassa te ceva ANAdiNo dosA / zeSa sabhASyaM pUrvavat / [bhA.743] egeNaM baMdheNaM, pAdaM khalu baMdhae je bhikkhU / vidhinA va avidhinA vA, so pAvati ANamAdINi / / [mA.744] saMtAsaMtasatIe, pareNa tiNhaM na baMdhae pAyaM / evaMvihe asaMte, pareNa tiNhaM vi bNdhejaa|| cU. ahavA - dubbala dullabhapAde, baMdheNegeNa baMdhe vA / / zeSaM pUrvavat / mU. (45) je bhikkhU pAyaM paraM tiNhabaMdhANaM baMdhai, baMdhataM vA sAtijati / / cU. avavAussaggiya suttaM, dosA te ceva, mAsaguruMca se pacchittaM / [bhA.745] tiNhaM tU baMdhANaM, pareNa je bhikkhU baMdhatI pAdaM / vihinA vA avidhinA vA, so pAvatI ANamAdINi / / [bhA.746] saMtAsaMtasatIe, athira-apajjatta'labbhamANe vaa| paDisedha'nesanijje, asivAdI saMtato asatI / / [bhA.747] asive omoyarie, rAyadudve bhaeNa AgADhe / sese caritta sAvaya, bhae va asivAdiyaM etaM / / [bhA.748] bhiNNe va jjhAmite vA, paDiNIe tena sAvayAdIsu / etehiM kAraNehiM, nAyavvA saMtato astii|| [bhA.749] saMtAsaMtasaMtIe, pareNa tiNhaM na baMdhiyavvaM tu| evaMvidhe asaMte, pareNa tiNhaM pibaMdhijjA / / 15/13/
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1- 1/45 cU. evaM tAva divaM atiregabaMdhaNaM, ta puNa kavAtaya kAlaM avalakkhaNa dhareyavvaM ? bhato suttamAgayaM je bhikkhU atiregaM baMdhaNaM pAyaM digDDAo mAsAo pareNa dharei, dharaMtaM vA sAtijati / / mU. (46) je bhikkhU atiregaM baMdhaNaM pAyaM divaDDAo mAsAo pareNa dharei, dharataM vA sAtijjati / 194 cU. divaDhamAsAto paraM ghareMtassa ANAdiNo doso, mAsaguruM ca se pacchittaM / na kevalamatiregabaMghaNamalakkhaNaM divaGkAto paraM na ghareyavvaM / egabaMdheNa vi alakkhaNaM divaDDAta paraM na ghareyavvaM - kaMThA / [bhA. 750 ] avalakkhanegabaMdhaM, duga-tiga-atirega-baMdhaNaM vA vi / jo pAyaM pariyaTTai, paraM divaDDAo mAsAo / / cU. kaMThA // jo egabaMdhaNAdi dhareti tassa ime dosA[bhA. 751] so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhanaM tahA duvihaM / pAvati jamhA teNaM, annaM pAdaM vi magejjA / / cU. titthayarANaM ANAbhaMgo, aNavatthA - egeNa ghAritaM anno vi ghareti, micchattaM-na jahAvAtiNo, tahAkAriNo, AyasaMjamavirAhaNA vakkhamANagAhAhiM / / atiregabaMghaNa-malakkhaNe anne vi sUtitA alakkhaNA / [bhA. 752] huMDa sabalaM vAtAiddhaM, dupputtaM khIlasaMThita ceva / paumuppalaM ca savaNaM, alakkhaNaM daDDha duvvaNNaM / / cU. samacauraMsaM jaM na bhavati taM huMDaM, kRSNAdicittalANi jassa taM sabalaM, aniSphaNNa vAtAiddhaM troppaDayaMtti vuccati / jaM ThavijjaMtaM uddhaM ThAyati cAliyaM puNa paloTThati taM dupputtaM / jaM ThavijaMtaM na ThAti taM khIlasaMThitaM / jassa aho nAbhI paumAgitI uppalAgitI vA taM pauppalaM / kaMTakAdikhayaM savvaNaM / etANi alakkhaNANi / daDhaducaNNANi ya dahuM aggiNA, paMcavaNNovaveyaM duvvaNNaM ekasminnapi na patatItyarthaH / ahavA- pravAlAMkurasannibhaM suvaNNaM sesA savve duvvaNNA aniSTA ityarthaH / ahavA - alakkhaNaM egabaMghanAdI jaM vA eyavajraM Agame aniTTaM // imA carita - virAdhanA[bhA. 753] haMDe carittabhedo, sabale cittavivbhamo / duSputte khIlasaMThANe, gaNe va caraNe va no ThANaM // paumuppale akusalaM, savvANa vaNamAdise / aMto bahiM ca daDe, maraNaM tattha vi niddise // [bhA. 754] cU. uvakaraNa - vinAso nANa daMsaNa- carita - virAdhanA, sarIrassa jaM pIDA bhavaNaM taM savyamakusalaM bhavati sesaM kaMThaM // [bhA. 755] [ bhA. 756 ] duvvaNammiya pAdammi, natthi nANassa Agamo / tamhA ete na dhArejjA, maggaNe ya vidhI imo // avalakkhaNega baMdhe, suttatthakareMta maggaNaM kuJjA / duga-tiga- baMdhe suttaM, tihuvari do vivajjejjA / /
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-46, [bhA. 756] 195 cU. huMDAdilakkhaNegabaMdhapAteNa gahieNa suttatthaporisIo kareMto jahA bhattapANaM gaveseti tahA salakkhaNa mabhiNNaM ca pAtaM uppAeti / duga-tiga-baMdhaNe sutta-porisiM kAuM atthaporisivelAe maggati bhikkhaM ca hiMDato tiNhaM jaM pareNaM baddhaM aMtovahiM vA ivaM nAbhibhiNNaM vA jaM etesu suttatthaporisIo vajreti, suruggamAo jAva bhikkhaM pi hiMDato maggati // kerisaM pAdaM ? keNa vA kamaNe ? taM kettiyaM vA kAlaM maggiyavvaM ? - [bhA. 757] cattAri adhAkaDae, do mAsA hoMti appaparikamme / tena paraM maggejjA, divaGkamAsaM saparikammaM // cU. cattAri mAsA ahAkaDayaM pAyaM maggiyavvaM, jAhe taM cauhiM vina laddhaM taduvari do mAsA appaparikampaM maggiyavvaM, jAhe taM pi na labmati tAhe bahuparikammaM divamAsaM maggejjA / / kiM kAraNaM ? jAva taM addhamAseNa parikammijjati tAva vAsAkAlo laggati / kamhA ? tampi parikammaNA natthi / [bhA. 758] evaM vi maggamANe, jati pAtaM tArisaM na vi labhejA / taM ceva'nukahejA, jAva'NNaM labmatI pAdaM / / dhU. jArisaM Agame bhaNiyaM salakkhaNaM, jati tArisaM na labhejjA taM ceva anukaDejjA / / bhaNiyA parikammaNA ussaggeNa avavAteNa ya / idAniM tasseva pAyassa baMdhaNaM jANiyavvaM kiM ca taM vatthaM ? teNima suttaM mU. (47) je bhikkhU vatthassa egaM paDitANiyaM dei, detaM vA sAtijjai // cU. vAsayatI ti vatthaM, cchAeti tti vRttaM bhavati / paDiyANiyA thiggalayaM chaMdato ya egahUM, taM jo tajjAtaM atajjAtaM vA deti so ANAti-virAhaNaM pAvati, mAsaguruM ca se pacchittaM / kativihaM vatthaM ? nijuttI vitthAreti - [bhA. 759] jaMgiya-bhaMgiya-saNayaM, pottaM ca tahA tirIDapattaM ca / vatthaM paMca-vikappaM, ti-vikappaM taM puNekkakkaM // cU. jaMgiya-bhaMgiya do vi vakkhANeti- [bhA. 760 ] uNomiyalome, kuve kiTTe ya kIDae ceva / jaMgavidhI atasI puNa, bhaMgavidhI hoti nAyavvA / / cU. UraNIromesu tuNNiyaM, uTTaromesu uTTiyaM, miyANa lomesu miyalomiyaM, kutakiTTA vi romavisesA ceva desaMtare, iha appasiddhA / anne bhaNaMti - kutavo varakko to kaTTisaM etesiM ceva avadhADo / kIDayaM vaDaya paTToti / ete savve vi jaMgamasattANa avayavehiMto niSphaNNA jaMgavihI atasamAdi bhaMgiyavihI // [bhA. 761] samAI vAgavihI, pottavihI poMDayaM samakkhAtaM / paTTI ya tirIDassA, tayA vidhI sA samakkhAyA / / dhU. saNamAdI vAgo, pottaM poMDayaM vamaNinippannamiti vRttaM bhavati, paTTo tirIDa - rukkhassa tayA sA taya vihI samakkhAyA / etesiM jo avakiTTo taM kiTTisaM / [bhA. 762] paMcaparUveUNaM, patteyaM giNhamANasaMtaMmmi /
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ 196 nizItha-chedasUtram -1-1/47 kappAsiyA ya donni tu, uNNiya ekko tuparibhoe / ghU. esA "bhaddabAhu" sAmikatA gAhA / puvvagAhAdugeNa paMcaNha vi saruvaM parUvitaM / taM "saMtammi"tti labbhamANe "patteyaM" paMcasu vi "geNhamANe" tti do kappAsiyA ego uNNio geNhiyavyo / etesiM paribhoge vivacAso na kajjati / vAsattANaM mottUNa egassa uNNiyassa natyi pribhogo|| [bhA.763] kapAsiyassa asatI, vAgayapaTTo ya kosikAre ya / asatI ya uNNiyassA, vAgaya-kosejapaTTe y|| ghU. jo kappAsiyaM na labhejA tAhe kappAsiyavANe vAgamayaM geNhejA / tassAsai paTTamayaM giNhai / tasasAsati kosiyAramayaM giNhati / evaM kappAsita asatIte bhnnitN|jaahe uNNiyaMna labbhati tAhe uNNiyaTThANe vAgamayaM gheppati, tassAsati kosiyarAmayaM, tassAsati paTTamayaM // idAniM paribhogo[bhA.764] abaMtaraMca bAhiM, bAhiM abhitare kremaanno| paribhogavivaccAse, Avajati mAsiyaM lahuyaM // cU. do pAuNamANassa kappAsiyamabhaMtare pari jati, uNNiyaM bAhiM paribhuMjati / esa vihiipribhogo| avihIparibhogo puNa kappAsiyaMbAhiM uNNiyaM aNto|es paribhoga-vivaccAso asAmAyArinipphannaM ca se mAsalahuM / / / [bhA.765] eka pAuramANe, tu khomiyaM uNNie lahU mAso / donniyapAuramANo, aMte khommI bahiM unnnnii|| ghU. ekaM khomiyaM pAuNati / uNNiyamegaM na pAuniJjati / aha pAuNati mAsalahuMca se pacchittaM / pacchaddhaM kaMThaM / khomiyassa aMto uNNiyassa ya bahiM paribhoge imo guNo-- [bhA.766] chappaiyapaNagarakkhA, bhUsA ujjAyaNA ya prihritaa| sItattANaM ca kataM, tena tu khomaM na baahirto|| ghU. kappAsie chappatiyA na bhavaMti itarahA bahU bhavaMti / paNao ulliyaMto, uNNie pAuniJjamANe malImasaM, tattha malImase ullI bhavati, sA vihiparibhogeNa rakkhittA bhavati / bAhiM khomieNa pAu eNa vi "bhUsA" bhavati, vidhiparibhogeNa sA viparihariyA / vatyaM malakkhamaMna kaMbalI, malImasA yakaMbalIduggaMdhA, vihiparibhogeNasA vi "ujjhAtiyA' pddihriyaa| paDigabbhA kaMbalI ti "sIyattANaM" kayaM bhavati / etehiM kAraNehiM khomana bAhiM pAuniJjati tti vikappaM / / taM puNo vi ekkeva tti eyassa imaM vakkhANaM-- [bhA.767] jaM bahudhA chijjataM, pamANavaM hoti saMdhijaMtaM vA / sivvetavvaM jaM vA, taM vatyaM saparikammaM tu || cU. jaM bahuhA chijjaMtaM saMdhijjaMtaM vA pamANapattaM bhavati, bahuhA vA jaM sivviyavvaM, taM vatthaM bahuparikammaM // [bhA.768] jaM chedeNegeNaM, pamANavaM hoti chijjamANaM tu| saMghaNa-sivvaNa-rahitaM, taM vatthaM appaparikammaM / /
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 1, mUlaM-47, bhA.768] 197 cU. jaMegacchedeNa pamANavaM bhavati dasAo vA parichiMdiyavvAtaMappaparikamma, "saMghaNaM" doNha khaMDANaM sivvaNaM, ukkuiyaM tunnnnnnaati|| [bhA.769] jaNNeva chiMdiyavvaM, saMgheyavvaM va sivviyavvaM ca / taM hoti adhAkaDayaM, jahannayaM majjhimukkosaM // cU. "jaM puNa chiMdaNa-sivvaNa-saMghaNa-rahitaM taM ahAkaDaM / bahuparikammAdi ekeka jahannamajjhimukkosaya bhvti|| [bhA.770] paDhame paMcavidhammi vi duvidhA paDitANitA muNeyavvA / tajjAtamatajAtA, caturo tajjAta itare vaa|| cU.iha pannavarNaprati bahuparikammaM "pddhm"|tNcjNg-bhNgaadiipNcvidN |ttthkaarnnmaasjj gahite duvidhaM paDiyANiyaM dejjA tajjAtamatajjAyaM / jaMgiyassa bhaMgiyAdi cauro atajjAtA, jagiya asamANajAtittaNao, egA tajjAyA / evaM sesANamavi cauro'tajJAyA itarA egA tjjaataa| ahavA- ekkakaM vatthaM vaNNo paMcavidhaM, tattha samANavaNNA tajjAyA, cauro atajjAtA / / [bhA.771] etesAmaNNatare, vatthe paDiyANiyaM tu jo dejjA / tajjAtamatajAtaM, so pAvati ANamAdINi / / cU. etesiMjaMgiyAdivatthANaMkiNhAdivatthANa vAannatare, tajjAtamatajjAyaMjo paDiyANiyaM dei so ANAti pAvati / / tamhA ANAdidosapariharaNatthaM ahAkaDaM ghettavyaM / ahAkaDassa[bhA.772] saMtAsaMtasatIe, athira-apajjata'labbhamANe vA / paDisegha'nesaninje, asivAdI saMtato astii| [bhA.773] asive omoyarie, rAyaduDhe bhaeNa aagaaddhe| sehe carittasAvaya bhae va asivAdiyaM etaM / / [mA.774] bhinneva jjhAmite vA, paDiNIe tena sAvayAtIsu / etehiM kAraNehiM, nAyavyA saMtato asatI / / [bhA.775] saMtAsaMtasatIe, kappati paDiyANitA tu tajAtA / ___asatI tanAtAe, paDitANiyametaraM dejjA / / cU. saMtAsaMtasatimAtikAraNehiM kappati tajJAyA paDiyANiyA dAuM / asati tajjAtAe "itarA" atajAtA di dAyavvA // mU. (48) je bhikkhU vatthassa paraM tiNhaM paritANaiyaANi deti, deMtaM vA sAtijati / / cU. vattheNaM paraM tiNhaM deti, deMtassa mAsaguruM pacchittaM / diTThA egA paDiyANiyA kAraNe, pasaMgA bahuio dAhiti, teNimaM suttaM bhaNNati / [bhA.776] paDiyANiyANi tiNhaM, pareNa vatthammi deti je bhikkhU / paMcaNhaM annatare, so pAvati ANamAdINi / / cU.kAraNejAvatinni tAvadeyAtiNhaMparato cauttho na deyo|jNgiyaatipNc kiNhavaNNAti vA paMca deMtassa ANAdayo dosaa|| kAraNato puNa tiNhaM parato vi dijjA / kiM taM kAraNaM ucyate
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ 198 nizItha-chedasUtram -1-1/48 [mA.777] saMtAsaMtasatIe, dubbala hINe alamamANe vA / paDisedha'nesanije, asivAdI saMtato asatI // [bhA.778] ___ asive omoyarie, rAyaduDhe bhaeNa AgADhe / sehe carittasAvaya, bhae va asivAdiyaM etaM / / [bhA.779] bhiNNe va jjhAmite vA, paDiNIe tena sAvayAdIsu / ____etehiM kAraNehiM, nAyavvA saMtato asatI / / [bhA.780] saMtAsaMtasatIe, pareNa tiNhaM na tANiyavvaM tu / evaMvidhe asaMte, pareNa tiNhaM pitAnijjA / / mU. (49) je bhikkhU avihIe vatthaM sibbai, sivvaMtaM vA sAtiJjati / cU. diTThA paDiyANiyA, sA asivviyA na bhavati, evaM sivvaNaM diTuM / taM puNa kAe vihIe etenAbhisaMbaMdhenaimaM suttaM "je bhikkhU avihIe sivvati" tassa mAsaguruM pacchittaM / [bhA.781] paMcavidhammi vi vatthe, duvidhA khalu sivvaNA tu nAtavvA / avidhividhIsivvaNayA, avidhI puNa tatthimA hoti / / cU. duvihA sivvaNA -- avidhisivvaNA vidhisivvaNA ya / tattha avihisivvaNA imA[mA.782] gaggaraMga dNddivlittg-jaalegsraa-dukhiil-ekkaay| gomuttigA ya avidhI, vihi jhasaMkaTA visrigaa| cU.gaggara sivvaNA jahA saMjatINaM, DaMDisivvaNI jahA gArasthANaM / jAlagasivvaNI-jahA varakkhAisu egasarA, jahA saMjatINa payAlaNIkagasAsivvaNI nibnaMge vA dijati / dukkhIlA saMdhijaMte ubhao khIlA deti / egakhIlA egato deti / gomuttAsaMdhijjate io io ekkasi vatthaM viMdhai / esA avidhIvidhi jhasaMkaMTA sA paMghaNe bhavati, ekkato va ukkuite saMbhavati, visariyA saraDo bhaNNati // [bhA.783] etto egatarIe, avidhividhIe tu jo u sivvejjA / paMcaNhaM egataraM, sopAvati ANamAINi / / cU. suttatthapalimaMtho, jaM ca paDilehA na sujjhati saMjamavirAhaNA ! kAraNe puNa vidhIe, pacchA avidhIe va sivvejjA / / cauro gAhAo mU. (50) je bhikkhU vatthassegaM vA phAliyagaMThitaM kareti, kareMtaM vA sAtiJjati / / cU. je bhikkhU vatthe egamapi phAligaMThiM deti, deMtassa mAsaguruM pacchittaM / cauro gAhAo atya vipuvva kameNa bhnniyaao| [bhA.784] paMcaNhaM annatare, vatthe jo phAligaMThiyaM dejjA / sivvaNagaMThe kamato, so pAvati ANamAINi / / cU.taM kimatthaM deti sivvaNaM? gaMThi tti kAuMmA suTutaraM phiTTissati / jati kareti ANAtiNo ya dosA / / [bhA.785] gahaNaM tu adhAkaDae, tassa'satIe u appaparikamme / tassa'sai saparikamme, gahaNaM tu aphAlie hoti|
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 1, mUlaM-50, [bhA. 785 ] [bhA. 786 ] tassa'sati phAlitammi, gahaNaM jaM egagaMThiNA bajjhe / tasasa'sati dugatigaM pI, tassa'satI tiNhavi pareNaM // mU. (51) je bhikkhU vatthassa paraM tinhaM phAligaThiyANa kareti, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (52) je bhikkhU vatthassa egaM phAliyaM gaMThei, gaThataM vA sAtijati / / mU. (53) je bhikkhU vatthassa paraM tiNhaM phAliyANaM gaMThei, gaMThetaM vA sAtijjati // mU. (54) je bhikkhU vatthaM avihIe gaMTheti; gaMThetaM vA sAtijati // mU. (55) je bhikkhU atajjAeNaM gavesei, gavesaMtaM vA sAtijati // cU. je bhikkhU vatthe tiNha paraM deMtassa mAsaguruM, ANAdiNo dosA / [bhA. 787] tiNhupari phAliyANaM, vatthaM jo phAliyaM pi saMsibve / paMcanhaM egatare, so pAvati ANamAdINi // saMtAsaMtasatIe, athira apajjata'lbhamANe vA / paDisegha'nesanijje, asivAdI saMtato asatI // ghU. asive omoyarie, "tAo caiva gAhAo kaMThAo / / 788 // [bhA. 788] [mA. 789] taM puNagahaNaM duvidhaM tajjAtaM caiva taha atajjAtaM / ekkke ekkka, tajjAti caturo atajjAe // cU. jaMgamAdi ekkekke samANajAtIyaM ekkekkaM tajjAyaM / asamANA cauro ataJjAtA, vaNNato vAtajjAtamatajjAtaM // [bhA. 790] jaM jArisayaM vatthaM, vaNNeNaM jArisaM va jaM hoti / tArisatajjAteNaM, gahaNeNaM taM gahetavvaM // [bhA. 791] bitiyapadamaNappajjhe, gahejja adhikotiteya appajjhe / jAte vA vi puNo, asatI sarisassa dorassa // cU. khittAdicitto aNappavaso, seho vA avikovio, jANao vA gIyattho / asati sarisadorassa atajAeNa gaMdhejjA | mU. (56) je bhikkhU airegagahiyaM vatthaM para divaDDAo mAsAo ghareti; gharetaM vA sAtijjati / cU. je bhikkhU atiregagahitaM vatthaM paraM divaDDamAsAto gharejjA tassa ANAI, mAsaguruM ca se pacchittaM / [bhA. 792 ] avalakkhaNegahitaM, duga-tiga- atirega-gaMThigahiyaM vA / jo vatthaM pariyaTTai, paraM divaDDhAo mAsAo / / [bhA.793] so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM tathA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, annaM vatthaM vi maggejjA / / cU. avalakkhaNassa ime dosA - kaMThA // [bhA. 794 ] avalakkhaNo u uvadhI, uvahaNatI nANadaMsaNacarite / tamhA na dhareyavvo, kAraNa vidhimaggaNA ya imA | cU. kAraNe puNa dhareyavvo / imAe vidhIe salakkhaNo uvadhI maggiyavvo / / 199
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-1/56 [bhA.795] avalakkhaNegagahite, suttattha kareMti maggaNaM kujA / dugatigabaMdhe suttaM, tiNhuvari do vi vajjejjA / / cU. dugatigagahite suttaM kareti atyaM vajleti / caurAdisu gahitesu suttatthe do vi vajettA maggati / / idAni ahAkaDappabahuparikammANaM kAlo bhaNNati[bhA.796] cattAri ahAkaDae, do mAsA hoti appaparikamme / tena para vi maggejjA, divaTTamAsaM saparikammaM / / [bhA.797] evaM vi maggamANe, jadi vatthaM tArisaM na vi lbhejaa| taMceva'nakaDDejA, jAva'NNaM labbhatI vatyaM / / mU. (57)je bhikkhU gihadhUmaM annausthieNa vA gArityeNa vA parisADAvei, parisADAvetaM vA sAtijati / / cU. ANAdi, mAsaguruMca se pacchittaM / kamhA ghara-dhUmaM so gheppati? [bhA.798] gharadhUmosahakaje, daddu kiddibhedkcchuagtaadii| gharadhUmammi nibaMdho, tajAtiasUyaNaTThAe / / cU. "dardU" pasiddhaM "kiDibhaM"jaMghAsukAlAbhaM rasiyaMbahati "kacchU' pAbhA, agatAdisu vA dumati / ghara-ghUme suttaNibaMdho, tajjAiyasUyaNaTThA kato / tajjAdiyagahaNAto anne vi rogA sUtitA, tesuje osahA tAni annausthie geNhAvetassa etadeva pacchittaM, acitta tajjAiyasUyaNaM vA annesu virogesu kiriyA kAyavvA / / [bhA.799] taMannatisthieNaM, ahavA gArathieNa sADAve / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhanaM pAve // cU. pUrvavat / gArasthiannausthiesu ime dosA[bhA.800] hattheNa apAveto, pIDhAdi cale jie sakAyaM vaa| bhaMDavirAghana kaNue, ahi-uMdura pacchakamme vA // cU. bhUmIThito hatthehiM apAveMtopIThAtticalaM ThavettutatthAroDhuMgeNhati, tammicale pavaDato pipIliyAdijie virAhejA, sakAe vA hatthAdi virAhejjA, bhaMDagANi vA virAhejA, acchIsu kaNayuM paDejjA, ahi uMdureNa vA khojA, gArattha'NNautthiyAya pacchAkammaM kareja / tamhA na tehiM geNhAve ||appnnaa ceva - [bhA.801] puvvaparisADitassa, gavesaNA paDhamatAe kAyavvA / pubaparisADitAsati, to pacchA appaNA sADe / cU. puvvaparisADiyaM na labbhati to pacchA appaNA sADeti jayaNAe, jahA pubvabhaNiyA dosA na bhavaMti / / kAraNe puNa tehiM vi sADAveti[bhA.802] vitiyapada hojja asahU, ahavA vi sahU pavesa na lbhejaa| ___ adavA vilabbhamANe, hojA dosubbhavo koyii| cU.appaNA asahU, ghare vA pavesaM na labbhati, agArI vA tattha paviTTha uvasaggeti anno vA ko ti hiyaNaTThA diehiM dosubmavo hojjA / evamAdikAraNA avekkhiuM kappati / /
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ 201 uddezaka : 1, mUlaM-56, [bhA. 802] ___201 [bhA.803] kappati tAhe gArathieNa adhavA vi annatitthINaM / paDisADaNa kAuMje, dhUme jataNA ya sAhassa / / cU. gArasthiannauthieNa gharadhUmaM sADAveuM kappati / / mU(58) je bhikkhU pUikammaM jati, muMjataM vA sAtijati, taM sevamANe AvaJjati mAsiyaM paDihArahANaM anugghAiyaM / / cU. dAvaNNaM viNaTuM kuhitaM pUti bhaNNati / iha puNa samae visuddhaM AhArAti avisodhikoTIdosajueNaM sammissaM pUtitaM bhaNNati / [bhA.804] pUtIkammaMduvidhaM, davve bhAve yahoti nAyavvaM / davvammi chagaNa dhammiya, bhAvammiya bAdaraM suhumaM / / __ cU. "putI;; kuhitaM, "kamma" miti AhAkammaM, samae tasyAniSTatvAt, tat pUti, yadapi tena saMsRSTaM tadapi pUti, iha tu saMsRSTaM parigRhyate / taM piduvidhaM-davve bhaavey|dvve dhammiyadiTuMto, devAyaNe gohiniutto dhammito, tena ussavatihinimittaM uvalevaNachagaNamohAreMteNa samiti valla -caNa-yava timIsaM mANagapurIsaMgahitaM, tavvatimisseNa chagaNeNa devAyaNamuvalittaM, goTThiyAgamo, ghANaagghAyaNaM, vallacaNayadaMsaNaM, taMsavvabhavaNettupuNNamaNNeNa liMpaNaM / tattha chagaNaMapUiMsaNNAti pUtitaM / pUtiNA saMsaTuM tadapi pUtirityarthaH / bhAvapUtiyaM duvidhaM - vAdaraM suhumaMca / / tasthimaM suhumaM[bhA.805] iMdhaNadhUme gaMdhe, avayavamadI ya suhumapUIyaM / jesiM tu eta vajaM, sodhI puNa vijjate tesiN|| cU. "iMdhaNaM" dAruyaM, tassa dhUmo iMdaNaghUmo, so AhAkamme raMdhamANe logaM phusati, tena chikkaM savvaM pUtIyaM bhavati / gaMdhapoggalehiM vA chikkaM savvaM pUtItaM / ghUmagaMdhavajehiM vA suhumAvayavehiM chikkaM pUtItaM bhavati / eyaM savvaM suhumaM / / sIso pucchati -- taM ki vajjaM, avajaM? AyariyAha - jesiM tu pacchaddhaM / gataM suhumaM / [bhA.806] bAdarapUtIyaM puNa, AhAre uvadhi vsdhimaadiisu| AhArapUiyaM puNa, cauvvihaM hoti asnaadii| [bhA.807) ahavA''hAre pUtI, duvidhaMtu samAsato muNeyavvaM / __uvakaraNa pUti paDhamaM, bIyaM puNa hoti AhAre // cU. bAdaraMtividhaM-AhAra, uvahiM, sejaa|aahaarpuutitNcuvvihN-asnnaaditN samAsato duvidhaM - uvAhAre uvakaraNe ya / tattha jaM taM raddhassa vA dijaMtassa uvakAraM kareti taM uvakaraNapUtitaM // taM ca imaM[bhA.808] cullukkhaliyaMDIe, dabbI chUDhe ya mIsiyaM pUti / ___ DAe loNe hiMgU, saMkAmaNa phoDa saMdhUme / / cU. puvvaddhe uvakaraNapUtitaM, pacchaddhaM AhArapUtitaM gahitaM / taM kahaM puNa cullukhaliyANa saMbhavo? saMghabhattesu saMghanimittaM cullI kajjati, sA ''hAkammiyA, tena AhAkammita-kaddameNa appaNo puvyakatAe cullIe phuDagaM saMThaveti, esA pUtiyA cullI / AhAkamma-pUtiyAsu dosu vi
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202 nizItha-chedasUtram -1-1/58 cullIsu appamovakkhaDeti, tattha na kapati, uvakaraNapUtitaM kAuM, uttiNNaM kappati / ukkhaliyA thAlI, jA sAdhunimittaM ghaDiyA sA AhAkammiyA, jA puvvaM AyaDhe kaDA AhAkammiyakaddameNa phuDDatitA ukviriuM kappati / sAhunimittaM chettuM doadabbI ghaDiyA AhAkammiyA, AyaTThA ghaDiyA navA, bhaggo gaMDo, sAhunimittaM kate gaMDe pUtitA, etesu visuddhabhattamajjhe chUDhesu dudruva nava ti missattAto uvakaraNapUtiyaM / tesu tattha Thiesu anneNavi deti na kppti| ahavA- "chUDheya mIsiyaM pUrti' ti / eyassa imaM vakkhANaM-dIhicullI, katAsu ukkhAsu paDhamaukkhAe AhAkamma, bitiya-cautthAdisuAyaDheuvakkhaDeti, paDhamaMdavIe ghaTTeuM bitiyacautthAsu choDhuM ghaTTeti pUtimIsaM bhavati, uvakaraNAhArasaMbhavAu mIsaM / uvakaraNapUtitaM gataM / idAniM AhArapUtitaM - "DAgo" pattasAgo, so saMghaTTAdikAraNA kao / saMghaTTA lavaNaM vaTTiyaM, saMghaTTA hiMgupallAliyaM, etAnitthovaM appaNo rddhmaannechubbhti| etaM AhArapUtiyaM / jatthAhAkamma raddhaM taM saMkAmeuM appaNo raMdheti pUtiyaM bhavati / uvari dhUmaNeNa dhovitaM "phoDitaM' bhaNNati / taM saMghaTTA taliyaM appaNo raddhemANachumatipUtitaM / "saMdhUme"tti saMghaTTA aMgAla dhUvo kato appaNo vi tammi ceva bhAyaNaM Thaveti, tatthaMbilAdi chubhati taM pUitaM / / idAni avisodhikoDIe akappakaraNavidhAnaM bhaNNati[mA.809] lelehiM tIhaM pUrti, kappate suddha tiNha va pareNa / tena paraMsesesuM, jAvatiyaM phAsate pUrti / / cU.jatthukkhAe AhAkammaM kayaM tatthegadiNeNatato vArA appaNaTThA uvakkhaDeti ti-dinena vA, tisu vi levesu pUtitaM bhavati / taM pUtitaM jattha bhAyaNe gahiyaM taM kayakappaM sujjhati / kappapamANapadarisaNatthaM tiNha upareNaM cautthe kappe sujjhati, saha tena kalpodakenetyarthaH / ahavA - 'tiNha va pareNa", vakAro vikappadarisaNe, niravayavaM tisu, sAvayava tiNha va pareNetyarthaH / "tena paraM" ticaturthakalpAt parataH, parazabdo'tra Ara vAcI ti sesA vipaDhamakappA, tisu jaMpuDhe taM savvaM pUtiyaM, na kevalaM AhAkammeNa puDhe pUtitaM, pUtieNa vi puDhe pUimityarthaH / ahavA - tataH tatiyakappAparato seseNa cautthakappeNa puDhe jAtatiyaMtaM savvaM pUtitaM na bhavatIti vAkyazeSaH / eSa eva gatArtho / raMdhanakalpeSvevaM vaktavyaH / idAni uvadhipUtitaM[bhA.810] uvahI ya pUtiyaM puNa, vatthe pAde ya hoti nAyavvaM / vatthe paMcavihaM puNa, tivihaM puNa hoti paadNmi|| cU. uvadhipUtitaM duvihaM-vatthe pAde ya / vatthe jaMgitAi paMcavidhaM / lAuAti pAde tividhaM vatthe AhAkammakaDeNa sutteNa thiggalaM vA deti, pAe vi sIvati thiggalaM vA deti / / idAni vasahipUtiyaM[bhA.811] vasadhIpUtiyaM puNa, mUlaguNe ceva uttaraguNe ya / ekjekkaM sattavidhaM, netavvaM ANupuccIe / cU. vasahiputitaM duvidhaM-mUlaguNe uttrgunney| mUlaguNe sattavihaM cauro mUlavelIo, do dhAraNA, paTThivaMso ya / uttaraguNe sattavidhA-vaMsaga kaDaNa okkaMpaNa-chAvaNa-levaNa-duvArabhUmikamme ya / ettha annatame cha phAsuA kaTThA, sattamaM hAkammiyaM chubmati / /
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ 203 uddezaka : 1, mUlaM-58, [bhA. 811] evaMpUtitasaMbhayo / pUtitaMgeNhaMtassasaMjamavirAhaNA, asuddhagahaNAto devayA pamattaMchaleja, AyavirAhaNA ajiNNe vA gelaNNaM bhaveja / bitiyapadeNaM AhArapUtitaM geNheja[mA.812] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, gahaNaM aahaarpuutiie|| cU. pUrvavat / uvahipUtitaM imehi kAraNehiM geNhejjA[bhA.813] naDhe hita vissarite, jhAbhiyabUDhe taheva prijunnnne| asatI dullahapaDisevatoya gahaNaM tu uvadhissa / / cU.kaMThA / pAtapUtitaM imehiM kAraNehiM geNhejA[bhA.814] asive omoyarie rAyaduTTe bhae va gelnnnne| asatI dullahapaDisevato ya gahaNaM bhave pAde // cU. vasahipUite ime kAraNA[bhA.815] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| vasadhI-vAghAto vA, asatI vA vasahi gahaNaM tu / / cU. asivagahitA vasahiM na labbhaMti, pUie tttthaaaNti| ome pUitavasahiTThiyA bhattaM labhati / rAyaduDhe nilukkA acchaMti / bhae vi evaM gelaNNe osahakAraNAdi TThiyA na labbhati vA annA, suddhavasahi - vAghAe pUtitAeThAyati / asati vA suddhAe pUiyAe ThAyati / evamAdi asivAdikAraNe vahitA sAvatAdi bhae jANiUNa aMto pUtitAe ThAyaMtItyarthaH // uddezaka :1-samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nIzIthasUtre prathama uddezakasya (bhaddabAhu svAminA racitA niyukti yuta) saMghadAsa gaNi viracitA bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH pari samAptA / (uddezakaH-2) cU. bhaNio paDhamo uddeso / idAnaM avasarapatto bitio bhaNNati / paDhama-bitita uddesagANa-saMbaMdhakAriNI imA gAhA[mA.816] bhaNiyA tu anugdhAyA, mAsA oghAtiyA ahedANi / ____ parakaraNaM vA bhaNitaM, sayakaraNamiyANi bitiyammi / / cU. paDhamasadde sae gurumAsA bhaNitA / aha idAniM vitie lahumAsA bhaNNaMti / ahavA - paDhamuddese parakaraNaM nivAriyaM, iha bitie sayaMkaraNaM nivArijjati / / ahavA 'yaM saMbaMdha :{bhA.817] ahava naM heDha'naMtara-sutte ghara-dhUmasAiNaM bhaNita / rayaharaNeNa pamajjita, taM kerisamesa sNbNdho|| cU.viti-uddesagapaDhamasuttAto heTThAjaMsuttaMtaMca pUitaMsutaMtassa anaMtarasutteghara-ghUmasADaNaM bhaNiya, taM raoharaNeNa sADiJjati / taM raoharaNaM imaM bhaNNati // ahavA 'yaM saMbaMdhaH- [mA.818] uvakaraNapUtiyaM puNa, bhaNitaM adhamavi hoti uvkrnnN|
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ 204 nizItha - chedasUtram - 1-2/59 karakammAdipade vA, ihamavi hatthassa vAvAro / / cU. paDhamuddesagassa aMtasutte uvakaraNapUitaM bhaNitaM / iha bitiya Adisutte uvakaraNaM caiva bhaNati | ahavA 'yaM saMbaMdha: - paDhamuddesaga - Adisutte "karo" hattho, tassa vAvAro bhaNito / ihAvi dArudaMDa -pAya- puMchaNakaraNaM hastavyApAra eva // anena saMbaMdhenAyAtasya dvitIyoddezakasyedamAdisUtram mU. (59) je bhikkhU dArudaMDayaM pAyapuMchaNayaM karei; kareMtaM vA sAtijJjati / / cU. "je" tti niddese, "bhikkhU" pUrvokta, dArumao daMDao jassa taM dArudaMDayaM, pAde puMchati jeNa taM pAdapuMchaNaM paTTya- dunisijjavajjiyaM raoharaNamityarthaH / taM jo kareti, kareMtaM dA sAtijjati tassa mAsalahuM pacchittaM / esa sutatattho / eyaM puNa suttaM avavAtiyaM / idAniM nijatti - vittharo - [bhA. 819] pAuMchaNagaM duvidhaM, ussaggiyamAvavAtiyaM ceva / ekke kkaM piya duvidhaM, nivvAghAtaM cA vAghAtaM // cU. "pAuMchaNaM " raoharaNaM, taM duvidhaM - ussaggiyaM ceva / ekkekkaM piya duvidhaM nivvAghAtaM cA vAghAtaM // cU. "pAuMchaNaM" raoharaNaM, taMduvidhaM - ussaggiyaM AvavAtiyaMca / ussaggiyaM ca / ussaggiyaM duvidhaM - nivvAghAtitaM vAghAtiyaM ca / AvavAtitaM pi ya duvidhaM - nivvAghAtitaM vAghAtitaM ca // etesiM vakkhANamidAniM bhaNNati [bhA. 820] jaM taM nivvAghAtaM taM egaMgiyamuNNiyaM tu nAyavvaM / vAghAte uTTiyaM piya, saNavacca ya bhuMja piccaM ca // cU. jaM ussaggitaM nivvAghAtitaM taM egaMgiyaM / egaMgi uNNiya bhavati / idAniM ussagge vAghAtiyaM bhaNati - jaM tasseva anegaMgAo uSNidasAo / asati tasseca uTTadasAo / asati tasseva saNadasAo / asati tasseva vaccapiccadasao / vaccao, taNaviseso darbhAkRtirbhavati / asati tasseva muMjapiccadasA muMjo picciu ti vA, vippiDa tti vA, vippiu tti vA, kuTTito vA egavaM / asati uSNiyassa uTTitapaTTato egaMgadaso / egaMgAsati uNNiya- uTTa-saNAdidasA cAreyavvA / ete ussaggita- vAghAtaprakArA abhihitA ityarthaH / idAniM avavAtikaM duvidhaM bhaNNati[bhA. 821] AvAtaM tadha ceva ya, taM navari dArudaMDagaM hoti / vAghAte atirego, imo viseso tahiM hoti // cU. jahA ussaggitaM nivvAghAtaM unnidasaM, vAghAtitaM ca uTTAdidasaM bhaNitaM, AvavAtitaM tathA vaktavyamityarthaH / raoharaNapaTTayaduNNisejjavajjiyaM dArUdaMDayameva taM bhavati / ussaggiya* AvavAtitavAghAte airego imo anno vi dasAviseso bhavati / / [bhA. 822] uvariM tu muMjayassA, kosejjaya- paTTa- pAtta-piMche ya / saMbaMdhe viyatatto, esa viseso tu vAghAte // cU. raoharaNapaTTe dArudaMDe vA muMjadasA bhvNti| muMjadasA'sati koseja dasA, kosejA vaDao bhaNNati, tassAsati dugullapaTTadasA, paTTadasAsati pottadasA, pottadasAsati moraMgapiMchadasA
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 2, mUlaM-59, [bhA. 822] 205 'saMbaMdhe viyatatto' tti tataH kosetakAdivikapesu vi saMbaMdhAsaMbaMdhavikappeNa raoharaNavikalpA kAryA, Adya bhedAnAbhAvAdityarthaH / / caturbhagArthanirUpaNArtha gAthAdvayamAha[bhA.823] jaMtaM nivvAghAtaM, taM egaM uNNiyaM tu dhettavyaM / ussaggiyavAghAtaM, uTTiyasaNavaccamuMjaM ca / / dhU. pUrvArdhena prathamabhaMgArtha pazcArdhena dvitIyabhaMgArtha // [bhA.824] nivvAghAtavavAdI, dArugadaMDuNNiyAhiM dasiyAhiM / avavAtiyavAghAtaM, uTTiyasaNavaccamuMjadasaM // ghU. pUrvArdhana tRtIyabhaMgArtha / pazcArdhena caturthabhaMgArtha // evamete cauro bhaMgA vizeSArthapradarzanArthamanyenAbhidhAnaprakAreNa pradarzyante[bhA.825] ahavA ussaggussaggiyaM ca ussaggao ya avavAtaM / ahavAdussagaMvA, avavAovAiyaM ceva / / ghU. ussaggiyanivvAghAtAdi cauro je bheyA ta eva caturaH utsargotsargAdi drssttvyaaH|| prathama-dvitIyabhaMgapradarzanArtha, tRtIya-caturthabhaMgapratiSedhArthaM cedamAha[bhA.826] egaMgi uNiyaM khalu, asatI tassa dasiyA utA ceva / tatto egaMgoTTI, uNNiyauTTiyadasA cev| cU.egaMgiyauNiyaMsaMbaddhadasAgaMjaMtaMussaggussaggitaM / idAni ussaggAvavAtitaM bhaNNati asati saMbaddhadasAgassa uNNiya-paTTae uNNiyadasA lAtinjaMti, tassAsati egaMgiyaM uTTiyaM, tassAsatiuTTiyapaTTae uNiyadasA, tassAsati uTTiyapaTTae uTTiyadasA, tassAsati uNNiyapaTTae saNAdidasA savvA neyA / jao bhaNNati[bhA.827] evaM saNa vacca muMja cippite kosa-paTTa-dugule ya / potte peccheya tahA, dArugadaMDe bahU dosaa|| ghU.asati uNNiyapaTTayassa uTTiyapaTTae saNAdidasA sabbA neyaa| uTTiyapaTTAsati saNayaM egaMgiyaM / tassAsati zaNapaTTae uNNiyAdidasA neyaa| vaccage vi egaMgiyaM uNNiyAdidasA savvA cAreyavvA / evaM muMjAdisu vi / navaraM-piMche paTTayaM na bhvti| codaga Aha - nanu saNavanagAdipaTTagesu kosejapaTTagAdidasA aNAiNNA / AyariyAha -tA evavaraM, na dAruDaMDayaM paaduNchnnN| kaha? jatodAruadaMDe bahUdosA // ketedosA? ime[bhA.828] idharahavitAva garuyaM, kiM puNa bhattoggahe adhava paanne| bhAre hatthuvaghAto, paDamANe saMjamAyAe / / ghU."iharaha" ttiviNA bhattapANeNa svabhAvena gururityrthH| "ki" mityatizaye, "punaH" vizeSaNejato paDiggahe bhattavApANaM vA gahitaMtadA puvvaM gurutato gurutaraM bhavatItyarthaH / gurutvAkhastopaghAtaH, paDamANaM gurutvAt jIvopaghAtaMkaroti, pAdovariAtovaghAtaMvA, casaddA ANAdao dosaa| tamhA dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM na geNhiyavvaM / / kAraNao geNhejA / ime ya te kAraNA [bhA.829] saMjamakhetacuyA vA, addhANAdisu hite va naDhe vaa| puvakatassa u gahaNaM, uNNidasA jAva picchNtu||
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-2 / 59 cU. jattha AhAroyahisejjA kAle vA sati satataM aviruddho uvahi labbhati, taM saMjamakhetaM, tAo asivAtikAraNehiM cutA / sesaM kaMThaM / / [bhA. 830] velumao vettamao, dArumao vA vi daMDago tassa / rayaNI pamANametto, tassa dasA hoti bhaiyavvA / / 206 cU. dasA tassa bhAjjA / kathaM ? yadya'so trayoviMzAMgula tadA navAMgula dasA / athAsau caturviMzAMgula taMdA aSTAMgulA dasA / yadyaso paMcaviMzAMgulaH tadA saptAMgula dasA | daMDadasAbhyAM ahAkaDe akata dvitIyaM bhanIyamityarthaH // [bhA. 831] [mA. 832] taM dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM jo kare sayaM bhikkha / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve // naTTe hita vissarite, jhAmiyavUDhe taheva parijuNNe / asatI dullabhapaDisedhato ya jataNA imA tattha // ussaggiyassa puvviM nivvAghAte gavesaNaM kujjA / tassa'satI vAghAte, tassa' satI dArudaMDamae // tammi vi nivvAdhAte, puvvakate ceva hoti vAghAte / asatI puvvakayarasa tu kappati tAhe sayaM karaNaM / / [bhA. 833] [bhA. 834] cU. tammi vi AvavAtite ni vAghAte puvvakae gahaNaM, pacchA vAghAtapuvvakae gahaNaM / asati puvvatassa pacchA sayaM karaNaM // mU. (60) je bhikkhU dArudaMDayaM geNhati, geNhaMtaM vA sAtijati // mU. (61) je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM dharei, dhareMtaM vA sAtijjati / / cU. gahiyaM saMtaM aparibhogena dhArayati / mU. (62) je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM vitarai, vitaretaM vA sAtijjati / / cU. annamannassa sAdhorgrahaNaM patipuDhe "viyarati" grahaNAnujJAM dadAtItyarthaH / mU. (63) je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM paribhAeti, paribhAeMtaM vA sAtijati // cU. vibhayaNaM dAnamityarthaH / mU. (64) je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM paribhuMjai, paribhujaMtaM vA sAtijati / / cU. paribhogo tena kAryakAraNamityarthaH / [ bhA. 835 ] [bhA. 836] [bhA. 837] cU. gahaNaM niyamA puvvakayassa, dhAraNAdipadA puNa cauro sayaM kate, parakate vA bhavaMti / sUtrANi paMca // eseva gamo niyamA, gahaNe dharaNe taheva ya viyAre / paribhAyaNa paribhoe, puvvo avarammi ya padammi / / kAuM sayaM na kappati, puvvakataMpi hu na kappatI dhettuM / dharaNaM tu aparibhogo, vitaraNa puTThe parANuNNA // paribhAyaNaM tu dAnaM, sayaM tu paribhuMjaNaM tadupabhogo / gahaNaM puvvakatassa u, sayaM parikappate ya dharaNAdI ||
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-64, [bhA. 837] 207 pU. (65) je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNaM paraM divaDDAo mAsAo dharei, dhareMtaM vA sAtiJjati cU. ANAdi, AyasaMjamavirAhaNA, mAsalahu pacchittaM / [bhA. 838] ussaggita-vAghAtaM, ahavA taM khalu taheva duvidhaM tu / jo bhikkhU pariyaTTai, paraM divaGkAu mAsAto // - cU. ussaggiyavAghAtAdi tinni vi paraM divaDDAto mAsA uvari kahUMtassa dosA ime [bhA. 839] so ANA aNavatthaM micchattavirAdhaNaM tadhA duvidhaM / pAti jamhA teNaM, annaM pAuMchaNaM magge // cU, "annaM" ti ussaggiyanivvAghAtiyaM // [bhA. 840 ] itaraha vi tAva garuyaM, kiM puNa bhattoggahe ava pANe / bhAre hatthuvaghAto jati paDaNaM saMjamAtAe / cU. pUrvavat / tena guruNA daMdapApuMchaNeNa hatthovaghAehiM gheppati, paDaMtaM vA pAyaM virAhejjA, tattha aNAgADhAti virAhaNA, chakkAyavirAhaNA vA karejja || tamhA paraM divaDDhAo mAsAto na voDhavvaM, annaM maggiyavvaM imAe jayaNAe [bhA. 841] ussaggiyavAghAte, suttattha kareti maggaNA hoti / bitiyammi suttavajjaM, tatiyammi tu do vi vajjejjA / / cU. "bitiyaM" avavAyussaggi, "tatiyaM" avavAtAvavAtitaM / / [bhA. 842 ] cattAri adhAkaDa, do mAsA hoMti appaparikamme / tena para viya maggejjA, divaDDamAsaM saparikammaM // evaM vi maggamANe, jadi annaM pAdapuMchaNaM na labhe / taM caiva'NukaDaDhejjA, jAva'nnaM labbhatI tAva / / eseva gamo niyamA, samaNINaM pAdapuMchaNe duvidhe / navaraM puNa nANattaM, cappaDao daDao tAsiM / / [bhA. 843] [bhA. 844] cU. duvihaM - ussaggiyaM uvavAtitaM ca / tAsiM daMDae viseso hatthakammAdipariharaNatthaM cappar3ao kajjati, na vRttAkRtirityarthaH // mU. (66] je bhikkhU dArudaMDayaM pAdapuMchaNayaM visuyAvei, visuyAvetaM vA sAtijjati // [bhA. 845] visuAvaNasukka vaNaM, taM vaccayabhuMjapiccasaMbaddhe / taM kaDhaNa dosakAraNa, na kappI sukka vetuM je // cU. taM visuAvaNaM paDisijjhati / vaccayamuMjayacippiesu taddasiesu vA, te ya sukkA atikaDhiNA bhavaMti pamajaNAdisu ya // codaka Aha- taddosaparihAratthiNA savvahA na kAyavvameva ? AcAryAha--naiti ucyate[bhA. 846 ] naTTe hita vissarite, jhAmiyavUDhe taheva parijuNNe / asatI dullabhapaDisedhato ya jataNA imA tatya // cU. eyamAdikAraNNehiM kAyavvaM imAe jayaNAe / [mA. 847 ] ussaggiyassa puvviM, nivvAghAte gavesaNaM kujjA / satI //
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 nizItha-chedasUtram -1-2/66 cU. kaMThA / mA jIvavirAhaNA bhavissati / ato na ulleti na vA sukkaveti / kAraNa ullejA[bhA.848] bitiyapade vAsAsU, udubaddhe vA siyatti timejaa| visAyAvaNa chAyAe, addhAtavamAtave malaNA / / ghU. vAsAkAle vagdhAriyaTTikAyaryAmma saggAmaparaggAme bhikkhAdigatassa ulleJjA / udubaddhe "vAsiya" tti syAt kadAcit / / kathaM ? ucyate [bhA.849] uttaramANassa nadi, sodhetassa va davaM tu ullejjA / paDinIyajalakkheve, dhuvaNe phiDite vva sinnhaae| cU. paDinIeNa vA jale khitte savvovahi kappe vA taM dhotuM, paMthAto vA phiDiyassa uppahe uttaraNesu osAe ullekhna / / asukkhaveMtassa ime dosA[bhA.850] kucchaNadosA ulleNa dAvitakajjapUraNaM kunnti| uMDAya pamajaMte, maloya AU tato visuve / / cU. ulle asukkhaveMtassa kuhae pamajjaNakacaMca na kareti / ahaulleNa pamajjati to dasaMtesu golayA paDibajhaMti, maliNe ya vAsAsu Auvadho bhavati / evaM dosagaNaM nAuM visuAve ti chAyAe / jati na sukkhejja to "addhAyave' deti, taha vi asukkhaMte "Ayave" sukkhaveti, aMtaraMtare "maleuM" puNo Ayave Thaveti, evaM jAva mukkhaM mRdukAraNatvAt // mU. (67) je bhikkhU acittapaiTTiyaM gaMdhaM jighati jighaMta vA sAtijati / / cU. nijjIve caMdanAdikaDe gaMdhaM jiMghati maaslhuN| [bhA.851] jo gaMdho jIvajaDho, davvaM mIso ya hAti acitto| saMbaddhAsaMbaddhA ya, jiMghaNA tassa nAtavvA / / mU. (68) je bhikkhU padamaggaM vA saMkamaM vA AlavaNa vA sayameva kareti; kareMtaM vA sAtijati / cU. pUrvavat, navaraM mAsalahuM parakaraNavajaNaM ca / zeSaM saniyuktikaM pUrvavat / mU. (69) je bhikkhU dagavINiyaM sayameva karei, kareMtaM vA sAtijati // mU. (70) je bhikkhU sikkagaM vA sikkaganaMtagaM vA sayameva karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (71) je bhikkhU sottiyaM vA rajjuyaM vA (cilimiliM vA] sayameva karei, kareMta vA sAtijati // mU. (72) je bhikkhU sUIe, uttarakaraNaM sayameva karei kareMtaM vA saatinyjti|| mU. (73) je bhikkhU pippalayassa uttarakaraNaM sayameva karei, kareMtaM vA sAtijjati / / mU. (74)je bhikkhU nahaccheyaNassa uttarakaraNaM sayameva karei; kareMtaM vA saatinyjti|| mU. (75) je bhikkhU kaNNasohaNayassa uttarakaraNaM sayameva karei, kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (76) je bhikkhU lahusagaM pharusaM vayati, vayaMtaM vA sAtijati / / cU. "lahusaM' ISadalpaMstokamitiyAvat "pharusaM" nehavajjiyaMannaMsAhuMvadatibhASatetyarthaH taMca pharusaM cauvvihaM--
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUla 76, [bhA. 851] [ bhA. 852] davve khette kAle, bhAvampiya lahusagaM bhave pharusaM / etesiM nANattaM vocchAmi ahAnupuvvIe / | cU. etesiM davvakhettakAlANaM jahAsaMkhaM imaM vakkhANaM // [bhA. 853 ] davvammi vatthapattAdisu khette saMdhAravasadhimAdIsu / kAle tItamanAgata, bhAve bhedA ime hoMti // batthAdimapassaMto, bhaNAti ko naM suvatI mahaM teNaM / khette ko mama ThAe, ciTThati mA vA ihaM ThAhi // [bhA. 854] cU. AdiggahaNeNaM Dagalaga-sUtipippalagAdao vi gheSpaMti / davve vatthapattAdiesu ti asya vyAkhyA-vatthapattasUigAdi appaNocci yA aparasaMto evaM bhaNati mahaM asthi ti kAuM issAbhAveNa ko nidda labhati ? issAbhAveNa vA mahaM tena haDaM evaM davvao lahusayaM pharusaM bhAsati / khettao sapharusaM tassa saMthArabhUmIe ke ciTThayaM pAsittA bhaNati "ko mamaM saMthArabhUmIe ThAti appaM jANamANo' | ahavA - mA mama saMthArabhUmIe ThAhi // "kAle tItamanAgate" tti asya vyAkhyA[mA. 855] gaMtavvassa na kAlo, suhasuttA kena bodhitA amhe / hINAhiyakAlaM vA, keNa katamiNaM havati kAle // cU. te sAhuNo pae gaMtumaNA tato uTThavito bhaNati - gaMtavvassa na kAlo, ajja vi suhasuttA, keNa verieNa adhanneNa paDibohiyA amha | ahavA - hINaM adhiyaM vA kAlaM keNa kayamiNaM taM ca imaM bhavati kAle "hInAtirittI" // [mA. 856 ] gaMtavvosaha - paDileha - pariNNA - suvaNa- bhikkh-sjjhaae| hINAhi vitahakaraNe, emAdI codito pharusaM // cU. gilANassa ohaTThAe gaMtavve hInAtirittaM / ahavA - AyariyapesaNAdinimitte gilANosahovaoge va paccUsAvaraNhesu paDilehaNaM paDucca, "pariNNe" ti jeNa porisimAdiyapaccakkhayaMtarasa pAri ukAmassa bhattAdINaM vA gaMtukAmassa ugghADA nave tti bhattapaJcakkhAyassa vA samAhipANagAdi ANeyavvA hInAdhikaM kataM, pAdosiyaM vA kAuM suviNe suviu kAmANaM, bhikkhaM vA hiMDiuM kAmANaM, sajjhAe paTThavaNAvelaM paDucca kAlavelaM vA, evamAisu kAraNesu hInAdhiyaM kareMto coio pharusaM vaejjA II ahavA imo pharasavayaNuppAe ppagAro [bhA. 857 ] gacchasi na tAva kAlo, labhasu dhitiM kiM taDaphaDassevaM / atipacchAsi vibuddho, kiM jjhasitaM paetavvaM // 209 cU. guruNA puvvaM saMdiTTho osahAtigamaNe annaM tattheva gaMtukAmaM sAdhuM pucchati gacchasi ? so pucchitasAdhu pharusaM vayati - na tAva kAlo, labhazau dhitiM, kiM taDapphaDa sevaM / ahavA- so caiva pucchio bhaNati pacchaddhaM kaMThaM / esa gAhatyo paDilehaNAdipadesu jattha jattha jujjate tatra tatra sarvatra yojyam // ahavA - davvAdinimittaM evaM pharusaM bhAsati [bhA. 858] vatthaM vA pAyaM vA, guruNa jogaM tu keNimaM laddhaM / kiMvA tumaM labhissasi, iti puTTho beti taM pharusaM / 15 14
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ 210 nizItha-chedasUtram -1-2/76 cU. egeNa abhiggahANabhiggaheNa sAdhuNA gurupAoggaM vastha pattaM saMthAragAdi uggamiyaM, tamannena sAhuNA diTuM, tena so uggameMtasAhUpucchio-keNugagamitaM ? so bhaNati-mayA, kiMvA tvaM kSamaH pASANAvaladdho aladdhimAn lapsyasi, evaM pharusamAha // idAni khettaM paDucca - [bhA.859] khettamahAyaNajoggaM, vasadhI saMthAragA ya paaoggaa| keNuggamitA ete, taheva pharusaM vade puttttho|| ghU. kSetre'pyevam // idAni tItamanAgatakAlaM paDuna[bhA.860] uDuvAsa suho kAlo, tItota keNesa jo io amhaM / jo essati vA esse, taheva pharusaM vade ahavA / / ghU. "uDDa" tti uDDabaddhakAlo, "vAsa" tti vAsAkAlo / ahavA -- "uDu" tti riu tasmin vAsaH sukhena uDuvAsasukhaH / zeSaM kaMThyaM // davvAdisupacchittaM bhaNNati - [bhA.861] dave khette kAle, mAso lahuo u tIsu vipadesu / tavakAlavisiTTho vA, AyariyAdI cauNhaM pi|| cU.davvakhettakAlanimittaM pharusaMvayaMtassa patteyaMmAsalahuM |adhvaa mAsI ceva Ayariyassa dohiM guruM / uvajjhAyassa tavaguru / bhikkhussa kAlaguru / khuDDagassa dohiM lhuu|| idAni bhAva pharusaM[bhA.862] bhAve puNa kodhAdI, kohAdi viNA tu kahaM bhave phrusN| uvayAro puNa kIrati, davvAti samuppatI jeNaM // 5.puNasaddo visesaNe, kiM vizeSayati? bhaNNati-davvAdiesuvikohAdibhAvo bhavati; iha tu davvAdiniravekkho kohAdibhAvo gheppati / evaM visesayati / davvAdisu kohAdiNA vinA pharusaM na bhvti| codagaAha-tokimitidavvAdi pharusaMbhannati bhAvapharusameva nabhannai? AcAryAha - dravyAdInA upacArakaraNamAtra, yataste krodhAdayaH dravyAdisamutthA bhavaMtItyarthaH / / bhAvapharusa-utpattikAraNabhedA ime -- [bhA.863] Alatte vAhitte, vAvArita pucchite nisaDhe ya | ___ pharusavayaNammi ee, paMceva gamA munneyvvaa|| ghU. "Alatte vAhitte vAvArita" eSAM trayANAM vyAkhyA[bhA.864] AlAvo devadattAdi, kiM bho tti kiMvavaMde tti / vAharaNaM ehi io, vAvAraNa gaccha kuNa vA vi|| ghU. "puccha-nisaTTANa" duveNha viimA vyAkhyA[mA.865] pucchA katAkatesuM, AgatavaccaMta aaturaadiihiN| nisiraNa hiMDasu geNhasu, bhuMjasu piavA imaM bhNte|| kNtthaa| gha.paMcasu AlavaNAdipadesa ekkakke pade ime - chappagArA neyA.[bhA.866) tusiNIe huMkAre, kiM ti ca kiM caDakaraM karesi tti| kiM nibutI na desI, kevatiyaM vAvi raDasitti
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 76 [bhA. 866 ] 211 cU. purisopuriseNAlato tusiNIyAdichaNhapadANa annataraM kareti / evaMvAhito vi, vAvArio vi, pucchao vi, nisiTTho vi / te ya purisA ime - Ayario, 1 uvajjhAo, 2 bhikkhU, 3 thero, 4 khuDDo ya 5 ete AlavaMtagA AlappA vi ete ceva / saMjatIo vi eMceva / taM jahA - pavattiNI, abhiyA, 2 bhikkhuNI, 3 therI, 4 khuDDIya 5 // iyANi AyarieNa AlavaNAdisu jaM pacchittaM, taM imAe gAhAe gahitaM [ bhA. 867 ] mAso lahuo guruo, cauro lahugA ya hoMti gurugA ya / chammAsA lahugurugA, chedo mUlaM taha dugaM ca // [bhA.868 ] [ mA. 869 ] cU. eyaM caiva pacchittaM cAraNappaogeNa imAhiM dohiM gAhAhiM daMsijja - AyarieNAlatto, Ayarie socca tusiNIe lahuo / raDasi tti chagraMtaM, vAhitte guruyAdi chedaMtaM // lahuyAdI vAvArite, mUlaMtaM pucchie guru navamaM / nissaTTe chasu padesu, challahugAdI u caramaMtaM // pappAyariyaM sodhI, Ayariyasseva esa nAtavvA / ekkka gaparihINA, pappabhisegAdi tasseva // [bhA. 870 ] ghU. tasyeti AcAryasya / tesaM imo cAraNappaogo AyarieNAyario Alatto jadi tusiNIo acchati, to se maaslhuN| huMkAraM karei mAsaguruM / kiM tti bhAsati caulahuM / kiM caDagaraM karesi tti bhAsati cauguruM / kiM nivvuttiM na desi tti bhAsati challahuyaM / kevaiyaM raDasi ti bhAsati chagguruyaM / AyarieNAyario vAhitto tusiNIyAdisu mAsagurugAdi chede ThAti / AyarienAyario vAvArito tusiNIyAdisu chasu padesu caulahugAi mUle ThAyati / AyarienAyario pucchio tusiNIyAdisu chasu padasu caugurugAdi aNavaTTe ThAyati / AyarienAyarissa nisiddhaM tusiNIyAdisu chasu padesu caulahugAi pAraMciyaM ThAyati / evaM Ayario uvajjhAyaM Alavati / tattha AlavanAdinisiTTaM tesu paMcasu paesu cAraNiyApaogeNa gurubhinnamAsADhattaM aNavaTTe ThAyati / AyarieNa bhikkhu Alato- tattha vi paMcasu chasu paesu tattha vi cAraNiyappaogaNa lahuabhinnamAsAdattaM mUle ThAyati / AyarieNa therA AlattA guruavIsarAIdie ADhatte chede ThAyati / AyarieNa khuDDA AlattA lahuavIsarAiMdiyaADhattaM chaggurue ThAyati / / iyANi uvajjhAya - bhikkhU -thera- khuDDANaM cAraNiyA bhannati / tatthimA gAhA [bhA. 871] AyariA abhiseo, ekka gahiNo tadekkiNA bhikkhU / re tu tadekkaNaM, therA khuDDA vi ekkeNaM // cU. imAcAraNiyA- uvajjhAo AyariyaM Alavati / evaM uvajjhAo uvajjhAyaM, uvajjhAo bhikkhu, uvajjhAo theraM, uvajjhAo khuDuM / savvacAraNappaogeNa ekkekkapadahINaM pannarasaguruyaiMdiyADhattaM aNavaTTe ThAyai / bhikkhU vi tadegapadahINo savvacAraNappaogeNaM lahupannarasarAiMdiyADhattaM mUle ThAyati / thero vi tadekkapadahINo savvacAraNappaogeNa lahupanna -
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-2/76 sarAiMdiyADhataM mUle ThAyati / thero vi tadekkapadahINo savvacAraNappaogeNa gurudasarAiMdiyADhataM chede ThAyati / khuDDo vi tadekkapadahINA savvacAraNappaogeNa lahudasarAiMdiyADhatta chagurue tthaayti||idaani saMjatINa pacchittaM bhannati, tatthimA gAhA__[bhA.872] bhikkhusarisI tu gaNiNI, therasaricchI tu hoti abhisegaa| bhikkhuNi khuDDasaricchA, guru lahu paNagAdi do itare / / cU. Ayario pavvattiNiM Alavati sA tusiNIyAdi pade kareti; tatya se pacchittaM bhikkhusarisaMtaMca uvajujjiya daTThavvaM |jhaa thereAlavaMteAyariyAdINa pacchittaM, tahA AyarieNAlattAe abhiseyAe pacchittaM daTTavvaM / jahA khuDDAyariyAINa pacchittaM tahA Ayariya bhikkhuNIe daTThavvaM / hA Ayario theri Alavati sA tusiNIyAdipadesu savvacAraNappaogeNa guruapacadasarAiMdiyADhattaM challahue ThAyati / Ayario khuDiM Alavati tadA savvacAraNappaogeNa lahupaMcadasarAiMdiyADhattaM caugurue ThAyAta / uvajjhAo pavvattiNimAiyAsu sabvacAraNappaogeNa gurudasarAiMdiyADhattaM chede ThAyati tepavvatatiNimAiyAsu gurugapaNagADhattaM chllhuetthaayti|khuddddopvvttinnimaaiyaasulhugpnngaaddhttN caugurue ThAyati itaragahaNA therI khuDDI ya dtttthvaa| jahA AyariyAdao pavvattiNimAdiyAsu cAriya tahA pavvattiNimAdiyAo vi AyariyAdisuvAreyavvA, savvacAraNapaogeNa pacchittaMtaheva, pavvattiNimAiyApavvattiNimAiyAsu pacchittA jahAyariyavvattiNimAdisu tahA vattavvA / itthaM puNa jattha jattha mAsalahuM tattha tatya suttanivAo, bhikkhusadhzI gaNiNIriti vanAt sarvatra bhikSusthAnAt prathamaM pravartate / / pharusavayaNe ime doso[bhA,873] etesAmaNNayaraM, je bhikkhU lahusagaM vade phrusN| so ANA aNavatthaM micchattavirAdhaNaM pAve / / cU. kAraNao puNa bhAsejA vi[bhA.874] bitiyapadamaNappajjhe, apajjhe vA vaijja khrsjjhe| anusAsaNAvaesA, vaejja va vi kiM ci nhaae|| cU.khittAicitto bhaNejja vA, AyariyAdi kharasajjho vA bhaNejjA, anahA na vaai| mRdUvi anusAsaNaM paDucca bhaNejja, Takka-mAlava-siMdhudesiyA sabhAveNa pharusabhAsI paMDagAdi vA vi kiM ci tIvbo pharusavayaNeNa soya pharisAvito asahamANo gacchai / / mU. (77] je bhikkhU lahusagaM musaMvaeti; vae taM vA sAtijati / / ghU. "musaM" aliyaM, 'lahusaM-alpaM, taM vadao mAsalahuM / taM puNa musaMcauvvihaM - [bhA.875] davve khette kAle, bhAve ya lahusagaM musaM hoti / etesiM nANattaM, vocchAmi ahAnupubbIe / / ghU. "nANattaM" viseso, "ANupubbIe" davvAdiuvannAsakameNa vakkhANaM / / 875 // imedavvAdi udAharaNA mU. (876] davammi vatthapattAdiesu khette saMthAravasadhimAdisu /
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ 213 uddezakaH 2, mUlaM-77, [bhA. 876] ____ 213 kAle tItamanAgata, bhAve bhedA ime hoNti|| cU. paDhamapAdassa vakkhANaM[mA.877] majjha paDo nesa tuhaM, na yAvi sotassa davvato aliyaM / gorassaM va bhaNaMte, davvabhUto va jaM bhaNati / / cU. vatthaM pAdaM ca sahasA bhaNejA, majhesa na tujhaM, sahasA gorazvaM bruvate, dravyabhUto vA anupayukta ityarthaH / / ahavA davvAliyaM imaM[bhA.878] vatthaM vA pAdaM vA, anneNuppAiyaM tu so puttttho| bhaNati mae uppAiyaM, dabve aliyaM bhave ahvaa|| cU. vatthapAdAdi annenuggamiA anno bhaNai mae uppAiyA ||dvvo aliyaM gayaM / khettao "saMthAravasatimAdIsu" asya vyAkhyA[mA.879] nisimAdIsammUDho, parasaMthAraMbhaNAti mjjheso| khettavasadhI va annenuggamitA veti tu mae ti|| cU. "nisi"tti rAIe aMdhakAra sammUDho parasaMthArabhUmiM appaNo bhaNai; mAsakappapAuggaM vA vAsAvAsapAoggaMvA khittaM vasahI riukhamA, annenuggamiyA bhaNAti mae tti // khittao musAvAo gao / "kAle tItamanAgae" tti asya vyAkhyA[bhA.880] keNuvasamio saTTo, mae tti na yA sotu tena iti tiie| ko nu hutaM ubasAme, aNAtisesI ahaM vassaM // ghU. ekko abhiggahamiccho egeNa sAhuNA uvsaamio| anno sAhU pucchio keNesa saDvo uvasAmio? annayA vihrtennmetti|evN "tIe" egoabhiggahamicchoarihaMtasAhupaDiNIo, sAhUNa ya samullAve ko nutaM uvasAmeja / tattha eko sAhU aNAtisato bhaNati - soya avassaM mayA uvassaM mayA uvasAmiyabbo evaM eSyakAlaM prati mRssaavaadH|| ahavA kAlaM paDucca imo musAvAdo- . [bhA.881] tItammi ya aTTammI, pacchuppaNNe y'naagtecev| vidhisuttejaM bhaNitaM, annAtanissaMkitaM bhaave|| ghU. tItamanAgatapaDuppannesu kAlesu jaM aparicAyaM taM nissaMkiyaM bhAsaMtassa musAvAtA bhavati / "vidhisuttaM" dasaveyAliyaM, tattha vi vakkasuddhI, tattha je kAlaM paDucca musAvAdasuttA.te iha daTTatva / / "bhAve bhedo imo" ti asya vyAkhyA[mA.882] payalA ulle marue, paccakkhANe ya gamaNa priyaae| samuddesa saMkhaDIo khuDga parihAriya muhiio|| [mA.883] avassagamaNaM dissAsU, egakule ceva egadavve y| paDiyAkkhittA gamaNaM, paDiyAkhittA ya bhuMjaNaM / / cU. do'vigAhA jahA peDhe puurvvt|| davvAdimusAvAyaM bhAsaMtassa kiM bhavai ? AyariyAha[mA.884] etesAmannayaraM, jo bhikkhU lahusayaM musaM vayati /
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ 214 nizIgha-chedasUtram -1-2/70 so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve / / cU. kNtthaa||kaarnno bhAsejjA vi[bhA.885] bitiyapadaM uDDAhe, saMjamaheuM va bohie teNe / khette vA paDiNIe, sehe vA vaadmaadiisu|| ghU. uDDAharakkhaNahUM, jahA keNa ti puTTho-tubbhaM lAuesu samuddesI ? na ca tti vattavyaM / "saMjamaheuM" asthi te keti miyA diTThA ? didvesu vi na diTTa tti vattavvaM / "bodhitA" micchA, tesi bhIo bhanina - "esokhaMdhAvAro eti"tti / teNesu "esa satto eti"tti, "avasaraha" "khette" dhIyAra (jAi] bhAvie "baMbhaNo ahami" tti bhAsae, jattha vA sAhU na najaMti tatya pucchito bhaNati seya parivvAyagA mo / koi kassai sAhussa paduTTho, so ca taM na jANati, tAhe bhaNejA "nAhaM so, na vA jANe, paradesaM vA gao" tti bhaNejjA / / sehaM vA saNNAyagA pucchaMtitastha bhaninjA "nattheriso na jANe, gato vA prdesN"| vAde asaMteNA viparavAdi nigiNhijjA // mU. (78) je bhikkhU lahusagaM adattamAdiyai, AdiyaMtaM vA sAtijati // ghU. "lahusaM" thovaM, "adattaM" teNNaM, "AdiyaNaM" gahaNaM, "sAijaNA" anubhoyaNA, mAsalahu pacchittaM / adattaM davvAdi caubvihaM -- [bhA.886] dave khette kAle, bhAve yalahUsagaM adttNtu| etesiM pANattaM, vocchAmi ahAnupuTavIe / / ghU. davva-khetta-kAlANaM imaM vakkhANaM-- [bhA.887) dabve ikkaDakaDhiNAdiesu khette uccaarbhuumimaadiisu| kAle ittariyamavI ajAittu citttthmaaiisu|| cU.vaNassatibhedo "ikkaDA" laaddaannpsiddhaa|kddhinnovNsoaadigghnnaato avalehaNiyA dArudaMDayapAdapuMchaNamAdi ete aNaNunAte ginhati / khettao adattaM ginhati uccArabhUmi Adi, AdiggahaNAopAsavaNatAuaNillevaNabhUmIe ananunavittAuccArAtIAyai / khittaoadattaM gtN| kAle "itvaraM" stokaM ananunavittA citttthti|bhikkhaadihiNddtojaavvaasNvaastivitichN vA paDicchati, addhANe vA, ananuvettA rukkhaheTThAsuciTThati, nisiyati, tuyaTThati vA / davvAtisu tisu vi mAsalahuM / / idAni bhAve adattaM[mA.888] bhAve pAuggassA, ananuNNavaNAi tppddhmtaae| ThAyaMte uDubaddhe, vAsANaM vuhavAse y|| ghU.uDubaddhe vAsAsu vA vuvAvAse vA tappaDhamayAe pAyoggA'nanunnavaNabhAveNa pariNayassa davvAdisuceva bhAvao lahusaM adettaM / uDuvAsaduddesujaMjoggaMtaM pAuggaMbhaNNati / / lahusamadattaM gehaMtassa ko doso? imo[bhA.889] etesAmaNNayaraM, lahusamadattaM tu jo tu aatiyi| so ANA aNavatthaM micchattavirAdhaNaM pAve // cU. kAraNato geNhato apacchittI adoso ya
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ 215 uddezaka H 2, mUlaM-78, [bhA. 889] [bhA.890] addhANe gelaNNe, omasive gAmANugAmimativelA / teNA sAvaya masagA, sItaM vAsaM durhiyaasN|| cU.addhANAo niggato parisaMto gAmaviyAle pattotAhe ananuNNavitaM ikkaDAti geNheja, vasahIe vi ananuNNaviyAe ThAeja / asivagahitANaM na kotideti tAheadinnaMtaNasaMthAragAdi geNheja / gAmAnugAmaM dUijjamANA viyAle gAmaMpattAjaiyavasahI na labmati tAhe bAhiM vasaMtu, mA adattaM geNhaMtu, aha bAhiM duvidhA teNA -- siMghA vA sAvayA, masagehiM vA khajjijati, sIyaM vA durahiyAsaM, jahA uttarAvahe anavarataM vA vAsaM pddti|| [bhA.891] etehiM kAraNehiM, puvvaM u ghettuM pcchnnunnnnvnnaa| addhANaniggatAdI, diTTamadiDhe imaM hoti // ghU. etehiM teNAtikAraNehiM vasahisAmie diDhe anuNNavaNA, adiDhe addhANa niggayAdi sayaNasamosigAi anuNNavettuM gharasAmiNa adiNNaM udhettuMpacchA gharasAmiyamanuSNaveti / / imeNa vihANeNa[bhA.892] paDilehaNa'nuNNavaNA, anulomaNa pharusaNA ya adhiyaase| atiricaNamidAyaNa, niggamaNe vA duvidh-bhedo| cU. "paDileha"tti asya vyAkhyA[bhA.893] abbhAsatthaM gaMtUNa pucchaNA dUrayattimA jtnnaa| taddisamettapaDicchaNa, pattammi kahiM ti sabbhAvaM // ghU.so gharasAmI jadikhettaM khalagaMvAgato jati abmAse to gNtuNanunnnnvijnyti|ah dUra gato tAhe saMghADao nAmaciMdhehiM AgameuM taM disaM adUraMgaMtuMpaDikkhati Ahe sahU (sAhU] samIvaM tI tAhe sabbhAvo kahijjati / jahA tujjha vasahIe ThiyAmo tti / / idAni tumaM anujANasu / jati diTThadinnA to laTuM / aha se suviyattaM na deti vA tAhe anulomavayaNehiM pannavijjati[bhA.894] anusAsaNaM sajAtI, sajAtimeveti taha vitu adrute| abhiyoganimittaM vA, baMdhaNa gose ya vvhaaro|| cU. jahA gojAtI gojAtimaMDalacuto gojAtimeva jAti; AsaNNe vi no mahissAdisu Thiti kareti evaM vayaM pi maannusmevemo|jti tahavi nadetipharusANi vA bhaNati, tAhe so pharusaM na bhaNNati; adhiyA sijjai / jai taha vi nicchubheja tato vijAe cuNNehiM vA vasI kajati, nimitteNa vA AuMTAvijjati / tassAsati rukkhamAtisu bAhiM vasaMtu; mA ya tena samaM klhetu| aha bAhiM duvihabheo-Aya-saMjamANa, uvakaraNa-sarIrANa vA, saMjama-carittANa vA, pannavaNaM ca atiricate laMghatetyarthaH / tAhe bhaNNati - amhe sahAmo, jo esa AgatimaMto esa rAyaputto na sahissati esa vA sahassajohI sovi kayakaraNo kiM ci karaNaM dAeti; jahA "vissabhUtiNA muTThippahAreNa khaMdhammi kaviTThA pADiyA" / esa dAyaNA / taha vi aTThAyamANe baMdhiuM ThaveMti jAva pabhAyaM / so ya jai rAyakulaM gacchati tattha tena samANaM vavahAro kajjati / kAraNiyANaM aggato bhaNati - amhehiM rAyahiyaM AciTuMtehiM baddho / jai amhe bAhiM musitA
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ 216 nizItha-chedasUtram -1-2176 sAvaehiM vAkhajaMtA to rnnoahiyNaysoymvNto|prkRtnilyaashctpsvinH, rAyarakkhiyANi yatavodhanAni, na dossetyrthH|| mU. (79) je bhikkhU lahusaeNa sItodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA hatthANi vA pAdANi vA kaNNANi vA acchINi vA daMtANi vA nahANi vA muhaM vA uccholleja vA padhoveja vA; ucchAtaM vA padhoveMtaM vA sAtijati // cU. "lahusaM" stokaM yAva tinni pasatI sItodagaM sItalaM, usiNodagaM uNhaM "viyarDa" vavagatajIvaM / etya siitodgviyddehiNspddivkhehicubhNgo| sutteyapaDhama-tatiyabhaMgA gahiyA do hatthA hatthANi vA, do pAdA pAdANi vA, battIsaMdaMtA daMtANi vA, Asae, posae ya, anne ya iMdiyamuhA, muhANi vA, "uccholaNaM" ghovaNaM, taM puNa dese savve ya / nijRttivittharo imo[bhA.895] tinni pasatI ya lahusaM, viyaDaM puNa hoti vigtjiivNtu| uccholaNA tu teNaM, dese sabve ya nAtavvA // [bhA.896] AiNNamaNAiNNA, duvidhA desammi hoti nAyabvA / AiNNA vi ya duvidhA, nikkAraNao ya kaarnno| cU. dese uccholaNA duvihA--AiNNA aNAiNNA ya / sAdhubhirAcayaMte yA sA AcirNA, itarA tdvipriitaa| AiNNA duvidhA - kAraNe nikkAraNe y||jaa karaNe sA duvidhA[mA.897] bhattAmAse leve, kAraNanikkAraNe ya vivarIyaM / maNibaMdhAdikaresuM, jettiyamettaM tu levennN|| cU. tattha bhattAmAse "maNibaMdhAdikaresu" ti asaNAiNA levADeNa hatthA levADiyA te maNibaMdhAto jAva dhovati, esA bhattAmAse / imA leve "jettiyamettaM tu leveNaM"ti asajjhAtiya muttapurIsAdiNA jati sarIrAvayaveNa calaNAdi gAtaM levADitaM tassa tattiyamettaM dhove / esA kAraNao bhaNitA / nikkAraNe tabvivarIya ti|| [bhA.898] etaM khalu AiNNaM, tavivarItaM bhave anaainnnnN| calaNAdI jAva sIraM, sabammi hota'nAiNNaM / / cU. bhattamAse leve ya imaM AiNNaM, tabdivarIyaM- dese sabve vA, savvaM anAieNaM // tattha dese imaM AiNNaM[bhA.899] muha:-nayana-caNa-daMtA, nakka-sirA-bAhubatthideso y| pariDAha duguMchAvattiyaM ca uccholaNA dese / / ghU. muha-nayanAdiyANa kesi ci duguMchApratyayaM paridAghapratyayaM vA dese savve vA uccholaNaM karatItyarthaH / vakSyamANaSoDazabhaMgamadhyAt amI aSTau ghaTamAnA; zeSA aghaTamAnAH [bhA.900] AiNNa lahusaeNaM, kAraNanikAraNe va'nAiNNe / . dese savve ya tadhA, bahueNemeva aThThapadA / / ghU. AiNNalahusakAraNadese eSa prathamaH / eSa eva nikkAraNasahitaH dvitIyaH / anAcIrNagrahaNAttRtIya-caturtho gRhItau / lahusanikkAraNa desetyanuvartate, caturthe vizeSaH sarvamiti vaktavyam / jahA lahusapae cauro bhaMgA tahA bahueNa vi cauro sabve aTTha / eva-zabdagrahaNAt
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ 217 uddezaka : 2, mUlaM-79, [bhA. 900] tRtIya caturtha paMcama SaSTha bhaMgaviparyAsaH pradarzitaH / / __ vakSyamANaSoDazabhaMgakrameNa ghaTamAnAghaTamAnabhaMgapradarzanArtha lakSaNam[bhA.901] jatthAiNNaM savvaM, jattha va kAraNe anAiNNaM / bhaMgANa solasaNhaM, te vaJjA sesagA gejjhaa|| ghU. yasmin bhaMgo AcIrNagrahaNaM dRzyate tatraiva yi sarvagrahaNaM dRzyate tataH pUrvaparavirodhAnna ghaTate asau bhaMgaH / yatra vA kAraNagrahaNe haTe anAcIrNa zye asAvapina ghaTate / ete varjayitvA zeSA grAhyAH / solasabhaMgarayaNagAhA imA[mA.902] AiNNe lahusakAraNa, desetare bhaMga solasa hvNti| etthaM puNa je gejjhA, te vocchaM suNa samAseNa // ghU. itaragrahaNAt aNAiNNabahusaNikkAraNasavvamiti ete padA daTThavvA / / amI grAhyA-paDhamo[bhA.903] paDhamo tatio ekkAro bAro taha paMcamo ya sattamao / pannara solasamo viya, parivADI hoti atttthN|| ghU.paDhamo, tatio, ekkAraso, bAraso, sattamoya, docarimAyayathoddiSTakrameNa sthApayitavyA imaM graMthamanusareja // [bhA.904] AiNNalahusaeNaM, kAraNaNikkAraNe vi tattheva / nAiNNa desasavve, lahuse tahiM kAraNaM nasthi / / ghU.AiNNa lahusaeNaM kAraNe itiprathamaH nikkAraNe tatthevatti AiNNalahuse anuvartamAne nikkAraNaM draSTavyam / dvitIyo bhaMgaH / paDhama-bitiesu desamiti arthAd draSTavyam / pazcArddhana tRtIyacaturthabhaMgo gRhItau |anaainnnnNtRtiiyedese, caturthe sarvaM / lahusamityanuvartate / tatiyacautthesu kAraNaM nsthi||idaani paMcamAdi bhaMga pradarzanArtha gAthA[mA.905] AiNNe bahueNaM, kAraNanikAraNe vi tattheva / nAiNNadesasavve, bahuNA tahi kAraNaM natthi // cU. paMcame bahueNaM AiNNaM kAraNaM / "tattheva"tti AiNNabahuesu anuvaTTamANesu chaDe nikkAraNaM drssttvymiti| paMcamachaTTesu desamitiarthAdadraSTavyamiti / saptamASTamesuanAiNNaM / saptame desaM / aSTame sc| bahusamityanuvartate, kAraNaM naastyevetyrthH| prathamabhaMgAnujJArthaM zeSabhaMgapratiSedhArthaca idamAha[mA.906] AiNNalahusaeNaM, kAraNato dese taM anuNNAtaM / sesA nANuNNAyA, uvarillA sattavi padA u|| . ghU. AiNNalahusaeNaM kAraNe dese / esa bhaMgo anunnAto / uvarimA satta vipaDisiddhA bhNgaa| dvitIyAdibhaMgapradarzanArtha idamAha-- [bhA.907] AiNNa lahusaeNaM, nikkAraNa desao bhave bitio| NAiNNa lahusaeNaM, nikkAraNa desao tio|| [bhA.908] NAiNNa lahusaeNaM, nikAraNa savvato cauttho u /
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ 218 nizItha chedasUtram - 1-2 / 79 evaM bahuNA vi anne, bhaMgA cattAri nAyavvA // cU. AiNNe lahusaeNaM nikkAraNe dese esa bitiybhNgo| anAiNNe lahuse nikkArame dese tatiyabhaMgo / anAiNNe lahuse nikkAraNe savvato cautthabhaMgo / evaM bahuNA vi anne cauro bhaMga kAyavvA // paDhamabhaMgo suddho, sesesu imaM pacchittaM [bhA. 909 ] suddhI lahugA tisu dusu, lahuo caulahU ya aTThamae / pacchitte parivADI, aTThasu bhaMgesu eesu // [ bhA. 910] suttanivAto bitie, tatie ya padammi paMcame ceva / chaDeya sattame viya, taM sevatA''namAdINi // cU. bitiya - tatiya-paMcama-chaTTa--sattamesu bhaMgesu suttaNivAto mAsalahuM / cauttha'hamesu cahuM / tamiti desasnAnaM vA sevaMtassa ANA aNavastha micchattavirAdhaNA bhavati / / hANe ime dosA[bhA. 911] chakkAyANa virAdhaNa, tappaDibaMdho ya gArava vibhUsA / parisahabhIruttaM pi ya, avissAso ceva NhANammi || dhU. hAyaMto chajjIvaNikAe vaheti / NhANe paDibaMdho bhavati - punaH punaH snAyatItyarthaH asnAnasAdhuzarIrebhyaH nirmalazarIro ahamiti gArava kurute, snAna eva vibhUSA alaMkAretyarthaH / aNhANaparIsahAo vIhati taM na jinAtItyarthaH lokasyAvizrammaNIyo bhavati // ete sanAnadoSA uktA / idAniM kappiyA[mA. 912] bitiyapadaM gelaNe addhANe vA tavAdi Ayarie / mohatigicchabhioge, ome jataNA ya jA jattha // cU. gilANassa siMcaNAdi aMte vA sarvasnAnaM kartavyaM / addhANe zrAntasya pAdAdi desasnAnaM sarvasnAnaM vA kartavyaM / vAdino vAdiparSadaM / gacchato pAdAdi desasnAnaM sarvasnAnaM vA AcAryasya atizayamiti kRtvA desasnAnaM sarvasnAnaM vA / mohatigicchAe kiDhiyAdi saDDiyAbhigame vA desAdisnAnaM - sarvasnAnaM vA karoti / rAyAbhiyoge sullasiyAtikAraNesu rAyaMteurAdi abhigame dezAdisnAnaM kartavyam / ome ujjalavesassa bhikkhA labbhati raMko vA mA bhaNNihiti / jA jataNA, jattha pANae NhANapANe vA, sA sarvA kujjA // mU. (80) je bhikkhU kasiNAI cammAI dhareti; dharetaM vA sAtijati / / cU. kasiNamatra pradhAnabhAve gRhyate / taM ca kasiNaM imaM cauvvihaM [bhA. 913] sakala - ppamANa-vaNNaM, baMdhaNa-kasiNaM catutthamajinaM tu / akasiNamaTThAdasagaM, dosu vi pAdesu do khaMDA // cU. kasiNaM cauvvihaM - sakalakasiNaM, pamANakasiNaM, vaNNakasiNaM, baMdhaNakasiNaM nAtavLaM bhavati / eyaM cauvvihaM vi na kappai paDiggahiuM / codaga Aha - jai evaM to jaM akasiNaM cammaM taM aTThadasakhaMDa kAuM dosu vi pAdesu parihAavvaM / esa dAragAdhA atyo || sakalakasiNA vakkhANaM [ bhA. 914 ] egapuDa- sagala-kasiNaM, dupaDAdIyaM pamANao kasiNaM /
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ 219 uddezaka H 2, mUlaM-80, [bhA.913] kosaga khallaga vaggurI, khapusA jaMgha'ddhajaMghA y|| cU. egapuDaM-egatalaM akhaMDiyaM sakalakasiNaM bhaNNati / domAdi talA jIe uvAhaNAe, esA pamANato kasiNA / pamANakasiNAdhikAre ime vianne kasiNA talapaDibaddhA-addhaM jAva khallayA jIe uvAhaNAe sA addhakhallA, evaM samattakhallA |khvusaa padANi cakpAdigAca, vAgurI chiNNapuDI, sukkajaMghAe addhaM jAva "koso addhajaMghA, jANuyaM jAva samattajaMghA / / ... [bhA.915] pAdassa jaM pamANaM, tena pamANeNa jA bhave kasaNI / majjhammitu akkhaMDA, annatya va sakalakasiNaM tu / / ghU. pamANa-vaNNa-baMdha-kasiNANa vakkhANaM [bhA.916] vaNNaDDa-vaNNakasiNaM, taM paMcavidhaM tu honi nAtavvaM / bahubaMdhaNakiNaM puNa, pareNa jaM tiNha baMdhANaM / / cU. yaccama varNenA'DhayamujjvalamityarthaH tadvarNakRtsnaM / sa kRSNAdi paMcavidhaH / / vagguri-khavusa-addhajaMghA-samattajaMghAe avakkhANaM imaM[bhA.917] dugapuDa-tigapuDAdI, khallaga-khapusa-ddhajaMgha-jaMghA y| lahuo lahuyA gurugA, vagguri gurugA ya jati vAre // [bhA.918] uvariMtu aMgulIo, jA chAe sAtu vaggurI hoti / khavusA u khalugamettaM, addhaM savvaM ca do itraa|| cU. "do itarA" addhajaMgha-samattaMjaMghA y|| idAni pacchittaM maNNati sakalakasiNaM gaahaa|| [bhA.919] lahuo lahuyA dupaDAdiesu gurugA ya khallagAdIsu / ANAdiNo ya dosA virAhaNA sNjmaayaae|| cU. sakalakasiNemAsalahuM |dupddaadisuculhuaa|cugurugaaimesuaddhkhllaa samattakhallA khavusA vaggurI addhajaMghA samattajaMghA ya; savvesu cugurugaa| (ANAiA ya dosA, saMyamavirAhaNA AyavirAhaNA ya / tattha kamaNIhiM parihiAhiM pIpIliAdiavirAhaNA saMyamavirAhaNA vaddhe chinne khalaNA AyavirAhaNA pamattaM vA devayA chalejjA / ] ||uvaannhaadhikaare imesu pacchittaM bhaNNati[bhA.920] aMgulikAso paNagaM, sakale sukke ya khallae lhuo| baMdhaNavaNNapamANe, lahugA taha pUra puNme ya / / ghU. aMguThaMgulikose paNagaM / uvANahAe apaDibaddhe sukkakhallAe mAsalahuM / pUrapuNNAe caulahuM / vaNNaDDe caulahuM / baMdhaNakasiNe ya caulahuM addhakhallAdisu caugurugamabhihitaM / / tadvizeSaNArthamidamAha[bhA.921] addhesamattakhallaga, vagguri khapusA ya addhajaMghA ya / gurugA dohi visiTThA, vagurie annatara evaM / / ghU. addhakhallA, samattakhallA, khavusA, addhasaMmattajaMghA ya do vi ekkaM ceva hANaM, etesu causu tavakAlavisiTuM caugurugaM / vaggurie tavakAlANaM annataraM guruaMdAyavvaM / /
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ 220 nizItha-chedasUtram -1-2/88 idAni prAyazcittavRddhipradarzanArtha idamAha[bhA.922] jattiyamittA vArA, tubaMdhae muMcae tu jativArA / saTTANaM tativAre, hoti vivaDDI ya pacchite / / cU. aMgulikosagaM jattiyA vArA baMdhati muyati vA tattiyA ceva paMcarAtidiyA bhvNti| evamanyatrApi saTTANaM tattiyA vArA bhvti| "hoti vivaTThIyapacchitte"ttiekaMpaNagAdi saTThANa, bitiyaM ANAbhaMgapratyayaM-4 guru;| taiyamanavasthA pratyayaM / caturtha mithyAtvajananapratya-yaM kA / DaMkaNAdi AyavirAhaNAdi pratyayaM kaa| saMjame kAyavirAhaNA niSphaNNaM ca evaM pacchittassa vuDDI ahavA -- abhikkhapaDisevaNAto uvari hANaMtaravuDDI bhavati // suttanivAtapradarzanArthaM idamAha[bhA.923] suttanivAto sagalakasiNaM mataM jo tu geNhatI bhikkhU | so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM paave|| cU. idAna, upAnatka doSapradarzanArthaMidamAha[bhA.924] gavno nimmaddavatA, niravekkho niddao niraMtaratA / bhUtANaM uvaghAto, kasiNe cammami cha dosaa|| cU. "gavvo nimaddave" tti do daaraa| [bhA.925] Asagato hatthigato, gavijjati bhUmito tu kamaNillo / ___pAdo tu samAukko, kamaNI tu kharA adhiybhaaraa|| ghU, jahA padacArillaM paDucca Asagato gamvinjati, taM paDucca hastyArUDho gamvinati, evaM anuvAhato kamaNillo gavijjati / pAdo mUdutvAnna tathA jIvopaghAtAya yathA upAnakA kaThiNA adhikabhArAkrAntA jIvopaghAtAya bhavaMti / / idAni "niravekkha"tti dAraM[bhA.926] kaMTAdI pehaMto, jIve vihu so tahe pehejaa| asthi mahaM ti ya kamaNI, nAvekvati kaMTae na sie / / 5.anuvAhaNo kaMTAdI pehaMto jIvA vipehejjA |s-uvaahnno puNa nirapAyatvadAtmanona kaMTakAdyapekSate, ato jIveSvapi nirapekSaH / idAni "niddae"tti dAraM[bhA.927] puvaM adatA bhUtesu, hoti baMdhati kamesu to kmnnii| jAyAti hu tadabbhAsA, sudaAlussA vi niddayatA // cU. "puvvaM" Adau "adayA" nirdayatvaM yadA Atmano manasi kRtaM bhavati / tadA kamesu kamaNIo baMdhati / "tadabbhAsA" sudayAlussa vi purisassa evaM niddayatA jAyati // idAnaM "niraMtara" ti dAraM[bhA.928] avi aMbakhuja pAdeNa pellito aNtrNgulgovaa| munceja kuliMgAdI, na ya kamaNIpellio jiyai / / ghU. "avi" saMbhAvaNatthe, "aMbakujaM" pAdatalamadhyaM, tena "pellito" AkrAntaH, aMguSThAMgulyaMtaraM aMtaraMgulaM api ca, anuvAhaNassa etesu etesu padesu Thito na mArijati, na ya uvahaNAhiM niraMtaraM bhUmiphusaNAhiM avakaMto jIvati // idAni "bhUyANaM uvaghAtaM" tti dAraM
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ 221 uddezaka H 2, mUlaM-80, [bhA. 928] [bhA.929] kiha bhUtAnuvaghAto, na hohiti pagatidubalataNUNaM / sabharAhi pellitANaM, kakkhalaphAsAhiM kamaNIhiM / / ghU. "kiha" tti kena prakAreNa, "bhUtA" jIvA, "upaghAto" pIDA vyApAdanaM vA pagati sabhAvaM, dubbalaM adaDhaM "tanuH" zarIraM, "sabharAhi" puruSabhArAkrAntAbhi, "pellito" AkrAntaH kaThinasparzana dehAbhi upanatkAbhi / ziSyo vaktavyaH "tvaritaM AkhyAyatAM", "kathaM upaghAto na bhaviSyatItyarthaH ?" / / avavAde puNa kAraNe ghettabvA, jato bhaNNati-- [mA.930] addhANe gelaNNe, arisA asahU ya dhaTTabhiNNeyaM / dubbalacakkhU bAle, ajANaM kAraNajjAe / cU. "addhANe gelaNNe"ti vakkhANeti[bhA.931] kaMTAhisItarakkhaTThatA vihe khausamAdi jA gahaNaM / osaha-pAna gilANe, ahuNuTTita bhesayaTThA vA / / ghU. addhANapaDivaNNa kaMTaka-ahi-sIya-rakkhaTTatA kosa jAva khavusaaddhajaMghasamattajaMghAto vi ghetbbaato| ahavA-anAnupucIe khavusaM AdikAuMsavve vi bhedA ghettavvA / gilANosahaM pAuM puDhavIe na Thaveti pAe, mA sItAnubhAvA to jIrenja, ahuNuTTito gilANo, aggibalanimittaM, gilANaTTA vA turiyaM osahaRs gaMtavvaM / / idAni "arisillAdINi" tinni dArANi[bhA.932] arisillassa va arisA, mA khume tena baMdae kmnnii| asahumavaMtAharaNaM, pAo ghaTTo ya giridese // cU. arisilassa mA pAdataladaurbalyAdarzakSobho bhavediti / asahiSNuH rAjAdi dIkSitaH sukumArapAdaH asaktaH upAnakAbhirvinA gNtuN| ettha diluto-ujeNIe avaMtisomAlo / giridese caMkamao talAiMghaTTayaMti giridese vAna saMkati viNA uvANahAhiMcakamiuM / / "bhirANa" kuTThAti tinni dArA yugavaM vakkhANeti[bhA.133] kuhissa sakkarAdIhi vA vibhiNNo kamotu madhulA vaa| bAlo asaMvuDo puNa, ajjA viha dona paasaadii| cU.bhiNNakuTTiyassa pAdAkaTThasakrakaMTagAdIhiMdukkhavijaMti, pAde gaMDaM "mahulA' bhaNNati, sA vA uhitA / bA asaMvuDo jatya tattha vA pAde chubmati / viha addhANaM tattha jatA ajjAo nijaMti, doccaM corAtibhayaM tastha vasabhA kamaNIo kamesu kAuM paMthaM mottUNaM pAsaTTitA gacchanti / savvANi vA uppaheNa gacchaMti / AisaddAo savve vi ummaggeNa gacchaMti / jo cakkhussA dubbalo so vejovaeseNa kamesu kamaNIo piNadhri / jaM pAesa abbhaMgaNovAhaNAi parikammaM kajati taM cakkhUvagAragaM bhavati / jao uttaM ___"daMtAnA maMjanaM zreSThaM, karNAnAM dantadhAvanam / ziro'bhyaMgazca pAdAnAM, pAdAbhyaGgazca cakSuSAm // " ghU. idAni kAraNajAe tti dAraM-- [mA.934] kulamAdikaja daMDiya, pAsAdI turiydhaavnntttthaavaa|
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-2/80 kAraNajAte vaNNe, sAgAramasAgare jataNA / / cU.kula-gaNa-saMghakajjesu, daMDiyA vAolaggaNe, turiyaghAvaNe smaraNAcArabhRtavat kamaNI kamesu baMdhati, anyatra vA kAraNe AyariyapesaNevA, turie vA saddAo dAragAhastha / casaddasUie sammaddadAre udagAgaNi-corasAvayabhaesuvA nassaMto, jattha sAgAriyadoso natthi tatstha jayaNA / jatthapuNasAgAriyA uDDAhaMti tattha avaNauMgAmAdisupavisaMti / ahavA-moraMgAdi cittiyAo sAgAriyAutti kAuMna geNhati, uNubbhaDAto geNhati / / evaM addhANAdikAraNesugeNhamANassa vaNNakasiNe kamo bhaNNati[bhA.935] paMcaviha-vaNNa-kasiNe, kiNhaM gahaNaM tu paDhamao kujjaa| kiNhammi asaMtammI, vivannakasiNaM tahiM kubjA // ghU.paMcavihe vaNNakasiNepuvvaM kaNhaM geNhati / tammi asaMtelohiyAdi geNhati / tassa vi asate tellamAdIhiM vivaNNakaraNaM kareti, mA uDDAhissati logo rAgo vA bhavissati / / sagalappamANabaMdhaNakasiNesu vihI bhaNNati[mA.936] kasiNaM pi geNhamANo, jhusiragahaNaM tu vajae sAhU / bahubaMdhaNakasiNaM puNa, vajeyavvaM payatteNaM / / ghU. sakalakasiNaM pamANa kasiNaM geNhamANo jhusiraM vajate / bahubaMdhaNakasiNaM payao vajate / / taM baMdhaNamimaM[bhA.937] dorehi va vajjhehi va, duvihaM tivihaM ca baMdhaNaM tassa / kita-kArita-anumodita, puvvakatammI ahikaaro| gha. doreNa vA vajreNa vA do tinni vA baMdhe kareti / kasiNaM vA akasiNaM vA sayaM na kareti, annena vA na kAraveti, kIraMtaM nAnumodati / / "puvakata" ahAkaDae adhikAro grahaNamityarthaH ||te puNa do tinni vA baMdhA bhavaMti[bhA.938] khaluge ekko baMdho, ekko paMcaMgulassa donnnnete| khaluge ekko aMguDe, bitio cauraMgule tatio / / dhU. khaluge gale vadhrabaMdho ego, aMguTThaaMgulINaMca ego, ete donni / kaluhae ego, aMguDhe bitio, cauraMgulIe ttio|| jaM puNa sayaM kareti kAraveti anumodeti vA tattha pacchittaM[bhA.939] sayakaraNe caulahuA, parakaraNe mAsiyaM anugghAyaM / anumodaNe vilahuo, tattha vi ANAdiNo dosA / / dhU. ANAdiNo ya dosA sayaMkaraNe auDDAho padakaraH sNbhaavyte|| [bhA.940] akasiNasagalaggahaNe, lahuo mAso tu dosa aannaadii| bitiyapadagheppamANe, aTThArasa jAva ukkosA / / cU. sakalAdicauppaesusolasabhaMgA |ttthesatttthbhobhNgopmaann-vnnnn-bNdhnnehiN akasiNaM sagalakasiNaM puNa / ettha se mAsalahuM / spaSTaH sUtranipAtaH / geNhaMtassa ANAdiNo dosA / addhANakAraNesu bitiyapadeNa gheppamANe solasabhaMgo grahItavyo, madhye khaMDitA ityarthaH / avAha
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-80, [bhA. 940] 223 codaka-dukhaMDAdi uvakoseNaMjAvanavakhaNDAegA, dosuvi aTThArasa / / idamevAbhiprAyaMcodakaH vyAkhyAnayati[bhA.941] jadi dosA bhavaMtete, jahuttA ksinnaa'jinne| ____ atthAvattIe sUemo, erisaM dAi kappati / / ghU. "ajinaM" carma, tammi kasiNe dharijamANe jadi evaM dosA bhavaMti, to asthAvattIe "sUemo" jAnAmo, "dAi" ti abhiprAyadarzanaM, IzaM kalpate / / [bhA.942] akasiNamaTTArasagaM, egapuDavivaNNa egabaMdhaM c| taM kAraNaMmi kappati, nikkAraNadhAraNe lhuo|| cU. eSa SoDazabhaMgo gRhItaH pUrvAdhena, tadapi kAraNe nikkAraNadharaNe lahU / / codaga evAha[bhA.943] jati akasiNassa gahaNaM, bhAge kAuM kame tu atttthrsaa| ega puDa vivaNNehi ya, tehiM tahiM baMdhae kaje // cU. jati akasiNaM ghappati to jahAhaM bhaNAmi hA gheppau / do uvAhaNAo aTThArasakhaMDe kAuMegapuDavivaNNaM ca jattha jattha pAda-padese AbAhA tarhi tahiM kajje egadugAdikhaNDe bNdhti|| kahaM puNa aTThArasakhaNDA bhavaMti, bhaNNati[bhA.94 paMcaMgulapatteyaM, aMguTTamahe ya chttttkhNddtu| sattamamaggatalammI, majjhaTTamapaNhigA navamaM / / chU.paMcaMgulapatteyaM pNckhNddaa| aMguTThagassaahocha8 khaMDaM / aggatale sttmNkhddN| majjhatale aTThamaM khaMDaM / paNhiyAe navamaM khaMDaM / evaM bitiuvAhaNAe vinava / evaM sabve vi aTThArasakhaNDA bhvNti||evN codakenokte AcAryAha[bhA.945] evaMtiyANa gahaNe, muMcaMte vA vi hoti plimNtho| bitiyapadadhippamANe, do khaMDA majjhapaDibaddhA // cUevaMtiyANa khaMDANaM gahaNamoyaNe suttatthANaM palimaMtho bhavati / pubbaddhassa vakhANaM[mA.946] paDilehA palimaMtho, nadimAdudae ya muMca bNdhte| sattha-phiTTaNa teNA, aMtaravedhe ya DaMkaNatA / / ghU.jAva aTThArasakhaMDAdusaMjhaMpaDileheti tAvasuttatthe palimaMtho, nadimAdiudageNa uttaraMto jAva muyati uttiNNo ya jAvabaMdhati tAva satyAto phiTTati / tao teNehi odubmati, adesiko vA aDavipaheNa gacchati, tattha vi taracha-vagdha-asthabhillAdibhaya bahukhaMDataresu vA kaMTagesu vijjhaDitaM kijjati vA / bahubaMdhaghasseNa vA DaMko hojjA // codagAha - tA kahaM khaMDijati ? AcAryAha-pacchaddhe-bitiyapadejatAgheppatitadA majjhatodokhaMDA kiirti| evaM adhikaraNAdidosA jaDhA / tammajjhe baMdhanaM duvidhaM[bhA.947] tajjAtamatajjAtaM, duvidhaM tividhaM ca baMdhanaM tss| . tajjAtammi va lahuo, tattha vi ANAdiNo dosA / /
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-2/80 atajjAtaM cU. taM puNa talabaMdhanaM pAdabaMdhanaM vA duvidhaM-tajjAtamatajjAtaM / tajjAtaM vaddhehiM, dorehiM / atajAeNa baMdhamANe mAsalahuM nikkAraNe tajjAeNa vi mAsalahuM, ANAdiNo ya dosA bhavaMti // 224 mU. (81) je bhikkhU kasiNAI vatthAiM gharei, gharetaM vA sAtiJjati // cU. sahasaM pramANAtiriktaM kRtsnaM bhavati / eSa sUtrArthaH / idAniM niryuktivistaraH[ bhA. 948] davve khette kAle, bhAve kasiNaM cauvvihaM vatthaM / davvakasiNaM tu duvidhaM, sagalaM ca pamANakasiNaM ca // -- cU. davvakasiNaM duvihaM - sagalakasiNaM pamANakasiNaM ca / / tattha sagalakasiNaM imaM[bhA. 948 ] ghaNa-masiNaM niravahataM, jaM vatthaM labbhae sadasiyAgaM / egaM tu sagalakasiNaM, jahannayaM majjhimukkosaM // cU. "ghaNaM" taMtuhi samaM, "masiNaM" kalaM moDiyaM vA, "niruvahataM'' na aMjaNakhaMjaNovalitaM vA aggividdhaM mUsagakhaiyaM vA / jaM erisaM sadasaM labbhati taM sagalakasiNaM / taM puNa "jahannaM" muhapottiyAi, "majjhimaM" paDAdi, "ukkosaM" kappAdi / idAniM pamANakasiNaMvitthArAyaNa, jaM vatthaM labmate samatiregaM / eyaM pamANakasiNaM, jahanniyaM majjhimukkosaM // [bhA. 950 ] cU. "vitthAro" pohacaM, "AyAmo" deghattaM, jaM vatthaM jahAbhihiyapamANao samatiregaM labbhati taM pamANa kasiNaM bhaNNati / taM pi tivihaM jahannai / idAniM khettakasiNaMjaM vatthaM jaMmi desammi, dullabhaM agghiyaM ca jaM jattha / taM khetta juaM kasiNaM, jahannayaM majjhimukkosaM // [bhA. 951] cU. jaM vatthaM jammi khette dullabhaM, jattha vA khette gataM agghitaM bhavati, agdhiyaM nAma bahumollaM, taM tena kasiNaM bhavati / yathA pUrvadezajaM vastra lATaviSayaM prApya durlabhaM ardhitaM ca / tadapi trividhaM I jaghanyAdi // idAniM kAlakasiNaM [bhA. 152] jaM vatthaM jammi kAlammi, agghiyaM dullabhaM ca jaM jammi / taM kAlajuaM kasiNaM, jahannaMgaM majjhimukkosaM // cU. jaM vatthaM jammi kAle agghitaM, jammikAle dullabhaM tammi ceva kAle kAlakasiNaM bhavati tadapi trividhaM - jaghanyAdi / gimhe jahA kAsAi, sisire pAvArAti, vAvAsu kuMkumAdi khacitaM // idAniM bhAvakasiNaM [bhA. 953 ] duvidhaM ca bhAvakasimaM, vaNNajuaM ceva hoti mollajuaM / vaNNaaM paMcavidhaM, tividhaM puNa hoti mollajuaM // cU. bhAvakasiNaM duvidhaM vaNNato mollato ya / vaNNeNaM paMcavidhaM / mollao jahannamajjhimukosaM / tattha vaNato imaM [ bhA. 954] paMcaNhaM vaNNANaM, annatarANa jaM tu vaNNaGkaM / taM vaNNaaM kasiNaM, jahannayaM majjhimukosaM //
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM - 80 [ bhA. 954 | J cU. varNADhyaM yathA-kRSNaM mayUragrIvasannibhaM nIlaM sukapicchasannibhaM raktaM indagopasannibhaM pItaM suvarNavat zuklaM zaMkheMdusannibhaM / tamevaMvidhaM vaNNakasiNaM / tadapi trividhaM jaghanyAdi // idAniM davva-khetta - kAlakasiNesu pacchittaM bhaNNati [ bhA. 955] cAummAsukkose, mAsiya majjhammi paMca ya jahanne / tividhammi vivatthammi, tividhA ArovaNA bhaNitA / / dhU. ukkose, davva - khetta-kAla-kasiNesu patteyaM caulahuA / majjhima- davvakhetta-kAla-kasiNesu patteyaM mAsalahu~ / jahannesu davva-khetta-kAla-kasiNesu patteyaM panagaM, tivihe jahannAdige, tividhA davvAdigA ArovaNA bhaNiyA / / ahavA - tividhA AravaNA caulahumAso paNagaM / [ bhA. 956 ] davvAdi tivihakasiNe, esA ArovaNA bhave tividhA / eseva vaNNakasiNe, cauro lahugA va tividhe vi / / cU. pUrvArdha gatArtham / eseva vaNNakasiNe bhaNitA / ahavA- vaNNakasiNe jahannamajjhimukkosae tividhe vi rAgamiti kRtvA caulahuaM ceva / ahavA - viseso ettha kaJjati / ukkose dohiM guru, caulahu~ / majjhime tavaguru jahanne dohiM lahuM / idAniM mullakasiNaMmollajutaM puNa tividhaM, jahannayaM majjhimaM ca ukkosaM / [ mA. 957 ] jahanne aTThArasagaM, satasAhassaM ca ukkosaM // 225 cU. mullabhAvakasiNaM tividhaM - jahanna - majjhimukkAsaM / jassa aTThArasa rUvayA mullaM taM jahanna-kasiNaM / satasahassamullaM ukkosa- kasiNaM / sesaM vi majjhaM majjhimakasiNaM // imaM puNa katameNa rUvaeNa pamANaM ? bhaNNati [bhA. 958] dosA bharagA dIvicagAu so uttarApadhe ekko / do uttarApadhA puNa, pADalaputte havati ekko / cU. "sAharako' nAma rUpakaH, so yadIvicciko / taMca dIvaM suraTThAe dakkhiNeNa joyaNamettaM samuddamavagAhitA bhavati, tehiM dohiM divvicca gehiM ekko uttarApahako bhavati, tehiM ekko pADaliputtago bhavati / / ahavA [bhA. 959] do dakkhiNApahAvA, kaMcIe nelaosa duduguNo u / ekko kusumaNagarao, tena pamANaM imaM hoti // dhU. dakkhiNApahagA do rUpagA kaMcipurIe ekko nelao bhavati, "nelako" rUpakaH, sa nelao duguNo ego "kusumapurago" bhavati, kusumapuraM "pADaliputtaM", anena rUpakapramANena aSTAdazakAdipramANaM grahItavyam / mUlavaDIo pacchitavaDDI bhavati // [bhA. 960] [mA. 961] 15 15 ! aTThArasavIsA ya, auNapannA ya paMca ya sayAI / egUnagaM sahassaM, dasapannAsA satasahassaM // cattAri chAlahuguru, chedo mUlaM ca hoti bodhavvaM / aNavaThappIya tahA, pAvati pAraMciyaM ThANaM //
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 nizItha - chedasUtram - 12/80 [bhA. 962] aTThArasavIsA ya, satamaDDhAtijjA ya paMca ya sayAI / sahasaM ca dasa sahassA, pannAsa tahA satasahassaM || cU. etesu jahAsaMkheNa pacchittaM [bhA. 963 ] lahuo lahuyA gurugA chammAsA hoMti lahugagurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNacaTuppo ya pAraMcI // [ bhA. 964 ] ( ahavA) - aTThArasabIsA ya, pannAsa tathA sayaM sahassaM ca / pannAsaM ca sahassA, tatto ya bhave sayasahassaM / [bhA. 965 ] cU. aSTAdazaka rUpakamUlye caturguravaH, viMzatimUlye SaTlaghavaH, paMcAzat mUlye SaTguravaH, zatamUlye chedaH, sahasramUlye mUlaM, paMcAzat sahasramUlye anavasthyApyaM / zatasahasramUlye pArAMcikaM / eyaM tu bhAvakasiNaM, keNa viseso u davvabhAvANaM / [bhA. 966 ] bhaNati suNasu visesaM iNamo phuDapAgaDa etthaM / 1 dhU. eyaM mullakasiNaM / evaM davvAdikasiNe vakkhAe codagAha - dravyabhAvavastrayoviMzeSaM nopalabhAmahe kutaH ? ucyate - yo dravyasya varNa sa bhAva ucyate, na ca bhAvamantareNa anyad dravyamastIti, ato nAsti vizeSaH || AcAryAha [bhA. 967 ] cauguruga chacca lahu, guru chedo mUlaM ca hoti boddhavvaM / avappo yatA, pAvati pAraMciyaM ThANaM / / kajjakAraNasaMbaMdho, davvavatthaM tu AhitaM / bhAvato vaNNamAyuttaM, lakkhaNAdI ya je guNA // cU. kArya paTaH, kAraNa taMtavaH tayoH saMbaMdhaH, yat taMtubhirAtAnavitAnatvaM, tadddravyavastramucyate kRSNAdivarNamRdutvazlakSaNAdayazca guNA bhAvavastramucyate / idaM dravyanayAbhiprAyAducyate dravye AdhArabhUte varNAdayo guNA bhavantItyarthaH / / imaM vA bhAvavatthaM [bhA. 968 ] ahavA rAgasahagato, vatyaM dhAreti dosasahito vA / evaM tu bhAvakasiNaM, tividhaM parinAmaniSphaNNaM // cU. rAgeNa vA dhareti doseNa vA taM bhAvakasiNaM, parinAmato tividhaM - rAgadosehiM jahannehiM jahannaM, majjhimehiM majjhimaM, ukkosehiM ukkosaM / ihApi pacchittaM pUrvavat // suttanivAtapradarzanArtham [ bhA. 669] suttanivAto kasiNe, catuvvidhe majjhimammi vatthammo / jahanne ya mollakasiNe, taM sevaMtammi ANAdI // cU. caunvihe majjhimedavva - khetta - kAlavaNNa - bhAvakasiNe ya jahaNmeya mullakasiNe mAsalahu veva // sakala-kasiNe ya pramANAtiritte ya ime dosA [bhA. 970 ] bhAro bhayapariyAvaNa, mAraNamadhikaraNa adhiyakasiNammi / paDilehANAlove, manasaMtAvo uvAdAnaM // khU. bhAro bhavati pamANa-kasiNeNa / addhANa pavaNNassa appaNo ceva bhayaM bhavati, bhAreNa paritAvijjati / pamANakasiNe ya vatthaNimitte mArijjati / harie ahikaramaM bhavati / adhikasiNe
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ 227 uddezaka : 2, mUlaM-81, [bhA. 970] ete dosA / sagalakasiNeya ete ceva |ime anne sAgAriyabhayAnapaDilehijjatitayAtitthakarANAe lovaM kareti, haritemaNasaMtAvo, sehassa unnikkhamaMtassa uvAdANaM bhavati / [bhA.971] gomiyagahaNaM anne, siruMbhaNaM dhuvaNakammabaMdho ya / te ceva huMti teNA, tannissAe ahava anne // cU. gomiyA suMkiyA, kasiNa-vattha-NimittaM tehiM gheppNti| etesi pi asthitianne vi sAhuNo rubbhaMti / ghuvaNakAle ya maMhato AyAso tattha paritAvaNAdi dosA / bahuNA'tidraveNa ghovvati, anuvaesakAriNo kammabaMdho ya / ete ceva gommiyAdi annapaheNa gaMtu, teNA bhavaMti / tannissAe-tehiM vA periyA anne bhavaMti / adhava'nne ceva teNayA sagalakasiNassa bhavaMti / / etya diTuMto-vidhipradarzanArtha idamAha[mA.972] kasiNe catuvidhammI, iti dosA evamAdiNo hoti / uppajaMte tamhA, akasiNagahaNaM tato bhaNitaM / / ghU. davvAdigecaubihe kasiNe jato evamAdidosA uppajaMti tamhA na ghettavvaM, akasiNaM gahiyavvaM ||tN ca imaM[bhA.973] bhiNNaM gaNaNAjuttaM, ca davyato khetta-kAlato uciyaM / mollalahavaNNahINaM, ca bhAvatotaM anuNNAtaM / / cU. "bhinna" miti adasAgaM ! gaNAe tao kappA / jaMca jassa gaNaNApamANaM vuttaM taM tena juttaM gennhti| ahavA - juttamiti svapramANena davvato tthUraM agarahiyaM, khettakAlAo jane uciyaM savvajanabhoggaM / mullao appamulaM / vaNNahINaM bhAvato erisaM anuNNAyaM / / kAraNe kasiNaM pi geNhejA[pA.974] bitiyapade jAvoggaho, gaNaciMtagauciyadesa gelaNNe / tabmAvie ya tatto, patteyaM causu vipadesu / / ghU. "bitiyapade"tiavavAdapadeNa, "jAduggaho' tticirAcariyAe niggato Ayario jAna niyattati tA dasAo na chijjati / gaNaciMtago vA dhareti, omAdisu kevaDiyaheuM ghatAdi gheppati / davvato avavAto gato / idAnaM khettao "ucitadese" tasmiM dese ucita kasiNaM, sabvajaNo tArisaMpari jNti| kAlaoavavAo "gelaNNe" jAva gilANotAva kasiNaM ghareti taM pAunijjataM 2 na Nhasati / bhAvato avavAo 'tabbhAvie ya tatto" rAyAdi dikkhio, soDhaNa-parihANesu kasiNavatyabhAvio na tassa khaMDijati / davvAdiesa causu vi padesu patteyaM avavAo bhnnio|| mU. (82) je bhikkhU abhinnAI vatthAiMdhareti, dharetaM vA sAtiJjati / / mU. (83) je bhikkhU lAuyapAyaM vA dAruyapAyaM vA maTTiyApAyaM yA sayameva parighaTTei vA saMThavei vA jamAvei vA parighaTTetaM vA saMThaveMtaM vA jamAvaMtaM vA sAtijati // :: ghU. bhASyaM yathA prathamoddezake tatha'trApi / tatra parakaraNaM pratiSiddhaM / iha tu svayaM karaNaM vissidhyte|
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 nizItha-chedasUtram -1-281 [bhA.975] lAuya-dAruya-pAde, maTTiya-pAde ya tividhamekkecha / bahu-appa-aparikamme, ekkakkaM taM bhave kmso|| [bhA.976] ghaTTitasaMThavitANaM, pubbiM jamitANa hotu gahaNaM tu / __ asatI puvakatANaM, kappati tAhe sayaM karaNaM / / ma. (84)je bhikkhU daMDagaMvA laTThiyaM vA avalehaNaM vA veNusUiyaM vA sayameva parighaTTei vA, saMThavei vA, jamAvei vA, parighaTTetaM vA, saMThaveMtaM vA, jamAtaM vA sAtijati / / ghU. idamapi prathamoddezakavad vaktavyam / [bhA.977] iMDaga viDaMDae vA, laTThi vilaTThIya tividha tividhA tu| velumaya vetta-dAruga, bahu-appa-ahAkaDe ceva // mU. (85) je bhikkhU niyaga-gavesiyaM paDiggahagaMdharei, dharataM vA sAtijati // ghU.niyakaH svajanaH, sasAdhuvacanAdgaveSayati, tenAnviSTaMyAcitaMgavesiyaM gRhAtItyarthaH esa suttattho / aghunA niyuktivistaraH / [bhA.978] saMjatanie gihinie, ubhayaNie ceva hoi bodhavce / ete tinni vikappA, niyagammI hoti nAyavvA // ghU. jo gihattho pAdaM gavesAviJjati so nijatvenAnviSyate / sAdhoryasya tat pAtramasti gRhiNaH (vA] saMjataNie no gihi-nIe, evaM ThANakameNa caubhaMgo kAyabbo / caturtha zUnyaH / tatiyabhaMge jai vi saMjayassa nio tahAvi gihiNA mAgAveti // imehi kAraNehiM[bhA.979] AsaNNataro bhayamAyatItakArovakArita ceva / iti nIyapare vA vI nIeNa gavesae koyI / / / cU. svajanatvenAsannataro bhajasvitaro vA bhAti, vA Ayati sayassa kareti, upakAreNa pratyupakAreNa vA pratibaddha; iti kAraNopapradarzane, parazabda eSyatsUtrasparzane AdhatrayabhaMgapradarthiH // [bhA.980] etto egatareNaM, nitieNaM jo gavesaNaM kaare| bhikkhU paDiggahammI, so pAvati ANamAdINi // ghU. tiNhaM bhaMgANaM egatareNAvi jo paDiggahaM gavesai so pAvati ANamAdINi / / dAumapriyaM tathApyevaM dadAti[bhA.981] lajjAe goraveNa va, dei naM samUhapellito vA vi / mittehi dAvito vA, nisso luddho vimaM kujjA / dhU.bahujaNamajhe maggito lajjAe ddaati|jenn maggito tassa goraveNa deti|bhujnmjhe maggito bahujanena vutto deti / mittANa puraomaggio mittehiM bhaNio deti / "nisso" daridraH, tammi vA bhAyaNe luddho imaM kujjA / / [bhA.982] pacchAkammapavahaNe, aciyattA saMkhaDe ya dose ya / egataramubhayato vA, kujA patthArato vA vi|| ghU. taM dAuM appaNA visUraMto annassa muhakaraNaM koraNAti pacchAkammaM kareti / annaM vA aparibhogaM pavAhejA, saMjae gihatthe vA aciyattaM karejja, aciyatteNa jahAsaMbhavaM vittivoccheda
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ 229 uddezakaH 2, mUlaM-85, [bhA. 982] kareja, sAhuNA gihattheNa vA saddhiM dAviu tti to asaMkhaDaM kareja, sAhussa gihatthassa vA ubhao vA pausejna, patthArao vA savvasAhUNaM paduseja / patthArao vA DahaNa-dhAya-mAraNAdi sayaM karaheja kAraveja vA / / kAraNao puNa gihiNA maggAveuM kappeja[bhA.983] saMtAsaMtasatIe, athira apajjattalamamANe vaa| paDisedha'nesanije, asivAdI saMtato astii|| cU."saMtaM" vijamAnaM, "asaMtaM" avinyjmaan| saMtesuceva visUrati, asaMtesuvA visUrei tattha saMtAsaMtI imA athiraM huMDaM apaJjattaM vA asthi gihakulesu vA na labbhaMti, rAyAdiNA vA paDiseghie na labmati, anesanijjA vA lamaMti, asivAdIhiM vA, saMtato astii|| asivAdI imaM[bhA.984] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| asatI dullahapaDisevato ya gahaNaM bhave paado|| cU. bhANabhUmIe aMtarAvA asivaM, evaM omarAyaduTThabhayA vi, gilANo na sakketipAdabhUmi gaMtuM, dullabhapatte vA dese, rAiNA vA paDisiddhA, parisAe saMtAsaMtIe gihigaviThThassa gahaNaM bhave // asaMtAsaMtI imA[bhA.985] bhiNNe va jjhAmite vA, paDinIe saanntennmaadiisu| eehiM kAraNehiM, nAyavvA'saMtato astii|| cU. bhiNNaM, "jhAmiyaM" daDaM, paDiNIyasANateNamAdIhiM haDaM, annaM va nasthi, evaM asato asaMtAsaMtI gyaa| duvihA 'satIe imaM vidhiM kujA[bhA.986] saMtAsaMsatIeSa gavesaNaM puvamappaNA kujjaa| to pacchA jataNAe, nIeNa gavasaNaM kAre / / cU. duvihA 'satIe pubbamappaNA gavaseNaM kujA, sayamalabbhamANe pacchA jayaNAe niteNa gavesAvate ||ahvaa gaviDhe aladdhe imA vihI[bhA.987] puvvovaTThamaladdhe, nIyamaparaM vA vi paTThave tuunnN| pacchA gaMtu jAyati, samaNupvUhatiya gihI vi|| ghU. puvvaM saMjaeNagaviTThana laddhaMtA saMjato niyaM paraM vA puvvaMtattha paTTaveti, gaccha tumaM to pacchA amhe gamissAmo, tujjhayapurao taM maggissAmo, tumaM uvadUhejjAsi- "jatINaM pattadAnena mahaMto puNNakhaMdho bajjhati," uvavUhite jati na labbhati pacchA bhaNejAsu vi "dehi" tti evaM padosAdayo dosA parihAriyA bhavaMti / / mU. (86) je bhikkhU para-gavesiyaM paDiggahagaM dharei, dharetaM vA sAtijati // cU. "paraH" asvajanaH bhaMgacatuSkAdi zeSaM pUrvasUtravat draSTavyam / [bhA.988] saMjayapare gihipare ubhayapare, ceva hoti boddhavve / ___ ete tinni vikappA, nAyavvA hoti u paraMmi / / mU. (87) je bhikkhU vara-gavesiyaM paDiggahagaM dharei dharetaM vA saatijti|| cU. "vara" zabdapratipAdanArthamAha
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ 230 nizItha-chedasUtram -1-2/86 [bhA.989] jo jattha acitto khalu, pamANapuriso padhANapuriso vaa| tammI varasaddo khalu, so gAmiyarahitAdI tu|| cU. jo puriso jattha gAmanagarAdisu aryate,arcito vA, khaluzabdaH avadhAraNAya, gAmanagarAdi kAraNesu pamANIkato, tesu vA gAmAdisu ghaNakulAdiNA pahANo, erise purise vrshbdpryogH|soyimohvej "gAmie"tti gAmamahattaraH "rahie"ttirASTramahattaraH AdisarAto bhoiyapuriso vA zeSaM pUrvavat / / [bhA.990] saMtAsaMtasatIe, gavesaNaM puvamappaNo kujA / etto pacchA jayaNAe, varaMgavilR pi kaarejaa| mU. (88) je bhikkhU bala-gavesiyaM paDiggahagaMdharei dhareta vA sAtijati // cU. "balaM" sArIraMjanapadAdi vA [bhA.991] jo jassuvariM tu pabhU, baliyataro vA vi jassa jo uvriN| eso balavaM bhaNito, so gahavati sAmi teNAdi / / cU. "jo" ti yaH puruSaH yasya puruSasyopari prabhutvaM karoti so balavaM bhaNNati / ahavAaprabhU vi jo balavaM so vi balavaM bhaNNati / so puNa gRhapati gAmasAmigo vA teNagAdi vA / zeSaM pUrvavat / / [bhA.992] saMtAsaMtasatIeSa gavesaNaM puvvamappaNo kujA / to pacchA u balavatA, jayaNAe gavesaNaM kAre / / mU. (89) je bhikkhU lavagavesiyaM paDiggahagaMdharei, dharetaM vA saatijti|| dhU- dAnaphalaM laviUNaM paDiggahaM maggati[bhA.993] dAnaphalaM lavitUNaM, lAvAvetu gihianntitthiihiN| ___jo pAdaM uppAe, lava-gavilu tu taM hoti / / cU- dAnaphalaM appaNA kheti| gihiannatisthiehiM vA kahAvettA jo pAdaM uppAdeti evaM lava-gaviTTha bhnnnnti|| tassime vihANAbhA.(994] loiya-louttariyaM, dANaphalaM tu duvidhaM samAseNaM / loiyanegavidhaM puNa, louttariyaM imaM tattha // cU- samAsatoduvidhaMdAnaphalaM-loiyaMlouttariyaM ca / loiyaManegavihaM-godAnaM bhUmIdAnaM bhaktapradAnAdi / louttariyaM imaM / / [bhA.995] anne pAne bhesajja-patta-vatthe ya seja sNthaare| bhojavidhe pAnaroge, bhAyaNa bhUsA gihA synnaa| cU-annapAnAdiyANa sattaNhaM pacchaddheNa jahAsaMkhaM phalA - annadAne bhojavihI bhavati, pAnakadAne drAkSApAnakavidhI, bhesajjadANe ArogyavidhI, pattadAnena bhAyaNavidhI, vatthadAnena vibhUsaNavidhI, sejAdAnena vivihAgihA, saMthAragadANeNa bhogaMgAdi senjAvihANA bhavaMti // saMkhevao vA phalaM imaM
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-89, [bhA. 996] [bhA.996] adhavA vi samAseNaM, sAdhUNaM pIti-kArao puriso| iha ya parattha ya pAvati, piitiiopiivrtriio|| ghU- ahavAsaddo vikappavAyago, "samAso" saMkhevo, sAdhUNaM bhattapANehi pItimuppAeMto ihalapoe paraloeyapIvarAto piitiiopaavti| "pIvaraM" pradhAnaM, 'tara' zabdaH AdhikyataravAcakaH, sarvajanAdhikyatarAprItIH prApnotItyarthaH / / zeSaM pUrvavat / [bhA.997] saMtAsaMtasatIe, gavasaNaM puvvamaNNo kunyjaa| etopacchA jayaNAe, lavaM-gaviTTa pi kArelA / / [bhA.998]navaraM - eseva gamo niyamA, duvidhe uvahimmi hoti naaybvo| puvve avare yapade, sejAhAre viyattaheva / / cU-duvihe uvakaraNe-ohie uvgghiey| ussaggavavAehiM eseva gamo / seja-AhAresu eseva vihI bhANiyabyo / mU. (90) je bhikkhU nitiyaM aggapiMDa bhuMjataM vA sAtijati / / dhU-"nitiyaM" dhuvaM sAsayamityarthaH, "agaM" varaM pradAnaM / ahavA - jaM paDhamaM dijjati so puNa bhattaho vA bhikkhAmettaM vA hojjA, esa suttattho / adhunA niyuktivistaraH[bhA.999] nitie u aggapiMDe, nimaMtaNovIlaNAya parimANe / sAbhAvie ya etto, tinni ya kappaMti tu kameNaM / / cU- nitiya'ggA sutte vakkhAyA / gihattho nimaMteti, sAhU upIlaNNaM kareti, sAhU ceva parimANaM kareti, sAbhAviyaM gihattho deti / tinni AillA na kappaMti, sAbhAviyaM kappati / / nimaMtaNovIlaNaparimANANaM imAo tinni vakkhANagAhAo[bhA.1000] bhagavaM! anuggahaMtA, karehi majjhaM ti bhaNati aamNti| kiMdAhisi jeNaTTho, gatassa taM dAhi tina vatti // [bhA.1001] dAhAmi ttiya bhaNite, taM kevatiyaM va keciraM vA vi / dAhisi tumaM na dAhisi, dinnAdinne ya kiM tena / [bhA.1002] jAvatieNaDhe bhe, jacciya kAlaM ca royae tuDabhaM / taMtAvatiyaM tancira, dAhAmi ahaM aparihINaM / / dhU- gihI nimaMteti "bhagavaM ! anuggahaM kareha, majjha ghare bhattaM geNhaha" | sAhU bhaNati "kareminuggahaM, kiM dAhisi?" gihI bhaNati "jeNa bhe attttho"| sAhUuvIlaNaM karemANo bhaNati -gharaMgayassa taM dAhisina vA / gihiNA "dAhAmi"ttiya bhaNite sAhU parimANaM kAraveMto bhaNati "taM parimANao kevatiyaM kevaciraM vA kAlaM dAhisi ? prathamapAdottaraM Aha" dAhisi tumaM, na dAhisi?" dattamapitat adattavadraSTavyam, svlptvaat|gRhsthH dvitIyapAdottaramAha "jAvatieNa bhatteNa aTTho bhe jAvatiyaM vA kAlaM tubhttttho|" gihI puNo bhaNati - kiMbahunA bhaNieNaM jaM tubhaM royate davvaM jAvatiyaM jattiyaM vA kAlaM tamahamaparihINaM aparisaMto dAhAmi tti / nimaMtapoppIlaNaparimANasu vimAsalahuM pacchittaM / codaga Aha- [bhA.1003] sAbhAvitaM ca uciyaM, codagapucchANa pecchamo koyi /
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-2/90 doso catuvidhammI, nitiyammi aggapiMDammi / cU-sAmAviyaM jaM appaNo aTThA raddhaM, ucitaM dine dine jattiyaM rajjhaMtaM / codako bhaNati - erise sAbhAvie nimaMtaNopIlaNaparimANeyacaubihe vi aggapiMDe dosaM napecchAmo || AcAryAha[bhA.1004]sAmAdi nitiyakApati, animaMtaNovIlaaparimANe y| jaMvA vi sAmudANI, taMbhikkhaM dijja sAdhUNaM // cU-sAbhAviyaM attaTThA raddhaM, taM nititaM dine dine animaMtiyassa anopIliyaM aparimANakaDaM ca / jaM vA vi sAmudANIsAmAnyaM gRhapAkapakvaM taM nimaMtaNopIlaNAdIhi bhikkhAmettavi akappaM, annahA sAhUNaM kappaM // sAbhAviyaucie vi nimaMtaNAkappatiehiM ime dosA[bhA.1005] niphaNNo vi saaTThA, uggamadosA utthvitgaadiyaa| uppajaMte jamhA, tamhA so vajaNijjo u|| cU-appaTThA vi nipphaNNe ThaviyagAdi uggamAdi dosA bhavaMti / nikAcito'hamiti avazyaM tAdavyaM, kuMDagAdisu sthApayati / tasmAnmamaMtraNAdi piNDo vyH|| [bhA.1006] osakkaNaM ahisakkaNa, ajjhoyarae taheva nekNtii| annattha bhoyaNammi ya, kIte pAmicakamme y|| dhU-avassaM dAyabve atippae sAhuNo AgacchaMti, raMdhiyapuvvassa usakkaNaM karejja, ussUre AgacchaMti ti ahisakkaNaM kareja / ajjhoyarayaM vA kareja / nikkAu tti kAuM jati te annatya nimaMtiyA tahA vi tadaTThAe kiMNeja vA pAmincejja vA AhAkammaM vA karejja / / kAraNe puNa nikAyaNApiMDaM geNheja / ime kAraNA[bhA.1007] asive omoyarie, rAyaguTTe bhaye vgelnnnne| addhANa rohae vA, jayaNA gahaNaM tu gItatthe // ghU-asivaggahito na labmati, nimaMtaNAiesu vi geNhejja // athavA - asive kAraNaThito asivaggahiya kulANi pariharaMto asivAo asaMtharaMto agahiyakulesu apAvaMto, nimaMtaNNA vIlaNAdisuvigeNheja |ome viapphNcNto|evNraaydutttte bhaesuacchaMto gacchaMtovA gilANapAuggaM vA nimaMtaNAdiesu geNhejjA / addhANe rohae vAapphacaMto gItattho paNagaparihANIejAhe mAsalahuM patte tAhe nIyaggapiMDaM geNhati // mU. (11) je bhikkhU nitiyaM piMDaM bhuMjA; bhuMjaMtaM vA saatijti|| mU. (92) je bhikkhU nitiyaM avavabhAgaMbhuMjai; muMjataM vA sAtijati / / mU. (93) je bhikkhU nitiyaM bhAgaMbhuMjai, bhuMjataM vA saatijti.| mU. (14) je bhikkhU nitiyaM avahabhAgaM bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati / / cU- "piMDo" bhattaTTho, "avaho" tassaddhaM, "bhAgo' tribhAgaH, tribhAgaddhaM "avaDa" bhAgo / [bhA.1008] eseva gamo niyamA, niite piMDammi hota'vaDhe y| bhAge ya tassuvaDDe, puvve avarammi ya pdmmi| [bhA.1009] piMDo khalu bhattaTTho, avaDapiMDo u tassa jaM addhaM / bhAgo tibhAgamAdI, tssddhmuvhbhaagoy|| mU. (95) je bhikkhU nitiyaM vAsaM vasati; vasaMtaM vA sAtijjati / /
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-95, [bhA. 1009] 233 cU-uDubaddha vAsAsu atiriktaM vasataH nitiyavAso bhavati / idAni niyuktimAha[bhA.1010] davve khette kAle, bAve nitiyaM caubvihaM hoti| etesiM nANattaM, vocchAmi ahANupubbIe / / cU- dabba-khetta-kAla-bhAvesu nitiyaM caubvihaM / etesi "nAnAtvaM" vizeSaM, tamAnupUrvyA vakSye // saMjogacatuSkabhaMgradarzanArthamAha[bhA.1011] dabveNa ya bhAveNa ya, nitiyAnitie catukkabhayaNA u / emeva kAlabhAve, duyassa va due smotaaro|| ghU-davvatonitie, khettatonitie, evaM caubhaMgo kaayvyo| tatthapaDhamabhaMgabhAvamA-saMthAragAi dabvANi kAladugAtItANi tammi ceva khete paribhujato nitito bhavati, paDhamabhaMgo / saMthAragAti davvANi kAladugAtItANi annammi khette neuM paripU~jati, bitiyabhaMgo / tammi ceva khette anne saMthAragAdi geNhati, ttiybhNgo|nitiyN paDucca cautthabhaMgo suNNo / evaM kAlabhAvesu vicaubhaMgo kAyavyo / kAlao vi niyae bhAvao vi niyae / / tattha paDhamabhaMgo kAladugAtItaM vasati savAdisu bhAvapaDibaddho paDhamabhaMgo / kAladugAtItaM vasati na sahAdisu rAgapaDibaddho bitiyabhaMgo / kAladugaNiggatassa vi savAtisu bhAvapaDibaddho, tatiyabhaMgo / caturtha zUnyaH / "duyassa va duve samoyAro" tti-kAlabhAva -dugassa davva-khettadue smotaarH|| [bhA.1012] kAlo davva'vataratI, jamhA davvassa so tupjjaao| bhAvo khette jamhA. ovAsAdIsaya mamattaM // ghU-kAlo davve samotarati, jamhA so dabbapaJjAto / estha davvakAlesu caubhaMgo bhAveyavyo / bhAvo khette samotarati, jamhA ovAsAisu bhAvapaDibaMdho bhavati / ettha vi khetamAvesu caubhaMgo bhaaveyo| khettakAlacaubhaMgeimA bhAvaNAtammiyakhettemAsAtItaM vasati; paDhamabhaMgo; carimaMuDubaddhitaM jattha mAsakappaM ThiyA tattheva vAsaM ThiyANaM bitiyabhaMgo / anyakAla (lA] prApteriti / annaM bhAga paDivasabhaM vA saMkamaMtassa sacceva bhikhAyariyA tatiyabhaMgo / caturtha zUnyaH / / jo davvanitito so ime paDucca[bhA.1013] parisADimaparisADI, saMthArAhAraduvihamuvadhimmi / ___ Dagalaga-sarakkha-mallaga, mattagamAdIsudavvammi / / / dhU-saMthAro duviho - parisADI aparisADI ya, AhAreMtesu ceva kulesu geNhati, duviho ya uvaha -ohito uvanhito ya, sApavaNa - khela - sapNANaM tinni mttyaa|| [bhA.1014] kAladugAtItAdINi, saMthArAdINi sevamANA u / eso tu davvanitio, puNNevaMto vahiM neNto|| dhU-ete saMthAragAdidabve kAladugAtIte apariharaMto nitito bhavati / sabAhiriyasi vA khette aMto mAsakappe puNNe te ceva saMthAragAdi bahiM Nito davvanitito bhaNNati // idAni khettanitito[bhA.1015] ovAse saMthAre, vihAra-uccAra-vasadhi-kula gaame|
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ 234 nizItha-chedasUtram -1-2/95 nagarAdi desaraje, vasamANo khittato nitie / / cU-saMthArago vaase|ahvaa-sNthaaro pRthakparigRhyate, bihArosajjhAyabhUmI, uccArosannAbhUmi, (vasati] kRlagAmAdI na muJcati, punaH punaH teSveva viharati / esa khette nitio / / idAna kAlanitio[bhA.1016] cAummAsAtItaM, vAsAnudubaddha mAsatItaM vA / vuSTAvAsAtItaM, vasamANe kaalto'nitite|| ghU-uduvAsakAlAtItaM vasaMto kAlanitio, vuDDanimittaM bahukAleNa vi nitio na bhavati vuDakAryaparisamApto upariSTAdvasan nitio bhavati // idAnaM bhAvanitio[bhA.1017] ovAse saMthAre, bhatte pANe pariggahe saDDhe / sehesu saMthuesuya, paDibaddhe bhAvato nitie / / dhU-je sehA na tAvat pravrati pUrvAparema saMyaveNa saMthutAo vAsAdisu savvesu rAgaM kareMto bhAvapaDibaddho bhvti|| [bhA.1018] vasadhI na erisA khalu, hohiti annattha neva saMthAre / naya bhatta maNunavidhi (vihI] sahA sehAdi va'nnattha / / cU-annatya erisA vasadhI natyitti rAgaM kareti / evaM saMthAragabhattapANasaGghasehAdisu vi|| idAnaM davva-khetta-kAla-bhAvesu pacchittaM bhaNNati[bhA.1019] ukkosovadhiphalae, dese rajje ya vuDvAse y| lahugA gurugA bhAve, sese paNagaM ca lahugotu // ghU-davvaMpaDucca ukkosovahIephalae yculhuaa| khettaM paDucca desrjjesuculhuaa| kAlaM paDuccha vAsAtIte buDavAsAtIte ya caulahuA / rAgeNa bhAve savvattha caugurugA / saMthAragavajesu taNesuDagalachAra-mallaesuyapaNagaM / sesesu davvAdiesu prAyaso mAsalahuyaM / / [bhA.1020] suttanivAto nitie, catuvidhe mAsiyaMjahiM lhugN| uccAritasarisAI, sesAI vigovnntttthaae|| ghU-caubvihe davvAdiNiyate jattha mAsalahuM tattha suttaNivAto / sesA pacchittA ziSyasya vikovaNaTThA bhaNitA / kAraNao puNa davvAdi cauvhaM pi nitiyaM vaseja / te imekAraNA[bhA.1021] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va AgADhe / gelaNNa uttamaDhe, carittasajjhAie astii|| dhU-bAhiM asivaM vaTTatiato kAladugAtItaM piegakhettevaseja, bahiM omarAyaduTThabohiyabhae vA AgADhe vaseja / uttimaTTaphaDiyaragA vA vaseja, bahiyA caragAdisu carittadosA ato vaseja, bahiM vA sajjhAto na sujjhati, ato sajjhAyanimitta vasejja / asati vA bahiM mAsakappapAyoggANaM khittaannNttthevvse||codgaah-egkhitte kAladugAtItaM vaptamANA kahaM suddhacaraNA? AcAryAha[bhA.1022] egakkhettanivAsI, kAlAtiktacAriNo jati vi| taha viya visuddhacaraNA, visuddhamAlaMbaNaMjeNaM / / ghU-egakhete kAladugAtivaMtaM pi vasamANA tahAvi niraiyArA jato visuddhAlaMbaNAvalaMbI,
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 2, mUlaM-95, [bhA. 1022] jJAnavaraNAcaM vA''laMbanam // kiMca[mA.1023] ANAe 'mukkadhurA, guNavaSvI jeNa nijarA tennN| mukkadhurassa muNiNo, na sodhI saMvijjati caritte / / yU- ANa tti - titthakaravayaNaM, jahA titthakaravayaNAto nititaM na vasati, tahA tisthakaravayaNAoceva kAraNAniyataM vsti| sa evaM ANAesaMjameamukkadhuroceva / amukkadhurassa yaniyamA nANAdiguNaparivuDDI, jeNa ya tassa guNaparivuDDI tena nijarA viulA bhavati / jo puNa tappaDipakkhe vaTTati tassa sohI carittassa ma vijjati / / 1023 / / idAniM gato'pyartha sphuTataraH kriyate[bhA.1024] guNaparivuDDinimittaM, kAlAtIte na hoti dosA tu / jattha tu bahitA hANI, havija tahiyaM na viharejjA / / cU-kAladugAtikrAntaM jJAnAdiguNaparivRddhinimittaM vasato na doSaH |jtth puNa bahiM viharato nANAdINaM hANI haveja na tattha vihareja ityrthH|| mU. (96) je bhikkhU pure saMthayaM paccha saMthavaM vA karei; kareMtaM vA sAtijati / / ghU- "saMthavo" thutI, adatte dANe puvvasaMthavo, dinne pacchAsaMthavo / jo taM kareti sAtijnati vA tassa maaslhuN| ahavA-sayaNe pubbapacchasaMthavaM karei / atra niyuktimAha[bhA.1025] dabve khette kAle, bhAvammi ya saMthavo munneyvyo| Ata-para-tadabhae vA, ekkeke so puNo duvidho|| dhU-sAhUAtmasaMstavaM karoti, sAhU parasyasaMstavaM karoti, sAhU ubhayasyApisaMstavaM kroti| ahavA - AtmanA saMstavaM karotI ti AtmasaMstavaH / sAhU gihatthaM yuNati, eSa AtmastavaH / gihattho sAdhaM thuNati eSa parastavaH / do vi paropparaM eSa ubhayastavaH / etesiM ekkeko puNa duviho -saMtAsaMtoya // davve khette kAle saMthavo imo[bhA.1026] davve puTThamapuTTho, parihINadhaNA tu pavvayaMtI u| khette katarA khettA, kammi vaete dikkhito kAle // dhU-davvasaMthavo pareNa pucchito "tumaM soIsaro?" ANaM ti bhaNAti / so puNa tahA saMto vA asaMtovA pucchitobhaNAti "amukaNAmadheyaM tuma issaraMna yANasito evaM bhaNasi" parihINadhaNA "pavvaMti" ti|prihiinndhnno daridretyarthaH / evaM pareNa niMdito samuttaito paraM nibhaM kAuM appANaM pithuNAtiyathAbhavAnaizcaryayuktaH tthaaahmpyaasii| khettasaMthavo- "katarAtotumaMkhettato pavvatito" evaM puTTho bhaNati tujjha ceva sahadesI, kurukSetrAdvA / idAniM kAlato - kammi vade dikkhito / bhaNAti tumaMcevasarisavvato'haM / ahavA-prathama vayaMsi niviTTho nivissamANo vA bhAve saMthavo duvidho - sayaNe vayaNe ya, sayaNe tAva imo| [bhA.1027] sayaNe tassa sarisao, ANaM tusiNIe pucchito ko vA / AuTTaNA nimittaM, vayaNe AuTTio vA vi|| ghu-keNai pucchio "jo so iMdadattabhAyA pavvaito so tumaM sariso diissi|" so bhaNAti -AmaM, tusiNIo vA acchati |bhnnti vA-ka erisANi pucchati / idAniMvayaNasaMthavo - adatte
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ 236 nizItha-chedasUtram -1-2/96 dAne puvvaM kareti, AuTTaNAnimittaM varaM me AuTTitA iTTadANaM dehiti / dAnena vA datteNa ArAhito pacchA vayaNasaMthavaM kreti| esa saMkhevo bhaNito / idAni vittharo, saMkhevabhiyassa vAimaM vakkhA / tattha davvasaMthavo imo causaTTippagAro - [bhA.1028] dhannAI rataNathAvara, dupada catuSpada taheva kuviyaM ca / cauvIsaM cauvIsaM, tiya duga dasahA anegavidhaM // cU-dhannAdiyANaM kuviya-paJjavasANANaM chaNhaM pacchaddheNa jahAsaMkhaM saMkhA bhaNitA / / [bhA.1029] dhannAi cauvvIsaM, jv-gohum-saali-viihi-sttttiyaa| koddava-aNayA-kaMgU, rAlaga-tila-mugga-mAsA ya / / cU-bRhacchirA kaMgU, alpatarazirA raalkH|| [bhA.1030] atasi hirimaMtha tipuDa, niSphAva alasiMdarA ya mAsA ya / ikkhU masUra tuvarI, kulattha taha dhANaga-kalA y|| cU-"atasi" mAlave pasiddhA, "hirimaMthA" vaTTacaNagA, "tripuDA" laMgavalagA, "NipphAva" cAvallAalisiMdAcavalagArAya, "mAsA' paMDaracavalagA, "dhANagA" kuthubharI, "kalA" vaTTacaNagA [bhA.1031) rayaNAi catubbIsaM, suvvnnnn-tvu-tNb-ryt-lohaaiN| sIsaga-hiraNNa-pAsANa-veramaNi-mottiya-pavAle // dhU- "rayataM" rupaM, "hiraNmaM" rUpakA, "pASANaH" sphaTikAdayaH, "maNI" suurcndrkaantaadyH|| [bhA.1032] saMkha-tiNisAgulu caMdaNAI vatyAmilAI ktttthaaii| taha daMta-camma-vAlA, gaMdhA dbboshaaiNc|| ghU- "tiNisa" rukkhakaTThA, "agalu" agalaM, yAni na mlAyante zIghraM tAni amlAtAni vastrANi, "kaTThA"zAkAdistaMbhA, "dantA" hastyAdInA, "cammA" vagdhAdINaM, "vAlA" camarINaM, gaMdhayuktikRtA gaMvA, ekAMgaM auSadhaM dravyaM / bahudravyasamudAyAdaupadhaM // nividhaMthAvaraM[bhA.1033] bhUmi-ghara-tarugaNAdi, tividhaM puNa thAvaraM samAseNaM / __cakkArabaddhamANusaduvidhaM puNa hoti dupayaM tu / / cU-bhUmI pakkhellA, gharaMkhAttosiyamubhayaM, "tarugaNA" AmravaNArAmAdi tividhaM, dupadaMduvidhaM, rahAdi aragavaddhaM, mAnuSaM ca / dasavidhaM cauppadaM / / [mA.1034] gAcI uTTI mahisI, aya elaga Asa AsataragA y| ghoDaga gaddabha hatthI, catuppadA hoti dsdhaatu|| ghU-kupovakaraNaM nANAvihaM AsataragA vesarA[bhA.1035] nAnAvihaM uvakaraNalakkhaNa kuppaM samAsato hoti| catusaTThipaDogArA, evaM bhaNito bhave attho|| ghU-kuppovakaraNaM "nAnAvihaM" anegalakkhaNaM / tacca kaMsabhaMDaM lohabhAMDaM tAmramayaM mRnmayAdi ca / eSa sarvo'pi saMpiMDito ctuHssssttiprkaaro'bhihitH|| Atma-para-saMthavopasaMhAra - nimittamAha
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-96, [bhA. 1036] 237 [bhA.1036] causaTTipagAreNaM, jadheva adveNa uvacito sitti| kiM appasaMthaveNaM, kateNa emeva aha yaM pi| cU-yathA tvaM catuHSaSTiprakAreNopapetaH tathA'hamapyAsam, kiM cAtmasaMstaveneti // idAni khettasaMthavo[bhA.1037] taM amha sahadesI, egggaameg-ngrvtthvvo| puNNAo khettAo, amhe mo vaccimo va tti / / chU-gihiNA pucchito, kammi dese ajo ! uppanno?, sAhU bhaNati-kurukhette / gihI bhaNAti amha sahadesI, egagAma-nagara-uppanno / gihiNA pucchio kahiM gammati-sAhU bhnnti-kurukhete|| [bhA.1038] jai bhaNati loiyaM tU, puNNaM khetaM tahiM bhave gurugaa| ___ aha AruhataM amha vi,jaNajammAdI tahiM lhuo|| ghU-evaM jai loiyaM puNNakhettaM bhaNAti to cauguruM / louttare lhuo|| [mA.1039] evaiyaM me jammaM, pariyAo vA vi majjha evtio| mayaNasamattho niviThTho, nivissamANo pasUto vA // cU- evai me jammo, pavvajAe vA evatito, mayaNasamattho vA pavvaito, "NiviTTho" pariNIo"NibbisamANo" vivAhadine Thavie, "pasUo" putto jAo // idAni bhAvasaMthavo[bhA.1040] duvidho u bhAvasaMthavo, saMbaMdhI vayaNasaMthavo ceva / ekeko vi ya duvidho, puTviM pacchA va nAtavyo / cU-duviho bhAvasaMyavo-vayaNe sayaNe ya / puNa ekkakko duviho-puTviM pacchA y|| sayaNasaMthavo imo[bhA.1041] mAtapitA puvvasaMthavo, sAsUsasurAdiyANa pacchA tu / gihisaMthavo saMbaMdhaM, kareti puci va pacchA vA / / ghU-etaMpuvvAvarasaMthavaM dANakAlAo pubbi vA pacchA vA karejA // taM sayaNasaMthavaM vayaNAnurUvaM kareti / [bhA.1042] AtavayaMca paravayaM, nAtuM saMbaMdhae tadaNuruvaM / mama erisayA mAyA, sasA va suNhA va nttaadii| ghU-AyavayaM paravayaM ca nAUNaM ghaDamANaM tadaNurUvaM kreti| jArisI tumaM, erisI mama mAyA "sasA" - bhaginI, puttassa putto nttuo|| ettha ime dosA[bhA.1043] addhiti diTTI paNhaya, pucchA kahaNaM mamerisI jananI / thaNakhevo saMbaMdho, vidhavA suNhA ya dAnaM ca // dhU-sAhU gihayabhikkho viaddhitiM puNo vipaNhuta-NayaNoagAriM nirikkhamANo pucchio bhaNati tume sarisI me mAtA, sA tume dttuNsumriyaa"|saabhnnaati-ahNtemaataa / esa maatiisNbNdho| tIse ya suNhA ghare vihavA acchati / tAhe saMbaMdhaM kareja / gihatthI vA sAhuM dardu adhitiM kareti, sAhuNA puchitA bhaNati - tume sarisao me putto gharAo niggao, tuNaM daTu me sumarito" sAhU maNati - ahaM te putto; ahaM vA so| evaM savvasayaNasaMthavesu vattavvaM //
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ 238 nizItha-chedasUtram -1-2/96 [bhA.1044] pacchA saMthavadosA, sAsU vidhavAdi dhUtadAnaM ca | bhaJjA mamerisitti ya, sanaM ghAto va bhaMgo vA // ghU-sAsUsaMthave vidhavaM dhUtaM dadAti / bhajjAsaMthave sajjaghAtaM labhati / carittabhaMgo vA bhavati // sayaNasaMthave ime anne dosA bhavaMti[bhA.1045] mAyAvI caDuyAro, amhaM obhAvaNaM kuNati eso / gaNacchubhaNAtI paMto, karejja bhaddesu paDibaMdho / cU-amAyaM mAyamiti bhaNamANo mAyAvI, bhikkhanimittaM vA cADukareti, na najati ko vi dAsAdI mAtisaMbaMdha karemANo logeamhaM obhAvaNaM kareti / paMto ruTThonicchubhaNAti karejja / bhaddo puNa paDibaMdha karejja / / 1045 // idAni vayaNasaMthavo[bhA.1046] guNasaMthaveNa puTviM, saMtAsaMteNa jo thuNejAhi / dAtAramadinnammI, so puco saMthavo hoti / / cU-saMteNa asaMteNa vA guNeNa jo dANe adinne thuNati so puvvasaMthavo / so puNa imo[bhA.1047] so eso jassa guNA, viyaraMti avAriyA dasadisAsu / iharA kahAsu sunimo, paJcakkhaM ajadiTTho si|| dhU-jANato ajANato ya tassamakkhaM annaM pucchati so eso iMdadatto / gihattho bhaNati jo kayamo ? sAhU bhaNati - jassa dANAdiguNA aNivAriyA viyaraMti / "iharA" iti ajjAhani pratyakSabhAvamukkA kahAsu sunimo ajaM puNa jaNavayassa deMto paccakkhaM diTThosi // pacchAsaMthavo puNa imo[bhA.1048] guNasaMthareNa pacchA, saMtAsaMteNa jo thuNijjAhi / dAtAraM dinnammI, so pacchAsaMthavo hoti|| ghU-kaMThA / dANadinne imo guNasaMthavo[bhA.1049]vimalIkata'mha cakkhU, jadhasthato visaritA guNA tujhN| Asi purA ne saMkA, saMpati nissaMkitaM jAtaM / / cU- ajja tume diTTe vimalIkayaM cakkhU | jahatthayA ya dAnAdiguNA visariyA tujhaM, purA dANAdiguNesu saMkA Asi, idAmi nissaMkiyaM jAyaM // pacchittamiyANiM etesu[bhA.1050] suttanivAto niyamA, catuvidhe saMthavammi saMtammi / mottUNa sayaNasaMthava, taM sevaMtaMmi aannaadii|| ghU-suttanivAto davvAdi caubihe saMthave saMtammimAsalahuM, mottUNa synnsNthvN| sayaNasaMghave puNa imaM purisa-saMthave caulahuM, itthI-saMthave cauguruM / caubvihe vidavvAtie saMthave ANAdiyA dosA / / 1050||kaarnne puNa saMthavaM karejA vi[mA,1051] adhikaraNarAyaduTTe, gelaNNa'ddhANasaMbhamabhae vA / purisitthI saMbaMdhe, samaNANaM saMjatINaM ca // cU-gihatyeNa samaMahikaraNaM uppannaM tassa uvasamaNaTThatAe, puNa puvvaM caubvihaM pidavvAtiyaM saMtaM kareti, pacchA asaMtaM pi / evaM rAyaduDhe vi uvasamaNaThThatA / gilANosahanimittaM vA,
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-96, [bhA. 1051] ___239 addhANasaMbhamabhaesu saMtANaTThayA vA, "purisidhi' tti eehiM kAraNehiM saMjatANa saMjatINa vA murisisthisaMbaMdho bhavejja / / vaya-sayaNakramapradarzanArtha idamAha[bhA.1052] vayasaMthavasaMteNaM, puvva thuNe purisasaMthaveNa tto| to nAtithigateNa va, bhoiyavajaM ca itareNaM // cU-puci vayasaMthaveNa saMteNaM, pacchA purisasaMthaveNa puvvAvareNa saMteNaM, topacchA nAtisthigateNaM saMteNaM, tato bhoyavajaM itareNa pacchAsaMthaveNaM saMteNa, tato pacchA vayaNAdi asaMteNa / / [bhA.1053] puvve avare ya pade, eseva gamo u hoi samaNINaM / jaha samaNANaM garuI, itthI taha tAsiM purisA tu|| dhU-saMjatINaM eseva gamo / jahA samaNANaM itthI garugI tahA samaNINaM purisA gurugA / / mU. (97) je bhikkhU samANe vA vasamANe vA gAmANugAma vA duijamANe pure saMthuyANi vA ghacchA saMthuyANi vA kulAiMpuvvAmeva bhikkhAyariyAya anupavisai, anupavisaMtaM vA saatijti| bhikSupUrvavatsamANo nAmasamadhInaH apravasitaH ko'sau vuDDAvAsaH? vasamANouduvaddhie aTTamAse vAsAvAsaMca navamaM, eyaM navavihaM vihAraM viharaMto vasamANo bhaNNati / anu pazcAdabhAve mAtoannogAmoanugAmo dosupaaesusisirgimhesuvaariiijjtitti|puresNthutaa mAtApitAdI, chAsaMthutA sasurAtI, kulazabdaH pratyekaM, bhikkhAkAlAto pubbi, aprApte bhikkhAkAletyarthaH / anupravezopacchA, bhikkhAkAle atikraanteityrthH| evaM aprApte atikrAnteca pavisaMtaM sAijati anumodate, mAsalahuM se pcchitN| esa suttattho / idAni ninuttivittharo* . [bhA.1054] samANe vuDavAsI, vasamANe nvvikppvihaarii| dUtijaMtA duvidhA, nikkAraNiyA ya kAraNiyA // dhU-kAraNa-nikkAraNe vakSyati / zeSaM gatArthameva // ime nikkAraNiyA[bhA.1055] AyariyasAdhuvaMdana, cetiya nIyallagA tahAsaNNI / gamanaM ca desadaMsana, nikkAraNie ya vigaadi| dhU-AyariyasAhuceiyANa ca vaMdaNanimittaM gacchaMti, saNNINaM dasaNatyaM, bhoyaNavatthANivA misatigacchati, apuSvadesadasaNatyaM gacchaMti, vajitAdisuvAkhIrAdha lamissAmi ttigcchti| yariya mAha[bhA.1056] appuvva-vicitta-bahussutA ya parivAravaMca aayriyaa| parivAravajasAhU, cetiya'puvvA abhinavA vA / / chU- apuvva me AyariyA vicittA niraticAracarittA bahussuyA vicittasuyA ya bahusAhubuDA ya, erise Ayarie vaMdAmi / sAhussa vi ete ceva guNA / navara-parivAro vaJjijati / tyA cirAyataNA apubbA ya} ahavA abhinavA kyaa||1056|| " [mA.1057] itthI hAmi va nIe, saNNIsUya bhoyaNAdi labbhAmo / deso va me apuvvo, vaigAdisu khiirmaadiinni|| khU-kaMThA / nikkAraNe viharaMtassa ime dosA[bhA.1058] addhANe uvvAtA, bhikkhUvahi tena sANa pddiniie|
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ 240 nizItha-chedasUtram -1-2/97 omANa abhojaghare, thaMDilla'satI yaje jaMca / / cU-addhANe samobhavati, bhikkhA vasahiMna lbaNti|uvhisriirtennaabhvNti| sANapaDinIesu khajjae (ahaMmae vA hiMDatANaM sapakkhaparakkhomANaM bhavati |abhojghrepvynn-hiilnaa bhvti| asati thaMDillassa puDhavI mAdijIve cirAheti / je dosA, jaM ca etesu paritAvaNAdiniSphaNNaM pacchittaM, savvaM uvaujjiuM vaktavyam / / [mA.1059] saMjamato chakkAyA, Ata kaMTaTTivAtakhulagA ya / uvadhi apeha harAvaNa, parihANI jA ya tena viNA / / dhU-nikAraNao aDato chkkaayviraahnnNkunnti| esa saMjamavirAghA / kaMTaTihiM vA vijjhati, vAvakhulA vAbhavaMti, esaAyavirAhaNAsAgAriyabhayAparissaMtovApamAdeNa vAuvahina paDileheti, harAvei vA / uvahimmi avaharieya jAteNa vinA parihANI taNaaggigahaNasevaNAdijaMkarispati taM savvaM pacchittaM vattavyaM / / [bhA.1060] velAtikamapattA, anesaNAdAturA tujaM seve / paDinIyasANamAdI, pacchAkammaM ca velmmi| dhU-bhikkhAvelA atikatapattAaphavaMtAanesaNaMpilejA,taMniSphaNapacchittaM paDhamabitiesu vAparIsahesuAurAja sevetNnipphnnnnN| paDinIteNahatesANeNavAkhatie AyavirAhaNAniSphaNNA avele bhikkhaM hiDaMtassa pacchAkammadosA bhavaMti / saMkAtiyA ya dosA teNaDhe mehuNaDe vA bhvNti|| idAni kAraNiyA bhaNNaMti[bhA.1061] kAraNie vi yaduvidhe, nivvAghAte taheva vaaghaate| nivvAghAte khettA, saMkaMtI duvidhakAlammi / / ghU-kAraNio duviho-nivvAghAte vAghAte ya / tattha nivvAdhAte imo-uduvAsakappe vA vAsA kappe vA samatte khettAto khettasaMkaMtI // idamevArthaM darzayannAha[bhA.1062] donnegatare kAle, jaM khettA khettanaMtaraM gamaNaM / etaM nivvAghAtaM, jati khettAtikkame lhugaa|| dhU- "jati khettAtikkame"ti nikkAraNe jattiyA mAsakappapAyoggA khettA laMgheti tattiyA caulahuA bhvNti|| idAni vAghAteNa mAsakappapAoggaM volegaM annaM khettaM saMkamai, na ya doso, ime ya te vAghAyakAraNA[bhA.1063] vAghAte asivAtI, uvadhissa va kAraNA va levss| bahuguNataraMca gacche, AyariyAdI va AgADhe // dhU-asivagahiyaM khettaM volNti|aadisddaaovaa sajjhAo tatthaNasujjhati, uvahI vAtada nalabmati levo vA, annato annammi labmati tti volaMti / gacche vA bahuguNataraM sANapaDiNIya nasthi, tinni vA bhikkhAvelAo asthitti, ato volaMti / AyariyAdINa vA iha pAugaganatvi, ato volaMti / AgAdehiM vA kAraNehi volaMti // teca AgADhakAraNA ime[bhA.1064] dabve khette kAle, bhAve purise tigiccha ashaae| sattavihaM AgADhaM, nAyavvaM AnupuvvIe /
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 2, mUlaM - 97 | bhA. 1064 ] [bhA. 1065] davvaM joggaM na labbhati, khette khalu khettapaDinimAdIyA / kAlammina ritukkhamaM, bhAve gilANAdINa navi joggaM // [bhA. 1066 ] puriso AyariyAdI, tesiM ajoggaM tigicchigA natthi / natthi sahAyA va tahiM, AgADhaM eva nAtavvaM / / chU- davvaM svataMtra aviruddhaMjoggaM na labbhati, khettato taM atIva khullakhettaM, kAlatotaM aritukkhamaM, bhAve gilANAdijoggaM na labbhati / purisA AyariyamAtI tesiM taM akAragaM khettaM / tigicchA tattha vejjA natthi / " asahAya " tti sahAyA tattha natthi / sattaviha AgADhakAraNeNa boleuM mAsakappajoggaM annaM gacchaMtItyarthaH // / [bhA. 1067 ] etehiM kAraNehiM, egadugaMtara- tigaMtaraM vA vi / saMkamamANo khettaM, puTTho vi jatI na 'tikkamati // - kAraNa saMkato puTTho vi dosehiM na dosillo bhavati, yato yasmAt tIrthakarAjJAM nAtikrAmaMtItyarthaH // [bhA. 1068 ] nikkAraNagamaNaMmi, je cciya AlaMbaNA tu paDikuTThA / kajjammi saMkamaMto, tehiM ciya suddho jataNAe / / cU-nikkAraNagamaNe je AlaMbaNA AyariyAdI paDisiddhA, kajje tehiM ceva jayaNAe saMkamaMto sujjhatiapacchiti bhavati / / etya je kAraNiyA tehiM adhikAro, nikkAraNiyA gacchaMtA ceva laggaMti / evaM viharaMtANaM saMthavo imo [ bhA. 1069 ] kulasaMthavo tu tesiM, gihatyadhamme taheva sAmaNNe / ekkko vi yaduviho, puvviM pacchA ya nAtavvo / - taM kulaM saMyutaM, saMdhuyaM nAma logajattA pariciyaM / gihidhamme vA Thitassa, sAmaNNe vA Thitassa / ekkko duviho - gihidhamme Thissa puvviM pacchA vA, sAmaNNe Thitassa puvviM pacchA vA // asyaiva vyAkhyA [bhA. 1070] ammA pitumAdI u, puvvaM gihisaMthavo ya nAyavvo / sAsUsusarAdIo, pacchA gihasaMthavo hoti / / cU-kaMThA / sAmaNNe Thiyassa puvviM pacchA saMdhutA ime [bhA. 1071] sAmaNNa je puvviM, diTThA bhaTThA va paricitA vA vi / te huMti puvvasaMthuya, je pacchA etarA hoti // cU- sAmaNNapratipattikAlAt pUrvapazcAdvA / / ahavA sAmaNNakAle caiva ciMtijrjjati // [bhA. 1072] annayA viharateNaM, saMdhutA puvvasaMdhutA / saMpadaM viharaMteNaM, saMdhutA pacchasaMdhutA / / 241 cU- atItavartamAnakAlaM pratItya bhAvayitavyam // [mA. 1073 ] etesAmaNNataraM, kulammi jo pavisati akAlammi / appattamatikkaMte, so pAvati ANamAdINi / / 15 16
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ 242 nizItha-chedasUtram -1-2/97 cU-etesipuvvapacchasaMthuyakulANaMannataraMkulaM apattebhikkhAkAle,atikte vA bhikkhAkAle pavisatti, so ANAdi dose pAvati // duvihavirAhaNA ya / tattha saMjame imA[bhA,1074] saDDI gihi annatitthI, kareja taM paasituNakaalmmi| uggamadosegarataM, khippaM se sNjttttthaae|| ghU-saDDI zrAvakaH, gihI adhAbhadrakaH, rattapaDAdi, puvvapacchasaMthuto vA / ete aparyApta kAle paryanta taM dRSTvA uggamadosegataraM khippaM saMjayaTThAe karejja // kahaM puNa uggamadosA bhave? [bhA.1075] pubapayAvitamudaeSa cAulachubhaNodaNo va pejjA vaa| AsaNNapUvi sattua, kayaNa ucchiNNa samimAdI / dhU- sAdhU AgamanakAlAto puvvaM tattamudagaM sAhuNo Agate dalu tammi ceva tattodae cAule chubheja sigghaM odaNaM pejaM vA, evaM kammaM kareja |aasnnnn pUviyadharAo vA pUrva kiNena, sattU kUra vA kiNejA / savvaNi vA ucchidejjA puvvo suakaNikAe vA samitime karejja / / kamma imaM / atikkate[bhA.1076] emeva atikate, uggAdI tusaMjame dosaa| saMkAi duvidhakAle, koI paduTTho va vavarove // dhU-putraddhaM kaMThaMduvihakAle apattamavakaMteakAletti kAuM saMkati / teNaM cAriyaM mehuNaDhe vA dUtittaNeNa vA, paduTTo vavaroveja vA haNeja vA bhattovahisejANa vA voccheyaM karejja / / idAni upanayanimittamAha... [bhA.1077] appattamaikkate, kAle dosA havaMti jmhete| tamhA patte kAle, pavisijja kulaM tahAsvaM // dhU-appattamatikate jamhA pavisaMte ete dose pAvati tamhA pate bhikkhAkAle tahArUvaM kulaM pavisejja ee vipatto tesiMdarasAvana deti, annatya ThAyati / bhave kAraNaM avelAe vipvisej| [mA.1078] bitiyapadamaNAbhoge, atikkamaMte taheva gelaNNe / asive omodarite, rAyaduDhe bhae va aagaaddhe|| dhU-anAbhogo ajJAnaM, sosAdhUnajANai etya gAmemamapubasaMdhutA asthi, ato pvisti| ahavA - so voleumaNo sigdhaM dosiNAtinimittaM paviseja / gilANassa vA tesu paraM labmati taMca khIrAti ato pavisati / ome apatte dosINanimittaM apphacito vA aikkate saMthuyakulesu hiMDati / rAyaduDhe mA dIsihi ti tena akAle hiMDati / bohigAdibhae vA dosINAtidhettuMnassati, naTTo vA ussUramAgato geNhati ||annty vA AgADhe anAbhogapaviTTho imaM vihANaM kareti[mA.1079] saMtharamANamajANaMtapaviTTho kuNati tattha uvaogaM / mA puvvutte dose karejja iharA u tusinniio| dhU- jati ajANato saMthuyakule paviTTho, jati ya saMtharati to uvaogaM kareti / pubuttadosaparihaNakRtAe sajayaTThA kIraMtaM vAreti pariharati vA / iharA asaMtharaMto saMjayaTThA kIraMtaM daTuMpina vAreti, tusiNIo acchati // ma. (98) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA parihArie vA aparihArieNa saddhiM
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-98, [bhA. 1079] 243 gAhAvatikulaM piMDavAyapaDiyAe nikkhamati vA anupavisati vA nikkhamaMtaM vA anupavisaMta vA saatijti|| cU-annatIrthikAzcaraka-parivrAjaka-zAkyAjIvaka-vRddhazrAvakaprabhRtayaH, gRhasthA-marugAdi bhikakhAyarA, parihArio mUluttaradose pariharati / ahavA-mUluttaraguNe dhareti AcaratItyarthaH / tatpratipakSabhUto aparihArI te yaannatitthiyanihatthA / [bhA.1080] no kappati bhikkhussA gihiNA ahavA vi anntitthiinnN| parihAriyassa aparihArieNa saddhiM pavisiuMje / / cU- "saddhiM" samAnaM yugapat ekatra / / [bhA.1081] AdhAkammAdINikAe sAvajajogakaraNaM ca / parihArittapariharaM, apariharaMto aprihaarii|| dhU-SaDjIvanikAe sAvajjaM manAdiyogatrayaM karaNatrayaM ca // gAhAvatikulaM asya vyAkhyA[bhA.1082]gAha gihaM tassa patI, u gahapattI suttapAde jadhA vnnio| piMDapAde vitadhA, ubhae saNNAtu saamyigii|| khU-gAhattivAgihativA egaTuM, tasyetigRhasya patiprabhuH svAmI gRhapatItyarthaH / dAramapatyAdi samudAo "kulaM piMDavAyapaDiyAe"ttiasya vyAkhyA "piMDo" asanAdI, gihiNA dIyamANassa piMDasya pAtre pAtaH anayA prjnyyaa|| ettha diluto-jahA bAlaMjuavaNiu balaMjaM ghettuMgAmaM pvittttho| annanaNapucchi kiM nimittaM gAmaM paviTThosi ? bhaNAti - suttapAyapaDiyAe ghaNNapAyapaDiyAe tti / taheva piMDavAyapaDiyAe ti| kiM ca-idaM sUtraM loga-logottara ubhayasaMjJApratibaddhaM kiMcit svasamayasaMjJApratibaddhaM bhavati / "anupavisati" asya vyAkhyA[bhA.1083] carAdiniyaTTesuM, pAgevakate tupvisnnNjNtu| taMhotaNuppavisaNaM, anupacchA jogato siddhaM // dhU- "anu" pazcAdbhAve, cagAdisu saNNiyaTTesu pacchA pAgakaraNakAlato vA pacchA / evaM anuzabdaH pazcAdyoge siddhH|| mA.1084] eto egatareNaM, sahito jo pavisatI tu bhikkhss| so ANAaNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve // cU- etto egatareNa gihattheNa vA annatithieNa vA samaM pavisaMtassa ANAtiyA dosA aaysNjmviraahnnaa|| [bhA.1085] obhAvaNA pavayaNe, aladdhimaMtA adinnadAnAya / jANaMti ca appANaM, vasaMti vA siisgnnivaasN|| ghU-paMDaraMgAdiesusaddhiM hiMDaMtassapavayaNobhAvaNA bhavati |logo vayatipaMDaraMgAdipasAyao lbhNti| sayaM na labhaMti / asArapravacanaprapannatvAt / adhavA logo vadati-aladdhimaMtA ya paraloge vA adinnadAnAAtmAnaM na vidaMti / sUdrA iti paMDaraMgAdiziSyatvamabhyupagatA vasaMti, ato ebhiH
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ 244 nizItha-chedasUtram -1-2/98 sArddha paryaTate / kiM caanyt|| [bhA.1086] adhikaraNamaMtarAe aciyattA saMkhaDe padose y| egassa'TThA doNhaM, doNha va aTThAe egassa / / ghU-gihIayagolasamANo na vaTTati bhaNituMehi, nisIda, tuyaTTa, vayAhi vA / bhaNato adhikaraNaM / gihattho aladdhI sAhU laddhI to sAhussa aMtarAyaM, aha saMjato aladdhI to gihatyassa aMtarAyaM jeNa samaM hiMDati, dAtArassa vA acciyattaM / kiM mayA samaM hiMDasi tti adhikaraNaM bhave / asaMkhaDe uNa pduttttho|avssN agaNiNA hiMDeja, paMtAvaNAdi vA karejja, egassa gihiNA nINio doNha vi dejja, taM ceva aMtarAyaM aciyattAe saMkhaDAtI ya sAhussa kareja, dAtArassa vA karejja, ubhayassa vA kujA / doNha vA aTThA nINiyaM egassa dejja, sAhussa gihatthassa vAtecevaaMtarAtAtI dosaa||jto bhaNNati[bhA.1087] saMjayapadosagahavati, ubhayapadose anegadhA vA vi| naDhe hita vissarite, saMkegatare ubhayato vaa|| dhU-saMjayagihiubhayadosA itigatArtha eva / aneMgahA vatti asya vyAkhyA-naTTe dupacatuSpada apae vA etesuceva haDesu vatthAdiesu vA visumariesu sAdhu gihiM vA egataraM saMkeja ubhayaM vA / kiha puNAti saMkejja? ete samaNamAhaNA paropparaM viruddhA egatoaDaMti, na etejevA te vA, nUnaM etecorAcAriyAvAkAmIvA, dupyaadivaaavhddmeehiN|jmhaaete dosA tamhA nihattha'NNatisthIhiM samaM bhikkhAe na pavisiyavvaM ||bitiypdenn kAraNe pavisenA vijato[bhA.1088] bitiyapadamaMciyaMgI, rAyaduTTo shtthgelnnnne| uvadhIsarIrateNaga, paDiNIte saannmaadiisu|| cU- "aMciyaM" dubhikkhaM / etesuaciyAdisu etehiM gihatthaNNatitthIhi samaMbhikkhA labmati anahA na labmati, ato tehiM samANaM aDe / so ya jati ahAbhaddo nimaMtei vA ahAbhaddaeNa puNa samANaM do tinnidhraaannhaatecevsNkhddaadii| rAyaduDhe sorAyavallabhogilANassosaha-patthabhoyaNa tisodvvaavetiannhaanlbbhti|bhikkhaayriyNvaa vaccaMtassauvahisarIrateNArakkhapaDiNIyasANe vA vaareti|aadisddaato goNasUyarAtI / / pavisato puNa imA vihi[bhA.1089] puvvagate purao vA, samagapaviTTho va annabhAveNaM / pacchAkaDAdi marugAdiNAti pacchA kuliMgINaM / / dhU-gihattha annatithiesu puvvapaviDhe sayaM vA puvva paviThTho "annabhAve"tti erisaM bhAvaM darisati jeNa na najati, jahA eteNa samANaM hiMDaMti / ___aDaMtassa ya imo vihI- puvvaM pacchAkaDa-maruesu, tao pacchAkaDa-annaliMgIsu, tao ahAbhaddamaNNaliMgiNA / ahAbhaddae vi esa ceva kmo|| mU. (99) je bhikkhU annausthieNa vA gArathieNa vA parihArie vA aparihArieNa saddhiM bahiyA vihArabhUmivAviyArabhUmiMvA nikkhamai vA pavisai vA; nikkhamaMtaM vA pavisaMtaM vA saatijti| ghU- saNNAvosiraNa viyArabhUmI, asajjhAe samjhAyabhUmI jA sA vihArabhUmI, mA.
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-99, [bhA. 1080 ubbhAmagaporisI bhnnnnti| [bhA.1090]no kappati bhikkhussA gihiNA adhavA vi annatitthINaM / parihAriyassa 'parihArieNa gaMtuM viyArAe / [bhA.1091] etto egatareNaM sahito jo gacchatI viyaaraae| so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve // [bhA.1092] vIyArabhUmidosA, saMkA apavattaNaM kurukuyaay| dava appakalusagaMdhe, asatI va kareja uDDAhaM / / cU-viyArabhUmIepurisApAtasaMloadosA / sNkaaevaanpvttti|apvttNtey| muttaniroho0 gAhA / trayaH zalyA0 zlokaH / maTTiyAe bahudadeNa ya kurukuyA kAreyavvA / ettha uccholaNauppIlaNAdIdosA / aha kurukuyaM na kareti uDDAho / appeNa vA daveNaM kaluseNa vAdaveNaM nilleveMtaM daTuM cauttha rasiyAdiNA vA gaMdhilleNa abhAve vA davassa anillevite janapurao uDDAI karejja / jamhA ete dosA tamhA tehiM saddhiM na gaMtavvaM / avavAdapae patte vacceja[bhA.1093] vIyArabhUmi asatI, paDinIe teNasAvatabhae vA / rAyaduDhe rodhaga-jataNAe kappate gaMtuM / / dhU- annao viyArabhUmIe asati jato te gihatyaannatthiyA vasa'ti tato vaejA jato anAvAtamasaMloaMtaopaDinItateNasAvayabodhitadosAaMtaretatya vAthaMDillegatassa, atogihatthehiM samaMgacche, te nivaareNti|raayduddhe rAyavallabheNa samANaMgammai |roheegaacevsnnnnaabhuumii, erisehiM kAraNehiM jayaNAe gammati || sAyaimA jayaNA[bhA.1094] pacchAkaDa-vata-dasaNa-asaMNi-gihie taheba liMgIsu / puvvamasoe soe, pauradave mattakuruyA y|| dhU-puvvaM pacchAkesu gihiyANuvvaesu tesu ceva saNasAvaesu, tato esuceva kutitthiesu, tato asaNNigihatyesu, tato kuliMgiesuasaNNIsusavvAsu, savvesupuvvaM asoyavAdisu, pacchA soyavAdIsu, dUra dUreNa parammuho velaM vajjato pauradaveNaM maTTiyAe ya kurukuyaM kareMto adoso|| [bhA.1095] emeva vihArammI, dosA uhuMcagAdiyA bahudhA / asatI paDiNIyAdisu, bitiyaM aagaaddh-jogiss| ghU-vihArabhUmIe viprAyasaH eta eva doSA, uhuMcakAdayazca adhikatarA, bahavaH anye uSTuM cakA kuTTidA uDDAhaMti vA vaMdanAdisu / pratyanIkAdi dvitIyapadaM pUrvavat / codago bhaNati - jatthettiyA dosA tattha tehiM samANaM gaMtuM bitiyapadeNa vi sajjhAo mA kIrau / Ayariyo bhaNati - AgADhajogissa uddesasamuddesAdao avassaM kAyavvA uvassae ya asaljhAiyaM bahiM paDinIyAdi ato tena samANaM gaMtuM kareMto suddho // 1095 / / mU. (100) je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA parihArio aparihAriehiM saddhiM gAmANugANaM dUijjati; dUijaMtaM vA saatiji|| dhU-grAmAdanyo grAmaH grAmAnugra maM / zeSaH sUtrArtha puurvvt| [bhA.1096] no kappati bhikkhussA, parihArissA tu aparihArINaM /
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ 246 nizItha-chedasUtram -1-2/100 gihiannatisthieNava, gAmaNugAmaM tu vihrittaa|| [mA.1097] etto egatareNaM, sahito dUijjati tuje bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM pAve / / dhU-duDu gatau, "dUijjati" ti rIyati gacchatItyarthaH / rIyamANo titthakarANaM ANaM bhaMjeti / aNavatyaM kareti / micchattaM annesiM jnyti| AyasaMjamavirAdhaNaM pAvati // imaMca purisavibhAgeNa pacchittaM[mA.1098] mAsAdI jA gurugA, mAso va visesio cauNhaM pi| evaM sutte sutte, AruvaNA hoti saTTANe // -agIyatyabhikkhuNo gIyatthabhikkhuNouvajjhAyassaAyariyassa etesiMcauNha vimAsAdi gurugaMtaM ahavA-mAsalahuMceva kAlavisesiyaM / ahavA - avisesiyaM ceva maaslhuN| ___codagAha-kiM nimittamihasuttepurisavibhAgeNapacchittaM dinnaM? AcAryAha -srvsuutrprdrshnaarthN| sutte sute purisANa saTThANapachittaM daTThavvaM / / imA saMjama virAdhanA[mA.1099] saMjatagatIe gamaNaM, ThANa-nisIyaNA tuaTTaNaM vA vi| vIsamaNAdi yaNesuya, uccArAdI avIsatthA / / ghU-jahA saMjao sigghagatIe maMdagatIe vA vaccati tahA gihattho vito adhikaraNaM bhavati / taNhAchuhAevAparitAvijjatitaMniSphaNNaM vIsamaMto sacittapuDhavIkAe uddhaTThANaMnisIyaNaMtuyaTTaNaM vA kareti / bhattapANAdiyaNe ucvArapAsavaNesuya sAgAriuttikAu aviistyo||saahu-nnissaae vA gacchaMto phalAdi sAejA ahikaraNaM / sAhU vA tassa purao bitiyapadeNa geNhejA, paritAvaNAniSphaNNaM pAdapajjaNAdi vA karejA, tatya vi saTTANaM / aha kareti uDDAho / bhASyakAreNaivAyamarthoucyate[bhA.1100] mAsAdI jA gurugA, bhikkhu vasabhAbhisega aayrie| mAso visesiovA, cauNha vi catusu suttesu / / [mA.1101] atthaMDilamegatare, ThANAdI khaddha uvahi uDDAho / dharaNanisage vAtomayassa dosA 'pamajjarao / / dhU-sAhunissAe gihattho gihatyanissAe vA sAhU athaMDille ThAejja, khaddhovahiNA bhAraMduduhu ttiuDDAhaMkareti, dharaNaNisaggevAyakAiyasaNNAeNaubhayahAdoso, pamajjaMtassa uDDAho apamajaMtANa ya virAhaNA / jamhA ete dosA tamhAna gacchejjA // {bhA.1102] bitiyapadaM addhANe, mUDhamayANaMtaduTTaNaDhe vaa| uvadhI sarIrateNaga, sAvatabhaya dullabhapaveso // dhU-addhANe sathiehiM samaMvaccati, paMthAovA mUDho disAtovA mUDho sAhU-jAva-paMthe uyrNti| paMthamayANaMto vA jANagehiM samaM gaccheja, rAyaguTTe vA rAyapurisehiM samaM gacche, bodhikAdiyA naTTho vAtehiMsamANaM niddoso haveja, teNagabhae vAgacche, sAvayabhae vAaNammivA garadesarajje dullabhapavese tehiM samaM paviseja, annahA na labbhati / / jattha puNa nagarAdisu viharati tattha acchaMto nitito bhavati / tehiM samANaM gacchato imA jayaNA
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 2, mUlaM-100, [bhA. 1103] 247: [bhA.1103] nibmae piTTato gamaNaM, vIsamaNAdI padA tu annatya / sAvata-sarIra-teNaga-bhaesu tihANabhayaNA tu / / cU-nibbhae piTThaNo gacchaMti, piTThato ThitA savvaM pamajjaNAti sAmAyAri pauMjaMti, vIsamaNAtI padA jati asaMjaMto thaMDile kareti to saMjayA annathaMDile ThAyaMti, tena sAvayabhayaM jai piTTato to majjhato purato vA gacchaMti / / mU. (101) je bhikkhU annayaraM pANagajAyaM paDigAhittA pupphagaM puSphagaM Aiyai, kasAyaM kasAyaM parihavei parihaveMtaM vA sAtijati / / dhU-anyataragrahaNAt aneke pAnakAH pradarzitA bhavaMti, khaMDa-pAnaka-gula-sakkarA-dAlimamudditA-ciMcA-dipAne jAtagrahaNAt prAsukaM, paDItyupasargaM / graha AdAne, vidhipUrvakaM gRhItvA, puSpaM nAmaacchaMvaNNagaMdharasaphAsehiM paghANaM, kasAyaMsparzAdipratilomamapradhAnaM kaluSaM bhlmityrthH| svasamayasaMjJApratibaddhaM idaM sUtram / evaM kareMtassa mAsalahuM / esa suttastho / ahuNA nijuttI[bhA.1104] jaMgaMdharasovetaM, acchaM va davaM tutaM bhave pussphN| jaMdubmigaMdhamarasaM, kalusaMvA taM bhave kasAyaM / / [bhA.1105] ghettUNa donni vi dave, patteyaM ahava ekkato ceva / je pupphamAdiittA, kuja kasAe vigicaNataM // dhU-donni vi puSpha kasAyaM ca egammi va bhAyaNe pattegesu vA bhAyaNesupuSphamAittA kasAyapariTThavaNaM kareja tassa mAsalahuM |ime dose pAveja[bhA.1106] so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, puvva kasAe taraM pacchA // cU-AyasaMjamavirAhaNA-puvvaM kasAyaM pive, itaraM puppha pcchaa|| jo puSpaM puci pive kasAyaM parihaveti tassime dosA[bhA.1107] tammi ya giddho annaM, necche alabhaMto esaNaM pelle / pariThAvite ya kUDaM, tasANa sNgaamdittuNto|| dhU- acchadave giddho annaM kasAyaM necchati pAtuM, taM kasAyaM pariThThavetu puNo hiMDaMtassa suttAdipalimaMtho / acchaM alabhaMto vA esaNa pellejja AyavirAhaNAtitA ya bahudosA, kaluse ya paridvavie kUDadoso, jahA kUDe pANiNo vajhaMti tahA tattha vimacchiyAtI paDivajhaMti, anne ya tastha bahave payaMgANi ptNti| pipIligAhi ya saMsajjati / evaM bahu tasaghAto diisti|| ___ etya saMgAmadiluto - tattha kaluse pariThThavie macchiyAo laggati, tesiM gharakoilA dhAvati, tIevimajjArI, majjArIe, suNago, suNagassa viannosuNago, sunngnimittNsunnsaaminnoklheti| evaM pakhAparakhIe saMgAmo bhavati / jamhA ete dosA tamhA no pupphaMAdie kasAyaM pariTThaveti / _imA sAmAyArI-vasahipAlo acchaMto bhikkhAgayasAhu AgamaNaM nAuM gacchamAsajja evaM do tinni vA bhAyaNe uggAhati to jo jahA sAdhusaMghADago Agacchati tassa tahA pANabhAyaNAu acchatesu bhaaynnesupriggaaleti| evaM acchaM puDho kajati kalusaM pi puDho kajati / taM kasAyaM bhutte vA abhutte vA puvvaM pivaMti tammi nihitai pacchA puppha pivaMti / / puSphassa ime kAraNA
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ 248 nizItha-chedasUtram -1-2/101 [bhA.1108] AyariyaabhAvita pANagaThThatA pAdaposadhuvaNaTThA / hoti ya suhaM vivego, suha AyamaNaM ca sAgarie / dhU- Ayariyassa pANa-yataNA / evaM abhAviyasehassa vi uttarakAlaM pANaThThatA pAyuposaM apAnadvAram, etesiM dhuvaNaTThA / uccariyassa ya suhaM vivego kajjati / na kUDAti dosA bhavaMti / sAgArie ya AyamaNAdi suhaM kajjati / / [bhA.1109] bhANassa kappakaraNaM, dalUNaM bahi AyamaMtA vaa| obhAvaNamaggahaNaM, kuJA duvidhaM ca vocchedaM / / dhU-acchaM bhAyaNakappakaraNaM bhavati / bahale puNa ime dosA - vasahIe bahiM caMkamaNabhUmIe vA vahiM AyamaMte daTuM sAgArio logamajjhe obhAvaNaM kareja, savvapAsaMDINaM ime ahammatarA, asucitvAt / aggahaNaM vA kareja sarvalogapAkhaMDadharmAtItA ete agraahyaaH|anaadro vaaagghnnN| duvihaM vocchedaM kareja-tadrvyANyadravyayoH / tadadravyaM pAnakaM, anyadravyaM bhaktavastrAdi / ahavA - tasya sAdhoH, anyasya vA sAdhoH, ||avvaaennN puNa parihaveMto vi suddho, jato[bhA.1110] bitiyapada donni vi bahU, mIse va vigicaNArihaM hojaa| aviMgicaNArihe vA, javaNijna gilaannmaayrie|| dhU-do vi bahU puSpha kasAyaM vA najati jahA avassakAyaM pariTThavicati / jai vi taM piJjati tAhe taM na pivati, puSpaM pivati / tasa patteyagahiyANaM vihI / aha mIsaMgahiyaM, tattha gAlie puSpha bahuyaM kasAyaM thovaM, tAhe taM pariDhavijjati puSrpha pivati / ahavA - kasAyaM vigicaNArihaM hojjA anesaNijjati, tAhe pariTThavijjati / ahavA - avigicaNArihaM pi jaM AyariyAtINaM jA (ja) vaNijnaM na labhati / evaM parihaveMto suddho / vigiMcaNArihassa vakkhANaM imaM[bhA.1111] jaM hoti apejjaM jaM va'nesiyaMtaM vigiMcaNarihaM tu / visakatamaMtakataM vA, davaviruddhaM kataM vA vi|| dhU- "apeyaM" majjamAMsarasAdi, "aNesaNiyaM" ugugamAdi dosajuttaM / ahavA - apeyaM ima pacchadhyeNa visasaMjuttaM, vasIkaraNAdimaMteNa vA abhimaMtiyaM / davaviruddhaM- jahA khIraMbilANaM / / mU. (102) je bhikkhU annayaraM bhoyaNajAyaM paDigAhittA sulbhiM subhi bhuMjai, dubhidur3hi parihavei, parihaveMtaM vA stijti|| dhU-subhaM-submI, asubhaM-dubbhI, zeSaM pUrvavat / maa| (1112] vaNNeNa ya gaMdheNa ya, raseNa phAseNa jaMtu uvavetaM / taMbhoyaNaM tu sumi, tabivarIyaM bhave dubhi // cU-jaM bhoyaNaM vaNNagaMdharasaphAsehiM subhehi uvavetaM taM subhi bhaNNati, itaraM dubhi / / [mA.1113] ahavA - rasAlamavidugaMdhiM, bhoyaNaM tuna puuitN| ___ sugaMdhamarasAlaM pi, pUiyaM tena subhi tu|| cU-raseNauvaveyaMpibhoyaNaMdubhigaMdhaMna pUjitaMdubhimityarthaH / arasAlaMpibhoyaNaMsubhagaMdhajuttaM pUjitamityarthaH // [bhA.1114] ghettUNa bhoyaNadurga, patteyaM ahava ekato ceva /
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-102, [bhA. 1114] 249 je subhi bhuMjittA, dubhi tu vigaMcaNe kujA / / ghU-subhi dubhi ca bhoyaNaM ekkato, patteya vA ghettuM jo sAhU subbhi bhoccA dulbhi pariTTaveti tassa mAsalahuM / ime ya dosA[bhA.1115] so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhaNaM tadhA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, dubhi puvvetaraM pacchA / / [bhA.1116]ime ya dosA-rasagehi adhikkhAe, avidhi saiMgAlapakkame maayaa| lobhe esaNaghAto, dito ajjamaMgUhi // ghU-rasesu gehI bhavati / annasAhUhiM to ahigaM khAyati / bhoyaNa-pamANato ahigaM khaayti| egao gahiyassa uddharittuM sukhaM khAyati itaraM chaDDeti / kAgasiyAlaakhaiyaM0 kAraga gAhA / eva avihI bhavati / iNgaaldosoybhvti| rasagiddhogacche adhiti alabhato gacchAopakkamati apkrmtiityrthH| mAyI maMDalIe rasAlaM alabhaMto bhikkhAgaorasAlaM bhottumaagcchti| "bhaddakaM-bhaddakaM bhoghA vivaNNaM virasamAhAretyAdi" / rasabhoyaNe luddho esaNaM pi pelleti / ettha diTuMto-ajamaMgUAyariyA bahussuyAbahuparivArA mthurNaagtaa| tattha saGkehiM dharijaMti tAkAlaMtareNa osaNNA jaataa| kAlaM kAUNa bhavaNavAsI ubavaNNo saahupddibohnntttthaaaago| sarIramahimAe addhakatAe jIhaM nillAleti |pucchio ko bhavaM? bhaNAti-ajamaMgUhaM / sAdhU saDDhA yanusaasiuNgto| ete dosA / paDipakkhe ajasamuddA / te rasagiddhIe bhItA ekkato savvaM meleuM muMjaMti,taMca "arasaMvirasaMvAvi, savvaM jennchddue"|suutraabhihitNckRtN bhvti| "rasagihi "tti asya vyAkhyA[bhA.1117] subbhI daDhaggajIho, necchati chAto vi bhuMjiuMitaraM / AvassayaparihANI,goyaradIho uujjhimiyA / / dhU- "itaraM" dumi, taM labhaMto vi sumi bhattanimittaM dIhaM bhikkhAyariyaM aDasi / suttatvamAdiesuAvassaesu parihANI bhavati / dubmiyassa "ujjhimiyA" pariThThAvaNiyA / / adhikkhAe" tti asya vyAkhyA[bhA.1118] maNuNNaM bhoyaNajAyaM, bhuMjaMtANa tu ekto| adhiyaM khAyate jo u, ahikkhAe sa vuccati / / khU-manaso rucitaM manojJaM, "bhoaNaM" asanaM, jAtamiti prakAra-vAcakaH, sAdhubhiH sArddha muMjataH jo adhikataraM khAe so adhikkhAo bhaNNae ||jmhaa ete dosA[bhA.1119] tamhA vidhIe bhuMje, dinnammi guruNa sese rAtiNito / bhayati karaMbeUNaM, eva samatA tu savvesi / / dhU-kA puNa vihI? jAhe AyariyagilANabAlavuDaAdesamAdiyANaM ukkaTThiyaM patteyagahiyaM cA dinnaM sesaMmaMDalirAtiNio subbhi dubmidavyAviroheNa karaMbeuM maMDalIe bhuMjati / evaM savvesi samatA bhavati / evaM pubbuttA dosA parihariyA bhavaMti // kAraNao parihavenA[bhA.1120] bitiyapade donni vi bahU, mIse va vigicaNArihaM hojjA /
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-2/102 __ avigicaNArihe vA javaNijjagilANamAyarie / [bhA.1121] jaM hoja abhojjaM jaM, ca'NesiyaM taM vigiMcaNarihaM tu| visakayamaMtakayaM vA, davaviruddhaM kataM vA vi||puurvvt / / mU. (103) je bhikkhu maNuNNaM bhoyaNajAyaM paDigAhettA bahupariyAvannaM siyA, adUre tatya sAhammiyA saMbhoiyA samaNunA aparihAriyA saMtAparivasaMti, te anApucchiyAanimaMtiyA parihaveti, parihavetaM vA sAtiJjati / / -jaM ceva sumisutte subbhibhoyaNaM vuttaM taM ceva maNuNNaM / ahavA - bhukkhattassa paMtaM pi maNuNNaM bhvti|atttthm-chtttt-cutth-aayNbilogaasnniyaannomcchgprihaanniie hiMDatANaM asahU, sahUNa jahAvidhIe dinucariyaM / bahuNA prakAreNa parityAgamAvannaM bahupariyAvannaM bhaNNati / na dUre adUre AsaNNamityarthaH / "tattha"tti svavasaghIe svagrAme vA saMbhuMjate saMbhoiyA, samaNuNNA ujjyvihaarii| codagAha-saMbhoiyagahaNAtoceva aparihArigahaNaM siddhaM, kiM puNo aparihArigahaNaM? AcAryAha - caubhaMge dvitIyabhaMge sAticArapariharaNArthaM / "saMta" iti vidyamAnaH / [bhA.1122] jaMceva submisutte, vuttaM taM bhoyaNaM mnnunnnnNtu| ahavA vi paribbhusitassa maNuNNaM hoti paMtaM pi|| dhU- "paribhusito" bubhukSitaH / zeSaM gatArtham / / AcAryo vidhimAha[bhA.1123] jAvatiyaM uvayujati, tattiyamette tu bhoyaNe gahaNaM / atiregamaNaTThAe, gahaNe ANAdiNo dosA / / cU-parimANato jAvatittaM uvaujjati tappamANameva ghettavyaM / atiregaM geNhate lobhadoso, pariTThAvaNiyadoso ya, ANAiNo ya dosA, saMjame pipIliyAdI maratI, AyAe atibahue bhutte visUciyAdI, tamhA atippamANaM na ghettavvaM / / codaga Aha[bhA.1124] tamhA pamANagahaNe, pariyAvaNNaM niratyayaM hotii| adhavA pariyAvaNNaM, pamANagahaNaM tato ajutaM / / ghU-tasmAditi jati ppamANajuttaM ghettavvaM to pariyAvamNagahaNaM no bhavati, suttaM niratthayaM / aha pariyAvaNNagahaNaM to pamANagahaNamajuttaM atto nirtyto|| aha doNha vi gahaNaM / [bhA.1125] evaM ubhayavirodhe, do vi payA tU niratyayA hoti / jaha huMtitesayatthA, taha suNa vocchaM smaasennN|| ghU-ahavA- do vi padA niratyayA / AcAryAha - pacchaddhaM // [bhA.1126] Ayarie ya gilANe, pAhuNae dullabhe shsdaanne| pubagahite va pacchA, abhattachaMdo bhavejAhi / / dhU-jattha saDDhAiThavaNA kulA natthi tatstha patteyaM savvasaMghADayA Ayariyassa geNhati / tatthaya Ayario egaegasaMghADagANItaM geNhati, sesaM pariThThAvaNiyaM bhavati / evaM gilANassa vi sabbe saMdiTThA savvehiM gahiyaM / evaM pAhuNe vi| ahavA-ko isaMghADatodullama-davvakhIrAtiNA nimaMtito sahasA dAtAreNa bhAyaNaM mahaMtaM bhariyaM / evaM atiritta / ahavA - bhatte gahie pacchA abhattachaMdo
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM - 103, (bhA. 1126 ] jaato| evaM vA atiregaM hojja / / [ bhA. 1127] etehiM kAraNehiM, atiregaM hojja pajjayAvaNaM / tamaNAloettANaM, paridvaveMtANa ANAdI || cU-jaMtume coiyaM paJjatAvaNNaM kAraNehiM havejja / tameva paJcattAvaNNaM anAloettA animaMtettA pariTThaveti tassa ANAdI mAsalahuM ca pacchittaM // ime ya paricattA [ bhA. 1128] bAlA buDDA sehA, khamaga- gilANA mahodarA esA / savve vi pariccattA, pariTThaveMteNa 'NApucchA // 251 dhU- bAlA buDDhA 'bhikkhachuhA puNo vi jemeja, sehA vA abhAvitA puNo vi jemejjA, khamago vA pAraNage puNo jemeja, gilANassa vA taM pAuggaM, mahodarA vA maMDalIeNa uvauTTA jemejjA, AdesA vA tehi AgatA hojja, addhANakhinnA vA na jimitA puNo jemejja / tattha anApucchittuNaM pariDeMto ete savve paricattA // imaM pacchittaM [bhA. 1129] Ayarie ya gilANe, gurugA lahugA ya khamaga pAhuNae / gurugoya bAla- buDhe, sehe ya mahoyare lahuo / / cU- jati teNA bhatteNa viNA Ayariya- gilANa virAdhaNA bhavati to AniMtassa anApucchA pariTThaveMtassa caugurugA, khamae pAhuNae ya caulahugA, bAle buDDhe gurugo, sehe mahodare lahuo / codaga Aha [bhA. 1130] jadi tesiM tena vinA, AbAdhA hojja to bhave cattA / nIte vi hu paribhogo, bhaito tamhA anegaMto // cU- "jati tesiM" AyariyAdINaM tena bhatteNa viNA paritAvaNAtI pIlA havejja to te cattA haveja, jati nIe paribhogaH syAt, tasmAdanekAntatvAt teSAmAnIyamAnenAvazyaM doSa ityarthaH // AcAryAha [bhA. 1131] bhuMjaMtu mA va samaNA, AtavisuddhIe nijjarA viulA / tamhA chaumattheNaM, neyaM atisesie bhayaNA / / - abhukte'pi sAdhubhiH AtmavisuddhayA nayataH vipulo nirjarAlAbho bhavatyeva / chadmani sthitaH chadmastha anatizayI tenAvazyaM neyaM / sAtisato puNa jANittA "bhuMjai" to neti, annahAna neti / / coda Aha - AyavisuddhIe aparibhuMjaMte kahaM nirjarA ? AcAryo dRSTAntamAha[bhA. 1131] AtavisuddhIe jatI, avihiMsA-pariNato sati vahe vi / sujjhati jataNAtto, avahe vi hu laggati pamatto // cU-yathA AtmavizuddhayA yati pravrajitaH na hiMsA ahiMsA tadbhAvapariNataH yadyapi prANinaM bAdhayati tathApi prANAtipAtaphalena na yujyate, yatanAnayuktatvAt / pamatto puNa bhAvassa avizuddhatvAt avato vi pANAtipAtaphale laggati tti / / diTTaMtovasaMhAramAha [bhA. 1133] emeva agahitammi vi, nijjaralAbho tu hoti samaNassa / alasassa so na jAyati, tamhA nijjA sati balammi / dhU- agahite vi bhattapANe AyavisuddhIo neMtassa nijarA viulA bhavati / jo puNa
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ 252 nizItha-chedasUtram -1-2/104 alasadosajutto tassa so nijarAlAbho na bhavati / tasmAnnirjarAlAbhArthinA sati bale neyaM // tathimo kamo bhaNati[bhA.1134] tamhA AloejjA, sakkhetesAlae itare pcchaa| khettaMto annagAme, khettabahiM vA avoccatthaM // ghU-"Aloeti" kahayati, "sakkhete" svagrAme, "sAlae" svapratizraye jeTThiyA saMbhotiyA te bhaNAti- imaM bhattaM jai aTTho me to gheppau / jaite necchaMti tAhe anne bhaNAti / "itare pacchA" svagrAme vA annapratizraye, jati te vi necchaMti tAhe sakhette annagAme, jati te pi necchati tAhe khettabahi annagAmeM kAraNato nijati / evaM avoccatvaM neti / kAraNe annasaMbhotiesuviesa ceva kmo|| ukkamakaraNapratiSedhArtham[bhA.1135] Asannuvassae mottuM, dUrasthANaM tu jo ne| tassa savve va bAlAdI, pariccAyavirAdhanA / / ghU-Asanne mottuMjo dUratthANaM pakhavAeNa neti tassa sA ceva bAlAtivirAhaNA punbuttA / / svajanamamIkArapratiSedhArtham[bhA.1136] na pamANaM gaNo etthaM, na sIso neva naatto| samaNuNNatA pamANaM tu, kAraNe vA vivjo| dhU- mUlabhedo gaNo, gaccho vA gaNo, so atra pramANaM na bhavati / mama sIso mama svajanaH idamapi pramANaM na bhavati / samuNNatA saMbhogo so'tra pramANaM kAraNe puNaAsaNNe mottuM dUre neti, saMbhotie vA mottuM annasaMbhotiyANa vi neti / taM puNa gilANAti kAraNaM bahuvihaM / / avavAeNa aneMto suddho[bhA.1137] bitiyapada hoJjamaNaM, dUraddhANe sapaJcavAe ya / kAlo vA'tikkamatA, submI laMbhe va taMdubhi / / dhU-"apaM" stokaM ato visuddho, dUraM vA addhANaM dUre AsaNNe vA sapaJcavAe na neti, jAva Adiyo atthameti, tehiM vA subbhi laddhaM, taM ca pAriTThAvaNiyaM dulmi, evamAdikAraNehi aneMto visuddho apcchittii|| mU. (104) je bhikkhU sAgAriyaM piMDaM giNhai, giNhataM vA sAtijati // mU. (105) je bhikkhU sAgAriyaM piDaM jati, bhuMjataM vA sAtijati / / chU-sAgArio sejAtaro, tassapiMDo na bhottavyo / jo bhuMjati tassa mAsalahuM / [bhA.1138] sAgAriu tti ko puNa, kAhe vA katividhI va so piNddo| asejjataro va kAhe, pariharitavco va so kssaa|| [bhA.1139] dasA vA ke tassA, kAraNajAte va kappate kamhi / jataNAe vA kAe, egmnegesughettvyo| cU-etAo dAragAhAo "sAgAriu" tiM asya vyAkhyA / [mA.1140] sAgAriyassa nAmA, egaTThA nANavaMjaNA paMca /
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ 253 uddezaka : 2, mUlaM-105, [bhA. 1140] sAgAriya senAyara, dAtA ya dhare tare vA vi / / / dhU-egaTThA ekArtha-pratipAdakA zakrendrapurandarAdivat / "vaMjaNA" akkharA te nAnAppagArA jesiM abhidhANANaM te abhidhANA nAnAvaMjaNA, jahA - ghaDo paDo / ete paMca pazcArddhanAbhihitA / / kaH punaH sAgAriko bhavatIti cintanIyam / kadA vA sa zayyAtaro bhavati / katividho vA "se" tassa piMDaH / azayyAtaro vA kadA bhavati / kasya vA saMyatasya saMbaMdhI sa sAgArikaH parihartavyaH / ke vA tasya sAgArikapiNDasya grahaNe doSAH / kasmin vA kAraNe jAte asI kalpate / kayA vA yatanayA sapiNDaH / ekasmin vA sAgArike granekeSu dvivyAdiSu sAgArikeSu grahItavyaH / iti dvAragAthAdvayasamAsArthaH / sAgariya-sejAkara- dAtArA tinna vijugavaM vakkhANeti [bhA.1141] agamakaraNAdagAraM, tassa hu jogeNa hoti sAgArI / sejjA karaNA sejAkaro u dAtA tu tadanA / / ghU- "agamA" rukkhA, tehiM kataM "agAraM" gharaM, tena saha jassa jogo so sAgAriu tti bhaNNati / jamhA so sijjaM kareti tamhA so sijAkaro bhaNNati / jamhA so sAhUNaM senaM dadAti tena bhaNNati senAdAtA / / idAni "dhareti" tti[bhA.1142] jamhA dhareti sejaM, paDamANIM chjj-leppmaadiihiN| jaMvAtIe dharetI, naragA AyaM dharo tena / / kuu-jmhaasejNpddmaannichn-leppmaadiihiNdhretitmhaasejjaadhro| ahavA-sejjAdANapAhaNNato appANaM narakAdisu paDataM dharetitti tamhA sejAdharo / idAni "tare"kti[bhA.1143] govAitUNaM vasadhiM, tattha Thite yaavirkkhituNtrtii| taddAnena bhavodhaM, tarati sejjAtaro tmhaa|| dhU-sejAe saMrakkhaNaM saMgovaNaM, tena tarati kAuM tena seJAtaro / ahavA - tattha vasahIe sAhuNo ThitA te visArakkhiuMtarati, tena sejAdANeNa bhavasamudraM tarati tti sijjaatro|| sejjAro tti dAraM gataM / idAni "ko puNa tti" dAraM[bhA.1144] sejjAtaro pabhUvA, pabhusaMdiDo va hoti kaatvyo| egamanego va pabhU, pahusaMdiTTho vi emeva / / kUko sejAtaro pahU, so duviho - pabhUvA pabhusaMdiTTo vA / pahU egoanege dhaa|phusNdittttho ego anegA vA // [mA.1145] sAgAriyasaMdiTTe, egamaNege ctukkbhynnaatu| egamanegA vajA, negesutu ThAvae ekkaM / / ghU-etya sAdessaMtae ya saMdidvesu ya cauro bhNgaa| 1 ekko pahU evaM saMdisati / 2 ego pahU anege saMdisati / evaM caubhaMgo / ego vA sez2Ataro anegA vA sejAtasa vajeyavvA / avavAe anegesu ThAvae egN| etaM uvari vakkhamANaM / / "ko puNa"ti dAraM gataM / idAni "kAhe ti"[bhA.1146]anuNNavitauggahaM'gaNa - pAuggANuNNa aigae tthvie| sijAya bhikkha bhutte, nikkhittA''vAsae ekke / / / ettha negamanaya-pakkhAsitA Ahu / ekko bhaNati-anuNNavie uvassae sAgArio bhvti|
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ 254 nizItha-chedasUtram -1-2/105 anno bhavati-jatA sAgAriyassa ugghNpvitttthaa|anno bhaNati-jatAaMgaNaM paviTThA |annobhnntijtaa pAuggaM taNaDagalAdi anuNNavitaM / anno bhaNati-jatA vasahiM pvitthaa| anno bhaNati-jadA doddhiyAdibhaMDayaM dANAti kulaTThavaNAe vA ThaviyAe / anno bhaNati-jatA sajjhAyaM ADhattA kAuM / anno bhaNati-jatA uvaoge kAuMbhikkhAe gtaa| anno bhaNati-jatA bhuMjiumAraddhA / anno bhaNati-bhAyaNesu nikkhittesu / anno bhaNati-jatA devisiyaM AvassayaM kataM / ekazabdaH pratyekaM yojyH|| [bhA.1147] paDhame bitie tatie, cauttha jAmammi hoti vAghAto / nivvAghAte bhayaNA, so vA itarova ubhayaM vA / anno bhaNati-rAtIe paDhame jAme gate / anno bhaNati - bitie / anno bhnnti-ttie| anno bhaNati-cautthe / Ayariyo bhaNati-savve ete anAdesA eva hoti / "vAghAto"tti "anuNNavitauggahaM'gaNAdisujAva-nikkhittesu" divasato cev| vAghAeNaannaM vA khettaMgatANaM so kassa sAgArio bhavati? __ AvassagAdiesurAtopaDhama-bitiya-tatiyacautthajAmesutavvasahivAghAe bohitAtibhaesu ya tattha avasato na sAgArio bhavatItyataH sarve anAdezA ityarthaH / "nivvAghAe bhaeNa" ti jati na gatA nivvAdhAe, rattiM tattheva vutthA, to bhayaNA, so vA sejAyaro, itaro vA anno ubhayaM vA / / "so vA itaro va"tti asya vyAkhyA[bhA.1148] jati jaggaMti suvihitA, kareMtiAvAsagaMtu annatya / seJAtarona hoti, sutte va kate vaso hoti / / khU- "yadi" ityabhyupagame, rAtIe cauro vi pahare jaggaMti, sobhaNavihitA "suvihitA" sAdhava ityarthaH / ahorattassa caramAvassagaM annatya gaMtuM kareMti sa sejjAtaro na bhavati / jattha rAu hitA tatthevasuttA taLe carimAvassayaM kayaM to sejAtaro bhavati // "ubhayaM vA" asya vyAkhyA[bhA.1149] jati jaggaMti suvihitA, kareMti AvAsagaMtu annatya / sejAtarona hoti, sutte va kateva so hoti|| dhU- "yadi" ityabhyupagame,rAtIe cauro vi, pahare jaggati, sobhaNavihittA "suvihitA" sAdhava ityarthaH / ahorattassa caramAvassagaM annatya gaMtuM kareti sa sejjAtarona bhavati / jattha rAu hitA tattheva suttA tattheva carimAvassayaM kayaM to sejAtaro bhavati / / "ubhayaM vA" asya vyAkhyA[bhA.1149] annattha vasIUNaM, AvAsaga carimamannahiM tu kare / donni vi tarA bhavaMtI satyAdisu annahA bhayaNA // dhU-annatya vasiuMcariuM AvassayaM jadikareMtiannatya todovi sejjAtarA bhvNti|idNc AyasaH sArthAdiSu saMbhavati "annaha" ti gAmAdisu vasaMtassa bhayaNA // sejAyarassa sAya bhayaNA imA[bhA.1150] asati vasadhI ya vIsuM, vasamANANaM tarA tu bhaitavvA /
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka: 2, mUlaM-105, [bhA. 1150] 55 tattha 'nnatya va vAse, chattacchAyaM ca vajeti // ghU-jattha saMkuDA vasahI na savve sAhavo mAyati tattha vIsuM annavasahIe addhatibhAgAdi Agacchati / evaM vasamANANaM sejAtarA bhaiyavvA / sA ya bhayaNA imA-je sue AgatA te jati tatyeva kalladine suttaporisiM kAuM Agacchati ta do vi sejjAyarA / aha mUlavasahiM Agamma kareMti to sejjAtaro na bhavati / lATAcAryAbhiprAyAt tattha vA annatya vA vasaMtu / "chatto" Ayario, tassa chAyaM vajeti- jatthAyario vasati sa sejjAyaro vaJjo / sesA asejjAtarA // "kAhe "tti dAraM gataM / idAni "kativiho va so piMDo tti"[bhA.1151]duviha caubbiha chaubviha, aTTaviho hoti bArasavidho vA / sejAtarahassa piMDo, tavvatiritto apiMDo u / dhU-duvihaM caubvihaM chabvihaM ca egagAhAe vakkhANeti[bhA.1152]AdhArovadhi duvidho, vidu anna pAna ohuvgghio| asanAdi cauro ohe, uvaggahe chavidho eso / / ghU-AhAro uvakaraNaM ca esa duviho / beduyA cauro tti, so imo - annaM pAnaM ohiyaM uvaggahiyaM ca / asanAdi cauro ohie uvaggahie ya, eso chabbiho // imo aTThaviho[bhA.1153] asane pAne vatthe, pAte sUyAdigA ya curtttthaa| asanAdI vatyAdI, sUyAdi caukkamA tinni / dhU-asane pAne vatthe pAde, sutI Adi jesiM te sUtIyAdigA - sUtI pippalago nakhacchaMdanI kaNNasohaNayaM / imo bArasaviho - asaNAiyA cattAri, vatthAiyA cattAri, sUtiyAdiyA cattAri, ete tinni caukkA bArasa bhavaMti // imo puNo apiMDo[bhA.1154] taNa-Dagala-chAra-mallaga, sejaa-sNthaar-piiddh-levaadii| sejjAtarapiMDeso, na hoti sehova sovadhi u|| cU-levAdI, AdisaddAto kuDamuhAdI, eso sabbo sejjAtarapiMDo na bhvti| jati sejjAyassa puto dhUyA vA vatthapAyasahitA pavvaejjA so sejjAtarapiMDo na bhavati // . idAni "asejjAtaro vakAhe"tti dAraM[bhA.1155] Apucchita-uggAhita, vasadhIto niggahoggahe ego| . paDhamAdI jA divasa, ducche vajjejja'horattaM / / dhU-ettha naigamanaya-pakSAzritA AhuH / ego maNati-jadA khettapaDilehaesu gaesuAyarieNaM annovadeseNa pucchito bhavati / ucchU volaMti tti gAhA / tadA asejAtaro bhavati / anno bhaNati - niggatukAmehi uggAhiehiM aseJAtaro / anno bhaNati - vasahIo jAhe niggatA / anno bhaNati - sejAyaroggahAto jAhe niggatA / egazabdaH pratyekaM / "paDhamAti jAva divasa" ti - anuggae sUrie niggatA sUrodayAo asejAtaramicchati / anno bhaNati - sUruggame niggatANa jAva paDhamapaharo tAva sejjAtaro bitiyAisu asejjAtaro / anno bhaNati - jAva do jAmA tAva sejjAtaro, parato asjjaatro| anno bhaNati -jAva dojAmA tAva sejjAtaro, parato asjjaatro| anno bhaNati - jAva divasaM tAva sejAtaro parato asejjAtaro / anno bhaNati - jAva divasaMtAva
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ 256 nizItha-chedasUtram -1-2/105 seJjAtaroparato asejAtarobhavati / paDhamAti jAva divasaM asya vyAkhyA "vacche vajejA" yenoktaM "paDhamaporisIe sUrodayAo Arabma-jAva-cauttho paharo tAva na kappati parato rAtIe aciMtA" / asmAkaM AcAryAha - kuta etat ? codagAha - [bhA.1156] aggahaNaM jeNa nisiM, anaMtaregaMtarA duhiM ca tto| gahaNaM tu porisIhiM, codaga! ete anaaesaa|| dhU-yasmAtrAtrau asmAkaM tasmAdaciMtA / anaMtara-egaMtara-duaMtaraporisIhiMje gahaNamicchati ete savve evaMvAdI / ahavA-anyathA'bhIdhIyate "ApucchiyauggAhiya vasahIo niggatoggahe" jaMti gamaNavigdhamuppannaM Thiesu ya kahaM asejjAtaro bhavati ? je puNa paDhamAdi paharavihAgeNa asejjAtaramicchaMti tesiM sUratthamaNaviNiggayANa / AcAryAha - codaka ! ete savve anAesA, imo Adeso vucche - vajjeja'horataM, na paharavibhAgaparikappaNAe viseso ko vi asthi / jato bhaNNati "aggaha"- AcAryAha - ato jeNa anaMtara-egaMtara-duaMtarAhiM porisIhiM gahaNamicchaMti / he codaka ! asmAt kAraNA ete sarve anAdezA / etaM AyariyavayaNaM / imo Aeso-jAvatieNaM asenAtaro bhavati / jahanneNa caujAmehiM gatehiM ukkoseNaM bArasahiM / kahaM caurojAmA? sUratyamaNe rAoniggatA rAtIecaurojAmA, pabhAe divasassa cattAri jAmA, bIyarAtie cattAri, evaM bArasaNhaM jAmANaM aMte ukkoseNa asejjAtaro / esa ekko Adeso / imo bitio "vucche vajeja ahorattaM" ti asya vyAkhyA - "dinaniggaya bitiya sA velA" / sUrudae divasato niggatA bitiya - divase tAe ceva velAe asejjAtaro, evaM ahorataM vajjiyaM bhavati / asejjAtaro kAhe tti dAraM gayaM / idAni "parihariyavvo va so kasse" ti dAraM[bhA.1158] liMgthasa tu vajjo, taM pariharato va bhuMjato vA vi| juttassa ajuttassa va, rasAvaNo tattha dittuNto|| dhU-sAdhuguNavajio jo liMgaMdhareti tassa jo sejAtaro tassa piMDaM so muMjau, mA vA bhuMjau tahAvi vajo / codago bhaNati - sAhuguNehi ajuttassa kamhA pariharijii ? Ayao bhaNai . sAhuguNehiM juttassa vA ajuttassa vA vjnnijjo| ettha diTuMto "rasAvaNo' rasAvaNo nAma maJjAvaNo / marahaTTavisae rasAvaNe majaM bhavatu mA vAbhavatutahAvitatthajjhayo bajjhati, taMjjhayaMdaTuMsavve bhikkhAyariyAdI pariharaMti "abhojami" ti kAuM / evaM amha visAdhuguNehiM jutto vA ajutto vA bhavati, rayaharaNajjhaojato dIsatitti kAuM pariharaMti dAraM / / "dosA vA ke tassa"tti dAraM[bhA.1159] titthaMkarapaDikuTTo, ANA-annAya-uggamo na sunjhe| avimutti alAghavatA, dullabha sejjA ya vocchedo|| cU-"titthakarapaDikuhotti'asya vyAkhyA-tisthagarA RSabhAdayaHtehiM paDikuTTho prtissiddhH|| [bhA.1160] pura-pacchimavajehiM, avi kammaM jinavarehiM lesennN| bhuttaM videhaehi ya, na ya sAgariyassa piMDotu / / cU- "purimo" risabho, "pacchimo' vaddhamANo, ete do vimottuM, "avi" saMbhAvane, tesi
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 105, [ bhA. 1160 ] 257 majjhimegANaM bAvIsAe, jiNiMdANaM AhAkammaM bhuttaM "leseNaM" ti suttAdeseNaM, mahAvidehe khette jesAhU tehi a suttAdeseNa kammaM bhuttaM, na ya sAgAriyassa piMDo / evamasau pratiSiddhaH / "ANAe" vyAkhyA [bhA. 1161] savvesi tesi ANA, tapparihArINa geNhatA na kayA / annAtaM ca na jujjati, jahiM ThitA tattha giNhato / / cU- taM sejjAtarapiMDaM pariharaMti je te tapparihArI / te ya titthakarA / tesiM savvesiM sejjAyarapiMDa hatA ANA na katA bhavati / "annAya uMcchaMti" asya vyAkhyA- pacchaddhaM jesiM ceva ghare Thito tehiM ceva ghare Thito tahiM caiva geNhaMtassa annAyauMchaM na ghaDatItyarthaH // "uggamo na sujjhati" asya vyAkhyA [ bhA. 1162 ] bAhullA gacchassa tu, paDhamAliyapANagAdikajjesu / sajjAyakaraNa AuTTiyA kare uggamegataraM / cU- gacchANaM bahutteNaM bAhullA, gacche mAhu-bahuttaNeNa vA bAhullA, paDhamAliyapANamaTThatA puNo puNo pavisaMtesu uggamadosegataraM karejja | ahavA svAdhyAyamaMtA sAdhavo karaNacaritamaMtAsAhavo evaM AuTTiyA uggamadose karejja || "avimo tti" vyAkhyA - avimo ti bhAvaH avimukti gRddhirityarthaH / [bhA. 1163] davve bhAve'vimuttI, davve vIralla NhArubaMdhaNatA / sauNaggahaNAkaGkaNa paiddhamukke vi ANeti // cU- avimukti duvidhA - davve bhAve ya / davve vIrallasauNidihaMto vIrallo olAyago so hAruM taMtIti pAyabaddho jatya tittirAti sauNo dIsati tattha muMcati, tammi sauNe gahite jadA upapattio tadA taMtIu AgaDDiyAgayassa hatyatale maMsaM dijjti| evaM subhAvio maMsapariddho 2 vi nAva hAruNIe saMuNaM ghettuM Agacchati / iyANi bhAvAvimottIbhAve ukkosa-paNIta-gehito taM kulaM na chaDDeti / hANAdI kavi, gato vi dUraM puNo eti // [bhA. 1164] chU "bhAve"tti bhAvaavimuttI ukkosadavve khIrAtie "paNItaM" ghRtaM jesu kulesu labmai te kule na chaDDei gehio | ahavA - titthagara-paDimANaM NhavaNapUyA rahajattAisu kulAikajjesu vA dUraM pio puNo te kule eti gehio / / iyANi "alAghave"tti asya vyAkhyA - laghubhAvo lAghavaM, na lAghavaM alAghavaM, bahUpakaraNamityarthaH / taM alAghavaM imaM duvihaM [bhA. 1165 ] uvadhI- sarIramalAghava, dehe niddhAdivihitasarIro / saMghasaNa sAsamayA, na viharati vihArakAmo vi // - uvahI sarIre ya alAghavazabdaH pratyekaM yojyaH / " dehe "tti sarIrAlAghavaM bhaNNatighayakhIrAtiniddajjhavahAreNaM avihareMto parivUDhasarIro nisajjaNa saMghasaNabhayA sAsabhayA vA na viharati viharaNakAmo vi // uvakaraNAlAghavaM imaM [bhA. 1166 ] sAgAriputta-bhAga- nattuga-dAnamatikhaddha bhArabhayA / na viharati oma sAvata niya-'gaNi-bhANae dotti // 15 17
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ 258 nizItha-chedasUtram -1-2/105 dhU-sAgArio sejjAtaro, putta bhAya puttassa putto nattuo, "dAnaM" ti etehiM bahu sUvakaraNaM dattaM, tabmArabhayA teNabhayAvA voDhumasamatyo yana viharati vihArakAmo vi| "oma"ti annayA dubmikkhaM jAtaM, soya sAhU na viharati / sAvageNa ciMtiyaM "amhe tA bahuputtanattuyAdipaDibaddhAna viharAmo esa sAhU kiM na viharati ?" nUnaM bahuvakaraNapaDibaddho tena na viharai / tao tena sAvaeNa sAhussa bhikkhAdiviNiggayassa savvokaraNaMsaMgoveuMmAyAviNAhouMuvassaoagaNiNA pliivio| sAhU Agao hA kaTuM kareti, bahUvakaraNaM dhuuN| sAvagaM pucchati - kiM ci avaNIyaM ? so bhaNati - na sakkiyaM, paraM do bhAyaNe avanIte / bitiyadine sAhU bhaNai - gacchAminaM jao subhikkhaM / sAvaeNa bhaNiyaM - avassaM subhikkhIbhUte puNo enasu / paDivaNNo / puNo Agayassa sabbhAvo khio| uvakaraNaMca se dinnaM / ete dosA alAghave / / idAni "dullabhaseja"tti asya vyAkhyA[bhA.1167] vAsA payaraNagahaNe, dogaccaM anna Agate na demo payaraNa natthina kappai, asAdhu tuccheya pnnvnnaa|| ghU- egammi nagare seTThighare eganivesaNe paMcasaio gaccho vAsAsu Thito / so ya sejjAtaro apannavio pannavio vA ghare bhaNAti - jati sAhU gharAto bhikkhakAle paDhamaM tuccheNa rikkeNa bhAyaNeNa niggacchaMti to amaMgalaM bhavati / tato savvasAhUNaM dine dine mikkhaM dejAhi / te sAdhavo omakAraNe tammi sehisejjAyarakule dine dine ekeko sAhusaMghADao paDhamaM payaraNaM bhikkhaM geNhati / te sAhu puNNe vAsAkAle gtaa| tassa ya kAleNa dogacaM dariddatA jAtA / anne sAhavo AgayA vasahiM maggaMti / so bhaNAti asthi vasI, na puNa demo / sAdhuhiM bhaNiyaM-kiM kAraNaMnadesi? sobhaNAti-payaraNaM nasthi, tena na demo / sAhU bhaNati na kappati ahaM payaraNaM ghettuM / so bhaNAti - jai sAhU mama gharAo tuccheNa rikveNa bhAyaNeNaM niggacchati amaMgalaM bhavati / tAhe so pannavio, vasahI ya dinnA / ete dosaa|| idAni "vocchede"tti asya vyAkhyA[bhA.1168) thala-deuliyaTThANaM, sati kAlaM dadu dadrutahiM gamaNaM / niggate vasahI bhuMjaNa, anne ubhAmagA ''uTTA / / dhU-ego gAmo tassa majjhedhalaM / tammithale gAmeNa milittu deulaMktaM / tattha sAhU TitA, so sabbo gAmo sejaatro|teysaahuu mikkhAkAlaM paDiyaraMtA jattha jatya ghare satikAlaM devakhaMtitattha tatya gcchNti| evaMna kiM ci kulaM dine dinechuttttti|evNtegihtyaa niviNNA / gatesu tesu sAhusu devakuliyA bhaggA / mA anno vi kovi ThAhiti / evaM sejjAvicchedo bhavati / annammi erise thalaggAme anne sAhU ThitA / te saggAme na hiMDaMti, bahiM bhikkhAyariyaM kareMti sajjhAyaparA ya acchaMti AuTTo logo, nimaMteti, sAhU bhaNaMti- bAlAdINa ka ya ghecchaamo| evaM kaje sulabha bhavati, na ya vasahi - voccheo // "dosA vA ke tassa" ti dAraM gataM / idAni kAraNajAte ca kapati kamhi" tti asya vyAkhyA[bhA.1169] duvidhe gelaNNammi, nimaMtaNA davvadullame asive / omoyariyapadose, bhae ya gahaNaM anuNNAyaM //
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-105, [bhA. 1169] 259 cU-duvidhaM AgADhAnAgADhaM gelaNNaM / / tattha[bhA.1170] tiparirayamanAgADhe, AgADhe khippameva gahaNaM tu| kajammi chaMdiyA ghecchimo tti na ya veMti u akappaM / / dhU-anAgADhe tinnivArA Ahi~DiuMjatina laddhaM gilANapAuggaMtatocautthavArAe sejAtarapiMDa geNhati / AgADhe puNa gelaNNe - khippameva sejjAtarapiMDagahaNaM kareMti / "nimaMtaNe"tti dAraM - "chaMditA" nAma nimaMtitA bhaNaMti "jayA kajaM tayA ghicchAmo' na ya sAhU bhaNaMti - jahA tumha piMDo amhaM na kappati / / ahavA-chaMdiyA evaM bhaNaMti / [bhA.1171] jaMvA asahINaM taM, maNati taM dehi tena ne kajaM / atinibbaMdhe va satiM (saiM], ghettUNa pasaMga vaareti|| ghU-jaM dravyaM, vA vikalpapradarzane, "asahINaM"ti ghare nasthi taM, sAhU bhaNaMti - amugaM davvaM dehi tena davveNa amha bhAriyaM karja / ahavA - sejjAtarassa Ahe prati atiNibaMdhe "saI" tu sakRdgrahaNaM kurvanti / tameva kAraNe sakRd gRhItvA prasaMga nivArayaMtItyarthaH / / "davvadullabhe"tti asya vyAkhyA[bhA.1172] dullabhadavve ca siyA, saMbhAraghayAdigheppate tNtu| asivome paNagAdisu, jati UNamasaMthare gahaNaM / dhU-dullabhadavvaM annatya na labmati, syAd avadhAraNArthe, bahudavva-saMbhAreNa kataM ghRtaM tellaM vA khorAdi vA gilANaTThA sejAtaraghare gheppaja / "asive ome su" annao paNagAdi jatiUNa jAhe na saMthareti tAhe sejjAtarakule gahaNaM kreti| "padose" tti rAyaduDhe asya vyAkhyA[bhA.1173] uvasamaNaTTha pauDhe sattho vA jAva na labhate tAva / acchaMtA pacchaNNaM gehaMti bhaye viemeva // khU-pauddhassa raNNo uvasamaNavA acchatA bhattapaDisehe sejjAtarapiMDaM gehaMti / nivisatANa vA jAva sattho na labmati tAva pacchannA acchaMtA mA aDate rAyA rAyapurisA vA daJchiti, ato aMto seJAtarakule gennhNti|bodhiytennesusggaame alamaMte bhikkhAyariyaMcagaMtuMna sabaitiato sejjAtarakule geNhaMti / / "jayaNAe vA kAe"tti asya vyAkhyA[bhA.1174] tikkhutto sakkhette, cauddisi maggiUNa kddjogii| dabbassa tadullabhayA, sAgAri nisevaNA davve // dhU-sakkosajoyaNamaMtare saggAmaparaggAmesu tato vArA tikkhutto maggiUNa evaM samaMtato kae joge jAhe nalabmati bhikkhaMdullabhadavvaM vAtAhe sAgAriyadavavaM nisevijati bhuJjate ityarthaH / / egassa sejjAtarassa vihANaM gataM / idAni egamaNegesu ghettavvo" ti asya vyAkhyA[bhA.1175] negesu pitA-puttA, savatti vaNie ghaDA vae cev| etesiM nANattaM, vocchAmi ahaanupubiie|| cU-anegasejjAtaresu ime vihANA - pitAputtANaM sAmaNNaM gharaM devakulaM vA tammi pautthe, 2 savittinIsAmaNNaM vA, bahuvaNIyasAmaNNaMvA, egammivA anegahA tthitetti| ghaDA goTTI sAmaNNaM,
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ 260 nizItha-chedasUtram -1-2/105 vae gokule govAlagadhaNiyasAmamaM khIrAdI, etesi piyAputtAdiyANa sarUpaM, vakSye // pitAputta tti ete dovi dArA jugavaM vaccaMti / etersi ime dArA[bhA.1176] piyaputtadherae vA, appabhudosA yatammi tu putthe| jehAdi anuNNavaNA, pAhuNae jaM vihigghnnN|| ghU-piyaputtatherae vA asya vyAkhyA[bhA.1177] duSpabhiti pitAputtA, jahiM hoMti pabhUtota bhaNati savve / nAtikkamaMtijaMvA, apahuMca pamuMvataM puvvaM / / ghU-duppabhitipitAputtAgaMjepabhUdotinnivAtesabve anuNNaveMti, jaMvA pazRMvA nAtikamaMti taMpuvvaM anuNNaveti // "appabhudosA ya" asya vyAkhyA[bhA.1178]appabhu lahuo diya nisi cau nicchUDhe vinAsa garahA ya / asadhINammi pabhummitu, saghINa jetttthaadnnunnnnvnnaa|| ghU-jai appabhuM anuNNaveMti mAsalahuM, diyA jai pabhU nicchubmati caulahuM, rAo cauguru, rAo nicchUDhA tena sAvaehiM vinAsaM pAvejA, diyA rAto vA nicchUDhA annato vasahiM maggaMtA logeNa garahijaMti kiM vo subhehiM kammehi ghADiyA / amhe vi na demo / "tammi u pautthe jehAdi anuNNavaNA" asya vyAkhyA - pazcAddhaM / pabhU pitA jadi asahINo pavisito jo jeTTo putto so anunnnnvijjti| tato anujehAdi savve vA pabhUto jugavaM |jNvaa jAtikkamaMtitaMpuvvaM / evaM bahubhede tahA anuNNaveti jahA doso na bhavati // "pAhuNae"ti asya vyAkhyA[bhA.1179] pAhuNayaM ca pautthe, bhaNaMti mittaM vanAtagaM vaase| taMpiya AgatamettaM, bhaNaMti amugeNa ne dinnaM / / dhU-pabhummi pautthe tassa ya "amarahito pAhuNao Agao so anuNNavinati / ahavA. mitto anuNNavijjati / svajano vA se anuNNavijai / taM pi ya pa{ AgayamettaM evaM bhaNaMti - amhaTThA go amugeNa dinno / so ya inAmaggahaNe kate na dhADeti ||appbhummiimaa vidhI[bhA.1180] appabhuNA tuvidinne, bhaNaMti acchAmujA pabhUeti / patte tu tassa kahaNaM, so tupamANaM na teitare // dhU-appabhU anuNNavio bhaNati-ahaM na yANAmi, tAhe sAhU bhaNaMti-jA pabhUeti tA amhaM ThAgaMpayaccha / evaM appabhuNApi dinne acchaMtiAgate pahummitassa jahAbhUtaM kaheMti, kahie to so ghADetivA detivAsa tatra pramANaM bhavati, nteitre-appbhunnoprmaannmityrthH||"je vihigahaNaM" ti-jaM vihIte gahaNa taM anuSNAtaM avihi-gahaNaM naannunnaayN| [bhA.1181] iti esa anuNNavaNA, jataNA piMDo pabhussa vajo tu| sesANaM tu apiMDo, so ciya vajo duvidhdosaa|| chU-esa anuNNavaNA, jayaNA bhnniyaa|idaani sejAtarapiMDajayaNA-jopabhUtassa sejjAtaro tti kAuMghare bhikkhApiMDo vajo / sesANaM apahUNa gharena sejAtarapiMDoto vi so vajo, bhadda-paMtadosapariharaNatyaM // "piyAputta"ttigayaM / idAni "savittiNi"tti dAraM[bhA.1182] ege mahANasammI, egato ukkhitta sespddinniie| jehAdi aNUNNavaNA, pautthe sutajeTTha jaavpbhuu||
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 2, mUlaM - 105 [ mA. 1182 ] 261 dhU- asyA pazcArdhasya tAvat pUrva vyAkhyA-pabhummi pautthe jA jeTThatarI bhajjA tamaguNNaveMti / tassAsati anujedvAtI / jassa vA suto jeTTo / aputtamAyA vi jA pabhU taM vA anuNNaveMti // iNavatthaM kiMci visesiyaM bhaNNati [ bhA. 1183 ] tammi asadhINe jeTThA, puttamAtA va jAva se iTThA / adha puttamAyasavvA, jIse jeTTho pabhU vA vi // cU-tammi dharasAmie asahINe pavasite jA jeTThA puttamAtA sA anuNNavijjati / aha do vi jaiTThA puttamAtAo yajA itarA sA anuNNavijjati / aha savvAto jeTThAo, saputtAo, iTThAo ya to jIse puto jeTThI sA anuNNavijjati / aha jeTTho vi appabhu to kaNiTTayapabhUmAtA vi anuNNavijjati / ahavA jeA vA ajeTThA vA puttamAtA itarA vA jIe dinna nAtikkamati tamaNuNNaveti / esA anuNNavaNA / imA piM'gahaNe vihI [ bhA. 1184 ] asadhINe pabhupiMDaM, vajraMtI sesaesu bhaddAdI / sAdhI jahiM bhuMjati, sesesu va bhaddapaMtehiM // - asahINe sejjAtare jA pabhusavittiNI tIe piMDaM vajreti / sesa savittiNi- gharesu na sejjAtarapiMDo, bhadda - paMtadosanimittaM tesu vi pariharati / ahavA sAhiNo sejjAtarI to jatya bhuMjati tattha vajraNijjo, sesesu na piMDo, dudosAya pariharati / evaM pacchaddhaM gAhAte vakkhANiyaM / idAniM puvvaddhaM vakkhANijati "ege mahANasammi egato ukkhitta sesapaDiNIe " tti / imA bhaMgarayaNAettha raddhaM, ettha bhuttaM / ettha raddhaM, vIsuM bhuttaM / vIsuM raddhaM, egattha bhuttaM / vIsuM raddhaM, vIsuM bhuttaM / ekke mahANasammi ekkato tti egao raddhaM, egao tti bhuttaM, esa paDhamabhaMgo / ukkhittasesapaDinIte tti ukkhittaM atinIyaM bhojanabhUmIe vIsu raddhaM / esa tatiyabhaMgo | bitiya cautthA bhaMgA avajjaNijja tti kAuM na gahItA // etesu bhaMgesu imA gahaNavidhI [bhA. 1185 ] - egastha raMdhaNe bhuMjaNe ya vajraMti bhuttasesaM pi / emeva visU raddhe bhuMjaMti jahiM tu egaTThA // - paDhamabhaMge bhuttasesaM gharaM paDinIyaM taM pi vajreti, "emeva visU raddhe"tti tatiyabhaMge vi evaM ceva / evaM asahINe bhattAre / / sAhINe puNa imo vihI [bhA.1186] niyayaM ca aniyayaM vA, jahiM taro bhuMjatI tu taM vajraM / sesesu na geNhaMtI, saMchobhagamAdi paMtA vA // dhU-nitiyaM egabhajAe ghare dine dine bhuMjati, anitiyaM vAraeNa bhuMjati / evaM nitiyaM anitiya vA jahiM sejjAtaro bhuMjati taM vajjaNijaM, sesabhajjAgharesu na sejjAtarapiMDotahAvi na geNhaMti, mA bhaddapaMtadosA hojjA / bhaddo saMchobhagAtI kareja, paMto duddidhammA nicchubhejja || savattiNi tti gataM / idAniM "vaNie" tti dAraM [bhA. 1187] dosu vi avvocchinne, savvaM jaMtammi jaM tu pAyoggaM / khaMdhe saMkhaDi aDavI, asatI ya gharammi so ceva // cU-esa purAtaNA dAratthagAhA / sejjAtaro vaNijreNaM gaMtukAmo sakosa joyaNakhettassa aMto
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ 262 nizItha-chedasUtram -1-2/105 bahiM vA niggamaeNa Thio, dosuvigharesujyavAThito bhattAdI abbocchinnaM AniJjati nilatiya tadA sejjAtarapiMDo tti na ghettavvaM / "jaMtammi" paTTitai taddinamannadiNa-nIyaM vA savvaM gheppati, sarvazabdasyAtiprasaMgAdyaprAyogyamityarthaH / / iNamevatthaM visesiyamAha[bhA.1188] niggamaNAdi bahiThite, aMto khettassa vajae savvaM / bAhiM taddinanItaM, sesesu psNgdosennN|| cU-"dosuvi"tti asya vyAkhyA-sejjAtaro niggamaeNakhettassaaMto bahiM tAvaThito, aMto Thiyassa taddinanIamananadinanIyaM vA savvaM sejjaatrpiNdduttivjjte| khettabahiM Thiyassa sejjAyaro ttikAuM taddinanIyaM sejjaatrpiNddo|sesdinniiyNjNpriyaasiyNtty vAuvasAhiyaMna sejAyarapiMDo, na puna gehaMti, bhaddAtidosanivRttyartham / / "avvocchinna"tti asya vyAkhyA :[bhA.1189] Thito jadA khettabahiM sagAro, asanAdiyaM tattha dine dine y| acchinnamANijjati nijate vA, gihA tadA hoti tahiM vivajaM / / cU-khettabahiThiyassa sejAyarassa asanAdI taM dine dine avvocchinnaM AniJjati gharAo, tato yagharaM nijati tadA savvaM vANijjaM / / "savvaM jaMtammi" asya vyAkhyA[bhA.1190] bAhiThitapaTTitassa tu, sayaM ca saMpatthitA tu geNhati / tatya tu bhaddagadosA, na hoti na ya paMtadosA tu|| cU-khettabahiTThato jAe velAe saMpaTTito taddinamannadinanItaM vAdeMtassa savvaM gheppati, sayaM vA sAhuNo paTTitA savvaM geNhaMti, na ya tattha bhaddapaMtadosA bhavaMti, punargahaNAbhAvAdityarthaH / / khaMdhesaMkhaDi-aDavI tinni viegagAhAte vakkhANeti[bhA.1191] aMto bahi kaccha-puDAdi vavaharaMte pasaMgadosA tu / deula jhaNNagamAdI, kaTThAda'DaviMca vccNte|| cU-sejjAtaro khettassa aMto bahiM vA gahiyalaMjo kacchapuDao houM-kakkhapadese puDA jassasa kacchapuDao-"gahiobhayamuttoli"tti vuttaM bhavati, saMbalaMjeNavavaharaMtosAhUNaMjaidadhikhIrAdi davAveti, jai khettaMto bahiM vA janavadasAmaNNaM patteyaM vA saMkhaDiM vA karejA: devaulajaNNagatalAgajaNNagAdi etya vA dejja aDaviMvA kaTThacchedaNAdi nimittaM gahiya-pacchayaNo gacchaMto aMto bahiM vA khettassa dejja, etesutisu vi sejjAtarapiMDaniddhAraNatthaM bhaNNati / / [bhA.1192] taddinamannadinaM vA, aMto sAgAriyassa piMDo tu / savvesubAhi taddiNa, sesesupsNgdosennN|| dhU-tisuvikhettamaMtare taddinamannadinaM vA nIyaM savvaM sejAyarapiMDobhavati / "savvesu"tti khaMdhasaMkhaDiaDaviddAresubAhiM khettassataddiNasaMtayaMsez2AyarapiMDo, sesadinasaMtayaMna piNddo|psNgdosaa puna nagheppati |astiiy gharammi soceva"tti asya vyAkhyA-"asati''tti sayaMsaputtabaMdhavo ghare nasthi tti annavisayaTTito vi so ceva seJAtaro "annavisayaTTitassa vA so ceva ghare piMDo" esevattho bhnnnnti|| [bhA.1193]dAUNa gehaM tu saputtadAro, vANijjamAdI jadi kAraNehiM / taMceva annaM ca vadeja desaM, sejAtaro tattha sa eva hoti //
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 2, mUlaM - 105, [bhA. 1193] 263 cU- gharaM sAhUNa dAuM saputtapasudAro vANiJjamAdikAraNe taM vA desaM annaM vA detaM gato tattha vi Thito, jati tassa gharassa so sAmI tayA so ceva sejjAtarI // idAniM "ghaDa"tti dAraM[ bhA. 1194] mahatara anumahayarae, lalitAsaNa kuDuga- daMDapatie ya / etehiM parigahitA, hoMti ghaTAo tayA kAlaM // cU- "mahattara anumahattare "tti asya vyAkhyA [ bhA. 1195 ] savvatyapucchaNijjo, tu mahattaro jeTThamAsaNadhure ya / tahiyaM tu asaNNihite, anumahatarato dhure ThAti / / cU- savvesu uppajramANesu goTTiko pucchaNijjo, goTThitta bhoyaNakAle jassa jeTThamAsaNaM dhure Thavijati so mahattaro bhaNNati / mUlamahattare asaNNihite jo pucchaNijo dhure ThAyati so anumahattaro / laliya-kaDuya- daMDapatie ya imaM vakkhANaM [bhA. 1196 ] bhoyaNamAsaNamiTTaM, lalite parivesitA duguNabhAgo / kaDuo u daMDakArI, daMDapatI uggame taM tu // cU- laliyAsaNiyassa AsaNaM laliyaM daTTaM kajjati, parivesiyA itthiyA kajjati, iTThabhoyaNassa duguNo bhAgo dijjati / dosAvaNNassa goDiyassa daMDapariccheyakArI kaDugo bhaNNati / taM daMDaM uggameti jo so daMDapatI bhaNNati, so ceva daMDao bhaNNati / etehiM paMcahiM pariggahitA tadA puvvakAle ghaDato Asi / ghaDAe anuNNavihI bhaNNati [ bhA. 1197 ] ullomANuNNavaNA, appabhudosA ya ekkao paDhamaM / jeTThAdi anuNNavaNA, pAhuNae jaM vidhiggahaNaM // cU- daMDaga- kaDuya- laliyAsaNiyAdippaDilomaM anuNNaveMtassa appabhudosA bhavaMti, tamhA savve ekkato miliyA anuNNavinaMti, mahattarAdi vA paMca / evaM cattAri tinni do jati miliyA na labdhaMti to paDhamaM jeTTamahattaraM, pacchA anumahattarAdi anuNNavijjati / mahattarAdisu ghare asaMtesu jo vA jassa pAhuNao abbharahito mitto na yago vA so anuNNavijjati / jaM vihIe gahiyaM, taM anuNNAyaM, avidhI no // asyaivArthasya vyAkhyA [ bhA. 1198 ] ulloma lahu dIya nisi teNekka-piMDite anuNNavaNA / asahINe jiTThAdi va jati va samANA mahattaraM vA // cU- jati paDilomaM anuNNaveti to mAsalahuM, pahU jati divsto| nicchubhati to caulahU, rAto cauguru, jamhA ete dosA tamhA te savve ekkato milie anunnnnve| asahINetti- savvapiMDiyANaM asatIe je mahattarAdigihesu anuNNavei, tippabhitiM vA miliyA anuNNavae, mahattaraM vA ekaM / / idAniM "vae" tti dAraM [ bhA. 1199 ] bAhiM dohaNavADaga, duddha-dahI sappi-takka-navanIte / AsaNammina kappati, paMcapade bAhire vocchaM // cU-jati sejjAtarassa gAmato vahiM vADage gAvIo jattha dujjhaMti dohaNa-vADago tattha dohaNavADae duddhaM dahiyaM navanIyaM sappi takkaM ca ete paMca davvA AsaNNakhettabdhaMtare sejjAyarapiMDo tti na kappaMti / / ete caiva khIrAtIpaMcapade gahaNavidhI bhaNNati
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ 264 nizItha-chedasUtram -1-2/105 [bhA.1200] nijaMtaM mottUNaM, bAragamati divasae bhave gahaNaM / chinno bhatIya kappati, asatI ya gharammi so ceva / / cU-nijaMtaM seJAtaragoulAtoduddhAtINipaMca davvANidharaM nijaMtANitAni mottuMsejjAMtarapiMDo tti kAuM,jaMannaM tattheva goule paribhujatitaMna hoti sejAtarapiMDo, napuNa kappati, bhaddAtidosA u|jddivsN puNabhayagassa vAragotaddivasaMsejjAtarapiMDona bhavati, tahAvisez2AtarassaavekkhAto agghnnN| govAlaga "bhatI" vRtti, tAe chinno vibhAgo govasattotti kAuMkApati / "asatIya ghare"ttijai nagarAisusAhUNasejjaMdAUNa sejAtaroappaNo gharaM mottuMsaputtadAro vaiyAe acchejja tahAvi so ceva sejAtaro // pUrvagAthArthocyate[bhA.1201] bAhirakhette chinne, vAragadivase bhatIya chinne y| soUNa sAgaripiMDo, vajje puNa bhaddapaMtehiM / / dhU-khettassa bAhirao jo chiNNo-vibhAgo sejjAtaragharena nijati, govAlagavAragadivasevA sabbo doho pratidivasaMvA vRttibhAgo chiNNo / ete seJjAtarapiMDA na bhavaMti, maddapaMtehiM puNa vjo|| anegesu jai nikkAraNe egaM kappAgaM ThaveMti to ime dosA[bhA.1202] egaM Thave nibbisae, dosA puNa bhaddae yapaMte ya / nIsAe vA chubhaNaM, vinAsa-garihaM vapArvati / / dhU-nikkAraNe egaMkappAgaMThavettu sese jati pavisaMtito bhddpNtdosaa| bhaddo nissAe chubhejja, paMto vajjitomi tti vasahIo vA grhej| [bhA.1203] sahehiM vA vi bhaNitA, egaThavettANa nivvese sese| . gaNa-deulamAdIsuvA, dukkhaM khu vigiNcituNbhuaa|| cU-je saDDA sAhu-sAmAyAriMjANaMti tehiM bhaNiyA "eka sejjAtaraM Thaveha mA savve pariharaha" tAhe ekaM Thavettu, sesesu nivvisaMti / gaNadeulamAdisu vA ThitA avuttA vi sayameva ekkaM kappAgaM Thavejja / kahaM ? asaMtharaMtA dukkhaM bahuyA vajiuM skkijNti|| ahavA bahuesu imo gahaNavihI[bhA.1204] gehaMti vAraeNaM, anuggahatthIsujaha ruyI tesi / pakkaNNe parimANaM, saMtamasaMtayare davve / / ghU-dosu sejAtaresu egaMtareNa vArao bhavati / tisu tatie dine sevAkSarataM bhavati / causu cautthe evaM vAraeNaM geNhaMti / anuggahatthIsu jahA tesu rutI tahA geNhati / pakke anne jANati parimANaM, tadapi saMtaM, jahA suraTThAe kaMgu, asaMtaM tattheva sAlI, jati pubbaparimANeNa saMtaM gharaMti to kappaM annahA bhayaNijjaM / evaM seJAtaradavve uvajiUNa bhayaNA, anuvauttassa uggamAtidosA bhvNti|| mU. (106) je bhikkhU sAgAriyaM kulaM ajANiya apucchiya agavesiya puvvAmeva piMDavAyapaDiyAe anuSpavisati; anuppavisaMtaMvA sAtijati / / ghU-sAgArio puvvavaNNio, kulaM kuTuMba, bhikkhAkAlAo puvvaM, puvadiDhe pucchA, apuvve gavesaNaM, taM sAhusamIve apucchiUNa pavisaMtassa mAsalahuM / gavesaNe imo kamo
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ 265 uddezaka H 2, mUlaM-106, [bhA. 1204] [bhA.1205] sakkhette sauvassae, sakkhette parauvassae ceva / khettaMto annagAme, khettabahi sagaccha paragacche / / sakhettaggahaNA svagrAmo gRhItaH, saggAme sauvassae sagacche gavesati / saggAme sauvassae paragacche gavesati / paDhamapAde do bhaMgA / saggAme annuvassae sagcache saggAme parauvassae paragacche / bitIyapAde do bhaMgA / khettaMta sakosajoyaNamaMtare / khittaMto annagAme sagacche, khittaMto annagAme paragacche / tatIyapAe vi do bhNgaa| khetta-bahi annagAme sagacche, khettabahi annagAme paragacche / evaM cautthapAe vi do bhaMgA iti zeSaH / / [bhA.1206] sAgAriyaM apucchiya, puvvaM agavesitUNa je bhikkhU / pavisati bhikkhassaTTA, so pAvati ANamAdINi / / cU-sAgAriyaMpuvAmeva apucchiyaagavesiyajebhikkhaTTAepavisaitassa ANAtI, uggamAdI, bhaddapaMtadosA ya bhavaMti / / jamhA ete dosA[bhA.1207] tamhA vasadhIdAtA, sapariyaNo naam-gott-vygoy| vaNNeNa ya ciMdheNa ya, gavesiyavvo pyttennN|| cU- tasmAt kAraNAt vasahIe dAtA parijanaH svajanaH, nAmaM indradattAdi, gotraM gotamAdI, vatato taruNa-majjhima-thero, vaNNao gorAdi, ciMdhaM vraNAdi, evaM prayatnena gvesiyvvo|| [bhA.1208] ko nAmekamanegA, pucchA ciMdhaMtu hoti vnnmaadii| ahava na puvvaM diTTho, pucchA u gavesaNA itare // cU-nAmato kimeganAmo, aneganAmo, egonegA vA sejAtarA, evmaadipucchti| tasyaivAnveSaNA gavesaNA / ahavA - puvvadiDhe pucchA, apuvadiDhe gvesnnaa|| kAraNao na pucchejjA[bhA.1209] bitiyapadamaNAbhoge, gelaNNaddhANa saMbhamabhae vaa| satyavasageva avase, paravvase vA vina gavase // cU-anAbhogaovissarieNaM, gilANaTThAvA, turiyakajje addhAmapaDivaNNAvAturiyaMvoleumaNA uccAovA, na gvsti| udagAgaNisaMbhame kiM cisAhammiyaMapAsaMto, bodhiyabhae vA, satthavasago vA, aDaviM pavisaMto vA, avaso vA rAyaduDhe rAyapurisehiM nijato, paravvaso khittacittAdi, na gavese / / mU. (107) je bhikkhU sAgAriyaNIsAe asanaMvA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA obhAsiya obhAsiya jAyati; jAyaMtaM vA sAtijati // cU-sejAyaraMparaghare daTuMdAvissatitti asaNAtiobhAsatiesA nissA / evaM obhAsaMtassa maaslhuN| [bhA.1210] sAgAriyasaNNAtaga pagate sAgAritaM tahiM daTuM / dAvehiti esa mahaMti, evaM obhAsae koI // cU-sAgAriyassa jo sayaNo tassa pagaraNe tattha sejAtaraM da8 eza mamaM etto dAvehi tti evaM sAgAriyaNissAe koti sAhU taM saMvaDiya tti obhAseja //
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ 266 nizItha-chedasUtram -1- 2/107 [bhA.1211] sAgAriyanissAe, sAgAriyasaMthute va saagaarii| __jo bhikkhU obhAsati, asanAdAnAdino dosaa|| cU- sAgAriyaNissAe tti gatArthaM / sAgAriyaM puvapacchAsaMthute gataM daTuM tameva sAgAriyaM obhAsati, davvAvehi ettAto amhaM sAgAriyarasa vA puvapacchAsaMthuyassa nissAe obhAsati etassa goraveNaM dAhiti ti, puvvapachasaMthuyaM vA obhAsati, mama niyassa gharaTThiyassa dAvehi tti| etesiM cauNhaM pagArANaMje bhikkhU asanAdi obhAsati tassa ANAdao dosA bhavaMti // ime yadosA[bhA.1212] pakkhevayamAdIyA, sejjAvocchedamAdiga trmmi| uggamadosAdIyA, aciyattAdI itrmmi|| cU-bhaddo pakkhevayaM kareja, paMto senjAtivocchedaM karejna / "tarammi"tti sejAtarammi ete dosA |itrmmipuvpcchsNdhute uggamadosA, aciyttaadidosaay|uggmayttaadiyaa ete seJAtare vibhavaMti ||sejaatrdose ime - [bhA.1213] saNNAtasaMkhaDIsU, bhaddo pakkhevayaM tukArejjA / obhAsaMti mahANe, mamaM ti paMto va chetrAhi / / cU- bhaddo sejjAtaro saMthuyasaMkhaDIsu appaNae taMDulAdi chubhejA, raddhaM vA pakkhevejja / paMto mahAjana majjhe obhAvaMti, ki mametaM ghare nasthi / aho ahaM etehiM gharasito, jattha jattha vaccAmi tattha tattha piTThao ete AgatA obhAsaMti, evaM paduTTo divA rAto vA nicchubheja, egamanegANa vA voccheyaM kareja / / puvva-pacchasaMthuyadosAime[bhA.1214] nIyassa amha gehe, ete ThitA uggamAdi bhddotu| docchedapadosaM vA, dAtuM pacchA kare pNto|| ghU- sejAyarassa je puvapacchasaMthutA te paragharesu obhAsijamANA evaM karejja- "jIyassa amha gehe tthiy"tti|je bhaddA te uggamAdi desA kren| paMto puNa dAumadAuM vA voccheya-padosaM vA karenja / vaavikppe| paMtAveja vA, obhAseja vA, ukkoseja vA pharuseja vA jamhA ete dosA tamhA sAgAriyassa vA sAgAriyasaMthuyANa vA nissAe na obhAseja / / [bhA.1215] bitiyapayaM gelaNNe, nimaMtaNA davvadullabhe asice| omoyariya-padose, bhae va gahaNaM anuNNAyaM / / [bhA.1216] etehiM kAraNehiM, visesato chiMditA tu taM viti / saNNAtagassa pagate, dAvejA jaM tume dinnaM / / cU- etehiM gilANatikAraNehiM nissAe obhAsejja / / visesao chaMdiyA nAma nimNtiyaa| jatA sejjAtaro nimaMtetitayA bhaNNati saNNAtapagate dAvehi taMtumeceva dinnaM bhavati / evaMjayaNAe geNhati // mU. (108) je bhikkhUuDubaddhiyaM sejA-saMthArayaM paraMpaJjosavaNAouvAtiNAti, uvAtiNataM vA sAtijati / / ghU-uDubaddhagahitaM sejAsaMthArayaMpajosavaNarAtIo prNuvaatinnaavetitssmaaslhuNpcchitt||
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 2, mUla- 108, [bhA. 1216] sejjAsaMthAravizeSajJApanArthamAha [ bhA. 1217 ] savvaMgiyA u sejjA, behatthaddhaM ca hoti saMthAro / ahasaMthaDA va sejjA, tappuriso vA samAso tu // cU- savvaMgiyA sejA, aDDAiyahattho saMthAro | ahavA - ahAsaMthaDA sejjA acalA ityarthaH / calo saMthArato / ahavA tappuriso samAso kajati zayyaiva saMstArakaH zayyAsaMstAraka; // 1 duvidho saMstA [ bhA. 1218] parisADimaparisADI, duvidho saMdhArato u nAyavvo / parisADI vi yaduvidho, ajjhasira-jjhasiro ya nAtavvo / cU- jattha paribhujjamANo kiM ci parisaiti so parisADI, itaro aparisADI / jo parisADI so duviho - ajjhasirojjhasiro ya / / [bhA. 1219] sAlitaNAdi jjhasiro, kusatiNamAdI u ajjhasiro hoti / egio anegaMgio ya duvidho aparisADI // cU-sAlitaNAdI jhusiro, kusavappagataNAdI ajjhsiro| jo aparisADI so duviho- egaMgio anegaMgitoya // [ bhA. 1220 ] egaMgito u duvidho, saMghAtiya etaro tu nAyavvo / domAdI niyamA tU, hoti anegaMgio ettha // cU- egaMgio duvidho-saMghAtimo asaMghAtimo ya / dugAti paTTAcAreNa saMghAtitA kapATavat, esa saMghAtimo / egaM caiva pRthuphalakaM asaMghAtimo / dugAtiphalahA asaMghAtitA, vaMsakaMbiyAo vA anegaMgio // [ bhA. 1221] ete sAmaNNayaraM, saMthArudubaddhe geNhatI jo tu / so ANA aNavatthaM, micchattaM virAdhanaM pAve // 267 cU- etersi saMthAragANaM annataraM jo uDubaddhe geNhati so atikkame vaTTati, anavatthaM kareti, micchattaM jaNeti, AyasaMjamavirAdhanaM pAvati, ime dosA // [ bhA. 1222] sajjhAe palimaMtho gavesaNAnayaNamappiNaMte ya / jhAmita-hita-vakkheyo, saMghaTTaNamAdi palimaMtho // cU-uDubaddhe kAle nikkAraNe saMthAragaM gevasamANassa ANeMtassa puNo paJcappiNaMtassa sajjhAe palimaMtho bhavati / kahaMci jhamito hito vA saMthAragasAmI anuNNaveMtassa sutthatthesu vakkhevo, saMsatte - tasa saMghaTTaNAti niSphaNNaM, saMjame palimaMtho ya / aha sAmI bhaNejjA - "jao jANaha tato me annaM deha' tAhe annaM maggaMtANaM so ceva palimaMtho / pacchittaM dAukAmo bhedAnAha - jhusiretara etesu ime pacchittaM / parisADime parisADiyaajjusire mAsalahuM jhusire, parisADI, egaMgie, saMghAtime, asaMghAime, anegaMgiteya, etesu causu vi caulahua, jjhAmite hite vA annaM davyAdhiMjjati, vahataM sAhUNa dAu avahaMtayaM pavAhejja, obhAsiyo vA sAhUaTThAe AhAkammaM kareti, AdisaddAo kIDAdivakhevo // * suttAdima gAhA gatArthA rivakena dadhimaMthanavat- codagAha
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ 268 nizItha-chedasUtram -1-2/108 [bhA.1223] evaM suttanibaMdho, niratyao codao yacodeti / jaha hoti so asatyo, taM suNa bocchaM samAseNaM / / cU-saMthAraggahaNaM uDubaddhaM attheNa nisiddhaM, evaM suttaM niratyayaM, jato sutte pajosavaNarAtiatikkamaNaMpaDisiddha, taMgahite saMbhavati / evaM codakenokta AcAryAha-jahA suttattho sArthako bhavati tahA'haM samAsato vocche|| [bhA.1224] suttanivAto taNesu, dese gilANe ya uttamaDhe ya / cikkhalla-pAna-harite, phalagANi akaarnnjjaae| cU-uddhAragAhA / desaM paDucca taNA gheppena / [bhA.1225]asivAdikAramagatA, uvadhI-kucchaNa-ajIraga-bhaye vA / ajhusiramasaMdhabIeSa ekakamuhe maMgasolasagaM / / ghU-jo visao varisAratte pANieNa plAvito so uDubaddhe ubmijati, jahA siMdhuvisae UsabhUmI vAjahA riNakaMThaM,taMavisAtikAraNehiMgatA 'mAuvahI "kucchisati"tti ajIraNabhayA vAtattha taNAgheppelA / ajhusirA, asaMdhiyA, abIyA, egato muhA, etesucausupadesusolasabhaMgA kAyavvA / paDhamo maMgo suddho| sesesu jattha jhusiraMtastha caulahuM / bIesuparittANatesu lahugurupanagaM / sesesu mAsalahuM / asaMdhiyAporavajjitA |jesiN ekkao nAlANa muhA te ekkato muhaa|| [bhA.1226] kusamAdiajhusirAiM, asaMdhibIyAI ekkao muhaaii| desIporapamANA, paDilehA vehAse / / cU-pUrvArdhagatArtham / "desIporapamANA" asya vyAkhyA[bhA.1227] aMguTTha poramettA, jiNANa therANa hoti sNddaaso| bhUsIe virallettA, pamajjabhUmI samukkhettuM / / ghU-padesiNIeaMguTThaporahitAejeghepaMti tattiyA jinakappiyA na] ghepaMti / padesiNiaMguTTha aggamiliesusaMDAso / therANa saMDAsamettA gheppaMti / "paDilehA tinni"tti asya vyAkhyA[mA.1228] bhattapariNNagilANe, aparimitasaiMtu vaTTa jynnaae| nikAraNamagilANe, dosA te ceva ya vikappe // cuu.gilaannbhttprinniinnNatthurnntttthtaatnnaagheppNti| satitti ekkasiM ceva patthariya acchaMti, asatiM tu vaTTo vA acchati ||"jynnaae"tti asya vyAkhyA[bhA.1229] ubhayassa nisiraNaTThA, caMkamaNaM vA ya vejakajjesu / uhitai anno ciTThati, pANadayasthA va hatyo vA / / cU- "ubhayaM"ti kAiya saNNA ya taM nisiraNakRtAe jati uTheti, kuDiu vA caMkamaNaTTatA udeti, vAtavisaraNakajjeNa vA udeti, veja-kajjeNa vA, evamAisu kajjesu uTTeti, anno tattha saMthArae ciTThati / kimartham ? prANidayArtham / ahavA- so gilANo, guruto hattho saMthAre dijjati jAva paDieti, mA AsAdanA bhavissati / etehiM kAraNehiM uDubaddhe saMyArao gheppejja / eya vanaM jai geNhati to puvvuttA te ceva dosA vikalpazca bhavati / vikalpagrahaNA kalpo prakalpazca suucitH||
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ 269 uddezaka : 2, mUlaM-108, [bhA. 996] [mA.1230] saMthAruttarapaTTo, pakappa kappo tu atthuraNavajjo / tippamitiMca vikappo, nikkAraNato ya tnnbhogo|| cU-therakappiyA saMthAruttarapaTTesu suvaMti esapakappo, jinakappiyANa atthuravaNavajo kappo, tena suvNti| ukkuTuyA ceva acchaMti / therakappiyA jati tinni atthuraMti, nikAraNato vA taNabhogaM kareMti, to vikappo bhavati / / ahavAimA vyAkhyA[bhA.1231]ahavA ajhusiragahaNe, kappo pakappotu kajje jhusire vi / jhusire va ajhusire vA, hoti vikappo akajjammi / / cU-jinakappa therakappiesu kajjesu ajjhusiragahaNe kappo bhavati / thera-kappiyANa kajje jhusiragahaNe pakappo bhavati |jhusiraannaa vA ajhusirANa vA akajje vikappo bhavati / / [bhA.1232] evaM tA uDubaddhe, kAraNagahaNe taNANa jataNesA / ____ adhunA uDubaddhe ciya, cikkhallAdisu phlggho|| cU-evaM tA uDubaddhe kAraNagahitANa taNANajataNAe paribhogobhaNio / idAnitu uDubaddhe ceva cikkhallAisu kAraNesu phalagagaho bhaNNati[bhA.1233] ajhusiramavaddhamaphuDita, agaru-anisiThTha vINagahaNeNaM / AtA saMjamagarue, sesANaM saMjame dosA / / cU-ajjhusiro jattha koTTaraM natthi, jo puNa kIDaehiM na viddho| jassa dAlIu na phuDiyA / agaruu tti lhuo|n nisRSTaH anisRSTaH parihArikamityarthaH / etehiM paMcahiM padehiM battIsaM bhaMgA kAyavvA / paDhamo anuNNAto, sesA ekattIsaM nANuNNAtA / paDhamabhaMgo anuNNAto so eriso haluojahA vINAdAhiNahattheNa ghettuM nijati / evaM so vi / garue AyavirAhaNA saMjamavirAhaNA y| sesesu jhusiresu prAyazaH saMjamavirAdhanaiva bhavati // erisaMjati aMto na labhejja[bhA.1235] aMtovassaya bAhiM, nivesaNe vADa sAhito gAme / khette tu annagAme, khettabahiM vA avoccatthaM / / cU-aMtovassayassaalabmamAmebAhiM aliNdaatisugennhti|asti nivesaNe, asati vADagAu, asati saggAme gehati / asati khettabbhaMtare annagAme geNhati / asati khettabahiyAdi aanneti| avoccatthaM geNhati / 2 voccatyaM geNhamANassa culhuaa| maggaNe velA-niyamo bhaNNati[bhA.1236]suttaM va atthaM ca duve vi kAuM, bhikkhaM aDato u due vi ese| laMbhe saha eti duve vighettuM, laMbhAsatI ega-due va hAve // cU-suttatthaporisIe kAuMbhikkhAe aDato 3dueviesali-bhattaM saMthAragaMca Aladdhe saMthArae jo sahU so duve vibhattaM saMyAragaMghettumAgacchati / evaM alabhaMtI atthaporisiMhAveuMgavasati / evaM pi alabhaMto duve vi suttatthaporisIo hAveti // [bhA.1237] evaM alabmamANe, kAuMjogaM dine dine| kAraNe uDubaddhammi, khettakAlaM vibhaase|| cU-evaMsakhettedine dinejogaM kareMtassaalabmamANe uDubaddhe avassaM ghettavvaM, kAraNe khettao
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ 270 nizItha - chedasUtram - 12 / 108 jAvabattIsaMjoyaNA, kAlato paMcAhaM jAva vA laddho tAva gavesati // [ bhA. 1238 ] uDubaddhigamegataraM, saMthAraM je uvAtiNe bhikkhU / posavaNAto paraM, so pAcati ANamAdINi // cU-uDubaddhe parisADetaraM vA kAraNagahitaM jo egataraM saMthAragaM uvAtiNAveti pajjosavaNarAtIto paraM so ANAdI dose pAvati // ajjhasiraM parisADI uvAtiNAveti mAsalahuM / sesesu caulahuM / ime dosA[ bhA. 1239] mAyAmosamadatta, appaccaya khiMsaNA uvAlaMbho / vocchedapadosAdI, dosAti uvAtiNaM tassa / / cU- amaggito kahaM niJcati tti / evaM dhareMtassa mAyA bhavati / uDubaddhiuM maggiUNaM vAsAsu paDibhuMjati mosaM adattaM ca bhavati / jahA bhAsiyaM akareMto appaJcao, annesiM pi na deti / dhIratyute bho samaNA ! erisassa te pavvajjA / evaM nippivAsaM bhaNaMtassa khisA juttaM nAma te aliyaM vottuM, sappivAsaM bhaNatassa uvAlaMbho / tassa vA annassa vA sAhussa taM davvaM annaM vA davvaM na deti / esa voccheo tassa vA annarasa vA padosaM gacchati / evamAdI uvAtiNAveMtassa dosA // kAraNe uvAtiNAvijja / [ bhA. 1240 ] bitiyaM pabhuNivvisae, naTuTThitasuNNamayamaNappajjhe / asahU saMsatte yA, takkajamaniTThitai doghaM // cU-saMdhAragapabhU rannA nivvisato kato, naTTho sAmI, uTThito gAmo, suNNo, pavasito, mato vA saMthAraga- sAmI, sAdhU vA mato, saMthAragasAmI, aNappajjho, sAdhU vA khittAdicitto, asahU appaNA vA jAto na tarati neuM, saMthArato vA saMsatto, tinni paDilehaNakAlA dharijai / tinni vA dine jAva pAussaM sajjati / jeNa vA kajjreNa kahitaM taM kajjaM no samappai / etthaM docca aNutravijjati / / etesu kAraNesu imA jayaNA [ bhA. 1241] muya nivvisate naTThite va kajje samatte ujjhati / vaccaMtA vA dahuM, bhaNati kassa' piNejjAmo // cU- mue nivvisae naTTe uTThitai etesu causu vi padesu appaNo kajje samatte ujjhati / ahavAnivvisayAdisu tisu jai vaccaMtaM pekkhati to naM bhaNNati- "amhe tubbhaM saMthArato gahito taM kassa appinejAmo" evaM bhaNito jaM saMdisati tassa appiyacvo // [mA. 1242 ] suNNe eMtaM paDicchae, vaccaMtA vAsaeja nIyANaM / asahU jAva na haTTho, saMsatte porisI tinni / / dhU-pavAsite etaM paDikkhati jAva so eti / aha te sAhuNo gaMtukAmA taraMti tAhe samositagANa tassa vA nIyallagANa appeMti, bhagaMti ya tammi Agate appejasu / asahU jAva na haTTho tAva nappeti / haTThIbhUto appeti / kAraNaM ca dIveti / saMsatte tinni porusio dhareti / / "takkajamaniTThitai docaM" asya vyAkhyA [bhA. 1243] punaravi paDite vAse, tammi va sukkhate doccaNuNNavaNA / amAgame va anne, aladdhe tasseva'NunnavaNA / /
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-108, [bhA. 1243] 271 dhU-jati paJjosavaNakAle puno vAsaMpaDatitammivApuvvapaDiteasurkhate, annoya saMtharao na labmati tAhe tameva doccaM anuNNaveti / ahavA - "tammi vA"tti tammi saMthArae ullUbhUmIe asukkhamANIe jAva sukkhai tAva anuNNaveMti "sukkhe AmehAmo"tti bhaNaMti / "abbhAgame" AsaNNavAse anno saMthArago na labmati tAhe tameva anuNNaveti / ahavA - appaNo laddho, abbhAgamigA anne sAhavo AgayA, te sahAya annammi alabbhamANe tameva amuNNaveti // mU. (109) je bhikkhU vAsAvAsitaM sejA-saMthArayaM paraM dasarAyakappAo uvAtiNAti; uvAtiNaMtaM vA sAtijati // cU- dasarAyakappagahaNaM jahAvavAyato vAsAtItaM vasaMti, tahA saMthAragaM pi ghareti / ukkosa tinni dasarAtiyA, tato prNmaaslhuN| [bhA.1244] vAsAsu apaDisADI, saMthAro so avassa ghettavyo / maNikuTTimabhUmI avi, ageNhaNe guruga aannaadii| cU-vAsAvAse aparisADI saMdhArao avassaM ghettavyo, jati vimaNikoTTimabhUmI / aha na geNhati cauguruM, ANAdi ya dosA / / ime ya dosA[bhA.1245] pANA sItalakuMthU, uppAtaga-dIha-gomhi susunnaae| paNae ya uvadhikucchaNa, malaudagavadho ajIrAdI / / cU-sIyalAe bhUmIe kuMthumAdI pANA samucchaMti, sIyalAe vA bhUmIe ajIraNAdI dosA bhavaMti / uppAyagA bhUmIe uppAjaMti, esA saMjamavirAhaNA / imA AyavirAdhaNA-dIho Dasati, gomhI kaNNasiyAlIyA kaNNe pavisati, susuNAgo alaso, so vAvAtijati, paNato samucchati satrehabhUmIe uvahI kucchaMti, sannehabhUmIe vA suvaMtassa uvahI maleNagheppati, tAhe bhikkhAtigassa vAse par3ate udagavirAhaNA bhavati / maliNovahIe chappayA bhavaMti / sIyale chappayAsu ya niddA na labhati, tato ajiNNaM bhavati, tato gelaNNaM, evamAdI dosaa|| [bhA.1246] tamhA khalu ghettavyo, medA gahaNe tu tassimA paMca / gahaNe ya anuNNavaNe, egaMgiya akuya paaugge|| cU-jamhA ete dosA tasmAt kAraNAt khalu avadhAraNe avazyameva gRhItavyaM / tasya grahaNe ime paMca bhedA bhavaMti / gahaNaM anuNNavaNaM egaMgiyaM akuya pAugge ttieta paMca pdaa|| tattha gahaNe tti dAraM[bhA.1247] gahaNaM va jANaeNaM, jataNuNNavaNA ya gahite jataNA y| mama tattha pAsa tattheva, ukkhitte jaM jahiM neti / / cU-pUrvArdhasya vyAkhyA[mA.1248] sejjA-kappa-vihiNNU, geNhati prisaaddivejjmppehN| chaNNapahammi ya ThavaNaM, kassappiNaNaMca pucchati / / cU-AyAraggesu sejAe saMthAragahaNaM bhaNita / jeNa sA suttao 'dhIyA atyao suA so seJjAkappavihiNNU / tena saMthArago ghettavyo / iyANi "jayaNANuNNavaNe"ttijayaNAe anuNNavepavyo |kh? jAheladdho tAhe bhaNNati-"paribhujamANe" jaMparisaDati, taM vajesuappinissAmo,
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ 272 nizItha-chedasUtram -1-2/109 pADihAriyaM ca geNhAmo, nivvAghAeNaM evatiyakAleNaM appinissAmo jati evaM paDivajjati to gheppati / aha no paDivaJjati tAhe annaM maggaMti / jai anno maggijamANo na labmati tAhetaM ceva gehati / "idAni gahite jataNa"tti gahiyasaMthAragojati neuMnatarati tAhe channe pradeze Thaveti, mA varisaMte uvari sejati me| imaM pucchaMti - "sammatte amhehiM kassa appetabbo" / so bhaNAti "mama ceva appeyvyo"| tato bhaNNati "jai kahaMci tubbhe ghare na dIsaha tAhe kassa appeyvvo"|so bhaNAti-tatyeva ghare Anejjaha, tAhe bhANiyabyo "katarammiogAse ThavejAmo," ahavAbhaNejA "tatyevagharechannapadese tthaaen|" ahavA bhaNejja "jato gahito ThANAto eyassa pAse Thaveja ! ahavA bhaNeja "jato gahito ThANAto tatpeva Thaveja" ahavAbhaNejja "ukkhitte"ttivehAse Thavejaha," ahavA-jaM saMthArayaM jahiM ghare bhaNNati taM tahiM saMthArayaM neti / evaM abhigghitesubhnnitN|| [bhA.1249] AbhiggahiyassAsati, vIsuMgahaNaM paDicchiuM sabve / dAUNa tinni guruNo, geNhaMtaNe jahA vuvA / / cU-AbhiggahiyasaMghADayassa asati sabve saMghADayA vIsuM geNhaMti / vaMdeNa vA savve gehaMti ettha vi savvAe seva jayaNANuNNavaNA jAva kassapapiNaNaMti daTThavvaM / jo jahA Aneti so tahA gaNAvacchetiyassa appeti / sAdhuppamANAo ya atirittA tAhe je suhA sejA te tinni guruNa dinaMti, sesA gaNAvaccheio ahArAtiNiyAe bhAe tti geNhaMti vA / eyaM sagaNe bhaNitaM / / [bhA.1250] negANa u nANattaM, sagaNetara'bhiggahINa vnnnngnno| dihrobhAsaNa-laddhe, saNNAyaga-uDa-pabhUceva / / cU-negANagaNANa egakhettar3hiyANa "nANattaM" vizeSaHtaMsagaNiccayANaM, itareyaparagaNicA, sagaNe abhiggahI anabhiggahI vA, annagaNe vi abhiggahI anabhiggahI vA, samaNe parAgaNe vA saMghADaeNa vA vaMdeNa vA aDatANaM AruvvaM tabbavahAro bhaNNati / imehiM dArehiM - diDhe obhAsaNa laddhe saNNAyaga - uDDa-pabhUceva // tattha diTThatti dAraM / eyassa imANi dArANi[bhA.1251] daddUNava hiMDateNa vA, niuM tassa vA vi vayaNeNaM / vipariNAmaNakahaNe, vocchiSaNe jassa vA deti // ghU-esA ciraMtanagAhA / / dahNadArassa vakkhANaM[bhA.1252] saMthAro diTTho na ya, tassa jo pabhUtao akahaNe gurUNaM / kahite va akahite vA, annena vi yANio tassa // ghU-sAdhusaMghAieNa hiDateNa saMthArao dihro / pucchito'NeNa "kassesa saMthArato?" tAhe keNati bhaNitaM "natthetya sojassesa sNthaaro|" tAhesosAdhusaMghADaociMteti "jAhesaMthAragasAmI ehiti tAhe mggihaamo|" tena saMghADaeNa gurUNa AloyavvaM "mae amugagihe saMthArago divo naya tssjopbhuu"|evN anAloyaMtassamAsalahuM / taMjANittA annena saMghADaeNaciMtiyaM "jAva esa na jAyati tAva'haM mggaabhi|" maggito lddhoy| kassa bhavati? pucasaMghADaeNa gurUNa kahie vA akahie vA tassevAbhavati / na jeNa pacchA maggito laddho ya / / "dadrUNa va"tti dAraM gataM / idAni "hiDaMteNa vA niu"tti asya vyAkhyA
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 109, [bhA. 1252 ] [ bhA. 1253] saMthAraM dehaMtaM, asahINa pabhU tu pAsae paDhamo / bitito u annadiTTha, asaDho AnetanAbhogA / cU- pUrvArdhaM pUrvavat / tathApyucyate ekkeNa sAdhusaMghADaeNa saMdhArato diTTho, na tassa pabhU / "paDhamo" tti bitiyasaMghADAvekkhAe paDhamo bhaNNati / annahA esa bitiyappagAro bitio sAhusaMghADao annadiTTaM saMdhArayaM / "asaDhabhAvo" - amAyAvI anAbhogAdajJAnAt na yANati "jahA annena sAhusaMghADaeNa esa diTTho" evaM maggito laddho ANio ya kassAbhavati ? purimassa ceva na jeNa ANio / anne bhAMti - sAhAraNo / / 273 " tassa vA vi vayaNeNaM" ti asya vyAkhyA [ bhA. 1254] tatio u gurusagAse, vigaDinaMtaM suNettu saMdhAraM / amuyattha mae diTTho, hiMDato vaNNasIsaMtaM // cU- "tatio"tti tatiyappagAro taha ceva (a] diDe sAmimmi maggIhAmo / Agato gurussa Aloeti "amuattha mae saMthArao diTTho" tti / ahavA - bhikkhaM hiMDateNa caiva annasaMghAissa "sIsaMtaM" kathyamAnamityarthaH, tamevaM doNhaM pagArANaM annatareNaM suNettu "vippariNAmeNaM "ti evaM viSpariNAmaMto maggati // [bhA. 1255] diTThovaNNeNamhaM, na kappatI dacchive tamasugo tu / mA dijasi tassetaM, paDisiddhe tammi majjheso // cU- bhaggaNaTThA saMthAragasAmiM bhaNati - "amhaM eriso siddhaMto diTTho annena obhAsissAmi tti so saMdhArao annarasa na kappati, "dacchive tamasugo" tti ddaSTavatso taM maggaMtaM tumaM paDisehejjAsi, mA tassa etaM dejasi, paDisiddhe tamma ya majjhe so bhavissati / " so ya ssAdinno / kassa Abhavati ? purimassa, na jeNa laddho / "kahaNe "tti asya vyAkhyA [ bhA. 1256] adhavA so tu vigaDaNaM, dhammakadhA paNiyalobhitaM bhaNati / agaM paDisevettuM to dijasi majjha mA ajja // cU- taheva AloeMtassa souM tattha gaMtuM tassa dhammaM kaheti / jAhe Akkhitto dhammakahAe tAhe bhaNAtijeNa so diTTho saMdhArao tassa ya nAmaM ghettUNa bhaNAti- "jAhe so maggati tAhe taM paDisehiuM, ajja dinaM volAveuM annAdine majjhaM dekhasi" / so evaM ANito / kassa Abhavati ? purimassa, najeNa laddho / evaM viSpariNAmeMtassa jai sagacchellao vipariNAmeti to dhaulahuM, aha paragacchelao to cauguruM // "vocchinne jassa vA deiti' tti asya vyAkhyA [bhA. 1257] vippariNatammi bhAve, tikkhutto vA vi jAitamaladdhe / anno labheja phalagaM, tasseva ya so na purimassa // * cU- jeNa diTTho tassa jati tammi saMthArae bhAvo viSpariNAmito / evaM vocchinne sAhussa bhAve so saMthAragasAmI jassa ceva deti tasseva so, na jeNa purA dittttho| athavA jeNa purA diTTho tena tinni vArA maggito, na laddho / tassa vocchiSNe vA avocchiNNe vA bhAve ato paraM anno jati labhejja maggitaM phalagaM tasseva taM, na jeNa purA diTTha | "diTThe "tti dAraM gataM / idAniM " obhAsaNe' "tti dAraM 15 18
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-2 / 109 bhaNati / jahA diTThadAraM davaNa evamAdiehiM chahiM dArehiM vakkhANiyaM, tahA obhAsaNadAraM piM chahiM dArehiM vakkhANeyavvaM / te ya ime dArA 274 bhA (1258] souM hiMDaNa kadhaNaM, vocchiSNe jassa annoannaM vA / vigaDito bhAsataM, ca sotumobhAsati taheva // cU- souM hiMDaNa vipariNAmaNa kahaNa vocchiSNe jassa anno annaM vA / ettha vippariNAmaNagAhAe na gahiyaM / egeNa sAdhusaMghADaeNaM saMdhArao diTTho / saMdhAragasAmI obhaTTho, na laddho / tassa sAhusaMghADagassa tammi saMthArage bhAvo na vocchijjati / AgatehiM ya gurUNaM AloiyaM / anno sAhusaMghADao vigaDijjataM - obhAsijjaMtaM vA souM obhAsai taheva jahA diTThadAre / dudubhAvaH sa tena maggito laddhI ANio / kassa Abhavati ? jeNa purA obhAsito, na jeNa pacchA noto / souM gataM / ekkeNaM sAhusaMghADaeNaM saMthArao diTTho, obhAsito, na laddho / acchinnabhAve annI saMghADao ahA bhAveNa adubhAvo hiMDato ANeti / kassa Abhavati ? purimassa, pacchimassa na / anne sAhAraNaM bhaNati / evaM viSpariNAmaNa kahaNa vocchiSNadArAvi jahA diTThaddAre / navaraM - ettha "obhAsaNa "tti vattavvaM / / annonnaM vA asya vyAkhyA [ bhA. 1259 ] anno vA, obhaTTho, annaM se deti so va annaM tu / kappati jo tu paNaito, tena va annena va na kappe // - ekkeNa sAhusaMghADaeNa ekkasi ghare saMyArao diTTho, paNaio, na laddho / avvocchiSNe bhAve annena sAhusaMghADaeNa tammi ghare anno puriso ohaTTho, annaM se saMthAraM deti, kappati / so vA puriso jo puvyasaMghADaeNa paNatio annasaMdhArayaM deti, kppti| jo puNa puvvasaMghADaeNa paNatito saMdhArago so tena vA puriseNa anneNa vA puriseNa dijramANo puvvasaMghADagassa avvocchiNNe bhAve annassa na kappati !! " obhAsaNa "tti gataM / idAniM "laddheti" - ikkeNa sAhusaMghADaeNa saMthArao diTTho obhaTTho laddho ya, na puna ANio imehiM kAraNehiM [bhA. 1260] kAle vA ghecchAmo, viyAvaDA vA vi na tarimo nettuM / laddhe vi kahaNa vipariNAmaNa vocchiNNe jassa vA deti // * dhU- jeNa laddho so ciMteti na tAva eyassa saMthAragassa paribhoge kAlo | acchau laddho, pajjosavaNakAle uchattaM ceva ghecchAmo / athavA bhattapANabhariyA viyAvaDA na tarAmo neuM / evaM laddhevino ANeti / tatthekko gurusamIve viyaDijjaMtaM souM gaMtuM maggati / saMthAragasAmiNA bhaNitosa esa mae annarasa dinno, tahA vi tumaM geNha, anno vA deti / bitio ahAbhAveNa ANeti, tassa puNa tena saMdhAragasAmiNA vissarieNaM dinno / tatito dhammakaha kAuM ANeti / cauttho viSpariNAmeuM Aneti / paMcamo vocchiNNe bhAve / chaTTo annenaM vA / vyAkhyA vyavahArazca pUrvavat / navaraM - sAmI kaheti - "maya annassa dinno "tti // idAniM "sannAya "tti - - [bhA. 1261] sannAtage ti vadha ceva kaha vipariNAmaNAsu tu vibhAsA / abmAsatora geNhata, mitto vaNNo vimaM vottuM // cU-keNa i sAhuNA saNNAyagadhare saMdhArahao diTTo, so ya maggito / tehiM dinno, bhaNio ya
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-109, [bhA. 1261] 275 - "geNha" / sAhuNA bhaNiyaM "jahA kajaM tadA geNhissAmi, tAva ettheva acchau" / tena gaMtUNa gurUNa AloiyaM / anno taM souM tattha gaMtu maggiLaM ANeti / bitio ahAbhAveNa Aneti, na jANeti - "esa sANA maggito, saNNAyagA vA ete sAdhussa" / anno taha ceva dhammakahavippariNAmaNAsu aaneti|anno vocchiNNe bhAve ANeti / annosaNNAyageNa bhaNito - "ahaM te saMthAragaM demi" / etesudvAresu vibhAsA vyavahArazca pUrvavat / jo vipariNAmeti sAhU so tassa gihatthassa AsaNNataro, so vipariNAmettu geNhati, abbharahio mitto vA / anno imaM vottuM gennhti|| [bhA.1262] anne vi tassa nIyA, dehiha annaM pi tassa mama dAtuM / dullabhalAbhamaNAtuMchiyammi dANaM havati suddhaM // cU-jeNa esa saMthArago gahito tassa anne vi niyA mittA vA asthi, so tao labhissati / mama puNatubhecevaannato na labhAmi / ahavA - so tumaM AsaNNo ahaM puNadUreNa to mamadAuMpi tassa lajjAe annaM dehiha / kiM cAnyat-je annAyauMchio dullabha-lAbho sAhU tattha dAnaM dinnaM bhavati suddh-bhuphlmityrthH| imA saNNAyaga-kula-sAmAyArI[bhA.1263] saNNAtagihe anno, na geNhatI tena asmnnunnnnaato| sati vibhave sattI yava, so vihu na tena nivvistii|| cU-jastha gAme sAhuNo ThitA tammi gAme jassa sAhussa saNNAyagA tena sAhuNA annuNNAyA, annesAhuNona kiMci saMthAragAdi gehaMti / "sovisati vibhave", vibhavonAma annato saMthAragAdi laddhaM, "sattI" nAma ahamanyatrApi utpAdayituM samarthaH / so evamappANaMjANiUNa "na nivisati" dvipratiSedhaH prakRtaM gamayati-vizatyeva - na vArayatItyarthaH // idAni "udde"tti dAraM / saMghADaeNa saMthArao diTTho, obhaTTho, laddho ya, kAle vAghecchAmo, bhattAdi viyAvaDA vA neuM asamatthA, imaM vakSyamANaM ciMteti[bhA.1264] parisejna mA huchaNNe, Thaveti anno ya mA vi mggejaa| taMceva uDDakaraNe, navari pucchAe nANattaM // cU-variseja mA hu tammi varisamANe uvari sijihiti tena channe avArAdisu uddhaM Thaveti, anno vA sAdhUmA vimaggihiti ur3a kreti| tena gaMtuM guruNo AloiyaMjaM dihAdisu ddAresu bhaNitaM souM ahAbhAvavippariNAmAdiehiM taM ceva uddakaraNe vi, navaripucchAe "nANattaM" - vizeSaH // [bhA.1265] chaNNe uDDo va kato, saMthArohoja so adhaabhaavaa| tattha visAmAyArI, pucchijjati iyarahA lhuo|| cU-keNa i sAhuNA chaNNe kato saMthArao dihro / so ciMteti - esa saMthArao saMjayakaraNe tthio| kiM mannena sAhuNA uddhaM kato saMthArao hojja uya gihiNAahAbhAveNa kao hoja? ettha imA sAmAyArI -pucchijjati, iyarahA mAsalahuM pacchittaM evaM saMdiddhabhAve pucchijjati / / [bhA.1266] uDDe keNa katamiNaM, AsaMkA pucchitmmituasiddhe| annA asaDhamANItaM, purille ke ti saadhaarN| cU-uDaMsaMthArago esa keNa kato? AsaMkAe pucchiyammi gihatyeNa kahito sareNa Anito,
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ 276 nizItha - chedasUtram - 1-2 /109 purille aha gihattheNa asiddhe anneNa asaDhamANito purille bhavaMti / ke ti puNa sAhAraNaM bhaNati / utti gataM / idAniM "pabhu" ti - egeNa saMghADaeNa pahUjAtito saMthAragaM / taM nAUNa ego sadabhAveNa Aneti / bitio ahAbhAveNa / tatio vippariNAmeu / cauttho dhambhakahAe lobheuM / paMcamo vocchiSNe bhAve / chaTTo so va 'nnova taM va 'nnaM vA / vyAkhyA vyavahArazca pUrva-vat / navaraM - pabhU bhaNNati / / [bhA. 1267] putto pitA va jAito, dohiM vi dinnaM pabhUhiM (na) vA jassa / apabhummi lahU ANA, egatarapadosao jaMca // cU- egeNa sAhuNA putto jAito, anneNa pitA jAio / tehiM dohiM vi ego saMthAragI dinno | jati te do pabhU doNha vi sAharaNo, jeNa vA puvvamaggito tassa Abhavati / jo apahuM anuNNaveti tassa mAsala huM / ANAdiNo ya dosA / egatarassa beMtassa sAhussa vA padosaM gacchati, jaM ca ruTTho tAlaNAti karessati taM pAvati sAhU || "diTThAdiesu padesu jAva pahU" savvesu imaM pacchittaM [bhA. 1268] anne anuNNavite, anno jati geNhatI tahiM phalagaM / gacchamma sae lahuyA, gurugA cattAri paragacche | cU- ikkeNa sAhusaMghAieNa egammi ghare ego saMthArago anuNNavito, taM jati anno gehati taha ghare tameva phalagaM, sagacchillagANa caulahugA, gurugA prgcche| esA saMghADagavihI bhaNiyA // [ bhA. 1269 ] egAsati laMbhe vA, negANa vi hoti esa ceva gamo / diTThAdIsu padesuM, navaramappiNaNammi nANattaM // dhU-jadi egego saMghADago na labhati to negANa vi vaMdeNa aDaMtANaM eseva gamo / diTThAdie su paesu jAvapabhU parUvaNA AbhavaM davvavahAro ya pUrvavat / navaraM-appiNaNe nANattaM // jAhe laddhI tAhe tehiM imaM vattavyaM [bhA. 1270] savve vi diTTharUve, karehi puNNammi amha egataro / anna vA vAghAte appehiti jaM bhaNasi tassa / / cU- savve amhe vaNNa-vaNa-tilagAtiehiM diTTharUve kareha, puNNe kAle amhaM egataro appehiti / aha ahaM koti vAghAto hojja to anno vi appehiti / tumammi asahINe amhe vA anne vA jaM bhaNasi tassa appehAmI / / saMghADageNa vaMdeNa vA geNhaMtANaM imo kamo [bhA. 1271] sajjhAyaM kAUNaM, bhikkhaM kAuM adine vasitUNaM / khettammi u asaMtaM, AnayaNaM khettabahiyAto // cU-suttatthaporisIo kAuM bhikkhaM hiMDatA maggaMti / je puNa vaMdeNa zte niyamA atthaporisiM vajrettA maggati / pahu diTTe tti pahutti gataM / idAniM "adiTTe" tti dAraM / jati saggAme na labheja tAhe annagAme maggijati / tatya saMdhArago diTTho, na saMthAragasAmI, jao khettamAdI gato / evaM adiTTe vasiUNa gose saMthAragaM ghettumAgacchaMti / jati so khette annagAme vi na labbhati tAhe AnayaNaM khettabahitAto vi // "gahaNe "tti mUladAraM gataM / idAniM "anuNNavaNe "ti [ bhA. 1272 ] savvesu vi gahiesu saMthAro vAsage anuNNavaNA / jo jasa tu pAuggo, so tassa tahiM tu dAtavvo /
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 109, [ bhA. 1272] te cU- jatA savvesu sAhusu haMdhAragA paDipuNNA gahiA tadA jattha saMdhArage Thavijjahiti, saMthArovAsagA ahArAtiNiyAe amuNNavinaMti / / avavAto bhaNNati / "jo jassa u" pacchaddhaM asya vyAkhyA [bhA. 1273] khela-pavAta-nivAte, kAle gilANe ya seha-paDiyarae / sama-visame paDipucchA, AsaMkhaDIe anuNNavaNA // cU-jassa khelo saMdati tassa majjhe ThAto Agato, tato tena jo aMto sAhU so anuNNaveyavvoicchAkAreNa mama khelo saMdati, ahaM tubbhaccae ThAge ThAmi, "tumaM mamaccae gAhi "tti / evaM ahaM pittalo pavAte, vAtalo nivAte, kAlagrAhI kAlagrahaNabhUmIsamIve, gilANapaDiyarago gilANasamIve, seho tappaDiyaragasamIve, jo sAmAyAriM goheti / jassa visamA saMthAragabhUmI so aNadhiyAsemANo pAsANi vA jassa dukkhaMti so jassa samA saMdhAragabhUmI taM anuNNaveti adhiyAsagaM / AsaMkhaDIo sUragassa mUle Thavijjati jo vA jaM suttatthe pucchati so tassa pAse ThAgaM anuNNaveti // idAniM "egaMgie" tti "akue"tti do dArA egagAhAte vakkhANeti[ bhA. 1274 ] egaMgiyarasa asatI, domAdI saMtaraMtu namamANe / kubaMdha milahugA, tattha vi ANAdiNo dosA // / cU- egaMgitaM phalagaM asaMdhAtimaM ghettavvaM / asati egaMgiyassa do paccarA saMghAtigA gaheyavvA / asati digAdI saMghAtigA gaheyavvA / egaMgiyassa asati anegaMgiyo domAdiphalagehiM ghettavvo / phalagAsati kaMbiyamayo vipuvvasaMghAtito, asati asaMghAtito vi saMtaraMtu / "namamANi "tti je namaMti saMtarAo kaMbio bajjhati mA pANajAtivirAhaNA bhavissati / ahavA namamANe "aMtarA " aDDayA kaMbiyA bajjhati / idAniM "akue" tti dAraM pacchaddhaM / "kuca" parispaMdane, akuco baMdheyavvo nizcaletyarthaH / itazcetazca jassa kaMbio calati sa kucaH / tAddagbaMdhane catulahuM / ANAdiNo ya dosA bhavaMti / cale vA pati, paDate vA AyasaMjamavirAhaNA || idAnaM " pAuge "tti dAraM [bhA. 1275 ] uggamamAdI suddho, gahaNAdI jAva vaNNio eso / eso khalu pAyoggo, gurumAdINaM ca jo joggo / / cU- jo uggama uppAdaNaesaNAhiM suddho so pAuggo / ahavA - gahaNAdidArehiM jo esa vaNNio esa pAuggo | ahavA - jo gurumAdIpurisavibhAgeNa joggo so pAuggo bhavati // evaM gahiyarasa paribhogasAmAyArI bhaNNati - [bhA. 1276 ] taddivasaM paDilehA, baMdhA pakkhassa savva mottUNaM / lahugA anumuyaMte, te ceva ya apaDilehAe / 277 - cU- jahA uvakaraNassa tahA saMthAragassa vi / "taddivasa" divase ubhayasaMjjhaM paDilehA, pakkhie savve baMdhe mottuM paDilehaMti / jati pakkhie baMdhaNA na muyati to caulahuM / dine dine apaDilehaMtassa, te ceva caulahU bhavaMti // tassa puNa imA paDilehaNavidhI - [ bhA. 1277] aMkammi va bhUmIe va kAtUNaM bhaMDagaM tu saMthAraM / rayaharaNeNa pamaje, Isi samukkhettu heDuvari //
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ 278 nizItha-chedasUtram -1-2/109 cU-muhapottiyAdisabvovakaraNaM paDileheuM tAhe taM uvakaraNaM aMkammi vA ThaveMti, bhUmIe vA ThaveMti / tAhe saMthAragaM rayaharaNeNa pamajjaMti, heTuvari IsiM smukkhviy|| [bhA.1278] vAsANa egataraM, saMthAraM jo uvAdine bhikkhU / dasarAtAto pareNaM, so pAvati ANamAdiNi // cU-vAsAkAlejo gahito egataroparisADIvAaparisADIvAjotaMbhikkhUmaggasiradasarAIto paraMvolAveti / puNo kAraNe uppanne vA jAva tinni dsraaii| iyarahA kattivacATammAsiyapADivarA appeyavve / jo na paJcappiNai tassa ANAdayo dosA ||ime ya[bhA.1279] mAyA mosamadattaM, appaccayo khiMsaNA uvAlaMbho / vocchedapadosAdI, dosA tu aNappiNaMtammi / / [bhA.1280] bitiyaM pabhuNivdisae, najhudvitasuNNamatamaNappajjhe / asaha saMsattevA, rajhuTTANe ya hitadaDDe / / pUrvavat mU. (110)je bhikkhU udubaddhiyaM vA vAsAvAsiyaM vA sejjAsaMdhAragaM uvari sijjamANaM pehAe na osArei, na osAreMtaM vA sAtijati / / cU-jo vAseNovari sejamANaM na tasmAt pradezAt apanayati tasya mAsalahuM / [bhA.1281] parisADima'parisADI, aMto bahitA va duvidhakAlammi / uvarisaMtaM pAsiya, jo taM na 'vasAre ANAdI / / cU- aMto vasahIe bahitA vA vasahIe duvidhakAle uDubaddhe vAsAkAle vA uvari sajataM siccamANaM jo sAhU pekkhaMto acchati "nAvasAre tti" anovarise na kareti tassa aannaadii|| imaM ca pacchittaM [bhA.1282] uvarisaMte lahugaM, avassa varisessati tti lahuo u / lahuyA lahuo va kate, nikkANa-kAraNe bAhiM / / cU- uvari sijjamANe caulahuaM, "avassayaM varisissati"ti no anovarise mAsalahUM, avassa varisissatitti tahAvi nikkAraNe bAhiM kareticaulahaM. AsaNNaM vAsaM pAUNa kAraNe vi bAhiM nINeti mAsalahu~ / kiM puNa taM kAraNaM jeNa bAhiM nINijjati ? paDilehaNaTThA asaMsatto vA AtAvaNaTThA / / uvari sijamANe ime dosA[bhA.1283] taMdavUNa sayaM vA, adhavA anne vi aMtie soccaa| ohAvaNamaggahaNaM, kujA duvidhaM ca vocchedaM / cU-taM uvari sijjamANaM "sayaM" saMthAragasAmI daTuM / ahavA - annesiM "aMtie" abbhAse socA obhAvaNaM aggahaNaM duvidhaM voccheyaM vA kujA / / [bhA.1284] anne vi hoti dosA saMjama paNae ya jIva aataae| baMdhANa ya kucchaNatA, ullakkamaNe ya tbbhNgo|| ghU-ulle paNao kuMthU vA samucchaMti, saMjamavirAhaNA / sIyale vA bhattaM jIrati, gelaNNaM, AtavirAhaNA / baMdhA vA kuhati, te kuhiyA tuTuMti, ullo vA akto bhajati / / [bhA.1285] bitiyapade vasadhIe, Thie va ucchedao bhave aNto| paDilehaNamappiNaNe, gilANamAdIsuvihiyA? tu||
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 110, [bhA. 1285 ] 279 cU- varisate vi anovarise na kajjati, vasahI samaMtato galati tti aMto vi Thavito vasahIe timmai tti nAcasArei, paDilehaNaTThA vA nINito, appiNaNaTThA vA nINito // [ bhA. 1286] evaM tA nIharaNaM, haveja adha nINiyaM pi na visAre / gelaNa-vasahI paDaNe, saMbhama paDiNIya - sAgarie / cU- evamAdisu kAraNesu, vasahi-nIharaNaM havejja / aha nINiyaM uvari sijjamANaM nAvasAreti imehiM kAraNehiM / "gilANamAdisuvihiyA u" asya vyAkhyA "gelaNNa" pacchaddhaM / gilANakAraNe vAvaDo, savaM gilANo nAvasAre / vasahipaDaNe vA aMtona ppavesati / udagAganimAdisaesu saMbhamesu nAvasAreti, ativyAkulatvAt / paDinIo vA bAhiM paDikkhati jati esa samaNo niggacchati to naM paMtAvemi, sehassa bAhiM sAgAriyaM / etehiM kAraNehiM anovarise akareMto suddho / / mU. (111) je bhikkhU pADihAriyaM sejjAsaMdhArayaM aNaNunnavettA bAhiM nINeti, nIrNetaM vA sAtijati / / cU- bhikkhU pUrvavat / pADihArako pratyarpaNIyo / asejjAtarassa sejjAtarassa vA saMtito jati puNe mAsakappe doghaM aNuNNavettA aMtohiMto bAhiM nINeti, bAhiMto vA ato atineti tahA vi mAsalahuM / esa suttattho / imA nijuttI [bhA. 1287 ] parisADimaparisADI, sAgariyasaMtiyaM ca paDihArI / doghaM anuNNavettA, aMto bahi neti ANAdI / / cU-kusAtitataNasaMthArae paribhujamANe jassa kiMci parisaDati so parisADI / vaMsakaMbimAdI aparisADI / doccaM aNaNuNNavettA jo neti tassa ANA aNavatthAdi dosA bhavaMti // codagAha - nanu sutte aNaNuNNaveMtassa vi mAsalahuM vuttaM nikkAraNe ? AcAryAha - nikkAraNe sutaM / attho tu kAraNe vidhiM dariseti / avidhIe ime dosA [ bhA. 1288 ] tAI taNaphalagAI, tenAhaDagANi appaNo vA vi / niyaMtA gahiyAI, siTTANi tahA asiTTANi / / cU-te taNaphalayA tassa tenAhaDA vA, appaNo vA / tenAhaDesu nicaMtesu aMtare puvvasAmI dahuM gahitesu sAdhU pucchito jati kaheti jassa te na kaheti vA to ubhayahA vi dosA, tamhA dosapariharaNatyaM vahI bhaNati - saparikkheve ThitANaM aMto mAso bahiM maaso| aMto mAsakappaM kAUNa bahiM nigacchaMto tattheva taNaphalagA geNhaMtu, aha na labdhaMti annagAmaM vayaMtu / aha tesu asivAtikAraNA atthi to te savve taNaphalayAnINaMtu / / imA vihI [bhA. 1289] annauvassayagamaNe, aNapucchA natthi kiMci netavvaM / jo neti anApucchA, tattha u dosA ime hoti // cU-saparikkheve annauvassayaM vayaMtA anApucchAe na kiM ci neyavvaM / "natthi"tti anApRcchya nAsti kiMcinneyamiti / jo puNa anApucchAe neti tassime dosA [ bhA. 1290] kassete taNaphalagA, siTTe amugassa tassa gahaNAdI / niNhavati va so bhIo, paccaMgiralogamuDAho // cU- tenAhaDA anApucchAe niyaMtA puvvasAmiNA diTThA, sAhU pucchito, karasete taNaphalagA ?
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ 280 nizItha-chedasUtram -1-2/111 sAhU bhnnnnti-amugss| tassa geNhaNa kaTTaNAdiyA dosA / aha niNhaveti sobhIto saMto sAhUto paJcaMgira doso padoSaH tasmin saMbhAvyata iti, pratyaMgirA / loge vi uDDAho- "sAdhavo vi paradavyAvahAriNo" tti // gahamAdipadassa imA vakkhA[bhA.1291] nayaNe diDhe siTTe, kaDaNa vavahAra vvhritpcchktte| uDDAhe ya viruMbhaNa, uddavaNe ceva nibisie / / cuu-tnnphlyaaanaapucchaaeneti| tenAhaDA nijamANopuvvasAmiNA diTThA pucchieNa sAhuNA siDhuMamugassa / so rAyapurisehiM hatthe gahiuM kaDio / "cavahArameva"tti puvvasAmiNA saddhiM vavahArottivuttaM bhvti| "vavahArie"ttivavaharitumAraddhe pacchAkaDe tti jite| "uDDAhavirumaNe" ekaM padaM / "uddavite nibbisae" ekkaM padaM / / etesu navasu padesu imaM pacchittaM / [bhA.1292] mAsaguruM vajjitA, pacchittaM hoi navasu evaM tu / lahuo lahugA garugA, challahu chagguruga chedmuuldugN|| cU-niNhavati tti pacchaddhassa imA vakkhA[bhA.1293] ahavA vi asiTThammi ya eseva u tena saMkaNe lhuyaa| nissaMkiyammi gurugA, egamanegeya ghnnaaii|| cU-ahavetyayaM nipAtaH avizabdaH prakAravAcI, "asi?" anAkhyAte, eseva tu teno ti saMkite lahuA, nissaMkite esa teno tti caugurugA, tassevegassa / anegANaM-anegesiM sAhUNaM gahaNAdI ime dosA[bhA.1294] nayaNe diDhe gahite, kaDDa vikaDe vavahAra vivhrie| uDDAhe ya virubhaNa, uddavaNe ceva nivvisae / / cUtenAhaDAdINa taNaphalayANaM anApucchAe nayaNe puvvasAmiNA daTuMtaNaphalayANi sAhussa vA gahaNaM kayaM, vikopayitvA kaDDhaNaM, tvaM cora iti vikovaNaM, sAhussa rAyapurisehiM kaDDaNaM kataM, sAhU te rAyapurise pratIpaM kaddati tti vikaDaNaM / sesA te ceva padAtaM ceva pacchittaM / / ziSyaH prAha - kimastIhazasya saMbhavaH? AcAryAha[bhA.1295] daMtapure AharaNaM, tenAha'vappagAdisu tnnesu| chAvaNamIrAkaraNe, pattharaNa phalA tu caMpAdI / / cU-"daMtapure" daMtavakke AkhyAnakaM pasiddhaM / tatUyathA tatra tenAhaDavappagAdisutaNesusaMbhavo bhave / tAni punaH kimarthaM sAdhavo nayaMti ? ucyate - chAvaNanimittaM vA, mIrAkaraNaM vA / mIrA merAkaDaNamityarthaH / pattharaNatyaM vA / phalagA vi mIrAkaraNa pattharaNanimittaM / te puNacaMpagapaTTAdI bhavaMti ||idaani atenAhaDagAhA bhANiyavvA[bhA.1296] atenAhaDANa-nayane, lahuo lahugA ya hoti simmi| appattiyammi gurugA, voccheda pasajjaNA sese / / cU-atenAhaDataNAI jadineti anApucchAe taNesu lahugo / annena se silu-tujjhaccayA taNA phalayA sAdhUhi vAhiM nINitA ettha lahugA / anuggaho tti etammi vi caulahugA / appattiyammi
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM - 111, [ bhA. 1296 ] gurugA | vocchadaM vA karejjA / tassa sAdhussa taddavassa vA pasajaNA / sesetti annesiM pi sAdhUNaM asanAdiyANa ya davvANaM vocchedo / taNaphalagavizeSajJApanArthamAha : [bhA. 1297] eseva gano niyamA, phalaesu vi hoti AnupuvIe / navaraM puNa nANattaM, cauro lahugA jahannapade // cU- jo taNesu vidhI bhaNati phalagesu vi eso ceva vidhI / navari nANattaM cauro lahugA jahannapade / jattha taNesu mAsalahuM / tattha phalagesu caulahu bhavaMtItyarthaH // [bhA. 1298 ] bitiyaM pahuNivvisae, naDuTThitasuNNamatamaNappajjhe / khaMdhAra agaNibhaMgA, dullabhasaMthArae jataNA / / cU- anApucchAe vi nejja / saMthArapagapabhU nivvisato kato, naTTho vA, uTThito uvvasito vA, suNNopavasito, matobA, aNappajjho vA jAto, khaMdhAvArabhayA vA bahiMto aMto atineti, aggibhaye vA neti, visaya-bhaMge vA neti dullabhasaMthArae vA jataNAe neti / / imA sA jataNA [ bhA. 1299] tammi tu asadhINe vA, paDicarituM vA sahINa vakkhite / puvyAvarasaMphAsu ya, nayaMti aMto va bAhiM vA // cU- gahe saMthAragamAsI jadA asahINo tadA nayaMti, sahINe vA paDicarituM jadA vakkhittacitto tadA nayaMti, puvvasaMjhAe avarasaMjhAe vA aMtAto bAhiM, bAhiMto vA aMto nayaMti // * 281 mU. (112) je bhikkhU sAgAriyasaMtiyaM sejjA-saMdhArayaM anuNNavettA bAhiM nINeti; nIrNetaM vA sAtijati / / mU. (113) je bhikkhU pADihAriyaM sAgAriya-saMtiyaM vA sejjA-saMthArayaM doccaM pi aNaguNNavettA bAhiM nIti, nIrNetaM vA sAtijati // mU. (114) je bhikkhU pADihAriyaM sejjA-saMthArayaM AtAya apaDihaddu saMpavvayai; saMpavvayaMta 'sAtijati / / cU- AdAya gRhItvA, appasihaDDa nAma aNappiNittA, sammaM egIbhAveNa pravrajati saMpravrajati tassa mAsalahuM / esa suttattho / idAniM nijuttI atthaM vitthareti [ bhA. 1300 ] paDihariNI paDihArio ya AtAya taM gaheUNaM / appaDihaddumaNappittu saMpavvae sammagamaNaM tu / / cU- mAsakappe puNNe jammi kule gahito saMdhArayo tassa paJcapiNaMtassa tti jaM dhAraNaM so pADihArito bhaNNati / erisIe kaDAe taM AdAya gRhItvA puNNe mAsakappe apaDihaddumaNappinittu na pratIpaM arpayatItyarthaH / saM egIbhAve vraja / "vraja" gatau samyak pravrajanaM saMpravrajanaM // saMthArago duviho [ bhA. 1301] sejjAsaMthAro U, parisADi aparisADimo hoti / parisADi kAraNammi, aNappiNaNe mAso ANAdI || cU- savvaMgI sejA, aDDAtiyahattho saMdhAro | ahavA sejjA eva saMthArago sejjAsaMdhArago / ekkeko duviho - parisADI aparisADI / uDubaddhe parisADI kAraNe gheppati, taM mAsakappe puNNe -
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ 282 nizItha-chedasUtram -1-2/114 aNappetuM vayaMtassa mAsalahuM ANAdayo dosA / ime ya anne dosA[bhA.1302] socA gata tti lahugA, appattiya guruga jaMca vocchedo| kappaTThakhelaNe nayaNa DahaNa lahu lahugaje jaM jattha / / cU- sutaM tena saMyAragasAmiNA jahA te saMjatA saMthAragaM aNappiNituM gatA, caulahugA picchattaM / pariyaNo ya se bhaNati - "kiM ca saMjatANa dinnena" / so bhaNati - "aNappite vi anuggahoamhaM" / evaMpattie viclhuN|ahappttiyN kreti| taNA mesuNNA hAritA viNAsitA vA caugurugaM |jNc vocchedaM kareti tassa vA annassa vA sAhussa, taddavvassa vA annadavvassa vA, etya vi caugurugaM / ahavA - tammi saMthAraye suNNe kappaTTANi khelaMti, mAsalahuM / aha tuvati maasguruuN|ahanntonyNtinaaslhuN|ahdhNticulhuN|ddjhNtesuy-annpaanaa-jaativiraadhnaa, jAtiniphaNNaM ca // [bhA.1303] kappaTTa-khellaNa-tuyaTThaNe ya lahuo ya hoti gurugA y| itthI-purisa-tuyaTTe, lahugA gurugA ya anAyAre // ghuu-puvvddhNgtaarthm| tammi suNNe saMthAragepurisisthisutuyaDhesucaulahuM |anaayaarmaayrNtesu caugurugaM / ahavA - souMgate imaM pharusavayaNaM bhaNejja / / [bhA.1304] dijaMte vi tadA necchittaNaM appesu ti tti bhaNiUNaM / katakajjA jaNabhogaM, kAtUNa kahiM maNe jattha / / ghU-gahaNakAle nadejaMtaM pi dijamANaM necchiUNaM puNNemAsakappe "appesu"ttievaM bhaNittA neUNa appaNo kate kajje suNNe jaNabhoga kareUNa "kahiM" tti kaM gAma nagaraM vA "manne" ti - punaH zabdo draSTavyaH, yathetti-niTTharaM, kiM puNa gAma nagaraM vA gatetyarthaH / / saMthAragassa gahaNakAle imA vihI[bhA.1305] saMthAregamanege, bhayaNaDhavidhA tu hoti kAyavvA / purise ghara-saMthAre, egamanege ya pttege| cU-saMthAro gheppamANo egANegavayaNe aTTavihabhaMgarayaNA kAyavvA / sA imesu tisu padesu purisa-ghara-saMthArayesu / egeNa sAdhuNA - egAto gharAto ego saMthAro / paDhamobhaMgo / evaM aTTha bhaMgA kAtavvA / "egamanege"tti - ega - gaNe anegagaNesuvA / / sAdhAraNapattegesu khettesu esa vidhI bhaNito / imo appiNatesu vidhI "ANayaNe' gAhA bhaNiyavyA[bhA.1306] ANayaNe jA bhayaNA, sA bhayaNA hoti appiNate vi| voccattha mAyasahite, dosA ya appinnNtmmi| cU-ANayaNe jA aTTiyA bhaMgabhayaNA katA appiNate vi sA ceva aTThiyA bhaMgabhayaNA kAtavvA / aha vivarItaM apeti, mAyaM vA kareti; na vA appeti vocchedAdayo dosA bhavaMti / je paDhamA cattAri bhaMgA tesu jaha ceva gahaNaM taha ceva appiNaM ti / paMcamabhaMge gahamakAle "amha annataro apehiti"tti / esa vidhI na kato, egappaNe boccatthaM bhavati / chaTThabhaMge ego sAdhU, paJcappiNiuM piTThato avaro sAhU ciMteti "majjhayA vitaNakaMbIo tattheva neyavvA, tassa cayANaM majjhe chubhati / ayAnaMtassa, necchati neuM ti, evaM mAyA bhavati / sattamabhaMge tatiyabhaMge vA
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM - 114, [bhA. 1306 ] 283 ohArakaMbIo taNA vA egadhare samappettarasa aNappiNaNaM saMbhavati / jamhA ete dosA tamhA savvehiM savve vIsuM appeyattavyA // kAraNe puNa vivarItaM appeti, na appeti vA / ime ya te kAraNA[bhA. 1307 ] bitiyapadajjhAmite vA desuTThANe va bodhigAdIsu / addhANasIe vA, satya vva padhAvito turitaM // cU- so saMthArago jjhAmito, desuTThANesu vA so saMthAragasAmI kato vi gato, bohiyabhae saMdhAragAmI sAdhU vA naTThA, addhANasIsae vA satyo laddho turitaM pahAvitA, jAva 'ppiNaMti tAva satthAto phiTTaMti tAva anno dullabho sattho // [ bhA. 1308] etehi kAraNehiM, vaccaMte ko vi tarasa tu nivede / appAheMti sAgAriyAdi asata' nnasAdhUNaM // cU- na paJcappiNaMti, vikaraNaM puNa kareMti / anne sAdhU sattheNa vayaMti / ego sAdhu tasseva nivedayati sattho turitaM padhAvito, tena na AnIo, tume iyaM saMthArayaM ANejjaha / anne vA sAdhU bhAMti - tubbhe ima saMthArayaM amuge kule appejjaha / asati sAhUNa sAgAriyAdiNa appAheti / imaM saMthArayaM appejjAha, nivedaNa vA krejjh| esa taNakaMbINaM vidhI bhaNitA // [bhA. 1309] payeca gamo niyamA, phalagANa vi hoti AnupubbIe / caturo lahuyA mAyA anatthi etattha nANattaM // cU-phalagesu savvo eseva vidhI, "navaraM"-viseso, pacchittaM caulahugA / mAyA ya natthi - jahA to kaMbIsu vA anne taNA kaMbIo vA pakkhivaMti tahA phalagANa natthi pakkhevo // mU. (115) je bhikkhU sAgAriyaM saMtiyaM sejjA-saMdhArayaM AyAe avigaraNaM- kaDDu aNappiNittA saMpavvayati; saMpavvayaMtaM vA sAtijjati / / - avikaraNaM nAma jaM saMjateNa kayaM, taNANa vA saMtharaNaM, kaMbINa vA baMdho, phalagassa vA ThavaNaM / esa aphoDittA aNappiNittA vayati mAsalahuM / imA nijjutti [bhA. 1310] parisADimaparisADi tha, sAgAriya saMtiyaM tu saMthAraM / avikaraNaM kAtUNaM, dUtijaMtammi ANAdI // cU-dosu sisira- gimhAsu rIijjati, dUijjati vA, dosu vA padesu rIijjati / / adhivakaraNe ime dosA [bhA. 1311] kiDDa tuyaTTa anAcAra nayaNe DahaNe ya hoti taha ceva / vigaraNa pAsuvA, phalagataNeSu tu sAharaNaM // - cU-kappaTTagANaM kiDDaNaM, tuaTTaNaM, zrIpurisANaM tuyaTTaNe anAyArasevaNaM vA, annattha vA nayaNaM, DahaNaM vA etesu ceva je dosA pacchittaM ca pUrvavat / phalagassa vikaraNaM pAsalliyaM kareti, uDDuM vA karei taNesu sAharaNaM, kaMbIsu baMdhaNa choDaNaM vA // kiMca [bhA. 1312] puMja pAsA gahitaM, tu jaM jahiM taM tahiM ThavetavyaM / phalagaM jutto gahitaM, vAghAte vikaraNaM kuJjA / / cU. je taNA puMjAto gahitA te puMje ThaveyavvA / je pAsAto gahitA te tahiM ThaveyavvA / jaM vA jatto gahiyaM taM tahiyaM ThaveyavyaM ti / kaMbImAdI phalagaM jato padesAto gahitaM taM tahiM ThaveyavvaM /
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ 284 nizItha-chedasUtram -1-2/115 mAsakappe vApuNNe aMtarA vAghAte uppanne niyamA vikaraNaM kAyavvaM, na karejA vi vikaraNaM, na ya pAvejA pacchittaM / / [bhA.1313] bitiyapadamadhAsaMthaDa desuTThANe va bohigaadiisu| __ addhANasIsae vA, sattho va padhAvito turitaM / / ghU-ahAsaMthaDaM nAma nippakaMpaM paTTAdi / zeSaM puurvvt|| mU. (116)je bhikkhU pADihAriyaMvA sAgAriya-saMtiyaMvA sejA-saMthAraMya vippaNaTuM na gavasati, na gavasaMtaM vA sAtijati / / dhU-vi iti vidhIe, paiti prakAreNa, rakhiJjamANo naTTho vippnttttho| zeSaM pUrvavat / [bhA.1314] saMthAravipanAse basadhIpAlassa maggaNA hoti / suNNe bAla-gilANe, avvattArovaNA bhnnitaa| cU-sutte saMthAravippaNAso diTTho / so puNa nAso arakkhite saMbhavati, kurakhite vA / aMto vasahIpAlagassa maggaNA kajjati, suNNaM vA vasahiM kareti, bAlaM vA vasahIpAlaM Thaveti // ete, padesugaNAdhipatiNo ArovaNA bhaNati[bhA.1315] paDhamammiya catulahugA, sesANaM mAsigaM tu nANattaM / dohi gurU egeNaM, cautthapade dohi vI lhuo| ghU- paDhama suNNapadaM, tattha caulahugA / sesesu tisu bAla-gilANa-avvattesu mAsalahuM / "nANatta"miti visesitaMtavakAlehiM caulahuaM, tavakAlehiM gurugaM, bAle tavaguruM, gilANekAlaguruM, avvatte dohiM vilahuM / / suNNe ime dosA - [bhA.1316] micchatta-baDuya-cAraNa-bhaDe ya maraNaM ca tiriymnuyaannN| Adesa-vAla-nikkeyaNe ya suNNe bhave dosaa|| cU-micchattadArassa vakkhANaM- suNNaM vasahI kareMtANaM sejjAyaro micchattaM vaejja / / [bhA.1317] soccA'pattimapattiya, akataNNu adakkhiNA duvidhchedo| bhatibharAgamadhADaNa, garahA na labmaMti va'nnattha / / cU-te sAhU suNNaM vasahiM kAuM gayA savvabhaMDagamAdAya / sAgArieNaM suNNA vasahI dihA-so pucchati kahiM gatA sAhU ? annehiM se kahiyaM - na yANAmo / ahavA bhaNaMti - savvabhaMDagamAtAya gatA / te saMtie soccA jati tassa'ppattiyaM appItimuppANA to sAhUNa caulahuM / aha se appatiyaM jAtaM, appattio ya bhaNAti - aho ! akayaNNU sAdhavo, adakkhiNNA, niNNehA, anApucchAe gayA, logovayAraM pi na jANaMti, logovayAravirahitesu vA kuto dhammo / evaM appattie cauguruM / duvidha-vocchedaM vA karejA / tassa vA sAhussa / annassa vA taddavvassa vA annadavvassa vA / evaM so ruTTho / te ya bhikkhAyariyAya gatA bhattapANabhariyabhAyaNA aagtaa|ksaatito ghADeti / divasato caulahuM / te ya bhattapANovagaraNabhArAkkaMtA pagalaMteya anavasahiM maggamANA gADhaM pritaavinNti| tanniSphaNNaM ca pacchittaM / garahijjete ya logeNa- nUnaM tu asAdhukiriyaTTitA, tena ghADiyA, annatya vi ThAgaM na labhaMti / te ya vasahimalabhamANA annaM khettaM vaena / evaM mAsakappe bhedo bhavati ||jto bhaNNati
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ 285 uddezaka : 2, mUlaM-116, [bhA. 1317] [bhA.1318] bhedo ya mAsakappe, jamalaMbhe vihAti niggatAvaNNe / bahi-bhutta nisAgamaNe, garaha-vinAsA ya savisesA / / cU-mAsakappebhedeyajA virAhaNA, jaMcateaddhANekhuhapivAsAsIuNha vA sazramaMvasahimalabhaMtA pAvaMti tanniSphaNNaM / jaM ca so u durUho vihAti niggayANaM annasAhUNaM na dejja vasahiM / vasahiprabhAve yajaMcate pAvihitisAvayateNAti / etehito tanniSphaNNaM / ete bhikkhaM hiMDiuM AgatANa dosA / agha bAhiM bhottuMsuttaporisiM kAuM viyAle AgatA na labhaMti to caugurugaM / rAo ghADitA rAo ceva annaM vasahiM maggamANA savisesaM garahaM pAviti / rAo ya aDatA tena-sAvaya-vAlakaMTaka-Arakkhiehi to savisesaM vinAsaM pAveMti / ahavA-so sampattaM paDicaNNo anApucchAe niggatA / "Aloiya"tti kAuMmicchattaM vaejjA / / idAniM vaDuya tti dAraM[bhA.1319] uNNaM daTuM vaDugA, obhAsaNa ThAha jati gatA smnnaa| Agamapavesa'saMkhaDa sAgari dinnaM mae diyANaM / / cU-dunnaM vasahiM dardu vaDuehiM sAgArio obhaTTho / so sAgArio bhaNAti- samaNA ThitA? te bhagaMti-gatA, suNNA vasahI ciTThati / so bhaNAti - ThAha, jati gatA sAhU / te evaM ThitA sAhU ya AgayA vasahiM pavisaMtA baDuehiM niruddhA / evaM tesiM asaMkhaDaM nAyaM / sAhU bhaNaMti - "amha dinnA" / itare bhaNaMti - "amha dinnA' / sAhU sAgArisamIve gatA bhaNati - vaDuehi niruddhA vasahI |so bhaNati-tujhe vasahiM suNNaM kAuMniggayA, ato mae suNNa tti kAuMvaDuyANa dattA / / sejjAyarI bhaNati[bhA.1320] saMbhicceNaM va acchaha, aliyaM na kare mahaMtu appANaM / uDDaMcaga adhikaraNaM, ubhayapadosaMca nicchUDhA / / cU-saMbhicceNa acchaha egaTThA ceva, aliyavAdI appANaM ahaM na karemi, ato ahaM na ghADemi / tattha saMbhicceNaM acchaMtANaM sajjhAya-paDilehaNa-paccakkhANa-vaMdanAdisu uhuMcaye karejja / kuTTiyAokareja / tattha koi asahaNasAhU tehiM saddhiM adhikaraNaM krej| te sAhUhi vA nicchUDhA, ahAbhaddasejAyareNa vA nicchUDhA, sAhussa sejAyarasa vA ubhayassa vA padosaM gacchejja // [bhA.1321] sAgArisaMjatANaM, nicchUDhA tena agnimaadiisu| jaMkAhiti pauTThA, suNNaM kareMte tamAvajje / / cU-paduTThoAuseja vAhaNejja vA gihAti vADaheja vA hareja vA kiMci / annaMca asaMjaehiM saddhiM vasaMtANaM AujovaNa vaNiyAdidosA bhavaMti / sAhUhiM sejAtareNa vA nicchUDhA padosaM gatA, jahA vaDuyA tenAganimAdidose karejA / ettha uvakaraNavavahArAdisu jaM pacchittaM taM savvaM, suNNaM kareMto pAvati // "cAraNa-bhaDe" do dAre egagAhAe vakkhANeti[bhA.1322] emeva cAraNabhaDe, cAraNa uDDecagA tu adhiytro| nicchUDhA va padosaM, teNAganimAdi jaya bhugaa|| cuu-"caar-bhdde"ttidodaargtaa||idaanimrnnN tiriyamanuyANaMAtesAya" etetini dArA egaDhe bhaNAti[bhA.1323] chaDDaNe kAuDDAho, nAsArisA sutta'vaNNe acchNte| iti ubhayamaraNadosA, AdesajadhA baDyamAdI / /
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 12/116 cU-suNNavasahIe tirikkhajoNiyA goNasuNagamAdI, maNuo raMko chevaDito vA, pavisittA mareja / tattha jati asaMjateNaM chaDDAveMti to asaMjato kAyANa uvariM chaDDeti chakkAyANa virAhaNA / ahavA saMjamabhIto asaMjaeNa na chaTTAveti, necchati vA asaMjato, tato appaNA ceva chaDDeti / "garahiya"tti kAuM uDDAho bhavati / aha etiM dosANaM bhIyA na pareNa appaNA vA chaDDeti to tattha acchaMte kuhiyagaMdheNaM nAsArisAo jAyaMti, taM ceva asajjhAyaM ti kAuM suttaporisiM attha porisaM vA na kareti, tanniSphaNNaM pacchittaM ca bhavati / logo ya avaNNaM geNhati - asuiyA susANe'cchaMti / tammi kalevare acchaMte ete dosA / iti upapradarzane / ubhayaM tiriyamaNuyA / AesA nAma pAhuNagA / tesu je vaDuya-cAra bhaDANa dosA te niravasesA / / tinni ya dArA gayA / idAniM "vAlanikkeyaNe" ya do dArA egaTThA vakkhANeti - [bhA. 1324] adhikaraNamAraNANI, nitammi acchaMte vAle Atavadho / tiriyI ya jahA vAle, maNussasUyI ya uDDAho // cU-vAlo nAma ahirUpaM sappAdi, suNNavasahIe pavisejja / jati sAdhavo AgayA tannikkAleMti to adhikaraNaM bhavati / kahaM ? haritAdimajjheNa gacchejjA, maMDUgAdi vA isejjA, mAriti vA nINito logeNa / aha etaddosabhItA na chaDDeti to acchaMte vAle Ayavadho, tena Dakko sAhU marejja, tanniSphaNNaM ca pacchittaM bhavati / nikkeyaNaM duvidhaM - tirakkhINaM maNussINa y| tirakkhINa jahA vAle adhikaraNaM mAraNaM Ayavaho ya / maNussI jati suNNAe vasahIe pavesejjA to logo bhaNeja - etehiM caiva taM jaNiyaM etIe uDDAho / ahanINijja ti to adhikaraNaM, niraNukaMpa tti vA uDDAho, taM vA ceDarUvaM, sA vA vAtAtavehiM marejjA / athavA - sA nINicaMtI paTTA 2chobha chubheja - jAha etehiM me jaNiyaM / idAniM niSThubhaMti ti uDDAho // athavA 286 - [bhA.1325] chaDDeUNa jati gatA, ujjhamaNujajhate hoMti dosA tu / evaM tA suNNAe, bAle Thavite ime dosA // cU- kAtI anAhitthI bahicAriNI vA sAdhuvasahIe suNNAe pavisittA taM ceDarUvaM chaDDettA gayA / te sAdhavo niraNukaMpA jai ujjhaMti tayA sigAlAdisu vA khajati, vAtAvatesu vA marejjA / anujjhaMtesu tammi ruaMte asajjhAo, logo vA bhaNeja - kuto evaM? jai vasahIe suNNAe pavisittA ceDarUvaM chaDittaM, rAyapurisA vA gavesejja / evaM vitthAre uDDAhobbhavo bhave // suNNavasahI dosA / suNNavasahIdosabhItA bAlaM Thavejja, tatthime dosA[bhA. 1326] bali dhammakahA kiDDA, pamajjaNA varisaNA ya pAhuDiyA / khaMdhAra agaNibhaMge mAlavateNA va nAtIyA / / [bhA. 1327] annavasatIe asatI, devakulAdI ThitA tu hojA hi / baliyA varisAdINaM, tArisae saMbhavo hojjA / / cU- tattha paDhamaM dAraM bali tti / uvadoso sapAhuDiyAe vasahIe na ThAyavvaM, te ya sAhuNo kAraNeNa devakulamAdisu sapAhuDiyAe vasahIe ThitA hojjA, te puNa balikArayA sabhAveNa vaejA, kayageNa vA / tattha sabhAvigeNa bhaNNati - [ bhA. 1328] sAbhAviyanissAe va Agato bhaMDagaM avaharati / nINAviMti va bAhiM, jA pavisati tA haraMta'nne //
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 2, mUlaM-116, [bhA. 1328] 287 ghU-sAbhAvigAbalI nasAhUNa kAraNA avahAranimittaM aaninyjti|appnno devayapUyaNaTThatAe AgayA, na haraNa buddhIe / tersi baliM karemANANaM virahaM pAsittA haraNabuddhI jAtA, tAhe haraMti tantrIssAe / anne puNa dhuttA balikAraganIssAe AgatA / jatA ete baliM karissaMti tadA so bAlo vasahIpAlo bAhiM nikkalissati bahujaNattaNeNa vA vakkhito bhavissati, tadA amhe avaharissAmo tti avaharaMti / avaharaNadvatAe bhaNaMti to dhuttA - ahera khuDDagA bhaMDagaM tujhe bAhiM nINitellayaM karehi, mA vinnssihi| tAhe so bAlotaM kajaM ayANato bahuMca uvakaraNaM ekkAvArAe acAeMto thevaM thevaM ghettuM nINeti, jAva annassa pavisati tAva'nnaM haraMti anne ghuttA / / [bhA.1329] emeva kativiyAe, nicchoDhuM taM haraMti se uvadhi / bAhiM va tumaM ciTThasu, avaNe uvadhiM ca jA kunimo| cU- kayavabalI sAhuvakaraNassa haraNaTThatAe jaNAulo vakhittassa harissAmo tti kareMti / jahA sAbhAviyAe tannissAgatA dhuttA vAlaM nicchoDhuM harati / evaM kaiyaveNa vi / athavA -taM bAlaM maNaMti - bAhiM tunaM ciTThasu, jAva amhe uvAlevaNAdi karemo, uvakaraNa vA bAhiM nINehi / / bali tti dAraM gataM / idAniM "dhammakahe"tti dAraM bhaNNati[bhA.1330] katageNa sabhAveNa va, kahA pamatte haraMti se anne / kiDDai taheva rikkhA, pAsa tti va taheva kiDDadugaM / / cU-dhamma pi kayageNa vA sabhAveNa vA suNejja / sAbhAviyadhaNma-savaNe pamattassa dhammakahAe anne se uvakaraNaM harati / kaitava-dhammasavaNe anne pucchati, anne haraMti / dhammakahe tti dAraM gataM / "kiDDu"tti dAraM bhaNNati-taheva "kiDDaduga"tti | jahA balIe sabhAveNa kaitaveNa vA eMti tahA kiDDAnimittamavi tattha so bAlo sayaM vA kiDDeja, tehiM vA bhaNio kiDDenja / rikkha tti rekhA ko kativAre jippati, sayaMrehA kaDati, tehiM vA bhaNio kavati / athavA - bAlattaNeNa te kiDaMte pAsaMto acchti| evaM vakkhittassa avaharaMti te bhuyNgaa|| kiDDa tti dAraM gataM / idAni "pamajjaNA varisaNa"tti do dArA[bhA.1331] jo gheva baliyagamo, pamajaNA parisaNe vi socev| pAhaDiyaM vA giNhasu, paDisADaNiyaM vajA kunimo|| cU-jo balIe gamoprakAraHsAevasaddo-avadhAraNe, sammajaNaM,pramArjanaM, AvarisaNaM pANieNaM upphosaNaM, ihAvi sa eva prakArArthaH / idAni "pAhuDi" ti dAraM bhaNNati-pacchaddhaM / pAhuDiyatti bhikkhA-bali-kUra-parisADaNaM vA / taM pi duvidhaM - kaItaveNa vA, samAteNa vA / koti bhaNejja - ehighare, bhikkhaMgeNhAhi ahvaabhnnej-jaavccnniyNkremotaacduvaarecitttths|evNbhikkhaagyss bAhire Thiyassa vA avhrNti|| "pAhuDiya" tti dAraM gataM / idAni "khaMdhAvAra-gaNi"tti do dArA bhaNNaMti[bhA.1332] khaMdhArabhayA nAsati, so vA ete tti katitave naase| agaNibhayA va palAyati, nassusu agaNI va eseti // cU-khaMdhAre patte bAlattaNeNa tabbhayA nAsati, nAsaMto hIrejjA / suNNavasahIe vA se uvakaraNaM hIrejje / kayageNa sabhAveNa vA bhameja so vA ete tti, sa iti khaMdhAvAra ityarthaH |evN svabhAvena,
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-2 / 116 kRtakena vA tad bhayAnnasyamAnasya AtmopakaraNApahArasaMbhava ityarthaH / sAbhAviyaagaNIte vi tabbhayA nAsati, koti kaitaveNa bhaNejja - DahamANo agaNIe se ijjusu, gacchetyarthaH / evaM naSTe uvakaraNaM avaharati // ime ya anne dosA bhavaMti - 288 [bhA. 1333] uvadhI lobha-bhayA vA, na nIti na ya tattha kiMci nINeti / gutto va saMyajjhati, uvadhI ya vinA tu jA hAnI // cU- uvahIe luddho AyariyAdi vA jurIhiMti tabbhayA na nIti / na ya bAlattaNeNa kiM ci uvakaraNaM nIti, gutto praviSTaH uvakaraNanimittaM aganibhayA vA paviTTho sayaM Dajjhati, uvahiM viNA jA parihANI tanniSphaNNaM / agaNi tti dAraM gataM // [bhA. 1334] iMDiyasobhAdIo, bhaMgo adhavA vi bohigAdibhayA / tattha vi hIrejja sayaM, uvadhI vA tena jaM tu vinA // cU- bhaMgazabdaH khaMdhAvAra- agaNIsu yojyaH / ahavA - "bhaMge" tti daMDite mate bhaMgo bhavati / ahavA - bohigabhayebhaMgo bhavejja / ettha vi sayaM hIrejja uvahI vA / tena vinA jaM pAvati / tanniSphaNNaM / / idAnaM "mAlavateNe "tti dAraM [ bhA. 1335 ] mAlavateNA paDitA, itare vA nAsate janena samaM / na gehati sAruvadhI, tappaDibaddho va hIrejA / / cU- mAlavago pavvato, tassuvariM visamaMte teNayA vasaMti, te mAlavateNA / tesu paDiesu nAsate janena samaM itare vitti / kaitaveNa koI bhaNeti mAlavateNA pddiyaa| so bAlo nAsaMto na geNhati sAruvahiM, tammi vA ucakaraNe paDibaddho sa eva bAlo hIrejja || mAlavateNe tti dAraM gataM / IdANi "nAi" tati dAraM / taM pi sabhAveNa katitaveNa vA [ bhA. 1336 ] saNNAtatehi nIte, eMti va nItaM ti naThThe jaM tuvadhiM / kehi nIyaMti kaitave, kahie annassa so kadhae // cU- saNNAyaehiM AgaehiM vasahIe ekkato nIto ya / tammi nIte annA uvahiM hareja, taniSpannaM / ahavA - annena te tassa nItAeMtA diTThA, tena se kahiyaM nIyA ee eMti, AgayA vA, tAhe so bhavA dalAe / evaM tA sabhAveNaM / aha kaitaveNa kei jaNA do dhuttA bharitA / tAna ekko cellayasamIvaM gato, pucchati - tujjha kiM nAmaM ? tena se kahiyaM - amugaM ti / kAha vA tumaM jao uppanno ? mAupiubhaginimAugANaM nAma goyAtiM vayo vaNNo // - [mA. 1337] cidhehiM AgamettuM so vi ya sAhati se tuha niyA pattA / naTTe uvadhi gahaNaM, tehiM bahi pesito haratI / / - cU-ciMdhehiM AgameuM annassa saahti| so khuDDagasamIvaM gato bhAi - aho iMdasamma ! kiM te vaTThati ? khuDDago bhaNAti - majjha nAmaM kahaM jAnAsi ? so bhaNati na tujjha kevalaM, savvassa vite piumAdiyassa savvassa sayaNassa jANAmi / savvammi kahie saMvadie ya dhutto bhaNAti - te tujjha sayaNA Agata / tava kaeNa, amugattha mae diTTha tti, idAniM muhuttametteNa pavisaMti / tAhe so 1 palAyati / te ya uvahiM haraMti / athavA bhaNejjA ahaM te tehi va tAvato pesito, so vi tassa visaMbhejjA | vIsatthassa ya uvahiM hareja | ahavA so bhaNejjA ahaM tava kaeNa pesio, ehi -
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-116, [bhA. 1337) 289 gacchAmo / tAhe so palAena / so vi se uvadhiM harejna / aha icchai khuDDago gaMtuM taM ceva harati / balAdiyANa tiNha vi ete dArA saMbhavati / Aha[bhA.1338] ete pade na rakkhati, bAlagilANe tadheva avvatte / niddA-kadhA-pamatte, vattevi huje bhave bhikkhU / / cU-etemicchattAdimAlavateNa-nAi-pajjavasANApadAna rakkhatibAlo, gilANoyabAlagilANe, tahA avvatto vi na rakkhati, ete pade ajJatvAnna rakSati / jo puNavatto bhikkhU so niddaa-vikthaaprmaadtvaat|| bAla iti dAraM gataM / idAni "gilANa avvatta' do dArA[bhA.1339] emeva gilANe vI, sayakiDDakadhApalAyaNe mottuM / avvatto tu agIto, rakkhaNakappe parokkho tu|| cU- evameva tti je bAladosA te gilANe vi / navaraM - tassa jo Ayasamutyo kiDDAdoso dhammakahAdidoso vA, bhayA palAyaNadosA ya, ete na saMbhavaMti / asamarthatvAt / gilANo vA paribhUto tti kAuM vasahipAlo tti na ThaviJjati / egAgI vA acchaMto kuvati / logo vA bhaNatiaho niranukaMpA chaDDeuM gayA, uDDAho bhavati / apatthaM vA akappiaMvA egAgI acchato bhujejjA / avvatto nAma agIyattho, so rakkhaNakappe "parokkho" balidhammakahAdisu sAbhAviyakRtakesu vA ajJa ityrthH||jmhaa ete dosA bAlAiyANaM[bhA.1340] tamhA khalu abAle, agilANe vattamappamatte ya / kappati vasadhIpAle, dhitimaM taha vIriyasamatthe / / cU-tamheti kAraNA, khalu iti avadhAraNe, abAla iti aSTavarSa-pratiSedhArtha / asAvapi aglAna,abAlo viyovatto, davyato vaMjaNajAto, bhaavogiitttho| so viappamatto "kappati" tti / eriso vasahipAlo ThaveuM / kiM "dhitimaM" so vasahipAlo taNhAe vAchuhAe vA parigato na suNNaM vasahiM kAuMbhattAevApANAe vA gacchati, dhitibalasaMpanno houM / "tathe"tiyathAdhRtibalena yuktaH tathA viiryennaapi|viiriysssaamtthN vIriyasAmatyaM / samatthasaddovAyuktavAcakaH, vIryayukta ityarthaH / na tena paDinIehiM parabbhato vi jiNakapatigo va udAsiNNaM bhAveti, savvAvatIsu vIriyasAmatthaM dariseti / / te puNa kettiyA vasahipAlA ThaveyavvA? ucyate[bhA.1341] sai lAmammi aniyatA, panagaMjA tAva hot'vochittii| jahanneNa guru acchati, saMdiTTho vA imA jataNA / / ghU- sati bhattapAnalaMbhe jAvatiehiM bhikkhAe gacchaMtehiM gacchassa pajjattaM bhavati, tAvatiyA abhiggahiyaaNabhiggahIyA vA gacchaMti / sesA aNiyayA acchaMti / ahavA-panagaMvA Ayariyo uvajjhAo pavattI thero gaNAvacchetito ya ete paMca / ahavA - Ayario uvajjhAo thero khuDDo seho ete paMca / ahavA-jo sutatthANa avvocchittiM kAhiti so Ayariyassa sahAto acchati / aha na saMtharati to jahanneNa guru ciTThati / ahavA - Ayariyassa kulAdikalehiM niggamaNaM hoJja, tAhe jo AyarieNa saMdiTTo - "mayA niggate amugassa savvaM AloyaNAdi karejaha' so vA acchatu / tassa ya vattassa vasahipAlassa balivammakahAdiesu sabhAvakatagesu paDuppannesu imA [15] 197 Jain caucation International
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ 290 nizItha-chedasUtram -1-2/116 jayaNA // [bhA.1342] appubamatihikaraNe, gAhA na ya annabhaMDagaM chivimo / bhaNati ya aThAyamANe, jaM nAsati tujjhataM uvriN|| cU-apuvvA balikArayAje tammi devakule paDicaragA, tena bhavaMti / ettha'hami-cauddasAdisu balI kaJjati / te puNa atihI te ceva uvahitA / katageNa teNaga tti pAUNaM gAhaM bhaNati "na vi loNaM loNijnati, na vi tuppinnati ghataM va telaM vA / kiha nAma logaDaMbhaga! vaTTammi Thavijate vtttto"|| "annaM bhaMDehi vaNaM, vaNakuTTaga! jattha te vahai caMcU / bhaMgura vaNa vuggAhita !, ime hu khadirA vairasArA / evaM vuttaM amhe jAya tti nAsaMti / ahavA - te bhaNija - imaM uvahiM avaNehi, amhe baliM karemo / tAhe sAhU bhaNati - bhikkhAdigatANaM annasAhUNaM amhe uvakaraNaM nacchivAmo / aha te dhuttA voleNa hariukAmA eke koNAdisu sayameva kaaumaarddho|taahe sAhU bhaNAti-vasahIe bAhiM ThiccA annajaNaM suNAveMto - aho ! ime keti mama valAmoDIe uvakaraNaM viloveti / evaM ca bhaNAti- "jaM nAsati taM tujhaM uvriN|| [bhA.1343] kAraNe sapAhuDi-ThitA, vAsAsu kareMti egmaayaagN| sAbhAviyadiTTe vA, bhaNatijA saarvemuvhiN|| dhU-sapAhuDiyAe vasIe na ThAtavvaM / te puNa sAhavo anna-vasahi-abhAve kAraNe ThitA / tatya vAsAsuuvakaraNaMegamAyogaMegabaMdhaNaM kreNti| aha balikarA sAbhAviyatithIe kareti / diThThapuvvA ya balikArakA / tAhe sAdhU bhaNati - jAva amhe egakoNe sAravemo uvahiM tAva ThitA hoi|| [bhA.134] ubbarage koNe vA, kAtUNa bhaNAti mA hulevADe / bahubala-pellaNa 'sAravaNe, taheva jaM nAsatI tujhaM / / ca-savvovagaraNaM ubarage chubhaMti / aha nasthi ubbarago to savvovakaraNaM egakoNe kreNti| annattha vA kAUNaM bhaNaMti - saNiyaM uvalevaNaM karejAha, mA levADehiha / aha te bahu balA ya pellaMti sAravijaMtaM na paDikkhaMti / ettha vi taheva bhaNAti - "jaM nAsati taM tujjhaM uvriN'| katageNa, sabhAveNa vA dhammasavaNovahita bhaNAti[bhA.1345] natthi kahAladdhI me, dihro va bhaNAti dukkhatI kiM ci / dAnAdi asaMkaNiyA, abhikkhamuvaogakaraNaM tu // cU-natyaM me dhammakahA laddhI, na vA jANAmi / te bhaNaMti - dihro purA amhehiM kaheMto dhammaM / tAhebhaNAti-siraMgalagodAdukkhati, vissritNvaatNpuvvaadhiitN| aha te dAnAdisaDDA asaMkaNiyA, tesiM kaheMto puNo-puNo uvakaraNe uvauJjati, mA tannissAe anne avaharejja / AdisaddAto abhigamasammattAdiNa gheppaMti / / kiDDAe imA jayaNA[bhA.1346] daTuMpi neNa lajjhA, mA kiDDaha mA hareja ko tattha / sammajaNA''carisaNa, pAhuDiyA ceva bali saresA / / cU- daTuM pi amhaM na kappati, mA tujhe kiDDaha, mA tujhe nissAe amhaM uvakaraNaM harejja,
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-116, [bhA. 1346] 291 saMmaJjaNe AvarisANe pAhuDiyAe ya jahA balIe jayaNA taheva daTThavvA / / bhikkhAnimaMtito isa bhaNAti - [bhA.1347] aMtara nimaMtio vA, khaMdhAre kaitave imaM bhaNati / kiNNe nirAgasANaM, guttikaro kAhitI rAyA / / ghU-bhikkhAnimaMtito bhaNAti - ajja amhANa "aMtara" tti uvavAso / kaitava-khaMdhAvAre imaM bhaNati- "kima"ti paraprazne, na ityAtmanirdeze, AkRSyata iti AgasaNaM, taM ca daviNaM, taM jassa natthi so nirAgaso / guttiM karotI ti guttikaro, guttI rakkhA bhaNNati / sa guttikaro rAyA amhaM nirAgasANaM kiM kAhiti ||saabhaavit-khNdhaavaare imaM maNAti[bhA.1348] pabhu-anu-pabhuNo AvedanaM tu pellaMti jAva nANemi / taha vi hu aThAyamANe, pAse jaMvA tati netuN|| cU-pabhU nAma rAyA, anuppabhu juvarAyA, senAvatimAdiNoM vA, AvedanaM tesiM jANAvaNaM, amhaM uvakaraNaM khaMdhAvAriehiM dheppati pellaMti vA te vasahiM / rAyarakkhiyA ya tavovaNavAsiNo bhavaMti / taM rakkhaha amhaM tAhe rAyapurisehaM jati rakkhAti to laDheM / adha na rakkhaMtina vA rAyANaM vinnaveuM avagAso, te ya pellaMti, tAhe bhaNAti - jAvovakaraNaM niSphiDemi tA hoha / taha vi aTTAyamANesu vasahinimittaM va pellaMtesu egapasse uvakaraNaM kAuM rakkhati / aha na saketi rakkhauM vamAlIbhUtaM, tAhe kappaM pattharettA savyokaraNaM baMdhati, baMdhettA nINeti / aha na caeti neuM bahuM uvakaraNaM, tAhedosutisuvA kappesubaMdhettAkollagaparaMparaeNa nINeti |ah bahUmilattA hariupAraddhA, tAha jaMtarati neuM jaM vA pAse AyattaM tatiyaM neti / / jattha aggI sAhAvio tattha[bhA.1349] kollaparaMparasaMkaliyA''gAsaM neti vaatpddilomN| accallINe jalaNe, akkhAdIsArabhaMDaM tu|| cU-kollugA nAma sigAlA / jahA te puttabhaMDAti thAmAto thAmaM saMcAreMtA egaM puttabhaMDaM thovaM bhUmi neuM jatthataMca te apacchime pelle paloeti tattha muMcati, tAhe pacchime sabbe tattha saMcAreuM puNo aggato saMcAreti / evaM ceva na ati dUratthe agaNimmi kollagaparaMparasaMkaliyA diluteNaM, saMkaliyaM vA doreNa baddhaM jato AgAsaM vA tappaDilomaM vA tato nayati / atIva accatthaM lIno acallIno AsannamityarthaH / ahavA - atIva rUDho accallUDho, evaM atIva prajvalitetyarthaH / pradIpte jvalane kiM karotI ti jAvatitaM tarati tAvatiyaM sArabhaMDaM nInAti // jattha mAlavataNA tattha[bhA.1350] asarIrateNabhaMge, jano palAyate tujaM tarati netuM / __na vi dhUmo na vi bolaM, na duvati jano kaitaveNaM / / cU-asarIre ttije mAnusaMna haraMti tArise teNabhayabhaMge bahujaneya palAyaNe jAvatiyaM uvakaraNaM neuM tarati sakkati taM neti / kRtakAgnau kRtakacAreSu ca pazcArdheNa na vi dhUmo dIsati, na yA vi janavolaH, na ya jaNe dravati, sIghraM vrajati / evaM kaitaveNaM ti nAyavvaM / / saNNAyagaddAre imaM bhaNati[bhA.1351] anna-kula-gotta-kahaNaM, pattesu va bhItapuriso pelleti / puvaM abhItapuriso, bhaNAti lajjAe na gato mi / /
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ 292 nizItha-chedasUtram -1-2/116 ghU-annAyamadiTThapubbesu, annaM nAmaMannaM goyaM annaM kula savvamaNNamAikkhati |jsth puNa te ceva saMjayaniyA pattA tattha jai puvvaM bhItapuriso AsI to naM te pelleti, suTu dhADeti / erisaM tubhehiM tayA mamAvahAriyaM, idAna se rAule baMdhAvemi / aha puvvaM bhIta-puriso bhaNAti-ahamavi pavvajAe parAbhaggo, lajjamANo tubbhe na bhaNAmi jahA unnikkhimAmi tti, lajjamANo ya gharaM na gatomi / tubbhehiM sUMdaraM kataM jaM mama ahrAe AgayA, ettAhe gamissAmi / / [bhA.1352] jA tAva Thavemi vae ya, patte kuDDAdicheda saMgAro / mA siM hIrejjavadhi, acchadha jAnaM nivedemi|| cU-kiMtuacchaha jA sAhuNo eMti, je mae vate gahitetassaMtite tesiM ceva paDinikkhivAmi, vAsuNNe tesiM uvakaraNahAro bhavissati evaM uvAeNa dharetijAva sAhuNo pattA |ah teanAgatesu sAhusu balA neumAraddhA / tAhe bhaNAti-aMto uvassayassa jAva te Thavemi tAva ThiyA hoha, tAhe pavisittA bAraM Thaveti / pattesu sAhusupaDissayasaMdhi chettA saMgAraMca kAuMnAsati / ahavA bhaNejA - mA tesiM suNNe uvahI hIreja, tumhe rakkhamANA acchaha, jAva ahaMtesi niveemi, evaM vottu niggacchati / te ya sAhU bhaNAti - mae amugegavesejaha / / [mA.1353] khaMdhArAtI nAtuM, itare vi duyaM tarhi samahilleti / appAheti va sodhI, amugaM kajjaM duyaM eha / / cU- itare vi sAdhavo bhikkhAigayA / itare vi sAdhU khaMdhAra-agaNi-teNagamAdI nAuM drutaM zIghraM tahiti Ize samuppanne vasahIe samabhilaMti vasahimAgacchaMti / ahavA - samaM ti tatkSaNAt skandhAvArAdaprayojane utpannamAtreevAbhimukhena vasihaM nilyNti|so vivasahipAlobhikkhAdigANaM saMdisati - amugaM kajaM, drutaM zIghramAgacchaye ti ||codk Aha[bhA.1354] saMthAravippanAso, evaM suna vijae kadhaMcidavi / nAse avijamANe, sutta aphalaM suNa jadhA saphalaM / / cU- saMthAravippanAso evaM surakkhite na vidyate / evaM nAse avidyamAne jaM vadaha suttaM "saMthAravippanAso' tti taM ajuttaM, ayuktatvAt / sUvamaphalaM prApta / atha cet sUtraM saphalaM to jaM vadaha "eriso vasahipAlo'' eva na ghaTati / evaM te ubhayahA dosA / evamukte AcAryAha - suNaha jahA sphlN|| [bhA.1355]paDilehaNamANayaNe, appiNA''tAvaNaNA bahiM rhite| tena-agaNIyAo, sNbhm-bhy-rtthtth-utthaanne|| cU-paDilehaNaTThA bAhiM nINito sAdhU pAda-puMchaNassa jAva Thito jahiM so saMthArao Asi tattha jAva baMdhe muyati tAva ogAsaM jAva pavisati / "ANayaNe"tti Anijato aMtarA Thavito vA ANeuM bAhiM, evaM appiNaNaDAe bAhiM Thavio nijaMto vA / aMtarA rAyapurisehiM rAyabaleNa vaa|aataavnntttthaa bAhiM Thavito bAhiMsAhurahitezUnyetyarthaH / ahavA-teNagaagaNIyAoegatarasaMbhame avahito, bohitabhae vA rajhuTThANe vA avhito|| [bhA.1356] etto egatareNaM, kAraNajAteNa vippnnttuNtu| je bhikkhU na gavasati, so pAvati ANamAdINi ||
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 2, mUlaM-116, [bhA. 1356] 293 cU-je ete paDilehaNAdi kAraNA bhaNitA, etto egatareNaM saMthAra-vipanAso rakkhijaMte vi havejjA / tameva saMthAragaM vippaNaTuM jati na gavasati to taNesu mAsalahuM, kaMbiphalage ya caulahuM, ANAdiNo ya dosaa|| mA. (1357] appaccao akittI, maggaMte suttatthprihaannii| voccheda-dhuAvaNe vA, tena vinA je ya dosA tu / / cU- pADihArige aNappiNijjamANe appanao bhavati, paJcappiNIhAmi tti aNappinaMte musAvAdiNo tti akittI, annaM ca saMthArayaM maggaMtANa suttatthANaM parihANI, vocchedo tassa vA annassa vA, dhuAvaNaM nAma davAvaNaM, tena vA saMthAragena vinA jA parihANI tannipphaNNaM / / jamhA ete dosA[mA.1358] tamhA gavesiyavyo, savvapayatteNa jeNa so gahito / anusaTThI dhammakahA, rAyavallabho vA nimitteNaM / / cU-tamhA kAraNA etaddosapariharaNatthaM so saMthArago gavesiyavvo savvapayatteNa / nIte samANe jeNa so gahito so maggeyabbo / aha maggito na deti tAhe se anusaddhiM kuJjA / tahAvi adeMte dhammakahAe AuTTeuM dAveyavyo / tahAvi adeMte damage bhesaNaM kIrate / rAyavallabo vijAmaMtacuNNajogAdiehiM vasIkareuM dAvijJati ! nimitteNa vA tItapaDuppamanAgateNaM AuddeuM dAvijati ||imaa anusaTThI[bhA.1359] dinno bhavavidheNa va, esa nArihasi ne na daatuNje| anno vi tAva deyo, dejANamajANatA''nItaM // cU-esa jo tume saMthArao gahito eSa bhavadvidhenaiva sAdhUnAM datta, tato tuNaM esa nArihasi dAuM, anno vi tAva bhavatA saMthArago deyo,kiM puNa jo annadatto jANateNa ajANateNa vA aaniito|| [bhA.1360] maMtanimittaM puNa rAyavallabhe damaga bhesaNamadeMte / dhammakahA puNa dosu vi, jati-avahAro duhA vi ahito|| cU-maMtanimittA rAyavallabhe payuMjaMti / damage bIhAvaNaM payuMjaMti / adeMte dhammakahA puNa dosu vidamagarAyavallabhesupayuMjaMti / jati tti yatayaH tANajaM uvakaraNaMtassa avahAro ihalogeparaloge yaduhA vi ahito bhavati / / kiM cAnyat[bhA.1361] annaM pitAva teNNaM, iha paraloe ya haarinnaamhitN| parato jAitaladdhaM, kiM puNa mnnpphrnnesuN| cU-annamiti pAgatajanassa vijaM avaharijati taM pitAva ihalogaparalogesuharaMtANa ahitaM bhavati / kiM puNa jatIhiM parato jAtitaM laddhaM taM harijaMtaM / kimiti kSepe / punarvizeSaNe / mannuH krodhaH praharaNA RSayaH, tesi hirijaMtaM ihaloge paraloge ahitaM bhavati // evaM pi maggijato jati na deja[bhA.1362] khaMte va UNate vA, bhoiya-jAmAtuge asati saahe| siddhammI jaM kuNatI, so mggnn-daan-vvhaaro||
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ 294 nizItha-chedasUtram -1-2/116 cU-khaMteNaM tipitarigahitebhUNagassa sAhiti, kuchaiyajahA-davvAvehi / evaM bhoiyajAmAugeNa vA davvAti / bhUNagagahie vi khaMtagAdiehi bhaNAti / jo vi se viyatto jassa vA vayaNaM nAtikamati tena bhaNAveti dijjaiti / 'asati"ttisavvahAademANe "sAhe"timahattaramAdiyANa saahijjti| tassa kahite jaMso karissati tNprmaannN| evaM paNaTTho saMthAragomaggijati / "dAnaM" ti saMthAra-gavesagaM dijjati, vavahAro vA karaNamiti kaJjati // idamevArthamAha[bhA.1363] bhUNagagahite khaMtaM, bhaNAti khaMtagahite ya se putaM / asatitti na demANe, kuNati davAveti va na vA tuu|| cU-bhUNageNa gahite khaMtageNa mggaavijjti|khNtgenn gahite puttobhnnaavijjti| "asati"tti na demANe vyAkhyAtaM / bhotiyamAdiyANa kahie jaM te kuNaMti baMdhanaruMdhaNAdi, davAveti vA, ataH paraM te pramANaM ||saa padasya vyAkhyA[bhA.1364] bhoita-uttara-uttara, netavvaM jAva apacchimo raayaa| dAvaNa-visajaNaM vA, diTThamadiDhe ime hoti / / cU- bhoikassa bhoiko, tassa vi jo anno uttarottareNa jANAviJjati jAva pacchimo rAya tti| "dAvaNaM"ti teNagasamIvAto bhoigamAdiNAM saMthAragaM ghettuM dejja sAdhUNa, "visajjaNaM" ca ti| ahavA - te bhoiyamAdiNo bhaNejja-gacchaha bho tubbhe / amhe taM saMthArayaM, saMthArayasAmiNo appehAmo tti / esa vihI diDhe saMthArage, nAte vA tennge|| "uttarauttare" tti asya vyAkhyA[bhA.1365] khaMtAdisiTTha'deMte, mahayara kiccakara bhoie vA vi| desArakkhiya'macce, karaNa nive mA gurU dNddo|| cU- bhUmagAdigahie khaMtAdisiDhe na dete bhoigAtINa sAhiJjati / bhoigottarasya vyAkhyA - mahattaro grAmakUTaH grAme mahattara ityarthaH / "kiccako" ti grAma-kRtye niyuttaH, grAmavyApRtaka ityarthaH / tasya svAmI bhotikaH, desArakkhio viSayarakSakaH mahAbalAdhikRteti / amacco mNtrii| "kara"tti eSAM pUrva nivedyate, na rAjJaH, mA gurudaMDo bhvissyti|| "dAvaNa-visajjaNa"tti asya vyAkhyA[bhA.1366] ete tu davAveMti, ahavA bhaNaMte sa kassa daatvyo| amugassa tti va bhaNite, vaccaha tassappinissAmo / cU- ete tti bhottigamAdikahite jai davAveMti to laDheM / adha bhaNejjA - saMthArago kassa dAyavvo? sAhU bhaNati - amukassa tti / tato bhotigAtiNo bhaNaMti - vaccaha tubbhe, amhe tassa saMthAragasAmiNo appinissaamo|| idAniM sAdhu-vidhi[bhA.1367] jati saMkajasamattI, vaeMti idharA tughettu saMthAraM / diDhe nAte ghevaM, adiTTha'nAte imA jtnnaa|| cU-jai tesiM sAhUNaM tena saMthArageNa kanaM sammattaM, puNNo ya mAsakappo, tato te bhoigAdIhi visajjitA vyNti|ihrhaatusNthaarkle asamatte, apuNNe mAsakappe saMthAragaMtaMca'nnaM vA saMthAragaM ghettuM bhuMjaMti / diDhe saMthArage nAte vA saMthAragateme esA vidhI bhaNitA / "adiDhe imaM hoi" adiDhe
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 2, mUlaM 116, (bhA. 1367 ] saMthArage annAe vA teNe imA jayaNA / / [bhA. 1368] vijAdIhi gavesaNa, adiTTe bhoiyassa va kaheMti / jo bhaddao gavesati, paMte anusaTTimAdINi // cU- "vijAdIhiM gavesaNa " ti asya vyAkhyA [ bhA. 1369 ] AbhogiNIya pasiNeNa, devatA nimittao vA vi / evaM nAte jataNA, sacciya khaMtAdi jA rAyA // I cU- Abhogini tti jA vijA javitA mAnasaM paricchedamuppAdayati sA AbhoginI / jati atthi to tAe Abhoijjati - jeNa so gahito saMthAro / ww ahavA - aMguDaphasiNA kijjati, suviNa - pasiNA vA / khavago vA devataM AuTTeDaM pucchati / avitahanimitteNa vA jANaMti / evaM AbhoginimAdIhiM nAte maggiyavve jayaNA / sA ceva "jAva khaMtAdiggahie bhaNiyA bhotigAtAdi jA apacchimo rAya"tti, niveyaNe vi sacceva jayaNa tti // "adiTTe bhoigassa va kaheMtI" ti asya vyAkhyA [bhA. 1370] vijrAdasatI bhoyAdikahaNa keNa gahito na yANAmo / dIst hu rAhattho, bhaddI AmaM gavesati ya // - cU- aditti AbhoiNivijjAdINa asati na najjati tAhe bhoigAdINa kaheMti - saMthArago nako gavesaha tti | bhoigo bhaNAti keNa gahite / sAhU bhAMti - na jANAmo / bhoigo bhaNati - aNajramANaM saMthAragaM kahiM gavesAmi / sAhU bhAMti - dIho rAyahatyo / jo bhoito bhaddago bhavati so bhaNAti - savvaM gavesAmi tti bhaNati, gavesatiya // 295 "paMte anusaTThi "tti asya vyAkhyA [bhA. 1371] jANaha jeNa haDo so, kattha va maggAmi naM ajANato / iti paMte anusaTThI dhamma-nimittAdisu taheva // cU- jo paMto so bhaNai - jANaha jeNa haDo tAhe maggAmi / ahaM puNa ajANato kuto maggaMto dulludullemi adezikAtvavat iti / evaM bhotige bhaNaMte paMte anusaTThI dhammakahA vijA maMtA ya proyaktavyAni pUrvavat // [bhA. 1372] asatI ya bhesaNaM vA, bhItA bhoitassa va bhaeNaM / sAhityadAramUle, paDinIe imehi va chuhejjA / / cU- asatI ya asya vyAkhyA [bhA. 1373 ] bhoiyamAdIna'satI, adavAveMte va bhAMti jaNapurato / bujjhIhAmu sakajje, kiha logamatANi jANatA / / cU-bhotigamAdINa'satIte vA bhotigamAdIna'davAveMti / "bhesaNaM va "tti asya vyAkhyAsAdhU jaNaM purato bhAMti amhe logassa naTTaM vinaGkaM pabhaTTaM jANAmo / appaNo kahaM na jANissA mo / jati amhaM na appa taM saMthAragaM to janapurato hatthe ghettuM davAvemo // aha tumhe na pattiyaha tA pecchaha [bhA. 1374 ] pehuNa taMdula paJccaya, bhItA sAhaMti bhoiyassete / -
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ 296 nizItha-chedasUtram -1-2/116 sAhasthi sAharaMti va, doNha vimA hotu pddiniio| dhU-taMdulAduvidhA kajaMti - moragagiramissA itare ya / tAhe sAdhumajjhAto ego sAdhU apasarati / gihiNopaNIyo - tujhaego kiM ci geNhatu / gihite ya Agato sAdhUbhaNAti-paMtIe ThAha, Thitesu so nimittiya sAdhU udagaM aMjalIe dadAti / jeNa yataM dilR sAhuNoghepamANaM sAdhUtaMdule dAti / jeNa gahitaM tassa pehuNaM taMdulavatimisse dadAti / itaresu suddhA / so va nemittiyasAhU te pehuNedaTuMbhaNAti-imiNA gahiyaMti evaM paJcae uppanne bhItA ciMteti-bhotiyassa etesAhissaMti, to amhe sAhUNaM sAdhAmo appemo vA ahavA - paDinIto "doNha vimA hou" / imesu pakkhivati[bhA.1375] puDhavI AukkAte, agaDavaNassai-tasesu saahrii| ghettUNa va dAtavyo, adiTThadaDDhe va doccaM pi|| cU- kazcit pratyanIkaH sAdhucaryAbhijJaH sacittapuDhavIe Au vaNassati-tasesu pakkhittaM na goNhihaMti ti pakkhivati, kUve vA pakkhivati / jati vi etesu pakkhitto tahAvi ettato ghettuM dAyavyo / savvahA - "adiDhe daDveva doccaMpi" ti-kappassa taitoise'bhihitaM / iha khalu niggaMthANa vA niggaMthINa vA pADihArie vA sAgAriyasaMtie vA sejAsaMthArae vippanasejA se ya anugavesiyavve, siyA se a anugavessamANe labhejA tasseva anupadAvve siyA taM anugavesamANo no labhejA eva se kappatI se doccaMpiuggahaM anuNNavettA prihaarNprihritte| doccogaho tti|| ___codaga Aha- na tassa kiM ci Aikkhijati-jahA naho / gaMtuMbhaNAti-"puvvaM paDihArito itto idAni niddenaM dehi" tti esa docchoggaho / Ayariya Aha. [bhA.1376] diTuMta paDihanittA, jataNAe bhaddao visajjeti / magaMte jataNAe, uvadhi'ggahaNe tato vivaato|| dhU-di8 iti coyagAbhiprAyaM, taM paDihanitatA jayaNAe saMthArasAmiNo kahilaMti / kahite bhaddato visajeti - gaccaha na bhaNAmahaM kiM ci / ahaM paMto saMthAragaM maggati tAhe anusaTThAdI kajati / anicchaMte jayaNAe paMtovadhI dijjati, uvakaraNaM vA / anicchaMte balA vA sAruvahiM geNhamANe tato nasamANaM (?) karaNe vivAo kajati / / asyaiva gAthArthasya vyAkhyA[bhA.1377] paravayaNA''uddeuM, saMthAraM dehi taM tu guru evaM / Aneha bhaNati paMto, to naMdAhaM na vA daahN|| cU-"paraH" codakaH tasya vacanaM dhammakahAe AuTTeuM maggijati- "taM saMthAragaM dehi"tti| "guru" AcArya, sa Aha - evaM mAyAte paNae tassa cauguru pacchittaM / ahavA -paNaeMtassa "guru"tti pacchittaM / bhaddapaMtadosA ya / paMto Aha -ANeha taM saMthAragaM tato dAhAmi vA na vA / / paMto bhaddo vA imaM ciMteti[bhA.1378] digaMto vina gahito, kiM suhasejjo idAniM sNjaato| hita naTTho vA nUnaM, athakkajAyAi suuemo|| cU-pubvANuNNavaNakAle dijaMto vi tadA nidejo na gahito / kiM so saMdhArago suhasejo jAto? jeNa idAni "adhakka" tti akAle yAcayaMti / sUcayAmIti - jAne hito naTTho vatti /
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-116, [bhA. 1378] 297 nUnamiti vitarkArthe / ime bhadde dosA - [bhA.1379] bhaddo puNa aggahaNaM, jANaMto vA vi vipprinnmejaa| kiM phuDameva na sissai, ime hu anne hu sNthaaraa|| cU-aggahaNamiti sAhUsu anAdaro so saMthArago hito naTTho vA / ime puNa mAyAe pnnetti| eva jANato sammadaMsaNapavvajAbhimuho vA vipariNamejA / vippariNaoya bhaNejja-phuDameva'mhaM kiNNa kahijjatijahA saMthArago naTTho haDo daddho vA / kiM mAyAe jAyaha? anne vi bahU saMthAragA asthi / "hu" zabdaH prtytraavdhaarnne|| [bhA.1380] iti codagadidvaMtaM, paDihaMtuM kahijja tesi sabbhAvo / bhaddo so mama naTTho, maggAmina to puNo dAhaM / / cU- iti uvadaMsaNe, kiM uvadaMsayati ? bhaddapaMtadosA / ahavA - iti zabdo evakArArtho dachabbo / evaM bhaddapaMtadosadarisanena codagAbhippAyaM paDihaMtuM sabbhAvo se jayaNAe parikahijjati / sabbhAvakahaNe bhaddagobhaNAti- somamanaTTho na tubbha, ajjappabhitiparagAmi, taMladdhaM "puNo"puNo tubhaMdAhAmi // [bhA.1381] tubbhe vi tava gavasaha, ahaM pijAaimi gavesae annaM / naTTho vi tujha anaTTho, vyNtipNte'nusttttaadii| ghU-tubbhe vitaM saMthAragaMgavesaha, ahaM pijAemittigaveSayAmiityarthaH / aha tuma saMthAraeNa paoyaNaM turiyaM to jAva so labbhati tAva annaM magaha / jayamAe vi sabbhAve kahite, paMto bhaNAti - naDhe vi saMthArage tubbhe mama anaTTho |jto jANaha, tato saMthAragaM mollaM vA deha / evaM pate maNamANe anusaTThI-dhammakahA-vijA-maMtAdayo pottvvaa|| anusaThThAdIhiM aTThate vijjAdIhiM abhAve ya mollaM maggaMte imA jayaNA[mA.1382] natthi na mollaM uvadhiM, deha me tssNtpNtdaavnntaa| annaM va deMti phalagaM, jataNA vibhaggiuM tassa / / cU-ahiraNNa-sovaNNiyA samaNaMti, nasthi me mollaM / aha so bhaNAti-uvahiM deha, tAhe jeNa so saMthArago Anito tena sAhuNA tassa saMtiyaM aMtaM paMtaM uvakaraNaM dAvijjati / na sArovahI dAvijjati / ahavA - annaM se phalagaM jayaNAe maggiuM deti / tassa ettha jayaNAsuddhaM maggijjati, alabbhamANe paggaparihANIe maggiuM deMti / / mullovakaraNAbhAve vA[bhA.1383] savce vi tattha ruMbhati, bhaddaga molleNa jAva avrnnho| egaM Thavettu gamaNaM, so vi yajAva'TThamaM kAuM / / cU- koi rAyavallabhAdi savve sAhuNo ruMbhejA, jati tattha koi ahAbhaddao molleNa moejjA tAhe na so paDisehiyabbo / aha paDisehaM kareti to cauguruM pacchittaM / asati moe mANassa jAva avaraNho tAva sabve sabAlavuDDA acchaMti / tAhe amuMcamANe egaM khamagAdi ThaveUNa sesA sabve gacchati / so viya eriso Thavijjati - jo aTThamAdi kAuMsamattho / aha asamatthaM ThaveMti to caugurugaM bhavati / / [bhA.1384] laddhe tIrita kajaM, tassevAppeMti ahava bhuNjNti|
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ 298 nizItha-chedasUtram -1-2/116 pabhuladdhe va'samatte, doccoggaho tassa muulaato|| cU-evaM gavasaMtehiM laddhe, jai tena tIriyaM samattaM kajaM to tasseva saMthArayasAmiNo appeti / aha kanaM tI paribhujaMti / aha saMthArayasAmiNA laddho, sAhUNa ya kajaM na samattaM, tAhe tassa samIvAto doccoggaho bhavati / evaM sutte donoggaho ti bhaNiyaM // naTuMpi kAraNe agavesaMto apacchattI / tAni imANi kAraNAni[bhA.1385] biiyaM pahuNibbisae, naTuTTitasuNNamatamaNappajjhe / asahU ya rAyaduDhe vohiya-bhaya sattha sIse vaa|| cU-sAhussa kajaM sammattaM, jo vi saMthAragasAmI eso rAyakuleNa nivvisato kao, visayabhaMge vA naTTho, dubmikheNa vA udvito undasiutti vuttaM bhvti| "suNNa''tti saputtadAro AmaMtaNAdisu gato, mRto vA, aNappajjho vA jaato| ee gihatthakAraNA / ime saMjayakAraNA asahu sAhU, rAyaduTTho, bohiya bhaye vA na gavasati, addhANa-sIse vA satthavasago gto|| [bhA.1386] ajjhayaNammi pakappe, vitioddesammi jattiyA suttaa| saMdhAragaM paDuccA, te parisADammi nivataMti // cU-pakappajjhayaNassa bitioisake jattiyA saMthAragasuttA te mAsalahu ahikAro tti kAuM sabbe parisADisaMthAragesu nivaDaMti / saMthAragAhikAre aparisADI atyato bhaNiyA iti // mU. (117) je bhikkhU ittariyaM pi uvahiM na paDileheti, na paDileheMtaM vA sAtijati / taM sevamANe AvaJjati mAsitaM parihAraTTANaM ugghAtiyaM / / cU-bhikkhU pUrvavat, "itvara" svalpaH, so puNa jahanno majjhimo vA / "na paDilehiti" cakkhuNA na nirakkhati / paDilehaNAe papphoDaNapamajaNAo sUitAo / majjhime mAsalahuM ti kAuM ettha suttaNivAto / asthao tAva paDilehuNA / ittariyagahaNeNa savvokakaraNagahaNaM kayaM / ato uvakaraNaM tAva vaNNeti pacchA pddilehnnaa| ato uvakaraNaM bhaNNati, so duvidho[mA.1387] ohe uvaggahammi ya, duvidho uvadhI samAsato hoti / ekeko viyatividho, jahannao mjjhimukkoso| cU-ohovadhittiohaH saMkSepaH stokaH, liMgakArakaH |avshyNgraahyH avaggahovahI,autpattikaM kAraNamapekSya saMjamopakaraNamiti gRhyate / esa saMkevato duvidhovahI / odhio uvaggahio y|tividho - jahanno majjhimo ukkoso|| ohovahI gaNaNapamANeNa pamANapamANeNa ya jutto bhavati / imaM gaNaNappamANaM[bhA.1388] bArasa coddasa paNuvIsaoya odhovadhI muNeyavyo / jinakappe therANa ya, ajANaM ceva kappammi / / cU-bArasaviho coddasaviho paNavIsaviho ohovhii|eaNgnnnnppmaannN yathAsaMkhyaMjiNANa therANa ajANa ya / kalpazabdo pi pratyekaM yojyH|| [bhA.1389] oghovadhI jiNANaM, therANohe uvaggahe ceva / ohovadhimajjANaM, avaggahio ya nAtavyo /
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM - 117, [bhA. 1389 ] 299 cU- jiNANaM egaviho ohovadhI bhavati / therANaM ajANa ya ohiyo uvaggio ya duviho bhavati // jinakappiyanirUpaNArthamAha [bhA. 1390] jinakappiyA u duvidhA, pANIpAtA paDiggahadharA ya / pAuraNamapAuraNA, ekkekkA te bhave duvidhA // dhU- jinakappiyA duvidhA bhavaMti - pANipAtra bhojinaH pratigraha-dhAriNazca / ekaikA duvidhA daTThavvA - sapAuraNA iyare ya // jinakappe uvahIvibhAgo imo - [bhA. 1391] duga-tiga- caukka-paNagaM, nava dasa ekkArasa eva bArasagaM / ete aTTha vikappA, jinakappe hoMti uvahissa / / cU- pANipaDigahiyassa pAuraNavajjiyassa jahannovahI duvidho rayaharaNaM muhapottiyA ya / tasseva sapAuraNassa egakappaggahaNe tiviho, dukappagahaNe cauvviho, tikappagahaNe paMcaviho / paDiggahadhArissa apAuraNassa muhapottiya raoharaNa - pAdanijjogasahito navaviho jahannao / tasseva egappagapaNe dasaviho / dukapparagahaNe ekkArasavidho / tikappaggahaNe bArasavidho / pacchaddhaM kaMThaM / / [bhA. 1392] ahavA dugaM ya navagaM, uvakaraNe hoMti dunni tu vikappA | pAuraNaM vajjittANaM visuddhajiNakappiyANaM tu // cU- je pAvaraNavajJjiyA te visudghajiNakappiyA bhavaMti / tesiM duvidha eva uvahI bhavati / duvidho navavidho vA // avisuddha jinakappiyANaM imo [bhA. 1393] pattaM pattAbaMdho, pAyaTTavaNaM ca pAdakesariyA / paDalAI rattANaM ca gocchao pAyanijjogo || [bhA. 1394] tinneva ya pacchAgA, rayaharaNaM ceva hoti muhapottI / eso duvAlasavidho, uvadhI jinakappiyANaM tu // dhU- jinakappiyANaM gaNaNappamANamabhihitaM / idAniM therANa[bhA. 1395 ] ete caiva duvAlasa, mattaga atiraMgacolapaTTajhe u / eso coddasarUvo, uvadhI puNa therakappammi / / cU- idAniM ajjANaM gaNaNappANaM bhaNNati [mA. 1396] pattaM pattAbaMdho, pAdaTThavaNaM ca pAdakesariyA / paDalAI rayattaNaM ca gocchau pAyanijjogo || [bhA. 1397 ] tinneva ya pacchAgA, rayaharaNaM ceva hoti muhapottI / tattoya mattao khalu coddasame kamaDhaehoti // dhU- aTThagamayaM kaMsabhAyaNasaMThANasaMThiyaM kamaDhyaM colapaTTaThANe coddasamaM mattayaM bhavati / / anno dehalaggo ohiso imo [ bhA. 1398 ] uggahanaMtagapaTTe, aDDoruga calaNiyA ya bodhavvA / abbhitara bAhi-niyaMsaNIya taha kuMcae ceva // [ bhA. 1399] okacchiya-vekacchiya, saMghADI ceva khaMdhakaraNI ya /
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ 300 nizItha-chedasUtram -1-2/117 odhovahimmi ete, ajANaM pannavIsaM tu / / cU-etAto do dAra-gAhAo / / iyaM vyAkhyA[bhA.1400] aha uggahanaMtaga nAva-saMThiyaM gujjhadesarakkhaTTA / taMtuppamANeNekvaM, ghaNamasiNaM dehamAsajja / / cU-ahetyAnaMtarye, dvAropanyAsasamaMtaraM vyAkhyAgrantha iti, yathA colassa paTTago colapaTTago evaM uggahassa naMtago uggahanaMtago iti / uggaha iti joNiduvArassa sAmaikI saMjJA / ahavAuduyaM ugiNhatIti uggahanaMtagaM, taca tanu paryaMte madhye vizAlaM nauvat / brahmacaryasaMrakSaNArtha gRhyte|gnnnaaprmaannenaikN ArtavabIjapAtasaMrakSaNArthaghane vastrakriyate, puraSasamAnasparzapariharaNArthaM samAnasparzatvAcca masiNe vastra kriyte| pramANataH strIzarIrApekSyam // [bhA.1401] paTTo vi hoti ego, dehapamANeNa so tu bhaiyavyo / chAdaMtoggahaNataM, kaDibaMdho mallakacchA vA / / cU-kSurikApaTTikAvat paTTo daTTabbo, aMte bIDagabaddho, puhutteNa cauraMgulappamANo samairitto vA, dIhattaNeNa ithikaDippamANo, pihulakaDIe dIho, kisakaDIe hassataro, etadevabhAjaM uggahanaMtagassa purapiTThato do vi toDecchAeMto kaDIe bajjhati / tammi baddhe mallakacchAvad bhavati / [mA.1402] aDDorugo tu te do vi, geNhituMchAyae kaDIbhAgaM / jAnuppamANa calanI, asivvitA laMkhiyAe v|| cU-aTo-urukAdhaM bhajatIti aDDorugo / upariSTA uggahanaMtagaM paTTe ca ete do vi gihiu tti, savvaM kaDIbhAgaM chAdayati, mallacalaNAkRti / navaraM - urugAMtare Urugesu ca yonibaMdhaH / calanigA vi erisA ceva, navaraM - ahe jAnuppamANA yotrakanibaddhA, laMkhiyA-pAradhAnavat / / [bhA.1403] aMto niyaMsaNI puNa, lInA kaDi jAva addhjNghaato| vAhiragA jA khalugo, kaDI yadoreNa pddibddhaa|| ghU-puNo tti sarUvAvadhAraNe paDiharaNakAle lInA pariharijjati, mA ujbhUtA janahAsaM bhavissati / uvariMkaDIo AraddhA aho jAva addhajaMghA / bAhiraniyaMsaNI uvari kaDIo AraddhA jAva aho khalugo, uvariMkaDIe doreNa bjjhti|| adho sarIrassa SaDvidhamupakaraNaM, davarakasaptamamAhitaM / ataH UrdhvaM kAyassa[bhA.1404] chAdeti anukuie, gaMDe puNa kaMcuo asivviyo| emeva ya ukkacchiya, sA navaraM dAhiNe pAse // cU-pracchAdayati "anukue"tti anukuMcitA, anukSiptA ityarthaH, gaMDa-iti stanA / adhavA"anukuMcita' tti - anuH svalpaM, kuMca spaMdane, kuMcukAbhyaMtare sapravIcArA, na gADhamityarthaH / gADha-pariharaNe prativibhAgavibhaktA janahAryA bhavaMti, tasmAt kaMcukasya prasiDhilaM paridhAnamityarthaH / sa ca kaMcuko dohattaNeNa sahatyeNaM aDDAijjahattho, puhutteNaM hattho, asivvito, kApAlikakaMcukavat, ubhao kaDidese jottayapaDibaddho / ahavA - pramANaM sarIrAt niSpAdayitavyamityarthaH / kacchaesamIvaMuvakacchaM, vakAralopaM kAuMtaMchAdayatItiukkacchiyApAyayasIlIe ukkacchiyA / emeva ya ukkacchiyAe pramANaM vaktavyam / sA ya samacauraMsA / sahattheNa divaTTha
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 2, mUlaM-117, [bhA. 1404] 301 hatthA / uraM dAhiNapAsaM paDhiMca cchAdeMti parihijati / khaMdhe vAmapAse ya jotapaDibaddhA bhavati / [bhA.1405] cekacchitA tu paTTo, kaMcugamukkacchitaM va chaaddeto| saMghADIto caturo, tattha duhatthA uvassayammi / / cU-ukkacchiyaM prati viparIte uvaatthe parihijati, sA baMdhAnulomA pAyayasIlIe veyacchiyA bhaNNati, tu saddo ukkacchiyasAddazyAvadhAraNe dRSTavyaH / vAmapArzvaparidhAnavizeSe vA dRSTavyaH / so yaveyacchiyApaTTo kaMcuyaMukkichayaMva cchAeMto prihijjti| uvariparibhogAo saMghADIo catvAra, puhutteNa duhatthavitthaDA, dIhattaNeNa kappapamANA cauhatthA vA / evaM sepsAsu vi tisu saMghADIesu dIhattaNaM pahuttaM puNa gaMthasiddhaM / / paribhogamAha[bhA.1406] donni tihatthAyAmA, bhikkhaTTA ega ega uccAre / osaraNe cauhatthA, anisaNNapacchAdanamasiNA / / cU-do tihattha visthaDA jA tANa ekkA bhikkhaTTA, egA uccAre bhavati / samosaraNaM gacchaMtI vauhattha pAuNati / tattha anisaNNAe khaMdhAoAraddhaMjAvapAte vipacchAteti / vaNNasaMjalaNArthaM masiNA / etA cauro vi gaNaNappamANeNa ekaM rUvaM, yugapat paribhogAbhAvAt / / [bhA.1407] khaMdhakaraNI cauhatthavittharA vaatvidhutrkhtttthaa| khujakaraNI vi kIrati, rUvavatIe kaDuha heuM // cU- cauhatyavitthaDA cauhatthadIhA samacauraMsA pAuraNassa vAyavihuyarakkhaNaTThA cauphalA khaMdhe kIrai / sA ceva khaMdhakaraNI, svavatIe khujakaraNatthaM paTThikhaMdhakhavagaMtare saMvattiyAe masiNavatthapaTTageNa ukacchiveyachinnikkAiyAe kaDubhaM kajati // [bhA.1408] saMghAtietaro vA, savvo vesA samAsato uvdhii| pAsagabaddhamajhusire, jaM vA''iNNaM tayaM neyaM / / cU-sabbo desa uvahI pramANapramANena dugAdisaMghAtito egagio vA bhavati / pAsagabaMdho kIratipAsamabaMdhattA veva ajbhusirovahi sibbaNAhiM vA jhusire, paDithiggalaM vA na dAyavvaM, viralimAdi vajjito vA ajjhusirojaMca davvakhittakAlabhAvesu taM neyaM grAhyamityarthaH / / ohAvahAraNatthaM ohAvaggahapradarzanArtha cAha[bhA.1409] jinA bArasarUvAI, therA coddsruuvinno|| oheNa uvadhimicchaMti, ao uI uvggho|| [bhA.1410] ukkosao jiNANaM, catuviho majjhimo viya taheva / jahanno caubviho khalu, etto vocchAmi therANaM // cU-paDiggaho tinni ya kappA esa caubviho ukkoso / rayaharaNaM paDalAiMpattagabaMdho rayattANaM ee cauro majjhimo / muhapotti pAdakesariyA gocchao pAdaThThavaNaM ca esa cauviho jhnno| ato paraM therANaM bhaNNati[bhA.1411] ukkoso therANaM, caubvidho chavidho ya mjjhimo| jahanno ya cauvvidho, khalu etto ajANa vocchaami| cU- ettha vi tahacceva, navaraM-majjhimo chavidho / te ya puvyuttA cauro mattaya-colapaTTasa
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ 302 nizItha-chedasUtram -1-2/117 hitaa|| ito ajjANaM[bhA.1412] ukkoso aTThavidho, majjhimao hoti terasavidho u / jahanno catuvidho khalu, etto u uvaggahaM vocchN|| cU-puvyuttA cauro abmaMtara-niyaMsaNI bAhiM niyaMsaNI saMghADI khaMdhakaraNI ya, ete ukkosayA atttth|mjjhimo terasaviho,-puvvuttA cauromattao kamaDhayaM uggahaNaMtayaM paTToaddhoruo calaNiyA kaMcuo ukkacchiyA vekcchiyaa| jahanno puvvutto / ato paraM uvaggaho jahanna majjhimo ukkoso bhnnnnti|| [bhA.1413] pIDhaga-nisajja-daMDaga-pamajaNI ghaTTae ddglmaadii| __ pippala-sUyi-nahaharaNi, sodhaNagadugaMjahanno u / / cU-chagaNaM pIDhagaM misiyA vA nisajjAuNNiyA khomiyA |iNddpmjjnniiy avavA-ussaggiyaM avavAtovAdiyaM vA rayoharaNaM / AdiggahaNA ucchAro ugaNAdi vaa|sohnngNdugNdNte knnnney|| esa jahanno / imo majjhimo[bhA.1414] bAsattANe panagaM, cilimiNi paNagaM dugaMca saMthAre / daMDAdI paNagaM puNa, mattagatiga paadlehnniyaa|| cU-vAsattANe paNagaM vAle sutte sUtI-palAsa-kuDasIsagacchattae ya / cilimiNipaNagaM-potte vAle rajju kaDaga iMDamatI / saMthAraodugaM-jhusiro ajjhusiro ya / DaMDapaNagaM-DaMDae vidaMDae laTThI vilaTThI nAliyA ya / mattayatigaM - khela - kAiya-saNNA / / [bhA.1415] cammatigaM paTTadugaM, nAtavvo majjhimo uvadhi eso| ajANa vArae puNa, majjhamae hoti atiritto|| cU- cammatigaM - pattharaNaM pAuraNaM uvavisaNaM / ahavA - kattI taliyA vajjhA / paTThadugaMsaMthArottarapaTTo ya / ahavA - pallatthiyA saNNAhaNapaTTo ya / ajANa vi esa ceva navaraM - uDDAhapacchAdaNavArae atiritte bhavati ||idaamiN ukkoso|| [bhA.1416] akkhA saMthAro ya, egamanegaMgio ya ukkoso| potthagapaNagaMphalagaM, bitiyapade hoti ukkoso|| cU- sabhosaraNa akkhA / saMthArugo egaMgio'NegaMgio ya / potthagapaNagaM gaMDI kacchabhI muTThI cchivADI ya saMpuDayaM ca / phalagaMjattha paDhijati / maMgalaphalahaM vAjaM vuDDavAsiNo bhnniyN| esa uvaggahio sabitiyapadeNa ukkosao bhaNio / idAniM paDilehaNA - [bhA.1417] paDilehaNA tu tassA, kAlamakAle sdos-nidosaa| hINatirittA ya tadhA, ukkama-kamato ya nAyavvA // [bhA.1418] paDilehaNa papphoDaNa, pamajjaNA ceva jA jahiM kmti| tivihammi vi uvahimmi, tamahaM vocchaM samAseNaM / / cU-cakkhuNA paDilehaNA, akkhoDagappadANaM papphoDaNA, muhapottiya - rayaharaNa - gocchagehiM .
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM- 117, [bhA. 1418] 303 pamaNA / etAo tivihopakaraNe jahannamajjhimukkose jA jattha saMbhavati taM samAsato bhaNAmi / / [bhA. 1419] paDilehaNA ya papphoDaNA ya vatthe karmati do bhaiyA / paDilehaNa pANimmi, pamajaNA caiva nAyavvA // cU- vatthe paDilehaNa - papphoDaNAo do bhavaMti / pANi tti hattho, tattha paDilehaNa- pamajaNAo do bhavati / ahaNiveDeti tti pamphoDaNA, sA avidhi tti kAuM na bhavati / / [bhA. 1420] paDilehaNA pamajaNA, pAdammi kamaMti do vi etAo / daMDagamAdIsutahA, diya- rAto ao paraM vocchaM / [ bhA. 1421 ] paDilehitammi pAde, ke yI papphoDaNaM pi icchaMti / gocchagakesariyAhi ya, vatthe'vi pamajjaNA niyamA // - pAdadaMDage AdisaddAto- pIDha-phalaga saMdhAraga- sejjAe paDilehaNa-pamajjaNA do bhavaMti / pAda-vatthesu paphoDaNA pradarzanArthamAha / keti AyariyA bhaNati paDilehie pAde jamaMgulIhiM Ahammati sA papphoDaNA / pAdavatthesu gocchagapAdakesariyArhi niyamA pamaJjaNA saMbhavati, tatkecinmatamityarthaH / / idAnaM paDilehaNa - pamajaNa papphoDaNA divasato kA kattha saMbhavati tti bhaNNati / [ bhA. 1422] paDilehaNa pamphoDaNa, pamajjaNA ceva divasato hoMti / paphoDaNA pamajaNa, ratti paDilehaNA natthi / / cU-pAdAdie uvakaraNe jahAsaMbhavaM divasato tinni vi saMbhavaMti / rAo ya papphoDaNa pamajaNA ya do saMbhavati, paDilehaNA na saMbhavati acakkhuvisayAo // [ bhA. 1423] paDilehaNA pamajjaNa, pAyAdIyANa divasao hoi / ratti pamaJjaNA puNa, bhaNiyA paDilehaNA natthI / cU- paDilehaNa tti dAraM gataM / idAniM "kAle "tti dAraM [bhA. 1424] sUruggate jiNANa, paDilehaNiyAe ADhavaNakAlo / resnugatambhI, uvadhiNA so tulettavvo // cU- jinA iti jinakappiyA, tesiM uggae sUrie paDilehaNA''DhavaNakAlo bhavati / therAgacchavAsI, tesiM anuggae sUrie paDilehaNA / sIso pucchati anuggae sUrie kA velA ? Ayario Aha- uvahiNA so tuleyavvo / tulaNA paricchedaH, jahA imehiM dasahiM aMgehiM paDilehiehiM sUrio uTTheti tahA taM kAlaM tuleMti // [ bhA. 1425] muhapottiya-rayaharaNe, kappatiga-Nisejja-colapaTTe ya / saMthAruttarapaTTe ya, pekkhite jadhuggame sUre // cU- muhapottiya rayaharaNaM, kappatiyaM, do nisejjAo, colapaTTI, saMthAruttarapaTTI a / etesu "pekkhie" tti pratyupekSitesu sUrya udeti / anne bhAMti - ekkArasamo daMDao / sesaM vasahimAdi udite surie ya paDilehaMti tato sajjhAyaM paTTaveMti / imo bhANa- paDilehaNakAlo [bhA. 1426 ] caubhAgavasesAeSa paDhamAe porisIe bhANa- dugaM / paDilehaNadhAraNatA, bhayitA carimAe nikkhavaNe || *
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-2 / 117 cU- paDhamapahacaubhAgAvasesA ya carimatti bhaNNati, tattha kAle bhANa - dugaM paDilehijjati / so bhattaTThI itaro vA / jati bhattaTTI to annikkhittehiM ceva paDhati suNeti vA / ahAbhattaTTI to nikkhivati, esa bhayaNA / esa udubaddhe vAsAsu vA vihI / anne bhAMti - vAsAsu dovi nikkhivaMti / caramaporisIe puNa ogAhaMtIe ceva paDilehejanikkhivaMti / tato sesovakaraNaM, tato sajjhAyaM paTTaveMti / 304 [mA. 1427] paDhamacaramAhiM tu porisIhi paDilehaNAe kAleso / vivarIo u puNo, nAtavvo hoti tu akAlo // cU- esa paDhamacaramaporisIsu kAlo / kAle tti dAraM gataM / tavvivarIto akAlo paDilehagAe / jati puNa addhANe vA annena vA vAghAyakAraNeNa paDhamAe na paDilehiyaM, tAhe akAle vi jAva cautthI na ugAheti tAva paDilehiyavvaM / jati va paDilihiyamette ceva cauttho ogAheti, taha vi paDilehiyavvaM // akAletti dAraM gataM / idAniM sadosAtta dAra [ bhA. 1428] ArabhaDA sammaddA, vajjetavvA ya mosalI tatiyA / paphoDaNA cautthA, vakkhittA veiyA chuTThA / / cU- ArabhaDaM-jahAbhihitavidhANato viparIyaM / ahavA - turiyaM annammi vA darapaDilehaMti, annaM ADhaveMti / sammaddaNAveMTayamajjhato jattha vA nisaNNo balA kaDDhioM paDileheti / uDDhamuho tiriyaM vA kuDDAdisu AmusaMtaM paDileheti mosalI / reNuguMDiyaM vA papphoDeti, papphoDaNA vidhiM khivittA | ahavA - dUratthaM vatthaM annaM bhaNAti - "khivAhi Arato jA paDilehemi" tti vikkhitaM / chaTTo vetiyA doso, tA ya paMca - jAnuvari kopparA kAuM paDileheti, uDDavetiA / egajAnuM dubAhaMto kAuM paDileheti, egatovetitA / do vi jAnU bAhaMto kAuM paDileheti, duhitovetitA / jAnU heTThAo dvitesu hatthesu paDileheti, ahoveiA / doNha vi UruANa aMtaThitAsu bAhAsu paDileheti, aMtoveiyA || ahavA ime chaddosA [bhA. 1429] pasiDhila - palaMba-lolA, egAmosA anegarUvadhuNA / kuNati pamANapamAdaM, saMkiyagaNaNovagaM kujjA / / cU- pasiDhilaM geNhati / egapAsAo palaMbaM geNhati / mahIe lolaMtaM paDileheti / "egA mosa' tti tibhAge ghettuM avicchedAmoseNatANeti jA bitiyatibhAgo / anegANi rUvANi jugavaM paDileheti / akkhoDagAdippamANe ppabhAyaM kareti / jassa jaM saMkiyaM bhavati sa gaNaMto paDileheti // sadosapaDilehaNAe imaM pacchittaM [ bhA. 1430] mAso ya bhiNNamAso, paNagaM ukakosa-majjhima jahanne / duppaDilehita dupamajitammi uvadhimmi pacchittaM // cU- duppaDilehie duppamajite dosehiM vA ArabhaDAdiehiM paDilehaMtassa ukko se mAsalahu~, majjhime bhiNNamAso, jahanne paNagaM // savosatti dAraM gataM / idAniM niddose tti / [bhA. 1431] uDDuM thiraM aturitaM savvaM tA vattha puvva paDilehe / to bitiyaM papphoDe, tatiyaM ca puNo pamajjejjA / /
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 2, mUlaM-117, [bhA. 1431] 305 cU-uDamiti ukkaDao niviTTho, thiramiti, daDhaM geNhati / aturitaM parisaMthiyaM, savvaM vatthaM aMtAto paDhamaM paDileheti / tato vitiyA papphoDaNA pauMjati, akkhoDagA dadAtItyarthaH, tato tatiyA pamaJjaNA puNjti|| [bhA.1432] anaccAvitaM avaliyaM, anAnubaMdhI amosaliM ceva / chappurimA navakhoDA, pANI pANaya pamajaNaM // cU-naMcaNaM sarIre, vatthe vA / sarIre ukaMpaNaM, vatthevi vikArA kareMti / na naccAviyaM anaccAviyaM / baliyaM pi sarIre vatthe ya, na valiyaMavaliyaM / niraMtara akhoDapamajjaNA akaraNaM anAnu. bNdhii| kaDDAdisu amoslii| tiriyaTTitai vatthe tinni dAuM akkhoDA parAvatteuM puNo tinni ete chappurimamiti puvvaM dAyavvaM / tato nava akkhoDA pamajaNaMtariA dAyavvA / dAhiNahatthakaNiTTha anAmiyAhiM paDhamatibhAgamajjhe ghettuM, anAmiya-majjhimAhiM majjha-tibhAgamajjhe ghettuM, parAvatteuM puNo tinni ete chappurimamiti pubbaM dAyavvaM / tato nava akkhoDA pamajjaNaMtariA dAyavvA / dAhiNahatthakaNiTTha-anAmiyAhiM paDhamatibhAgamajjhe ghettuM, anAmiya-majjhimAhimajjha-tibhAgamajjhe ghettuM, padesiNIhi tatiyatibhAgamajjhe ghettuM, aho vAmahatthakaratalapasAriyassovari aturiyAdayo akkhoDagA tinni pamajjaNAto tatiyavArae puNo tinni / evaM nava akkhoDA pamajjaNAto y|| niddosetti dAraM gataM / idAniM hInAtirittetti dAraM[bhA.1433] paDilehaNa-paSphoDaNa, pamajaNe viya ahiinmtirittaa| uvadhimmiya purisesu ya, ukkamakamato ya nAtavvA / cU- paDilehaNa-papphoDaNa-pamajjaNA ya etAto ahInamatirittA kAyavvA / hInAtiritte tti dAraM gataM / ukkamakamato tti dAraM - "uvadhi - purisesu" / uvadhimmi pacUse puvvaM muhapottI, tato rayaharaNaM, tato aMto - nisijjA, tato bAhira - nisijjA, colapaTTo, kappa, uttarapaTTa saMthArapaTTe, daMDago ya / esa kamo annahA ukkamo / purisesu puvvaM Ayariyassa, pacchA pariNNI, tato gilANa, sehAdiyANa / annahA ukkamo / / ukkame apaDilehaNAe ya pacchittaM[bhA.1434] cAummAsukkose, mAsiyamajjhe ya paMca ya jhnne| tivimmi uvadhimmi, tividhA ArovaNA bhaNitA / / cU-ukkose cAummAso, majjhime mAso, jahanne pngtividhe-jhnnmjjhimukkose|| [bhA.1435] ittario puNa uvadhI, jahannao majjhimo ya naatvyo| suttaNivAto majjhime tamapaDilehete ANAdI / / ghU-ittaragahaNAto jahannamajjhime suttaNivAto / majjhime tamapaDilehaMtassa ANAdiyA ya dosA / / ime saMjamadosA[bhA.1436] gharasaMtANaga-paNage, gharakoiliyAdipasavaNaM caiv| hita-naTThajANaNaTThA, vicchuya taha seDukArI ya / / cU-gharasaMtANagottiapehie luutaapuddgNsNbjjhti|pnnoulliiapehitebhvti| gihikoilA pasavati / hiyaM naTuM vA'saMbhAriyaM bhavati / gumhi vicchuga - sappAdiyA pavisaMti / appehite tehiM 15|20
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ 306 nizItha chedasUtram -1-2/117 viAyavirAhaNA bhvti| seDuyAriyA, dhannAriyA giha karejjA |jmhaaete dosA tamhAsabovahI dusaMjhaM paDilehiyavyo / / kAraNe puNa apehaMto vi adoso / ime ya te kAraNA[bhA.1437] asive omoyarie gelaNNaddhANasaMbhamabhaye vaa| teNayapaure sAgAre saMjamahetuM va bitiypdN|| ghU-asivagahito natarati, tappaDiyaragA vA vaaulttnno|ome pae ciyaAraddhA hiMDiuM paDilehaNAe nasthi kAlo / gilANo na tarati egAgI / addhANe satyavaso na pehe / aganimAdi saMbhavA na pehe|bohigaadibhyevaa| teNayapaure sArIvahI yamA passihiMti, na pehe kasiNovahi tti| sAgArie na peheti, 3pAvAsagANa vA aggatona peheti / saMjamaheuM vA-mahiyAbhiNNavAsasacittaraesu bitiya-padeNa apehito vi suddho|| uddezakaH-2 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre dvitIya uddezakasya [bhadrabAhusvAmiracitA niyuktiyutaM] saMghadAsagaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsamahattara kRtA cUrNiH prismaaptaa| (uddezakaH-3) cU-bhaNito bitio|idaanittio / tatstha saMbaMdhamAha[bhA.1438] uvadhI paDilehettA, bhikkhaggahaNaM tutaM kahiM kujA / saTThANe anobhaTTa, adhavA uvadhI u aahaaro|| ghU- uvahi tti paDiggaho, taM bhikkhAvelAe pehettA tattha bhikkhaggahaNaM kAyavvaM / taM puNa bhikkhaggahaNaM kahiM kAyavvaM? saTThANe / ahavA-bitiyajAme bhikkhAvelA tattha carimAe paDigaI pehettA bhikkhaggahaNaM kareti / ahavA-carimAe pehettA bhikkhaggahaNaM kAhiMti, na nikhivNti| atthaporisiM kAuM tattha bhikkhaM hiMiMti / taM kahiM kujA? "sahANe"tti saTThANaM mUlavasahigAmo, gharaM vA / "anohaTuM" ajANiyaM / ahavA - koMTalAdiuvakaraNavirahiyaM esa saMbaMdho / ahavA - uvahI vutto, ihaM AhAro / dvitIyo'yaM sambandhaH // mU(118)je bhikkhU AgaMtAresu vA ArAmAgAresu vA gAhAvatikulesu vA pariyAvasahesu vA, annautthiyaM vA gArasthiyaM vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAima vA obhAsiya obhAsiya jAyai jAyaMtaM vA sAtijati // ghU-bhikkhU-pUrvavat, AgaMtArojattha AgArI AgaMtu ciTuMti taM aagNtaagaarN|gaampristttthaannN ti vuttaM bhavati / AgaMtugANa vA kayaM AgAra AgaMtAgAraMbayAvAse tti ArAme AgAraM ArAmAgAraM / gihassa patI gihapatI, tassa kula gihapatikulaM, anyagRhamityarthaH / gihapaJjArya mottuM pavvajApariyAe ThitA tesiM Avasaho priyaavsho| etesu ThANesu ThitaM annautthiyaM vA asaNAi omAsati sAijati vA tassa mAsalahuM / esa suttattho / imA suttaphAsiyA[bhA.1439] AgaMtArAdIsuM, asaNAdobhAsatI tu jo bhikkhU / soANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM paave||
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 3, mUlaM-118, [bhA. 1439] 307 ghU-AgaMtArAdisugihatthamannatitthiyaM vA jo bhikkhU asamAtI obhAsati sopAvati ANA - aNavatthamicchatta- virAdhanaM ca // [bhA.1440] agamehi katamagAraM, AgaMtU jattha ciTThati agaaro| parigamaNaM pajAo, so caragAdI tu negavidho / ghU- "agamA' rukkhA, tehiM kataM agAraM / AgaMtuM jattha ciTThati AgArA taM AgaMtAgAraM / pari-samaMtA gamaNaM gihibhAvagatetyarthaH / paJjAo pavvajjA, so ya ghrg-privvaay-skkaajiivgmaadinegvidho|| [bhA.1441] bhaddetarA tu dosA, havejaja obhAsite atthaannmmi| aciyattobhAvaNatA, paMte bhadde ime hoti / / cU-aTThANaThitobhAsite paMtabhaddadosA / paMtassa aciyattaM bhavati, obhAvaNaM vA, aho imedamagapavvaiyA jeNa egamegaM aTThANesu asaNAdi obhAsaMti, na vA etesiM koi bhadde tti kAuM deti // ime bhadda dosaa| [bhA.1442] jadha Atarose dIsai, jadha ya vimaggaMti maM atthaannmmi| daMteMdiyA tavassI, to demiNaM bhAritaM kajjaM // cU-jahA eyassa sAhussAtaro dIsati, jaha ya maMaTThANa-TThiyaM vimaggaMti / daMteMdiyA tavassI, to demi ahaM etesiM nUnaM 'mAritaM kajja' ApatkalpamityarthaH // [bhA.1443] sahi gihI annatitthI, karija obhAsite tuo asNte| uggamadosegataraM, khippaM se sNjttthtthaae|| cU-addhA'syAstIti addhI, soya gihI annathiovA, obhAsie samANe se iti sa gihI annatithio vA khippaM turiyaM solasaNhaM uggamadosANaM annataraM karejjA sNjytttthaae| [bhA.1444] evaM khalu jinakappe, gacche nikkAraNammi taha ceva / kappati ya kAraNammI, jataNA obhAsituM gacche / / cU-evaM tA jinakappe bhaNiyaM / gacchavAsiNo vinikkaarnne| evaMceva kAraNajAtepuNa kappati therakappiyANaM obhAsiuM / kiM te kAraNA? ime[bhA.1445] gelaNNa-rAyaduTTe, rohaga-addhANamaMcite ome / etehiM kAraNehiM, asatI laMbhammi obhAse // cU-gilANaTThA, rAyaduDhevA, rohagevAaMtoaphacaMtA, aMcittevAaMciyaNaM nAma dAtra (u]saMdhI tatthata(bha]vaNIo khaMci (dha]yAo na vA niSphaNNaM, nipphnnnnevaanlbbhti| omaMdubhikSaM / evaM aMcie ome dIrgha-durbhikSamityarthaH / etehiM kAraNehiM alabbhaMte obhaasejaa| [bhA.1446] bhinnaM samatikato, puvaM jati uNa paNagapaNagehiM / to mAsiesupayatati, obhAsaNamAdisU asaDho / / cU-imA jayaNA - paDhamaM paNaNadoseNa geNhati, pacchA dasa-pannarasa-vIsa-bhiNNamAsa-doseNa yA evaM paNagabhedehiM jAhebhinna samatikato tAhe maasiatttthaannesuobhaasnnaadisujttiasddho| tatthaM obhAsaNe imA jayaNA -
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ 308 [ bhA. 1447] tiguNagatehiM na diTTho, nIyA vRttA tu tassa u kaheha / puTThA puTThA cete to kareMta jaM suttapaDikuTTaM // , cU- paDhamaM ghare obhAsijati / adiTThe evaM tayo vArA ghare gavesiyavvo / tattha bhajjAti nIyA vattavyAtassa Agayassa kahejjAha "sAdhU tava sagAsaM AgayA kajreNaM" ghare adiTThe pacchA AgaMtArAdisu diTThassa gharagamaNAti savvaM kaheuM tena vaMdite avaMdite vA tena ya puTThe apuDhe vA jaM sutte paDisiddhaM taM kuvvaMti obhAsaMti ityarthaH // nizItha-chedasUtram - 1-3/118 mU. (119) evaM annautthiyA vA gAratthiyA vA; // mU. (120 ) annautthiNI vA gAratthiNI vA; / / mU. (121) annautthiNIo vA gAratthiNIo vA; asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA obhAsiya obhAsiya jAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / [ bhA. 1448 ] paDhamammI jo tu gamo, sutte bitiyammi hoti so ceva / tatiya utthe vi tahA, egata- puhutta-saMjutte // cU-paDhame sutte jo gamo bitiye vi purisapohattiyasutate so ceva gamo, tatiya- cautthesu vi itthisattesu so ceva gamo // mU. (122] je bhikkhU AgaMtAresu vA ArAmAgAresu vA gAhAvaikulesu vA pariyAvasahesu vA kouhallapaDiyAe paDiyAgayaM samANaM- annautthiyaM vA gAratthiyaM vA // mU. (123) annautthiyA vA gAratthiyA vA // mU. (124) annautthiNI vA gAratthiNI vA // mU. (125) annautthiNIo vA gAratthiNIo vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA obhAsiya obhAsiya jAyati, jAyaMtaM vA sAtijati / / cU- koUhalla-paDiyAeko UhalapratijJayA, kotukeNetyarthaH / tamAgataM je asaNAtI obhAsati tassa mAsalahu~ / [bhA. 1449] AgaMtAgAresuM, ArAmAgAre tathA gihAvasahe / puvvaTThitANa pacchA, eja gihI annatitthI vA // cU- AgaMtAisu sAhU puvvaTThitA pacchA gihI annautthI vA ejja // - eesiM AgamanakAraNaM [bhA. 1450 ] keyi ahAbhAveNaM, koUhala kei vaMdaNa-nimittaM / pucchissAmo keyI, dhammaM duvidhaM va ghecchAmo // cU-keti ahApavattibhAveNaM, keti koUeNaM, kei vaMdanaM nimittaM, kei saMsayaM pucchissAmo, keti duvidhaM dhammaM sAhudhammaM sAvagadhammaM vA ghecchAmo // [bhA. 1451] etto egatareNaM, kAraNajAteNa AgataM saMtaM / je bhikkhU obhAsati, asanAdI tassime dosA // cU- tassime bhadda-paMtadosA [bhA. 1452] Ata-parobhAvaNatA, adinnadinne va tassa aciyattaM / -
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH3, mUlaM-125, [bhA. 1452] 309 purisobhAvaNadosA, savisesatarA ya itthIsu / / cU-aladdhe appaNoobhAvaNA "suddA na lbhNti"tti|adinneprssobhaavnnaa "kivaNo"tti [a] dinne vA aciyattaM bhavati / mahayaNamajjhe vA paNaito "demi"tti pacchA aciyattaM bhavati dAuM / purise obhAvaNa dosA eva kevalA / itthiAsu obhAvaNadosA saMkAdosA ya, AyaparasamutthA ya dosaa|| [bhA.1453] bhaddo uggamadose, kareja pacchaNNa abhihaDAdIni / paMto pelavagahaNaM, puNarAvattiM tadhA duvidhaM // cU-bhaddao uggamegataradosaM kuJja, pacchaNNAbhihaDaM pAgaDAbhihaDaM vA ANija / paMto sAhusu pelavagahaNaM kareja - aho ime adinnadAnA jo Agacchati tamobhAsaMti / sAhu - sAvagadhamma vA paDivajAmi tti obhAsati / obhAsio durUDho paDiyaNitto tti jAhe sAvago hohAmi tAhe na muihiMti jai pavvaGgaMgecchAmi tti ego vipariNamati tomUM, dosunavamaM, tisucarimaM, sAvagavatesu carimaM, jaMcate vipariNayA asaMjamaM kAhiMti tamAvajjaMti / ahavA- niNhaesu vaccaMti / jamhA ete dosA tamhA nobhaasiyvyo|| AgaoevaM pacchitaM-parihariyaM, ANA anupAliyA, aNavatthA micchattaM ya parihariyaM / duvihavirAhaNA pariharitA / kAraNe puNa obhAsati / imeya kAraNA[bhA.1454] asive omodarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, jataNA obhAsituMkappe // [bhA.1455] tiguNagatehiM na diTTho, nIyA vuttA tu tassa tu kaheha / puTThA'puTThA va tato, kareMtimaM sutta-paDikuTuM // [bhA.1456] egatte jo tu gamo, niyamA pohattiyammi so ceva / egattAto dosA, savisesatarA puhuttmmi| ghU- asive jatA mAsaM patto tAhe gharaM gaMtuM obhAsijati / adiDhe mahilA se bhaNNati - akkhetrAsi sAvagassa sAdhuNo daTumAgatA te Asi / so aviraiyasamIve souM ahabhAvena vA Agato savvaM se gharagamaNaM kahijjati, kAraNaMca se dIvijiti, tato jayaNAe obhAsijjati / jai so bhaNati-gharaM ejaha, tAheteNeva samaMgaMtavvaM, mA abhihaDaM kAhi ttiasuddhaM vA / evaM rAyaduvAdisu vi|| egattiyasuttAto pohattiesu savisesatarA dosA[bhA.1457] purisANaM jo tu gamo, niyamA so ceva hoi itthiisu| AhAre jo ugamo, niyamA so ceva uvdhimmi|| cU-jo purisANaM gamo dosusuttesu, itthINa viso ceva dosu suttesu vattavyo |jo AhAre gamo so ceva avisesio uvakaraNe dtttthvvo|| mU. (126) je bhikkhU AgaMtAresu vA ArAmAgAresu vA gahAvaikulesu vA pariyAvasahesuvA annautthieNa vA gArathieNa vA // mU. (127) annautthiehi vA gArathiehi vA // mU. (128) annautthiNI vA gArasthiNI vA / / mU. (129) annautthiNIhi vA gArasthiNIhi vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310 nizItha-chedasUtram -1-3/125 abhihaDaM AhaDhadijjamANaM paDisehettA tameva anuvattiya anuvattiya, pariDhiya pariveDhiya, parijaviya parijaviya, obhAsiya obhAsiya jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati / / cU-AgaMtAgArAisuThiyANa sAhUNaManatitthI gArasthiovAabhihaDaM Amukhena hutaM, abhihataM, pAraNAdisu koi saDDI sayameva AhaDDa dalaejja |tNpddisehettaa "tameva"tti taMdAyAraM, anuvattiya tti sattapadAI gaMtA, pariveDhiya tti purato piTTato pAsato ThiccA, "parijaviya"tti parijalpya, tubbhehiM evaM amhaTThA ANiyaM, mA tubbha aphalo parissamo bhavati, mA vA adhitiM karessaha, to geNhAmo evaM obhAsaMtassa mAsalahu~ / suddhe vi asuddhe / puNa jeNa asuddhaM tamAvaje / [bhA.1458] AgaMtAgAresuMArAmAgAre tahA gihaavshe| gihi annatithie vA, ANejA abhihaDaM asanaM / / [bhA.1459] olaggamaNuvayaNaM, pariveDhaNa pAsapurau ThAtuMvA / parijavaNaM puNa jaMpai, geNhAmo mA tumaM russa . / cU- "anuvayaNaM"tti olaggiuM anuvrajituM, pariveDhaNaM purato pAsao ThAuM, parijalpanaM parijalpaH, imaMjaMpai - geNhAmo, mA tumaM rusihisi / / [bhA.1460] taMpaDisevetUNaM, doccaM anuvatiya geNhatI jo u| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve // cU-tamAhaDameva paDiseheuM ekaH prtissedhH| dvitIyoanuvaittiolaggiuM anuvajjitu grahA jo evaM geNhati tassa ANAdI dosA, bhaddapaMtadosA ya, ANAe maMgo, aNavasthA katA, annahA kArateNa micchattaM jahaniyaM / / imo saMjamavirAhaNAdoso bhaddapaMtadoso ya[bhA.1461] eteNa uvAteNaM, geNhatI bhaddao kare psNg| aliyAbhiratA mAI, kavaDAyArA va te pNto|| cU-bhaddo ciMtei - eteNa uvAeNa geNhaMti, AhaDe puNo pasaMgakareti / paMto pelavagahaNaM kare, bhaNejja-vA aliyaM anRtaM tammi abhirayA aliyAbhirayA, na geNhAmo tti bhaNittA pacchA geNhaMti / mAyAviNo tattha dasahIe na geNhaMti, iha paDiNIyaMtassa geNhaMti, kavaDaM kRtakAcArA, kavaDeNasavvaMpavvajjaMAyaraMti, na etesiNkoisbbhaavoasthi| ahavA-sabmAvaNamAikiriyAjutto kavaDAyAramAtI bhaNNati, evaM paMto vayati / jamhA ete dosA tamhA na evaM ghettavvaM / / kAraNe puNa gahaNaM kuvvaMti[bhA.1462] asive omoyarie rAyaduDhe bhaye va gelnnnne| addhANa rodhae vA, jataNA paDisevaNA ghnnN|| cU-paDiseheu jataNAe geNhati // kA ya jayaNA? imA[bhA.1463] jati sabve gItatthA, gahaNaM tasyeva hoti tu alaMbhe / mIsesaNuvA itUNaM, mA ya puNo tattha ehaamo|| cU-jAhe paNagAijayaNAemAsalahuyaM patto tAhe jai savve sAdhUgItatthA tAhe tattheva vasahIe geNhaMti, pasaMgaNivAramatthaM ca bhaNNati - amhaM gharagayANaM ceva diJjati, na ANijjati / tAni bhagaMti - "ajekaM geNha na puNo ANemo" tAhe gheppati / alaMbheti appAveMtA asItamIse puNa
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM- 129, [bhA. 1463] 311 si / agItANa purato paDiseheuM pacchato tassa anuvatiUNa bhaNAti mA puNo ANeha, tattheva amhe hiMDatA ehAmo // nimaMtejja - ahavA - jai annadosavajitaM bhaddapaMtadosA vA na bhavati tAhe hati / imaM ca bhaNati - [bhA. 1464 ] tayA dUrAhaDaM etaM, AdareNa susaMbhitaM / muhavaNNoya te AsI, vivaNNo tena geNhimo // cU-tume dUrAo AniyaM, AyareNa ya prANIyaM, vesavArAiNA ya saMbhiyaM kayaM tujjha paDisehite muhavaNNo vivaNNo Asi tena geNhAmo / evaM jayaNAe geNhati / pasaMgo nivArito, agItA ya vaMciyA, AhaDapratinivRttabhAvAtmIkRtatvAt / evaM itthivAsu vi evaM puhutta sutte vi // pU. (130) je bhikkhU gAhAvati- kulaM piMDavAya-paDiyAe paviThThe paDiyAikkhie samANe doghaM tameva kulaM anuSpavisati, anuSpavisaMtaM vA sAtijjati / / cU-paDiyAikkhie tti pratyAkhyAtaH, atitthAvitte ti bhaNiyaM bhavati, doccaM punarapi tameva pravisati, tassa mAsalahuM, ANAiNo ya dosA / nijuttI [bhA. 1465] je bhakkhU givatikulaM, atigate piDavAta-paDiyAe / paJcakkhitte samANe, taM caiva kulaM puNo pavise // ghU-jetti niddese, bhikkhU pUrvavat, gihassa patI gihapatI, tassa kulaM gRhamityarthaH, atigataHpraviSTaH, piMDapAta pratijJayA, paJcakkhAto pratiSiddha, pratyAkhyAnena samaH samANe tti pratyAkhyAnetyarthaH / ahavA- samANe tti paccakkhAu hou tameva puNo pravize // [bhA. 1466 ] so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhanaM tadhA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, paccakkhAte tu na ppavise // cU-duvihA virAdhanA - AyasaMjame / jamhA ete dosA bhAvati tamhA na taM puNo kulaM pavise // aha pavisati ime dosA [bhA. 1467 ] dupaya- catuppadanAse, haraNoddavaNe ya DahaNa khaNNeya / cAriyakAmI doccAdIesu saMkA bhave tattha // cU- tammi kule duppadA duakkhariyA tti, cauppada azcAdi nahaM haritaM vA, so saMkijjati / evaM uddavite ya dharAdi dAhe, khate ya kkhae, cAriu tti bhaMDiu tti kAmI ubhAmago, NhusAdiANa cA duittaNaM karei evaM saMkite nissaMkite vA jaM tamAvajje, sAhuhiM gharaM cAriyaM ti rAyakule kaheja eva gehaNAdayo dosA || kAraNao puNa doccaM pi pavisati [bhA.1468] bitiyapadamaNAbhoge, aMcita - gelaNNa-pagata- pAhuNae / rAyaduTTe rodhaga, addhANe cA vi tivikappe // - anAbhogeNa doccaM pi pavise tamaNIo khacciyAo jattha taM aMciyaM dAuM saMdhimAdI durbhikSaM vA gilANakAraNeNa vA bhujjo pavisati; annattha na labhati pagataM saMkhaDI, bhikkhAvelA paviTThassa na desakAlo Asi, apajatte bhujjo pavisa tti evaM pAhuNagAtiesuvi, addhANe vA vi / tivikappe tti Adi majjhe avasANe ya / ahavA - gelaNNAdiesu kajjesu esaNijje alabbhamANe tipariyalla vikappe puNo tesa cecaM vAraM pavisati //
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ 312 nizItha - chedasUtram - 13/130 [bhA. 1469 ] etaM taM caiva gharaM, apuvvagharasaMkaDeNa vA mUDho / puTTho puNa sesesu, kati kajjaM apuTTho vA // cU- anAbhogapaviTTho gihINa suNeMta naM bhaNati evaM taM caiva gharaM ti / ahavA apuvvagharasaMkaDeNa vA paviTTho, bhaNAti - "eyaM taM ceva gharaM" ti / "sesesu "tti gilANAdisu kAraNesu gihIsu pucchito apucchito vA gilANaTTho vA doccaM pi Agata tti kajaM kaheti // [bhA. 1470 ] bhAvitakulANi pavisati, adesakAlo va jesu se AsI / suNe puNarAgate, bhaga'suNNaM ca jaM AsI / / cU- ahavA - je sAhU sAhUNIhiM pavisaMtehiM bhAvitA kulA na saMkAtitA dosA bhavaMti, tesu doccaM pi kAraNe pavisati / adesakAlo vi jesu kulesu Asi puNo tesu desakAlesu pavisati / jaM vA bhikkhAkAle suNNaM Asi tesu puNo pavisati / bhaddagakulaM vA asuNNaM jaM Asi tattha keNai kAraNeNa bhikkhA na dattA taM puNo pavisati // - mU. (131) je bhikkhU saMkhaDi-poyaNAe asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijjati / / khaDiti AuANi jammi jIvANa saMkhaDijAMti sA saMkhaDI / saMkhaDisAmiNA anuSNAto to tammi rasavatIe pavisittA oanAtti paloiuM bhaNAti - 'ito ya ito payacchAhi" tti, esa paloggapaNa / jo evaM geNhati asaNAti tassa mAsalahu~ / [bhA.1471] AiNNamaNAiNNA, duvidhA puNa saMkhaDI samAseNaM / jA sA tu anAiNNA, tIe vihANA ime hoMti / - sA saMkhaDI samAseNa duvidhA - AiNNA anAiNNA ya / sAdhUNa kappaNijjA AiNNA, itarA anAiNNA, tIse ime vihANA / tusaddo'vadhAraNe // [bhA. 1472] jAvaMtiyA pagaNiyA, sakhettAkhetta bAhirA''iNNaM / avisuddhapaMthagamaNA, sapaccavAtA ya bhedA ya // [bhA. 1473] AcaMDAlA paDhamA, bitiyA pAsaMDa-jAti-NAmesu / sakkhette jA sakose, akkhette puDhavimAdIsu // cU-paDhamA ti jAvaMtigA tAe savvesiM taDiyakappaDigANaM AcaMDAlesu dijjati / "bitiya "tti pagaNitA, prakarSeNa gaNyA pragaNyA, pAsaMDINaM ceva tesiM pagaNiyANaM, dasa sasarakkhA, dasa zAkyA, daza parivrAT, dasa- zvetapaTA evmaadi| sakhette jA sakosaM joyaNabyaMtare, kSetrAvagrahAbhyantaretyarthaH / akhitte jA sacittapuDhavIe, sacittavaNassattikAyAdiesu vA ThitA / / etAsu causu vi imaM pacchittaM [bhA. 1474] jAvaMtigAe lahugA, catuguru pagaNIe lahuga sakkhette / mIsaga sacitta - 'naMtara paraMpare kAyapacchittaM // cU- jAvaMtiyAe atthato caulahuM, suttAdesto mAsalahuM / pagatiyAe cauguru / sakkhitte saMkhaDigamaNe caulahuM, parittamIsenaMtare mAsalahuM, anaMtamIse anaMtare mAsaguruM / dosu vi mIsesu paraMpare lahuguru paNaga, sacite paritta anaMtare caulahuM, paraMpare mAsalahuM, anaMte ete ceva gurugA / evaM
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM - 131, [ bhA. 1474 ] kAyapacchittaM || "bAhira " ttisya vyAkhyA [bhA. 1475 ] bahi vuDDI addhajoyaNa, lahugAdI aTThahiM bhave sapayaM / caragAdI AiNNA, catuguru hatthAdi bhaMgo ya // cU- bahikhettassa jAva addhajoyaNe caulahuM, tato paraMparavaDhie addhajoyaNe caugurugaM, divaDUjoyaNe chalahu~, dusu chaguru, causucheo, aTThasujoyaNesu mUlaM, bhikkhuNI sapadaM / uvajjhAyassa caugurugAto aTThasu ya anavaTTo / Ayariyassa challahuyAto aTThasu carimaM / ahavA - khettabahi ti paDhamaM ThANaM, tato paraM addhajoyaNavaDDIe aTThesu caulahugAti aTThasu padesu / "sapataM" ti pAraMciyaM bhavati / ahavA - khettabahiaddhaddhajoNabuDIe caulahugAdi causu joyaNesu pAraMciyaM / abhikkhesevAte aTThasu sapadaM pAvati / Atinna ti asya vyAkhyA - caraga-parivvAyaga-haDusarakkhAdiehiM taDiyakampaDiehiM ya jA AiNNA AkulA taM gacchato cauguru, tattha jatijaNasamaddeNa hatthapAyapattAdiyANaM bhaMgo bhavati / ca saddAouvakaraNa sehAtiyANa avahAro bhavati // avisuddhapaha tti asya vyAkhyA [bhA. 1476 ] kAyeha' visuddhapahA, sAvata teNehi paccavAtA tu / daMsaNabaMbhe AtA, tividha avAtA bahi tahiM vA / / 313 cU- saMkhaDiM gacchato aMtarA kAehiM puDhavI AuvaNassatitasAtiehiM paho adisuddhosaMsaktetyarthaH / " saMpaccAvAya "tti jattha paJcavAo asthi sA sapacavAtA / te ya paJcavAyA aMtarA bahiM vA, sIhAdisAvayateNAhimAdiyA / te tu anabhigayadhammA tattha caragAdiehiM duggAhijraMti, esa daMsaNAvAto / cariyAdiyAhiM annAhiM vA itthIhiM mattapramattAhiM AtaparasamutthehiM dosehiM baMbhavirAhaNA, esa crnnaavaayo| AyAvAto vRtto| etehiM tividhA avAyA bhavaMti // imaM pacchittaM[bhA. 1477] daMsaNAvAya lahuga, sesAvAesa cauguru hoMti / jIvita-caritabhedA, visacarigAdIsu gurugA tu // cU- daMsaNAvAye caulahuM, sesAvAo baMbhAvAyo AyavirAhaNA ya etesu cauguruM / idAniM "bhedA ya" tti asya vyAkhyA jIvita pazcArdham / tattha katAti paDinIo uvAsagAdi visaM garaM vAde, jIvitabhedo bhavati / carigAo annatarAo vA kulaTAo carittabheto havejja / jIvitacaraNabhedesu caugurugaM caiva pacchittaM // [bhA. 1478] esamaNAiNNA khalu, tavvivarItA tu hoti AiNNA / ANNA koyI, bhatteNa paloyaNaM kAre / / dhU- esa jAvaMtiyAdidosaduTThA anAtiNNA / jAvaMtiyAtidosavippamukkA AiNNA / koi saDDI AiNNAe bhaNAti tubbhe paloeha, jaM ettha ruccati taM acchau, sesaM marugAdI ANaM payacchAmi || [ bhA. 1479] taM jo upaloejjA, geNhejjA Ayaijja vA bhikkhU / so ANA anavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve // cU- evaM bhaNito jo taM paloeja geNheja vA, Adiejja vA so ANAbhaMge vaTTati, anavatthaM kareti, micchattaM jaNayati / AyasaMjamavirAdhanaM ca pAvati //
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ 314 nizItha-chedasUtram -1-3/131 puvvaM palotite gahite vA ime dosA[bhA.1480] paDinIya visakkhevo, tattha va annattha vA vi tnnissaa| marugAdINa paoso, adhikaraNupphosa vittvyo| cU-sAdhuNA jaM paloiyaM bhattapANagaM tattha paDinIo uvAsagAdi visaM khiveja / sAdhunIsAe vApaviThThoannattha vA kotivisaMpakkhivejjA |acchteytthvnnaadosaa, marugAdayaH saMkhaDisAmiyassa paduTThA bhottaM necchate, samaNANapuvvaM dattaM ukkosaM vA Thaviya tti agAradAhaM vA kareja, sAhuM vA paduTTho haNejja, asuiehiM vA chikkaMti / upphoseja ahigaraNaM bhavati, so vA sakhaDisAmio dhIyAresu abhujaMtesusaMjayANaM padusejja |rikko me vittavayo jAo honjti|athvaa-dhijaaiyaannN dAnaM dAuM bhaMjAvei, etANaTThA vinavao adhigo jAo tti|| bhave kAraNaM jeNa ploejj| [bhA.1481] asive omoyarie, rAyaduvai bhae va gelnnnne| addhANarodhae vA, jataNAe paloyaNaM kujjA / / [bhA.1482]imA jayaNA- hatyeNa adesiMte anAvaDato maNo na maMtoya / dissaNNato muho bhaNati doja ne kjmmuennN|| ghU-hattheNa na dAeti, imo io tti, anAvaMDato anAbhiDaMto u phAsaNAdosapariharaNatyaM (nauNato pra.] natoannato muhaM paloetto saNiyaM bhaNAti "amugeNa dahimAdiNA kajaM hojja", taMca gacchuvaggahakaraM paNIyaM paliTTha paJjattaM dadhvaM paloeti / / mU. (132) je bhikkhU gAhAvai-kulaM piMDavAya-paDiyAe anupaviDhe samANe paraMti-gharaMtarAo asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA abhihaDaM ADa dijjamANaM paDiggAheti; paDiggAheMta vA sAtijati / / cU-tinni gihANi tigharaM, tidharameva aMtaraMtigharaMtaraM, kimuktaM bhavati gRhatrayAtparata ityrthH| ahavA - tinni do aMtarAt tRtIyaaMtarAt parata ityarthaH / AyAe gRhItvA kiMcit asanAtI abhihaDadoseNa juttaM Aha1 sAhussa dejja jo anAiNNaM, tigharaMtarA pareNaM AiNNe vA anuvautto gehati tassa mAsalahuM / imo niJjatti-vittharo[mA.1483] AiNNamanAiNNaM, nisihAbhihaDaM va no nisIhaM vaa| nisIhAbhihaDaM ThappaM, no nisIhaM tu vocchAmi / / cuu-aahddNduvidhN-aainnnnmnaainnnnNc|anaainnnnN duvidha-nisIhAbhihaDaM, no nisIhAbhihaDaM c| nisIhaM nAma aprakAzaM, no nisIhaM nAma prakAzaM / nisIhAbhihaDaM ciTThau tAva, no nisIhaM tAva vocchaami| [bhA.1484] saggAma-paraggAme, gharaMtare no gharaMtare cev| tigharaMtarA pareNaM, gharaMtaraM taM muNeyavvaM // cU-saggAmAhaDaM duvihaM - gharaMtaraM, no gharaMtaraM ca |tighrNtraao pareNaM jaMtaM gharaMtaraM bhaNNati // [bhA.1485] bADaga-sAhi-nivesaNa, saggAme no gharaMtaraM tivihaM / paragAme vi ya duvidhaM, jalathala nAvAe jaMghAe / /
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ 315 uddezaka : 3, mUlaM-132, [bhA. 1485] ghU-bAr3agAo, sAhito, nivesaNAto - vADagassa pADageti saMjJA, gharapaMtI sAhI bhaNNati, mahAgharassa parivAragharA nivesaNaM bhaNNati / jaM paragAmAhaDaM taM duvihaM - sadesagAmAo, "iyare" tti paradesagAmAo vA / evaM duvidhaM pi jaleNa vA thaleNa vA ANijjati / jaM jaleNa, taM nAvA tArimeNa vA, jaMghAtArimeNa vA ||jN thaleNa taM[bhA.1486] bhaMDI bahilaga kAe sIseNa catuvidhaM thale hoti| ekkekaM taM duvidhaM, sapaJcavAteyaraM ceva // cU-"bhaMDI" gddddiibhnnnnti| "bahilago'tti goNAtipiTThIelagaDDAdiesuANijjati "kAe" tti kAvoDIsaMkAtieNa ANijjati, sireNa vA, eyaM caubvidhaM thaleNa bhavati / evaM jala-thalesu duvidhaM pisapaccavAyaM, "itaraM" vA apaccavAyaM / paccavAo puNa jale gAhA-magara-macchAdi, thale cora-sAvata-vAlAtito anegaviho / / [bhA.1487] etaM sadesAbhihaDaM, bhaNitaM emeva hoti prdese| jala-thalamAdI bheyA, sapaccavAtetarA neyaa|| cU-paradesAbhihaDe vi jala - thalAdibhedA sapaccavAyA itarA savve bhANiyavvA / / eyaM no nisIhaM bhaNiyaM / nisIhaM bhaNNati[bhA.1488] eseva gamo niyamA, nisIhAbhihaDe vi hoti naayvvo| AiNNaM piya duvidhaM, dese taha desadese y|| cU-nisIhAbhihe vi eseva gamo neyavyo / eyaM savvaM anAimmaM bhaNiyaM / idAni AiNNaM taM duvidhaM-dese desadeseya |deso hatthasayaM, tassa saMbhavoparibhujamANIe dIhAeghaMghasAlAe, saMkhaDIe vA pariesaNapaMtIe / hatthasatA Arato desadeso bhaNNati // [bhA.1489] suttanivAto saggAmAbhihaDe taM tu geNhe je bhikkhU / so ANA anavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve / / cU-saggAmAbhihaDe suttaNivAto, sesaM kaMThaM / / amAiNNaM pi kAraNe geNhejA, na doso[bhA.1490] asive omoyarie, rAyaduDhe bhaye va gelaNNe / addhANa rodhae vA, jataNA gahaNaM tu gItatthe // cU-panagaparihANI jayaNAe jatiUNa jAhe mAsiyaM patto tAhe geNhati / gIyattha-gahaNAtA gIyattho taM geNhaMto vi saMviggo bhvti|ahvaa-jynnN jANati tti gIyatyo geNhati sa niddoso| agIyatthe puNa natthi jayaNA, tena tassa jahA tahA geNhato sadosatetyarthaH / / mU. (133) je bhikkhU appaNo pAe Amajeja vA pamanjeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtiJjati // cU-appaNo pAeAmajati ekkasi, pamajjatipuNopuNo |ahvaa hattheNa AmajjaNaM, rayaharaNeNa pamaJjaNaM / tassa mAsalahuM / imA nijuttI[bhA.1491] AiNNamaNAiNNA, duvihA pAde pamajaNA hoti / saMsatte paMthe vA, bhikkha-viyAre vihAre y|| cU-puvvaddhaM kaMThaM / jA sA AiNNA sA imA - anegavihA, saMsatto pAdo Amajjitabbo, paMthe
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ 316 nizItha-chedasUtram -1-3/133 vAathaMDilAto thaMDilaM, thaMDilAovAathaMDilaM, athaMDilAto vAthaMDile vilakkhaNe, sakAyasatthe ti kAuM saMkamaMto kaNhabhomAtIsupamajjati, bhikkhAto vA paDiniyatto, viyAretti saNNAbhUmIo vAAgato, vihArettisajjhAyabhUmIe, gAmaMtarAovA kul-gnnaadisukjjesupddiaagopmjjti| mA uvakaraNovaghAto bhavissati tti / / [bhA.1492] esA AiNNA khalu tabvivarItA bhave anaainnnnaa| suttamanAeNNAI, taM sevaMtammi ANAdI / / cU- khalu avadhAraNe, evamAtikAraNavatirittA anAtiNNA, suttanivAto anAiNNAsutaM anAiNNapamajaNaM nisevaMtassa ANAdIyA dosA ||imaa saMjamavirAhaNA[bhA.1493] saMghaTTaNA tu vAte, suhume ya'nne virAdhae paanne| bAusadosacibhUsA, tamhA na pamajjae pAde // cU-pamajaNe vAtA saMghaTTijati, anne ya payaMgAdI suhame bAdare vA virAheti, bAusadoso a baMbhacere aguttI, tamhA pAde na pamajate / / [bhA.1494] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhubvAtakhajamANe vaa| puvvaM pamajiUNaM vIsAme kaMDuejjA vA // ghU-aNappajjho anAtmavazaH, khittacittAdiesu pamajjaNAi karejja / appajjho vA uvvAto zrAntaH sapamajiuM visAmijati, khajjamANo vA pAdo pamajiuM kaMDuijjati / uktArthaM ca pshcaardhm| mU. (134) je bhikkhU appaNo pAe saMvAheja vA palimaddeja vA, saMvAheMtaM vA palimade'taM vA saatijti|| cU- "saM" iti prazaMsA / zobhanA bAhA saMbAhA / sA caucihA-aTThi suhAe, maMsa-roma-tayA, sA gurumAiyANa viyAle saMbAdhA bhavati / jo puNa aDDaratte pacchimaratte vi divasato vA anegaso saMbAdheti sA parimaddA bhnnnnti| mU. (135) je bhikkhU appaNo pAe telleNa vA ghaeNa vA vasA vA navanIe vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA miliMgetaM vA sAtijati // mU. (136)je bhikkhUappaNo pAe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaTeja vA ullAletaM vA ubvaTTheta vA sAtijati / / mU. (137) je bhikkhU appaNo pAe sIyodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA ucchollejja vA padhoejja vA, uccholeMtaM vA padhovaMtaM vA sAtijati / / ghU-sItamudagaM sItodagaM, "viyaDa"tti vyapagatajIvaM, usiNamudagaM usiNodagaM, tena appaNo pAde ekkasi uccholaNA, puNo puNo padhovaNA / evaM sabve suttA uccAreyavvA / abbhaMgo thoveNa, bahuNA makkhaNaM / ahavA - ekkasiM bahuso vA / kakkAdi prathamoddezaka aMgAdAna gameNa neyaM / mU. (138) je bhikkhU appaNo pAe phumeja vA raeja vA, phutaM vA raetaM vA sAtiJjati / / cU-alattayaraMgaM pAdesu lAeu pacchA phumati / taM jo rayati vA, phumati vA / etesiM paMcaNhaM suttANaM saMgahagAhA
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ 317 uddezaka : 3, mUla-138, [bhA. 1495] [bhA.1495] saMbAhaNA padhovaNa kakkadINuvvalaNa makkhaNaM vA vi / phumaNaM vA rAillaM vA jo kujA appaNo pAde / / cU-saMbAhaNa tti vissAmaNaM, sItodagAiNA vadhovaNaM, kakkAiNA uvvalaNaM, tellAiNA makkhaNaM, alattagAiNA raMgaNaM, kareti tassa ANAiyA dosaa|| [bhA.1496] etesiM paDhamapadA, saI tu bitiyA tu vahuso bahuNA vA / saMbAhaNA tu catudhA, phUmaMte laggate raago|| cU- etesiM suttANaM paDhamapadA saMbAhaNAdi sakRt karaNe draSTavyA, bitiyapadA paramaddaNAti bahuvArakaraNe bahuNA vA karaNe daTThavvA / saMbAhaNA cauvvihA uktA / alaktakaraMgo phumijaMto lggti|| [mA.1497] so ANA anavatthaM, micchatta-virAdhaNaM tathA duvidhaM / pAvati jamhA tamhA, ete tu pade vivajjejjA / / cU-savyesu jahAsaMbhavaM virAhaNA bhaNiyavvA 1 gADhasaMbAhaNA cammaM avaNeja, aTThibhaMga vA karejja / evaM uvvalaNe vi / padhovaNe eva ceva, uppalAvaNAdi vaNe vi dosA ya / abbhaMge vi macchigAMti-saMpAtima-vaho / [bhA.1498] Ata-para-mohudIraNa, bAusadosA ya suttprihaannii| saMpAtimAti ghAto, vivajjayo logprivaayo|| cU-raMge padhovaNAtisuyaAya-para-mohodIraNa kareti, bAusadoso (sA] ya bhavati (bhavaMti], suttatthANaM ca parihANI bhavati / sAdhukriyAyAH sAdhoraparasya vA viparyayo viparItatA bhavati / sAdhu-zrAvaka-mithyASTiloke parivAdo "padAbhyaGgakaraNena parijJAyate na sAdhuriti" / kAraNato kareja[bhA.1499] bitiyapadaM gelaNNe, addhANuvvAta - vaya -vAsAsu / AdI paMcapadAU, moha-tigicchAe donnitre|| cU gilANassa addhANe vA, "ubvAyassa" vAteNa vA gahiyassa, vAsAsu vA / "Ai"tti gilANapayaMtammi saMbAhAtI paMcavipayApauttavvA / vejovadeseNa pAyatalarogiNo magadaMtiyAtileveNa anneNa vA raMgo kAyavyo / sesesu addhANAtisu jahAsaMbhavaM / moha-tigicchAe rayaNaM phumaNaM vA do ya kAyavvA / ahavA - saMbAhAtiyANa paMcaNha padANaM AillA cauro patA gilANAisu sNbhvNti| do phumNa rayaNa patA mohaM-tigicchAe sNbhvNti| codagAha -naNuphumaNa - rayaNe mohavuDDI bhavati? AyariyAha-sAtisatovadeseNajassa tahA karjate ya uvasamobhavati tassa tahA kajjati / kiDhigAti AsevaNe vA / addhANasaMbAhaNAti jahA saMbhavaM / evaM vAte vi saMbAha-roya-abbhaMgaNAti / vAsAsu vA kaddamalittANa ghovnneti| aMgulimaMtarAya kuhiyA, koddava-palAladhUmeNa rajati / / evaM kAyAbhilAveNa cha suttA bhANiyavvA mU. (139) je bhikkhU appaNo kAyaM Amajeja vA pamajjeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (140) je bhikkhU appaNo kArya saMbAheja vA palimaddejja vA, saMbAheMtaM vA palimade'taM vA
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ 318 nizItha-chedasUtram -1.3/140 sAtijati / / mU. (141) je bhikkhU appaNo kArya saMbAheja vA palimaddeja vA, saMbAheMtaM vA palimahataM vA sAtijati / / mU. (142) je bhikkhU appaNo kAyaM loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvadeja vA, ulloleMtaM yA uvaDheMtaM vA sAtiJjati / / mU. (143)je bhikkhUappaNo kAryasIyodaga-viyaDeNa vAusiNodaga-viyaDeNa vAuccholeja yA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoveMtaM vA saatijti|| mU. (144) je bhikkhU appaNo kAyaM phumeja vA raeja vA, phumetaM vA raetaM vA sAtiJjati / / cU-ee cha suttA pUrvavat / imo aidesagAhattho[bhA.1500] pAdesuM jo tu gamo, niyamA kAyammi hoti sacceva / nAyavvo tu matimatA, pubve avarammi ya padammi / / cU-jo pAyasuttesu gamo kAyasuttesu vi chasu so ceva daTThavyo / keNa nAyavvo ? mtimtaa| matirasyAstIti matimaM / puvvaM ussaggapadaM, avara avavAtapadaM / / evaM vaNAbhilAveNa te ceva cha suttA vattavvA mU.(145) je bhikkhU appaNo kAryasi vaNaM Amajeja vA pamaJjeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / ___mU.(146) je bhikkhU appaNo kAryasi vaNaM saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palima taM vA saatijti|| ma.(147) je bhikkhU appaNo kAryasi vaNaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA miliMgeja vA, makkhejaMtaM vA miliMgejaMtaM vA sAtijati / / mU. (148)je bhikkhU appaNo kAyaMsi varNa loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaTTeja vA ulloleMtaM vA saatijti|| mU. (149) je bhikkhU appaNo kAryasi vaNaM sIyodaga-viyaDeNa vA, usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoetaM vA sAtiJjati // mU. (150) je bhikkhU appaNo kAryasi vaNaM phumeja vA raeja vA, kumetaM vA raetaM vA saatinyjti|| [bhA.1501] duvidho kAyammi vaNo, tadubhavAgaMtugo tu naatbbo| taddoso va tadubbhavo, sasthAdAgaMtuo bhnnio|| cU-kAyavvaNoduvidho-tattheva kAye ubbhavojassa doso yatabbhavo, AgaMtueNa satyAtiNA kao jo soAgaMtugo |imo tabbhavo taddoso -kuI, kiDimaM, daddU, vikiccikA, pAmA, gaMDAtiyA ya | AgaMtugosatyeNa khaggAtiNA, kaMTageNa vA, khANUto vA, sirovevo vA, dIheNa vA, suNahaDako vaa|| [bhA.1502] etesAmaNNataraM, jo tu daNami sayaM kare bhikkhU / __pamajaNamAdI tu pade, so pAvati ANabhAdINi / /
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 3, mUlaM-150, [bhA. 1502] 319 ghU-etesiM annatare vraNe jo pamajaNAtipade kareja tassaANAtI dausA mAsalahuMca pcchittN| sIsa Aha -veyaNaddeNa kiM kAyavvaM ? Ayariya Aha[bhA.1503] naccuppatitaM dukkhaM, abhibhUto veyaNAe tibvaae| addIno avvahito, taMdukkha'hiyAsae sammaM // cU-"nacca"tti jJAtvA duHkhamutpanna, vedyata iti vedanA, tivbAe veyaNAe savvaMsarIraM vyAptamityarthaH / na dIno adIno pasannamano svabhAvastha ityarthaH, na vA ohayamanasaMkappe / ahavA - hA mAte ! hA pite ! evamAdi na bhAsate / jo so adIno na veyaNaddo appaNo sirorukuTThaNAdi kareti / ahavA- na veyaNaTThociMteti- "appANaM mAremi"tti taMdukkhamuppanaM sammaM ahiyAseyavvaM ityrthH| kAraNe puNa AmajaNAti kareja[bhA.1504] avvocchittinimittaM, jIyaTTI vA samAhihetuM vA / pamajaNamAdI tu pade, jayaNAe samAre bhikkhU // ghU- suttatthANaM avocchitti karissAmi, jIvitahI vA jIvaMto saMjamaM karissAmo, cautthAiNA vA taveNa appANaM bhAvissAmi, pAna-daMsaNa-caritta-samAhi-sAhaNaTThA vA / ahavAsamAhimaraNeNa vAmarissAmitti AmajaNAdipade jayaNAe samAyareja |jynnaajhaajiivovghaato na bhvtiityrthH| mU. (151) je bhikkhU apaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satya-jAeNaM acchideja vA vicchiMdeja vA acchidaMtaM vA viJchidaMtaM vA saatinyjti| cU- gacchatI ti gaMDaM, taM ca gaMDamAlA, jaM ca annaM pilagaM tu pAdagataM gaMDaM "aratitaM vA" aratitojana pacati,asI arisAtA yaahiTThANe nAsAtevraNesuvA bhavaMti / piligA (pilagA) siyasilA, bhagaMdaraM appannato adhiTANekSataM kimiyajAlasaMpannaM bhvti|bhustysNbhveanntrenn tikkhaM sa (a) hinAdhAraM jAtamiti prakArapradarzanArtham / ekkasi ISad vA AcchidaNaM, bahuvAraM suTu vA chiMdaNaM vinychidnnN| [bhA.1505] gaMDaMca aratiyaMsi, viggalaM ca bhagaMdalaM ca kAryasi / satthaNa'nnatareNaM, jo taM acchidae bhikkhU ||gtaarthaa / mU. (152) je bhikkhU appaNo kAryasi vA gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayoNaM tikheNaM sattha-jAeNaM acchidittA viJchidittA pUrva vA soNiyaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhareMtaM vA visoheMtaM vA sAtijjati // cU-puvvaM suttaM savvaM uccAreUNa ime airittA AlAvagA / "pUyaM vA" pakkaM soNiyaM putaM bhaNNati / ruhiraM sabhAvatthaM soNiyaM bhaNNati / nIharati nAma niggalati / avasesAvavayA pheDaNaM visohaNaM bhnnnnti| mU. (153) je bhikkhU appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA AiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ 320 nizItha-chedasUtram -1-3/152 vA annatareNaM tikkheNaM sattha-jAeNaM aJchidittA vicchidittA nIharittA visohettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoveja vA uccholeMtaM vA padhoveMtaM vA saatinyjti|| __cU- je bhikkhU do vi puvvaM suttAlAvage bhaNio / ime taiyasuttAlAvagA siiyodgviyddgtaarthm| mU. (154) je bhikkhU appaNokAyaMsi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaMvA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM vikkhaNaM sastha-jAeNaMachiMditA viJiidattA nIharittA visohettAuccholittA padhoittA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpataM vA viliMpataM vA sAtijati / / cU-je bhikkhU tiNhaM pi suttANaM AlAvae vottuM cautthasuttAirittA ime AlAvagA bahu AlevasaMbhavaM / annataragahaNaM / Alipyate aneneti AlepaH jAtaggahaNaM prakArapradarzanArtha / so Aleko tividho-vedana pasamakArI, pAkakArI, putAdi niihrnnkaarii| mU. (155)je bhikkhU appaNo kAryasi gaDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaMtikkheNaM satya-jAeNaM achiMdittA viJchidittA nIharittA visohetA padhoittA viliMpittA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgeja vA makkheja vA abhaMgetaM vA makkheMta vA sAtijati / / ghU-je bhikkhUappaNo kAryasi gaMDaMvA ityAdi cauro visuttAlAvage vottuime paMcamasuttAritA AlAvagA telleNa vA gatArtham / mU. (156) je bhikkhU appaNo kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA AraiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satya-jAeNaM aJchidittA viJchidittA nIharittA visohettA padhoittA viliMpittA makkhetA annayareNaM dhUvaNajAeNaM dhuveja vA padhUveja vA, dhUveMtaM vA padhUveMtaM vA saatijti|| cU-etesiM imA saMgahaNi - gAhA - [bhA.1506] nINeja pUya-rudhiraM, tu ucchole sIta-viyaDa-usiNeNaM / leveNa va AliMpati, makkhe dhUve va aannaadii| cU-nINeja pUyAtI tato uccholeti, tato AliMpati, tato makkheti, tato dhUveti / evaM jo kareti so ANAtidose pAvati / AyavirAhaNA mucchAtI bhavati / sajame AucayAti viraadhnaa| evaM tA jinakappe, gacchavAsINa vi nikAraNe evaM ceva / jato bhaNNati[bhA.1507] nikaraNe na kappati, gaMDAdIesu chea-dhuvnnaadii| AsaJja kAramaM puNa, so ceva gamo havati tattha / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / kAraNe puNa Asajja, eseva kamo- satthAdiNA achiMdati, jai na pannapai to pUyAti nIhAreti / evaM appaNappaMte uttarottarapayakaraNaM // [bhA.1508] naccuppati taM dukkhaM, abhibhUto veyaNAe tivvaae| addIno avvahito taM dukkha'hiyAsae sammaM / /
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ 321 uddezaka :3, mUlaM-156, [bhA. 1509] [bhA.1509] avvocchitti-nimittaM, jItaTThIe samAhihetuM vaa| pamaJjaNamAdI tu pade, jayaNAe samAyare bhikkhU ||puurvvt // mU. (157) je bhikkhU appaNo pAlu-kimiyaM vA kucchi-kimiyaM vA, aMgulIe nivesiya nivesiya nIharati, nIharaMtaM vA sAtiJjati // cU- pAlu apAnaM, tammi kimiyA samucchaMti / kukkhIe kimiyA kukkhi-kimiyA, te ya jUA bhvNti|tejti sannaM vosiriu apANamaMtare thakkenaMto te pAlukimiye aMgulIe nivesiya pravezya puNo puNo nIharati parityajatItyarthaHH / imA nijuttI[bhA.1510]gaMDAdiesu kimie, pAlu-kimite ca kucchi-kimite vA / jo bhikkhU nIharatI, so pAvati aannmaadiinni.| cU-gaMDAdiesuvraNesupAluovA, kucchi-kimie vA, jobhikkhU nIharati so ANAtidose pAvati / nIharamakappovadarisaNatthaM bhannati[bhA.1511] nikAraNe sakAraNe, avidhi vidhI kaTThamAdigA avidhI / aMgulamAdI tu vidhI, kAraNe avidhIe suttaM tu|| cU- nikkAraNeavidhIe, kAraNe vidhIe / kaTThamAdiehiM jati nIharati to avidhI, aMgulamAdiehiM vidhI bhvti|ttiybhNge suttaM, carime suddho| dosuAillesucaulahuM / ussaggeNaM vidhIe avidhIe vA na nIhariyavvA / tesu virAhijjatesu saMjamavirAdhanA, ete AyavirAhaNA, tattha gilANAdi ArovaNA tamhA ahiyAseyavvaM / / / [bhA.1512] naccuppai taMdukkhaM, abhibhUto vedanAe tivvaae| addIno avvahito, taM dukkha'dhiyAsae smm| [bhA.1513] abbocchitti-nimittaM, jItaTThIe samAdhihetuM vA / gaMDAdIsu kimie, jataNAe nIhare bhikkhU // cU-tesiM nIharaNe kA jayaNA? parame vA, allacamme vA / sesaM puurvvt|| mU. (158) je bhikkhU appaNo dIhAo naha-sihAo kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijti|| mU. (159)jebhikkhU appaNo dIhAiMjaMgha-romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (160) je bhikkhU appaNo dIhAI kakkha-romAI kappejja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (161) je bhikkhU appaNo dIhAI maMsu-romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kappeMtaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (162) je bhikkhU appaNo dIhAi vatthi-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijiti|| mU. (163) je bhikkhU appaNo dIhAiM cakkhu-romAI kappeja vA, saMThaveja vA, kaptaM yA [15121
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1.3/164 saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (164) je bhikkhU appaNo daMte AghaMseja vA paghaMseja vA, AghasaMtaM vA paghaMsaMtaM vA sAtijati / / __ mU. (16) je bhikkhU appaNo daMte uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoyeMtaM vA sAtijati / / mU. (166)je bhikkhU appaNo daMte phumeja vA raeja vA, phutaM vA raeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (167) je bhikkhU appaNo uDhe Amajeja vA pamajjejja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtiJjati // mU(168) je bhikkhU appaNo uDhe saMbAheja vA palimaddenja vA, saMbAheMtaM vA palimade'taM vA saatijti|| mU. (169)je bhikkhU appaNo uThe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA miliMgeja vA, makkheMtaM vA miliMgeta vA sAtijati vA uvvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTTetaM vA saatijti|| mU. (170) je bhikkhUappaNo uDhe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvade'taM vA sAtijati / / mU. (171)je bhikkhU apaNo uThe sIodaga-viyaDeNa vAusiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoveja vA, uccholeMtaM vA padhoveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (172) je bhikkhU appaNo uDhe phumeja vA raeja vA, phumeMtaM vA rayaMtaM vA sAtiJjati // mU. (173) je bhikkhU appaNo dIhAiM uttaroha-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (174) je bhikkhU appaNo dIhAiM acchi-pattAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (175) je bhikkhU appaNo acchINi Amajeja pamajjeja vA, AmajataM vA pamajaMtaM vA saatijti|| mU. (176) je bhikkhU appaNo acchINi saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimadeMtaM vA saatijti| mU. (177) je bhikkhU appaNo acchINi telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navaNIeNa vA makkheja vA miliMgeja vA, makkheMtaM vA miliMgetaM vA sAtijati // .. mU. (178) je bhikkhU appaNo acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubaTTeja vA, ulloleMtaM vA ubvaTTetaM vA sAtijati // mU. (179) je bhikkhU appaNo acchINi sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (180) je bhikkhU appaNo acchINi phumeja vA raeja vA, phumeMtaM vAraeMtaM vA saatijti| mU. (181) je bhikkhU appaNo dIhAI bhumaga-romAiM kappeja vA saMThaveja bA, kaptaM vA
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ 323 uddezaka : 3, mUlaM-182, [bhA. 1514] saMThaveMtaM vA sAtijiMti // mU. (182)je bhikkhU appaNo dIhAI pAsa-romAiM kappeja vA saMThaveja va, kappeMtaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // [je bhikkhU appaNo dIhAI kesAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati] ghU-je bhikkhU dIhAo appaNo nahA ityAdi-jAva-appaNo dIhe kese kappei ityAdi chavIsaM suttaM uccAreyavyA, suttattho nijuttI ya lAghavatthaM jugavaM vakkhANijaMti - [bhA.1514] je bhikhu naha-sihAo, kappejjA adhava saMThavejjA vaa| dIhaM ca romarAI, maMsU kesUttaroDhuMvA / / / cU- nahANaM sihA nahasihA, nakhAgrA ityarthaH / kappayati chinatti, saMThaveti tIkSNe karoti, caMdrArdhe sukatuMDe vA roti / romarAtI poTe bhavati, te dIha kappeti, suvihatte adhomuhe o (u) lihati / maMsucibuke, jaMghA, guhyadese vA, chiMdati, saMThaveti vA / kese tti siraje, te chidati saMThaveti vA / uttaroTe romA dADhiyAo vA, tA chiMdati saMThaveti vA // [bhA.1515] bhamuhAo daMtasodhaNa, acchINa pamajjannAigAi vA / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve // cU-evaM naasigaa-bhmug-romevi|dNtesuaNguliieskRdaamjjgN, puNo puNopamajaNaM / daMtadhovarNa daMtakaTuM, acitte suttaM / tena ekkadiNaM AdhaMsaNaM, dine dine paghaMsaNaM / daMte phUmati rayati vA paadsuutrvt| acchINi vA Amajjati nAma akkhipattarome saMThaveti, puNo puNo kareMtassa pamajjaNA / ahavA - bIyakaNugAdINaM sakRta avaNayaNe AmajjaNA, puNo puNo pamajjaNA / AdisaddAto je acchINi padhovati / usiNAiNA pauMchati nAma aMjaNeNaM aNjeti| acchINi phumaNarayaNA pUrvavat / viseso kaNugAdisu phumaNaM saMbhavati / evaM kareMtassa ANAtivirihANAtiyA dosaa|| [bhA.1516] AmajjaNA pamajaNaM, sai asai dhovaNaM tu negavidhaM / cIpAdINa pamajjaNa, phumaNapasaMtaMjaNe rAgo / / cU- uktArthAH / pasayamiti pasatI, culugo bhannati, davvasaMbhArakayAM pANIyaM / taM culuge choeM, tattha nivuTuM acchi dhareti, tato ucchuDaM phumati rAgo laggati, aMjiyaM vA phumati rAgo laggati / ahavA - pasayamiti dohiM tihiM yA nAvApUrehiM acchi dhovati, tota aMjati, tato phumatirAgo laggati / ime dosA[bhA.1517] Ata-para-mohudIraNa, bAusadosA ya suttaparihANI / __ saMpAtimAtighAto, vivaJjate logprivaao|| cU. pUrvavat // [bhA.1518] vitiyapadaM sAmannaM, sabvesupadesu hoja 'naabhogo| moha-tigicchAe puNa, eto visesiyaM vocchN| cU-nahasihAtito sabve suttapaDisiddhe atthe anAbhogato kareja, moha-tigicchAe vA karenja / ato paraM terasapayANa pai avasesiyaM bitiyapadaM bhannati //
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 13/182 324 [ bhA. 1519] caMkamaNamAvaDaNe, levo deha-khata asui nakkhesu / vaNa- gaMDa-rati aMsiya, bhagaMdalAdIsu romAI // cU- caMkamato pAyaNahA upala-khANugAdisu apphiDaMti / piDalomo vA bhajjati / hatthanahA vA bhAyaNe levaM vinAseMti / dehaM sarIraM, tattha khayaM karejja / tAhe logo bhaNejja-esa kAmI, avirayAe se nahapayA dinna tti / edosapariharaNatthaM chiMdaMto suddho / saMThavaNaM kramatAdiNA ghasati / logo ya bhaNati - dIhaNahaMtare sannA ciTThati tti asuiNo ete / avi ya pAyaNahesu dIhesu aMtaraMtare reNU ciTThati, tIe cakkhu uvahammati / vraNa-gaMDa- araiyaMsi bhagaMdarAdisu romA vaghAyaM kareMti, levaM vA aMtareMti, ato chiMdati saMThaveti vA // [ bhA. 1520] daMtAmaya daMtesu, nayaNANaM AmayA tu nAyaNesu / bhumayA acchi nimittaM, kesA puNa pavvayaMtassa // cU- daMtesu daMtAmayo daMtarogo, tattha daMtavaNAtiNA AdhasaMti / evaM nayaNAmaye vi nayaNe ghovati, rayati, phumati vA / bhamugaromavA atidIhA, aimahallattaNeNa ya acchI paDate chiMdati saMveti vA / pavvayaMtassa atidIhA kesA, loo kAuM na sakketi, sirarogiNo vA kese kappiti / mU. (183) je bhikkhU appaNo acchimalaM vA kannamalaM vA daMtamalaM vA nahamalaM vA nIharejja vA visoheja vA, nIharetaM vA visohetaM vA sAtijjati / / cU-je bhikkhU acchimalaM vA ityAdi acchimalo dUsikAdi / kannamalo kannagUdhA (lA) ti| daMta kiNo daMtamalo / nahamalo nahavizvareNU / nIharati avaneti, asesa visohaNaM / sU. (184) je bhikkhU appaNI kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaM vA malaM vA nIhareja vA visohejavA, nIharetaM vA visohetaM vA sAtijati // cU- seyo prasvedaH svatthaH male thiggalaM jallo bhaNati / esa eva prasveda ulliuto paMko bhannati, ano vA jo kaddamo laggo / malo puNa uttaramANo, accho reNU vA / sakRt uvaTTaNaM, puNo puNo paTTaNaM kakkAiNA vA / [ bhA. 1521] seyaM vA jallaM vA, je bhikkhU nihareja kAyAto / kanna-S -'cchidaMta- naha-mala, so pAvati ANamAdINi // cU-paDhamasuttattho puvvaddheNa, bitiyasuttattho pacchaddheNa / ANAdiyA dosA, AyavirAhaNA, pamattaM devatA chalejja, apparutIe vA bAusadosA bhavaMti / suttatthesu ya patimaMtho // [bhA. 1522] jallo tu hoti kamaDhaM, malo tu hatthAdi ghaTTito saDati / paMko purNa seullo, cikkalo vA vi jo laggo / / cU- kharaMTo u jo malo taM kamaDhaM bhannati / sesaM kaMThaM // [bhA. 1523] bitiyapadamaNappajjhe, nayaNavaNe osa dhAmae ceva / moha - tigicchAe puNa, nIharamANo natikkamati // dhU- aNappajjho khittacittAdi, sabve ubvaTTaNAdi avavAya pade kareja / nayaNe vA dUsio, baddho acchoregaNa vA kiMci acchIo uddhariyavvaM / sarIre vA dhUNo, tassa abbhAse malAdi
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM-184, [bhA. 1523] 325 pheDijati, mA tena vaNo dajjhihiti / __ ahavA - kacchU daddU kiDabhaM anno vA koti Amayo, sa osahehiM uvvaTTijati / mohatigicchAe vA, puNo visesaNe annahA moho novasamati tti evaM viseseitti / evaM kareMto dhambhameraM ANaM vA nAtikammati // mU. (185) je bhikkhU gAmANugAmaM dUijjamANe appaNo sIsaduvAriyaM kareti, kareMta vA saatijti|| cU-mAsakappo jattha kato tato jaM gammai taMgAmANugAmaM / ettha anusaddo pacchAbhAve / athavA - gacchato aggato anukUlo gAmo gAmAnugAmo / dosu sisira-gimhesu rIijjati dUijjati, dosu vA padesu rIijjati / sIsassa AvaraNaM sIsa duvAraM / ahavA - sIsassa ega duvAraM sIsaduvAriyA / appaNo appaNA jo kareti tassa maaslhuN| [bhA.1524] bhikkha-viyAra-vihAre, dUtikhaMto va gAmanuggAmi / sIsaduvAraM bhikkhU, jo kuJA aannmaadiinni|| cU-bhikkhaM hiMDato viyAraMsannabhUmiMgacchaMto, eesujo sIsaduvAriyaMkareti soANAtidose bhvti| sIsaduvAriyAe uvakaraNabhogavivaccAso / vivaccAsabhoge ime pagArA pacchittaM ca / / [bhA.1525] khaMdhe duvAra saMjati, garula'ddhaMso ya paTTa liMgaduve / lahuo lahuo lahuyA, tisu cauguru dosu mUlaM tu|| cU- caupphalaM mokkalaM vA khaMdhe kareti, duvAra iti sIsaduvAriyA kareti, do vi bAhAo chAeMtotaMjatipAuraNeNa pAuNati, egatoduhatovA kappaaMcalA khaMdhAroviyAgarulapakkhaMpAuNati, addhaMso uttarAsaMgo, paTTaiti colapaTTa baMdhati, liMgadurga-gihIliMgaM annausthiyaliMgaMvA karei / etesu jahAsaMkhaM imaM pacchittaM - lahugo vA pacchaddhaM / akAraNe bhogavivadhAsaM kareMtassa evaM pcchittN| ahavA. [mA.1526] paribhogavivacAso, liMgavivege ya chattae na tividhe| gihipaMta-takkaresu ya, paJcAvAtA bhave duvihA / / cU- sIsaduvAre paribhogavivaccAso bhavati / uvakaraNanipphannaM sAhuliMgavivego bhavati / chattayakaraNaMca bhavati / gihipaMtA sAhubhaddagAje takkarA gihi tti kAuM musaMti / ihaloiya-paroiyA duvidhA paccavAyA bhvNti| __ ahavA-Aya -sNjmviraahnnaa| gihi-paMta-takkarahiM AhammatiAyavirANA / vivaccAsabhoge sNjmviraadhnaa|| chattae tividhe tti[bhA.1527] cauphala potti sIse, bahu pAuraNaM tu bitiyayaM chattaM / hatthukkhittaM vatthaM, tatiyaM chattaM ca piNchaadii|| cU- caupphalaM kappaM sire kareti / bahupAuraNaM nAma aMguTTi kareti, evaM bitiyaM chattaM / hatyukkhittadaMDae vA kAuM ghareti, taiayaM chattayaM / ahavA - do puvvuttA, tatiyaM picchAtichattayaM ghareti / jamhA ete dosA tamhA no sIsaduvAriyaM kare / kAraNe karejja vi
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ 326 nizItha-chedasUtram -1-3/185 [bhA.1528] vitiyapadaM gelanne, asahU saagaarsedhmaadiisu| addhANe teNesu ya, saMjata-paMtesu jtnnaae| cU-gilANo uNhaM vA sahati / kannA vA se tassa bharajati / rAyAti dikkhito vA asahU dhArayati / sahassa vA sAgAriyaM ti kAuM aMguDiM karoti / AdisaddAto aseho vi paDinIyassa annassa vA saMkaMto jAtimAti juMgito kareti / addhANe vA uNhaM na sehena / tisio vA, saMjayapaMtesu vA teNesu aMguddhiM kareti / jayaNAe ti saliMgovahiNA sIsaduvAre kae najati to gihi-kAsAyamAdivatyaM ghettuM kareti / evaM jahA na najati tahA tahA kareti / esa jynnaa|| mU. (186) je bhikkhU saNa-kappAsaovA unna-kappAsao vA poMDa-kappAsao vA amilakappAsao vA vasIkaraNa-sottiyaM kareti, kareMtaM vA saatijti|| ghU-saNo vaNassatijAtI, tassa vAgo cacaNijjo kapAso bhannati, "unna" tti lADANaM gaDDurA bhannaMti, tassa romA kaccaNijjA kappAso bhnnti| ahavA-unnA eva kappAso unnA kppaaso| poMDAvamaNI tassa phalaM. tassa pamhA kaccaNijjA kappAso bhannati / avasA vase kIrati jeNaM taM vasIkaraNasuttayaM, so puNa dorojeNa vAse kIrai uvakaraNaM bajjhati tti vRttaM bhvti| [bhA.1529] vasikaraNa-suttagassA, aMchaNayaM vaTTaNaM vajo kujA . baMdhaNa-sivvaNahetuM, so pAvati aannmaadiinni|| cU-sacittAcittadavvA jeNa vasIkIrate taM vasIkaraNasuttayaM jo kareti / aMchaNaM nAma - paNha (mha] pasiraNaM, vaTTaNaM nAma do taMtU ekato valeti, jahA sivvaNadoro, sikkagadoro valaNaM vA vaTTaNaM, pamhAe vA bhaMgo vaTTaNaM, uvakaraNAti baMdhaNaheu phaTTassa vA sivvaNaheuM / so ANAtI dose paavti|| [bhA.1530]avasA vasammi kIraMti, jeNa pasavo vasaMti va jtaauu| __aMchaNatA tu pasiraNA, vaTTaNa sutte va rajjU vA / / dhU-pasavo gavAtI, saMjayA na taDapphaDe, jayA vasaMti, pasaraNaM paNhAe, vaTTaNaM sutte vA rajjue vaa|| [bhA.1531] aMchaNatavaTTaNaM vA, kareMti jIvANa hoti avivAto / Uruya hattha choDaNa, gilANa aarovnnaayaae|| cU-aMchaNayavaTTaNAsu saMpAtimAtipANA aivAijaMti, UraM vA choDijjati ti vuttaM bhavati, hatthA vA chaNijaMti, phoDagA vA bhavaMti, tattha AyavirAhaNA gilANArovaNA y|| kAraNA kareja[bhA.1532] addhANa-niggatAdI, jhAmiya bUDhe va tennmaadiisu| dullabhasutte asatI, jataNAe kappatI kAtuM / cU-addhANaniggatAtI,AdisaddAto- pavese addhANe ThiyAvA, AdisadAo asivaomA, duvvalovakaraNa-saMghaNa-sivvaNa-sikkagAdiheuvA, evaM jhAmite uvakaraNe, natIpUreNa vA bUDhe, teNesu vA harite, AdisdAopaDiNIeNavA, etehiM kAraNehiMahAkaDaM ghettabvaM |dullbhsutte desearannAtisu
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM-186, [bhA. 1533] 327 vA asatI natthi suttaM jayaNAe appaNA kAuM kappati / puvvaM pelU piMjato rUaM kappAso esa jayaNA |ahvaa - panagahANa jAhe mAsiyaM patto tAhe pasiraNAti kareti // mU. (187) je bhikkhU gihaMsi vA giha-muhaMsi vA giha-duvAriyasivA giha-paDiduvAriyasi vA giheluyaMsi vA gihaMgaNasi vA giha-vacaMsi vA uccAraM vA pAsavaNaM vA parihaveti, parihaveMtaM vA saatinyjti|| [bhA.1533]thaMDila-tivihuvaghAti, giha tasa-agaNI ya puDhavisaMbaddhaM / AUvassatIe, vibhAsitavvaM jadhA sutte / / cU-thaMDilaM tivihovaghAtiyaM - Aya - pavayaNa - saMjamaM / gihe AuvadhAoSa tasa-agaNipuDhavi-Auvanassati saMbaddhaM saMjamovaghAtitaM / vibhASA, vistAreNa kartavyA / jahA sutte AyArabitiyasuttakhaMdhe thNddilsttikke| imo suttattho[bhA.1534]aMto gihaM khalu giha, koTThagasuvidhI va gihamuhaM hoti / __aMganaM maMDavathANaM, aggadAraM duvaarNtu|| cU-gharassa aMto gihabbhaMtaraM gihaM bhannati / giha-gahaNeNa vA savvaM ceva gharaM gheppati / koTTao -aggimAliMdao, suvihI-ba (cha] dAruAliMdo, etedovigihamuhaM / gihassaaggatoabbhAvagAsaM maMDavathANaM aMgaNaM bhannati / aggadAraM pavesitaM taM gihaduvAraM bhannati // [bhA.1535/1] gihavaccaM pareMtA, purohaDaM vA vi jattha vA vaccaM / cU-gAhaddhaM gihassa samaMtatato vaccaM bhannati / purohaDaM vA vaccaM patthaM ti vuttaM bhavati / jatthA vA yacaM kareMti, taM vaccaM sannAbhUmI bhannati / mU. (188) je bhikkhU maDaga-girhasi vA maDaga-cchAriyaMsi vA maDaga-thUmiyaMsi vA maDagaAsayaMsi vA maDaga-leNaMsi vA maDaga-thaMDilaMsi vA maDaga-vaccaMsi vA uccAraM pAsavaNaM pariThThavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / ghU-imo suttattho [bhA.1535-2] maDagagihA mecchANaM, thUbhA puNa viccagA hoti / [bhA.1536] chAro tu apuMjakaDo, chAracitA virahitaM tuthaMDillaM / vacaM puNa peraMtA, sItANaM vA vi savvaM tu|| cU- maDagagihaM nAma mecchANaM gharabhaMtare matayaM choDhuM vijjati, na Dajjhati, taM maDaga-gihaM / abhinava-daTuM apuMjakayaM chAro bhannati / iTThagAdiciyA viccA thUbho bhannati / maDANaM Azrayo maDAzraya sthAmityarthaH / masANAsanne ANettuM maDayaMjattha muccatitaM maDAsayaM / maDayassa uvariMjaM devakulaM te leNaM bhannati / chAracitivajjitaM kevalaM maDayadaTThANaM thaMDilaM bhannati / maDayaperaMtaM vaccaM bhannati / savvaM vA sItANaM sItANassa vA peraMtaM vaccaM bhannati // mU. (189] je bhikkhU iMgAla-dAhaMsi vA khAra-dAhaMsi vA gAta-dAhaMsi vA tusa-dAhaMsi vA Usa-dAhasi vA uccAraM vA pAsavaNaM vA parihavei parihaveMtaM vA sAtijati / / cU-imo suttattho[bhA.1537] iMgAla-khAra-DAho, khadigadI vtthulaadiyaa| gomAdirogasamaNo, dahati gatte tahiM jAsi / /
Page #331
--------------------------------------------------------------------------
________________ 328 nizIgha-chedasUtram -1-3/189 cU-khairAtI iMgAlA, vatthulamAtI khAro,jarAtirogamaraMtANaM gorUANaM rogapasavaNatthaM jattha gAtA DajhaMti taM gAta-dAhaM bhannati / kuMbhakArA jattha bAhirao tuse DahaMti taM tusaDAhaThANaM / prativarSa khalagaTTANe UsannaM jattha bhusaM Dahati taM bhusaDAhaThANaM bhannati // mU. (190] je bhikkhU seyAyayaNasi vA paMkasi vA paNagaMsi vA uccAraM vA pAsavaNaM vA parihavei, parihaveMtaM vA sAtijjati / / [bhA.1538] paMko puNa cikkhallo, paNao puNa jattha mucchate tthaanne| seyaNapaho tu nikA, su(mukati phalA jahiM vaccaM // cU- sacittAcittavisesaNe puNa saddo / Ayatanamiti sthAnaM / paNao ullo / so jattha ThANe samucchaMti taM paNagaTThANaM / kaddamabahulaM pANIyaM seo bhannati, tassa AyayaNaM nikkA / mU.(191)je bhikkhUabhinaviyAsu vA golehaniyAsu abhinaviyAsuvAmaDaTiyAkhANisu vA paribhujamANiyAsu vA aparibhujmANiyAsu vA uccAraMvA pAsavaNaM vA parihaveti, parihaveMtaM vA saatinyjti|| [bhA.1539] UsatthANe gAo, lihaMti bhuMjaMti abhinavA saatu| aciyattamannalaheNa, emeva ya mttttiyaakhaannii|| cU-jattha gAvo UsatthANAlihaMti, sA bhujamANi niruddhA na vA bhannati / tattha dosA - sacittamIso puDhavikAyo, aciyattaM gosAmiyassa vA / na vA tattha gAvo lehavaMti aMtarAyadoso, annatya lehavete puDhavivaho / maTTiyAkhANIe vi sacittamIsA puDhavi, janavayassa vA aciyattaM, annaM vA khANIM pavatteti // mU. (192) je bhikkhU uMbara-vacaMsi vA naggoha-vacaMsi vA asatya-vacaMsi vA uccAra vA pAsavaNaM vA parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / mU. (193) je bhikkhU ikkhu-varNasi vA sAli varNasi vA kusuMbha-varNasi vA kappAsa-varNasi vA uccAraM vA pAsavaNaM vA parihavei, parihaveMtaM vA saatijti|| mU. (194) je bhikkhUDAga-vaccaMsi vA sAga-yacaMsi vA mUlaya-vaccaMsivA kotthubari-vacaMsi vA khAra-vacchaMsi vA jIraya-vacaMsi vA damaNa (ga) vacasi vA maruga-vacaMsi vA uccAraM vA pAsavaNaM vA parihavei, parihaveMtaM vA saatinyjti| mU.(195)jebhikkhUasoga-varNasi vA sattivanna-varNasi vA caMpaga-varNasi vAcUya-varNasi vA annayaresu vA taruppagAresu vA pattovaesu pupphovaesuphalovaesu bIovaesuuccAraM vA pAsavaNaM vA pariTTavei parihaveMtaM vA sAtijati / / cU-uMbarassa phalA jattha giriuDe uccavikhaMti taM uMbaravaccaM bhannati / evaM naggoho vaDo, asatthopippalo, vilakkhU pippalabhedo, so puNa itthayAbhihANA pippalI bhannati / / bhA (1540] etesAmannataraM, thaMDille jo tubosire bhikkhuu| pAsavaNaccAra vA, so pAvati aannmaadiinni|| cU- ete puNa savve vi thaMDilA dezA''hiMDakena janadaprasiddhA jJeyA / tividhe uvadhAe paaddNti|
Page #332
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM-195, [bhA. 1541] 329 [bhA.1541] AyA saMjama pavayaNa, tividhaM uvaghAiyaM tu nAtavvaM / gihamAdiMgAlAdI, susANamadI jahA kamaso / cU-gihe aauvaaghaato|tNgihNaprigghetrN vA / apariggahe mAsalahuM, sapariggahe caulahuM, geNhaNa-kaDhaNAdayo dosA / evaM maDagAtisuvisusANamAtiesupavayaNovaghAto, asutiThANAseviNo ete kApAlikA iva / caulahuM avasesA prAyaso saMjamovaghAtiNo uvaujja appaNA jo jattha uvaghAto so tattha vattavyo / / ime dosA - [bhA.1542] chaDDAvaNa paMtAvaNa, tattheva ya pADaNAdayo dikhe| adiDhe annakaraNe, kAyAkAyANa vA uvari / / ghU-gihAtiviruddhaThANe vosiraMto uDDAviJjati, paMtAvijjati vA, tattha vA pADei, ete diDhe dosA / adiDhe puNa annaM iMgAlAtidAhaTThANaM kareMti, kAyavirAhaNA bhavaMti, taM vA sannaM kAyANa uvari chaDDeti // [bhA.1543] bitiyapadamaNappajjhe, osannAinna-rohagaddhANe / dubbala-gahaNI gilANe, jayaNAe vosirejjaahiN| cU-aNappajhekhittAtI, osannamiti cirAyayaNaMaparibhogaTThANaM, AinnaMAyariyaM savvo janojattha vosirti| rohagevAannathaMDilaM natthi, addhANa paDivannovA bosirati, dubbalagahaNI vAannathaMDilaM gaMtuMna sakketi, gilANo vAjaM appadosataraMtattha vosirati / esajayaNA / athavA - anno avaloeti, anno vosirati / paura - daveNaM kurukuyaM kareta / / mU. (198)je bhikkhUsapAyaMsivA parapAyaMsivA diyAvA rAovAviyAle vA ubbAhijjamANe sapAyaM gahAya paramAyaM vA jAittA uccAraM pAsavaNaM vA pariTTavettA anuggaai sUrie eDei, eDataM vA sAtijati taM sevamANe Avajati mAsiyaM parihArahANaM ugghAtiyaM / / / cU-rAu tti saMjjhA, viyAle tti saMjjhAvagamo, taprAbalyena bAdhA ubbAhA, appaNijjo sannAmattao sagapAyaM bhannati / appaNijjassaabhAve parapAte vA jAittA vosiri|prN ajAiuM vosiraMtassa mAsalahuM, anuggae sUrie chaDDeti mAsalahuM, mattage nikkAraNe vosirati mAsalahuM / nijuttI[bhA.1544] no kappati bhikkhussA, niyamattetaha parAyae vA vi / vosiriUNuccAraM, vosiramANe ime dosA / / cU-niyamattae parAyattae vA no kappati bhikkhussa cosiriuM / / jo vosirati tassa ime dosA[bhA.1545] sehAdINa duguMchA, nisirijaMtaM va dissagArI na / uDDAha bhANa-bhedaNa, visuyA vaNamAdipalimaMtho / / cU-saMho gaMdheNaM vA daTUNa vA vipariNameja, duguMcha vA kareja, imehiM haDDasarakkhA vi jitA / agAriNo vA nisirijaMtaM darchauDDAha kareja-ahoime asuiNo savvalogaMviTTAleti / bhANabheyaM karena / udite Aice jaavpritttthveti|visuaavetitti-jaav-uvvveti vA tAva suttatthe palimaMtho bhavati / AdisaddAto pareNa diDhe saMkA, bhotigaadipsNgo||
Page #333
--------------------------------------------------------------------------
________________ 330 codagAha [ bhA. 1546 ] nizItha - chedasUtram - 1-3/196 eyaM sutaM aphalaM, attho vA do vi vA virodheNaM / codaga! do vi asatthA, jaha hoMti taha nisAmeha || cU- sutte vosiraNaM na paDisiddhaM tumaM puNa attheNa paDisehesi / evaM egatareNa aphaleNa bhavitavyaM / dovi paropparaM virodheNa ThitA / AyariyAha - "codaga", pacchaddhaM / kaMThaM // suttaM kAraNiya / ke te kAraNA ? ime - [ bhA. 1547 ] gelannamuttamaTThe, rohaga- addhANa-sAvate teNe / dI duvidha rupAde (e ], kahaga duga abhiggahA sanno // gilANA kAiyasannAbhUmI gaMtuM na taraMti, anAsagamuttamaTTaM taM paDivanno na tarati gattuM, rodhage kAiyasannAbhUmI natthi sAgAriyapaDibaddhA thA, addhANe sacittAtI puDhavI, rAo vA vasahIo niggacchaMtassa sAvayabhayaM / evaM tena dIha jAiyabhayaM pi / pamehe mutta sakkarAe ya eyAte duviharuyAe puNo puNo vosirati / aniogakaraNe dhammakahaNe ya / abhiggahe-moyapaDimaM paDivanno | bhAvasanno vA kAiyasaNmAbhUmI gaMtuM na tarati // [bhA. 1548 ] appe saMsattamma ya, sAgara'ciyattameva paDibaddhe / pANadayA''yamaNe vA, vosiraNaM mattae bhaNitaM // - appA kAiyabhUmI, saMsattA vA kAiyabhUmI, sAdhussa vA bAhire sunnAyagAdI sAgAriyaM, sejjAyarassa vA aMto vosirijamANe aciyattaM, itthIhiM vA samaM bhAvapaDibaddhA kAiyabhUmI, pANadayA cA, bAsamahiyAsu paDatIsu / vijjAe uvayAro, kAiyAe AyamiyavvaM kAuM / etehiM kAraNehiM mattae vosiriuM bAhiM jayaNAe utite sUrie paTTaveMti / abhiggaha- appa - dArANaM imA doNha vi vyAkhyA [bhA. 1549] abhiggahiya tti kae, kahaNaM puNa hoti moyapaDimAe / appo ti appamodaM, modabhUmI vA bhavati appA // / - puvvaddhaM kaMThaM / appamiti mottaM, appaM puNo puNo bhavati kAiyabhUmI vA appA tena mattae vosirati // [bhA. 1550 ] etehiM kAraNehiM, bIsiraNaM divasato va rattI vA / pagataM tu na hoti divA, adhikAro ratti vosaTTe | cU- iha sUtre divasata nAdhikAro, rAto vosiriteNAhikAro / / [bhA. 1551] saga- pAyammiya gato, adhavA para- pAyagaMsi jo bhikkhU / uccAramAyarittA, sUrammi anuggae eDe / dhU- kaMThA / uccAro sannA, pAsavaNaM kAtiyA / jo rAo vosiriuM anuggae sUrie pariveti / tasseyaM suttaM // [bhA. 1552] . so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, sUrammi anuggae eDe // cU- rAto paridvaveMtassa ime dosA
Page #334
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 3, mUlaM-196, [bhA. 1554] 331 [bhA.1553] tenaarkkhiysaavy-pddinniiy-npuNs-itthi-tericchaa| ohANapehi vehANase ya vAle ya mucchA y|| cU-rAo niggao tenArakkhiehiM gheppeja, sIhamAiNA vA sAvatehiM khaJjejjA, paDinIo vA paDiyariuMrAo appasAgArite paMtAveja, paDiNIo vA bhaNeja-esa cora pAradArio tti jeNa rAo niggcchti| napUMsago vA rAto balA geNheja, itthI vA geNhejA |ahvaa -ahAbhAveNaM sAdhU itthI yajugavaM niggatA tattha saMkAiyA dosA / evaM mahAsaddiyAditirikkhie vi saMkeja / athavA - napuMsa-itthI-tiricchIe vA kotianAyAraM sevejaa| ohANapehI vA divasato chidaM alabhamANo rAto smaahipritttthvnnlkkhenn-ohaavejaa| evaM vehANasaM pi krejaa| sappAtiNAvA vAleNakhaito na tarati akkhAuM, mucchA vA se hoja / jamhA ete dosA tamhA na pariDaveyavvo samAhimattao anuggae sUrie / kAraNe puNa anuggate vipariTThaveti / / [bhA.1554] bitiyapade sAgAre, saMsattappebva nANahetu vaa| etehiM kAraNehiM, sUrammi anuggae eDe / / cU- uggaai sUrie pariDavejamANe sAgAriyaM bhavati, aMto kAIyabhUmI appA, saMsattA vA, tAhe divasato vi mattae vosiriuM rAo appasAgArite bAhiM pariThThavilati / uggate sUrite jAva pariTThaveti visuvAveti vAtAva suttapalimaMtho mahaMto bhavati ttianuggae sUriepariveti, parihaveto suddho bhvtiityrthH|| uddezakaH-3 samAptaH muni dIparalasAgaraNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre tRtIya uddezakasya (bhadrabAhusvAminA racitA niyukti yukta) saMghadAsagaNi viracitaM bhASya evaM jinadAsa mahatara racitA cUrNiH prismaaptaa| (uddezakaH-4) cU-uktastRtIyoddezaka idAnaM caturthaH / tasyAyaM saMbaMdhaH[mA.1555]pAsavaNa-paDaNa nisikajja-niggato gomiyAdi ghitmmi| taMmoyaNaTThatAe, rAyaM attIkaraNamAdI / / cU-pAsavaNaM kAiyA, tassa paDaNaM ti vA ujjhaNaM ti vA egaTuM, nisI rAtrI, eteNa kAraNeNaM rAo niggato, gomiyA daMDavAsiyA tehiM gheppeja, tadityanena sAdhusaMbadhyate, tassa moyaNakRtAe rAyANaM aatmiikroti| AdisaddAto accIkaraNamAdisUttA sUiyA // mU. (197] je bhikkhU rAyaM attIkarei kareMtaM vA saatijjti|| [bhA.1556] atIkaraNaM ranno, sAbhAvita kaitavaM ca nAyavvaM / puvAvarasaMbaddhaM, paccakha-parokkhamekkekkaM / / cU-taMpuNa attIkaraNaM duvidhaM-sAbhAviyaM katitaviyaM ca / sAbhAvitaM saMtaM saccaMceva, sotassa synnijjo| kaitavaMpuNaaliye |tNpunno ekkevaMduvidhaM-puva saMthutAvA, avaramiti pacchAsaMbaddhaM vA / taM puNo duvidhaM - paccakkhaM parokkhaM ca / paJcakkhaM sayameva kareti, parokkhaM annena kaarveti|
Page #335
--------------------------------------------------------------------------
________________ 332 nizItha-chedasUtram -1-4/197 ahavA - rAjJaH samakSa pratyakSaM, anyathA parokSaM bhavati / saMte paJcakkha-parokkhe imaM bhannati[bhA.1557] rAyamaraNammi kula-ghara-gatAe jAtImi avahitAe vaa| nivvAsiyaputto va mi, amugatya gateNa jAto vA / / cU-rAyANamate devIAvannasattA kulagharaMgayA, tIse ahaM puttojhaakhuddugkumaaro|avhiyaae ya jahA paumAvIe karakaMDU koi rAyaputto nicchUDho / annatthagateNaM teNAhaM jAto, jahA abhayakumAro / amugattha gaeNa rannA ahaM jAto, jahA vasudeveNa jraakumaarH| uttaramahurAvaNieNa vA anniyputto| saMtaM parakaraNaM kahaM saMbhavati? [bhA.1558] dullabhapavesa lajjAlugo va emev'mccmaadiihiN| paccakkha-parokkhaM vA, kArejjA saMthavaM koyii| cU-tattha rAyakule dullabho paveso, lajjAluo vA so sAdhU, appaNo asatto attIkaraNaM kAuM tAhe amaccamAtIhiM kAraveti / "emeva gahaNAtoasaMtaM sNvnjhti|"etecev kuladharAtikAraNA koti jahAvijANaMto paJcakkhaM parokkhaM saMthavaM karena, amaccamAdIhiM vA kAravejja / / [bhA.1559] eto egatareNaM, attIkaraNaM tu saMta'saMteNaM / attIkareti rAyaM, lahu lahugA ANamAdINi // cU-saMte paccakkhe parokkhe vA mAsalahuM, asaMte paccakkhe parokkhe vA caulahuM, ANAiNo ya dosA, anulose paDilome vA uvasagge kareja // [bhA.1560] rAyA rAyasuhI vA, rAyA mittA amittasuhimo vA / bhikkhussa va saMbaMdhI, saMbahaMdhisuhI va taM socaa|| cU-sayameva rAyA, rAjJaH suhRdaH, te punaH svajanA mitrA vA rAjJo, amitrA te svajanA dAyAdA asvajanA vA kenacit kAraNena viruddhA, amittANa vAje suhiNo sAdhussa vAje saMbaMdhiNo tAna vA saMbaMdhINa je suhI, te taM socA duvihe uvagge karejjaM // [bhA.1561] saMjamavigghakare vA, sarIrabAhA kare va bhikkhuss| anulome paDilome, kunjA duvidhe va uvsge| dhU-saMjamavigdhakare vA uvasagge sarIrabAhAkArakevA karejAjesaMjamavigghakarAte anukUlA, itare pddikuulaa| ete duvihe uvasagge kareja // tasthime anukUlA[bhA.1562] sAtijasurajasiriM, juvarAyattaM va gehasu va bhoge| iti rAya tassuhIsu va, uDejitare yataM ghettuN|| cU-rAyA bhaNati-rajjasirisAijasu, ahaM te payacchAmi, jugarAittaM, visiTTe vA bhoge geNhasu, "iti'' upprdrshne|raayaa evamAha, tasya suhRdaH tepyevameva AhuH / "itare"ttije ranno paDinIyA paDinIyANa vA je suhiNo, te taM uSpavvAveuM ghettuM vi utthANaM karejA uDDamaraM kareMtItyarthaH / / [bhA.1563] suhiNo va tassa vIriyaparakkame nAtu sAhae rnno| tosehI esa nivaM, amhe tu na saTTha pagaNeti //
Page #336
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 4, mUlaM - 197, [ bhA. 1563] 333 cU- je puNa bhikkhusuhiNo te tassa sAhussa vIriyabalaparikkarma nAuM uppavvAveti sArheti vA ranno, so taM uppavvAvei / te puNa kiM uppavvAveMti ? esa rAyANaM tosehiti tti, amhe rAyA na suTuM pagaNeti / ime sarIrabAhAkarA paDikUlA uvasaggA [ bhA. 1564 ] obhAmio mi dhigamuMDieNa kujjA va rajjavigdhaM me / emeva suhI darisate, nidhappadosetare mAre // dhU- rAyA bhaNati - aho imeNa samaNeNa mahAyaNamajjhe obhAmio dhik, muMDetena durAtmanA ya evaM bhASate / ahavA - eSa bhogAbhilASI mama parisaM bhiMdiuM rajjavigghaM karejja / taM so rAyA haNejja vA, viMdhejavA, mArejavA, ranno je suhI tehiM ANeuM ranno darisite rAyA taheva paDikUlaM uvasaggaM karejja / itare nAma je ranno amittA amittasuhiNo vA te ranno paDinIyattAe taM mArejja bhikkhussa, nayA vA pahilo uvasagge kareja // [ bhA. 1565] uddhaMsiyAmo logaMsi, bhAgahArI va hohitI mA ne / iti dAyigAdiNItA, karejja paDilomamuvasagge || cU- "uddhaMsiya" tti obhAsiyA amhe etena logamajjhe, obhAsio vA esa amha bhAgahArI hohiti ttimA vA amhaM adhikataro ettha rAyakule hohiti tti / duvvayaNa- ghAya-baMdhAiehiM uttAveMti mAreti vA / jamhA ete dosA tamhA na kappati ranno attIkaraNaM kAuM // kAraNe puNa kappati [bhA. 1566] lanna rAyaduTTe, verajja viruddha rohagaddhANe / omubbhAvaNa sAsaNa, nikkhamanuvadesakajjesu // cU- gilANassa vejreNa uvadiTThe haMsatellaM kallANaghayaM tittagaM mahAtittagaM vA kalama sAli - odaNo vA, tAni para ranno haveja, tAhe jayaNAe attIkaraNaM kareti // - imA jayaNA [ bhA. 1567 ] paNagAtimatikkaMto, pArIkkhaM tAhe saMtasaMteNaM / emeva ya paccakkhaM, bhAvaM nAtuM va uvajUo // cU- paNagaparihANIe jAhe mAsalahuM patto tAhe saMtaM parokkhaM ranno attIkaraNaM kareMti, pacchA asaMtaparokkhaM / emeva ya paccakkhaM saMtAsaMtehiM nAyavvaM / annAdeseNa saMtaM parokkhaM, tato saMtaM paccakkhaM / evaM asaMtaMparokkhaM paJcakkhaM / ranno ya bhAvo jAmiyavvo- priyApriyeti / jo ya lakkhaNajutto u yo darzanIyaH tejasvI vA sa attIkaraNaM kareti / rAyaduTTe vA uvasamannaTThA, verajje vA AtmasaMrakSaNArthe, viruddharajje vA saMkamaNaTThA, rohage vA niggamaNaTThA, apphavaMtA vA bhattaTThA, rannA vA saddhiM addhANaM gacchaMtA, evaM bahusu uppattiesu kAraNesu, ome vA bhattaTThA vAdakAle vA pavayaNaubbhAvaNaTThA, paDinIyassa vA sAsaNaTThA, atIkato vA jo nikkhameja tavaTTA, dhammaM vA paDivajjiukkAmassa dhammavasadANaTThA kula - gaNAtikajjesu vA anegesu / / mU. (198) je bhikkhU rAya accIkareti, accIkareMtaM vA sAtijjati // mU. (199) je bhikkhU rAyaM atthIkareti, atthIkareMtaM tA sAtiJjati //
Page #337
--------------------------------------------------------------------------
________________ 334 nizItha-chedasUtram -1-4/200 mU. (200) je bhikkhU rAyArakkhiyaM attIkareti, attIkareMtaM vA sAtijati // mU. (201)je bhikkhU rAyAkkhiyaM accIkareti, accIkareMtaM vA saatinyjti|| mU. (202) je bhikkhU rAyArakkhiyaM atthIkareti, atthIkareMtaM vA sAtijati // mU.(203) je bhikkhU nagarArakkhiyaM attIkareti attIkareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (204)je bhikkhU nagarArakkhiyaM accIkareti, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (205)je bhikkhU nagarArakkhiyaMatthIkareti, atthIkareMtaM vA sAtijjati / / mU. (206) je bhikkhU nigamArakkhiyaM attIkareti, attIkareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (207)je bhikkhU nigamArakhiyaM acIkareti, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (208)je bhikkhU nigamArakkhiyaM atthIkareti, atthIkAta vA sAtijati / / mU. (209) je bhikkhU desArakkhiyaM attIkareti, attIkareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (210) je bhikkhU desArakhiyaM accIkareti, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (211)je bhikkhU desArakkhiyaM asvIkareti, atthIkareMtaM vA sAtijati // mU. (212) je bhikkhU savvArakkhiyaM attIkareti, attIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (213) je bhikkhU savvArakkhiyaM accIkareti ancIkareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (214) je bhikkhU savvArakkhiyaM atyIkareti, atyIkareMtaM vA sAtiJjati / / [bhA.1568] etehiM kAraNehiM, attIkaraNaMtu hoti nAyavvaM / rAyArakkhiya-nagaranegamasabve vi esa gmo|| cU-etehiMuttaraNehiM rannoattIkaraNaMkareja / rAyANaMjo rakkhati sorAyArakkhio-sirorakSaH tattha vi so ceva gamo / nagaraM rakkhati jo so nagararakkhio koTTapAla / savvapagai jo rakkhati nigamArakkhio, so seTThI / deso visato, taM jo rakkhati so desArakkhio, coroddharaNikaH / etANi savvANi jo rakkhati so savvArakakhio, eteSu sarvakAryeSu ApRcchanIyaH sa ca mhaablaadhiktetyrthH| ghU-etesiM suttANaM imaM pacchaddhaM aidesaM karoti / rAyArakkhiya - nAgaranegamasabve vi / api zabdAd dezArakSako draSTavyaH etesu viemeva ussaggavavAyagamo daTTabbo / / cU-arcanaM arcA, arcAyAH karaNaM arcaakrnnN| [bhA.1569] accIkaraNaM ranno, guNavayaNaMtaM samAsao duvidhaM / saMtamasaMtaMca tathA, paccakkha-parokkhamekekaM // cU- ranno aJcIkaraNaM kiM ? guNavayaNaM sauryAdi, taM duvidhaM - saMtamasaMtaM, ekkakaM paJcakkhaM parokkhaM // [bhA.1570] etto egatareNaM, accIkaraNeNajo tu rAyANaM / accIkareti bhikkhU, so pAvati ANamAdINi / / cU-kaMThA / , imaM guNavayaNaM[bhA.1571] ekato himavaMto, annato sAlavAhaNo raayaa| samabhArabharAkkatA, tena na palhatthae puhii||
Page #338
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-214, [bhA. 1572] 335 [bhA.1572] rAyA rAyasuhI vA, rAyAmittA amittasuhiNo vA / bhikkhussa va saMbaMdhI, saMbaMdhi-suhI va taM soccA / / [bhA.1573] saMjamavigghakare vA, sarIravAdhAkare va bhikkhuss| anulome paDilome, kujA duvidheva uvsgge|| [bhA.1574] gelanna rAyadudve, verakana viruddha rohgddhaanne| omubmAvaNa sAsaNa, nikkhmnnuveskjesu|| [bhA.1575] etehiM kAraNehiM, accIkaraNaM tu hoti kAtavvaM / rAyArakkhiyaNAgara-Negamasavve vi esa gmo|| [bhA.1576] atthayate atthI vA, kareti atthaM va jaNayate jmhaa| asthIkaraNaM tamhA,taM vijnimittmaadiihiN|| cU- sAhU rAyANaM attheti prArthayati / sAdhU vA tahA kareti jahA so rAyA tassa sAhussa atthIbhavati prArthayatItyarthaH / sAdhU vA tasya rAjJaH arthajanayati, dhAtuvAdAdinA karotItyarthaH / jamhA evaM kareti tamhA atthIkaraNaM bhannati / sAdhUrAyANaM bhaNAti-mama asthi vijAnimittaM vA tItAnAgataM nANaM, tAhe so rAyA asthiibhvti| AdisaddAto rsaaynnaadijogaa| imaM atthIkaraNaM[bhA.1577] dhAtunidhINa darisaNe, jayaNate tattha hoti saTTANaM / attI-accI-attheNa, saMtamasaMteNa lahulahuyA / / cU-dhAtuvvAteNa vA se atthaM kareti, mahAkAlamaMteNa vA se nihiM dariseti, evaM atyaMjaNayata sahANapacchittaM / "chakkAyacausu lahu' gAhA / sIhAvaloyaNeNa gato'pyarthaH punarucyate-atI accI asthI, etesu saMtesu mAsalahuM, asaMtesu caulahuM / [bhA.1578] etto egatareNaM, attIkaraNeNa jo tu raayaannN| atthIkareti bhikkhU, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.1579] rAyA rAyasuha vA, rAyAmittA amittasuhiNo vA / bhikkhussa va saMbaMdhI, saMbaMdhisuhI va taM soccA / / [bhA.1580] saMjamavigghakarevA, sarIrabAdhAkare va bhikkhuss| anulome paDilome, kujA duvidhe va uvsgge|| [bhA.1581] gelanna-rAyaduDhe, veraja viruddha rohgddhaanne| omubbhAvaNa sAsaNa, nikkhamaNuvaesakajjesu / / [bhA.1582] etehiM kAraNehiM, atthIkaraNaM tu hoti kAtavvaM / rAyArakkhiya nAgara-negamasavve viesa gamo / / mU. (215)je bhikkhU kasiNAo osahIo AhAreti AhAreMtaM vA sAtijati / / . cU-kasiNA saMpunnA, davyato abhinnA, osahio sAlimAtiyAo, AhAreti bhuMjati, tassa maaslhuN| [bhA.1583] kasiNattamosahINaM, davve bhAve caukkabhayaNA tu|
Page #339
--------------------------------------------------------------------------
________________ 336 nizItha-chedasUtram -1-4/215 dabveNa jA sagalA, jIvajuttA bhAvato ksinnaa|| cU-kasiNatte osahINa davvabhAvehiM caubhaMgo kAyavyo / davyato kasiNA satusA akhaMDitA aphuDitA bhAvakasiNaA jA saceyaNA // [bhA.1584] satusA sacetaNA vi ya, paDhamabhaMgo tuosahINaM tu / vitio sacetaNa'tusA khaMDitagAdhA aticchaDitA / / cU-jA satusA davvato abhinnA saceyaNA ya, esa pddhmbhNgo|jaa saceyaNA atusA ceyaNA taMdulA satusA vA khaMDitA "aticchaDitA'' egaducchaDA va katA / / esa bitiybhNgo| [bhA.1585]niyagaTTitimatikatA, satusA bIyA tu tatiyao bhNgo| paDhamaM pati vivarIo, cautthabhaMgo munnetbbo|| cU-niyagA AtmIyasthiti, tamatiktA acetanA ityarthaH, davvato na satusA akhaMDitA aphuDitA, erisA jA osahIo / esa tatiyabhaMgo / bhAvato niyagaThitimatikatA davvato bhinnA / esa paDhamabhaMgaM pati vivarIto caturthabhaMgo bhvtiiti| etesu caubhaMgesu imaM pacchittaM[bhA.1586]do lahuyA dosu lahuo, tavakAlavisesitA jadhA kamaso / parittosadhINa sodhI, eseva gurU anNtaannN|| cU-Aillesu dosu bhaMgesu caulahugaM, pacchimesu dosu bhagesu mAsalahuM, jahAkamaM AtilAto samArabma tavakAlavisesiyA / paDhame dohi vi gurU, bitie tavaguru, tatie kAlaguruM, cautye dohiM vi lahuM / eta parite bhaNiyaM / anaMtabIesu evaM ceva pacchittaM gurugaM daTThavvaM // codagAha[bhA.1587] annonneNa viruddhaM tu, sodhiM suttaM ca mA bhnn| sAtu saMghaTTaNe sohI, paMcAhA bhuMjato suttN|| cU-suttaggahaNAto iha sutte bitiesumAsalahuM, sodhiggahaNAto iheva peDhigAe atthe bIesu paNagaM dattaM, ee do vi annonna-viruddhA / mA evaM bhaNAhi AcAryAha - "sA tu saMghaTaNe" pacchaddhaM / paMcarAiMdiyA atyeNaje bIesubhaNitA te saMghaTTaNe im|punn bhuMjaMto suttemAsalahUM, ato bhaNiyaM tamhA no annonnaviruddhaM // __ anne AyariyA vakkhANeti asthato dhoie / AcArya uttaramAha- "annonnena' gAhA - zeSaM pUrvavat / punaravi coyaga[bhA.1588] jaMca bIesupaMcAho, kuMDaroTTesu maasiyN| tattha pAtI tu so bIyaM, kuMDaroTTAtu niccso|| cU- codako bhaNati - bIesu saMghaTTiaisu paNagaM, kuDaroddezu saMghaTTiesu mAsalahuM / ettha kiM kAraNaM? tusamuhIkaNiyA kukkasa-mIsA kuDaga bhannati, asattovahato Amo ceyaNaM taMdulaloTTo roTTo bhnnti| ___Ayario bhannati - "tattha pAtI tu" pacchaddhaM | coite tattheva ca uttaraM bhannati "pAti" rakkhati so tuso taMbIyaM tena tattha paNagaM, kuMDaroTTo puNa nitusA tena tattha mahaMtatarI pIDA, ato For
Page #340
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM- 215, [bhA. 1588 ] tatthamAsitaM // [ bhA. 1589 ] etesAmannataraM, kasiNaM jo osadhiM tu AhAre / so ANA anavatthaM, micchatta virAdhaNaM pAve // cU- tila mugga-mAsacavalaga-godhUma-caNaya- sAli - kaMgumAtiyANaM annataraM kasiNaM bhuMjati, so ANAtidose pAvati // ime dosA [ bhA. 1590] palimaMtho anAinnaM, jo nigghAto ya saMjame / atibhutte ya AyAe, patthArammi pasajjaNA / / cavalayamAtiyAsu seMgAsu sacittAsu sacittAsu vA palimaMthopagariseNa saMjamo maMthijjati jeNa so palimaMtho, sAhUNa vA tAo anAinnA, jonIbhUte bIe jonIghAto bhavati tti sacitte asaMjamo bhavati / rasAle vA atibhutte vIsUiyAti AyavirArahaNA / annatare vA dIhe rogAyaMke bhavati / tattha patthArapasaMgo - prastaraNaM prastAraH, prastAre uttarotraduHkhasaMbhava ityarthaH / 337 tattha paritAvamahAduHkhe gahA [ bhA. 1591] bitiyapadaM gelanne, addhANe ceva taha ya omammi / kasiNosahINagahaNe, jataNAe pakappatI kAuM // cU- vejjuvadesA gilANo bhuMjati, bhattAlaMbhe addhANe aphavvatA vA ome kasiNosahIgahaNaM karejA / taM pijayaNA paNagAtimAsapatto, pacchA carimabhaMgeNa, tato tatiyabhaMge, tato bitiyabhaMge, tato paDhameNa, evaM gahaNaM kAuM kappati / / mU. (216] je bhikkhU AyariovajjhAehiM avidinnaM vigatiM AhAreti, AhAreMtaM vA sAtijati / / cU- AcAryeva upAdhyAya AcAryopAdhyAyaH, asahINe vA Ayarie uvajjhAyo pucchijjai / ahavA - uvajjhAyagahaNeNaM jo jaM purato kAuM viharati so puNa pucchiyavvo / avidinnaM adattaM anunnAyaM, annataraggahaNAto navavigaIo jo AhArei tassa mAsalahuM / esa suttattho / nijjuttiM vitthareti - icchAmo nAuM kA vigatIM ? kevatiyAo vA ? - [bhA. 1592] telle ghata navanIte, dadhivigatIo ya hoMti cattAri / phANiya- vigaDe do do, khIrammi ya hoti paMceva // [bhA. 1593] mahupoggalammi tinni va, calacala ogAhimaM ca jaM pakkaM / etAsiM avidinnaM, jogamajoge ya saMvaraNe // cU- sabve tellA egavigatI / anne bhAMti - khAratellaM evaM vigatI, sesA puNa tellA vi vigaiyA |levADA puNa savve dhatA, ekkA ya vigatI / evaM navanIyAdi / dahivigatIo vi cattAri, gAva-mahisI-aya- elagANaM ca phANio gulo bhannati, so duviho - chiDDaguDo khaDahaDo ya | viyaDaM majjUM, tassa do bhedA- piTThakaDaM gulakaDaM ca / khIrANi paMca gAvI mahisI aya elaya uTTINaM ca / mahUNi tinni - koMtiya, makkhiyaM, bhAmaraM ca / poggale tinni-jalayaM thalayaM khahayaraM ca / calacaleti - tavae paDhamaM jaM ghayaM khittaM tattha annaM ghayaM apakkhivaMtI Adime je tinni ghANA 15 221
Page #341
--------------------------------------------------------------------------
________________ 338 nizItha-chedasUtram -1-4/215 payatite calavale ttitena te calacalaogAhimaM bhannati / tatthevaghateje sesA pacaMti tena cale tti, ato tena AtillA tinni ghANA mottu sesA paccakkhANissa kappaMti, jati annaM ghayaM na pkkhivti|jogvaahiss puNa sesagA vigtii| etesi vigatINaM joannataraMvigatiAhAreti jogavAhI vA ajogavAhI vA saMvaraNe vA // [bhA.1594] AgADhamanAgADhe duvidhe joge ya samAsato hoti| AgADhe navaga-vajjaNa, bhayaNA puNa hot'naagaaddhe|| cU-jogo duviho-AgADho anaagaaddhoy|aagaaddhtraajmmijogejNtnnaa soAgADho yathA bhavatItyAdi itaro anAgADho yathA uttarAdhyayanAdi / AgADhe ogAhimavajjA nava vigatIo vajijaMti, dasamAe bhayaNA / savvA ogAhima-vigatI pannattIe kappati / mahAkappasutte ekkA paraM modagavigatI kappati, sesA AgADhesu savvavigatIto na kappaMti / anAgADhe puNa dasavigatIto bhtitaao|jo guruanunnA to kappaMti, anunnAe vinAna kappaMti, esa bhayaNA ||anunnaato vA avidhIe to jogabhaMgo bhavati / jogabhaMgo duvidho- savvabhaMgo, desbhNgoy| [bhA.1595]vigatimaNaTThA jati, na kuNati AyaMbilaM na sddhtii| esotusavvabhaMgo, dese bhaMgo imo tattha // cU-vigatI nikkAraNe anunnAo bhuMjati, AyaMbilavArae AyaMbilaM na kareti, sabbarase ya bhuMjati, na saddahati vA, esa savvabhaMgo / AgADhe savvabhaMge cauguruM, anAgADhe savvabhaMge caulahuM, imo desbhNgo|| [bhA.1596] kAussaggamakAtuM, bhuMjati bhottUNa kuNati vA pcchaa| saya kAUNa vA bhuMjati, tattha lahU tinni uvisiTThA / / ghU. jadi kAraNe kAussaggamakAuM bhujati, bhottUNa vA pacchA kAussaggaM kareti, sayaM vA kAussagaM kAuM bhuMjai, avaro guruM bhaNati - mama vigatiM visajjeha, eesu vicausu vi mAsalahuM tavakAlavisihUM / cautthe dohiM vi lahuM / jo puNa kAraNe anunnAto kAussaggaM kAuM bhuMjati so suddho / AgADhajoge vi desabhage evaM ceva, navaraM-mAsaguruM / anAgADhAgADhajogANa desabhaMge imaM pcchittN|| [bhA.1597] naM kareti bhuMjitUNaM, kareti kAUNa bhuMjati sayaM tu / bIsajjeha mamaM ti ya, tavakAlavisesio mAso / / cU- uktArthAH / imo vigativivajjaNe guNo[bhA.1598] jAgaraMtamajIrAdi, na phuse lahUbittiNaM / jogI 'haM ti suhaM laddhe, vigatiM pariharissati // dhU- suttatthajjhavaNaheuM rAto jAgaraMtaM ajIrAtiyA dosA na phusaMti lUhavittiNaM / kiM cAnyat ? jogI'hamiti laddhe vi suheNaM vigatiM vajeti // kAraNe jogI vi vigatiM AhAreti[bhA.1599] bitiyapadamanAgADhe, gelnn-ve-mhaamh'ddhaanne| ome ya rAyaduTTe, angaaddhaagaaddhjtnnaae|| cU- anAgADhagelannagahaNAto gADhaM pi gahiyaM, "caige" tti goulaM, mahAmaho iMdamahAdi,
Page #342
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM - 216, [bhA. 1599 ] 339 addhANe vA, ome dubbhikkhe, rAyaduTTe vA etehiM kAraNehiM anAgADhajogI AgADhajogI vA jayaNAe vigatiM bhuMjati / / [bhA.1600] joge gelannammi ya, AgADhitare ya hoti catubhaMgo / paDhamo ubhayAgADhe, bitio tatio ya ekkeNaM // cU-joga - gelanesu AgADha anAgADhesu caubhaMgo kAyavvo / paDhame ubhayamavi AgADhaM, bitie jogo AgADho, na gelannaM / taie na jogo, gelannaM AgADhaM / cautthe do vi anAgADhA || [ bhA. 1601] ubhayammi va AgADhe, dahellayapakkaehi tinni dine / makkheMti aThAyaMte, pajjetiyare dine tinni // cU- ubhayAgADheti paDhamabhaMge "dahellagaM " ogAhimaniggAlo, jaM vA dohiM tihiM vA davvehiM nidaDDuM pakkellagaM, haMsatellamAtIehiM pati dine tinna dine makkheti / "aThAyaMte "tti jai rogo na uvasamati tAhe avare tinni dine uvaruvariM ceva daDellagAtie pamaJjati // - [bhA. 1602 ] jattiyamette divase, vigatiM sevati na uddise te tu / taha vi ya aThAyamANe, nikkhavaNaM savvadhA joge / cU- jattie divase taM daDhelagAtivigatiM pamajjati tattiyANi divamANi na uddisati, jati taha vi rogo na uvasamati tAhe se savvahA jogo nikkhippati // [bhA. 1603] jati nikkhavatI divase, bhUmIo tattie uvari caTThe / aparimiyaM uddeso, bhUmIo paraM tathA kamaso // cU- jattie divase nikkhittajogo acchati puNo ukkittajoge jogabhUmIo tattie divase uvariM vajjiti / jogabhUmI e cirAyaNajogabhUmIe vi je keti divasA sesA jogabhUmyaMto bhannati / tattha mehAviNo kamaTThagassa aparimio uddeso cirAyaNajogabhUmIe parao vaDhidivasesu kameNa uddeso kajjati / anne bhaNatijattie divase na uddivaM tattie divase aparimitto uddesI kAyavvo, tato paraM kameNa uddeso / / iyANi bitiyabhaMgo [ bhA. 1604 ] gelannamanAgADhe, rasavati nehovvare asati pakko / taha vi ya aThAyamANe, mA vaDDhe nikkhive taheva // cU- joge AgADhe gelanne anAgADhe nehAvagADhabhattaraso tIe chubbhati nehovarate vA te nehAvayavapoggalA sarIramanupaviTThA rogovasamA bhavaMti, tato ballaga-pakkelagehiM makkheti, dine aTThie pajeMti, dine tahAvi aTThitai roge mA atIvarogavuDDI bhavissati, tamhA joganikkhevo taheva jahA paDhamabhaMge // idAniM tatiyabhaMgo - anAgADhajoge AgADhagelanne tinni dinA daDella-pakkellagehiM makkheti / avare tinni dine pacetiM, tato para [ bhA. 1605 ] tinni- tigegaMtarite, gelannAgADhaparato nikkhivaNA / tinnidveva tiga aMtaritA cauttha ' Mte vi nikkhicaNA // - tinni tiyA nava, tesiM ekkekko tigo egA nivvatiyaMtario kAyavvo, tinni dine kAussaga kAuM vigatiM AhArettA cautthadivase nivvIyaM AhAreti, tAhe paMcama - chaTTha-sattamANi divasANi
Page #343
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 nizItha-chedasUtram -1- 4/216 vigatiAhAretiaTThame divase nivvIyaM kareti, navame dinevigatiAhAreti, tAhe jatinovasamati tAhe dasame divase jogo nikkhippati / / ___ idAniM cauttha-bhaMgo / ettha vi rasavatiNehovvaramakkhaNapamajjaNaM taheva / ato paraM "tinni vi" pacchaddhaM tinni vi tiyA nava, ete egaMtaraeNa nivvItitena nAyavvA / vigatI nivvItitaM / ato paraM aTThAyaMto savvahA joganikkhevo / patidivasamalabbhaMte parivvasA vetavvagakaTThiyavvage vA joganikkhevo / ahavA - ajogga gilANassa vi khIrAtiNA hoja kajaM, tAhe ya saggAme maggiyavvaM, asati sakkhette paragAme, sakkhette asati khettabahiyAto vi AniyavyaM, savvahA alabhate gilANo vatitaM nijej|| "vatie"tti dAraM, tatthimA jayaNA[bhA.1606] vaigA ayoga-yogI, va adaDha-ataraMtagassa dijaMti / nivvItiyamAhAro'sati aMtaravigatI va nikkhivaNA / / ghU- "ataraMtago" gilANo, adaDho viNA vi gelannaeNa jo dubbalo, ete jayA vaiyaM dijaMti / ahavA- "adaDha"tti ajogavAhiNo je adaDhasarIrA te ataraMtassa dhitijagA dijjti| te pi tatra balino bhaviSyaMtItyarthaH / je jogavAhiNo te tattha vaiAe nivyimAhAraM geNhaMti, asati nivvItiyassa apajataMvA labmati tAhe aMtaraMtarA kAusaggaM karettu vigati bhuNjNtu|aayrnnaa puNa tatiyabhaMgavikappeNa saparya savvahA vA nivvItIe alabhate nikkhivaNA jogassa // [bhA.1607] AyaMbilassa'laMbhe, cauttha egaMgie va takkAdI / asatetamAgADhe, nikkhavaNuddesa tadha cev|| cU-tatya vatitAe AyaMbilavArae AyaMbilassa alaMbhe abhattaTuM, kareja, ji uvavAsassa asahU tAhe takkAti evegaMgiyaM bhuMjati / AdisaddAto valla-caNaga-mugga-mAsappaNiyaM vilevI vA kaMjiyaM sAgaM vA evamAti-jaM nivvItiyaM alavaNaM, taM vA bhujati / salavaNaM puNa erogiyaM na bhavatItyarthaH / anAgADhe jogavAhINa asati itare nAma AgADhajogI te gilANassa vitijagA dijaMti, ekko do vA ajogI, tesiM kapyiAro dijjati, tesiM jati nivvItiyaM asthi to vahaMti, alabbhaMte puNa AgADha joga - nikkhevo / AgADhanAgADhANa puNo ukkhitto uddeso taheva jahA gilANadAre / evaM viyaae|| idAni "mahAmahe''tti dAraM[bhA.1608] sakkamAhAdIesa, pamattadevA chaleja tena tthve| pINijaMti va adaDhA, itare u vahaMti na paDhaMti / / cU- "sakkamaho" iMdamaho, AdisaddAo sugimhAdI, jo va jattha mahAmaho, etesu mA pamattaM devayA chalejja / tena "Thave" ThavaNe tti AnAgADhajoganikkhevo / kiM cAnyat ? tesu ya sakkamahAdidivasesu vigatilAbho bhavati, tAo dubbalasarIrA bhuMjaMti, tAhe pINijjaMti / balino bhavaMtItyarthaH / itare nAma AgADhajogavAhI tejogaM vahaMti, jogakhaMdhA acchaMti, na tesu uddeso, na vA pubuddiSTuM paDhaMti // idAni "addhANa-oma-rAyaduTuM ca tinni vidAre jugavaM vakkhANeti
Page #344
--------------------------------------------------------------------------
________________ 341 uddezaka : 4, mUlaM-216, [bhA. 1609] [bhA.1609] addhANa-oma-duDhe, esiM jogINa sesa pnngaadii| asatI ya anAgADhe, nikkhiva savvAsatI itare // cU-addhANe gAmAnuggAmiechinnaddhANe vA jogaM vahaMti, tAhe jaMesaNijaMtaM jogINa dijjati, "sesa" tti ajogavAhI te paNagaparihANIe jayaMti / phAsuesaNijjassa asati jai savvo jogavAhiNo na saMtharaMti tAhe anAgADha-jogavAhINaM jogo nikkhippai / "savvAsati" nAma savvahA esaNije alabmamANe iyarANaviAgADhajhaoghao niskhippai / caubhAga-tibhAgaTThANe vA asaMtharaNe niskhevo / evaM omoyariyArAyadudvesu vi|| "joga''tti gayaM / idAni "ajoga" tti[bhA.1610] jebhikkhu ajogI tu, nikkAraNakAraNA anaapucchaa| ApucchitA va puNo, avidinnaM Atie vigtiN|| cU-jebhikkhUajogavAhI nikkAraNe vigati jati, kAraNe vA anApucchAe bhuMjati, kAraNe vA apucchite gurUhi adinnaM bhujati, tiNha vimAsalahuM // [bhA.1611] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, kappati ApucchituM puci / / cU-nikkAraNe bhujaMtassa ime dosA[bhA.1612] vigati vigatibbhIo, vigatigataM jo tubhuMjate bhikkhU / vigatI vigatisahAvo, vigatI vigatiM balA nei|| cU-ghRtAdivigati, bitiyavigatigahaNeNa kuvAti vigatI, ekaMtaMvigatikayaMjahA vissaMdaNaM, vigatI bAgatAjammi davvetaMdavvaM vigatigataM, jahA ddhyodnaa|vigtiie bhuttAe sAhU vigayassabhAvo bhavati, sAya vigatI bhuttA bitiyaM naragAtiyaM balA neti / "kappati ApucchiuM pubbi' tiasya vyAkhyA[bhA.1613] icchAmi kAraNeNaM, imeNa vigaiM imaM tu bhottuNje| evatiyaM vA vi puNo, evatikAla vidinnmi|| cU-vinayapuvvaM guruM vaMdiUNabhaNAti-imeNa kAraNeNa imaM vigati evatiyaM pamANeNaMevatiyaM kAlaM tubbhehiM anunnAto bhottumicchAmi / evaM puvvaM pucchie anunnAe pacchA bhikkhaM paviThTho gahaNaM karotItyarthaH // [bhA.1614] bitiyapade AhAro, haveJja so ceva kammii dese| asivAyI vegAgI, vigatIo thUra lebhejA // cU-kamhi ya dese gAme vA so ceva dahikhIrAti AhAro haveja, tattha vinA kAraNeNaAhAreja, asivAdIhiM vA kAraNehiM egAgI bigatIo thUra laMbhejA, AyariyauvajjhAehiM aNaNunnAo . vigatiM bhuMjejjA / idAni "paccakkhANe" ti dAraM[bhA.1615] paccakkhAte saMte, pAramagaMtUNa aMtarA jo tu| AhArejjA vigati, so pAvati aannmaadiinni|| cU-divase devasiyaM anagArapaJcakkhAe abhiggahapaJcakkhAe vA pAraM pajjavasANaM agaMtUNa
Page #345
--------------------------------------------------------------------------
________________ 342 nizItha-chedasUtram -1.4/216 aMtarA jo vigatiM AhAreti so ANAdi dose pAvati // [bhA.1616] bitiya gilANAgAre vaMjaNa-khalite va kaal-sNmuuddhe| etehiM kAraNehiM, paccakkhAte vi aahro|| cU- anunne paJcakhANe aMtarA gelannaM bhavena, vaMjaNakhalieNa vA paJcakkhAyaM, punno tti pacakkhANakAlo kAlasammUDho, aMtarA bhuMjeja / evaM bhuMjaMto suddho|| mU. (217)je bhikkhU ThavaNa-kulAiM ajANiya apucchiya agavesiya puvvameva piMDavAya paDiyAe anuppavisati, anuppavisaMtaM vA sAtiJjati / / cU- ThappA kulA ThavaNAkulA abhojja ityarthaH, sAdhuThavaNAe vA ThavijaMti tti ThavaNakulA sejjAtarAdityarthaH / pubbi diDhe pacchA adiTTe gvesnnaa| athavA - nAmeNa vA gotteNa vA disAe vA pucchA, thubhiyAiciMdhehiM gevasaNA / pUrva prathama AdAveva jo puNa pucchaNagavesaNaM kareti tasya pUrva na bhavatItyarthaH / [bhA.1617] ThavaNAkulA tu duvidhA, loiyalouttarA samAseNaM / ittariya AvakahiyA, duvidhA puNa loiyA huMti / / cU-samAso saMkhevo, lohiNa duvihA-ittariyA, AvakahiyA ya / / ime ittariyA - [bhA.1618] sUyaga-mataga-kulAI, ittariyA je ya hoMti nijjUDhA / je jattha juMgitA khalu, te hoti AvakahiyA tu|| cU-kAlAvavIe je ThappA kayA te nijjUDhA, "je" tti kulA jattha visate juMgitA duguMchitA, abhojA ityarthaH / kammeNa vA sippeNa vA jAtIe vA / kamme - hANiyA, sohakA, mor-poskaa| sippe-heTTaNhAvitA, terimA, payakarA, khillevA / jAtIe-pANA, DoMbA, morttiyaay| khalusaddo'vadhAraNe, te ceva annatya ajuMgitA, jahA siMdhUe nillevagA / ime loguttarA [bhA.1619] duvihA louttariyA, vasadhI saMbaddha etarA ceva / sattagharaMtara jAva tu, vasadhIto vasadhisaMbaddhA // cU-vasahIe saMbaddhA ya, asaMbaddhA ya / vasahIe mottuM sattagharAvasahIsaMbaddhA, tesu bhattaM vA pAnaM vA na ghettavvaM // imA asaMbaddhA[bhA.1620] dAne abhigamasaDDhe, sampatte khalu taheva micchtte| mAmAe aciyatte ya etarA hoti nAyavvA / / cU- ahAbhaddo dAnaruI dAnasaTTo, sammadiTThI gihItANuvvao abhigamasaTTo, sammatte tti avirayasammaddihI, etesu esaNAdosA / khalusaddo pAdapUraNe / abhigahiyamicche sAhupaDiNAe IsAluattaNeNaM mA mama gharaM adIhi samaNa tti bhaNAi, annassa IsAluattaNeNa ceva sAhU gharaM pavisaMtA aviyattA vAyAe bhaNAti - "na kiM ci / " etesu visagara - paMtAvaNAti dosA | "iyare" tti asNbddhaa|| . [bhA.1621] etesAmannataraM, ThavaNa-kulaM jo tu pavisatI bhikkhU / ___ puvvaM apucchitUNaM, so pAvati ANamAdINi / / cU-kaMThA!, cogadaga Aha-louttaraThiyANaM loiyaThavaNAparihAreNa kiMci amhaM? AcAryAha
Page #346
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 4, mUlaM-217, [bhA. 1622] ___343 [bhA.1622] louttarammi ThavitA, logmivvaahirttmicchNti| logajaDhe pariharatA, tittha-vivaDDI ya vanno ya / / dhU-pubbaddhaM kaMThaM / loge duguMchiyA je, te pariharaMteNa titthassa vuDDI katA bhavati, "vanno"tti jaso pabhAvito bhavati / / loiya - ThavaNakulesu geNhatassa ime dosA[bhA.1623] ayaso pavayaNahANI, vippariNAmo taheva ya duguNchaa| loiya-ThavaNakulesuM, gahaNe aahaarmaadiinnN|| cU. "ayaso"tti avanno, "pavayaNahANI" na kazcit pravrajati, sammattacarittAbhimuhA vippariNamaMti, kAvaliyA i loeduguMchitA bhavaMti, aspRzyA ityarthaH |pcchddhN kNtth||louttriesu dAnAisaGgharakuleMsu pavisaMtassa ime dosA- . [bhA.1624] Ayariya bAlavuDDA, khamaga-gilANA mahodarA sehaa| savve vi paricattA, jo ThavaNa-kulAI nivvistii|| cU- mahodaro'yaM bahvAsI, Aesa prAghUrNakaH, ni AdhikkeNa vizati navizati pravizatItyarthaH / / imaM pacchittaM[bhA.1625]Ayarie ya gilANe, gurugA lahugA ya khamaga paahunne| gurugo ya bAla-buDDhe, sehe ya mahodare lhuo|| cU-jo ete ThavaNAkule na nivisati tassime guNA[bhA.1626] gaccho mahAnubhogA, sabAla-vuTTo'nanukaMpio teNaM / uggamadosA ya jaDhA, jo ThavaNa-kulAiM prihri|| cU-jinakalpikAdiralAnAmAgaratvAt samudravat mahAnubhAgaH / bAla-vRddha-gilAnAdInAMca sAdhAraNatvAt mahAnubhAgaH / jo tesu na nivvisati tena so gaccho anukaMpito, udgamadoSAzca parityaktA bhavaMti // gacchavAsImaM imA sAmAcArI[bhA.1627] gacchammi esa kappo, vAsAvAse taheva uDubaddhe / gAma-nagarAgaresuM, atisesI ThAvate saDDI // cU-kappo vidhii|esvidhiivaasaavaase udubaddhevA gAma-nagarAtisuviharaMtANaM / "atisesi"tti atisayadavyA ukkosA te jesu kulesu labhaMti te ThAviyavvA, na savvasaMghADagA tesu pvisNti| "sahi "tti saMjame saddha jassa atti so saDDI aayrio|| [bhA.1628] majjAdANaM ThavagA, pavattagA savvavette aayriyaa| jo tu amajjAtillo, Avajjati mAsiyaM lahuyaM / / cU-majjAyA merA, tANaM ThavagA pavvattagA ya savvakhettesu prAyariyA bhavaMti, jo puNa Ayariyo maJjAyaM na Thaveti, na pavatteti so amajjAillo asAmAyAri-niSphannaM mAsalahuM pAvati / / je vasthavvA khetta-paDilehagA vA tesiM imA samAyArI[bhA.1629] dAne abhigamasaDDe, sampatte khalu taheva micchtte| ___ mAmAe ya ciyatte, kulAI sAhiti gItatthA // [bhA.1630] dAne abhigamasaDDhe, sampatte khalu taheva micchatte /
Page #347
--------------------------------------------------------------------------
________________ 344 nizItha-chedasUtram -1-4/217 mAmAe aciyatte, kulAI dAeMtigItatthA / cU-rAto divasato vA vasahiTThiyA annastha vAiMdadattAbhinAmeNaM vanneNayapuvvAdiyAsudisAsu ThavaNakule dAeMti darisaiMti // darisitesuguruNo imA sAmAyArI[bhA.1631] dAne abhigamasaGke, sammatte khalu taheva micchtte| mAmAe aciyatte, kulAiMaTThaveMte cugurugaa|| dhU- guruNo ThavaNakule aThaveMtassa cugurugaa|codgaah - kiM kAraNaM? [bhA.1632]kiM kAraNaM camaDhaNA, davvakhao uggamo vi ya na sujjhe / gacchammi niyakajaM, Ayariya gilANa paahunne|| cU- Ayario bhannati - camaDhaNA, davvakhao, uggamo na sujjhe, gacche ya kajaM niyayaM, Ayariya-gilaNa pAhuNagA, ya ete dArA / / imA vyAkhyA "camaDhaNe" tti dAraM[bhA.1633] puvvaM pi dhIrasuNiyA, chikkA chikkA padhAvatI turiyaM / sA camaDhaNAe siggA, saMtaM pina icchatI ghetuN|| cU. suNahabitijoasahAo luddhago "dhIro" bhannati / "puvvaM" ti sodhIro sAvate AdaDhe ceva krIDaM haMtUNa chikkAreti dhAvati ya, tAhe sA dhIrasuNiyA ito padhAvati turiyaM / "avi" saddAto diTTe vi evaM kareti / sA evaM dhIrasuNiyA rikkapahAvaNAhiM siggA jati so sAvayaM pacchA daTuM chikkAreti tAhe sA taMtaM mi ghettuM na icchati, atizramAt pratAraNAdvA / / [bhA.1634] evaM saha-kulAI, camaDhijaMtAI annmnnehiN| necchaMti kiMci dAtuM, saMtaM pitahiM gilaannss| cU- evaM ThavaNakulA camaDhijjaMtA anno'nnehiM sAhUhiM anno'nnehiM vA rikAraNehiM / pacchA kAraNe uppaNe saMtaM pi ghare, tahAvi gilANassa dAuMna icchaMti / / idAni "davvakkhae"tti dAraM[bhA.1635] anno camaDhaNadoso, dullabhadavvassa hoti vocchedo / khINe dullabhadabve, nasthi gilANassa pAugaM / / cU- dullabhadavvaM ghatAdiyaM, taM jati akAraNe dine dine geNhati tAhe taM vocchijjati / tammi vocchinne gilANapaoyaNe uppanne gilANapAuggaMna lbmti| alabbhaMte ya paritAva-mahAdukkhagilANArovaNA bhadda-paMtadosA ya bhavaMti // tasthime paMtadosA[bhA.1636] davvakhaemaM paMto, itthiM ghAteja kIsa te dinnaM / bhaddo haTTa pahaThTho, (kare] kiNeja annaM pi sAdhUNaM / / cU-paMtassa bhajjA saDDI haveja, sA sAhUhi rikkArikapaoyaNe jAtitA ghatAdi payacchena / tamminihitai saMghADeNaM kUraMmaggitA, "natthi"ttibhaNejja / evaM kumArAdi ekekkaM maggitA nsthittibhnnejaa| so bhaNAti - taM kahiM gayaM ? to saDDhI bhaNAti - sAdhUNaM taM dinnaM / tAhe so paMto taM ghAeja - kIsa te dinnaM, sAhUNa vA paduTTho jaM kAhiti, chobhagaMvA deja / idAniM "uggame"tti dAraM- pacchaddhaM - evaM ceva saDDIe kahIe haTTho harisio, suTu saMtuTTho, pahuTTho prakarSeNa haSTaH prahRSTaH, prahasitamanAH,
Page #348
--------------------------------------------------------------------------
________________ 345 uddezaka : 4, mUlaM-217, [bhA. 1509] uddhasiyaromazca, bhaNAti - suTTha te kayaM jaM dinnaM mamesA dhammasahAiNi tti, annaM ti sAhuaThThA kiNiuM paccappiNeja, sAhUNaM payacchAhi, jayA niTThiyaM tadA puNo kahejjAsu, annaM vA uggamadosaM kAraveja / etaddosapariharaNatthaM / gacche niyayakajaM, Ayariya-gilANa-pAhuNagaThThA / tamhA atisesiyasaMghADagaM mottuM ThavaNA-kulesu sesA no pvisejaa|| pAhuNage ya Agate pAhuNagaM kAyavvaM, taM ca sabhAvANumayaM dejA / tato bhannati[bhA.1637] jaDDe mahise cArI, Ase goNe ya tesi jaavsiyaa| etesiM paDivakkho, cattAritu saMjatA hoti // cU-jaDDo hatthI, mahiso, Aso, goNo ya / etesiM cAriM anukUlaM Aneti, javasaM havaMti je tejaavsiyaa| te ya pariyaTTayA / pacchaddhaM kNtthN|| puvvaddhassa imA vakkhA[bhA.1638] jaDDo jaMvA taM vA, sUmAlaM mahisao mdhurmaaso| goNo sugaMdhadavvaM, icchati emeva sAdhU vi|| cU- hatthissa ilu nalaikkhu motagamAdI, taM AhAreti / tassAbhAve "jaMva"tti jaMvA anidvaM taMvAAhAreti,jaM vA kmaagyN| mahisosukumAlaM vaMsapattamAdI, tassAbhAvetadbhAva bhAvitattvAt annaM na carati, taM aha carae puTTina geNhati / evaM Aso happicchaM (harimatthaM] muggamAdi madhuraM / goNo ajjuNamAti sugaMdhadavvaM / evaM sAhU vi cauro, cauvidhaM bhattamicchati / jaDDa - samassa - ukkosAbhAvedAsInAtiNA kaDapUrameNapaoyaNaM / mahisa-samassa- sAlimAtiNA sukupamAlodaNeNa paoyaNaM / Asa - samassa- khaMDa - khIra - sAlimAiehiM apaoyaNaM / goNa - samassa - hiMguriya -kaTTha-maMDAtiehiM sugaMdhehiM paoyaNaM / ete puNa davyA ThavaNakulesu saMbhavaMti / aThaviesu ya tesu kato ANeu? pAhunne ya akate ayaso, naya nijarAlAbho / ato kAyavvaM / / codagAha - 'ThavaNakulesumAkoti pavisatu, jatA paoyaNaM pAhugagAti uppannatAhe pavesiyavvaM / " AyariyAha[bhA.1639] evaM ca puNo Thavite, appavisaMte ime bhave dosA / vI saraNe saMjatANaM, vi sukkhagoNI ya ArAme // cU-puvvaddhaM kNtthN| "vissaraNAsaMjatANaMti" bhikkhAvassaMdAyavvatti napaDivAleti, khettamAtIyaM cayaMti vi sukkhagoNI didruto imo, jadhA - egassa gihivatiNo pagataM kAukAmassa ekkeNa paoyaNaM / tassa ya goNI padosa - pacUsesu kulaaM kulaaM duddhassa payacchati / tena ciMtiyaM - AsannApapagate dunjhihiti to me sagihe ceva bahutakaM bhavissai ti na dUDhA / patte ya pagayakAle doDhumADhato jAva visukkaa| ArAme tti diluto - evaM mAlAgAreNa vi ciMtiyaM - Asanne channe uvvIhAmi tti na ubvotA / jAva chaNAsannaM taavopphulloaaraamo| evaMjAhe uppannaM kajaM tAhe paviTThA ThavaNakulesu, tAhe savAbhaNaMti - etthaMciya acchatANa muNaha vela amhaMee vattA velA, appavisaMtesuyana koti dasaNaM paDivajjati, na vA anubbae, gilANapAuggaM ca natthi, tamhA ego aisesiyasaMghADao imehiM dosehiM vajjito pvistu||
Page #349
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram [bhA. 1640] alasaM ghasiraM suciraM khamagaM kodha-mANa- mAya- lobhillaM / koUhalapaDibaddhaM, veyAvaccaM na kArejA // cU- Alassito tAva acchati jAva phiTTA velA / ahavA apatte ceva desakAle aDati, aladdheya gurumAtiyANa virAhaNA, atikkaMtakAle alAbho, vA appalAbho vA, ThavaNAdosA ya, apatte vA osakkaNadosaM, annato ya alAbho, ciraM vA hiMDeti / "ghasiro" vahnAsI, so vi apaNo jAva pajataM geNhati tAva velAtikkamo, gahite vA appaNo jAva pajjataM geNhati tAva sItalaM, akArakAdi dosA bhavaMti / 346 - -1-4/217 je asale te sucerivi dosA, svapnazIlaH suciraH / "khatago" paritAvijjati, sesA ghasiradosA khamage vi saMbhavati / "kovI" adatte rUsati, ruTTho vA gharaM na gacchati, kiM vA tumaM desi tti duvvayaNehiM viSpariNameti / "mANI" UNe vA dinne, abbuTThANe vA, adinne thabbhati tti, puNo gharaM mAnena na gacchati, tena vinA jA hAnI taM pAvati / "mAtI" bhaddagaM bhocyA paMtaM AhAreti, paMteNa vA chAeti / "luddho" obhAsati, dijaMtaM vA na vAreti, anegesu pavisamANesu je dosA te luddhe saMbhavaMti / koUeNa naDaAto pecchaMto tAva acchati jAva desakAlo phiDio / suttatthesu paDibaddho jAhe va pADhaviraho tAhe va adesakAle vi otarati, paDalaM pAe vA ativakaMtakAle uttarati, ettha osakkaNa- ussakkaNAti dosA / / ete jo Thaveti, jassa vA vaseNa ThavijraMti tassimaM pacchittaM [mA. 1641 ]tisu lahuo tisu lahugA, gurugo gurugA ya dosu lahugA ya ! alasAdIhiM kamaso, kAriti gurussa pacchittaM // cU- alasamAtiesu jahAsaMkhaM deyaM // [ bhA. 1642 ] etaddosavimukkaM, kaDajogi nAta-sIlamAyAraM / gurubhattimaM vinItaM, veyAvaccaM tu kArejjA // cU- etesu alasamAdiyA dosA / tehiM vimukke vajjito suttatthesu kaDo jogo jeNa so kaDajogI gItArthetyarthaH / veyAvacce vA jeNa'nnayA vi kaDo jogo so vA kaDajogI / akkohaNAdisIlaM jassa nAyaM so nAyasIlo / AyaraNamAyAro, so ya paMcaviho nANAdi, so nAto jassa so nAtAyAro udyatAcAretyarthaH / guru AyariyA, esuvari bhattimaMto guroH sarvakaraNIya kAraketyarthaH / abhuTTANAtiviNayakArI viNIto eriso gurumAdiyANa veyAvaccaM karijjati // eyaguNovaveyANa veyAvaccakaraNe ime guNA [ bhA. 1643] sAhitiya piyadhammA, esaNadose abhiggahavisese / evaM tu vihiggahaNe, davvaM vasti khetannA // cU- sAhaMti kathayati / ke kathayanti ? piyadhammA, pio ya dhammo jesiM te piyadhammA / priyadharamtvAdeva esaNadose makkhitAie katheMti, tehiM dosehiM duhuM sAhUNa na dijjati evaM bahuphalaM bhavati / sAhUNaya abhiggahavisese kaheMti / ukkhittacaragA nikkhittaragA ukkhittanikkhittacaragA aMto saMyukkAdi- daMDAyatiyAdi saMsadvAtiyAo ya esaNAo kahayaMti, jinakappa abhiggahe ya kahati, evaM kaheyaMtA vidhIe gahaNaM kareMtA, evaM sahuM barhetA, davvaM vacheMti, kheyannA jJAnina ityarthaH //
Page #350
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 4, mUlaM- 217, [bhA. 1644] [bhA. 1644 ] esaNa-dose va kate, akate vA jati-guNe vi katyeMtA / kadhayaMti asaDhabhAvA, esaNa- doro guNe ceva / / dhU- te puNa ulloeNa dhammaM kaheMti / esaNa- dose kate akate vA jatINaM guNA khamAtitA vividhaM kahayaMtizlAghayaMtItyarthaH, asaDhabhAvA, na daMbheNa, na bhakSaNopAyanimittaM, esaNadose sAdhUNa ya guNe kaheMti / imaM ca kaheMti - [ bhA. 1645 ] ThANaM gamaNAgamaNaM, vAvAraM piMDasodhimulloyaM / jAtA navitubhaM, bahuvakkhevANa kahayAmo // cU- jattha sAhU ThANe ThitA bhikkhaM geNhaMti, jattha vA ThANe Thito dAyago dadAti, ThANaM vA sthApanaMesaNadoSamityarthaH / gamo Agamo ya dAyagassa jahA tahA kaheti, kattaNa, piMjaNa kaMDaNAdie ya cAcAre kaheMti, erise gejjhaM, erise vA agejjhaM, evaM ukkheveNa piMDanijutI kaheMti / imaM ca bhaNAti - jai vi sAhudhammaM viyANaha tahAvi bahuvakkhevANa vissarihiti ato avismaraNatthaM kahAmo // 347 [bhA. 1646] bAlAdi paricattA, akadhitteNasaNAdi-gahaNaM vA / naya kadhapabaMdhadosA, adha ya guNA-sodhitA hoMti / / kiM cAnyat - [bhA. 1647] kesiM ci abhiggahitA, anabhiggahitesaNA ya kesiM ci / mAhu avannaM kAhiha, savve vi hu te jiNANAe / cU- abhiggahiyA esaNA jinakappiyANaM, anabhiggahitA gacchavAsiyANaM / annonnoyaraNaM dahuM, no avannavAto bhAsiyavvo / savve te jiNANAe sakalpatvAt // te puNa esaNadose kaheMti imeNa vidhiNA [ bhA. 1648 ] bAlAdi - pariccattA, akadhiteNesaNAdi-gahaNaM vA / naya kadhapabaMdhadosA, adha ya guNo sodhitA hoMti / / [bhA. 1649 ] saMvigga bhAvitANaM, loddhaga-divaMta-bhAvitANaM ca / tU khetta kAle, bhAvaM ca kaheMti suhutathaM // dhU- ujjayavihArIhiM je sahA bhAviyA te saMviggabhAviyA, pAsatthAIhiM je bhAvitA te luddhadiTThatabhAvitA / kahaM te pAsatthA evaM karheti ? evaM jahA hariNo tahA sAdhU, jahA luddhago tahA sAvago / sAdhU akappiyakaMuppahArAto palAyati / pAsattho saDhe bhaNAti - jeNa tena ppagAreNa saccAliyAdi bhAsiUNa tubbhehiM kappiyaM akappiyaM vA sAhUNa dAyavvaM, eyaM tujjha seyaM bhavati / kakkhaDakhittaM addhANaM ca paDucca sAvavAyaM kahati / dubbhikkhAdikAlaM gilANAdibhAvaM paDucca sAvavAya kaheMti / evamAdi kAraNe motatuM sesesu khettAdisu suhRtthaM kaheMti utsargata ityarthaH // [ bhA. 1650] saMtharaNammi asuddhaM, doNha vi geNhaMta-deMtayANa'hitaM / Aura - diTTaMteNaM, taM caiva hitaM asaMtharaNe // cU- phAsuesaNijjA asaNAdiyA pattA jattha labdhaMti jattha haTTho ya taM saMyaMtammi saMdhare, aphAsurya deta- geNhaMtagANa ahiyaM bhavati / taM ceva aphAsuyaM asaMthare hitaM bhavati /
Page #351
--------------------------------------------------------------------------
________________ 348 nizItha-chedasUtram -1-4/217 codagAha - "tadevakalpaMtadevacAkalpaM, kathametat ? AcAryAha -AturadRSTAntasAmarthyAta, nirujasya viSAdinA auSadhena kiM prayojanaM, sarujassa tadeva viSAdikaM patthaM bhavati / / [bhA.1651] saMcaiyamasaMcaite, nAUNamasaMcayaM tu gehaMti / saMcaiyaM puNa kaje, nibbaMdhe ceva saMtaritaM // cU-ghaya-gula-moyagAiNAjeaviNAsI tesaMcaigA, khIradahimAdiyA vimAsIjeteasaMcaiyA, ThavaNakulesupabhUtaM nAUNaasaMcaiyaM geNhaMti, saMcaiyaMpuNa gilANakajje uppanne geNhaMti, agilANo vi saDDhaga-nibaMdhe geNhati, taM puNa "saMtaritaM" na dine dine ityarthaH / / apavAdasyApavAdamityucyate[bhA.1652] ahava na saddhA vibhave, kAlaM bhAvaMca baal-buddvaadii| nAtu niraMtaragahaNaM, achinnabhAve ya tthaayNti|| cU-sAvagANa saddhaM nAUNa, vipulaM ca vibhavaM nAUNa, kAlaM ca dubhikkhAiyaM, gilANabhAvaM ca, bAlavuDDANa ya appAyaNaM ca, evamAikajjeNa nAUNa niraMtaraM gehaMti, jAva ya tassa dAyassa bhAvo na vocchijjati tAva dijjamANaM vArayati / ThavaNakulesu geNhatANa imA sAmAyArI[bhA.1653] davvappamANa gaNaNA, kArita phoDita taheva addhA ya / saMvigga egaThANA, aNegasAhUsu pnnrsaa|| cU-"davvagaNaNApamANe' vi do vi vakkhANeti[bhA.1654] asanAdi davvamANe, dspurimitbhttegmuccaaro| so egadiNaM kappati, nikkaMtiyao daro idharA / / cU-tesuThavaNakulesuasaNassa AdisaddAtopAna-khAima-sAimassayaparimiyAparimiyassa davvassa mAnaM sAhuNA jANiyavvaM / gaNaNabAre jattha pArimiyaM tatthadasaNharaddhe egabbhattaTThI uccaresi egadiNaM sAhUNa kappati, bitiyAdidinesujai geNhati to nekaMtito hoti tamhA na kppti|| [bhA.1655] aparimite AreNa vi, dasaNha uccarati egbhttho| __jaM vaMjaNasamitimapiTTho, vesaNamAdIsu vi taheva // cU- jattha puNa aparimiyaM raddhati tattha AreNa vi dasaNhaM nava - aTTha-sattimAdiyANa raddhe egabhattaTThI uccarati, so egadiNaMkappadi, so viatoparaMnekaMtito bhvti| "khAriya-phoDiya"tti dAraM / khAse loNaM chubbhai kaDacchute ghayaM tAvijjati, tattha jIragAdi chubbhati, tena jaM dhUviyaM taM phoddiyNbhvti|vyNjte'neneti vyaMjanaM,taMca tiimnn-maahurgaadibhnnti|smitimaatlaahnngaadi, piTTha uDeragAdi, vesaNaM kaDubhaMDaM jIrayaM hiMgapattasAgAti "taheva" tti-jahA asanAdiyANa tahA etesiM parimiyAparimitANa parimANaM nAyavvaM // evamuccAroya- "addha"tti dAraM[bhA.1656] sati kAladdhaM nAtuM, kule kule tattha tAhe pvisNti| osakkaNAdi dosA, alaMbhe bAlAdi-hAnI y|| cU- sati vidyamAnaM bhojanakAlaM kule kule krameNokrameNa vA pravisaMti, ussakkaNAtiyA ya
Page #352
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-217, [bhA. 1656] 349 dose pariharati / aha adesakAle pavisaMti to usasakkaNAtiyA dosA / bAlAtiyANa ya alAbhe haanii|| [bhA.1657]ego va hojja gaccho, donni tinni vaThavaNA asNvigge| sodhI gilANamAdI, asatI davAdi emeva // cU-jattha ego gaccho tattha ThavaNakulesu esA sAmAyArI bhnniyaa|jtth puNa donni tinni vA gacchA tattha ThavaNakulesu kahaM gahaNaM? te ya do tinni vA gacchA paropparaM saMbhotiyA asaMbhoiyA vA / / asaMbhoiesuimA vihI[bhA.1658] saMviggamaNunnAte, atiti adhavA kule viriMcaMti / annAuMchu ca sahU, emeva ya sNjtii-vgge|| cU-saMviggAuJjayavihArI, tehiM vatthavvasaMviggehiM AgaMtugA saMviggAanunnAyA ThavaNAkulesu 'atiti' pravizaMtItyarthaH / vatthavvA sAdhU ThavaNakulavajesu gurumAiyANa appaNo ya bhattamuppAeMti / aha do vi asahU tAhe dosu gacchesu addhaddhe kule viciMti, tisu tibhAgeNa evaM causu caubhAgeNa, AgaMtugAvA sAdhUannAyauMchaM hiNddNtu|jo annasabhotiesusaMjatesuvidhI, saMjatIsu saMbhoiyAsaMbhoiyAsu so ceva vidhI / / [bhA.1659]asati vasadhIe vIsuMrAtINiya vasadhi bhoyaNAgammaM / asahU apariNatA vA tAhe vIsuM sahU vitre|| cU-asatIe vasadhIe vIsuM pRthak sthitA / tattha AgaMtugo vatthavvago vA jo rAtiNio tassa vasahIe AgaMtuM bhuMjati / aha egammi gacche asahU gilANA vA asahU apariNatA vA sehA, tAhe tesu vIsuM pRthak Thiesu asahUNa paDhamAlIyaM vitaraMti, pacchA savve gaMtuM rAtinIya vasahiM egao bhuMjaMti / aha dosu viM gacchesu asahU apiraNatA vA, tAhe ko yi paropparaM asahUNa paDhamAliyaM anujANaMti, pacchA savve egato bhuMjaMti / aha ekkasiM dosu vA gacchesu asahU savvahA ceva bhuttA, tAhe sesA rAtiNiyavasahIe gaMtuM egatao bhuMjaMti / / aha saMbhotiyA vasahi abhAve maMDalibhUmi-abhAve vA gilANAtikAraNesu vA egato na bhuMjaMti / tAhe imo vidhI - [bhA.1661] tiNhaM egeNa samaM, bhattaha~ appaNo avaDaM tu| pacchA itareNa samaM, AgamaNe virego so ceva // cU-Ayario egovatthavyo, doAgaMtugA, tANa doNhajorAtinitotassa saMghADageappaNo bhattaTThassaavaTuM geNhaMti, AgaMtubitiyasaMghADageviappaNobhattahassaavahuMceva geNhaMti, rAtiNieNa samANaM avaI bhoccA itareNa vi avaddhaM bhuMjati / do vi saMviggitA appaNo ya bhattaTTho punno bhavati / "Agamane "tti jati timAdiyA AgacchaMti to vibhajanaM virego, so ceva kAyavvo, jahA dosu tahA tisu caumAdiesu ya // ___iyANi "asaMvigge sohI gilANamAdi" asya vyAkhyA - asaMviggA sAhU jattha khette vasaMti tattha je sejAtarAdi ThavaNakulA annato alabbhaMte tesukulesupavisiuM "sohi tti suddhaM jaM bhattapANaM taM gilANAtiANa geNhejjA / [bhA.1662] ataraMtassa tu joggAsatI ya itarehi bhAvite visiuM /
Page #353
--------------------------------------------------------------------------
________________ 350 nizItha - chedasUtram - 1- 4 / 217 annamahAnasu vakkhaDa, bhuMjati jaM vA sayaM sannI // cU- asaMviggabhAviesu kulesu pavisaMtANa uggamAiyA dosA tamhA no pavisejjA / ataraMto gilANo, tassa joggA asatIte "itare" tti pAsatya bhAvitA tesu pavisiuM jammi mahAnase te pAsatthA bhikkaM geNhaMti tattha na geNhaMti, annamahANase geNhaMti / jaM vA sannimAtiyANa vidhovakkhaDaM tato gemhaMti, annato vA jaM paheNagAti AyAtaM taM geNhati // "asatI ya davAti tameva" tti asya vyAkhyA - asati annato davassa saMvigga - bhAvita - ThavaNakulesudavaM jayaNAe geNhaMti / AdisaddAto asaMviggabhAvita-ThavaNakulesu davaM geNhaMti / AdisaddAto asaMviggabhAviyaThavaNAkulesu vi / [bhA. 1663 ] asatI eva davassa tu, parisittiya-kaMji-gula-davAdINi / attaTThitANi geNhati savvAlaMbhe va mIsAI // ? cU- asati annato annAyauMche davyassa saMviggetarabhAviyakule davaM geNhejjA, taM ca "parisittiyaM" - nAma uNhodageNa dahimaTTagA niccaM gAlijaMti taM parisittagapANagaM bhannati / kaMjigaM pasiddhaM / gulo jIe kavallIe kaDijjati tattha jaM pANiyaM kayaM tattamatattaM vA taM gulapANiyaM bhannati / to te gihatthehiM attaTTitANi geNhati / savvahA phAsugassa alAbhe sacittamIsaM pi gehaMti / / I [bhA. 1664 ] pANaTThA va paviTTho, asuddhamAhArachaMdito gehe / addhANAdimasaMthare, jatituM emeva jadasuddhaM // cU-saMviggetarabhAvitesu kulesu pANaTThA paviTTo - sesaM kaMThaM / addhAnassa vA AdIe majjhe vA uttinno vA asaMtharaMto paNagAtijayaNAe jatiuM pacchA jaM asuddhaM taM pi geNhaMti // [bhA. 1665] bitiyapadamaNAbhoge, gelanna'ddhANa-saMjama bhae vA / satyavasae va avase, paravvase vA vi no pucchA // cU- avaso khittacittAdi, rahAyaduDe, rAyapurisavasago paravvaso, evamAdiehiM kAraNehiM na pucchejA vi, apucchaMto ya suddho // mU. (218) je bhikkhU niggaMdhINaM uvassayaMsi avihIe anuSpavisai anuSpavisaMtaM vA sAtijati / / cU. niggaya gaMdhI niggaMthI / uvassao vasahI / taM jo avidhIe pavisati tassa mAsalahUM, ANAtitA dosa bhavaMti / idAniM nijuttI [bhA. 1666 ] nikkAraNamavidhIe, nikkAraNato taheva ya vidhIe / kAraNato avidhIe, kAraNato ceva ya vidhIe // cU- pavese cauro bhaMgA bhavaMti - paDhame - nikkAraNe avidhIe, bitie - nikkAraNe vidhIe / taie - kAraNe avidhIe, cautthe - kAraNe vidhIe // [bhA. 1667 ] AdibhayaNANa tiNhaM, annatarIe tu saMjatIsejjaM / je bhikkhU pavisejA, so pAvati ANamAdINi / / cU- tinni AdimA bhaMgA AdibhayaNA bhannati / etesiM tiNhaM bhaMgANaM annatareNa jo saMjativasahiM
Page #354
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1668] pavisati tassa ANAtitA dosA / / paDhamabhaMgo vakkhANijjati[bhA.1668] nikkAraNammi gurugA, tIsu vi ThANesu mAsiyaM gurugaM / lahugA ya vAramUle, atigatimitte gurU pucchA // cU-jAta nikkAraNe saMjativasahiM jAti to cauguruM, avidhIe pavisaMtassa tIsu vi ThANesu mAsiyaM gurugN|ime tinni ThANA-aggaddAre, majhe, aasnne| etesutIsuvi nisIhiyaM akareMtassa tinni mAsagurugA bhavaMti / jai mUladArasamIve bahiyA ThAyaMti to caulahuM aMto pavisai to cauguruM / / coyago pucchati[bhA.1669] pANAtipAtamAdI, asevato keNa hoti gurugA tu| kIsa ca bAhiM lahugA, aMto guru codaga! sunnehi|| cU-pANAtivAtaM akareMtassa kena kAraNeNa cauguruM pacchittaM bhavati? kIsa vA bahibAremUle caulahuM? kIsa vAaMto atigayassa cauguruM? Ayario bhaNati - he codaga! suNehi kAraNaM // 1669 // [bhA.1670]vIsatthA ya gilANA, khamiya viyAre ya bhikkha sajjhAe / pAlI yahoti bhedo, attANapare tadubhae ya / / ghU-vIsasthati dAraM[bhA.1671]kAyI sahavIsatthA, dara-jamiya avAuDA ya payalAdI / atigatamette tahiyaM, saMkitapavalAiyA thaddhA // cU-kAti saMjatI vasahIe aMto AyasuheNa avaMguyasarIrA suhavIsatthA acchati, addhabhuttA vA aMto vasahIeSa daranivatthA avAuDA nisannA vA nivannA vA niddAyati, evaM tAsu saMjatIsu tammi saMjate atigate paviDhe kAti saMkitA "ahamaNeNa avAuDA diTTha"tti pacalAiyA nazyati, sahasA paviDhe saMkhohAto thaddhagattA bhavati // "pavalAtiya"tti asya vyAkhyA [bhA.1672] vIrallasauNi vittAsiyaM jadhA sauNi-vaMdayaM vunnaM / vacati nirAvayakhaM, disi vidisAo vibhajjataM / / dhU- vIrallaga-sauNo ullagajAti, tena vittAsitA sauNo kavotagAti, tesiM vaMdI bunnaM bhayubbhinnAsaNa khubhiyaM vccti| avekkhA nAmaavalaMbhaNA annonnesuputtabhaMDAtisu, sA niggatA jassa taM niravekkhaM bhannati / disAzca vidisA disodisaM vibhajaMtaM apUrayamANaM / / etassa diTuMtassa imovasaMhAro[bhA.1673] tammi ya atigatamette, vitattha u taheva jaha samaNI / giNhaMti ya saMghADiM, rayaharaNe yA vi maggaMti / / cU-tammi saMjate paviDhe vividhaM trastA vitrastA jahA tAo sauNIo tAo vi saMjatIo, annA avAuyagattA turiyaM turiyaM pAuNati maggatica, annAo turiyaM raoharaNaM maggati, avi saddAo saMbhameNa raoharaNaM mottuM naTThA pacchA maggaMti / ime dosA[bhA.1674] chakkAyANa virAdhaNa, AvaDanaM visamakhANue vilitaa| thaddhA ya pecchituM bhAva-bhedo dosA tu vIsatthe /
Page #355
--------------------------------------------------------------------------
________________ 352 nizItha-chedasUtram -1-4/218 ___ cU- kuMbhakArasAlAtisu niravekkhA nAsaMtI chakkAye virAheja, AvaDaNaM pakhalaNaM heTThovariM vA aphiDaNaM, visame vA paDati, khANue vA dukkhavijjati, avAuDA vA vilitA vilakkhIbhUtA ubbaMdhaNAdi kareja, thaddhaM vA avAuDaM pecchiUNa bahuaNamajhe bhAvabhedo bhavejA, egAgiNIM vA ekkaM denaM / ete dosA vIsatthAe bhvNti| idAni "gilANe'tti dAraM[bhA.1675] kAlAtikkamadANe, gADhataraM hoja neva pauNena / saMkhobheNa nirodho, mucchA maraNaMca asamAhI // cU-saMjayasaMkhomeNaM gilANI na bhuMjati, bhikkhAe vA gilANInimittaM na vaccati, evaM atikaMtakAle dAnena gADhataraMgelannaM haveja, na vA punnejj|ahvaa-sNjysNkhobhenn kAiyaM sanna vA vAyakammassa vA nirIhaM kareja, tatya gADhataraM gelannaM havejja, mucchA vA se haveja, niroheNa vA mareja, asamAdhANaM vA se haveta / ettha paritAvaNAdinipphannaM savvaM pAyacchittaM daTThavvaM / idAni "khamagaM"tti dAraM[bhA.1676]pAraNaga-paTTitA ANitaM ca avigaDita 'daMsitaM na bhuNje| aciyattamaMtarAe, paritAvamasamavayaNe y|| cU- khamigA pAraNagaTThA paTThiyA, jeTTha'jo Agao ti niyattati, dAramUle vA sanniviTTho uvariM na gacchAmi tti nivattati, pavattiNI vA tassa samIve niviTThA, khamigAe vA pAraNagamANiyaM avigaDiyaM anAloiyaM adaMsitaM ca na bhuMjati, pavattiNIo dikkhatIo acchati, khamiyAe aviyattaM aMtarAyadosA ya, khamigA paritAviJjati, asabbhavayaNaM vA bhaNena, kiM ci na kiMci? kIlaga ajjo esa uvaDiya tti| idAni "viyAre"tti dAraM[bhA.1677] nolleUNa na sakkA, viyArabhUmI ya nasthi se aNto| saMte vA na pavattati, nicchubhaNa vinasa garahA y|| cU-nollaNaM saMghaTTaNaMtANaMaMto viyArabhUmI natthi, saMkAe vA kassatina pavattati, sejjAyaraeNa aNaNunnAya jati vosirati to nicchubhejjA, diyA rAo vA nicchUDhA avasahiyA viNAsaMpavija, garahaNaMca pAvati / daarN|| idAni "bhakkha"tti dAraM[bhA.1678] sati kAlapheDaNe esaNAdi pellemapellaNe hAnI / saMkAdabhAvitesu ya, kulesu dosA caraMtINaM / / cU-tAo ya bhikkhaM paTTitA, soya Agato, tassa dakkhinneNaM tAva ThitA jAva sati kAlo phiDito, tatoavelAe esaNaM pellejjA, tnnissphnnN|apelltiinnN appaNohANI, tattha paritAvaNAdi niSphanna, abhAviya-kulesu ya akAle caraMtIo mehuNaDhe sNkinyjti| idAni "sajjhAya" tti dAraM[bhA.1679] sajjhAe vAghAo, vihArabhUmiM va paTThiyaniyattA / akaraNa nAsArovaNa, suttattha vinA ya je dosA / /
Page #356
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1679] 353 cU-jeTThajo Aghato tti na paDhaMti, vAghAto vasahIe vA asajjhAyaM, sajjhAyabhUmIe paTThitANaM taMdaTuM niyattANa sajjhAyavAdhAto / "akaraNe"tti suttaporisiM na kareMtimAsalahuM, atthaporisiM na kareMti mAsaguruM, suttaM nAseMtiGka / atthaM nAseMtikA / suttatthehiM ya naTehiM kahaM caraNavisuddhI / daarN|| idAniM pAliyabheu"tti dAraM[bhA.1680] saMjama-mahAtalAgassa, nANa-veragga-suparipunnassa / suddhapariNAmajutto, tassa tu anatikkamo pAlI / / cU-saMjama-mahAtalAgassa anaikkamapAlie bhedo bhavati, vasahi-pAlie vA bhedo bhavati / / [mA.1681]saMjamaabhimuhassa vi, visuddh-prinnaam-bhaav-juttss| vikahAti-samuppanno, tassa tu bhedo muNetavyo / / [bhA.1682] ahavA pAlayatIti, uvassayaM tena hoti sA pAlI / tIse jAyati bhedo, appANa-parobhaya-samutthao / [bhA.1683]moha-tigicchA khamaNaM, karemi ahamavi ya bohi-pucchA ya / maraNaM vA aciyattA, ahamavi emeva sNbNdho|| so gato jAva ekkA vasahi-pAlI acchati / tena pucchitA kiM na gatAsi bhikkhAe ? sA bhannati-ajja! khamaNaM me / so bhaNati- kiM nimittaM? sA bhaNati - moha -tigicchaM karemi / tAe vi so pacchio bhaNAti- ahaM pi moha-tigicchaM karemi / kahaM bodhitti-laddhaA? paropparaM pucchti| tena pucchitA-kahaM si pavvaiyA? sA bhaNati- bhattAramaraNeNa tassavA aciyatta nitena pavvatitA / tAe so pucchito bhaNati - ahaM pi emeva tti / evaM bhinnakaha - sabbhAvakahaNehiM paropparaM bhAva - saMbaMdho havejja // "bohi-pucchAe" tti asya vyAkhyA[bhA.1684]omANassa vadosA, tassa va maraNeNa sagguNo Asi / mahatariya-pabhAveNa ya, laddhA me saMjame bodhI / / cU-omANaM sasavattiyaM / ahavA - sasAvatte vi maMomaM pAsatI, tena doseNa pavvaiyA / so me bhattA saguNo nehaparo Asi, tassa maraNeNa pavvaiyA / mahayariyA me nehaparA dhammavakkhANaM kareti tena me bodhI laddhA // kiM cAnyat[bhA.1685] paMDuiyA mi gharAse, tena hatAsena to ThitA dhmme| siTuM dAni rahassaM, na kahijjati jaM aNattassa / / cU- gharavAse vAkAralopAo gharAse, ghare vA AsA gharAsA, tammi gharAse paMDuiyA bhrNsiyaa| "teNaM" ti bhattAreNa, hatA AsA jassA sA hatAsA siTuM kahiyaM / idAni rahassaM nAma gujjhaM, aNatto anAptaH, tumaM puNa mamAtto, tena te savvaM kahiyaM / / kiM cAnyat[bhA.1686]rikkhassa vA vi doso, alakkhamo so abhAgadhejo vaa| naya nigguNAmi ajjo ! avassa tubme vi nAhittha // cU-rikkhaM nAma nakkhattaM / nUnaM vivAhadine vivakkarAdi-doso nakkhattassaAsi, tena somamo [15] 23
Page #357
--------------------------------------------------------------------------
________________ 354 nizItha - chedasUtram - 1-4/218 vari nittaNho niraNeho Asi / alakkhaNo vA so abhAgyAni apuNyANi tAni jo ghareti so abhAgadheyo, nayAhaM niraguNA, tahA vi mama so nittaNho, etehiM dosehiM "ajjo" ti AmaMtaNe / ahavA - kiM niuttAe sarAhijati ? tubbhe vi nAhiha / "avassa"tti niddhAraNatthe saMdehatthe vA // tAe pucchio so vi duddharo imaM bhaNati - [ bhA. 1687 ] iTTha-kalatta-vioge, annammi ya tArise avicaMte / mahataraya - pabhAveNa ya, ahamavi emeva saMbaMdho // - iTuM piya ghanaM kalaM yasmAt sarva atte gRNhAti tasmAt kalattaM, sA ya bhAriyA, tassa viyoge / annaMca tArisaM natthi / mahattaro ya me nehaparo, tena ahamavi pavvaito / "emeva" tti jahA tIe appaNI sAnurAgaM caritaM akkhiyaM taM emeva so kaheti, evaM tesiM paropparasaMbaMdho bhavati // kiM cAnyat [bhA. 1688] kiM pecchaha ? sAricchaM, mohaM me neti majjhavi taheva / ucchaMga - gatA va mayA, idharA na vi pattiyaMto mi / cU- so taM niddhA diTThIe joeti tAe bhannati - kiM pecchasi ? so bhaNAti sAricchaM, tumaM mama bhAriyAte hasiya- jaMpieNa laDahattaNeNa ya savvahA / sAricchA / tujjha daMsaNaM mohaM me neti, mohaM kareti / ahavA - mohaM neti uppAdayati, najjati sA caiva tti / sA bhaNAti - jahA'haM tujjhe mohaM karemi, tahA majjhavi taheva tumaM karesi ? kevalaM sA mama ucchaMge mayA, ihara ti jati sA parokkhAto maraMti to devANa vi na pattiyaMto jahA tumaM sA na bhavati tti // [bhA. 1689] iti saMdaMsaNa-saMbhAsaNehiM bhinnakathaM-viraha jogehiM / jAtarAdi-pAsaNa, voccheda dudiTThadhamme tti // cU- "iti" evArthe, paropparaM daMsaNeNa saMbhAsaNeNa ya eyAhiM ya bhinnakahAhiM viraho, egaMtaM tattha jogehiM carittabhedo bhavati / sejjAtaro anno vA koti pAseja, saMkAtItA dosA / tassa vA sAhussa annarasa vA vasahIe annadavvassa vA vocchedaM karejja / "duddiTThadhammo" tti vipariNAmija / [ bhA. 1690] liMgeNa liMgiNIe, saMpattI jo niyacchatI mUDho / nirayAuyaM nibaMdhati, AsAyaNa dIhasaMsArI // to ime bhAve karejjA cU- ahavA - tattha [ bhA. 1691] payalA nidda-tuyaTTe, acchiddiTThammi camaDhaNe mUlaM / pAsavaNe sacitte, saMkA vucchammi uDDAho / / [bhA. 1692] payalA- nidda-tuyaTTe, acchi adiTThammi caulahu hoMti / sesesu vicaugurugA, pAsavaNe mAsiyaM gurugaM // cU- nisanno payalAti tti - jaggo sutto 1 nisanno caiva niddAyi 2 sutto sutto tuyaTTeti 3 saMthAretuM nivanno acchi camaDheti 4 etesu payalAdiesu pareNa adiTThe caulahuM pacchittaM / "sesesu vi' tti pareNa eesa ceva dile ekkeke saMkAe cauguruaM ceva / nissaMkite mUlaM / jati saMjatINaM phalihaMtoggahe kAipabhUmIvajre kAiyaM vosirati to mAsalahu~ / payalattaM daddUNa paro imaM ciMteti -
Page #358
--------------------------------------------------------------------------
________________ 355 uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1693] [bhA.1693] sajjhAeNa nu khinno, Ao annena jeNa payalAti / saMkAe hoti gurugA, mUlaM puNa hoti nissNke|| cU-kiM esa saMjato sajjhAyajAgareNa khinno payalAi? Au" tti ahozcit "anneNaM" ti sAgAriyappasaMgeNa? evaM saMka-nissaMkAe, pacchaddhaM || siddhaseNakSamAzramaNakRtAgAhA[bhA.1694] payalA nidda tuyaTTe, acchimadiTThammi caugurU hoti / diDhe vi ya saMkAe, gurugA sesesu vi padesu // cU-puvvaddhaM gatArthaH / payalAyate pareNa diTTe va ya saMkAe caugurugA, nissaMkite mUlaM, sesesu vipaesu tti / niddAisu saMkAe caugurugA, nissaMkie mUlaM / / "pAsavaNe mAliyaM gurugaM" ti asya vyAkhyA[bhA.1695] annattha moya gurugo, saMjativosiraNabhUmie gurugaa| joNogAhaNabI, keI dhArAe mUlaM tu|| cU-moyamiti kAiyaM / saMjatINaM jA kAiyabhUmIta, tAe sa jati vosirati to cugurugN| tattha ya kayAi kIvassa annassa vA bIyaNisaggo bhave, taM bIyaM jati dhArAhataM saMjatIte joNiM pavisati to saMjayassa mUlaM / kei AyariyA - dhArAe ceva chikke mUlamicchaMti, tahiM DiMDime uDDAhAtI dosA, jamhA ete dosA tamhA no nikkAraNe saMjativasahiM gcche|| gato paDhamabhaMgo / iyANi bitiyabhaMgo[bhA.1696] nikkAraNe vidhIe vi, dosA te ceva je bhaNitapuvvaM / vIsatthapadaM mottuM, gelannAdI-uparimesu / / cU-jo nikkAreNe saMjativasatiM gacchati, tinni nisIhiyAo kareMto vidhIe pavisati tassa vi te ceva dosA, je pubbi paDhamabhaMge bhaNitA / vIralasauNidiTuMteNa je vIsatyadosA bhaNitA, te mottUNa gilANAiyA uvarimA savve bitiyabhaMge vi saMbhavaMti / / [bhA.1697] nikkArame vidhIe vi, tiTThANe gurugo jeNa paDikuTuM / kAraNa-gamaNe suddho, navaraM avidhIe maas-tigN| cU-jo nikkAraNe saMjativasatigacchati tassa tihANenisIhikAvidhiM pauMjaMtassa vimAsagurugaM bhavati / kamhA jamhA? paDikuTuM gamaNaM / gato bitiyabhaMgo / idAniM tatiyabhaMgo- pacchaddhaM / kAraNe jo gacchati saMjativasatiM so suddho / navaraM - tihANe nisIhiyaM akaraMtassa timAsaguruM bhavati, dosu ThANesu na kareti domAmaguruM, egammi ThANe akareMtassa egamasaguruM / [bhA.1698] kAraNato avidhIe, dosA te ceva bhaNitapuvvaM / kAraNavidhIe suddho, pucchattaM kAraNaM kiM tu / / cU-kAraNe gacchati, avidhIe pavisato dosA te ceva je puvvaM paDhamabhaMge vuttA vIsatthAtI te sabve saMbhavaMti / tatiyabhaMgaM avidhikAro tti kAuM / gato tatiyabhaMgo / iyANiM cautthabhaMgo - pacchaddhaM / kAraNe gacchai tihANe nisIhiyAvidhiM pauMjato suddho / sIso pucchati - "karaNaM kiM" ? tusaddo pAdapUraNe / / AcAryAha
Page #359
--------------------------------------------------------------------------
________________ 356 nizItha-chedasUtram -1-4/218 [bhA.1699] gammati kAraNajAte, pAhuNae gaNahare mhiddddiie| pacchAdaNA ya sehe, asahussa caukka bhayaNA tu|| cU-kAraNajAe tti dAraM / eyassa imAo do dAragAhAo - [bhA.1700] uvassae ya saMthAre, uvadhI sNgh-paahunne| sehe ThavaNuddese, anunnA bhaMDaNe gnne|| [bhA.1701] aNapajjha agaNi AU, viyAre putt-sNgme| saMlehaNa vosiraNe, vosiTTe nihitai tihiM / / cU-uvassae saMthAre tti do dArA vakkhANeti[bhA.1702] ajANaM paDikuTuM, vasadhI-saMthAragANa gahaNaM tu| obhAsita dAtavvA, vaccejA gaNadharo teNaM // cU-saMjatINa vasahIe saMthAragANa ya sayaM gahaNaM paDisiddhaM / vasahiM obhAsio akkhA vaccati / saMthAragANa ya obhaTThasamappiyANaM dAnaTThA gacchati gnndhro| saMthArage sayaM vibhayaMtIo mA adhi karissaMti, tena gaNadharo gacchati // "uvahi" tti dAraM[bhA.1703] paDitaM pamhuTuM vA, palAvitaM vA hitaM va uggamitaM / uvadhiM bhAeuMje, dAuMje vA vi vaccejA // cU-bhikkhAdi - praDaMtINa paDitA uvahI, sajjhAyabhUmIe vA pamhuTThA vissariyA, sANamAi palAvitA, teNagehiM vA avaharitA, sA sAdhUhi laddhA, guruNaM samappiyA, apuvvA vA uvahI ugga paDiya - pamhuTThAdiyANa bhAyaNaM, apuvAe dANaM, etehiM kAraNahiM gaNadharo vaccejjA / / idAnaM "saMghapAhuNa"tti dAraM[bhA.1704] ohANAbhimuhINaM, thirikaraNaM kAtumajjiyANaM tu| gacchejjA pAhuNao, saMghakula-thera gnn-thero|| cU-kAoya saMjatIoparisahabAhitAo saMjamasAraparammuhIoohANAbhimuhIoacchaMti thirIkaraNaTThA saMghapAhuNaM gacchejja / kula-gaNa-saMgha-therAsaMghapAhuNA bhnnti|anno vA thirIkaraNalAti gcchej|| idAni "sehe"tti dAraM[bhA.1705] annattha appasatthA, hoja pasatthA va ajiovse| eteNa kAraNeNaM, gacchejja uvaTThaveuM je / / dhU-sehassa uvaTThAvaNAheuM ajiovassayaM gacchejja / idAni "ThavaNe" tti dAraM[bhA.1706] ThavaNa-kulAi ThaveDe, tAsiM ThavitANi vA niveeuM / parihariuM ThavitANi va, ThavaNA''diyaNaM va vottuMje / / cU-sejAtara-mAmagAi ThavaNa-kulA bhannati / te saMjativasahIe gaMtuM gANaM purato ThaveMti, sa vasahIe vA ThieNa ThaviyA tANa gaMtuM niveeti, imANivA ThaviyANi, mA pavisaha tti nivAraNaTThA
Page #360
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1706] 357 gacchati / ThaviesuvA vA idAniMgahaNaM karehi tti anunnavaNaTThA gcchti|| idAni "udde sANuna" tti do dArA[bhA.1707] vasadhI yaasajjhAe, gArava bhaya saDDha maMgale ceva / uddesAdI kAuM, vAeuM vA vi gacchejnA / / cU-sAdhuvasahIe asaljhAyaMappasatthA vA tAhe saMjativasahiM gacchati uddesANunnaTThA, gaNadharA rAyAdi dikkhitehiM vA saMjativasatiM gacchaMtehiM tANa loge gAravaM bhavati, paDinIyANa vA bhayaM bhavati / ahavA - Ayariyo uddesAti kareti, suhaM gAravabhaehiM sigghaM ahijati, AyarieNa vA uddiSTe saddhA bhavati, saMjatINa vA vasahIe maMgallaM tattha uddisati, etehiM uddisAtikAraNehiM gacchati / pavattiNIe vA kAlagayAe annA vAyaMtI ya natthi tAhe gaNadharo vAyaNaTThA gacchati // idAnaM "bhaMDaNe"ttA dAraM[bhA.1708] uppanne adhikaraNe, viosaveuM tahiM pasatyaM tu / acchaMti khauritAo, sNjmsaarNtthvetuNje|| cU- saMjatINaM uppanne adhikaraNe tAo saMjamasAraM Thavettu acchaMti, khauritA kharaMTitA roSeNetyarthaH, tANa ya osavaNaM saMjativasahIe pasatthaM, ato saMjativasahiM osavaNaTThA gaNadharo gacchati // idAni "gaNa"tti dAraM[bhA.1709]jati kAlagatA gaNiNI, natthi ya annA tu gaNadharasamatthA / eteNa kAraNeNaM, gaNaciMtAe vi gaccheJjA / / cU-gaNaciMtAe gaNadharo gacchejja / / idAniM "aNapajjha tti dAraM[bhA.1710] ajjaM jakkhAiTeM, khitta-cittaM va ditta-cittaM vaa| umpAtaM pattaM vA, kAuM gacchejja appjjhN| cU-jakkheNaAdivA gRhItA,omANiyA khitta-cittA, hariseNaMditta-cittA, adhikatarapralApI mohaNiyakammodaeNa vA ummAyaM pattA vedummatetyathaH / Ayario maMteNa vA taMteNa vA appajjhaM svasthacittaM kAukAmo saMjativasatiM gacchejjA // idAni "agaNi" tti dAraM[bhA.1711]jati agaNiNA tu dahA, vasatI dajjhAti va Danjhihiti va tti| nAUNa va soUNa va, saMThaviuMje vi vccejjaa| cU-jati agaNiNA vasahIo davAo, DajhaMti vA saMpatikAle, paro vA kaheMto suNAti djjhti| ahavA- dajjhissati, evaM sayaM nAUNaMsoUNaM vAparasamIvAo saMThavaNaTThA ujjhavaNaTThA vA gacchejja / / idAni "Au' tti dAraM[bhA.1712]nidipUraeNa vasatI, vujjhati bUDhA va vujjhihiti va ti| udagabharitaM va socA, uvaghettuM vA vi gacchejA / / cU-udagabharie ullaMcaNaTThA uvadhettuMuvaggahakaraNaThThA gacchati / / idAni "viyAra"tti dAraM[bhA.1713] ghoDehi va dhuttehi va, AvAhijati vyaarbhuumiie|
Page #361
--------------------------------------------------------------------------
________________ 358 nizItha-chedasUtram -1-4/218 jayaNAe vAreuM, saMThavaNAe vi gacchejjA // cU-ghoDA caTThA, jUakarAdi - dhuttA, tehiM vasahIe purohaDe uvasaggijja'ti / ahavA - bAhiM viyArabhUmIe jai uvasaMggijaMti to tesiM jayaNAe sAnuNataM nivAraNaTThA gacchejja saMjatINaM kAiyasaNmAbhUmisaMThaNaThThA gacchejja / idAni "putte" ti dAraM[bhA.1714]putto piyA va bhAyA, bhagiNI vA tANa hojja kaalgyaa| . ajjAe dukkhiyAe, anusaddhiM dAu gacchejjA / / cU-anusaTThI uvadeso, taM uvadesaM dAukAmA gacchati // [bhA.1715] telukkadevamahitA, titthakarA nIrayA gayA siddhiM / therA vi gatA keyI, caraNaguNapabhAvayA dhIrA / / cU-telokke je devA tehiM mahitA pUjitA te vi tAva kAlagayA, therA goyamAdI tevikAlagayA kimaMgaM puNa anne maannusaa| tahA - [bhA.1716] bamhI ya suMdarI yA, annA vi ya jAo logjetttthaao| tAo viya kAlagatA, kiM puNa sesAu ajjAo / [bhA.1717] na hu hoti soyitavyo, jo kAlagato daDho carittammi / so hoi soyiyabbo, jo saMjama-dubbalo vihare / / [bhA.1718] labhrUNa mANusattaM, saMjamacaraNaM ca dullabhaM jIvA / __ ANAe pamAettA, doggati-bhaya-vaDDagA hoti // cU-bhagavato ANaM pamAetA doggatIo bhayaM tassa vaDDagA bhvNti|| idAni "saMgame" tti dAraM[bhA.1719] putto piyA va bhAyA, ajANaM Agato tahiM koyi | ghettUNa gaNadharo taM, vaJcati to saMjatI-vasadhiM // cU-ciraMpavasito AtAtotaMgaNadharoghettuMvacacati |idaannN "saMlehaNa" pacchaddhaM / "saMlehaNa" prikmmkaalo| "vosiraNa" tti-ansnpcckkhaannkaalo|"vostttte" tti-anasanaMpaccakkhAtaM / "niTThiya" tti-kAlagatA / etesu kAlesu Ayariyo avasasaM gacchati / "tihi" tti-uvaruvari tinni dine sogAvaNayaNaheuM gacchati / / [bhA.1720]saMlihitaM pi yatividhaM, vosiriyavvaM ca tiviha vosaTuM / kAlagataMti ya soccA,sarIramahimAe gcchejjaa| cU-AhArosarIraMuvakaraNaMca, AhAre nivvItiyAdi appAhAro, sarIrassa viavacayakArI, uvakaraNe vi appovakaraNo, evaM ceva tividhaM vosirati, evaM ceva tividhaM bosaTuM / ahavA - AhAra * sarIra - kasAe ya eyaM tigaM, kAlagayAe ya jayA sarIraM pariThavijjati tayA mahimA kajati, kukUhigAtipavayaNaubbhAvaNaTThA / / [bhA.1721] jAdhe vi ya kAlagatA, tA vi ya donni vA divso| gacchejja saMjatINaM, anusaddhiM gaNadharo daatuN|| cU-kAlagatAe uvariM payattinimAdi dutthaM jANiya ekkaM do tinni vA dine anusahipadANaTuM
Page #362
--------------------------------------------------------------------------
________________ 359 uddezakaH 4, mUlaM-218, [bhA. 1722] gacchati / / gammati kAraNajAte" tti mUlAraM gataM / idAni "pAhuNe" ti dAraM[bhA.1722]appa-biti appa-tatiA, pAhuNagA AgayA sauvayArA / sejjAtara-mAmAte, paDikuTuddesie pucchA !! cU- "sauvayAre"tti je tinni nisIhiyAo kAuM paviThThA te sauvayArA / ahavA - jesiM AgayANaM uvacAro kIrai te sauvayArA, tesu Agatesu gaNiNI jati therI to appa - bIyA nigacchati / aha taruNI to appa - tatiyA nigacchati, purato therI tthaayti|| tesiM puNa AgayANaM imo uvayAro[mA.1723] AsaMdaga-kaTThamao, bhisiyA vA pIDhagaM va chagaNamayaM / takkhaNalaMbhe asatI, parihAriya peha 'bhog'nne| cU-jati sAdhussa AgatesutakhaNAdeva AsaMdago kaTThamao ajjhusiro labbhati, bhisigA vA pIDhagaMvAchagaNamayaMtAhe pADihAriyaMna geNhaMti, takkhaNalaMbhAsatIe pADihAriyaM ghettuMThaveti, pehiMti ubhayasaMjhaM, pehiti tti - paDilehiti / "abhoga'nne"tti anno taM na koti vipribhuNjti| te tattha suhAsaNasthA ThitA nirAbAdhaMsavvaM pucchNti|| pacchaddhaM-sejjAtara-mAmaga-paDikuTTellagA abhojjA uddesiyaM vA jesu kulesu kajati te kule pucchti|| imA pucchagadAyaMtagANaM vidhI - [bhA.1724] bAhAe aMgulIe va, laTThIya va ujjusaMThito sNto| napucchejja na dAijA, pacavAtA bhave tattha / / cU-egA paesiNI AyatA aMgulI bhannati / sesaM kaMThaM / avidhIe dAijjate ime dosA bhavati - [bhA.1725] teNehi va agaNINa va, jIvitavavarovaNaM ca paDinIte / kharae khariyA suNhA, naDhe vaTTakkhure sNkaa|| cU-bAhu-aMguli-laTThimAdiehiM jaM gharaM dAtiyaM tattha teNehi kiM ci haDaM, agaNiNA vA daTuM, matmivaghare veriNA ko vijIvitAto vavarovito, duvakkharago vA naho, duvakkhariyA vA keNa ti haDA, suNhA vA keNavi saha viTeNa palAtA, caTTakhuro ghoDao tammi vA naDhe sAdhU saMkijati / etAhiM dAhiti tti tAo vA saMkijjati / tamhA no avidhIe pucche no vA dAte / te tattha acchaMtA no hasaMti, no kaMdappaMti, na vA kiM ci visaTThA rAti kahaM kaheMti / / imaM kaheMti[bhA.1726] sejAtarANa dhamma, kahiMti ajANa deti anusddiN| ____dhammammi ya kahitammI, savve sNvegmaavnnaa|| cU-ujjatANa thirIkaraNatthaM, visIyamANANa ujjamaNaTuM, ajANa anusaddhiM deti / saDDhA saMjatIto ya savve saMvegabhAgayA, appaNo ya nijarA bhavati // ahavA - pAhuNagadArassa imA annA vakkhA[bhA.1727]anno vi ya Aeso, pAhuNaga abhAsi dullabhA vsdhii| tenAdi cilimiNiaMtara cAtussAle vasejjA hiM / / cU-puvAvesAo imo anno Adeso / "abhAsita tti kuDukkaDuviDAdi tammi ya gAme
Page #363
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1- 4/218 tullabhA vasahI / ahavA - paJcaMtiyavisaye so gAmo, tattha tenagAti-bhayA vasahiM na labbhati tAhe saMjatIo vasahiM maggati |jitaahiN pina laddhA to bAhiM rukkhmuulaatisuvsNtu|"ten" tijai bAhiM sAvaya-tenAtiehiM paccavAyA bhaveja tAhe saMjatIvasahIe cilimili aMtariyA cAussAle ghare vasejjA / hiM paaypuurnne| pacchimA cilimiNI / jato bhannati[bhA.1728] kuMDutariyA asatI, kaDao pottI va aMtare theraa| te saMtaritA khuDDA, samaNINa vi maggaNA evaM // cU-annavasahIte abhAve saMjatA saMjatIoya ekkadhare vasaMtA kuTuMtariyA vasaMti, pihaduvAre asati kuDDussa kaDao aMtare dijati, asati kaDagassa tAhe "potti"tti cilimiNi tti vuttaM bhavati, pottIeteNa patti-abhAve vA jao daDhakuTuM tato taruNIo saMjatIo ThavijaMti, tAhe majjhimA, tAhe therI, khuDDI ya / jato saMjatIto, tato aMtare therA khuDDA majjhimA taruNA ya / samaNINa esa ceva maggaNA | navaraM - sarisavayaM vjejaa| esA puNa kuDDaghare vidhI[bhA.1729] annAte tusiNItA, nAte sadaM kareMti sjjhaayN| accuvvAtA va sute, acchaMti va annahiM divasaM // cU-jati annAyA jaNeNa ThitA to rAo tusiNIA acchaMti aha nAyA to saddasajjhAyaM kareMti, atIva uvvAya acuvvAtA zrAMtA ityarthaH / ancuvvAtA vA suvaMti, na paropparaM saMjayA saMjatIo ya ullaveti / evaM rAo jayaNA esA vuttaa| kAraNao egaM do tinni vA dine acchaMtA divasato annattha ujANAdisu acchaMti // [bhA.1730] samaNI jane paviTe, nIsaMtu ullAva 'kAraNe gurugaa| payalA-nidda-tuyaTTe, acchicamaDhaNe gihI mUlaM / / cU- gihijaNesu appaNo sayaNIyagharesu paviThesu tAe nisaMtavelAe jati samaNI saMjatena samaM ullAvaM kareti to cauguruM pacchittaM / ahavA - samaNIjane samaNajane ya paviDhe jai egA anegAo vA egehiM vA anegehiM vA saMjatehiM samANaM nisaMtavelAe aMto bahiM vA ullAvaM kareMti cauguru te / divasato acchaMtA jati payalA nidda tuyaTTaNe acchi camaDhaNe cauguruM / gihidiDhe saMkite cauguruaMceva / gihidiDhe nissaMkite mUlaM / mattaesu vA kAuM bAhiM pariveMti, evaM jayaMti / jati saMjativasahiM saMjatA adiTThA paviTThA to adiTThA eva niti niggacchaMti / aha diTThA paviThThA to diTThA vA adiTThA vA niMti esa bhayaNA / / [bhA.1731] tattha'nnattha va divasaM, acchaMtA pariharaMti niddaatii| jataNAe va suvaMti, ubhayaM piva maggate vasadhiM // cU- saMjati-vasadhIe rAo vasitA divasato tattha vA saMjativasadhIe acchaMti annatya vA ujjANAdisu, payalANiddAdipae pariharaMti, javaNiyaMtariyA vA jayaNAe suvaMti, jahA sAgArigo napecchati / jati te pAhuNagA tattha kiM ci kAlaM kAraNeNa acchiukAmA to ubhayaM sAhusAhuNIo yaannavasahiM maggaMti tattha te sAhU tthaayNti|| idAni "gaNadhare" tti dAraM[bhA.1732] uccAraM pAsavaNaM, annattha va mattaesu va jtNti|
Page #364
--------------------------------------------------------------------------
________________ 361 gAma, uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1733] adiTTha-paviDhe vA, diTThA niteharA bhaitaM // ghU-uccArAtI na saMjatikAyabhUmIe kareMti, annatya kreNti|| [bhA.1733] muccha visUigA vA, sahasA DAho jarAi maraNaM vA / jati AgADhaM ajANa hoti gamaNaM gnndhrss| cU-pittAdiNA mucchA, atibhutte vA visUtiA, pitteNa vADAhoaggeiNA vA, DAhajarovA, maraNaM vA, "sahasa" tti akamhA jati AgADhaM erisaM ajANa hoja tAhe divasato rAtIe vA gaNaharassa gamanaM bhve|| [bhA.1734]athavA - pddiniiy-mecc-saavt-gy-mhisaa-ten-saannmaadiisu| Asanne uvasagge, kappati gamaNaM gnnhrss| cU- etehiM paDinIyAtiehiM jatA uvasaggijaMti AsaNme vasahIe ThitA tayA gaNaharassa annassa vA kappati tannivAraNaTThA gaMtuM / athavA- "Asanne"ttiAsanno uvasaggo, ese kAle bhavissati na tAva bhavati, taM nivAraNahAgacchati / / idAni "mahiDDi' tti dAraM[bhA.1735] rAyA'mace seTThI, purohite satthavAha putte ya / gAmauDe, raTThauDe, je ya gaNadhare mhiddiie|| cU-jo rAyApavvaio, amantrI maMtrI, aTThArasaNha pagatINaMjo mahattaro seTTi,sapurajaNavayassa ranno jo homajAvAdihiM asivAdI pasameti so purohito, jo vANio rAtIhiM abbhuNunnAto satyaM vAheti so satthavAho, tassa putto satyavAhaputto / ahavA - rAyA rAyaputto vA evaM savvesu / gAmauDo gAmamahattaro, raTThauDo rttttmhttro| jo a gaNaharo rAyAdivallabho vijAtisayasaMpanno mahiDDio / ete rAyAtItA sAhU savve saMjatiksahiM gacchati // imo guNo - [bhA.1736] ajjANa teyajaNaNaM, dujaNa-sacakkAratA ya gorvtaa| tamhA samaNunnAtaM, gaNadhara-gamaNaM mhittiie|| dhU-teyo ujjo jaNaNaM karaNaM, tejakaraNamityarthaH / paDinIyApi dujaNo sacakkArAya sAsaMkA bhavaMti, na kiMcit pratyanIkaM kurvantItyarthaH / logeyaajAogoraviyAo bhavaMti, tamhA gaNaharassa mahiDDiyANa ya gamaNaM anunnAtaM / / te ya rAyAdi-dikkhite vasahimAgate daTuMimaM ciMteti[bhA.1737] saMtavibhavA jati tavaM, kareMti vippajahitUNa iddiio| sIyaMtathirIkaraNaM, tittha-vivaDDI ya vanno y|| dhU-saMtaM vidyamAna, vibhavo sacittAcittAdi davvasaMpayA, jati tAe chaDDiUNa tavaM kareti kiM amhe asaMte vibhave patthemANIo vi sItAmo, evaM tAo thirIkatA bhavaMti, nNdisenshissyvt| evaM thirIkaraNe kaJjamANe titthavuDDI katA bhvti|titthvddddiieypvynnss vannojaso pabhAvito bhvti|| __idAni "pacchAdaNA ya sehe" tti dAraM - ke yI rAyaputtA samattaladdhabuddhI nikkhaMtA tesiM pitA
Page #365
--------------------------------------------------------------------------
________________ 362 nizItha-chedasUtram -1-4/218 [bhA.1738] vIsuM bhUo rAyA, lakkhaNajutto na vijai kumaaro| paDinIehi ya kahite, AhAvaMtI davadavassa // cU-sarIrAo vA jIvo, jIvAovA sarIraM vIsuMpRthagbhUtaM rAjA mRta ityarthaH / amaccAdiyA rAjArihaM kumAraMvINaMti "imo rajjAriho"tti, je uttamA rajjArihA te nikkhaMtA, tato paDinIehiM kahiyaM te viharamANA iheva amugujANe saMpattA, tato amaccAtIyA niruttaM jANiUNa rAyahatyi rAyassa chattaM cAmaraM pAuyA khaggaM evamAti rAyArihaM ghettuMAdhAviumAraddhA / kahaM ? "dutaM dutaM" zIghramityarthaH ||te puNaimeNa kAraNeNa te paDinIyA kaheMti[bhA.1739] ati siMjaNammi vanno, ya saMgatI iDDimaMtapUyA ya / rAyasuyadikkhiteNaM, titthavivaDDI yaladdhI y|| cUatIva etesiM jane loge jaso, imeNa rAyapavvaieNa rAiNo saMgatiM karissaMti, iDimaMtA ya amabhrAditA eyappabhAveNa pUessaMti, rAyA ettha pavvayati, anne vi amantrAtIyA pavvayaMti, evaM titthavuDDI / tappabhAveNa vatthaasaNAdiehiM ya laddhI / unnikkhateNa ya ete vannAiyA na bhavissaMti tti paDiNIyA kahayaMti / te ya AyariyasamIve tinni rAyaputtA[bhA.1740] davaNa ya rAiTI, parIsahaparAjito tahiM koyi| Amucchati Ayarie, sammatte appmttoh|| cU-taM rajjariddhiM ejjamANiM pAsiya ego parIsahaparAji AyariyaM Apucchati - ahaM asatto pavvajaM kAuM |aayrienn vattav "sammatte appamAto kAyavyo, cetiya-sAhUNa ya pUyApareNa bhviyvvN"|| bitio AyarieNa bhaNio-ajo ! amaccAtiyA AgachaMti unnikkhAvaNaheuM, to tuma osarAhi kiM vA kIrau? [bhA.1741] kiM kAhiM ti mamete, paDalaggataNaM va me jaDhA iddddii| ko vA'niTThaphalehiM, calehiM vibhavehi rajjejjA / / cU- kiM amaccAti ma kArhiti, jahA paDe laggaM taNaM vidhubbati evaM mae vi iTTI vidhUtA, mA tubbhe bIheha, rajjassa visayANa bhuttANa phalaM narao, calA adhuvA, tesu ko rAgaM karejja ? uttrmhurvnnijvt| bitito dhitidhaNiyabaddhakaccho pAgaDocevasavve uvasagge jiNittA saMjamaM kareti // taM rajariddhiM ejamANiM daTuM souM vA[bhA.1742]tatio saMjama-aTThI, Ayarie paNamiUNa tividheNaM / gelanna niyaDIe, ajANamuvassayamatIti / / cU-tatio rAyuttotividheNaM ti maNovAtikAehiM / gelannaM niyaDI ayigelanneNa saMjatINa uvassayaM atiiti|| [bhA.1743] aMtaddhANA asatI, jati maMsU loya aMbilI-bIe / pIsittA deMti muhe, appagAse ThavaMti ya virego|| cU-jati maMto aMjaNaM vA aMtaddhANiyaM vA asthi to aMtaddhito kajjati, aha aMtaddhANassa asati tAhe saMjatavisahiM nijati "jati maMsu" tti-jati smazru asthi to loo kajati, tAhe
Page #366
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1744] 363 aMbila-bIyANi pIsittA muhamAlippati, saMjativasahIe appagAse Thavijati, vireo se dinti| [bhA.1744] saMthAra kusaMghADI, amaNunne pANae ya priseo| ghaMsaNa pIsaNa osadha, addhiti kharakammi mA bolaM / / ghU-saMthArage Thavilati / mailA phaTTA kusaMghADI, sesA (tArA) se pAuNijjati / amaNunnaM gaMdhIlayaM pANIyaM, tena se pariseo kaJjati / annA saMjatIo osadhaM ghasaMti, annAo osahaM pIsaMti, annAokaratalapalhatyamuhIo addhitNkremaanniioacchNti|khrkmmiy ttirAyapurisA, tesAgatesubhannati- "mA" pratiSedhe, "bolaM" ti bolaM, taMmA kareha, esA pavattiNI gilANA, na sahati bolaM ti|| idAni "asahussa caukkabhayaNa" tti dAraM[bhA.1745]donni vi sahU bhavaMti, so va'sahU sA va hojatU ashuu| donnaM pihu asahUNaM, tigiccha-jataNA ya kAyavvA / / cU- paDhamabhaMge-sAdhuNI vi sahU, sAhU vi sahU / vitIyabhage-sAdhuNI sahU "so va'sahU"tti sAhU asahU / tatiyabhaMge - sAdhuNI asahU, sAhU shuu| cautthabhage-sAdhuNI ya do vi asahU / causu vibhaMgesu tigicchAe jayaNA kAyavvA // paDhamabhaMgotAva bhannati / sAdhu-sAdhuNINaM imA sAmAyArI[bhA.1746] soUNaM ca gilANiM, paMthe gAme ya bhikkhcriyaae| jati turitaM nAgacchati, laggati guruge catummAse / / cU- soUNaM gilANI paMthe gAme vA divasao bhikkhAvelAe rAo vA jai turiyaM gilANIto nAgacchati to cauguruge savitthare lggti|| ___ jattha gAme sA gilANI bAhireNa sAhU vaccati / tAhe gihiNA bhannata - tubbha gilANis paDijAgaraNA kiM kajati ? sAhuNA bhaNiyaM - suTu kajjati / gihiNA bhaNiyaM - jati kajati to etya gAme[bhA.1747] lolaMtI chaga-mutte, sottuM ghettuM davvaM tu Agacche / tUraMto taM vasadhiM, nivedaNaM chaadnn'jaae| cU-egAgI apaNo chagaNa-mutte lolaMtI acchti| evaM souM tAhe sAhUtato ceva davvaM ghettUNa Agacche saMjativasahiM / tAhe tIe vasahIe bAhiM ThAti / sejjiyAdie tIe saMjatIe nivetAveti "bAhiM sAdhU Agato" tti, gattesu ya chAditesu tAhe sAdhUpavisati / imaM bhannati[bhA.1748] AsAso vIsAso, mA bhAhitI thirIkaraNa tIse / dhuviuM cIra'tthuraNaM, tissappaNa bAhi kappo ya / / cU- "AsAso" ti ahaM te savvaM veyAvaccaM karissaM / "cIsAso" ti tumaM mama mAyA vA bhaginI vA vayAnurUvaM bhaNAti / thirIkaraNaM ti dRDhIkaraNaM / chagaNa-mutteNa lulitaM taM saMjatiM tIse je uvaggahiyA cIrA ciTuMti te patthareti / abhAve tesiM so sAdhU appaNage patthareti / sesA cIrA chagaNa - mutteNa lulitA te vasahIe bAhiM kappeti / /
Page #367
--------------------------------------------------------------------------
________________ 364 nizItha - chedasUtram - 1-4/218 "vasahiniveyaNaM" eyassa payassa imA vakkhANagAhA [ bhA. 1749 ] etehiM kAraNehiM, pavisaMte nisIhiyaM kare tinni / ThicANaM kAtavyA, aMtara dUre pavese ya // cU- etehiM kAraNehiM pavisati to tinni nisIhiyAo ThiccANaM kareti, nisIhiyaM kAuM Isi acchati, "aMtare "tti majjhe, "dUre "tti aggaddAre, "pavese" tti vasahiAsanne // [bhA. 1750 ] paDihArite paveso, takkajamANaNA ya jataNAe / lannAdI tu pade, pariharamANo jato khippaM // cU- jAhe sejiyAe paDihAritaM kathitamityarthaH tAhe saMjato pavisati / evaM so saMjato taM kajjuMgilANikaraNijjaM vyAkhyAtajayaNAe vakkhamANAe ya jayaNAe samANaNatti parisamApti nayatItyarthaH / jatA bahUNaM majjhe gilANiM paDijaggati tadA kAraNe vidhipaviTTho vIsatthapadaM na saMbhavati / sesA gilANAtipadA jayaNAjutto pariharimANo jayA pannavitA bhavati tadA khippaM atikamati, jayaNAjutto vA khippaM pannaveti // aar aaraand shaM guNehiM jutto [bhA. 1751] piyadhammo daDhadhammo, miyavAdI appako hallo u / ajaM gilANiyaM khalu, paDijaggati eriso sAhU / / cU-piyaM bolleti miyabhAsI, appamiti abhAve, dhaNorUyamAtiehiM na kautukamastItyarthaH // [ bhA. 1752] so pariNAmavihinnU, iMdiyadArehi saMvarita dAro / jaM kiMci dubbhigaMdhaM, sayameva vigiMcaNaM kuNati || cU- so iti veyAvacca karo sAhU, pariNamaNaM pariNAmo, vihI-vikappe nANI, pariNAmavidhijJa ityarthaH / iMdiyA caiva dArA iMdiyadArA, tesaviratA sthagitA nivAritA ityarthaH / jaMkiM ci kAiyasannAti dubbhigaMdhaM taM annassa abhAve so sayaM caiva vigiMcati // "appakouhalla" iti asya vyAkhyA [bhA. 1753 ] gujjhaMga - vayaNa-kakkhoru-aMtare taha thaNaMtare dahuM / saMharati tato diTThi, na ya baMdhati diTTie diTThi | cU-mRgIpadaM gujjhaMgaM, vayaNaM muhaM, uvacchago kakkhA, jahA gAmAo annagAmo gAmaMtaraM, eyaM Uruto anno uruaMtaraM, evaM dhaNaMtare vi, etesu jati diTThinivAto bhavati to tato divaM saMharati nivartayatItyarthaH / na ca parasparataH dRSTibaMdhaM kurvati // "jaM kiM ci dubmigaMdhaM" asya pazcArdhasya vyAkhyA [bhA. 1754] uccAre pAsavaNe, khele siMghANae viMgicaNatA / uvvattaNa pariyattaNa, naMtara nillevaNa sarIre // cU- puvvaddhaM kaMThaM / uttANayassa pAsalliyakaraNaM uvvattaNaM, iyaradisIkaraNaM pariyattaNaM naMtagaM vatthaM, sarIraM vA jai chagaNamuttAiNA littaM taM pi nilleveti dhovati tti vRttaM bhavati // [bhA. 1755] davvaM tu jANitavvaM, samAdhikAraM tu jassa jaM hoti / nAyammiya davvammI, gavesaNA tassa kAtavyA // cU- jassa rogassa jaM davvaM patthaM gilANIe vA jaM samAhikAragaM taM jANiyavvaM / tassa davvasa
Page #368
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM - 218, [ bhA. 1756 ] payatteNa gavasaNA kAyavvA, tassa vA gilANissa apatthaM jANiUNa na kAyavvaM // [bhA. 1756] kiriyAtIyaM nAtuM, jaM icchati esaNAdi jataNAe / sadbhAvaNaM pariNaNA paDiyaraNa kadhA namokkAro // 365 - kiriyA kIramANIe vi jA na pannappati sA kiriyAtItA, tamerisiM nAuM jaM davvaM icchati taM se esaNAdisuddhaM dijati, asatI suddhassa paNagaparihANIjayaNAe dijati / sA kiriyAtIyA tahA saddhAvijjati jahA anasanaM paDicchati, parinnA anAsaMgaM parinniNaM savvaM payatteNa paDiyarati, dhammaM se kaheti, maraNavelAe ya namokkAro dijjati // "kiriyarasa sajjhAe" imA vidhI [bhA. 1757] sayameva diTThapADhI, kareti pucchaMti ajANato vijjaM / dIvaNa - davvAtimmiya, uvadese ThAti jA laMbho // cU- so sAdhU jaI diTTapADhI, vejjagassa diTTho pADho jeNa so diTThapADhI, adhItavejaka iti yAvat / dIvaNa tti ahaM egAgI mA hujja avasauNaM vejjassa davva-khetta-kAla-bhAvesu uvadese dinne bhaNAi jai eyaM na labhAmo to kiM demo, pucchati, uvadese dinne puNo puccheti "jai eyaM pina labhAmo" puNo kaheti, evaM tAva pucchati jAva lAbho tti, tato ThAyati pucchAe // [ bhA. 1758 ] abmAse va vasejjA, saMbaddha uvassagassa vA dAre / AgADhe gelane, uvassae cilimili- vibhatte / cU- rAto vasaMtassa imA vihI - abmAse asaMbaddhe annaghare vA saMbaddhevasati tassa vA uvassagassa dAra basati / pacchaddhaM kaMThaM / taM puNa aMto imeNa kAraNeNa vasati [bhA.1759] uvvattaNa pariyattaNa, ubhayavigiMcaNaTTa pANagaTThA vA / takkara-bhaya-bhIrU yava, namokkAraTThA vase tattha // cU- uvvattANAti kAyavvaM // ubhayaM kAiyasannA tassa vigiMcaNaTThA uTThANe vA asamatthA bosiraNaTThA uTTaveti, taNhAe vA rAto pANagaM dAyavvaM, taMkkarabhae vA sAhU aMto vasati, sA vA bhIru, namokkAro vA dAyavvo / etehiM kAraNehiM aMto vasati // [bhA. 1760]dhiti-balajutto vi munI, sekhAtara - sanni - sejagAdijuto / vasati parapaccaTTA, silAhaNaTThA ya avarANaM / / cU- aMto vasaMto ime vijjite geNhati sejjAtaraM, sanniM sAvagaM, sejago samosiyago, tehiM saha aMto vasati parapaccayaTThA avare anne sAhU, tesiM zlAdhA bhavati || jo evaM jahuttaM vidhAnaM kareti [bhA. 1761 ] so nijarA vaTTati, kuNati ya vayaNaM aNaMtaNANINaM / sa bitijao kaheti, pariyaTTegAgi vasamANo // - vaddhaM sugaNaM / so nijAvago vasaMto tassa bitijjagassa dhammaM kaheti / aha egAgI vasati to pariyaTTheti / [ bhA. 1762] paDajaggitA ya khippaM, doNha sahU naM tigiccha-jataNAe / tattheva gaNadharo annahiM va jataNAe to neti / cU- evaM tena sAdhuNA payatteNa paDijaggitA sA khippaM zIghraM pannatA, evaM dohaM sahUNaM
Page #369
--------------------------------------------------------------------------
________________ 366 nizItha-chedasUtram -1-4218 tigicchAkaraNaMjayaNAe vuttaM / jati tattheva gaNadharo to vacceti, aha annahiM gaNadharoto sattheNa paTTaveti, sayaM vA - neti|| [bhA.1763] nikAraNagiMcamaDhaNa, kAraNagi netiM ahava appAhe / gamaNitthi mIsa saMbaMdhi vaJjie asati egaagii|| cU-jA sA gilANA saMjatI sA jati nikkAraNeNa gaNAto niggatA to camaDheti kharaMTeti tti vuttaM bhavati / aha kAraNiyA to sayaM neti, jANa va sA saMyatI AyariyANa tANa appAheti saMdisai |jynnaate to neti tti imaM vakkhANaM "gamanitthiya" pacchaddhaM / [bhA.1764] itthIhi nAla-baddhAhi nei ussaggao tayaM so u / mAsi tti isthipurisehi nAla-baddhehi tadabhAve / / [bhA.1765] taha itthi nAla-baddhAhiM purisa anAlehi navae bhaddehi / taha purisA nAlaitthI, anAlaM-baddhAhi tdbhaave|| [bhA.1766] saMbaMdhavajjiya ttI, anaal-bddhmiisiihiN| tadabhAve purisehi, bhaddehiM anAla-baddhehiM / / [bhA.1767] to pacchA suMdhaehiM, asai etesiM to sayaM neti dUrAhi piTThao, jayaNAe nijjrtttthio|| cU-jayA appaNA neti tayA isthisatyeNaM nAlAti-baddhaNaM / tassAsati mIseNaM isthipuriseNa nAlAti-baddheNa neti / tassAsati itthIhiM saMbaddhAhiM purisehiM asaMbaddhehiM bhaddagehiM neti| tassAsati itthIhiM asaMbaddhAhiM bhaddAhiM purisehiM saMbaddhehiM neti / tassAsati itthIhiM purisehiM ya "vajjiya" tti asaMbaddhehiM bhaddehiM neti / tassAsati purisa - satyeNa saMbaddheNa neti / tassAsati purisa - satyeNa asaMbaddhaNa bhaddageNa neti / tassAsatipacchA satyeNa asaMbaddhaNa bhaddageNa neti / tassAsati pacchA egAgI neti, appaNA aggato saMjatI nAsanne nAtidUre piTThao / evaM jayaNAe kAraNigi meti|| paDhamabhaMgo gato / idAni bitiya bhaMgo bhnntti| [bhA.1768] na viya samattho savvo, haveja etArisagmi kjmmi| kAtavvo purisakAro, smaadhisNdhaannnntttthaae| cU-nANa-daMsaNa-carittANaM samAdhAraNaM saMghaNaTThA purisakAro kaaybbo|| so puNa imehiM pagArehiM ashuu| [mA.1769] soUNa va pAsittA, saMlAveNaM taheva phAseNaM / etehi asahamANe, tigiccha jataNAe kAtavvA / cU-mAsiya - hasiya - gIya - kUjiya - vividhe ya vilaviyasadde soUNa nevatthiyaM ityi kucAdiehiM vA aMgAvayavehiM pAsittA, ithie vA saddhiM ullAvaM kareMto, isthiphAseNa vA buddho, etehiM jo asahU tena tigicchA jayaNAe kAyavvA // sAhU asahU gilANiM pucchati-tumaM kiM sahU asahU ? tAhe sA gilANI bhaNAti[bhA.1770]avikovitA tu puTTA, bhaNAti kiM maMna pAsasI niyge|
Page #370
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-218, [bhA. 1771] 367 lolaMtI chaga-mutte? to pucchasi kiM sahU asahU ? // cU-avikovitA agIyatthA, niyage AtmIye // sAdhU bhaNAti[bhA.1771] jANAmi nAma etaM, dehAvatthaM tu bhagini ! jA tubmaM / pucchAmi dhitibalaM te, mA baMbhavirAdhaNA hojjA / cU-nAmasaddo pAdapUraNe avadhAraNe vA // [bhA.1772]idharadha vi tAva sadde, rUvANi ya bahuvidhANi purisANaM / sotUNa va daTUNa va, na maNakkhobho mahaM koyi / / cU-sA sAdhuNI bhaNAti - iharahe tti haTThA baliyasarIrA gItAdie sadde soUNa nevatthehiM bahuvihA purisarUvAte dadrUNa na kotitti kazcit svalpo'pi na bhavatItyarthaH / / kiM cAnyat[bhA.1773] saMlavamANI vi ahaM, na yAmi vigatiM na saMphusittANaM / haTThA vi kimu ya iNhi, taM puNa niyagaMdhitiM jANa / / cU- divase'pi puriseNa saMlavaMtI puTThA vA vigAraM na gacchAmi, suddhabaMbhayAradhAraNAto, asuddhabhAvagamaNaM vigAro vigatI bhannati, haTThA baliyA niruyasarIrA, emhi-emAe gilANavatthAe tti / sA taM sAdhu bhaNati- tumaM niyagaMAtmIyaM dhitiM jANa // [bhA.1774] so maggati sAdhammiM, sanni ahAbhaddiyaM ca sUrti ca / deti ya se vetaNayaM, bhattaM pAnaM va pAyoggaM / cU-so asahU sohU tattha vAannatya vA gAme saMbhotiyamasaMbhotiyaM vA saMjati maggati / tArsi asati sanniM sAviyaM, asatiahAbhaddiyaM ceva sUI,jAagArIo viyAveti sA sUtI / anicchaMtI veyaNaeNa vinA veyaNagaM pideti / "ca" saddAto bhattapAnaM pideti, gilANIe ya bhattapANaM pAuggaM uppAdeti, pAuggagahaNAto esaNijjaM patthaM ca, ca saddAto anesaNijjaM pi|| [bhA.1775] etAsiM asatIe, na kadheti jadhA ahaM khumI asahU / saddAtI-jataNaM puNa, karemi esA khalu jinnaannaa|| cU-ahaM khumI AtmAvadhAraNe,ahameva ashuu| "puNa" saddoanRtavAkyApratipAdane, "khalu" saddo - AjJAvadhAraNe / / saddAdI imA jayaNA[bhA.1776] saddammi hatthavatthAdiehi diTThIe cilimilNtrito| saMlAvammi parammuho, govAlaga-kaMcuo phAse // cU-saddeNa jo asahU sotaM gilANiM bhaNAti-mA mamaM vAyA kiMci ANavejAsi, hattheNa vA vatyeNa vA aMgulIyAe vA dAejasi / diTThi-kIvo - savvaM cilamiliyaMtarito kareti / salAvakIvo -avasa-saMlaviyavve parammuho saMlavati / phAsa-kIvo-taMpAunijato appaNo govAlakaMcuyaM kAuM uvvattaNAti kareti / esa puNa kaMcugo AcAryeNa darzito jJeyaH / / gato bitiyabhaMgo / idAniM tatio bhaMgo[bhA.1777] eseva gamo niyamA, niggaMdhIe vi hoi asahUe / doNhaM pitu asahANaM, tigiccha jataNAe kAyavvA / /
Page #371
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1- 4 / 218 cU- puvvaddhaM kaMThaM / gato tatiyabhaMgo / idAniM cauttho - "doNhaM pi" pacchaddhaM / dohaM pi sAdhusAdhuNINaM uvarimesu tisu bhaMgesu jA jayaNA sA jahAsaMbhavaM savve cautthe kAyavvA / gato cauttho bhaMgo // 368 tatiya cautthesu asahU saMjatI imaM bhaNAti / [bhA. 1778] AtaMka- vippamukkA, haDDA baliyA ya nivvuyA saMtI / ajA bhaNija kAyI, jedRjjA vIsamAmo tA / / cU- jahA dhanena vippamukko niddhaNo bhavati evaM AyaMkavippamukkA haTTA bhannati / "haTTe" ti nirogA, uvaciyamaMsA baliyA, satthidiyA suhI nivvutA bhannati saMjamabharokkaMtANa tapparicAe jahAsuraM vihAro vIsamaNaM // kiM cAnyat [bhA. 1779] diTTaM ca parAmahaM ca, rahassaM gujjhamekamekassa / taM vissamAmo amhe, pacchA vi tavaM karissAmo // - cU-mucchiyapaDiyAe apAuyasuttAe vA veyaNaTTavelAe uDDanivesaNAtisu vA kariyAsu dilaM, "ca" saddAo aNekaso, parivattaNAdikiriyAsu parAbhaTTaM, casaddAo anegaso rahassaMgA UrugAtI, sati rahasse vi gujjhaMgaM mRgIpadamityarthaH / ahavA - rahassaM aruhaM jaM gujjhaM taM rahassagujjhaM ekkamekkassa mayA tujjha mamaM pitume / pacchimekAle, " avi" padatthasaMbhAvaNe "pacchAvi te pAyAyA" kAragagAhA || [bhA. 1780] iya vibhaNio u bhayavaM, piyadhammo'vajrabhIru saMviggo / aparimitasattajutto, nikkaMpo maMdaro ceva // cU- "iya" tti evaM | jahA maMdaro vAyunA na kaMpate evaM paribhoga - nimaMtaNa-vAyuNA na kaMpi - jate // "pacchAvi tavaM karissAmo" tti bhaNaMti tena sAdhunA [bhA. 1781] uddhaMsittA ya teNaM, suDDu vi jANAviyA ya appANaM / carasu tavaM nissaMkA, tu AsiaM so tu ceteti // cU- evaM bhaNaMtIe tIe jo ujjotA dhaMsitA uddhasitA, tena sAhuNA / ahavA - "uddhaMsiya" tti- kharaMTiyA nidhamme erisaM dukkhaM anubhaviyaM, na veraggaM jAyaM, mayA vi sAdhammiNi ti jIvAviyA, iharA matA hotaM / sudu tti pasaMsA / casaddo atisayavayaNapadarisaNe / amhe jANAviyA, casaddI ti niddese, tvayA appA upadeso "carasu" pacchaddhaM / "AsiaM" ti niggacchati, tasmAnnirgaganaM karotItyarthaH // [ bhA. 1782] eseva gamo niyamA, pannavaNa-parUvaNAsu ajjANaM / paDijaggaMti gilANaM, sAdhuM ajjA u jayaNAe / cU- caubhaMgeNa pannavaNA, ekaikabhaMgasvarUpeNa akkhANaM parUvaNA, "jayaNAe" ti / / 'imA jayaNA saMjatIe vi sAdhupaDiyaraNe [bhA. 1783 ] sA maggati sAdhammI, sanni - ahAbhadda-saMcarAdiM vA / deti ya se veyaNayaM, bhattaM pAnaM ca pAuggaM // cU- saMcaro hANiyA sodhao / zeSaM pUrvavat // kAraNA avidhite vi saMjati-vasahiM paviseja
Page #372
--------------------------------------------------------------------------
________________ 369 uddezaka H 4, mUlaM-219, [bhA. 1784] [bhA.1784]bitiyapadamaNappajjhe, pavise avikovite va appjjhe| tena'gaNi-Au-saMbhama, bohigmaadiisujaannmvi|| ghU-appanjho, akovio seho, tenAtisaMbhamesujANato vi sahasA pavise / / mU. (219)je bhikkhU niggaMthINaM AgamaNa-pahasiDaMDagaMvA ladvitaMvA rayaharaNaM vA muhapottiyaM vA annayaraM vA uvagaraNajAyaM Thaveti; ThaveMtaM vA sAtijati / / cU-jeNa paheNa pakkhiyAdisu AgacchaMti tammi pahe, daMDo bAhuppamANo, laTThI AyappamANA, annataraggahaNAohiyaM uvaggahiaMvA nikkhivati, tambhipahe muMcati, tassa mAsalahuMANAdiyA ya dosaa| kahaM uvakaraNassa nikkhevasaMbhavo? ucyate[bhA.1785] nisidaMto va ThavejA, paDilehaMto va bhattapAnaM tu / saMthAra-loya-kitikamma katitavA vA anaabhaagaa|| . cU- nisiyaMto rayaharaNaM muMcati, bhattapAnAti vA paDilehaMto, saMthAragaM baddhato muyaMto vA, loyaM vA kareMto, katikammaM vissAmaNaM taM vA kareMto, mAtAe vA katitaveNa muMcati, anAbhogeNa vaa| etehiM kAraNehiM rayoharaNAdi muMceja // [bhA.1786] niggaMdhI-gamaNa-pahe, je bhikkhU nikkhave kaitaveNaM / anataraM uvakaraNaM, gurugA lahugo itari ANA / / cU-kaitaveNa mehuNagussa caugurugaM, itaraM aketavaM anAbhogo, anAbhogeNa muMcati mAsalahuM, ANAdiyA ya dosA bhvNti|| imA carittavirAdhanA[bhA.1787] paDipuccha-dAna-gahaNe, saMlAva'nurAga-hAsa-kheDDe ya / bhinnakadhAdi-virAdhana, dakhUNa va bhaav-sNbNdho|| - paDhamA pucchA, bitiyA "paDivucchA", tassimaM vakkhANaM[bhA.1788]kasseyaMti ya pucchA, mamaM ti kAtUNa kiM cutaM ? bitiyaa| cittaM na me sadhINaM, pakkhitte dadu ejaMti / / cU. rayoharaNAdi kAti saMjatI ghettUNaM pucchati - kasseyaM ti rayoharaNaM ? / sAhU bhaNAti - "mameyaM tti kAUNaM" mamIkRte sAdhunA ityarthaH / ___ahavA- sAhUNaMti paDhamapucchA, kiMcuyaM? bitiyapucchA, esa paDipucchA dtttthvvaa| tato sAhU maNAti-"cittaMna me sahaNaM" tina me vasaM vaTTati cittN|ksmaaddheto? pakkhIe tumaM AgacchamANI diTThA / / saabhnnaati| [bhA.1789]kiM ca mae aTTho bhe? AmaM nanu dAni 'haM tuha sahINA / saMpattI hotu katA, cauttha pacchA tu ekktro|| cU- sAhU bhaNAti - "AmaM" anumatArthe, idAniM tuha sahINA AyattetyarthaH / tatiyapucchA gatA | saMpattI sAgAriyAsevaNA / cautthaM pucchN| saMjato kareti saMjatI vA / / [15/24
Page #373
--------------------------------------------------------------------------
________________ 370 nizItha-chedasUtram -1-4/219 "paDipuccha" tti gayaM / idAnaM "dAna-gahaNe' tti[bhA.1790] bhaNito yahaMda geNhaha, hatthaM dAtUNa sAharati mujo| tuha ceva hotu ghettuM, va muMcate jA puNo deti|| cU-haMdetyAmaMtraNe / saMjato hatthaM pasAreUNa bhujo paDisAharati, bhaNati ya tujjheva bhavatu / ahavA - so saMjato tIe hatthAo ghettUNa puNo muMcati / kasmAddhetoH ? "jA puNo deti". jeNa dvitIyavAraM mama deti, deMtIe ya puNo hatthaphAso bhavissati tasmAddhetoH / / idAni "salAvo" sAhU bhaNAti[bhA.1791] dhAretav jAtaM, jaM te paumadala-komalatalehiM / hatthehiM parigahitaM, iti haas'nuraag-sNbNdho|| cU-iti hAsametat, itihAsAto anurAgo bhavati / tato ya paropparaM bhaavsNbNdho|| idAni "anurAgo" tti[bhA.1792] saMvAlAdanurAgo, anurattA beti bhe mae dinna / itaro ciya paDibhaNatI (tujjha] va jIteNa jiivaamo|| cU-anurAgo bhavati / idAni "hAsa-kheDe' yatti - saMjatI anurattA bei - "bhe mae dinnaM" bhe iti bhavataH / itaro - sAhU bhaNati jaM pi mama jIvitaM taM pitujjhAyattaM, tujjhaccaeNa jIvieNa jiivaamo|| [bhA.1793] evaM paropparassA, bhAvanubaMdheNa hoMti me dosaa| paDisevaNa-gamaNAdI, geNhadiDhesu sNkaadii|| cU-paDisevaNAcautthassa, egatarassa doNha vA gamaNaMunnikkhamaNaM, AdisaddAtosaliMgaTTito vA anAyAraM sevati / saMjato vA vatiNiM, vatiNI vA saMjataM udinnamohA balA vA gennhejaa| ahavA - kharakammiehiM geNhaNaM, hAsaM, kheDaM vA karenANi sAgArieNa dihANi / saMkite cauguruM, nissaMkite mUlaM / ahavA - diDhe ghoDiya - bhotikaaddhi-psNgo|| [bhA.1794] baMbhavvae virAdhana, pucchAdIehi hoti jamhA u / niggaMdhI-gamaNa-pahe, tamhA u na nikhive uvadhiM / [bhA.1795] bitiyapadamanAbhoge, paDite pamhaTTa saMbhamegatare / Asanne dUre vA, niveda jataNAe appiNaNaM // cU-pamhaTuM nAma vissariyaM egatarasaMbhamo sAvaya-agaNi-AumAti, so saMjayANaM uvahi vasahIe Asanne vA paDito dUre vA, jati Asanne to nivedeti, aha dUre to ghettuM jayaNAe appinniti|| [bhA.1796] Asanne sAhati, dUre paDiyaM tu therigA neti / sannikkhivaMti purato, gurUNa bhUmiM pamajjittA // cU-vasahIe jai Asanne paDiyaM, to na geNhaMti / niyattiuM theriyA gurUNa sAhati / aha dUre paDiyaM to theriyA giNhaMti, taruNI vi ghettuM theriyANa samappeMti, tA theriyA saMjayavasahimAgaMtuM SamaJjitta / bhUmiM guruNa purato nikkhivaMti / esA appiNaNe jayaNA bhaNiyA / / ww
Page #374
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-219, [bhA. 1796] 371 mU. (220) je bhikkhU navAiM anuppaNAiMahigaraNAiM uppAeti, uppAeMtaM vA sAtijati / / cU-navaM yat purAtanaM bhavati, anuppannaM saMpayakAle avijamANaM, adhikaM karaNaM adhikaraNaM, saMyamayogAtiriktamityarthaH, adhokaraNaM adhikaraNaM, adhodhaH saMyamakaMDakeSu karotItyarthaH / narakatiryaggatiSuvA AtmAnamadhitikaraNaMvA adhikaraNaMalpasatvamityarthaH |adhiikrnnNvaa, na dhIadhI, adhIkaraNaM abuddhikaraNamityarthaH / "uppAe"tti utpAdanumutpattI, jo uppAeti tassa mAsalahuM pcchittN| imA suttaphAsiya-nijuttI[bhA.1797] nAmaM ThavaNA davie, bhAvammicatumvidhaM tu ahigaraNaM / etesiM nANattaM, vocchAmi ahaanupubbiie|| cU-nAma-ThavaNAo gyaao| davvao Agamao ya no Agamao ya, Agamato jANao anuvautto, no Agamao jANagasarIra - bhaviyasarIravairittaM imaM cauvvihaM[bhA.1798] nivvattaNa nikkhivaNe, saMjogaNa nisiraNe ya bodhavve. aTTa catuvidhaM duvidhaM, tividhaM ca kameNa nAtavvaM / / cU-nivvataNAdhikaraNaMaDavidhaM, nikkhivaNaMcatuvidhaM, saMjoyaNAdhikaraNaM duvidhaM, nisiraNaM tivihaM / evaM pacchaddhaM kameNa pubbaddhe joeyavvaM / / nivvattaNAdhikaraNaMduvidhaM-mUlakaraNaMuttarakaraNaMca, tattha mUlaM nivvattaNAdhikaraNaM aTThavihaM bhannati[bhA.1799] paDhame paMca sarIrA, saMghADaNa sADaNe ya ubhae vaa| paDilehaNA pamajaNa, akaraNa avidhIe nikkhivnnaa|| cU-paDhamettinivvattaNAdhikaraNe paMcasarIrAorAliyAdi, saMghAtakaraNaM, sADakaraNaM, ubhayakaraNaM ca, etaM aTThavihaM mUlakaraNaM / nikkhivaNAdhikaraNaM caubvihaM imaM - paDilehaNAe pamajjaNAe ya araNe do, etesiM ceva avidhikaraNe, ete curo| saMjoyaNAdhikaNaM duvidhaM ima[bhA.1800] bhattovadhisaMjoe, nisiraNa sahasA pmaad'naabhoge| mUlAdi jAva carimaM, ahavA vIjaM jadhiM kamati / / cU-bhattasaMjoyaNA, uvadhisaMjoyaNA ya, ete do nisiraNAdhikaraNaM / tividhaM imaM - sahasA nisiraNaM, pamAteNa nisiraNaM, anAbhogeNa vA / evaM kameNa bheyA bhnnitaa| nivvattaNAdhikaraNasarUvaM bhannati[bhA.1801] nivvattaNA ya duvidhA, mUlaguNe ceva uttaraguNe ya / mUle paMcasarIrA, dosutu saMghAtaNA nasthi / / cU-nivvattaNAdhikaraNaMduvidhaM- mUlaguNa-NivvattaNAdhikaraNaM, uttaraguNa-nivvattaNAdhikaraNaM ca / mUle orAliyAdi paMca sarIrA daTTavvA / dosu ya teyakammAesu savvasaMghAto nathi, anAdyatvAt // {bhA.1802] saMghAtaNA ya paDisADaNA ya ubhayaM va jAva AhAraM / sAta
Page #375
--------------------------------------------------------------------------
________________ 372 ubhayassa aniyataThitI, Adi aMtegasamao tu / / cU- trikaM triSvapi sambhavati, ubhayaM saMghAtaparisADA, tassa ThitI aniyatA dvikAdasamayasambhavAt / saghAto AtIe samae, sarvaparisADo aMte, ee donni egasamatitA / / sarvasaMghAtapradarzanArthamAha nizItha - chedasUtram - 14/220 [ bhA. 1803] havipUyo kammagare, diTTaMtA hoMti tisu sarIresu / kanne ya khaMdhavanne, uttarakaraNaM va tIsutu // dhU- havi ghitaM, tattha jo pUto pacati so havipUyo, so ya dhayapunno bhannati saMghAyaM ghate pakkhitte, paDhamasamae egateNa ghayaggahaNaM kareti bitiyAdisamaesa gahaNaM muMcatI y| kammakAro lohakArI, tena jahA taviyamAyasaM jale pakkhittaM paDhamasamae egaMteNa jalAdAnaM kareti, bitiyAdisamaesa gahaNaM muMcatI y| evaM tisu orAliyAdisarIresu paDhamasamae gahaNameva kareti, bitiyAdisamaesa saMghAta parisADA, tayagakammANaM savvakAlaM saMghADaparisADo anAditvAt / paMcahaM vi aMte savvasADo / - ahavA tiNhaM orAla - viuvvi - AhAragANaM mUlaMgakaraNA aTTha - siro uraM udaraM piTThI do bAhAo donniya Uru, sesaM uttarakaraNaM / ahavA tisu Aillesu orAlAdisu uttarakaraNaM kannesu -vehakaraNaM, chetreNa khaMdhakaraNaM, triphalAdi ghRtAdinA vannakaraNaM // ahavA imaM cauvvihaM davvakaraNaM [ bhA. 1804] saMghADaNA ya parisADaNA ya mIse taheva paDiseho / paDasaM sagaDa thUNA uDDa - tiricchAtikaraNaM tu / / - cU- saMghAyakaraNaM, paDisADaNAkaraNaM, saMghAyapaDisADaNAkaraNaM, "paDiseho " tti - no saMghAtI no paDisADo / jahAsaMkhaM udAharaNANi paDa- saMkha - sagaDa dhUNAe ya uDDa tiricchAti - karaNaM / ahavA - tisu Aillesu nivvattaNAdhikaraNaM / tattha orAliyaM egiMdiyAdi paMcavidhaM, taM 'joNipAhuDAtiNA' jahA siddhaseNAyarieNa assAe ktaa| jahA vA egeNa AyarieNa sIsassa uvadiTTho jogo jahA mahiso bhavati / taMca suyaM Ayariyassa bhAiniteNa / so ya nidhammo unnikkhaMto mahisaM uppAdeuM soyariyANa haTTe vikkiNati / AyarieNa suyaM / tattha gato bhaNAti - kiM te eeNa ? ahaM te rayaNajogaM payacchAmi, davve AhArAhite ya AharitA, AyarieNa saMjotitA, thale nikkhittA, bhaNito ettieNa kAleNa okkhaNejjAhi, ahaM gacchAmi, tena ukkhatA diTThIviso sappo jAto, so tena mArito, adhikaraNaccheo, so vi sappo aMtomuhutteNa mao / evaM jo nivvatte sarIraM adhikaraNaM / kahaM ? jato sutte bhaNiyaM "jIve gaMbhaMte! orAliyasarIM nivvatte mANe kiM adhikaraNaM adhikaraNI ? jIvo adhikaraNI, sarIraM adhikaraNaM" / nivattaNAdhikaraNaM gataM // idAniM nikkhivaNAdhikaraNaM / taM duvidhaM - loiyaM louttariyaM ca / tattha loiyaM anegavidhaM[bhA. 1805] gala-kUDa-pAsamAdI, u loiyA uttarA cauvikappA | paDilehaNA pamajraNa adhikaraNaM avidhi-nikkhivaNA / / cU- galo daMDagassa aMto lohakaMTago kajjati, tattha maMsapesI kIrati, so dIharajjuNA baddho * -
Page #376
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-220, [bhA. 1805] 373 macchaTThAjale khippi|kuuddNmiyaadiinnNatttthaa nikkhippai |paasNtti raaiinnNatttthaanikkhippi|aatisddaavo vA orANa ulANasiMgatasasayANa jAlacchaiyAe / evamAdi loiyaanni| louttariyaM taM caubvihaM - pacchaddhaM / na paDileheti, na pamaJjatti ego vigppo| na paDilehei, pamajati biio vigappo / paDilehei, na pamaJjai tatio vigappo / jaMtaMpaDilehe tipamaJjati, taMduSpaDilehiyaMduppamajjiyaM, duppaDilehiyaMsupamajjiyaM, suppaDilehiyaM duppamaJjiyaM / ete tinni vi bhaMgA cauttho vikappo / esA avidhi-nikkhivaNA adhikaraNaM / suppaDilehiyaM suppamajji esa suddho adhikaraNaM na bhavati / idAniM saMjoyaNA, sA duvihA - loiyA louttariyA ya / loiyA aNegavihA[bhA.1806] visagaramAdI loe, uttarasaMyoga mattauvahimmi / aMto bahi AhAre, vihi avidhi sivvnnaauvdhii|| cU- jANi davvANi saMjoiyANi visaM bhavaMti tANi saMjoeti, viseNa vA annadavvANi saMjoeti, jeNa garitoacchatina marati sahasA so garo, so vidavvasaMjogA bhvti|aadisddaato anegarogauppAyagA jogA saMjoeti / louttariyA saMjoyaNA duvihA - bhatte uvakaraNe ya / AhAre duvihA-aMto bAhiM ca |aNtotti vshiie| sA tivihA- bhAyaNe hatthe muhe ya / tattha bhAyaNe khIre khaMDaM, hatye gulaM bhaMDaeNa, muhe.maMDagaM pakkhivitA pacchA gulAti pakkhivati / bAhiM bhikkhaM ceva aDato jaMjeNa saha saMjuJjati taM obhAsiuM saMjoeti / uvadhiM nikkAraNe avidhIte sivvati, nikkAraNe vidhIe, kAraNe avidhIe, ete tao vi bhaMgA adhikaraNaM, chauttho suddho / / idAni nisiraNA duvidhA - loiyA louttariyA y| loiyA anegavidhA[bhA.1807] kaMDAdi loa nisiraNa, uttara sahasA pmaay'naabhoge| mUlAdI jA carimaM, adhavA vI jaM jahiM kamati // cU- kaMDaM nisirati, AdisaddAto gopphaNapAhANaM kaNayaM sattiM vA / louttariyA nisiraNA tividhA - sahasA, pamAeNa, anAbhogeNa ya / puvvAiTeNa jogeNa kiM ci sahasA nisirati, paMcavidhapamAya'nnatareNa pamatto nisirati, egaMta vissatI anAbhogo tena nisirati / ____ idAnaM nivvattaNAti pacchittaM - tattha nivvattaNA "mUlAti" pacchaddhaM / egidiyAdi - nivvattayaMtassa abhikkhasevaM paDucca paDhamArAe mUlaM, bitiyavArAe aNavaDhaM, tatiyavArAe pAraMciyaM / athavA - je jahiM kamati tti saMghaTTaNAdikaM AyavirAhaNAdiniphannaM vA / / [bhA.1808] egidiyamAdIsutu, mUlaM adhavA vi hoti saTTANaM / jhusiretaranipphannaM, uttarakaraNami puvvuttaM // cU-egidiyaM jAva paMciMdiya nivvettetassa mUlaM / ahavA - vi hoti saTThANaM ti "chakkAya causu" gAhA / paritaM nivvatteti caulahuM / anaMte cauguruM / beiMdiehiM challahuM / teiMdiehiM chagguru cauridiehiM chedo | paMciMdiehiM mUlaM / uttarakaraNe jhusirAjhusiraNipphan puvyuttaM iheva paDhamuddesae pddhmsutte|| nikkhiva-saMjoga-nisiraNesu imaM pacchittaM[bhA.1809]tiya mAsiya tiga paNae, nikkhiva saMjoga guruga-lahugA vA /
Page #377
--------------------------------------------------------------------------
________________ 374 nizItha - chedasUtram - 1- 4 / 220 jhusiretara saMtara- niraMtare ya vRttaM nisiraNammi // cU-vattabhaMgIe paDhama- bitiya - tatiesu bhaMgesu mAsalahuM, cauttha-paMcama chaTThasu paNayaM, carimo suddho, tabakAla-visesito kAyavvo / AhAre uvakaraNe vA rAge caugurugaM, dose caulahugaM / ahavA- sAmanneNa AhAre caugurugA, uvakaraNe lahugo / nisiraNe jhusire ajhusire ya saMtaraniraM tareSu vRttaM pacchittaM paDhamasutte // davvAhikaraNaM gayaM / idAniM bhAvAdhikaraNaM [ bhA. 1810] joge karaNe saMraMbhamAdi caturo tahA kasAyANaM / etesiM saMjoge, sataM tu anuttaraM hoI // cU- saMraMbho, samAraMbho, AraMbhI / etesiM adho maNa-vaya- kAyA tinni TThAveyavvA / tesiM pi aho karaNakArAvaNAnumatI ya tinni ThAveyavvA / etesiM pi adho koha- mAna-mAyA lobhA cauro ThAveyavvA / imo puNo cAraNappagAro / saMraMbhaM manena kareti kohasaMpautte / evaM mANatiyA vi / ete karaNe cauro, kArAvaNe vi cauro, anumatIte vi cauro / evaM bArasa maNeNa laddhA / vAe vi bArasa / kANa va bArasa / ete saMraMbheNa chattIsaM laddhA / evaM samAraMbheNa vi chattIsaM / AraMbheNa vi chattIsaM / savve vi meliyA anuttaraM sataM bhavati / / [ bhA. 1811] saMraMbha maNeNaM tU, kareMti koveNa saMpautto u / iyamANa- mAya lobhe, cauro hotI tu saMjogA / / [bhA. 1812] caturete karaNeNaM, kAravaNeNaM ca anumatIe y| tinni catukkA bArasa, ete laddhA maNeNaM tu // [bhA. 1813] saMkappo saMraMbho, paritAvakAro bhave samAraMbho / AraMbha uddavao, savvaNayANaM tu suddhANaM // [ bhA. 1814 ] etesAmannataraM, adhikaraNaM jo navaM tu uppAe / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve || cU- etesiM davvabhAvAdhikaraNANaM annataraM anuSyannaM uppAeti jattha mAsalahuM tattha suttaNivAto, sesA atyao vikoNaDDA pacchittA dinnA / / iha puNa sutte bhAvAdhikaraNeNa paDhamabhaMgeNa adhikArI / ime ya dosA[bhA. 1815] tAvo bhedo ayaso, hANI daMsaNa-carita - nANANaM / sAhupadoso saMsAravaNo sAhikaraNassa / / [bhA. 1816] atibhaNiya- abhaNite vA, tAvo bhedo u jIvacaraNesu / rAyakulammiya dosA, khubhejja vA nIyamittAdI / / dhU-tappati ahaM tena atIva evaM bhaNito, mae so vA atIva bhaNio pacchA tappai, amugo vA mae na bhaNio ttipacchA tappati / bhedo duvidho - jIve caraNe y| jIe kalahiuM pacchA egataro do vi vA appANaM mAreMti, unnikkhamaMti vA caraNe, annonnapakkheNa vA gacchabheo bhavati / padoseNa vA rAyakule kahejja, tattha geNhaNAdiyA dosA, egatarassa doNha vA nIyA khubheja, te
Page #378
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-220, [bhA. 1816 ] 375 paMtavaNAdi karejja, tANa vA paropparaM kalI bhave, loge ayaso "aho DoMbA viva satataM kalahasIlA, rosaNA, pesunnabharitA" / tacvelaM na paDhaMti nANahANI, sAdhupadose daMsaNahANI, avAcchalyakaraNA - "jaM ajitaM caritaM " kAraka gAhA / evaM caraNahAnI / kiM cAnyat - sAdhupadoseNa ya saMsAravaDDI bhavati / ete sAdhikaraNassa dosA jamhA tamhA no adhikaraNaM uppAeti // kAraNe uppAeja [bhA. 1817] bitiyapadamaNappajjhe, uppAda'vikoviteva appajjhe / jANate vA vi puNo, vigiMcaNaTThAe upAe | cU- aNappajjho, akovito vA seho aNariho kAraNe pavvAvito kate kAraNe so adhikaraNaM kAuM vigiMciyavva // mU. (221) je bhikkhU porANAiM ahigaraNANi khAmiya viosamiyAiM puNo udIrei, udIreMtaM vA sAtijati / / - porANA pUrvamutpannA / adhikaraNaM pUrvavat / rosAvagamo khamA / taM ca bhannati tividhaM - khAmiyaM osaviyaM micchAdUkkaDappayANaM / ahavA - kAmiyaM vAyAe, maNasA viosaviyaM vyutsRSTaM, tAni jo puNo udIrati uppAdayati tassa mAsalahu~ / bha. (1818 ] khAmita viusavitAI, adhikaraNAiM tu je puNoppAe / te pAvA nAtavyA, tesiM tu parUvaNA iNamo // cU- pAvA na sAdhudharme vyavasthitA ityarthaH / kahaM uppAeti ? ke ti sAhuNo puvvakalahitA tammiya khAmiya viosavite tatthego bhaNati - ahaM nAma tume tadA evaM bhaNito Asi na juttaM tujjha / iyaro paDibhaNAti - ahaM pi te kiM na bhaNito ? itaro bhaNAti - iyANiM te kiM muyAmi ? evaM uppAeti sa uppAyago // [ bhA. 1819 ] uppAdagamuSpanno, saMbaddhe kakkhaDe ya bAhUya / AviTTaNA ya mucchaNa, samughAya 'tivAyaNe ceva / / cU- puNo vikalusi uppannaM, saMbaddhaM nAma vAyAe paropparaM seviumAraddhA, kakkhaDaM nAma pAsaTThitaihiM viosavijjamANA vi novasamaMti, "bAhUaM" ti - rosavaseNa balobaliM jujjhaM laggA, AviTTaNA ego nihao, jo so nihato so mucchito, mAraNaMtiyasamugdhAeNa samohito, ativAyaNA mAraNaM // eteSu navasu ThANesu uppAyagassa imaM pacchittaM [bhA. 1820] lahuo lahugA gurugA, chammAsA hoMti lahu gurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNavaTTappo ya pAraMcI // cU-bitiyAdisu caulahugAdI pacchittA, uppAdagapadaM na bhavati tti kAuM // [ bhA. 1821] tAvo bhedo ayaso, hAnI daMsaNa caritta nANANaM / sAdhupadoso saMsAravaDDhaNo hotudIraMte // [bhA. 1822 ] bitiyapadamaNappajjhe, udIre avikovide va appajjhe / jANate vA vi puNo, vigiMcaNaTThA udIrejjA / / bhU. (222) je bhikkhU muhaM viSphAliya viSphAliya hasati, hasaMtaM vA sAtijati //
Page #379
--------------------------------------------------------------------------
________________ 376 nizItha - chedasUtram - 1-4/222 cU- mukhaM vaktraM vayaNaMca egaTTaM, viSphAleti vihADeti, atIva phAleti vipphAleti viyaMbhamANo vva vividhaiH prakAraiH phaleti vipphAleti viDAlikAkAravat / vIpsA punaH punaH / mohanIyodayo, hAsyaM tassa cauvvihA uppattI [bhA. 1823] pAsittAbhAsittA, sotuM saritUNa vA vi je bhikkhU / vipphAlettANa muhaM, saviyAra kahakkahaM hasatI // cU- asaMvuDAdi pAsittA, vAci vikkhaliyaM bhAsittA, namokkAranijuttIe kAga - saraDAdiakkhANage suNettA, puvyakIliyA ti sariUNa, mohamudIraka annarasa vA hAsuSpAyagaM savikAraM mahaMteNa vA ukkaliyAsaddeNaM kahakkahaM bhannati // jo evaM hasati [bhA. 1824] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA tenaM, saviyAra kahakkahaM na hase || * [bhA. 1825 ] ko doso ? puvvAmayappakovA, abhinavasUlaM ca mattagahaNaM vA / asaMvaDaNaM vibhave, tAvasamaraNeNa diTTaMto // - puvvAmayo sUlAti rogo so uvasaMto pakovaM gacchati / kannassa aho mahaMtA galasaraNI mattA bhannaMti tA dheppeJja / suhassa vA asaMvuDaNaM bhaveja, jahA seTThissa muhaM vipphADiya hasamANassa tArisaM cevathaddhaM tAhe vejreNa ayapiMDaM tAvettA muhassa DhoitaM saMpuDhaM jAtaM / kiM cAnyat - paMcasatA tAvasAnaM moya bhakkhati / tattha egeNa adesakAle dADhiyA moDiyA, savve pahasitA, galaggehiM moyagehiM savve matA // kiM cAnyat [bhA. 1826] AsaMka- verajaNagaM, paraparibhavakAraNaM ca hAsaM tu / saMpAtimANa ya vaho, hasao mataeNa diTThato // cU- parassa AsaMkA ahaM anena hasito tti, kiM vA ahamanena hasito verasaMbhavo bhavati, hasaMtehiM paraparibhavo kato bhavati, saMpAtimAdI muhe pavisaMti / mayagadiTTaMto ya bhaNiyavvo- rAyA saha devIe oloyaNe ciTThati / devI bhaNati rAyaM- bhutaM mANusaM hasati ! rAyA sasaMbhate kahaM kattha vA ? sAdhuM dariseti / rAyA bhaNati kahaM mato tti ? devI bhaNati - ihabhave savvasuhavarjitatvAt bhRto mRtavat // * [ bhA. 1827] bitiyapadamaNappajhe, hasejja avikovite va appajjhe / jANate vA vi puNo, sAgaritamAikajjesu / / cU- sAgAriyamAtikajjesu sAgAriyaM mehuNaM, taM koti paDibaddhavasahIe sevati, tAhe hassijja ti jena "nAtomi' tti lajjiyANa moho nAsati / ahavA - mA apariNayA itthiyAe saddaM suNeMtu tti - hasijjati / AtisaddAto kAraNe jAgarAtisu // mU. (223) je bhikkhU pAsatyassa saMghADayaM dei, detaM vA sAtijati / / mU. (224) je bhikkhU pAsatthassa saMghADayaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijjati // mU. (225) je bhikkhU osannassa saMghADayaM dei, detaM vA sAtijJjati // pU. (226) je bhikkhU osannassa saMghAiyaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijjati / / mU. (227) je bhikkhU kusIlassa saMghADayaM dei, detaM vA sAtijati //
Page #380
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-227, [bhA. 1827] mU. (228) je bhikkhU kusIlassa saMghADayaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtiJjati // mU. (229) je bhikkhU nitayassa saMghADayaM dei, detaM vA sAtijati / / mU. (230) je bhikkhU nitiyassa saMghADayaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijjati // mU. (231) je bhikkhU saMsattassa saMghADayaM dei, detaM vA sAtiJjati // mU. (232) je bhikkhU saMsattassa saMghADayaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati. / cU-nANa-daMsaNa-carittANa pAse Thito pAsattho, osannadoso ussanno, uyo vA saMjamo tammi sunno utsanno, kucchiyasIlo kusIlo, bahudoso saMsatto, davvAie amuyatto nitio, etesiM saMghADayaM deti paDicchati vA tassa mAsalahu~ / [bhA. 1828] pAsatthosannANaM, kusIlaM saMsatta-nitiyavAsINaM / je bhikkhU saMghAI, dijA ahavA paDicchejjA / / [ bhA. 1829] so ANavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA tenaM, no dijA no paDicchejA / / cU- " teNaM" ti saMghADaeNa / / imA cAritta virAhaNA [bhA. 1830] avisuddhassa tu gahaNe, AvajaNa agahite ya ahigaraNaM / appacao gihINaM, kiM nu hu dhammo duhA''diTThI // cU- sAhU tena saMghAieNa samaM hiMDato jena doseNAsuddhaM geNhati tamAvaJjata / aha sAhU na gehati to pAsatyassa aciyattaM, kalahaM vA kareti / sAhuNA paDisiddhe pAsatyeNa gahite jati sAhU tusiNIo acchati ettha amumatIdoso bhavati / apaccao gihINaM bhavati, imaM ca bhaNijjA - kiM titthakareNa duvidha dhammo kahito || evaM bhaNie 377 - [bhA. 1831] jati acchatI tusiNio, bhaNati ta evaM pi desio dhammI / AsAtaNA sumahatI, sociya kalaho tu paDighAte // cU-pAsatthANuattIe jai sAdhU tusiNio acchati, anumatIM vA kareti, to sumahatI AsAyaNA dIhaM ca saMsAraM nivvatteti / ahavA sAdhU bhaNati - "na vaTTati, pAsatthavayaNaM ca paDighAeti", tAhe pAsattho ciMteti maM obhAseti, so ceva kalaho / pAsatthAiyA imeNa dose pariharati [bhA. 1832] pAsatthosannANaM, kusIla - saMsatta-nitiyavAsINaM / uggama uppAdaNa esaNAe bAtAlamavarAdhA // cU- ahAcchaMdo ahA se appaNo chaMdo abhippAo tahA pannaveti-uggamadosA solasa, uppAdanA dosA solasa, dasa esaNA dosA // saMviggA puNa imeNa vidhiNA pariharaMti [bhA. 1833 ] uggama uppAyaNa esaNAe tinhaM pi tikaraNavisodhI / pAsatthe sacchaMde kusIlanitie vi emeva / / cU- tinhaM tti AhAra uvahi sejjA, tinni kAraNA tikAraNA, tehiM suddhaM tikaraNasuddhaM // eyassa puvvaddhassa imA vakkhA
Page #381
--------------------------------------------------------------------------
________________ 378 nizItha - chedasUtram -1-4/232 [bhA. 1834] maNauggama AhArAdIyA tiyA tinni tikaraNavisuddhA / ekkAsItI bhaMgA, sIlaMgagameNa netavvA // [bhA. 1835] AhArauggameNaM, avisuddhaM na geNhe na vi ya geNhAve / na vi geNhaMtaNujANe, evaM vAyAe kAeNaM // [bhA. 1836] emeva nava vikappA, uppAtaNa esaNAe nava ceva / ee tinni u navayA, sagavIsAhAre bhaMgA tu / / emevovadhiMsejA, ekkeka sattavIsa bhaMgA tu ete tinni vi militA, ekkAsItI bhave bhaMgA // [bhA. 1837] cU-maNAti - tiyaM / uggamAti-tiyaM, AhArAti-tiyaM, ete tinni tiyA tikaraNavisuddhA kAyavvA / imeNa ekkAsIti bhaMgA - kAyavvA / AhArovahisejjA eyarasa heTThA uggamAti-tiyaM / eyassa viTThA maNAti-tiyaM / eyassa vi heTThA karaNaM-tiyaM / imaM ca uccAraNaM / AhAraM uggameNa asuddhe maneNa na geNhati, na geNhAveti, geNhataM nAnumoyati / ete manena tinni, vAyAte tinni, kAeNa vi tinni / ete nava uggameNa laddhA / uppAdaNAe vi nava / esaNAe vinava / ete sattAvIsaM AhAre / uvakaraNe vi sattAvIsaM / sejjAe vi satatAvIsaM / savve ekkAsIti / jahA ete bAyAlIsaM avarAhe ekkAsItIe pariharati, evaM pAsatye ahAchaMde kusIle saMsatte nitie, avisaddAo osanne, etesiM saMghADagaM tikaraNavisohIe na dejA, na paDicchejA, ekkAsItIe vA bhaMgavikappe hiM pariharejjA / / [bhA. 1838] etAI sohito, caraNaM sorheti saMsao natthi / etehiM asuddhehiM carittabhedaM viyANa hi // cU- ete AhArAtIe ekkAsItIe bhaMgehiM soghayaMto caritaM soheti // evaM attheNa paDisiddhe pAsatyattaNe, jA tehiM saha saMsaggI sA paDisijjhati - [bhA. 1839] paDisedhe paDiseho, asaMvigge dAna mAti-tikkhutto / avisuddhe catugurugA, dUre sAdhAraNaM kAuM / / [ bhA. 1840] pAsatyAdi-kusIle, paDisiddhe jA tu tehiM saMsaggI / paDisijjhati eso khalu, paDisehe hoti paDiseho / - pAsattheNa na bhaviyavvaM esu paDiseho / sesaM kaMThaM / "asaMvigge dAnaM " ti asya vyAkhyA [bhA.1841] dAnAI-saMsaggI, saI kayapaDisiddhe lahuya AuTTe / samAvati AuTTe asuddhagurugo u tena paraM // cU-jati pAsatthAtiyANaM saMghADagassa vatthAtiyANa vA dAnaM kareti esa saMsaggI / saI ekkasiM saMsagiMga kareti, paDisiddho pacoio AuTTo, mAsalahuM se pacchittaM, sabbhAvati AuTTeti, evaM bitiyavArAe vi mAsalahuM, tatiyavArAyae vi AuTTassa mAsalahuM, tena paraM cautthavArAe niyamA asuddhe tti mAyAvI, AuTThassa mAsaguruM // /
Page #382
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 4, mUlaM-232, [bhA. 1842] 379 "mAti tikkhutto" tti asya vyAkhyA[bhA.1842] tikkhutto tinni mAsA, AuTTate gurU u tena prN| avisuddhaM taM vIsuM, kareMti jo bhuMjate gurugaa| cU-tinni vArA ti-khutto, tinni vArA AuTuMtassa tinni mAsalahuM, tiNhaM vArANaM pareNaM tena paraM, cautthavArAe niyamA mAyI AuTTe mAyAniSphannaM mAsaguruM / ___"avisuddhe caugurugA" asya vyAkhyA- "avisuddhaM' gAhaddhaM / pAsattha-saMsaggIkArI jati AloyaNaM na paDicchio avisuddho, taM anAutaM vIsuM kareti vIsuM bhogamityarthaH / jo taM anno sAdhU saMbhujati tassa cauguruM // codaga Aha - kamhA paDhama - bitiya - tatiyavArAsu mAsalahuM, cautthavArAe mAsaguruM? Ayariya Aha[bhA.1843] sati do tisiya amAdI, tatiyA sevItu niyama so maayii| suddhassa hoti caraNaM, mAyAsahite crnnbhedaa|| cU-saIpaDhamavArA, do bitiya vArA, ti tatiyavArA, sitA mAtI tisitA seviuMjAva jati amAtI to mAsalahuM, aha mAtI to maasguruN| tena paraM niyamA mAtI tena mAsaguruM / pacchaddhaM kaMThaM / / "dUre sAdhAraNaM kAuM" ti asya vyAkhyA[bhA.1844] samaNunnesu videsaM, gatesu annA''gatA tahiM pcchaa| te vitahiM gaMtumaNA, pucchaMti tahiM maNunne tu / / cU- kayAi saMbhotiyA sAhU videsaM gatA, anne ya saMbhotiyA annAo videsAo taM ceva gacchamAgatA, je te videsaM gatA te tehiM AgaMtuehiM na diTThA, te vi AgaMtugA taM ceva desaM gaMtukAmA pucchaMti, asthi keyI tahiM asmAkaM saMbhoiyA? / / evaM pucchaMte[bhA.1845] asthi ti hoi lahuo, kayAi osanna bhuMjaNe dosA / natthi tilahuo bhaMDaNa, na khettakahaNaM na pAhanna / / cU-Ayaritojai bhaNatiasthitomAsalahuM, "katAti teosannI bhUtA hoja, tAhe guruvayaNao saMbhujamANAosannasaMbhuttadose pAveja ||ah vigurubhaNatinasthitaha vimAsalahuM, yataH guruvayaNAo tehiM saddhiM saMbhogaMna kareMti, tANa ya apattiyaM, asaMkhaDadosA, na ya mAsa-kappajoge khette kaheMti, neva pAhunnaM kareMti / jamhA ete dosA tamhA AyarieNaM imaM bhaNiyabvaM[bhA.1846] Asi tadA samaNunnA, bhuMjadha davvAdiehi pehittA / evaM bhaMDaNadosA, na hoti amaNunnadosA y|| cU-davva-khetta-kAla-bhAvehiM paDilehettA bhuMjejaha, evaM sAdhAraNe savvadosA parihariyA bhvNti| kAraNA deja vA paDicchejja vA[bhA.1847] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / addhANa rodhae vA, dejA adhavA paDicchejjA // cU- asive kAraNa egAgI, egANiyassa bahuM dosa-guNaM jANittA pAsattha-saMghADagaM paDicchati / pAsatthassa vA saMghADago bhavati, aphavvaMto rAyapuDhe rAyavallabheNa samANaM na gheppati,
Page #383
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 nizItha-chedasUtram -1-4233 bhae bitiosahAo bhavati, gelanne paDiyaraNaM, addhANe sahAo, rodhaniggamaNaTTA, etehiMkAraNehiM savvattha paNagAdi-jayaNAe jAhe mAsalahuM patto tAheM deti vA paDicchati vA / / mU. (233) je bhikkhU udaulleNa vA sasiNiddheNa vA hattheNa vA dabIe vA bhAyaNeNa vA, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtiJjati // mU. (234) je bhikkhU sasarakkheNa vA 1maTTiyA-saMsaTeNa vA UsA-saMsaDeNa vA loNiyasaMsaTTeNa vA hariyAla-saMsaTTeNa vA manosilA-saMsaTTeNa vA vanniya-saMsaTTeNa vA geruya-saMsaTeNa vA seDiya-saMsaTeNa vA soraTThiya-saMsaTTeNa vA hiMgula-saMsadveNa vA aMjaNa-saMsaDeNa vA loddha-saMsaTeNa vA kukkusa-saMsaTTeNa vA piTTha-saMsaTTeNa vA kaMtava-saMsaDeNa vA kaMdamUla-saMsaTeNa vA siMgabera saMsaTTeNa vA puppha-saMsaDeNa vA ukkuTu-saMsaTTeNa vA asaMsadveNa vA hatyeNa vA dabbIe vA bhAyaNeNa vA asaNaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggAheta vA saatijti|| cU-gihiNA sacittodageNa appaNaTThA dhoyaM hatthAdi, apariNayaM udaullaM bhannati / puDhavimao bhattao / kaMsamayaM bhAyaNaM / aMjaNamiti sovIrayaM rasaMjaNaM vA / te puDhavipariNAmA vanniyA, jeNa suvannaM vaNijjati / sorahiyA tuvari maTTiyA bhannati / taMdulapiDheM AmaM asatthovahataM / taMdulANa kukkusA / sacittaNassatI-cunno okkuTTho bhannati / asaMsaTTha anuvalittaM / [bhA.1848] udaulla maTTiyA vA, Usagate ceva hoti bodhabbe / haritAle hiMgulaeSa manosilA aMjaNe lonne|| [bhA.1849] geruya vanniya seDiya, soraThThiya piTTha kukkusakate ya / ukkaTThamasaMsaDhe, netavye AnupuvvIe / [bhA.1850] etto egatareNaM, hattheNaM dabvibhAyaNeNaM vaa| je bhikkhU asaNAdI paDicchate ANamAdINi / / [bhA.1851] udaullAdIesU, hatthe matte ya hoti ctubhNgo| puDhaviAuvaNassati, mIse saMyogapacchittaM / / cU-hatthe udaulle, matte udaulle, |1|htthe udaulle no mtte|2|no hatthe, mtte|3| no hatthe no mtte|4|evN puDhavAdisucaubhaMgo / ete cauro bhaMgA puDhavI-Au-vaNassatIsusaMbhavaMti, no sesakAesu / mIsesu vi caubhaMgA kAyavvA / ___"saMjogapacchittaM" tti paDhamabhaMge do mAsalahuM, sesesu ekkakkaM / carimo suddho / ahavA- "mIse saMjogapacchittaM" ti sacittaAuNA udaullo hattho, mIsapuDhavIkAyagato matto / ettha jaM pacchittaM taM saMjogapacchittaM bhavati / evaM sarvatra yojyam / / asaMsaDhe imaM kAraNaM[bhA.1852] mA kira pacchAkamma, hojja asaMsadvAMtao vajaM / kara-mattehiM tu tamhA, saMsaddhehiM bhave gahaNaM // cU-kAraNe gahaNaM[bhA.1853] asive obhoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnne| ___ addhANa rodhae vA, jataNA gahaNaM tu gItatthe / / cU-"jayaNAe gahaNa" ti jayA panagaparihAnIe mAsalahuM patto tato geNhati //
Page #384
--------------------------------------------------------------------------
________________ 381 uddezaka : 4, mUlaM-237, [bhA. 1853] mU. (235) je bhikkhU gAmAraskhiyaM attIkarei, attIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (236) je bhikkhU gAmArakhiyaM attIkarei, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (237) je bhikkhU gAmArakkhiyaM atthIkarei, atthIkareMtaM cA sAtiJjati / / mU. (238)je bhikkhU desArakhiyaM attIkareti attikareMtaM vAsAtijati / / mU. (239) je bhikkhu desArakhiyaM accIkareti, adhIkareMtavA sAtijati / / mU. (240) je bhikkhu desArakhiyaM asthI kareti, atthI kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (241)je bhikkhU sImArakhiyaM attIkarei, attIkareMtaM vA saatinyjti|| mU. (242) je bhikkha sImArakkhiyaM accIkarei, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (243) je bhikkhU sImArakhiyaM asthIkarei, asthIkareMtaM vA sAtijati / / ma. (244)je bhikkhU rannArakkhiyaM attIkarei, attIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (245) je bhikkhU rannAkkhiyaM accIkarei, accIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (246) je bhikkhU rannArakkhiyaM atthIkarei, asthIkareMtaM vA sAtijati / / mU. (247) je bhikkhu savvArakkhiyaM attIkareti attIkareMtaM vA saatinyjti|| mU. (248) je bhikkhu savvArakkhiyaM acIkaretiaccIkareMta vA sAtijati / / mU. (249) je bhikkhu savvArakhiyaM atthIkareti atthIkareMtavA sAtijati / / [bhA.1854] attIkaraNAdIsuM, rAyAdINaM tujo gamo bhnnio| soceva niravaseso, gaamaadaarkkhimaadiisuN|| dhU-jo gamo bhaNito iheva uddasage aadisuttesu|| mU. (250) je bhikkhU annamannassa pAe Amajjeja vA pamajeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA saatijti|| ___ mU. (251) je bhikkhU annamannassa pAe saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimaddetaM vA sAtijati / / ma. (252) je bhikkhU annamannassa pAe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiMliMgeja vA makkhetaM vA bhiMliMgeMtaM vA saatijti|| mU. (253) je bhikkhU annamannassa pAe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaTTela vA, ulloleMtaM vA uvvade'taM vA sAtiJjati // mU. (254) jebhikkhUannamannassapAesIodaga-viyaDeNavAusiNodaga-viyaDe vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (255) je bhikkhU annamannassa pAe phumejavA raeja vA, phumeMtaM vA raeMtaMvA saatinyjti| mU. (256)je bhikkhU annamannassa kAyaM Amajeja vA pamajjejja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (257) je bhikkhU annamannassa kArya saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimadeM vA sAtijati // mU. (258) je bhikkhU annamannassa kAyaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navaNIeNa vA
Page #385
--------------------------------------------------------------------------
________________ 382 makkhejja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgeMtaM vA sAtijati / / mU. (259) je bhikkhU annamannassa kArya loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTTetaM vA sAtijati // nizItha - chedasUtram - 1- 4 / 259 mU. (260) je bhikkhU annamannassa kAyaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoejra vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijjati // mU. (261) je bhikkhU annamannassa kArya phumeja vA raeja vA, phurmetaM vA raeMtaM vA saatijjti| mU. (262) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi vaNaM Amajjejja vA pamajjejja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati // mU. (263) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi vaNaM saMbAheja vA palimaddejja vA, saMbAhetaM vA palimaddataM vA sAtijati // mU. (264) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi vaNaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA, makkhetaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / sU. (265) je bhikkhU annamannassa kAryasi vaNaM loddheNa vA kakkeNa vA ullolejja vA ubvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvadvetaM vA sAtijati // mU. (266) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi vaNaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoejja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (267) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi vaNaM phumejja vA raeja vA, phumetaM vA raeMtaM vA sAtijati / / mU. (268) je bhikkhU aNmamannassa kAyaMsi gaMDa vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchideja vA vicchideja vA, acchidetaM vA vicchidetaM vA sAtijati / / mU. (269) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchiMdittA vicchiMdittA pUyaM vA soNiyaM vA nIharejja vA visehoja vA, nIharetaM va visohetaM vA sAtijati / / mU. (270) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi gaMDa vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNa tikkheNaM satthajAeNaM acchiMdittA vicchiMdittA nIharittA visohettA sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (271) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi gaMDa va pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchridittA - vicchidittA nIharitA visohettA uccholettA padhoettA annayareNaM AlovaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpetaM vA viliMpetaM vA sAtijati / mU. (272) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchridittA-vicchiMdittA nIharittA visohettA ucchollettA padhoettA AliMpittA viliMpittA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abbhaMgeja vA makkheja vA, abmaMtaM vA makkhetaM vA sAtijati //
Page #386
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-273, [bhA. 1854] 383 mU. (273) je bhikkhU annamannassa kAyaMsi gaMDaM vA pilagaMvAaraiyaMvA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM achiMdittA vicchidittA nIharita visohettA uccholittA padhoittA AliMpittA viliMpittA abbhaMgettA makkhettA annayareNa dhUvaNajAeNa dhUveja vA padhUveja vA, dhUvaMtaM vA padhUvaMtaM vA sAtijati / / mU. (274) je bhikkhU annamannassa pAlu-kimiyaM vA kucchi-kimiyaM vA aMgulI nivesiya nivesiya nIharai, nIhareMtaM vA sAtijati / / mU. (275)je bhikkhU annamannassa dIhAo naha-sIhAo dIhAI romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / / mU. (276) je bhikkhU annamannasasa dIhAi jaMgha-romAI kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (277)je bhikkhUannamannassa dIhAiM kakkha-romAiM kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijti|| mU. (278)je bhikkhU annamannassa dIhAI maMsu-romAiM kappeJja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaMvA saatijti|| mU. (279)je bhikkhU annamannassa dIhAI vasthi-romAI kampeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (280) je bhikkhU annamannassa dIhAiM cakkhu-romAiM kappeJja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijti|| ma. (281) je bhikkhU annamannassa daMte AdhaMseja vA padhaMseja vA, AdhaMsaMtaM vA padhaMsaMtaM vA saatijti|| mU. (282) je bhikkhUannamannassa daMte uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA saatijti|| ma. (283) je bhikkhU annamannassa daMte phumeja vA raeja vA, phutaM vAraaiMtaM vA saatijti| mU. (284) je bhikkhU annamannassa uDhe Amajeja vA pamajeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA saatijti|| mU. (285) je bhikkhU annamannassa uDhe saMbAheja vA palimaddeja vA, saMbAheMtaM vA palimadeMtaM vA sAtijjati / / mU. (286)je bhikkhU annamannassa uDetelleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA, nakkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / mU. (287) je bhikkhU annamannassa uDhe loreNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaddena vA, ulloleMtaM vA uvaTTataM vA sAtijati / / mU. (288) je bhikkhU annamannassa uDe sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA, uccholleja vA padhoeja vA, uccholletaM vA padhoetaM vA sAtijati / / mU. (289) je bhikkhU annamannassa uTTe phumeja vA raeja vA, phumaMta va raetaM vA saatijjiti|
Page #387
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384 nizItha-chedasUtram -1-4/290 mU. (290) je bhikkhU annamannassa dIhAiM uttaroTThAI kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (291) je bhikkhU annamannassa dIhAI acchipattAiM kappeja vA saMThaveja vA kappeMta vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (292) je bhikkhUannamannassa acchINi Amajeja vA pamajeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / __ mU. (293) je bhikkhUannamannassa acchINi saMbAheja vA palimaddenjavAsaMbAhetavA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (294)je bhikkhU annamaNassa acchINi telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNavA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtiJjati / / mU. (295) je bhikkhU annamannassa acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaTTeja vA, ullolaMtaM vA uvvaDhetaM vA sAtijati / / mU. (296) je bhikkhU annamannassa acchINi sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (297) je bhikkhU annamannassa acchINi phumeja vA raeja vA, phutaM vA raetaM vA saatijjti|| mU. (298) je bhikkhU annamannassa dIhAiMbhuyaga-romAiM kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (299) je bhikkhU annamannassa dIhAI pAsa-romAI kampeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (300) je bhikkhU annamannassa kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaM vA malaM vA nIhareja vA visohejja vA, nIhAta vA visota vA sAtiJjati / / mU. (301) je bhikkhU annamannassa acchi-malaM vA kanna-mala vA daMta-malaM vA naha-malaM vA nIhareja vA visoheja vA nIhareMtaM vA visoheMtaM vA sAtijati / / mU. (302) je bhikkhU gAmANugAmiyaM dUijjamANe anamannassa sIsaduvAriyaM karei kareMta vA saatijti|| cU-ityAdi suttA uccAreyavyAjAva annamannassa sIsaduvAriyaM kareti ityAdi arthapUrvavat / [bhA.1855] pAdAdI tupamajjaNa, sIsaduvArAdi jo gamo tatie / anno'nnassa tu karaNe, so ceva gamo cutymmi|| mU. (303)je bhikkhUsANuppaeuccArapAsavaNabhUmiMna paDileheti, na paDileheMtaM vA saatijti| cU-sANuppao nAma caubhAgAvasesacarimAe uccArapAsavaNabhUmIo paDilehiyavvAo tti, tato kAlassa paDikkamati, tato paDileheti, esa sANuppao jati na paDileheti to mAsalahuM, ANAdiyA dosaa| [bhA.1856] pAsavaNuccArANaM, jo bhUmI anupade na paDilehe /
Page #388
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM-303, [bhA. 1856] 385 so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // dhU-apaDilehite ime dosA[bhA.1857] chakkAyANa virAdhana, ahi vicchua snn-muttmaadiisu| vosiraNa-nirodhesa. dosA khalu sNjmaayaae|| dhU- apaDilehite jati vosirati tato davvao chakkAyavirAhaNA saMbhavati / bhAvato puNa virAdhitA esa saMjamavirAdhanA | bilAti saMbhave apaDilehite ahivicchugAdiNA khajjati AyavirAhaNA / mutteNa vA purIseNai vA AdisaddAto vaMtapittAdiNA pAyaM levADena, tato uvakaraNavinAso vA, sehavippariNAmo va / apaDilehiyaM vA thaMDilaM ti nirohaM karoti vosirati, evaM ca "muttanirohe cakkhU, vaJcanirohe jIviyaM" etya viAyavirAhadhanA / / jamhA ete dosA tamhA[bhA.1858] caubhAgasesA,e carimAe porisIe tamhA tu / payato paDile hijjA, paasvnnuccaarnnaadiinnN|| cU-carimA pacchimA, payato prayatnavAn / bhave kAraNaM na paDilehejA vi[bhA.1859] gelanna rAyaduDhe, addhANe saMbhame bhegtre| gAmAnugAmaviyale, anuppatte vA na paDilehe // cU-gilANona paDilehei, agilANo vigAlaNakajje Aulona paDileheti, rAyadukhUNa vAna niggacchati, addhANaTTho vA satthaTThANaM viyAle patto, agaNimAti-saMbhame na vA paDileheti, mAsakappavihAragAmAogacchatoanno anukUlo gaamotNviyaaleptto|etehiN kAraNehiM apaDileheMto suddho|| mU. (304)jebhikkhUtaouccAra-pAsavaNa-bhUmIonapaDilehei, npddileheNtvaasaatijti| cU-tato-trayaMsUcanAt sUtramiti dvAdazavikalpapradarzanArthatrayo grahaNaMapaDilehaMtassamAsalahu, ANAtiyA ya dosaa| [bhA.1860] pAsavaNucArAdINa bhUmIo jo tao (u] pddilehe| aMto vA bAhiM vA, ahiyAsi vA anahiyAsi / / cuu-aNtonivesnnsskaaibhuumiioanhiyaasiyaaotini-aasnnmjjhduure|ahiyaasiyaao vitini-Asanna majjhadUre / eyA kAiyabhUmIo / bahiM nivesaNassa evaM caivacha kAibhUmIo evaM pAsavaNe bArasa, sannAbhUmIo vibArasa, evaM ca tAo savvAo cauvvIsaM / kiM nimittaM tinni tinni paDilehinaMti? kayAti ekkassa vAghAto bhavati to bitiyAdisu parivijjati / pAsavaNe tayo apehaNe cellagaudidruto bhANiyavyo / anadhiyAsiyakAraNaM kovi atIva uvvAhito jAva dUraM vaccati tAva AyavirahaNA bhava tena Asanne pehA // jo eyA na paDileheti tassa ANAdiyA dosA / [bhA.1861] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvihaM / [1525
Page #389
--------------------------------------------------------------------------
________________ 386 nizItha-chedasUtram -1-4/304 pAvati jamhA teNaM, cauvIsaM bhUmi-paDilehe // [mA.1862] chakkAyANa virAdhana, ahi vicchuga snn-muttmaadiisu| vosiraNa nirohesuMdosA khalu sNjmaataae| [bhA.1863] gelanna rAyaduDhe, addhANe saMbhame bhaegatare / gAmANugAmaviyale, anuppate vA na paDilehe / / mU. (305)je bhikkhUkhuDDAgaMsithaMDilaMsiuccAra-pAsavaNaM parihavei, prihveNtvaasaatijti| dhU- rayaNipamANAto jaM Arato taM khuTuM, tattha jo vosirati tassa mAsalahuM ANAdiyA ya dosaa| [bhA.1864] vitthArAyameNaM, thaMDillaM jaM bhave rataNi-mittaM / caturaMgulovagADhaM, jahannayaMtaM tu vitthin / / ghU-visthAropohacaM,AyAmodigghattaNaM, rayaNI htthotmmaannetthitNrynniimettN| jassathaMDillassa cattAri aMgulA ahe acittA taMcauraMgulovagADhaM / eyappamANaM jahannaM visthinna / [bhA.1865] etto hInatarAga, khuDDAgaMtaMtu hoti nAtavvaM / atiregataraM etto, visthinnaM taM tu nAyavvaM / / cU-savvukkosaM visthinnaM bArasajoyaNaM, taM ca jattha cakkavaTTikhaMdhAvAro tthio| [bhA.1866] pAsavaNucAraMvA, khuDDAe thaMDilammi jo bhikkhU / jati vosiratI pAvai, ANA annvtthmaadiinni|| [bhA.1867] chakkAyANa virAdhana, ubhaeNaM pAvaNA tsaannNc| jIvita-cakkhu-vinAso, ubhaya-niroheNa khuddddaae|| cU-Asanne chakkAyA te ubhaeNaM kAiyasannAe plAveti, tasANaMca plavaNA, khuDDayaM kAuMna votita tena jIviya-cakkhu-vinAso bhvti|| [bhA.1868] paMDilla asati addhANa rodhae saMbhame bhyaasnne| . dubalagahaNi gilANe, vosiraNaM hoti jtnnaae|| dhU-sati ppamANajuttassa thaMDilas, corasAvayabhayA pamANajuttaM na gacchati, "Asanne" tti anahiyAsao ppamANajuttaM gaMtuMna sakkati, dubbalagahaNi vA na tarati gaMtuM / imA jayaNA * ettha sannaM vosirati kAtiyaM annattha, ahaM kAiyaM piAgacchati tAhe kAtiyaM mattae pddicchti|| mU. (306) je bhikkhU uccArapAsavaNaM avidhIe parihavei, parihaveMtaM vA sAtiJjati / / cU-thaMDilasAmAyArI na kareti esA avidhI, tIevosirati tassa mAsalahuM |aannaadiyaa ya dosA [bhA.1869] pAsavaNucAraM vA, jo bhikkhU vosirejja avidhiie| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM paave|| - imAvihi[bhA.1870] paDilehaNA disANaM, pAyANa pamajjaNA ya kAyaduve / bhayaNA chAyA dise 'bhiggahe yajataNA imA tattha / /
Page #390
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH4, mUlaM-306, [bhA. 1870] 387 ghU-sAgAriyasaMrakkhaNaTThA uddahotiriyaM ca disAvalogo kAyavyo, aha na kareti to davaappakalusAdiehiM uDDAho bhavati, paDhamaM padaM / jattha bosiriukAmo taTThANassa pAse saMDAsagaM pAde ya pamaJjati, aha na pamaJjati to rayAdivinAsaNA bhavati asamAyArIya, ca saddAto thaMDilaM ca, bitiypdN| ___"kAyaduve bhayaNa" tti bhayaNAsaddo ubhayadIpakaH, iha kAyaduve bhaMgabhayaNA kajjati - jati paDileheti, na pamajati / ettha thAvare rakkhati, na tase / adha na paDileheti, pamaJjati / ettha na thAvare, tase rakkhati / paDileheti, pamajjati / ettha do vi kAye rakkhati / paDileheti, pamaJjati / etya do vi kAye rakkhati / na paDileheti, na pamajjati / ettha do vina rkkhti| adhavA imA cauviha bhayaNA - dhaMDilaM tasapANa- sahitaM / 11thaMDilaM tasapANa-virahitaM / 2athaMDilaM tspaann-virhitN|3|athNddilN tspaann-shitN|4| evaM tatiyapayaM bhayaNA // [bhA.1871]disi pavana gAma sUriya, chAyAe pamajitUNa tikkhutto| jassuggaho tti kujjA, DagalAdi pamajjaNA jtnnaa|| cU-"chAya" ttiasaMsattagahaNI uNhe vosirati, saMsattagahaNI chAyAe vosirati, aha uNhe vosirati to caulahuM / eyaM cauttha padaM / disAbhiggaho - divA uttarAhutto, rAo dkkhinnaahutto| aha annato muho vaisai to mAsalahuM, disi - pavana - gAma - sUriyAdi ya savvaM avivarIyaM kAyabvaM, vivarIe mAsalahuM // [bhA.1872] saMkA sAgArade, garahamasaMsatta asati dose y| paMcasu vipadesete, arapadA hoti nAtavyA / / ghU-bitiyapadaM disAlooNna karejja tattha gAme teNabhayaM, disAloaM kareMto saMkijjati / esa teNo cArio vA / pAde vipamajjejjA, sAgAriya tti kaauN| addamiti Ardra thaMDilaM na pmjjti| ___athavA - taMthaMDilaM garihaNijjaM tena na pamajati / asaMsattagahaNI tena na chAyAe vosirati / asati dosANaM disAbhiggahaNaM na karejja / vaTTiyasanno DagalagaM pina geNhejjA / gAma-sUriyAdINava piDheM dejA, jatya logo dosaM na geNheti / paMcasu vi padesu ete avarapatA bhaNitA / / mU. (307) je bhikkhU uccAra-pAsavaNaM pariThavettA na puMchai, na puMchataM vA sAtijati / / cU-naM puMchatinaM niddddgleti| mU. (308) je bhikkhU uccAra-pAsavaNaM paridvavettA kaTeNa vA kiliMceNa vA aMguliyAe vA salAgAe vA puMchati, puMchaMtaM vA sAtijati / / dhU-kiliMvo vaMsakapparI, annatarakaTTaghaDiyA salAgA, tassa maaslhuN| [bhA.1873] uccAramAyarittA, je bhikkhUna (ya] puMchatI ahiTThANaM / puMchejja va avidhIe, so pAvati ANamAdINi / / cU-AyarittA vosirittA, avidhI kaTThAtiyA bitiysutte|| [bhA.1874] litthAraNaM daveNaM, juttamajutteNa pAvaNA dosaa| ___ saMjama - AyavirAdhaNa, avidhIe puMchaNe dosA / / dhU-aniDDagalite atIva letthariyaM taM daveNa jutteNa thoveNaM ti bhaNiyaM hoti, tena na ___
Page #391
--------------------------------------------------------------------------
________________ 388 nizItha-chedasUtram -1-4/308 sujjhati / asuddhe diTTha uDDAho, seho vA vipprinnmej| . aha ajutteNabahuNA daveNa dhovati to plAvanAdi dosA / ete apuMchitedosA |avidhiipuNchite imaM pacchaddhaM / laMchiehiM AyavirAdhanA, aha jIvakAyo tti saMjamavirAhaNA y||imaa avidhI - [bhA.1875] kaTTeNa kiliMceNa va, patta salAgAe aMgulIe vA / esA avidhI bhaNitA, DagalagamAdI vidhI ti-vidhaa|| cU-pattaM palAsapattAdi / DagaleNa vA, cIreNa vA, aMgulIe vA, esA tividhA vidhI / DagalA puNa duvidhA - saMbaddhA bhUmIe hojjA, asaMbaddhA vA hojA / je asaMbaddhA te tividhA - ukkosati / udalA ukkosA, lemasiNA majjhimA, iTThAlaM jahannaM ||jmhaa ete dosA[bhA.1876] tamhA puvvAdAnaM, kAtUNaMDagalagANa chddddejaa| utthANosahapANe, asatI va na kuJja AdAnaM / cU-AyANaM DagalagAdINa, chaDDeja uccAraM vosirijjA / bitiyapadaM gAhApacchaddhaM / utthANaM atisAro, ausahapIto vA na geNhati, asatI vA na geNhati // mU. (309)je bhikkhU uccAra-pAsavaNaM pariTTavettA nAyamati, nAyamaMtaM vA sAtijati / / ma.(310)je bhikkhU uccAra-pAsavaNaM pariTThavettA tatyeva Ayamati, AyamaMtaM vA sAtijati / / ___ mU. (311) je bhikkhU uccAra-pAsavaNaM paridvavettA ati dUre Ayamati, AyamaMtaM vA sAtijati // cU-tinni suttA uccAreyavvA / uccAre vosirijamANe avassaM pAsavaNaM bhavati tti tena gahitaM / pAsavaNaM puNa kAuM sAgArie nAyamati jahA uccAre / tattheva tti thaMDile, jattha sannA vosiriyA / atidUre hatthasayamANamette / [bhA.1877] uccAraM vosirittA, je bhikkhU neca AyamejA hi / dUre vA''sanne vA, so pAvati aannmaadiinni|| cU-AyamaNaM nillevaNaM, AsannaM tatyeva thaMDile / / anAyamaMte ime dosA[bhA.1878] ayaso pavayaNa-hAnI, vippariNAmo taheva ya duguNchaa| dosA anAyamaMte, durAsannAyamaMte y|| ghU-ayaso-ime asoiNoti, naete nilleveti ttiAnapavvayaMti, anne vi pavvayaMte vAreti, pavayaNa - hAnI / IsaNe caritte vA abbhuvagamaM kAukAmassa vipariNAmo bhavati / sehANa vA mA etehiM viTTalehiM saha saMphAsaM karehi, esA pucchA / dUre vi ete dosA / Asanne viete ceva dosA / kahaM ? sAgArio pAsati, saMjao sannaM vosiriuM dUraM gato, sAgArio vi joviuM parAbhaggo "nAnillevitaM" ti logassa kaheti / Asanne tattheva saMjato nilleveuM gato, sAgArie AgaMtu paloiyaM jAva muttiyaM dekkhati, etaM se kAtiyaM ti na nillevitaM, pacchA logassa kaheti / [bhA.1879] utthANosahapANe, dava asatIe va nAyamejAhiM / thaMDillassa va asatI, Asanne vA vi dUre vA / /
Page #392
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 4, mUlaM- 311, [bhA. 1879] 389 dhU- annassa thaMDilassa asati tattheva nilleveti, thaMDilaTThAdUraM gataM nilleveti, sAgArio puNa volAveti // mU. (312) je bhikkhU uccAra- pAsavaNaM paridvavettA paraM tiNhaM nAvA pUrANaM Ayamati, AyamaMtaM vA sAtijati / / ghU- "nAva" tti pasatI, tAhiM tihiM AyamiyavvaM / anne bhAMti - aMjali paDhamanAvApUraM tihA karettA Avayave vigiMcati, bitiyaM nAvapUraM tihA karettA tinni kappe kareti suddhaM, ato paraM jati kareti to mAsalahu~ / [bhA. 1880 ] uccAramAyarittA, pareNa tiShaM tu nAva-pUreNaM / je bhikkhU AyamatI, so pAvati ANamAdINi / / ime dosA [bhA. 1881] uccholaNuppilAvaNa, paDaNaM tasapANa-tarugaNAdINaM / kurukuyadosA ya puNo, pareNa tiNhAyamaMtassa / / cU- "uccolaNA padhoirasa, dullabhA soggati tArisayassa" uccholaNAdosA bhavaMti, pipIligAdINaM vA pANANa uppilAvaNA havai, khillaraMdhe tasA paDaMti, tarugaNapattANi vA pupphANi vA phalANi vA pati, AtiggahaNeNaM puDhavi-AU teu-vAUNa ya, yatrAgnistatra vAyunA bhavitavyamiti kRtvA kurukayakaraNe ya vAussattaM bhavati // kAraNe atiritteNa vi Ayame [bhA. 1882] bitiyapada seha rodhaNa, harisA AgAra-soyavAdIsu / utthANosahapANe, pareNa tiNhAyamejjAsi // cU- jeNa vA nillevaM niggaMdhaM bhavatItyarthaH // mU. (313) je bhikkhU aparihArieNa parihAriyaM vadejjA - "ehi ajjo ! tumaM ca ahaM ca egao asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA, tao pacchA patteyaM patteyaM bhokkhAmo vA pAhAmo vA " jo taM evaM vadati, vadaMtaM vA sAtijati / taM sevamANe Avajati mAsiyaM parihAradvANaM ugghAtiyaM // dhUpAyacchittamanAvanno aparihArio, Avanno mAsAti- jAva chaNmAsiyaM so parihArio, bUyAbravIti, ajja iti AmaMtraNe, egatao saMghAieNa bhattaM bhokkhAmo, pAnagaM pAhAmo, ugghAetimAsalahaM / sIso bhaNati - bhagavaM ? so kihamAutto AvannI ? Ayario Aha - [ bhA. 1883 ] kaMTagamAdIsu jahA, AdikaDille tathA jayaMtassa / avasaM chalaNA''loyaNa, ThavaNA nAte jutte ya vosagge // [bhA. 1884] nANAdi tigakaDillaM, uggama uppAdanesaNA vA vi / AhAra uvadhi sejjA, piMDAdI catuvvidhaM vA vi // cU- jahA kaMTagAkinne pahe uvauttasthApi kaMTago laggati, AdisaddAto visame AuTTe vi AgacchaMto paDati, kayapayatto vA natipUreNa harijjati, susikkhio vi jahA asiNA laMchijjati,
Page #393
--------------------------------------------------------------------------
________________ 390 nizItha -chedasUtram - evaM-kaMTagasthAnIyaM AikaDillaM / taM ca uggama uppAdanA esaNA nANa- daMsaNa-carittA / etesu suTu viAuttarasa avassaM kassa ti chalaNA bhavati, chalieNa avassaM AloyaNA dAyavvA, saMghayaNAtI hiM juttaM nAuM tato se ThavaNA Thavijjati / tato sa sAhUNa jANAvaNaTThA savvesiM purao niruvasagganimittaM maMgaladvaMca kAussago kIrati // "ThavaNA nAte jutta" payANa imA vakkhA [bhA. 1885] ThavaNA tU pacchittaM, nAte samatyo ya hoti gIto ya / Avanno vA jutto, saMghayaNa - dhitIe jutto va // cU- "ThavaNe" tti - savvasAdhUhiM samANaM pacchittaThavaNA Thavijjati, nAte tti samatyo gIyatyo vA nAto, Avannati pacchitteNa jutto, saMghayaNaghitIe vA jutto // Ayario kAussaggakaraNakAle imaM bhaNai [bhA. 1886] esa tavaM paDivajjati, na kiM ci Alavati mA AlavahA / attaTTa - ciMtagassA, vAghAto bhe na kAtavvo / cU- paDihAratavaM paDivajjati // - ime vAghAtakAraNA [bhA. 1887] AlavaNaM paDipucchaNa, pariyahuDDANa - vaMdanaga-matte / paDilehaNa saMghADaga, bhattadANa saMbhujaNA ceva // cU- "AlavaNaM"tti - AlAvo / he bhagavaM ! suttatthaM pucchati, puvvAdhIyaM pariyaTTeti, tena samakAlassa uTTeti vaMdanaM deti, mattagaM se deti, uvakaraNaM se paDileheti, bhikkhaM aDaMtassa saMghADagI bhavati, bhattaM pAnaM vA deti, tena samANaM egamaMDalIe bhuMjati // - -1-4/313 [bhA. 1888] saMghADagA u jAvaM, lahugo jA u dasaha u payANaM / lahugAya bhattadANe, saMbhuMjaNe hota'NugghAtA // dhU- etesiM AlavaNAiyANa dasaNU padANaM- jAva saMghADagapataM tAva pArihAriyassa AlaNAti kareMtassa aTThasu patesu mAsalahuM / pacchaddhaM kaMThaM / / 1888 / [bhA. 1889 ] suttaNivAto etthaM, nAyavvo AdimaTThasu padesu / ete sAmannataraM, sevaMtA'' NAdiNo dosA / / cU- AlavaNAtI kareMNa titthakarANAikamo, pamattaM vA devatA chalejja, AtavirAdhanA | anne vA bhaNito kIsa AlavaNAtINi karesi tti ? suTTu tti bhaNate adhikaraNaM, evaM caraNabhedo, tamhA na kareja / etAni padAni / / - kAraNe karejA vi [bhA. 1890 ] vipulaM ca annapAnaM, davaNaM sAdhuvajjaNaM ceva / nAUNa tassa bhAvaM, saMghADaM deMti AyariyA | cU-saMkhaDIe chaNUsavesu vA viulaM bhattapANaM sAdhUhi laddhaM, taM daddUNa Isi tadabhilAso, sAdhUhiM vajito'haM saccaritehiM sa (a] celao, evaM AyariyA nAuM saMghADagaM deti // athavA AyariyA ceva imaM nAuM saMghADagaM deMti -
Page #394
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 4, mUlaM- 313, [bhA. 1889 ] [bhA. 1891] dehassa tu dobballaM, bhAvo IsiM ca tappaDIbaMdho / agalAi sodhikaraNeNa vA vi pAvaM pahINaM se / / dhU- AyariyA atIva dehadubballaM daTTu atisaeNa AgAreNa vA bhAvaM IsiM vipula-bhattAbhilAsiNaM nacA pAvaM ca se khINapAyaM tAhe saMghADaM deti / imeNa vihiNA-AyariyA bhaNaMti - ejjAhi ajjo amugadharaM, tattha ya puvvagatA AyariyA so pacchA vaccati, tAhe virUvaM rUvaM ogAhimagAdibhattaM davvAveMti / etehiM kAraNehiM uvalakkhittA, annahA na deti // "nAUNa tassa bhAvaM" ti asya vyAkhyA 391 [bhA. 1890] AgaMtu etaro vA, bhAvaM atisesio se jANijjA / hetUhi vA sa bhAvaM, jANittA anatisesI vi / / cU- "iyaro' tti vatthavvo, aisaeNa heUhiM vA sa aNatisatI vi bhAvaM nAUNa saMghADagaM dadaMtItyarthaH // kAraNAbhAve purNa imaM kareti [bhA. 1893 ] bhattaM vA pAnaM vA, na deMti pArihAriyassimaM kareti / kAraNa uDavaNAdI, codaga goNIe diTTaMtA // cU-sesakAle saMghADyaM bhattaM vA ANeuM na deMti / imaM puNa kareti - jAhe khINo na tarati uDDeuM paDilehaNaM vA kAuM tAhe so bhaNati uTThijjAmi, nisijAmi, bhikkhaM hiMDijjAmi, bhaMDagaM paDilehijAmi, tAhe anupaDihArio bAhAe gahAya uTThaveti, nisiyAvei vA, gharei vA bAhaM paDilehAveti, ghariyaM vA bhikhaM hiMDAveti, evaM jaM jaM na tarati, taM taM se kIrati / coyago bhaNati - kiM pacchitaM ? avaso ya rAyadaMDo tuma ti ? eyAvatthassa jeNa AneuM na dijati ? ettha Ayario diTThataM karei - jahA navapAuse jA goNI na tarati uTTheuM taM govo uTThaveti, aDaviM caraNaTThA neti, jA na tarati gaMtuM tassa gihe AneuM payacchati, evaM parihArio vi jaMtarati kAuM uM kAravijjati / jaM na tarati taM kijjati / / imo guNo - [bhA. 1894 ] evaM tu asaDhabhAvo, viriyAyAro ya hoti anuvicinno / bhayajaNaNaM sANaM, ya tavo ya sappurisacariyaM ca // cU- evaM asaDhabhAvo bhavati, vIriyaM ca na gUhitaM bhavati, sesasAhUNa ya bhayaM jaNiyaM bhavati, tavo ya kato, satpurisacariyaM ca kataM bhavatIti // uddezakaH-4 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre caturthauddezakasya [ bhadrabAhu svAminA racitA niyukti yuktaM ] saMghadAsagaNi viracitA bhASyaM evaM jinadAsa mahattara racitA cUrNiH parisamAptA / uddezaka:-5 dhU- idAnIM uddesakassa uddesakena saha saMbaMdha vaktukAmo AcArya bhadrabAhusvAmI niyuktigAthAmAha '
Page #395
--------------------------------------------------------------------------
________________ 392 [ bhA. 1895 ] parihAratavakilaMto, rukkhamadhidvANamAdiciMteMto / abhighAtimarakkhaTTA, paloyae esa saMbaMdho // cU- cautyassa aMtasutte parihAratavo bhaNito / tena kilaMto rukkhassa ahe Thio ThANanesIyaNAti kareMto lauDAdi abhidhAyAtimarakkhaTTA uvari paloeti / esa saMbaMdho // mU. (314) je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA Aloejja vA paloeja vA AloeMtaM vA paloeMtaM vA sAtijjati / nizItha - chedasUtram - 1-5 / 314 cU- saha citteNa sacitto / rUk pRthivI taM khAtIti rukkho / mUlaM rukkhAvaggaho / tammi ThiccA AloyaNaM sakRt, anekazaH pralokanaM / esa paMcamauddesage Adisuttassa saMkhevato / / attho / [ bhA. 1896 ] saccitta-rukkha mUlaM, khaMdhAto jAva ratanimettaM tu / tena paraM acittaM suttanivAo u uccitte // cU- jassa sacitta rukkharasa hatthipayappamANo hepulleNa khaMdho tassa savyato jAva rayaNippamANA tAva sacittA bhUmI, etaM ANAsiddhaM sesaM kaMThaM // rayaNippamANAto aMto bAhiM vA / ahavA - sacittaM acittaM vA / [ bhA. 1897 ] sapariggahaM apariggahaM ca ekkekkagaM bhave duvidhaM / sapariggahaM catuddhA, divva-manuya-tirikkha-mIsaM ca // dhU- sapariggahaM ariggahaM vA ekkekaM duvidhaM / sa pariggahaM cauvvihaM devariggahaNaM manu-tiriyamIsaM ca / mIsassa cauro bheyA- dugasaMjoge tinni, tigasaMjoge ego // [ bhA. 1898 ] ekkekaM taM duvihaM, paMtaga-maddehi hoi nAyavvaM / guruyA guruo lahuyA, lahuo paDhamammi dohi gurU / cU-devAtipariggahaM ekkekkaM dubheyaM kajjati, bhaddagga-paMtehiM / etesu evaMkappiesu ThAyaMtassa imaM pacchitaM / " gurugA" pacchaddhaM / divve paMtariggahe aMto cauguru / Gka / divve bhaddapariggahe aMto mAsaguru / divve paMtapariggahe bAhiMcaulahuM, divve bhaddapariggahe bAhiM mAsalahuM / evaM divve tAvakAlaguruM pacchittaM / maNue vi evaM ceva / navaraM tavaguruM / tiriesu vi eva ceva / navaraM kAlaguruM // [ bhA. 1899 ] etaM tu pariggahitaM, tavvivarItamapariggahaM hoti / saccitta-rukkha-mUlaM, hatthipadapamANato hatthaM // * cU- eyaM sapariggahaM sapacchittaM bhaNiyaM, tavvivarIyaM apariggahaM / pacchaddhaM / gatArthaM // mIse imaM pacchittaM [bhA. 1900] ti-pariggaha-mIsaM vA, paMte aMto gurugA bahiM gurugo / bhaddesu ya te lahugA, apariggaha mAso bhinno ya // [bhA. 1901] paMta-sura-pariggahite, catuguru aMto bahiM tu mAsagurU / bhadde vA te lahugA, nara- tiriya-pariggahe cevaM // [ bhA. 1902 ] etaM ciya pacchittaM, dugAisaMjogato latA cauro / apariggaha-taruheTThA, mAso bhinno ya aMto bahiM // cU- divva-manuya- tiriya-tihiM vi pariggahiyaM bhIsaM / tattha divva-manuya mIsa paMta-pariggahe
Page #396
--------------------------------------------------------------------------
________________ 393 uddezaka H 5, mUlaM-314, [bhA. 1902] aMto caugurugaM / etesuceva paMtesu bAhiM mAsaguruM / etesu ceva bhaddesuaMto caulahugaM / etesuceva bhaddesu bAhiM mAsalahuM / evaM ubhayalahuM divva-tiriya-pariggahe evaM ceva, navaraM - kaalguruN| manusa-tiriya-pariggahe evaM ceva, navaraM - tavaguruM / divva-manuya-tirie pariggahe eyaM ceva, navara - ubhayaguruM / aparigahe aMto mAsalahu~, bAhiM bhinnmaaso|| [bhA.1903] ekkevapadA ANA, paMtA khettAdi cauNhamannayaraM / nara tirigeNhaNAhaNa, apariggaha sNjmaataae|| ghU-sapariggahaM etesiM ekekkAto padAto ANA aNavatyaM, micchattaM virAhaNA bhavati / tatya paMtadevatA khittacittaM dittacittaM jakkhAiheM umpAyapattaM- etesiM cauNhaM egataraM kujA / ahavA - uvasaggANa vA cauNhaM-hAsA paosA vImaMsA puDhovemAyA etesiM egataraM kujjA / narA geNhaNAdI kareja, tiriyA Ahanna-mAraNAtI karejjA / apariggahevi aay-sNjmviraadhnaa|| imA saMjame[bhA.1904] hatyAdipAdaghaTTaNa, sahasA'vatthaMbha adhava'nAbhogA / gAtumhA ussAso, khelAdivigiMdhaNe jNc|| cU-etehiM pagArehiM khaMdhassa piMDaM karejja ||imaa AyavirAhaNA[bhA.1905] arhi va dArugAdI, sauNaga-parihAra-puppha-phalamAdI / jIvovaghAta devata-tirikkha-maNuyA bhave duTThA // cU-arhi vA dArugaM vA paDati, DhaMkAtiyANa sannAe levADijjati, puSphaphalANaM annasiM ca khaMdheyAtiyANa javANaM uvaghAto bhavati, devaya-tirikkha-manuyA vA duTThA sapariggahApariggahe dahavvaM / ete sapariggahaapariggahesu dosaa|| kAraNeNa ya paloyaNaM karejA[bhA.1906] bitiyapaya gelanne, addhANe ceva taha yaomammi / rAyaduTTha-bhae vA, jataNAe paloyaNAdINi / / dhU-etIe gAhAe saMkhevao imaM vakkhANaM[bhA.1907] rAyaduTTha'bhaesU, durUhaNA hoJja chAyaNaTThAte / ahavA vi palaMbaTThA, sese chAyaM palaMbaTTA // dhU-rAyaduDhe bodhigAdibhayeya appaNochAyaNaTThA duruhaMto paloeja, alabhaMto bhattapAnaM etesu ceva palaMbaTThA paloena / sesA gilANAdidArA tesuniyamA palaMbaTThA paloejja |gilaanno vA nijaMto chAyAe vIsamati tti paloeja / / "jayaNAe"tti asya vyAkhyA[mA.1908] apariggahite bAhiM, bhaddaga-paMte va 'Nunnaviya bAhiM / apariggahaM to bhadde, aMto paMte tato aNto|| cU-paDhamaMapariggahe bAhi, tato bhaddagapariggahiesuManunnaviya bAhi, tatopaMtesuanunnaviya bAhi, tato apariggahe aMto, tato bhaddaesuanunnaviya aMto, tato paMtesu anunnavi aNto|| ___
Page #397
--------------------------------------------------------------------------
________________ 394 nizItha-chedasUtram -1-5/315 mU: (315)je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA ThANaM vA sejaM vA nisIhiyaM vA tuyaTTaNaM vA ceei, ceetaM vA sAtijati / / cU-ThANa kAussaggo, basahi nimittaM sejA, vIsama-hANa-nimittaM nisIhiyA / [bhA.1909] saccitta-rukkha-mUle, ThANa-nisIyaNa-tuyaTTaNaM vA vi| je bhikkhU cetIte, so pAvati aannmaadiinni|| [bhA.1910] hatthAdi pAyaghaTTaNa, sahasA'vatthaMbha ahv'naabhogaa| gAtumhA ussAse, khelAdivigicaNA jNc|| [bhA.1911] ahi va dArugAdI, sauNaga-parihAra-puSpha-phalamAdI / jIvovaghAta devata-tirikkha-manuyA bhave duTTA // [bhA.1912] asivoma-duTTha-rodhaga, gelanna'ddhANa saMbhama bhae vA / vasadhIvAdhAteNa ya, asatI jataNA ya jA jattha / / ca-asiveNa gahitA annattha vasahiM alabhaMtA rukkhamUle acchaMtA jA jA rukkhAo chAyA niggatA tatya ThAyaMti, rukkhamUle ThitA kAgAdI nivAreMti, paDamaMDavaM vA kreNti|| sesesu imaM vakkhANaM[bhA.1913] rAyaduTTha-bhae vA, durUhaNA hojja chaadnntttthaae| ahavA vi palaMbaThThA, sese ThAhI plNbtttthaa|| cU-"vasahivAghAeNa'' asya vyAkhyA[bhA.1914] itthI napuMsako vA, kaMdhAro Agato tti niggamaNaM / sAvaya makkoDaga tena vAla masagA'yagare sANe // cU-gAmabahiTThA devakule ThitANa sunnadhare itthI napuMsagovA uvasaggeti, khaMdhAvAro vA Agato tattha Thito, dIvigAdisAvayaMvApaiTTa, tattheva patitaM vigAle kahiyaM, makkoDagA vArAoumuANA, tenagA vA vA rAto AgacchaMti, sappo va rAti uvasaggeti, masagA vA rAo bhavaMti, ayagaro vA rAo Agacchati, sANo vA rAo pattae avaharati / etehiM vasahivAghAtehiM niggatA annavasahi alabhaMtA sacittarukkhamUle ThAejjA / imA jayaNA[bhA.1915] apariggahammi bAhiM, bhaddagapaMte va'Nunnaviya bAhi / apariggahato bhadde vi, aMto paMte tato aNto|| mU. (316) je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, AhareMtaM vA sAtijati / / [bhA.1916] saccitta-rukkha-mUle, asanAdI jo u bhuMjae bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM paave|| mU. (317)je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA uccAra-pAsavarNa parivei, parihaveMta vA saatijti|| [bhA.1917] sacitta-rukakha-mUle, uccArAdI Ayarei jo bhikkhU / so ANA aNavatthaM, virAdhanaM advimaadihiN||
Page #398
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-317, [bhA. 1918] pa [bhA.1918] thaMDilla asati, addhANa rodhae saMbhame bhyaasnne| dubbalagahaNi gilANe, vosiraNaM hoti jtnnaae| cU-asatitti annathaMDilla natthi, rohaetaM anunnAyaM, Asanne bhAvA sannA te dUraMna sakketi gNtuN|| mU. (318) je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA sajjhAyaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / ma. (319)je bhikkhU sacitta-rukha-mUlasi ThicA sajjhAyaM uddisai, udiseMtaM vA saatijti|| mU. (320) je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA sajjhAyaM samuddisai, samuvisaMta vA saatinyjiti|| mU. (322)je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThiccA sajjhAyaM vAei, vAeMtaM vA saatijti|| mU. (323) je bhikkhU sacitta rukhamUlaMsi ThiccA sajjhAyaM paDicchati paDicchaMti vA saatijti| mU. (324) je bhikkhU sacitta-rukkha-mUlaMsi ThicA sajjhAyaM pariyaTTei, pariyaDetaM vA sAtijati // - cU-anuppehA dhammakahA pucchAo sajjhAyakaraNaM / uddeso abhinava adhItassa, athirassa samuddeso, thirIbhUyassa anunnaa| suttatthANa vAyaNaM deti, suttamatthaM vA AyariyasamIvA paDipucchati, suttamatthaM vA puvvAdhItaM abbhAseti priyttttei| [bhA.1919] saccitta-rukkha-mUle, uddesAdIni Ayare jo tu| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / [bhA.1920] bIyaMjogAgADhe, sAgara mate va asati vocchedo| etehiM kAraNehiM, uddesAdIni kappaMti / / cU-jogo AgADho, iha vasahIe asajjhAyaM, tena rukkhamUle uddesAtINi karejja / ahavA - vasahIe sAgAriyaM, rahassa suttaM vA, apariNayA bahU tAhe bAhiM gammati / mato vA so jassa pAsato taM gahiyaM, vasahIe ya asajjhAtiyaM tAhe ajjhayaNaTThA bAhiM rukkhamUlAtisu abbhaseja, Asanne vA mataM, vocchedo nAma egassa taM asthi so vi atimahallo tAhe vasahi asajjhAtite bAhiM rukkhamUlAdisu kareMti turitA / / mU. (325) je bhikkhU appaNo saMghADi annausthieNa vA gArathieNa vA sAgArieNa vA sivvAvei, sivvAveMtaM vA sAtiJjati / / cU- appaNo appanijaM, saMghADI nAma savaDI saNhasati tti kAUNaM dohiM aMtehiM majjhe ya jati annauthieNa sasarakkhAtiNA, gihattheNa tunnAgAtiNA, saMsivvAvei appaNeNa / [bhA.1921]nikkAraNammi appaNA, kAraNe gihi ahava anntitthiihiN| je bhikkhU saMghADiM, sivvAve ANamAdINi // cU-jati nikkAraNe appaNA sivveti, kAraNe vA annausthiya-gArathiehiM sivvAveti tassa
Page #399
--------------------------------------------------------------------------
________________ 396 mAsalahuM / ANAiyA ya dosA // - - ime dosA nizItha - chedasUtram - 1-5 / 325 [bhA. 1922] nikkAraNammi lahugo, gilANaArovaNA ya viddhammi / chappaikAI saMjame, kAraNe suddho khalu vidhIe // - viddhe AyavirAhaNA, chappatiyavahe ya saMjamavirAhaNA, kAraNe vidhIe sayaM sivvaMto suddho // codaga Aha - paDhamuddesage parakaraNe mAsaguruM vanniyaM, iha kahaM mAsalahuM bhavati ? Ayariya Aha [bhA. 1923] kAmaM khalu parakaraNe, guruo mAso tu vannio puvviM / kAraNiyaM puNa suttaM, sayaM ca nunnAyate lahuo // - kAmaM anumayatthe, khalupUraNe, puvvaM paDhamuddesae, iha tu kAraNie sutte appaNo anunnAte, pareNa sivvAveMtassa mAsalahuM / sivvAvaNe ime dosA [ bhA. 1924 ] negadhuNamamuMcaMte, baMdhamuyaMte ya hoti palimaMtho / egassa vi akkheve 'vahAro hoi savvesiM // dhU- jati baddhaM paDileheti anegarUvadhunanadoso / aha baMdhe mottuM paDileheti ya baMdhati tato suttatthapalimaMtho bhavati, paDacchoDaga teNagena akkhitte ege vi savvesiM avahAro bhavati // akAraNA sivvaNe ya ime dosA [bhA. 1925 ] sayasivvANammi viddhe, gilANa ArovaNA tu savisesA / chappatiya'saMjamammI, suttAdI akaraNe imaM ca // dhU- appaNo sivrvvato sUtIe viddho tAhe gilANa ArovaNA savisesA saparitAvamahAdukkhA / chappatiyabadhe asaMjamo bhavati / tattha laggo suttatthaporisiM na kareti / jahAsaMkhaM sutaM nAseti Gka, atthaM nAsei // imaM ca parakAravaNe dosadaMsaNaM [bhA. 1926] avisuddha ThANe kAyA, papphoDaNa chappayA ya vAto ya / pacchAkammaM va siyA, chappati-vedho ya haraNaM ca // cU-avisuddhe ThANe puDhavikAyAdiyANaM uvariM Thaveti kAyavirAhaNA, papphoDaNe chappayA paDaMti, vAu saMghaTTaNAya, ghANAvaDiyaMvilieNa desa-savvaNhANaM kareja, chappayAo vA vidheti, appaNo vA uruyaM viMdhati, hareja vA taM saMghADiM // idAnaM appaNo sivvaNe kAraNaM bhannati [bhA. 1927] bitiyaM ca vuDamuDDorage ya gelanna visamavatthe ya / etehiM kAraNehiM, siMsivvannamappaNA kujjA / / cU- vuDDo tassa hatthA vA pAyA vA kaMpaMti, na tarati puNo puNo saMThaveuM / athavA uDDhorago gilANo vA, na tarati puNo puNo saMThaveuM, visamavatthANi vA egaDaM sIvijraMti, etehiM kAraNehiM sayaM sIvaMto suddho / jahanneNa tinnibaMdhA, ekko daMsatte, bitio pAsaMte, tatIo majjhe / bitIyadisA evi tinni, ukkoseNa cha bhavaMti // -
Page #400
--------------------------------------------------------------------------
________________ 397 uddezakaH 5, mUlaM-325, [bhA. 1928] kAraNe annausthieNa sivvAveti[bhA.1928]bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA hojja keNatI ashuu| vAghAto va sahussA, parakaraNaM kappatI tAdhe / / cU-appaNA aniuNo vA, niuNo vA asahU, glAnavAghAto gilANAti-paoyaNeNa vAvaDo, evaM paro kAraveuM kampati / imAe jayaNAe[bhA.1929] pacchAkaDa sAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya assannI / gihi annatithiehiM ca, asoya-soe gihI puvvaM / / cU-pacchAkaDo purANo, pddhmNten|tto anuvvatasaMpanno sAvaosAbhiggaho |ttodNsnbhaavto nirbhiggho|tto asannI bhaddao / ete cauro gihibhedA / annausthie ete cauro bhedA / ekkakke asoyasoyabheyA kAyavvA / puvvaM gihIsu asoesu, pacchA soyavAdisu, pacchA annatithiesU / / mU. (326)je bhikkhU appaNo saMghADIe dIha-suttAi kareti; kareMtaM vA sAtijati // cU-je te saMghADibaMdhaNasuttA te dIhA na kAyavvA, aha dIhe kareti to mAsalahuM, ANAdiNo ya dosaa| [bhA.1930] je bhikkhU dIhAI, kujA sNghaaddisuttgaaiNtu| so ANA anavatyaM, micchatta-virAdhanaM pAve // [bhA.1931] aMchaNe sammaddA, paDilehA ceva negarUvANaM / suttatthatadubhaesuya, palimaMtho hoti dIhesu / / ghU-aMchaNaM nAma kavaNaM, tattha sammaddA nAma paDilehaNadoso anegarUvadhunanadoso ya bhavati, mUDhesu ummoheMtassa valeMtassa ya sutttthplimNtho||jmhaa ete dosA tamhA imaM pamANaM[bhA.1932] caturaMgulappamANaM, tamhA saMghADisuttagaM kuJjA / jahanneNa tinni baMdhA ukkoseNaM tu chbmnnitaa|| ghU-caturaMgulappamANA kAyavvA, chabdhA dosu vidisAsu / / tesiM mUle imeriso paDibaMdho[bhA.1933]sauNaga-pAya-saricchA, tu pAsaMgA donni aMto mjjhego| tajjAteNa gahejjA, mottUNa ya hoti pddilehaa|| cU- sauNago pakkhI, tassa jAriso tipphaDo pAto bhavati tAriso kAyabvo / tajJAeNa unniyaM unnieNa, khomiyaM khomieNa jayA paDileheti tatA te baMdhe mottUma paDilehei / / [bhA.1934] bitiya pavuDmuddorage ya gelanna visamavatthe y| ' etehiM kAraNehiM, dIhe vi hu suttae kujA // cU-vuDDo te dIhe badhiu sakkei pUrvavat // mU. (327)je bhikkhU piumaMda-palAsayaM vA paDola-palAsayaM vA billa-palAsayaM vA sItodagaviyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA saMphANiya saMphANiya AhAreti; AhAreta vA sAtijati / / cUpicumaMdo liMbo, palAsaM pattaM, "saMphANiyaM" ti dhoviuM / ahavA - "saMphoDiuM" melitumityrthH|
Page #401
--------------------------------------------------------------------------
________________ 398 nizItha-chedasUtram -1-5/327 [bhA.1935]AhAramanAhArassa maggaNA ni (ya] ma sA katA hoti| niMbapaDolAdIhi ya, diya-rAo cukkbhynnaao|| cU-ko AhAro, ko vA anAhAro, etehiM bilapaDolAiehiM maggaNA katA bhavati, AharaanAhAre ya diyarAiM caubhaMgo kAyavyo / diyA gahitaM diyA bhuttaM, evaM cubhNgo|| [bhA.1936] jo haTThassAhAro, cauvvidho pArigAsiyaM taM tu / niMbapalolAdIyaM, sati lAbhe jaMca paribhujati // cU-haTTo nirogo nivvAdhito samatyo, tassa jo AhAro asanAi-caubbihotaM pariyAsiuM jo muMjati / caubhaMgeNa tassa pacchittaM / liMbapaDolAiyaM ca jaM sati lAbhe pariyAsiyaM bhuMjati // caubhaMge tassa ya pacchittaM imaM[bhA.1937] catubhaMge catugurugA, AhAretare ya hoti catulahugA / suttaM puNa taddivasaM, jo dhuvati acetanA plaase|| cU-AhAre pariyAsite causu vi bhagesu caugurugaM, 'itare' anAhArime, causu vi bhagesu caulahuM imaM puNa suttaM jo taddevasiyaM acittaM dhuviuM bhuMjati tassa bhvti|| anAhArimaM pariyAsiyaM paDucca bhannati[bhA.1938] bhayaNapadANa catuNDaM, annatarAeNa jo tuAhAre / niMba paDolAdIyaM, so pAvati ANamAdINi / / cU-cauro bhaMgA bhayaNA padA, tehiM jo AhAreti tassa ANAdi dosaa|| saMphANaM ti suttapadaM, tassimA vakkhA[bhA.1939] sIteNa va usiNeNa va, viyaDeNaM dhovaNAtu saMphANi / ahavA jAyaM dhovati, saMphAho uNa negaahN|| cU-negAhA negAhaM, anegadivasapiMDitANi dhovati // imA virAhaNA[bhA.1940] chaTThavata-virAdhaNatA, pANAdI takkaNAyi saMmucche / taddevasite vi aNaTThA tannissitaghAta bhuNjte|| cU-chaTuMrAtIbhoyaNavayaM,taMvirahijjati, macchiyAtipANAtatya nileti,tegihakoiliyAtiNA takiJjati / tesu vA piMDiesu kuMthumAti samucchaMti AdizabdaH tarkaNAdidoSa pratipAdakaH, yathA gavAdIn brAhmaNAn pribhojyet| eteparivAsatedosA |ime "taddevasite" taddevasiteviliMbapattAti aNaTThA ghettuM dhoviuM bhuMjaMtassa tannisiyapANighAto bhavati, dhovaMtassa ya plAvaNadoso, ato taddevasiyaM pina kappati bhuMjiuM // kAraNe kappati[bhA.1941] vitiyapadaM gelanne, vebruvaese ya dullabhe dvye| taddivasaMjataNAe, vIyaM gIyastha saMvigge // cU-gilANakAraNe vejjuvadeseNa saMphANe, dullabhadavvaM vA aNegadivase sNphaanneti| taddivasiyaM puNa parasaMphANiyaM geNhati / asati appaNA vi saMphANeta, taddivasiyammi alabhaMte bitiyamiti AgADhe paoyaNe gItattho saMvigga saMvigaraNaM pi karejja // taM puNa pittAdirogANaM pasamaNaTThA imaM geNhe
Page #402
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka: 5, mUlaM - 328, [ bhA. 1942 ] [bhA. 1942 ] paumappala mAtuliMge, eraMDe ceva niMbapatte ya / vejuvadese gahaNaM, gItatthe vikaraNaM kujjA / / cU- pittudae ya paumuppalA, sannivAe mAuliMgaM, vAte eraMDo, siMbhe niMbapattA / "taddivasaMjayaNAe" tti asya yAkhyA - "vejjuvaese gahaNaMti" / "bitiyaM saMvigga' tti asya vyAkhyA - "gIyatthe vikaraNaM kujjA" / / [bhA. 1943] saMphANitassa gahaNaM, asatI ghettUNa appaNA dhove / taddivasigi laMbhAsati, negA vinisA tu saMphANe // - taddevasiyassa alAbhe anegadivase vi dhareti / 399 mU. (328] je bhikkhU pADihAriyaM pAyapuMchaNaM jAittA "tAmeva rayaNI paJcappiNissAmi tti" sue paJcappiNati, paJcappiNaMtaM vA sAtijati // cU- pratIpaM haraNaM prAtihArya, taM ajja amuyavelAe rAtovA AnIhAmi tti sue kalle Aneti tassa mAsalahuM ANAtiyA ya dosA / mU. (329) je bhikkhU pADihAriyaM pAyapuMchaNaM jAittA "sue paccappiNissAmi tti" tAmeva rayaNi paJcappiNati, pacappiNaMtaM vA sAtijjati / / [bhA. 1944 ] pAuMchaNagaM duvidhaM, bitioddesammi vannitaM puvvaM / taM pADihAriyaM tU, geNhaMtA''NAdiNo dosA / / cU- ussaggiyaM avavAtiyaM ca puvvaM bitioddese sabheyaM vanniyaM / taM jo pADihAriyaM geNhati, tassa ANAdiyA dosA || ime pADihAriyadosA [bhA. 1945] naGke hita vissarite, aNappiNaMtammi hoi voccheo / pacchAkamma pavahaNaM, dhuvAvaNaM vA tayaTThassa // cU- bhikkhAi ar3aMtassa paDiyaM naTTaM, teNageNa hariyaM, sajjhAyAti bhUmIgayassa kato vissariyaM, etehiM kAraNehiM aNapiNaMtassa tadannadavyassa sAhussa vA voccheo haveja, gihattho vA annaM pAuMchaNaM karejja, pacchAkammaM vA ThaviyaM jaM acchati pavahaNa karejja / tassa dhuvAvaNaM davAvaNaM tadaTThassa pAdapuMchaNarasa annaTTaM vA mullaM davAvejja tamhA pADihAriyaM na geNhejjA / / [bhA. 1946 ] uvvattAe puvvaM, gahaNamalaMbhe u hoi paDihArI / taM piyana chinnakAlaM dosA te ceva chinnammi // cU-jaM pADihAriyaM niddejjaM taM uvvattA gahaNaM puvvaM tArisaM ghettavvaM, tArisassa alaMbhe pADihAriyaM ajaM vA kalle vA chinnakAlaM na kareti / geNhaMteNa bhANiyavvaM - katA vi kae kajje AnehAmi / dosA chinnammite ceva aje sue vA appehAmi tti / chinnakAle katAti vAghAto havejja tato aNappiNaMto mAyA mosaM adattaM bhavati // so sAhU imehiM kAraNehiM pADihAriyaM geNhati [bhA. 1947 ] naTTe hita vissarite, jhAmiya vUDhe taheya parijunne / asatI dullabhapaDisehao ya gahaNaM paDihArie cuhaa| cU- jhAmitaM daDuM, vUDhaM natiuttaraNeNa, kAleNa vA khutthaM parijunna, asati pADihAriyaM na
Page #403
--------------------------------------------------------------------------
________________ 400 nizItha-chedasUtram -1-5/329 labbhati, dullabhe vA jAva labmati, paDinIeNa vA paDisehito imaM caubvihaM pADihAriyaM geNhatiussaggussaggiyaM / ussagiya -avavAiyaM / avavAiyaM, ussaggiyaM / avavAyAvavAtiyaM // 1 anAbhogeNakate chinnakAle, alabbhaMtevA chinnakAle kte|donnh visuttANa vivaccAsakaraNe jahA gAhA[bhA.1948] taMpADihAriyaM pAyapuMchaNaM giNhiUNa je bhikkhU / voccatthamappiNAdI, so pAvati aannmaadiinni|| cU-taM pADihAriyaM chinnakAlaM geNhittu tammiceva kAle appeyavvaM // vivarIyamappiNaMtassa ime dosA[bhA.1949] mAyAmosamadattaM, apaccao khisaNA uvaalNbho| voccheda-padosAdI, voccatthaM appinaMtassa / / [bhA.1950] bitiyapade vAghAto, hojjA pahuNo vi appaNo vA vi / etehiM kAraNehiM, voccatthaM appiNijAhi / / cU-pabhuNo nivisayAtI vAdhAyakAraNA hojja / appaNo ime[bhA.1951] gelanna vAsa mahitA, paDiNIe rAyasaMbhama-bhae vA / aha samaNe vAghAto, nivvisagAdI ya itrmmi|| ghU-gilANo jAto, vAsaMmahitA vA paDati, paDinIo vA aMtare, rAyaduTuMbohiyAdibhayaM vA, aggimAtisaMbhamaM vA jAtaM, ete samaNe vaaghaatkrnnaa|| mU. (330)je bhikkhU sAgAriya-saMtiyaM pAdapuMchaNaMjAittA "tAmeva rayaNi paJcappiNissAmi tti" sue paJcappiNati, paJcappiNaMtaM vA sAtijati / / - mU. (331) je bhikkhU sAgAriya-saMtiyaM pAdapuMchaNaM jAittA "sue paJcappiNissAmi tti" tAmeva rayaNiM paJcappimiti, paJcappiNaMtaM vA sAtijati // cU-sAgArio sejjaatro| mU. (332) jebhikkhUpADihAriyaMdaNDayaM vA laTThiyaM vA avalehaNiyaM vA velu-sUI vA jAittA "tAmeva rayaNiM pacappiNissAmitti" sue paJcappiNati, paJcappiNataM vA sAtiJjati / / mU. (333) je bhikkhU pADihAriyaM daMDayaMvA laTThiyaM vA avalehaNiyaM vA velu-sUI vA jAittA "sue paJcappiNissAmitti" tAmeva rayaNiM paJcappiNati, paJcappiNataM vA sAtijati / / mU. (334) je bhikkhU sAgAriya-saMtiyaM daMDayaM vA laTThiyaM vA avalehaNiyaM vA velu-sUI vA jAittA "tAmeva rayaNiM paJcappiNissAmi tti" sue paccappiNati, paccappiNataM vA sAtijati // mU. (335)je bhikkhU sAgAriya-saMtiyaM daMDayaM vA laTThiyaM vA avalehaNiyaM vA velu-sUI vA jAittA "sue paJcappiNissAmi ti" tAmeva rayaNiM paJcappiNati, paJcappiNaMtaM vA sAtijati / / cU, sUtrArthaH pUrvavat [bhA.1952]paDihArie jo tugamo, niyamA sAgAriyammi so ceva / daMDagamAdIsutahA, puvve avarammi ya padammi / / [bhA.1953] pAuMchaNagaM duvidhaM, bitioddesammi vannitaM puTviM / ___
Page #404
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-335, [bhA, 1954] 401 sAgAriya-saMtiyaM taM, geNhatANAdiNo dosA / / [bhA.1954] naTTe hiya vissarie, aNappiNaMte ya hoi voccheo| pacchAkamma pavahaNaM, dhuvAvaNaM vA tytttthss|| [bhA.1955] uvvattAe puvvaM, gahaNa alaMbhe ya hoja paDihAri / taMpiya na chinnakAlaM, te cciya dosA bhave chinne / / [bhA.1956] naDhe hita vissarite, jhAmiya vUDhe taheva parijunne / ___asatI dullabhapaDisevato ya gahaNaM sAgArie cauhA / / [bhA.1957]sAgAriya-saMtiyaM taM, pAyapuMchaNaM geNhiUNa je bhikkhU / voccatthamappiNei, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.1958] mAyAmosamadattaM, appacao khiMsaNA uvAlaMbho / voccheda-padosAdI, voccatthaM appinaMtassa / / [bhA.1959] gelanna vAsa mahiyA, paDinIe rAyasaMbhama-bhae vaa| ____ aha samaNe vAghAto, nibbisagAdI ya iyrmmi|| mU. (336) je bhikkhu pADihAriya seJjA saMdhArayaM paJcappiNittA docaM pi aNaNunna viya ahiDeti ahiDetaM vA sAtijati / mU. (337) --- evaM sAgAriya saMtie vi| mU. (338) je bhikkhU pADihAriyaM vA sAgAriya-saMtiyaM vA sejA-saMthArayaM paJcappiNittA docaM pi aNaNunaviya ahiDhei, ahiDetaM vA sAtijati // cU- sejA eva saMthArao sejjA - saMthArao / ahavA - sejjA savvaMgiyA, saMthArao aDDAija hattho / ahavA - sejjA vasahI, saMthArao puNa parisADimetaro vA / sAmiNo appeuM aNaNunnavettA puNo adhidveti pari jati tassa mAsalahuM / [bhA.1960] sejA-saMthAradurga, nijAjetuM gatAgate sNte| doccamaNaNunnavettA, tamadhiTuMtammi ANAdI / / ghU-parisADI aparisADI nijAyamANA appeuMgatAavasauNehiM pnycaagtaa|soysNthaaro taheva acchati / taM doccaM aNaNunnavettA puNo adhiDhetipari jati, mAsalahuMANAiyA ya dosA / / [bhA.1961] mAyAmosamadattaM, apaccao khiMsaNA uvaalNbho| vocchaepadosAdI aNannunnAtaM adhiTuM to|| cU-kAraNe adhiTeti[bhA.1962] vitiyapadamaNAbhogA, duvAdI vA puNo vi takkanna / AsannakAraNammi va adhiDhe addhANamAdisu vA // cU- anAbhogeNa vA adhiTeti, duThThAdi vA so adhiTeti, puNa na kiM ci bhaNAti, tena kajaM takkajaM, saMthAragasAmimmi pavisate takkajje ya uppanne adhiTTite, AsannaM turiyaM turie adhivettA pacchA anunnati addhANa pavannA vA ||imN vasahIe bitiyapadaM115126
Page #405
--------------------------------------------------------------------------
________________ 402 nizItha-chedasUtram -1-5/337 [bhA.1963] addhANe gelanne, oma'sive gAmANugAmi vi-vele / teNA sAvaya masagA, sItaM vA taMdurahiyAsaM / / ghU-addhANAdiehiM kAraNehiM aNaNunnaveMtA ahiDeti, bahiM rukkhamUlAtisuna vasaMti / / teNAtiehi kAraNehiM jaM puNa saMthArayaM vasahI vA aNaNunnAtaM adhiTeti taM imesiM[bhA.1964] sannI sannAtA vA, ahabhaddA 'nuggaho tti Ne manne / sunne ya jahA gehe, aNaNunnavituMtadA'dhiDhe / / ghU-sannI sAvao, sayaNAvA, ahAbhaddaovAanuggaha bhaNatijo tassa saMthArago vA vasahI vA adhidvinyjti|| mU. (339) je bhikkhU saNa-kappAsao vA unna-kappAsao vA poMDa-kappAsao vA amilakappAsao vA dIhasuttAI kareti, kareMtaM vA sAtijati / / cU-dIrgha-sUtraM karoti, dIhasuttaM nAma kattati, tassa mAsalahuM / [bhA.1965] poMDamayaM vAgamayaM, vAlamayaM vA vidIha suttaM tu| je bhikkhu kujAhI, so pAvati ANamAdINi // [bhA.1966] suttatthe palimaMtho, uDDAho jhusiradosa smmddo| __ hatthovadhAya saMcaya, pasaMga AdAna gamanaM ca // dhU-taM kareMtassa suttatthaparihANI, gArathiehiM diTe gihikammati uDDAho, jhusiraM ca taM, tammi jhusire dosA bhavaMti, masagAdi-saMpAtimA saMbajjhaMti, piMjijjate vAukAyavadho, saMmmaddadoso y| aviya bhaNiyaM____ "jIveNaMbhaMte! satAsamitaMeyativeyati calatighaTTatiphaMdatitAvamaMbaMdhati"-saMjamavirAhaNA, hatthovaghAto AyavirAhaNA, saMcae pasaMgo / ahavA-atipasaMgo taNavuNaNAdiyaM pi kareja sehajja ya unnikkhiukAmassa AyANaM bhavati AdAne ya gamaNaM bhavati / / bhave kAraNaM karejA vi[bhA.1967] addhANa niggatAdI, jhAmiya bUDhe taheva parijunne / dubbalavatthe asatI, dIhe vi hu suttae kujA // cU-"addhANe" ti dAraM / codagAha - addhANaM kiM dAra-gAhA gammati ? AyariyAha - suNehi[bhA.1968] uddaddare subhikkhe, addhANa pavaJjaNA tu dappeNaM / lahuyA puNa suddhapade, jaM vA AvajjatI tattha // cU- duvidhA darA vannadarA ya poTTadarA ya, te uddhaM pureti jattha taM uddaddaraM / jattha puNa sulabhaM bhikkhaM taM subhikkhaM / uddaddaragahaNAto nanu subhikkhaM gahiyaM? Ayariya Aha - no| kutaH? caubhaMgasaMbhavAt / uddaddaraM, subhikkhaM |no uddaddaraM, subhikkhaM / uddaddaraM, no subhikkhaM / no uddaddaraM, no subhikkhaM / paDhama-taiyabhaMgesu jo addhANaM dappaNa paDivajjati tassa caulahuyaM / suddhapade aha Aya-saMjamavirAhaNaM kiM ci Avajati to tanniSphaNannaM bhavati / / kAraNeNa gacchejA[bhA.1969] nANaTThA daMsaNaTThA, carittaTThA evamAdi gaMtavvaM / uvagaraNapuvapaDilehieNa satyeNa jayaNAe /
Page #406
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-339, [bhA. 1969) 403 cU-nANAdi-kAraNehiM jatA gammati tatA addhANovakaraNoggAhiteNa paDilehiteNa satyeNa suddheNa jayaNAe gaMtavvaM / esA gAhA uvariM savittharA vanninjehiti // [bhA.1970] satthe vi vaccamANe, assaMjata-saMjate tadubhae y| maggaMte jayaNadANaM, chinnaM pi hu kappatI ghettuM / / cU- nANAti-kAraNehiM gammamANe aMtarA teNA bhavaMti, te ya cauvihA- assaMjaya - paMtA paDhamo bhaMgo, saMjaya-paMtA bitiyabhaMgo / tadubhayapaMtA-tatiya bhaMgo, tadubhayabhaddA cauttho bhNgo|| etesiM bhaMgANa phuDIkaraNatyaM imA gAhA[bhA.1971] saMjata-bhaddA gihi-bhaddagA ya paMtobhae ubhaya-bhaddA / tenA hoti cauddhA, vigicaNA dosutu ytiinnN|| cU-saMjayabhaddA no gihibhaddA, no saMjayabhaddA gihibhaddA / ubhayapaMtA, ubhayabhaddA / bitiyatatiesujatINa vikiMcaNA bhavati / / [bhA.1972]jai deMta 'jAiyA jA, iyatti na vi deMti lahuga-gurugAya / sAgAradAna gamaNaM, gahaNaM tasseva na 'nnassa / / cU- sAhU ajAtitA gihIhiM jati tANa cIre deti to caulahuM / aha jAtitA na deMti to cugurugN| adinne uDDAhaM, padosaMvA kareja / "sAgAraM" paDihAriyaM deti, jassa taM cIraM dinnaM so jati anneNa paheNa gacchati sAdhUNa vitato gamaNaMcIraThThA, jAheaddhANAto viniggato tassamIvAto sAdhUtameva cIraM geNhati, no annaM / / "jayaNAdAnaM" imaM / [bhA.1973] daMDa-paDihAra-vajaM, col-pddl-pttbNdh-vjNc| parijunnANaM dANaM, uDDAha padosa rakkhaTThA / / cU- mahaMtA junna kaMbalI saraDitA DaMDaparihAro bhannati / DaMDaparihAro, colapaTTo, paDalA, pattagabaMdho ete na dioNti |avsesaa paDijunnA dijaMti - uDDAha - padosa - rakkhaTThA / / "chinnaM pi hu kappate ghettuM" tameva, avisaddAto[bhA.1974]dhotassa va rattassa va, annassa va geNhaNammi caulahugA / taMceva ghettu dhotaM, paribhuMje junnamujhe vA // cU-jati tena gihattheNa dhorattaM vA annahA vA asAhupAoggaM kataM ti na gehAti to caulahugA, ato tameva ghettuM dhotaM sAdhupaoggaM kAuM paribhuMjati, atijunnaM vA ujjhati // paDhamo bhaMgo gato / idAni bitiyabhaMgo / tattha puNo caubhaMgo saMbhavati-saMjatIto vivittA, no saMjatA / no saMjatIo vivittA, saMjatA |sNjtiito saMjatA vivittA / no saMjatIo no saMjatA vivittaa| [bhA.1975] saTTANe anukaMpA, saMjati paDisArite nisaTTe ya / asatI tadubhae vA, jataNA pddissthmaadiisu|| cU- jattha saMjatA gihI ya uddUDhA na saMjatIo tatstha saMjatINa saTThANaM sAhU te anukaMpiyavyA teSAM dAtavyamityarthaH / sAhUhiM saMjatisaMtiyaM pADihAriyaM ghettavyaM / jattha saMjatIo nihatthA ya
Page #407
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 1-5/339 uddUDhA na saMjatA tattha sAdhUNaM saMjatIto saTTANaM tAsAM tAtavyam / tAsi puNa detehiM nisaTTaM niddejjaM dAtavyaM / tadubhayaM sAdhu sAdhuNIo ya / tesiM asatIte jayaNAe paDisatthamAdiesu maggaMti // [bhA. 1976 ]na vivittA jattha munI, samaNI ya gihI ya tattha uhUDhA / saTTANa'nukaMpatahiM, samanunnitaresu vi taheva // 44 cU- samaNunna saMbhotitA, itare pAsatyAdi, pacchA gihI, savvAbhAce vi savvattha / puvvaM saMjatIo anukaMpaNijjA, sesesu savvattha AsannataraM ThANaM anukaMpaNijjaM // [bhA. 1977] liMgaTTha bhikkha sIte, giNhaMtI pADihAriyamimesu / amaNunnetaragihisuM, jaM laddhaM taMNibhaM deti // cU- savvAyareNa liMgaDA rayaharaNaM ghettavvaM / pattagabaMdho bhikkhtttthaa| sIyaTThA pAuraNaM / savvahA alabhaMte pADihAriyaM imesu geNhati amaNunnA asaMbhotitA, itare pAsatyAdi, pacchA gihIsu / jaM colapaTTAdi laddhaM tannibhaM paDisamappeMti / iha dvitIyabhaMge vyAkhyAyAmAne prathama-tRtIya-caturthabhaMgA api lezena spRSTA / gato bitiyabhaMgo // idAnaM tatio * [bhA. 1978 ] uDDe vi tadubhae, sapakkha parapakkha tadubhayaM hoti / ahavA vi samaNa samaNI, samaNunnitaresu emeva // cU- uddUDhaM muthi, tadubhayaM - sapakkho saMjatA, parapakkho gihatthA | ahavA - tadubhayaM samaNA, samaNIo ya / ahavA- samaNunnA saMbhoiyA, itare asaMbhoitA / ahavA - saMviggA, iyare asaMviggA // [bhA. 1979 ] samaNunnetara gihi-saMjatINa asati paDisatya-pallIsu / tihaTThAe gahaNaM, paDihAriya etare ceva // - dhU- samaNunnA saMbhoiyA, itare asaMbhoiyA pAsatthAiNo vA gihIsu vA saMjatIsu ya "asati" tti abhAve vatthAiyANa paDisatthe pallIsu vA jataMti paNagahANIe / saMjatINa natthi jayaNA, tAsiM java labbhati taheva ghettuM gattachAyaNaM kajjati / "tiNhaM" ti liMga - bhikkha-sIyaTTa gahaNaM kareMti / itaresuM paDihAriyassa, "etare" tti pAsatthA / ca saddAto asaMbhotiyagihi-saMjatIsu ya, "eva" avadhAraNe | ahavA - evaM ghettuM annammi laddhe paDihAriyaM tannibhaM appeMti // [ bhA. 1980 ] evaM tu diyA gahaNaM, ahavA rattimmi lejja paDisatthe / gItesu ratti-gahaNaM, mIsesu imA tahiM jayaNA || cU- panagahANIe eggami paDisatthe imA jayaNA - jati savve gItatthA to rAto ceva geNhaMti // ahavA - agItatthamIsA to imA jayaNA [bhA. 1981] vattheNa ca pAeNa va, nimaMtae'nuggata ca atyamite / Adicco udie tti ya, gahaNaM gIyattha- saMvigge // cU- paDisatto koi anuggate atthamite vattheNa nimaMteti, tattha jati ekko vA rAto ceva gaMtukAmo tAhe gIyatthA bhamaMti- tumhe vaJcaha amhe uite Aicce ghettumAgacchassAmI, te rAto ceva ghettuM satthassa maggato nAtidUre AgacchaMti, Thi ya satthe AgatA AloeMti / udite Adicce gahaNaM
Page #408
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-339, [bhA. 1982] 405 kAryati / evaM gIyatthasaMviggA geNhaMti / / palli-paDisatyANa vA abhAve[bhA.1982] khaMDe patte taha dabbha-cIvare taha ya htth-pihnnNtu| addhANa-vivittANaM, AgADhaM sesa 'nAgADhaM // cU-carmakhaNDaM,zAkAdipatraM, dama, cIraM,ghanaM gupphati, jahAmaggapAlIe / savvAbhAvegunjhadeso hatyeNa pihinnati, esa saMjatIe vidhI, saMjatimIsesa vA / egAgiyANa saMjayANaM icchAe tammi vihANeaddhANe vivittANaAgADhaM kAraNaM, sesaM addhANaM tammi uvakaraNAbhAve anAgADhaM na bhannati, sesaM vA jhAmitAite anAgADhA // [mA.1983]asati vihi-niggatA, khuDDugAdi pesati causu bggesu| appAheti va'gAraM, sAdhuMca viyAramAdigataM // cU- asati ti paDisatthapallimAisu, abhAve uvakaraNassa, addhANAto niggatAkhuDugaM pesaMti / causu vaggesu-saMjati saMjaya sAvaga sAvigANa ya, etesiM ceva cauNha vaggANa appAheti / ahAbhaddagANa vA khuDDagAbhAve viyAramAtigayaM sAdhu bhaNaMti- musiyAmo cIre nIneha / ettha saMjayA saDDhagA ya saMjayANa hatthAhatyi, saMjatI saDDikA ya saMjatINa deti hatthAhatyiM / / jattha saMjatIto saMjatANa deti saMjatA vA saMjatINaM tatthimA vihI[bhA.1984) khuDDI therANappe, AlogitarI Thavettu pvisNti| teviya ghettumatigatA, samaNunajaDhe jayaMtevaM / / cU-khuDDINaM asati itarA taruNI majjhimI sAhu Aloie uvakaraNaM Thavittu pavisati / te sAdhUtaM uvakaraNaM parihettA gAmaM pvisNti| samaNunnA saMbhoiyA tesu virahie evaM jayaMti / / [bhA.1985] addhANa-niggatAdI, saMviggA duvidha sanni asnnii| saMjati esaNamAdI, asaMviggA donni vI vaggA / / cU-je addhANaniggatAta musitAAdisaddAtoaniggatA vAjevisUraMti tevakkhamANavihANeNa jayaMti / saMviggA duvihA - saMbhotitA annasaMbhoiyA ya / sannI duvidhA - saMviggabhAviyA asaMviggabhAviyA ya / asannI duvidhA - AgADha - micchadiTTI anAgADha micchaddiTTI y| ujjamaMtasaMjatIsu vikappo nasthi / donni vaggA - sAhuvaggo sAhuNivaggo ya puNo / ekkeko duvidho kajati-saMviggapakkhio asaMviggapakkhio ya // "sanni-asanni" tti asya vyAkhyA[bhA.1986] saMviggetarabhAviya, sannI miccho tu gADha'nAgADhe / ___ asaMvigga-migAharaNaM, abhaUgaha-micchesu visaM hIlA / / cU- puvvaddhaM gatArthaM / asaMviggabhAvitA te magA / hariNadiTuMteNa akappiyaM deti / AgADhamicchAdiTTI visaMvAdeti, hIlaM vA kareti, tena tesu paDhamaM na geNhati // esu paDhamaM geNhati[bhA.1987] saMcigga-bhAvitesuManagADhesuMjataMti pnngaadii| uvaeso saMghADaga, puvvagahitaM tu annesu / /
Page #409
--------------------------------------------------------------------------
________________ 406 nizItha-chedasUtram -1-5/339 cU-saMviggabhAvitesusuddhaM, tesuasatianAgAdamicchesusuddhaM, tesuasati asaMviggabhAvitesu suddhaM / tesu asati anAgADhabhAvitesu suddhaM, tesu asati annasaMbhotiyovadiTTakulesu magaMti suddhaM, asatiannasaMbhotiyasaMghADaeNa suddhaM, asati "annesuM'tiannasaMbhotitesuputvovaggahiyaM suddhaM // [bhA.1988] uvaeso saMghADaga, tesi saTThAi puvvagahiyaM tu| ahinava-purANa suddhe, uttaramUle sayaM vA vi|| ghU-annasaMbhotitesu uvadesasaMghADagavidhiMjAhe aikaMtotAhe annasaMbhotiesupuccogahiyaM sayaTThAe uttaramUlaguNesu suddhaM, taM ahinavaM purANaM vA, puvvaM ahinavaM geNhaMti, pacchA purANaM / "jataMti paNAi"tti tato pacchA paNagaparihANIe jataMti, jAhe mAsalahuM pattA tAhe paastthaatisu|| [bhA.1989] uvaeso saMghADaga, puvvaggahitaM ca nitiyamAdINi / __ abhinava-purANa suddhaM, pubvamabhuttaM tato bhuttaM / / cU-nitiyAtitesu uvadiTThagharesumaragati / asati nitigAtisaMghADageNa uppAeMti / asati tesu ceva nitiyAtiesujaM pubbogahitaM suddhaM navaM aparibhuttaM taM gehNti| tassAsati tesuceva jaMtaM puyogahitaM / purANaM aparibhuttaM geNhaMti / / asyaivArthasya vizeSa-jJApanArtha sapunarapyAha[bhA.1990] uttaramUle suddhe, navaga-purANe caukkabhayaNevaM / parikammaNa-paribhoge, na hoti dosA abhinavammi // cU-mUlaguNa-uttaraguNesusuddhaM navaMaparibhuttaM, pacchA etthaceva purANaM aparibhuttaM, pacchA ettha ceva navaM paribhuttaM, pacchA ettha ceva purANaM paribhuttaM / evaM bitiyAti-vikappesu vi cauro bhaMgA bhaNitavvA / kamhA navaM puvvaM ? atra kAraNamAha "parikammaNa" pacchaddhaM / na parikammaNadoso, sugaMdhavAsiyAvidhi-paribhogadosA ya na bhavaMti / / [bhA.1991] asatI ya liMgakaraNaM, pannavaNaTThA sayaM va gahaNaTThA / AgADhakAraNammI, jaheva haMsAdiNaM gahaNaM // cU-savvahA asati uvakaraNassa sakkAti-paraliMgakaraNaM kajjati, tena liMgeNa uvasagAti pannavijjaMti, talliMgaTTitaihi vA uvakaramaM gheppati, annahA na labmati / savvahA abhavA jaheva haMsatellAdiyANa gahaNaM diTuM uvakaraNassa vi taheva / athavA - haMso teNago, jahA haMso gahaNaM kareti kajati, tahAvi asati suttaM jAettA tuNAveti / asati sutta jAettA appasAgArie taMtu kAeti / kArA asati dIhasuttayaM pi kareti / / [bhA.1992] seDuga rUte piMjiya, peluggahaNe ya lahuga dppennN| tavakAlesu visiTTA, kAraNe akameNa te ceva // cU-seDuyo kappAso, rUaMuTThiyaM, rUyapaDalaM piMjiyaM, tameva calitaM pelU bhaNNati / etesiM dappato gahaNe caulahuM tavakAlavisiTTha / kAraNe puvvaM pelU, pacchA rutaM, pacchA sedduo| ukkamagahaNe caulahu~ /
Page #410
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-339, [bhA. 1993] 407 [bhA.1993] kaDajogi ekkago vA, asatIe nAlabaddha-sahito vA / nipphAte uvagaraNaM, ubhao pakkhassa pAuggaM / cU-kaDajogI gItattho, jena vA gihavAse kattiyaM taMtukAtitaM vA so kaDajogI, ekkao uvakaraNaM uppAeti, erisassaasatI nAlabaddha saMjatI-sahio ubhayapakkhassa pAoggaMuvakaraNaM uppaaeti|| [bhA.1994] aggItesu vigice, jaha lAbhaM sulabha-uvadhi-khettesu / pacchittaM ca vahaMtI, alAbhe taM ceva dhAreMti // cU-agItavatimissAsulabhauvadhikhettusAgatAannovakaraNelabbhamANepucovakaraNaMjahAlAbhaM vikiMciMti, ahAlahugaM ca pacchittaM vahati agIyapaccayanimittaM, annassa abhAvetaM ceva dhreNti| aha sabve gIyatthA tAhe annammi alabbhamANe jaM AhAkammakaDaM vidhIe uppaiyaM taM paricayaMti vA navA icchetyarthaH // [bhA.1995] eseva gamo niyamA, sesesu padesu hoi naayvyo| jhAmitamAdIesuM, puvve avarammi ya padammi / / mU. (340) je bhikkhU sacittAiM dAru-daMDANi vA velu-daMDANi vA vetta-daMDANi vA karei, kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (341) je bhikkhU sacittAI dAru-daMDANi vA velu-daMDANi vA vetta-daMDANi vA dharei, dharetaM vA sAtiJjati / / mU. (342) je bhikkhU sacittAraiMdAru daMDANi vA velu daMDANi vA vetta daMDANi vA pharibhuMjai paribhuMjataM vA saatinyjti| cU-sacittA jIvasahitA, veNU vaMso, vetto vivaMsabheoceva, dAruMsIMsavAdikaraNaM / parahastAd grahaNamityarthaH / grahaNAduttarakAlaM aparibhogeNa dharaNamityarthaH / [bhA.1996] saccittamIsage vA, je bhikkhU daMDae kare dhare vaa| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // [bhA.1997] sayameva chedaNammI, jIvA diTTe pareNa uDDAho / parachiNNa mIsadosA, bhAreNa virAhadhanA duvidhA / / cU- sayaM cheyaNe jIvovaghAto, pareNa diDhe uDDAho bhavati / parachinne vi mIsavaNassati tti jIvovaghotA bhavati, sArdratvAcca / guru gurutvaadaatmsNymopghaatH|| [bhA.1998] suttanivAto etthaM, parachinne hoti daMDae tividhe| so ceva mIsao khalu, sese lahugA ya gurugaay|| cU-tividho - vaMsa-vetta - dArumayo ya, so ceva parachinno mIso bhavati, ettha suttanivAto sesa tti sacitte paritte caulahuaM, anaMte cauguruyaM // [bhA.1999] bitiyapadamaNappajjhe, gelaNNa'ddhANa sAvayabhae vA / uvadhI sarIra teNaga, paDimIte sANamAdIsu / / cU-aNappajjho kareti // gilANa-addhANesu imaM vakkhANaM
Page #411
--------------------------------------------------------------------------
________________ 408 nizItha - chedasUtram - 1-5/342 [bhA. 2000] vahaNaM tu gilANassA, bAlA uvadhI palaMba addhANe / acitte mIsetara, sesesu vi gahaNa jataNAe / cU- gilANo bAlo uvahI palaMbANi vA addhANe vujjhaMti, sAvayabhae nivAraNaTThA gheppaMti, uvahisarIrANa vahaNaTThA teNaga-paDinIya-sANamAdINa nivAraNaTThA puvvaM acittaM, pacchA mIsaM, "sesA" parittAnaMtA, pucvaM parittaM, pacchA anaMtaM // mU. (343) je bhikkhU cittAiM dAru-daMDANi vA velu-daMDANi vA vetta- daMDANi vA karei, kareMtaM vA sAtijati // mU. (344) je bhikkhU cittAiM dAru-daMDANi vA velu-daMDANi vA vetta daMDANi vA dharei, dhareMtaM vA sAtijati // mU. (345) je bhikkhU cittAiM dArudaMDANi vA velu daMDANi vA vettaM daMDANi vA paribhuMjai paribhuMjaMtaM vA sAtijati / mU. (346) je bhikkhU vicittAiM dArU-daMDANi vA velu daMDANi vA vetta- daMDANi vA karei kareMtaM vA sAtijjati / mU. (347) je bhikkhU vicittAiM dArU daMDANi vA velu daMDANi vA vetta daMDANivA dharei dhareMtaM vA sAtijjati / mU. (348) je bhikkhU vicitAIM dAru daMDANi vA velu daMDANi vetta daMDANi vA paribhuMjai paribhuMjaMtaM vA svatijati / cU-citraka ekavarNaH / vicitro nAnAvarNaH / kareti dhareti vA tassa mAsalahu~ / [ bhA. 2001] citteya vicatte ya, je bhikkhU daMDae re dhare vA / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU- citto nAma egatareNa vaNNeNa ujjalo, vicitto dohiM vaNNehiM, cittavicitto paMcavaNehiM || [bhA. 2002] sahajenAgaMtUNa va, annatarajuo ya cittavaNNeNaM / duppabhitisaMjuo puNa, vicitte avibhUsie suttaM / / cU- sahajo nAma tadadravyotthitaH, kalmASikA vaMzaDaMDakavat, AgaMtuko citrakarAdicitritaH, sUtrasyAbhiprAyo avibhUSAbhUSite prAyazcittaM bhavati / [bhA. 2003] bitiyapadamaNapajjhe, gelaNe asatI addhANaM saMbhama bhae vA / uvadhI sarIra teNaga, paDinIe sANamAdisu vi // cU- annasiM DaMDagANaM abhAve cittavicittAdi geNhaMti // mU. (349) je bhikkhU navaga-nivesaMsi vA gAmaMsi vA jAva-sannivesaMsi vA anuppavisittA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijjati / / - paDhamA vAsaM navaM, karAtiyANa gammo gAmo, karo jattha na vijati taM navaraM, dhUlI pagAro jassa taM kheDaM, kuNagaraM kabvaDa, aDDAijjajoyaNamabdhaMtare jassa goulAdINi natthi taM maDaMbaM, jaleNa thaleNa dosu vi muhaM doNamuhaM, jalapaTTaNaM purimAtI, thalapaTTaNaM AnaMdapurAti, AsamaMtAvasAsamAdi,
Page #412
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUla-349, bhA. 2003) 409 satthaTThANaM nivesaNaM, vaNiyA jatya kevalA vasaMti, nigama, vAsAsu kisiM kAuM pabhAyavarise taM dhanaMjatthadugge saMboDhuvasaMtitaM saMbAhaM, rAyAdhiTThiyA rAyahANI-etesujo asanAdi geNhati tassa mAsalahuM ANAdiyA ya bhadda-paMtadosA ya / [bhA.2004] gAmAi-saNNivesA, jettiyamettA ya AhayA sutte / tesU asanAdIni, geNhatA''nAiNo dosA / / [bhA.2005] maMgalamamaMgale yA, pavattaNa nivattaNe ya thirmthire| dosA nivvisamANe, puDhavImAdINa citttthmmi|| cU-bhaddo anAvAsiu kAmovisAhuMdaNa maMgala tti kAuM Avoseti, evaM pvttnnN| thirIbhUte ya bhaNati-aho sAhudarisaNaM dhanna, sAghUNa vA paDhamaMbhikkhApadANaM kataM teNathirIbhUtA | annataraM uggamadosaMtesiMannesiM karejja ! paMtopuNa AvAsiukAmovisAdhuMdaTuMamaMgalaM tikAuMnAvAseti evaM nivattaNaM / atthire vA jAte bhaNaMti__ "kuto amhANaM suha"ti jaM paDhamaM te luttasirA diTThA, paDilAbhiyA vA, bhikkhaM vA tehiM bhamADitA, tesi annesiM vA tattha vA bhattAti nivAriyaMti, aMtarAyadosA ya / e nivissamANe dosA / niviTe sacittapuDhaviyasaMghaTTaNAdidosA, AdisahAo AUhariyakkAo vA bhave / / [bhA.2006] maMgala-buddhipavattaNa, adhikaraNa thirammi hoti taM ceva / appaDipoggalaThANe, obhAvaNamaMtarAyAdI / / cU-(pUrvArdha gatArtham] ThANa tti ThAyaMtANa sAhudarisaNe / ahavA-ahApaDivattIeetesiMapaDipuggalaM nAmadAriddatAtAhe bahujanamajjhepaMtAobhAsaMti annesi pi dijjamANe nivAreMti, aNtraaydosaa|| [bhA.2007] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, jataNA gahaNaM tu gIyatthe / / cU-jayaNAe gIyattho gahaNaM kareti // sA imA jayaNA[bhA.2008] pucapavatte gahaNaM, ukkhittaparaMpare ya aNabhihaDe / cullIpadesarasavati, parimalite rukkhdddvaadii| cU-navaga-nivesepuvvapabvattaparivesaNAe gehaMtimApavattaNedoso bhvissti|jNpubukkhittN paraMparanikkhittaM ca taM gehaMti saTTAnaTuM, no abhihaDaM / cullipadese viddhattho puDhavikAo tatya gehaMti, bhattarasavaipaese jaMvA gorugamAdIhiM parimaliyaM ThANaM tattheva gehaMti, rukkho vA jattha davo AdisaddAto gomuttigaadisu|| mU. (350) je bhikkhU navaga-nivesaMsi vA ayAgaraMsi vA taMbAgaraMsi vA tauAgaraMsi vA sIsAgaraMsi vA hirannAgaraMsi vA suvaNNAgaraMsivArayaNAgaraMsi vA vairAgaraMsi vA anuppavisittA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei paDiggAheMtaM vA sAtijati / / cU-ayaM lohaM, taMjattha uppajati so ayAgaro, tavu, taMbaM, sIsagaM, hiraNNaM ruppayaM, suvaNNaM, vairaM ratna vizeSaH pASANakaH tattha jo geNhati tassa mAsalahuM, ANAdiyA dosaa|
Page #413
--------------------------------------------------------------------------
________________ 410 nizItha-chedasUtram -1-5/350 [bhA.2009] ayamAi AgarA khalu, jattiyamettA ya AhiyA sutte| tesU asanAdIni, geNhaMtA''NAdiNo dosA / / [bhA.2010] maMgalamamaMgale vA, pavattaNa nivattaNe ythirmthire| dosA nivvisamANe, ime ya dosA nivitttthmmi| cU- ime ya dosA niviTe[bhA.2011] puDhavi-sasarakkha-harite, sacitte mIsae hie sNkaa| sayameva koi gimhati, tannIsAe ahava anne|| cU-navaga-nivese asatthovahatA sacittapuDhavI / ahavA - dhAu - maTTitA khatA tAe hatyA kharaMTitA, sasarakkheNa vA hattheNa deja, navaga-nivesevA hariyasaMbhavo, sacittamIsassa / tattha annena suvaNNAtite harite sAhU saMkijati / - ahavA - koi saMjato luddho unnikkhamiukAmo sayameva geNhati / ahavA - sAhunissAte anno koi gennhti|naa AsaMkAegeNhaNa-kaTTaNAtiyA dosaa| jamhA ete dosA tamhA navaganivesesu nogeNheja // kAraNe geNhejA vi[bhA.2012] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelnnnne| __ addhANa rohae vA, jataNA gahaNaM tu gItatthe // mU. (351) je bhikkhU muha-vINiyaM karei, kareMtaM vA saatijti|| mU. (352) je bhikkhU daMta-vINiyaM karei, kareMta vA sAtijati / / mU. (353) je bhikkhU uTTha-vINiyaM karei, kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (354) je bhikkhU nAsA-cINiyaM karei, kareMta vA sAtijati / / mU. (355)je bhikkhU kakkha-vINiyaM karei, kareMta vA sAtijati / / mU. (356) je bhikkhU hattha-vINiyaM karei, kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (357) je bhikkhU naha-vINiyaM karei, kareMtaM vA sAtiJjati / / mU. (358) je bhikkhU patta-vINiyaM karei, kareMta vA sAtijati / / mU. (359) je bhikkhU puppha-vINiyaM karei, kareMta vA sAtiJjati // mU. (360) je bhikkhU phala-vINiyaM karei, kareMtaM vA sAtijati // mU. (361) je bhikkhU bIya-vINiyaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (362)je bhikkhU hariya-vINiyaM karei, kareMta vA sAtijati / / mU. (363) je bhikkhU muha-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtiJjati / / ma.(364)je bhikkha daMta-vINiyaM vAei, vAeMtaMvA sAtijati / / mU. (365)je bhikkhU uTTa-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati / / mU. (366) je bhikkhU nAsA-vINiyaM vAei, vAetaM vA sAtijati / / mU. (367) je bhikkhU kakkha-vINiyaM ghAei, vAeMtaM vA sAtijati / / mU. (368)je bhikkhU hattha-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtiJjati / /
Page #414
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 5, mUlaM - 369, [bhA. 2012] mU. (369) je bhikkhU naha vINiyaM vAei, vAetaM vA sAtijati // mU. (370) je bhikkhU patta-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati // mU. (371) je bhikkhU puppha-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijjati / / mU. (372) je bhikkhU phala-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati // mU. (373) je bhikkhU bIya-vINiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati // pU. (374 ] je bhikkhU hariya- vINaNiyaM vAei, vAyaMtaM vA sAtijati / / cU- muha-vINiyAtIhiM vAditrazabdakaraNaM / vitiyasutte muhavINiyaM kareMto mohodIrake sadde kareti, annataragrahaNAt saMyogamavekkhati taM pagAramAvaNNANi tahappagArANi tata-vitataprakAramityarthaH / [bhA. 2013] muhamAdi vINiyA khalu, jattiyamettA ya AhiyA sutte / sadde anudinne vA udIyaMtammi ANAdI / / cU- anuviSNaM je mohaM jaNeti, uvasaMtaM vA udIreti // , 411 [bhA. 2014] savigAra amajjhatthe, mohassa udIraNA ya ubhayo vi / punarAvattI dosA, ya vINigAo ya saddesu // dhU- savigAratA bhavati, logo ya bhaNati - aho imo savikAro pavvaMtito / majjhattho rAgadosavitto, so puNa amajjhattho / appaNI parassa ya mohamuIreti, punarAvatti nAma koi bhuttabhogI pavyatito so citeti amha vi mahilAo evaM kareMti, tassa punarAvattI bhavati / annesiM vA sAhUNaM suttA paDigamaNAdayo dosA bhavaMti / vINiyAsu vaNiyAsaddesu ya ete dosA bhavaMti // [bhA. 2015] itthi - pariyAra - sadde, rAge dose taheba kaMdappe / gurugA gurugA gurugA, lahugA lahugo kameNa bhave // cU-iItthi- sadde cauguruM / pariyAra sadde cauguruM / annatara- saddaM rAgeNa kareti cauguruM / etesu tisu caugurugA / doseNa kareti chau lahugA / kaMdappeNa kareti mAsalahu~ / [bhA. 2016]bitiyapadamaNappajhe, kareja avikovio va appajjhe / jANatecA vi puNo, saNNA sAgAramAdIsu // cU- aNappajjho kareti, avikovito vA seho kareti, diyA rAto vA addhANe milaNaDDA saNNAsaddaM kareti, bhAvasAgAriyapaDibaddhAe vA vasahIe saddaM kareMti, jahA taM na surNeti // mU. (375) je bhikkhU uddesiyaM sejjaM anupavisara; anupavisaMtaM vA sAtiJjati / / - uddezya kRtA auddezikA, uvAgacchati pravisati tassa mAsalahu~ / [bhA. 2017] oheNa vibhAgeNa ya, duvihA uddesiyA bhave sijjA / oheNevatiyANaM, bArasabhedA vibhAgammi // cU- oho saMkhevo avisesiyaM samaNANaM vA mAhaNANaM vA na niddisati / evaM vA avisesete paMcanha vA chaha vA jaNANa aTThAe katA jAhe paviTThA bhavaMti tAhe jo anno gaNaNAdikkato pavisati tassa kappati /
Page #415
--------------------------------------------------------------------------
________________ 412 nizItha-chedasUtram -1-5/375 esA hu uddesiyA bArasabheyA vibhAge bhavati // [bhA.2018]jAmAtiya-maMDavao, rasavati rh-saal-aavnn-gihaadii| paribhogamaparibhoge, cauNhaTThA koi saMkape / / cU-jAmAtiyA-nimittaMkAyamANamaMDavo kato AsI, bhatte vA rasavatI katA AsI, rahaTThAe vAsAlA katAAsI, vavaharaNaTTA vA AvaNo kato AsI, appaNo vA gihaM kataMAsI, appaNA paribhuttaM vA aparibhuttaM vA appaNo niruvabhojIbhUyaM na bhuMjati / / imesi cauNhaM[bhA.2019] uddesagA samuddesagA ya Adesa taha smaadesaa| imeva kaMDe cauro, kammamivi hoti cattAri / / cU-eyassa imaM vakkhANaM[bhA.2020] jAvaMtiyamuddeso, pAsaMDANaM bhave samuddeso / samaNANatu Adeso, niggaMthANaM samAdeso // cU-AcaMDAlA jAvatiyaM uddesa bhaNNati / sAmaNNeNaM pAsaMDINaM samuddezaM bhaNNati / samaNA niggaMtha sakka tAksA geru ya AjIva-etesu uddilaM AdesaM bhaNNati / niggaMdhA sAhU, tesiM uddiSTaM samAdesaM bhnnnnti|| kaDe viete ceva cauro bhaMgA / imaM visesalakkhaNaM[bhA.2021] saDita-paDitANa karaNaM, kuDDakaDAdINa saMjatahAe / emAdikaDaM kamma, tu bhuMjituMjaM puNo kuNati / / cU- kuDDakaDAtImaM saDitaM saMjayaTThA kareti, kuDDakaDAtINa khaMDaM paDiyaM saMjayaTThA kareti, AdiggahaNeNaMchAvaNathUNAdiyANa evamAdi karDa bhaNNati / kammu puvyakayaM bhaMjittA teNeva dAruNA cokkhataraM annaM kreti|| taM kammaM bhaNNati[bhA.2028]uddesiyammi lahugo, causu vi ThANesu hoi u visittttho| emeva kaDe guruo, kammAdima-lahuga tisu gurugaa|| cU-ohuddeze mAsalahuM / vibhAguddese causu vi bhaMgesu mAsalahuM tavakAlavisiTuM / kaDe causu vibhedesu mAsaguruMtavakAlavisesiyaM / kamme jAvaMtayabhede caulahuyaM / sesesu tisucauguruM / / [bhA.2023] suttanivAto Ahe, AdivibhAge ya causu vi padesu / etesAmannataraM, pavisaMtA''NAdino dosaa| [bhA.2024] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, jayaNAe kappatI vasituM / / cU-jayaNA jAhe paNagahANIe mAsalahuM ptto|| mU. (376) je bhikkhU sa-pAhuDiyaM sejaM anupavisai, anupavisaMtaM vA sAtiJjati / / cU- jammi vasahIe ThiyANa kammapAhuDaM bhavati sA sa-pAhUDiyA chAvaNa-levaNAdi-karaNa
Page #416
--------------------------------------------------------------------------
________________ 413 uddezaka : 5, mUlaM-376, [bhA. 2024] mityarthaH / sA imA sapAhuDiyA[bhA.2025]pAhuDiyA vihu duvidhA, bAdara suhumA ya hoti nAyavvA / ekkekkA vi ya tatthA, paMcavihA hoti bhjNtii|| cU-bAyarA paMcabheyA, suhumA paMcabheyA / imA bAyarA paMcavidhA[bhA.2026]viddhaMsaNa chAvaNa levaNe ya bhUmI-kamme paDuca paahuddiyaa| osakkaNa'hIsakkaNa, dese savve ya nAyavvA / / cU- viddhaMsaNaM bhaMjaNaM / chajjakaraNaM chAyaNaM / kuDDANa liMpaNaM levaNaM / bhUmIe samavisamAe parikammaNaM bhUmIkammaM / kAlANa ussakkaNaM osakkaNaM, kAlassa saMbaddhaNaM ussakkaNaM / evaM ekeka (dise] daTThavvaM / viddhaMsaNAdiyA ya dosA sabve ya daTThavyA / / viddhaMsaNe ussakkaNaMima-gihavatiNA ciMtiyaM-imaMgihaMjeDamAse bhaMjiuM annavakaM kAhAmi, jeTTamAse ca tattha sAhU mAsakappeNa ThitA / tAhe so ciMteti[bhA.2027] acchaMtu tAva samaNA, gattesubhaMtuM tato nu kAhAmo / obhAsie va saMte, na eMti tA bhaMtuNaM kuNimo / / cU- idAni acchaMtu, gatesu etesu AsADhamAse bhaMjiUNa karissAmi, esA ussakkaNA / khettapaDilehagehiM obhAsiyaM laddhaM tAhe ciMteti - jeTTamAse sAhU ThAyaMti tadA dukkhaM kajati, ato jAva te nAgacchaMti tAva vaisAhe ceva bhaMjaNaM karemi / evaM osakkagaNA bhvti|| [bhA.2028] eseva gamo niyamA, cha leppe ya bhUmi-kamme ya / tesAla caussAle, paDucca karaNaM tu jati nissA / / cU-evaM chAvaNe levaNe bhumIkamme ussakkaNa ahisakkaNAo daTThavyAo / iyANiM paDucca karamaM taM imerisaM "tesAla" pacchaddhaM-AyaTThA tesAlaM kAuMkAo sAhuM "paDucca'' cAusAlaM kareti / / ahavA[bhA.2029] puvvagharaM dAUNaM, jaI na annaM kareti sttttaae| kAtumaNo vA anna, hANAdisu kAlamosakke / / cU-puvakayaM gharaM asaTTA, eyaMsAhUNa dAuM appaNo aTThAe annaM kareti / / evaM vA pdducckrnnN| ahavA - koi saDDho annagharaM appaNo aTThAte kAukAmo jeTTamAse, tattha NhavaNaM rahajattA vA vaisAhamAse bhavissati, tAhe ciMteti -aNAgayaM karemijena tattha sAhuNo ciTThati / esa osakkaNA sAhuM paDucca / / [bhA.2030] emeva yaNhANAdisu, sItalakaja koi ussakke / maMgalabuddhI so puNa, gatesu tahiyaM vasitukAmo / / cU-emevakoti saDDosIyakAle kAukAmociMteti-vaisAhamAse ihaNhavaNaMtasthaya sAhusamAgamo bhavissati, taM ca tadA navadharaM sAhUNa sIyalaM bhavissati tamhA NhavaNakAlAsaNNameva karissAmi evaM sAhavo paDucca usknnaa|
Page #417
--------------------------------------------------------------------------
________________ 414 nizItha-chedasUtram -1-5/376 so puNa osakkaNaM ahIsakkaNaM vA kareti maMgalabuddhIe, puvvaM sAhavo paribhujaMtu tti tesu ya sAhusu gatesu tammi ya ghare appaNA vasissaM ti, eyaM vA pdducckrnnN|| bAtara-pAhuDitA gtaa| idAniM suhumA[bhA.2031] sammajaNa varisIyaNa, uklevaNa pupphadIvae ceva / osakkaNa usakkaNa, dese savve ya nAyavvA / / cU-sammajjaNa tti pamajaNaM, udageNa varisaNa AvarisaNaM, chavaNamaTTiyAe liMpaNaM uvalevaNaM, pupphovayArappadANaM, dIvaga-pajjAlaNaM vA, ete-puvvamappaNo kajjamANe ceva / navaraM-sAdhavo paDuncha osakkaNaM ussakkaNaM vA / etesiM pi karaNaM dese savve vA // imaM ausakkAssakkavihANaM[bhA.2032] jAvana maMDalivelA, tAva pamajjamaviti osakkA / uTheti tAva paDiuM, ussakaNameva savvattha // cU-evaM savvattha aavrisnnaaiesuvi|| imaM pacchittaM[bhA.2033] savvammi ucaulahugA, desammi ya bAdarA ya mAso tu| savvammi mAsiyaM tU, dese bhinno u suhumaae| cU-viddhaMsaNAtiesu paMcasu vi savve cauhugA, dese mAsalahuM / sammajaNAtiesu paMcasu vi mAsalahuM sabbe, dese bhinnmaaso|| sA puNa suhumA pAhuDiyA kAlato[bhA.2034]chinnamachinnAkAle, puNo ya niyayA ya aniyayA ceva / niddiTThamaniddivA, pAhuDiyA aTThabhaMgA u|| cU-jIse uvalevaNAdi-parichiNNe kAle kajjati sA chiNNA, itarA achiNNA, chiNNakAle jA avassaM kajati sA niyayA, itarA aniyatA, puriso pAhuDiyakArago iMdadattAdi - niddiTTo, nAmeNa anuvalakkhito aniddiDo / chiNNa-niyaya-niddiSTa, etesu tisu vi padesu aTThabhaMgA kAyavvA // kAlato imA chinnA[bhA.2035] mAse pakkhe dasarAtae ya paNae ya egadivase ya / vAghAtimapAhuDiyA, hoti pavAtA nivAtA ya / / cU-mAsate pakkhaMte dasarIte paNae egadivase egaMtarAo niraMtarA vA dine dine esA chiNNA / achiNNA puNanaJjatikambhi (kasmiMcit]idivase? kAe velAe? jA suttatthaporisivelAsu pAhuDiyA kajati sA vAghAtimA / / chinnakAle NivyAghAtimA imA{bhA.2036] puvvaNhe avaraNhe, sUrammi aNuggate va atthamie / majjhaNhe iya vasatI, sesaM kAlaM paDikuTThA / / cU-pubvaNhe jA aNuggate sUrie, avaraNhe jA athamie sUrie, majjhaNhe kAlavelAe atthaporisi-uThThiyANa / etesu kAlesujA pAhuDiyA kajati sA avyaadhaatimaa| sesaMkAlaM paDikuTThA /
Page #418
--------------------------------------------------------------------------
________________ 415 uddezaka : 5, mUlaM-376, [bhA. 2037] [bhA.2037] purisajAo amuo, pAhuDiyA kArao tti niddiTTo / sesA tu aniddivA, pAhuDiyA hoti nAyavvA / / cU-jAtaya-grahaNaM strIpuMnapuMsakapradarzanArtham / / mAsasya yA kriyate sA imeNa kAraNeNa NivvAghAtimA bhavati[bhA.2038] kAUNa mAsakappaM, vayaMti jA kIrate u mAsassa / sA khalu nivvAghAtA, taM velA''reNa niMtANaM / / cU-kayAe pAhuDiyAe patiTThA mAsakappaMkAUNapAhuDiyakaraNakAlAto AreNa NigacchamANANa nivvAdhAtA bhavati / / "pavAya-nivAtA ya" ti asya vyAkhyA[bhA.2039] avaraha gimhakaraNe, pavAya sA jena nAsayati ghammaM / puvaNhe jA sisire, nivvAta nivAya sA rattiM // cU-gimhakAle avaraNhe uvalevaNakAraNeNa sItatvAt dharma nAzayati yatastasmAt pravAtA / zizirakAle puvvaNhe uvalevaNakAraNeNa savvadiNeNa "NivvAta"tti uvvANA, sA rAtrau nivAtA bhavati, vyapagatanehatvA / / [bhA.2040] puvvaNhamapaTTavite, varaNhe uhitaisuya pstthaa| majjhaNNa-niggaesuya, maMDali suta peha vAghAto / / cU-puvvaNhe apaTThavite anuggae rie apaTThavitesamjhAte, avaraha uhitaisu, majjhaNhe bhikkhaniggatesu, eyA pasasthAojena suyabhoyaNamaMDalIe uvakaraNapehaNAe yaavvadhAyakarA, zeSakAlaM vyAghAtakarA ityartha / tamhA eyaddosapariharaNatthaM apAhuDiyAe vasahIe vasiyavvaM / / kAraNe sapAhuDiyAe vasaMto paDhamabhaMge vasati / sesesu vi bhaMgesu vasaMtassa imA jayaNA[bhA.2041] taM velaM sAraveMtI, pAhuDiyA-kArayaM va pucchaMti / mottUNa carimabhaMgaM, jayaMti emeva sesesu / / cU-jaM velaM pAhuDiyA kajati taM velaM uvakaraNaM sAraveMti / ahavA - pAhuDiyAkAragaM purisaM pucchaMti kaM velaM kAhisi, carimabhaMga mottuM sesabhagesu evaM jtNti|| [bhA.2042]carime vi hoi jayaNA, vasaMti AuttauvahiNo niccaM / dakhe ya vasatipAle, ThaveMti there puNitthIsu // cU-carime biimA jayaNA - nicaM AuttA uvahIe acchaMti, dakkhe ya vasahipAle ThavaMti, anitthIsu vA purisesu tti taruNe vasahipAle Thaveti, aha itthIo there Thati // [bhA.2043] desamma bAyarA te, suttaNivAto u nivatatI etthaM / savammi ya suhumAe,taM sevaMtammi ANAdI / / cU-bAdarAe dese suhumAe sabbe ettha suttanivAtobhavatiANAtiyA yadosA, sesaM vikovaNaTThA bhaNiyaM / /
Page #419
--------------------------------------------------------------------------
________________ 416 nizItha - chedasUtram - 1-5 / 376 / [bhA. 2044] asive omoyarie, rAyaduDe bhae va gelaNNe | addhANa rohae vA, jataNAe kappatI vasituM // mU. (377) je bhikkhU saparikammaM sejjaM anuSpavisai, anuSpavisaMtaM vA sAtijjati / / cU- saha parikammeNa saparikammeNa saparikammA, mUlaguNauttaraparikarma yasyAstItyarthaH tassa mAsalahuM ANAiyA ya dosA / [bhA. 2045] saparikammA sejjA, mUlaguNe cega uttaraguNe ya / ekkekkA vi ya etto, sattavihA hoi nAyavvA / / cU- saparikammA sejA duvihA / ekkekkA puNa sattavihA || mUlaguNA satta [ bhA. 2046 ] paTTIvaMso do dhAraNAo cattAri muulveliio| / mUlaguNa- saparikammA, esA sejjA u nAyavvA / / cU- ime uttaraguNesu mUlaguNA satta [bhA. 2047] vaMsaga kaDaNokkaMpaNa, chAvaNa levaNa duvArabhUmI ya / sapparikammA sejA, esA mUluttaraguNesu // cU- caMsa iti daMDago, AkaDaNaM kuDDukaraNaM, daMDagovari olavaNaM ukkaMpaNaM, dabbhAtiNA chAyaNaM, kuDDANa levaNaM, bRhadalpa karaNaM duvArassa, visamAe samIkaraNaM bhUkarma, esA saparikammA / uttaraguNesu mUlaguNA ityarthaH // ime uttarottaraguNA visohikoDiTThiyA vasahIe uvaghAyakarA / [bhA.2048]dUmiya dhUmiya vAsiya, ujjIvita balikaDA avattA ya / sittA sammaTThA viya, visohikoDI kayA vasahI | cU- dUmiyaM ulloiyaM, duggaMdhAe dhUvAiNA dhUviyaM, duggaMdhAe ceva paDivAsiNA vAsANaM, rayaNappadIvAdiNA ujjovitaM, kUrAtiNA balikaraNaM, chagaNamaTTiyAe pANieNa ya avattA, udageNa kevaleNa sittA, bahukArAiNA sammaTThA pramArjitA / / imaM pacchittaM [ bhA. 2049 ] apphAsueNa dese, savve vA dUmitAdi caulahuA / appAsu dhUmajodI, dese vi tahiM bhave lahugA / / cU-dubhiyAi- sattasu padesu aphAsueNa dese savve vA caulahuaM, dhUvajotI niyamAdeva aphAsurya, etesu dese vi caulahuaM || [ bhA. 2050 ] sesesu phAsueNaM, dese lahu savvahiM bhave lahugA / samajaNa sAha kusAdichinnamettaM tu saccittaM // cU- sesesu paMcasu paesu phAsueNa dese mAsalahuM savvahiM caulahugA / sammajaNaM sacitteNaM kaha bhavati ? bhaNNati - sacitteNa kusAdiNA chiNNametteNa saMbhavati // vasadhIe mUluttaraguNasaMbhave caukkabhaMgo bhaNNati / [bhA. 2051] mUluttare catubhaMgo, paDhame bitie ya guruduga- savisesA |
Page #420
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-377, [bhA. 2051] 417 tatiyammi hoti bhayaNA, attaTTakaDe crimsuddho|| paDhamo-mUlaguNesuasuddho, uttaraguNesu asuddho| bitito-mUlaguNesuasuddho, uttaraguNesu suddho / tatiyo - uttaraguNesu asuddho, mUlaguNesu suddho / carimo - dosu vi suddho| paDhamabhaMge cauguruM tavakAlavisiDeM / bitie taM ceva tavavisiTuM / taiyabhaMge bhayaNA - jati vaMsakaDaNAtiyAte mUlaguNaghAtitti cauguruM kAlaguruM, (a) dhUviyA bitiyA te visohikoDitti kAuM maaslhuN| ___ ettha ya suttANi vA / yasmAnmUlaguNottaraguNA AtmArtha kRtA tasmAcarimaH zuddhaH / athavA - dUmiyAtI attaTThisuddhA, carimabhaMgo visuddho ceva // na kevalaM ete vasahIe uvaghAyakAraNA / anne ya ime[bhA.2052] saMThAvaNa liMpaNatA, bhUmI-kamme duvAra saMthAre | thiggalakaraNe paDivuJjaNe ya daga-niggame ceva // [bhA.2053]saMkama-karaNe ya tahA, daga-vAta bilANa hoti pihaNe ya / uccheva saMdhikamme, uvadhAya uvssete|| cU-cattAri dArA egagAhAe vakkhANeti[bhA.2054]saDitapaDitANa karaNaM, saMThavaNA liMpa bhUmi-kuliyANaM / saMkoyaNa vittharaNaM, paDucca kAlaM tu dArassa / / cU-avayavANa sADago egadesakhaMDassa paDaNaM etesiM saMThavaNA, liMpaNaM bhUmi-kuliyANaM kuTuM, bhUmIe visamAe samIkaraNaM bhUmi-parikammaM, sItakAlaM paDucca vittiNNaduvArA saMkuDA kajati, nivAyaTThA gimhaM paDucca saMkuDaduvArA visAlA kajati pavAyaTThA // [bhA.2055] tajjAtamatajAtA, saMthArA thiggalA tu vAtadvA | paDiyujaNA tu tesiM, vAsA sisire nivAyaTTA / cU-saMthArAtajAyA uvaTTagA kareMti, atajjAyA kaMbiAyA kareMti |thiggl ti gimhe vAtAgamaTThA gavakkhAdi chiDe kareMta vAsAsu vA sisiresu vA nivAtaTTA tesiM ceva paDivujaNA / / [bhA.2056]daga-niggamo pubutto, saMkamo dagavAto sIbharo hoti| tiNhaM pareNa lahugA, thiggala uccheya jati vArA / / / cU- daga-niggamo daga-vINiyA, sA ya bitioddesage puvvuttA / saMkamo payamaggo, so vi tattheca pubbutto / dagavAto sItabharo, sA ya ujjhaMkhaNI bhaNNati / mUsagAtI-kaya-bilANa pihaNaM kareti / paripelava cchAtite nevve galaNaM ucchevo / kaDagassa ya saMghI asaMbuDA, tIe saMvuDakaraNaM saMdhikammaM / evaM kuDDussa vi| imaM pacchittaM-eka thiggalaM kareti mAsalahuM / dosudo mAsA |tisu tinni mAsA / tiNha pareNa chaulahugA, paDibuJjaNe vi evaM ceva / ucchevaM jati vArA liMpati sAhati bhaMDagaM vA uDDeti tati caulahugA / anne bhaNaMti - maaslhuN|| [bhA.2057] dagavAya saMdhikamme, lahuga bile hoti guruga mUlaM vA / 15] 27]
Page #421
--------------------------------------------------------------------------
________________ 418 nizItha-chedasUtram -1-5/377 apphAsu phAsukaraNaM, dese sabve ya sesesu / / cU-dagavAte saMdhikamme ya etesuculhugaa| etesuceva phAsueNa dese mAsalahuM culhugaa| vasime bile mUlaM, avasime cauguruM / sesesu' tti- saThavaNa-liMpaNa-bhUmikammaM ya aphAsueNa dese sabve vA caulahuM sabve caulahuM / saMthAraduvAre caulahuM, udaga-vAha-saMkamesumAsalahuM / pacchA ete mUluttaradosA kevatikAlaM parihariyavvA ? uttaramAha[bhA.2058] kAmaM uduvivarItA, kei padA hoMti AyaraNajoggA / savvANuvAi keI, keitkaaluvtttthaannaa|| cU-kAmamavadhRtArthe draSTavyaH / kimavadhRtaM ? yathA vakSyati / "uDuvivarIya" tti pUrvArdhasya vyAkhyA[bhA.2059] hemaMtakaDA gimhe, gimhakaDA sisira-vAse kappaMti / attadvita-paribhuttA, taddivasaM kei na tu keii|| cU-uttaraguNovaghAtA hemaMtajoggAje kayA te gimhe ajoga tti kAuM kppNti|gimhe je katA pavAtahA te sisira-vAsAsu ajoga tti kaauNkppNti| keti dUmitAdi gihIhi attaTThiyA paribhuttA takkAle ceva kappaMti / "savvANuvAti kei" ti-savvakAlaM anuattaMti, taddosabhAvena na kadAcit kalpaMti / te ca mUlaguNA ityarthaH / "kei takkAluvaTThANa' tti asya vyAkhyA- "attaTThiyaparibhuttA taddivasaM' / kei gihIhiM attaTThiyaparibhuttA taddivasaM ceva sAdhUNaM kppNti| ahavA-taM kAlaM taM urdU vajeuM aNmakAle uvaTThAyaMti, na u keti ti mUlaguNA / gatArtham / / [bhA.2060] suttanivAo etthaM, visohikoDI ya nivayaI niymaa| ee sAmaNNayaraM, pavisaMtA''nAiNo dosA / / cU-dumitAdiesusuttanivAto // bhave kAraNaM[bhA.2061] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va AgADhe / gelaNNa uttamaDhe, caritta'sajjhAie astii|| cU- uttimaThThapaDivaNNao sAhU annA ya vasahI na labbhati, jA ya labmati sA uttimaTThapaDivaNNANa pAggAnabhavati, carittadoso vA annAsu vasahIsu, asati nAma natthi annA vasahi, bAhi u asivAti, tena na gacchaMti, annaM vA mAsakappapAuggaM khettaM nasthi / / [bhA.2062] AlaMbaNe visuddhe, sattadugaM pariharija jtnnaae| - Asajja tu paribhogaM, jataNA paDiseha saMkamaNaM // * ghU-AlaMbaNaM kAraNaM, visuddhe spaSTe kAraNetyarthaH / sattadurgamUlaguNA paTThivaMsAdi satta, uttaraguNA vi vaMsagAdi satta, ete ve sattagA "parihare" nAma paribhuje, jayaNAe panagaparihANIe jadA mAsalahugAdi ptto|kaarnnNpunnaasjj paDisehiyavasahIsuparibhoga kAukAmoappabahuyajayaNAe panagaparihANIe jAhe cauguruM patto tAhe / / imaM appabahuyaM[bhA.2063] egA mUlaguNehi, tu avisuddhA itthi-sAriyA bitiyaa| tullArovaNavasahI, kAraNe kahiM tattha vasitabvaM / / cU- egA mUlaguNehi asuddhA, avarA suddhA, navaraM-ithipaDibaddhA / dosu ya cauguruM kahiM
Page #422
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-377, [bhA. 2063] 419 ThAo || ettha bhaNNati[mA.2064] kammapasaMga'navatthA, aNunnAdosA ya te smtiitaa| satikaraNabhutta'bhutte, saMkAtiyarI ya'negavidhA // cU-AhAkammiyasenjaparibhoge AhAkamme pasaMgo kato bhati-pari jati tti puNo puNo kareti / evaM prasaMgaH / egeNa AyarieNa egA AhAkammA senA paribhuttA, anne vipari jaMtitti aNavatthA katA bhavati / paribhuMjateNa ya pANivahe aNunnA kayA bhavati / ete uktA doSAH / eteSAM prati atikrAntA bhavaMti / itarI nAma itthIpaDibaddhA / tAhe bhuttabhogINa satikaraNaM abhuttabhogINa kouaM, paDigamaNAdI dosA, gihINa ya saMkA / ete etaTThiyA nUnaM paDisevaMti / saMkate kA / nissaMkie mUlaM / itthisAgArie evaM anege dosA bhavaMti / tamhA AhAkammAe ThAyati / / [bhA.2065] adhavA gurussa dosA, kamme tarI ya hoti sabvesiM / jaiNo tavo vaNavAse, vasaMti loe ya parivAto / / cU-AhAkammavasahIe gurussa ceva pacchittaM, na sesANaM / jato bhaNitaM "kasseyaM pacchittaM ? gaNiNo' / itarIe isthisAgAriyAe savvasAhUNa sati karaNAdiyA dosA, loge ya parivAto "sAhu tavovaNe vasaMti" atizayavacana / / [bhA.2066] adhavA parisAiNNA, nAtAyAre ya bhIyaparisA ya / bAlAsu ya vuDDAsu ya, nAtIsuya vajai kammaM // cU-jAisthisAgAriyA sA purisAiNNA purisabahulA ityarthaH / tevipurisA nAtAcArA sIlavaMtA, itthiyAo vi sIlavaMtIo bhIyaparisA ya te purisA / ahavA-tAoitthiyAo bAlA, appattajovvaNA ahavA-atIvavuDDA / ahavA-taruNIo vitesiM sAhUNa nAlabaddhAagammAo, eriso AhAkammaM vajjijati itthisAgAriyaM / / [bhA.2067] tamhA savvANunnA, savvaniseho ya nasthi samayammi / Aya-vvayaM tulejA, lAbhAkakhi vva vaanniyo| cU- tasmAt kAraNAdekasya vastunaH sarvathA sarvatra sarvakAlamanujJeti na bhavati, nApi pratiSedhaH / kiMtu Aya-vvayaM tule yatra bahutaraguNaprAptistad bhajate vnnijvt|| [bhA.2068] dabbapaDibaddha evaM, jAvaMtiyamAigAsu bhaitavvA / appA va appakAlaM, va ThAukAmA na dvvmmi|| cU-evaMdabvapaDibaddhAsejA jAvaMtiyamAtiyAsusejAsuappabahutteNa bhaiyavyA / jattha appatarA dosA tattha ThAyavvaM / ahavA-appA te sAhU appaM ca kAlaM acchiukAmA tAhe davvapaDibaddhAe ThAyaMti, na jAvaMtiya su|| mU. (378) je bhikkhU "nasthi saMbhogavattiyA kiriya"ti vadati; vadaMtaM vA sAtijati / / cU- nAstItyayaM pratiSedhaH, "saM" egIbhAve "bhuja" pAlanAbhyavahArayoH, ekatrabhojanaM saMbhogaH / ahavA - saMbhogo saMbhogo yathoktavidhAnenetyarthaH / saMbhuMjate vA saMbhogaH, saMbhuJjate vA, svasya vA bhogaH saMbhogaH / evaM uvassagavasA attho vattavyo / "vattiyA' pratyayA kriyA karma
Page #423
--------------------------------------------------------------------------
________________ 420 bandhaH / jo evaM vayati bhASate tassa maaslhuN| esa suttattha / idAniM nijuttIsaMbhogaparUvaNatA sirighara - sivapAhuDe ya saMbhutte / daMsaNa nANa caritte, tavaheuM uttaraguNesu // [bhA. 2069] nizItha - chedasUtram - 15/377 cU- "saMbhogaparUvaNa''tti asya vyAkhyA [bhA. 2070] oha abhiggaha dAnaM, gahane anupAlanA ya ucvaato| saMvAsammi ya chaTTo, saMbhogavidhI muNeyavvo / ghU- ohaddArassa ime bArasa paDidArA[mA. 2071] uvahi suta bhatta pAne, aMjalIpaggaheti ya / dAvaNAya nikAya, abbhuTThANeti yAvare // [bhA. 2072 ] kitikammassa ya karaNe, veyAvacce karaNeti ya / samosaraNa saNisejjA, kadhAe ya pabaMdhaNe // cU-uvahi tti dArassa ime cha paDidArA [bhA. 2073] uggama uppAdana esaNA ya parikampaNA ya pariharaNA / saMjoya - vihi-vibhattA, chaTTANA hoti uvadhimmi / cU- tattha "uggama" tti dAraM asya vyAkhyA [bhA. 2074] samaNuNNeNa maNuNNo, sahito suddhovadhiggahe suddho / aha aviddhaM gehati, jena' visuddhaM tamAvaje / cU-saMbhotito saMbhoieNa saNaM uvahiM solasehiM AhAkammatiehiM uggamado sehiM suddhaM uppAeti to suddho / aha asuddhaM uppAeti jena uggamadoseNa asuddhaM geNhati tattha jAvatio kammabaMdho jaM ca pAyacchittaM taM Avajjati // [bhA. 2075] egaM va do va tinni va, AuTTaM tassa hoti pacchittaM / AuTTaMte vi tato, pareNa tinhaM visaMbhogo || cU- saMbhoio asuddhaM gehaMto coio bhaNAti- "saMtA paDicoyaNA, micchAmi dukkaDaM, na puNo evaM karissAmo" evaM AuTTe jamAvaNNo taM pacchittaM dAuM sNbhogo| evaM bitiyavArAe vi, tatiyavArAe vi / evaM tatiyavArAo pareNaM cautthavArAe tameva atiyAraM seviUNa AuTTaMtassa vi visaMbhogo // [bhA. 2076 ] nikkAraNe anuNNe suddhAsuddhaM ca jo u uggove / uvadhi visaMbhogo khalu, sodhI vA kAraNesuddho // cU-nikkAraNe amaNunno annasaMbhotito, tena samAnaM suddhaM asuddhaM jo uvahiM "uggoveti "ti upAeti so jati coito nAuTTati to paDhabhavArAe caiva visaMbhogo, khalu avadhAraNe, aha AuTTati tI sohI saMbhogo ya, evaM tinni bArA parato visaMbhogA kAraNe annasaMbhotiteNa samANaM uvahiM uppAeMto suddho // evaM pAsatthAiehiM gihihiM AhAcaMdehiM ya samANaM uggateNa suddhaM asuddhaM vA / uppAeMtassa imaM pacchittaM [ bhA. 2077 ] saMviggamannasaMbhogiehi pAsatthamAi ya gihIhiM /
Page #424
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 5, mUlaM-377, [bhA. 2077] 421 saMghADagammi mAso, guruga ahAchaM jaMca 'NNaM // cU-saMviggehiM annasaMbhotiehiM pAsatthAtisu gihiisuymaaslhuNpcchittN| ahAcchaMde mAsaguruM, anne bhaNaMti - cauguruM / "jaM ca'NNaM" ti jaM tehiM samaM asuddhaM geNhIhi ti jaM ca heTThA bhaNiyaM. "pAsatthassa saMghADagaM deti" taM ca Avajati / jaM caahAchaMdo ahAcchaMdapaNNavaNaM pannavejA, taM geNhejA, aha tuNhikko acchati to aNamoyaNA paDighAe adhikaraNAdi / / [bhA.2078] saMjativagge ghevaM, samaNuNNirANa navari svvaasiN| saMviggAsaMviNANa, hoti nikkAraNe gurugA / / cU-jati saMjatIhiM saMviggAhiM asaMviggAhiM vAsaMbhoiyAhiM asaMbhoiyAhiM vA samANaM uggameNa suddhaM asuddhaM vA uvadhiM uppAeti to caugurugaM // evaM tAva purisANa gataM / itthINa bhaNNati[bhA.2079] emeva saMjatINa vi, saMjativagge gihatthavagge y| sAdhammi etarAsuya, navaraM purisesucugurugaa| cU-saMjatINa ithivagge jahA sAdhUNa purisavagge tahA vattavvaM jahA sAdhUNa isthivagge tahA tesiM purisavagge vattavvaM / sAhammagahaNAto sAhU, itaragahaNAto gihatthA, navaraM-purisavagge tesiM cugurugaadi|| [bhA.2080] saMghADaM dAUNaM, AuTuMtassa ekkato tinni / na hoti visaMbhogo, tena paraM nasthi saMbhogo / cU- evaM asaMbhotitatiyANa saMghADagaM dAUNa paDicoio AuTTo mAsalahuM saMbhogo ya / bitiyavArAe vi cotio AuTTassa mAsalahuM saMbhogo ya / tatiyavArAe vi cotio AuTTassa mAsalahuM saMbhogoya / cautthavArAe jai deti saMghADayaM to pacchittavuDDI mAsaguruM visaMbhogo ya / / sIso pucchati - pacchittabuDDI katippagArA? AyariyAha[bhA.2081] pacchittassa vivaDI, sarisaTThANAto visarise tameva / tappabhitI avisuddha mAdI saMbhuMjato gurugaa|| cU- pacchittassa vuTTI duvidhA - saTTANavuDDI paraTThANavuDDI ya / tattha saTThANavuDDI tinni vArA mAsalahUM cautthavArAe tameva mAsaguruM / evaM caulahuo cauguruM challahuo chagguruM / esa saTThANavuDDI / paraTThANavuDDI visarisaM / jahA mAsalahuyAo domAsiyaM, dumAsAto temAsitaM, evaM savvA visarisA paraTThANabuDI / tao vArA amAyI, tato parato niyamA mA avisuddho ya, so visaMbhogI kajati / jo taM saMbhuMjati tassa cugurugaa| [bhA.2082] emeva sesagANa vi, avarAhapayANi jAva tppmiti| AuTTiUNa puNaravi, NisevamANe visNbhogo|| cU-aniddisarUvesu sesesu avarAhapadesu savvesusahANapacchittaM, tinni vArA AuTTiUNaM punaravi cautthavArAe niseviNo saTTANavuDDI vA parahANavuDDI vA pacchittassa bhavati visaMbhogo y|| [bhA.2083] sa kimavi kAtUNa'dhA suhumaMbA bAdaraM va avarAhaM /
Page #425
--------------------------------------------------------------------------
________________ 422 nizItha-chedasUtram -1-5/377 nAuTTa visaMbhogo, asaddahate asNbhogo|| cU-ahavA-ekkasiM suhumaM bAdaraM vA avarAhapadaM kAUNa jo na AuTTatti so vi visaMbhogI kajati, jo vA eyaM uggamadAratthaM parUviyaM nasaddahati so vi asaMbhogI kajjati / / uggame tti dAraM gataM / idAnaM "uppAyaNa-esaNa" tti do dArA[bhA.2084] uppAyaNesaNAsu vi, emeva caukkao paDoyAro / purisANa purisa-isthisu, itthINaM itthiNaM isthi-purisesu|| bU- caukkao imo paDoyAro- purisA purisehiM saMbhoiyA - annasaMbhotiehi pAsatthAti / ahavA- gihattha ahAcchaMdehiM samaM ekko pddoyaaro| purisA itthiyAhiM saMbhotiya -annasaMbhotiyagihatathIhiMsamaM bitito gmo| isthiyA itthiyAhiM saMbhotiya-annasaMbhotiya-gihatthihiMsamaMtaio pddoyaaro| itthiyA purisehiM saMbhotiyA-saMbhotiehiM savvehiM samaMcauttho paDoyAro / "uppAyaNaesaNa" ti abhilAvo kAyavyo / zeSaM pUrvavat / / idAni "parikaraNe" ti dAraM / paDikampaNA nAma jaM uvahiM ppamANappamANeNaM saMjayapAuggaM kareti / ettha cattAri bhaMgA[bhA.2085]parikammaNe caubhaMgo, kAraNavidhi bitio kAraNAavidhI / nikAraNammi ya vidhI, cauttho nikkAraNe avidhii|| cU- kAraNe vidhIe parikammeti // 1 // kAraNe avidhIe avidhIe parikammeti // 2 // nikAraNa vidhiie||3|| nikkAraNe avidhIe / / [bhA.2086]kAraNamaNuNNa-vidhAnA, suddho sesesu mAsiyA tinni | tavakAlehi visiTThA, aMte gurugA ya dohiM vi|| cU- ettha paDamabhaMgo aNunnAto / tena parikammaMto suddho / sesehiM tihiM bhaMgehiM mAsalahuM tavakAlavisiTThA / aMtimabhaMge dohiM vi guruM / / [bhA.2087] kAraNamakAraNe vA, vihi avihIe u mAsiyA curo| saMviggaannasaMbhoiesu gihiNaM tu caulahugA / cU-nAapavAdakAraNamatra gRhItavyam / uvadheH prayojanamatra grAhyam / ato bhaNati-saMdiggehiM annasaMbhotiehiM samaM kAraNe vidhIe avidhIe vA, nikkAraNe vidhie avidhie vA causubhaMgesu cauro mAsiyA havaMti, gihipAsatthAiehiM samaM caulahugA cauro, ahAcchaMdehi samaM caugurugA curo| sabve tvkaalvisesitaa|| [bhA.2088] samaNuNNa-saMjatINaM, parikammeUNa gaNaharo deti / saMjati-jogga vidhIe, avidhIe caugurU hoti / cU-saMbhotiyANa saMjatINaM uvadhiM vihiNA saMjatipAuggaM gaNaharo parikammettA deMto ya suddho / aha avidhIe parikammettA deti to cuguru|| [bhA.2089]pAsatthi annasaMbhoiNINa vihiNA u avihiNA gurugaa| emeva saMjatINa vi, navari maNuNNesu vI gurugaa| cU-pAsatthAdIhiM asaMbhotitAhiM saMjatIhiM saMbhoiyAhiM vA gihatthIhiM vA kAraNe vidhIe
Page #426
--------------------------------------------------------------------------
________________ 423 uddezakaH 5, mUlaM-377, [bhA. 2089] avidhIe vA, nikAraNe vidhIe avidhIe vA uvadhiM parikammeti cauguruM tavakAlavisiTuM / evaM saMjatINa visaMjatIhiMsamANaM parikammaNaM kareMtINaM / saMjatIo purisANa parikammeuna deMti, na vA tehiM samANaM parikammeuM deti / adha parikammeuM deMti, tehiM vA samANaM parikammeti to samaNuNNesu vicaugurugA tavakAlavisiTTA // ___ "parikammaNe" ti gataM / idAni "pariharaNe" tti dAraM / pariharaNA nAma paribhogo / kAraNe vidhIe pribhuNjaat||1||kaarnne avidhiie||2||nikkaarnne vidhiie||3|| nikAraNeavidhIe // 4 // [bhA.2090] vidhipariharaNe suddho, avihIe mAsiyaM mnnunnnnesuN| vidhi avidhi annamAso lahugA puNa hoti itresuN|| cU-"maNunnesu" ti saMbhotitisusamANaM paDhame bhaMge uvakaraNaM paribhuMjato suddho, sesesu tisu bhNgesumaaslhuNtvkaalvisiddiN| annasaMbhoiesusamANaM uvakaraNaM pari jati / causuvimAsalahuM tavakAlavisesiyaM / "iyaresu"ttipAsatyAisugihIsuya samaMuvakaraNaparibhogecausuvicaulahugA tavakAlavisesiyA / ahAcchaMdesu cauguruM tavakAlavisasiyaM / / [bhA.2091] saMjativagga gurugA, emeva ya saMjatINa jtivgge| navariM saMjativagge, jaha jatiNaM sAhuvaggammi / / cU-saMjati-gihatthIhiM samANaMcausu vi bhaMgesucaugurugA tavakAlavisiTThA / jahA saMjayANa saMjatIvagge bhaNiyaM evaM saMjatINaM saMjayavaggevattavyaM, navaraM-saMjatINaM gihatthIhiMpAsatthIhiM saMjatIhiM samANaM paribhogavidhI bhaNiyabvo, jahA saMjayANa sAdhuvagge bhaNitaM tahA bhaNiyabvaM / / "pariharaNa"tti dAraM gataM / idAnaM "saMjoyaNa" tti dAraM[bhA.2092] dasa duyae saMjogA, dasa tiyae caukkae u paMcagamA / ekko ya paMcagaMmI, navaraM pcchitt-sNjogaa| ghU-dasa duyasaMjoyA, dasa tiyasaMjoyA, paMca caukkasaMjoyA, ekko paMcaga-saMjogo / tattha dasa duasaMjoA saMbhotito sabhotieNasamaM uggameNa uppAdaNAe yasuddhaM uvahiM uppaadeti|sNbhotito saMbhoieNa samaM uggameNa esaNAe ya suddhaM uvadhiM uppAeti // 2 // evaM parikammaNA / / 3 / / pariharaNA // 4GkA ete uggamaM amuyaMteNa laddhA / evaM upyAyaNaM amuyaMtehiM tinni labbhaMti / esaNaM amuyaMtehiM do labbhaMti / parikammaNaparibhoge ekko / ete savve dsdugsNjoaa| idAniMtiya-saMjoyA bhaNNaMti-saMbhotio saMbhotieNa saha uggamauppAdaNesaNA suddhaM uvahiM uppAetti, evaM uggamauppAyaNaparikammaNAe vi / / 2 / / , uggamauppAyaNa pariharaNAe vi // 3 // evaM uvajiUNa dasa tigasaMjogA bhANiyavvA / tahA paMca caukkasaMjogA bhANiyavvA / ego ya paMcagasaMjogo bhANiyavyo / evaM ete chavvIsaM bhNgaa|| estha saMbhoie samANaM savvattha suddho / idAniM annasaMbhotiyAtIhiM bhANiyabvaM :[bhA.2093] saMjoya-vidhi-vibhAge, caupaDoyAro taheva gamao u / samaNuNNA'samaNuNNA, itare emeva itthI vi / / ghU-saMjoga eva vidhi, uggamAdibhedamapekSyasa vidhirvikalpo bhavati / tasya vibhAge kriyamANe
Page #427
--------------------------------------------------------------------------
________________ 424 nizItha-chedasUtram -1- 5/377 chabbIsaM bhaMgA bhavaMti / etesu ekke bhaMge cauppaDoyAro gamao, jahA uggamadAre tahA vistareNAtrApi / saMkheveNa-idama Aha -- ___ "samaNa" tti / sAdhU, te samaNuNNA amaNuNNA, 'itare' gihipAsatthAdi ahAcchaMdo ya, esa ekko paDoyAro / purisANaM itthIhiM bitio| emeva itthIhiM vi dogamA-itthINaM itthIhiM, itthINaM purisehi| ettha saMjogapacchittaM, jahA dugasaMjogejaMuggamadose uppAyaNAdose ya etedovidAyavvA, evaM sesabhaMgesu vi sNjogpcchittN|| "uvahi" ti dAraM gayaM / idAni "sutte" tti dAraM gayaM / idAni "sutte" tti dAraM[bhA.2094]vAyaNa paDipucchaNa, pucchaNA ya pariyaTTaNA ya kdhnnaay| saMjoga-vidhi-vibhattA, chaTThANA hoti u sutmmi|| cU-saMbhotito saMbhoiyaM vidhiNA vAeti suddho / avidhIe anisijaM apAtraM pAtraM vA na vAeti, evaM avidhIe vAyaMtassa pacchittaM / / asaMbhotigo vA[bhA.2095] anne vAyaNa lahugo, pAsatthAdIsu lahuga gurugaay| saTTANe itthIsuvi, emeva-vivajae gurugaa|| cU- annaM saMbhoiyaM avidhimAgayaM anuvasaMpaNNaM vA vAeti mAsalahuM, pAsatthAdI gihI vA vAeticaulahuM, ahAcchaMdavAeMtassa caugurugA-esa ekko paDoyAro-bitioitthINaM itthIvagge evaM ceva pacchittaM jaM purisANaM saTTANe / vivajate gurugA / purisANaM itthIvAyaNAe caugurugA tatio gamo | itthINaM purisavAyaNAe caugurugA ceva, cauttho gamo / vAyaNA gatA / idAni "paDipucchaNe" tti etya vi cattAri - par3oyArA pAyacchittA bhANiyavvA / evaM "pucchaNAe" vi cattAri paDoyArA / "pariyaTTaNAe" vi cattAri paDoyArA / "anuogakahaNAe" vi cattAri paDoyArA / saMjoga eva dhi, so chavvIsatibhaMgavibhAgeNa vibhatto, ettha vi cattAri paDoyArA || idAni etesu vAyaNAdisu sAvavAtaM vizeSamAha[bhA.2096]paDipucchaM, amaNuNNe, videti te vi yatao pddicchNti| annAsatI amaNuNNINa deti savvANi vi padANi // cU-amaNunne paDipucchaM deti, te vi amaNuNNA tato paDipucchaM dijjaMtaM paDicchaMti na dossH| saMjatINa jaiAyariyaM mottuMannA pavattinImAtIvAyaMti nasthi, Ayario vAyaNAtINi savvANi etANi deti na dossH|| "sutte" tti dAraM gataM / idAni "bhatta-pAne" tti dAraM[bhA.2097] uggama upAyaNa esaNA ya saMbhuMjaNA nisiraNA y| saMjoga-vidhi-vibhattA, bhatte pANe vi chaTThANA // [bhA.2098] jo ceva ya uvadhimmi, gamotu so ceva bhtt-paannmmi| __ bhuMjaNavaja maNuNNe, tinni diNe kuNati pAhuNmaM // cU-jahA uvahimmi uggama-uppAyaNa-esaNAsu bhaNiyaM caupar3oyAraM tahA ihApi bhANiyavyaM bhuMjaNamegaM dAraM vajeuM / navaraM-AhAre piabhilaavviseso|idaami "bhuMjaNe" ti dAraM - samaNunno samaNunnena samaM bhuMjato suddho, samaNuNNe ya tinni dine pAhuNNaM kareti, aha na kareti avidhIe
Page #428
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-377, [bhA. 2098] 425 bhuMjati apariheNavA kuTTha-kkhayAti-sahieNasamaM jati tocaulahuM visNbhogoy|annsNbhoienn samaM bhuMjati mAsalahuM, tassa vi tinni dine pAhuNNaM kareti / imeNa vidhiNA[bhA.2099] ThavaNAkule va muMcati, puvvagato vA vi ahava sNghaaddN| avisuddha bhuMjagurugA, avigaDiteNaM ca anneNaM / cU- ThavaNakule vA muMcati, saDvAi ThavaNakulesu vA puvvagato davvAveti, ahavA - saMghADayaM deti| "avigaDiyeNaMca anneNaM'tti aha annasaMbhotieNa samaManAbhotie egamaMDalIe bhuMjati to mAsalahuM tinni vArA, parato mAsaguruM visaMbhoge ya / jo taM avisuddhaM bhuMjati tassa caugurugA / evaM jatthacaulahugA tassa tinni vArAAuTuMtassa caulahuMceva, cautthavArAe caulahugA visaMbhogo y| jo ta avisuddhaM bhuMjati tassa caulahugA / evaM jattha cauguruM tattha AuTuMtassa tinni vArA cauguruMceva, cautthavArAe challahuM / jo taM suM,jati tassa cauguruM / evaM savvatavArihesu vattavvaM // [bhA.2100] samaNi maNuNNI chedo, amaNuNNI bhuMjaNe bhave mUlaM / pAsatthe keyi challahu, sacchaMdeNaM tu chggurugaa| cU-samaNIe maNuNNAe samaM egamaMDalIe bhuMjati chedo, annasaMbhotiNIe mUlaM, pAsatyAdigihatthesucaulahuyaM, ahacchaMde cauguruyaM keiAyariyA bhaNaMti-pasatthAigihatyesuchallahaM, ahacchaMde chagguruM / jahA sAdhUNa sapapakkha-paraparakhesu bhaNiyaM, evaM saMjatINa vi sapakkha-parapakkhesu vattavyaM / "bhuMjaNe' tti gataM / idAni "nisiraNe" tti dAraM[bhA.2101] samaNuNNassa vidhIe, suddho nisiraMto bhatta-pAnaM tu / amaNunnetarasaMjati, lahuo lahugA ya gurugA ya / / cU- samaNuNNo saMbhotito, tassa AsannA baliyavidhIe nisiraMto suddho / "amaNunneyara" tti pAsasthAtI gihatthA ya, ahAchaMdA saMjatIo ya / jahA saMkhaM pacchittaM-lahuo lahuAai adhAcchaMdasaMjatIsu gurugaa| evaM saMjatINa vi sapakkha-parapakkhesu nisiraNaM pacchittaM ca vattavvaM // [bhA.2102]bhuMjaNa-vajja-padANaM, kajje aNuNNAtu adhava thii-vjjaa| anne bhAyaNa asatI, itare va sati saDhe vA vi|| cU- annasaMbhoiyAINaM bhuMjaNapadaM vajeUNaM annesu savvapadesu asivAdI-kaJjesu aNuNNA, bhoyaNe vi aNuNNA, kAraNe itthIo mottUNa / "anne" tti annasaMbhotiyA, tesiM bhAyaNassa asatIe / kahapuNa bhAyaNassa asatI hojjA? tesusiyA annasaMbhotiyANa sAhUNa sagAsamAgatA tesiM ca bhAyaNANi bhariyANi tAhe ohaNAloettA egaDha bhuMjati / "itare" nAma pAsatthAtIhi tehiM samaM erisA ceva bhAyaNANa asatI honA te vA sAdhUhi samaM bhuMjejja / ____ ahavA - erisA ceva bhAyaNA asatIe annasaMbhoiyAhiM saNaM saMkhaDIe uvaTThiyA tattha tena saMkhaDitteNa bhoyaNaM savvesi nisaTuM, annasaMbhotiyAti-bhAyaNesu gahiyaM "saDhe vA vi" tti-saDhA bhaNeja - "uDDeha bhAyaNANi" jAhe bhAgo dijjati / ahavA - amhehi samaM bhuMjaha te jANaMti na ete amhehi samaM bhuMjihiMti, eyaM bhattapAnaM savvaM amhaM ceva hoti, ete saDhA nAUNaM bhAyaNesu vA geNhe egaTuM vA bhuMje ||
Page #429
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-5/377 "bhattapAne''tti gayaM / idAni "aMjalipaggahe" ti dAraM[bhA.2103]vaMdiya paNamiya aMjali, gurugAlAveabhiggaha nisijjaa| saMjoga-vidhi-vibhattA, aMjali pagahe vichaTThANA / / [bhA.2104] paNavIsajutaM puNa, hoi vaMdaNaM paNamitaM tu muddheNaM / hatthusseha namo tti ya, nisajja karaNaM ca tiNhaTThA / / cU-paNavIsAvasayajuttaM vaMdanaM - causiraM bArasAvattaM, dupavesaMduoNayaM tiguttaM ca / ahAjAyaM nikkhamegaM, vaMdaNayaMpaNavIsajuyaM / muddhANaM siraMte pamANakaraNaM bhaNNati, egeNa vAdohiM vA mauliehiM hatthehiM niDAlasaMDhitehiM aMjalI bhnnnnti| bhatti-bahumANa-neha bharito sarabhasaM "namokkhamAsamaNANaMti" to guruAlAvo bhaNNati / nisajakaraNaM tiNhaTTA suttaporisIe atthaporisIe tatiyA AlocaNa nimittaM avarAhAloyaNA pakkhiyAisuvA esA Abhiggaha-nisejjAbhaNNati / eyANi savvANi saMbhoiyANaM annaMsaMbhoiyANa ya saMviggANaM kareMto suddho / pAsatthadhAiyANa kareti, saMviggANa na kareti to imaM pacchattaM[bhA.2105] itaresu hoti lahugA, saMjati gurugA yajaMca aasNkaa| sesA'karaNe lahuo, lahugA vatthuvA Asajja // cU-itarA pAsatthAiyA mihatthA ya, tesubaMdanaM kareMtassa caulahu~, jati saMjatINa vaMdaNaM kareti to caugurugaM, "jaMca"tti anyacca AsaMkA bhavati kiM mehuNatthI, aha kuviyaM pasAdeti / ahavA -jaMca AsaMkitepacchittaM ca pAvati, saMkiteGka, nissaMkitemUlaM / sesANaM-saMbhoti-yAasaMbhotitANaM saMviggANaM vaMdaNassaakaraNe mAsalahuM, AyariyAti-vatthuvA Asajja caubvihaMbhavati-Ayariyassa vaMdanaM na kareti caulahuM, uvajjhAyassa na kareti mAsaguruM, bhikkhussa mAsalahuM, khuDDassa bhinnmaaso|| [bhA.2106] aviruddhA savvapadA, uvassae hoti saMjatINaM tu / ___ atigarapattagurummi ya, bahiyA gurugA ya ANAdI / / cU- sAdhu-uvassae pakkhiyAtisu AgatANaM saMjatINa vaMdaNAtiyA padA savve aviruddhA bhavaMti / aha bAhiM bhikkhAdigatAo vaMdanAdi kareMtitocaugurugAANAdiyA ya dosA saMkAtiyA ya / kiM na pamANeNa viNNavito hoja ? sapakkhe puNa bahiniggatA vaMdaNAti-kareMti jaha sAhU sAhUNaM / saMjoge chavvIsaM bhaMgA / / "abhiggaha-nisajja" tti gataM / idAni "dAvaNaM"tti dAraM[bhA.2107] sejovahi AhAre, sIsagaNANuppadANa sjjhaae| saMjoga-vihi-vibhattA, davAvaNAe vichtttthaannaa|| cU-seJjovahi AhAro ete tinni jahA NisiraNaddAre, sajjhAo jahA suttaddAre / / sIsagaNANuppatANe tti asya vyAkhyA[bhA.2108] sIsagaNammi viseso, annesu vi kAraNe harA lhuo|
Page #430
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-377, [bhA. 2108] 427 ___ iyaresi deti gurugA, saMjativagge ya jo deti // ghU-sIsagaNANuppayANaM ekke viseso, sesA do pUrvavat / "anne"tti annasaMbhotiyA, tesu sua-vatthAiyehiM saMgahaM kAtuM asattesu eeNa kAraNeNa deMto suddho, ihara tti nikkAraNA sIsagaNaM deMti to mAsalahuM, pAsatthAdINa deti catugurugA, jati saMjativagge saMjatiM deti tassa vi ctugurugN|| [bhA.2109]samaNI u deti ubhayaM, jatINa jato vi sissiNI tiie| chaMdanikAya nimaMtaNa, egaTThA tattha vi taheva / / cU-samaNI saMbhoiyANa ubhayaM pi deti suddhA / ubhayaM pi nAma sIsaM sIsiNiM / "jato" ttisAdhU, so vi saMbhotiyAe saMjatIe sissiNi deto suddho | "dAvaNaM" ti gry| iyANi 'nikAyaNa"ttidAraM-"chaMdaNaM ti vA "NikAyaNaM"tti vA "nimaMtaNaM'' tivaaegheN|| [bhA.2110] sejovahi AhAre, sIsagaNANuppANa sjjhaae| saMjoga-vidhi-vibhattA, nikAyaNAe vichaTThANA / / cU-jaheva dAvaNA-dAraM, taheva nikAyaNA-dAraM pi avisesaM bhANiyavyaM / / nikAyaNa tti gayaM / iyANiM "abbhuTThANe" ti dAraM / tassimANi chaddArANi[bhA.2111]abbhuTANe AsaNa, kiMkara abbhAsakaraNaM avibhattI / saMjoga-vidhi-vibhattA, abbhuTThANe vichaTThANA / / [bhA.2112]jaha ceva ya kitikamme, taha ceva ya hoti kiMkaro jAva / savvesi pi bhutANaM, dhamme abbhAsakaraNaM tu / / cU-abbhuTThANAdiyA- jAva-kiMkaroete tinnidAra jahA kitikammaMtahA vattavvaM / ettha puNa kitikamma-baMdaNaM, taM ca paJjAyavayaNeNa aMjaliMpaggaho bhaNio, Ayariyassa chaMdaM aNuvattattikiM karemi tti kiMkaraH, gilANassa pAhuNayassa ya Agayassa bhaNAti-saMdisaha vissAmaNAdi kiM karemi tti / abbhAsakaraNa tti dAraM - abhyAse vartayati abhyAsavartI, abhyAsaM karotItyarthaH / sabvesi pi caubbiha-samaNa-saMghAto jo sAmatthe kareMto suddho akareMtassa pacchittaM visNbhogoy| idAni "avibhattI dArassa' imaM vakkhANaM[bhA.2113] bhuMjaNa-vajjA anne, avibhattI itara lahuga gurugaay| saMjati thera-vibhattI, mAtA itarIsu gurugA u / / cU- egaTThabhoyaNaM mottUNa annasaMbhotitANa vi avibhattiM kareMto suddho, pAsatthAigihatthesu jaiavibhattiM karetito caulahugA, ahacchaMde caugurugA, saMjatINa jAtherI saMviggA tIse imerisI avibhattI kAyavvA-tumaM mama mAyA vA bhaginI vA jArisI, nAhaM tujjha appaNo mAyAe bhaiNIe vA visesaM maNNAmi / "iyarIsu" tti pAsatthAiyAsu gihatthIsu avibhattiM kareti caugurugA, saMviggAsu taruNisajatIsu jai avibhattiM kareti asuddhabhAvito caugurugA, aha ca suddhabhAvo kareti to suddho / / "abbhuTThANe'"tti gayaM / iyANi "kitikammasa ya karaNaM' tti dAraM / tassa imANi chaddArANi[bhA.2114] suttAyAmasiroNata, muddhANaM suttavajjiyaM ceva /
Page #431
--------------------------------------------------------------------------
________________ 428 nizItha-chedasUtram -1-5/377 saMjoga-vidhi-vibhattA, chaTThANA hoMti kitikamme / / [bhA.2115] suttaM kaDDati veTTo, uTTha-nivesAdi na taratI kAuM / AyAme puNa veThTho, karoti bitio ssuttpro|| cU-jo sAhU vAraNa gahito uTheUNa nivesiu~ vA na sakketi, hatthAvi se vAteNa gahitA cAleUNa tarati, tAhe so Avatte dAuM asatto NiviTTho ceva vaMdaNagasuttaM askhaliyAdi pratipadaM kaddati / suttettigt|idaani "AyAma"tti asya vyAkhyA-AyAme pacchaddhaM / uTheuM nivesiuMvA asto uvaviThTho ceva Avatte sasutte kareuM tarati | ahavA - pUrvAt (a] kliSTataro yasmAt saM sUtrAnAvartAna kro| AyAme tti gataM / idAni "sironaya" ti dAraM, asya vyAkhyA[bhA.2116] rAtiniya-sAriataraNaM, sirappanAmaM kareti tatio u / mahurogI AyAme, muddha samatte 'dhava gilaanno|| cU-kammi ya gacche kassa ti sAhussa omarAtiNio Ayario hojja, teNaM AyarieNaM majjhimae vaMdaNae rAtiniyassa baMdaNaM dAyavvaM, tena ya rAtinieNaM so Ayario vuttao hoja-mA tumaM mama vaMdaNayaM dejaha, mA sehA paribhavissaMti tti kAuM, tAhe so sireNaM pamANaM kareti, suttaM uccAreuM, sAgArie vA suttaM anuccAreUNaM sirappanAmaM kareti / "ataraNe" tti-gilANo, so vi evaM ceva / "siroNayaM" ti gayaM / idAna "muddhANaM" - samatte vaMdaNe jaM Ayario pamANaM kareti eyaM muddhANaM aha va asatto gilANo muddhameva kevalaM panAmeti, muddhANaM AvattaM sUtrAdivarjitA mUrdhna eva kevalA kriyA ityarthaH / "muddhANaM" ti gyN| iyANi "suttavajiuM" tiasya vyAkhyA- "muharogI AyAme" esa savvaM udyanivesAvattAti kareti, muharoge suttaM uccAreuM na saketi, maNasA puNa kaddati / chaTe vi "saMjogaddAre" saMjogA bhANiyavvA / [bhA.2117] jaha ceva'bbhuTThANe, caukkabhayamA taheva kitikamme / saMjati saMjayakaraNe, na muddha keI turayaharaNaM / / cU-jahA abbhuTThANadAre vuttaM taheva ihaM pi / caukkabhayaNA nAma - saMjatA saMjatANaM / saMjayA saMjaINa / saMjatIo saMjayANa / saMjatIo saMjatINa / sapAyacchittaM jahA kitikamme vi tahA kAyavvamityarthaH / jattha saMjatIo saMjayANa kitikammaM kareMti tattha savvaM uddhadvitA suttAvattAi kareMti, na muddhANaM Thie rayaharaNe pADeti / iha keyI AyariyA bhaNaMti- uddhadvitA ceva rayoharaNe sire panAmeMti, taM ceva tesiM muddhANaM // kittikammakaraNetti gataM / iyANiM "veyAvaccakaraNe" ti dAraM[bhA.2118]AhAra uvahi vibhattA, adhikaraNa-viosaNA ya sushaae| saMjoga-vihi-vibhattA, veyAvacce vichaTThANA / cU-adhikaraNaM kalaho, tassa vividhaM osavaNaM viosavaNaM / / [bhA.2119]osavaNaM adhikaraNe, savvesu vi sesa jaha u AhAre | asahAyassa sahAyaM, kusahAe vA jahA sIse / /
Page #432
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-378, [bhA. 2119/ 429 dhU-taM adhikaraNaM uppanna savvehiM uvasamiyadhvaM mottuM gihattho / sesA AhAra uvahi mattao yajahAAhAre tahA vattavyaM, navaraM-tinni mattayA-uccAre pAsavaNe khelmttoy| "susahAya"tti asya vyAkhyA-asahAyassa sahAyaM deti, kusahAyassa vA susahAyaM deti / evaMjaha sIsagaNappadANe tahAimaM piTThavvaM, navaraM-ajANaM sahAyo vi dijjatipaMthAisu, jatina deti to culhuN|| yAvacce tti gataM / idAni "samosaraNe" tti dAraM[bhA.2120] vAsa uDuahAlaMde, sAhAroggaha puhatta ittarie / vuDDA vAsa samosaraNe, chaTThANA hoti pAvibhattA / / ghU- ettha nasthi saMjogo, pUreMti ceva chappayA-vAsA, uDu, ahAlaMde tti, ittarIe, vuDDavAse, samosaraNe / ete saMjogavajiyA chappayA / ahavA-AesaMtareNa ime chppyaa| ahava - AesaMtareNa ime chppyaa| [bhA.2121] vAsa uDu ahAlaMde, ete cciya hoMti chappayA guNitA / sAdhAraNoggaheNaM, pattegeNaM tubhayakAle // cU-vAsoggaho, uDubaddhoggaho, ahAlaMdoggaho, ete tinni viuDubaddha-vAsAkAle sAdhAraNapattegaNa ya dohiM guNiyA chappayA bhavaMti / ittario vuDDavAso samosaraNoggaho ya ete uDDabaddhavAsoggahesu paiTThA / ahavA - ittirio samosaraNoggaho ya ahAlaMde paiTTA / vuDa vAso uDubaddhavAsoggahesu paiTTho / vAsoggaho duvidho - sAdhAraNoggaho pattego ya / evaM uDubaddhoggaho vi, evaM ahAlaMdoggaho vi / / [bhA.2122] paDibaddhalaMdi uggaha, jaM nissAe tu tassa to hoti / rukkhAdI puvvaThite, ittari vuDhe sa bhaannaadii|| cU-je ahAlaMdiyA gacchapaDibaddhA tesiM jo uggaho so jaM nissAe AyariyaM viharati tassa so "uggaho" bhavati / rukhAti-heTThitANa vIsamaNaTThA ittario uggaho bhavati / tattha jo puvvaM aNunnAveuMThito tassa so uggho|adhsmgNannunnviuNtaahe saadhaarnnobhvti|vuvaavaasoggho jaMghAbalaparikhINassa bhvti|sovisaadhaarnn pattego bhvti|smosrnnNnnhaannNanuyaannN paDimAtimahi etesu sAhU milaMti taM samosaraNaM / ettha patteyo na bhvti|| [bhA.2123] sAdhAraNa-pattego, carimaM ujjitta uggaho hoti / geNhamadeMtA''ruvaNA, saccittAcittanipphaNNA / / cU-AillA paMca duvidhA - sAdhAraNA hojja, pattegA vaa|crimo nAma samosaraNaM, tattha uggaho nasthi, tattha vasahIe uggahamaggaNA, vasahI sAdhAraNA patteyA vA, etesu uggahesu AuTTiyAe * anAbhavyaM geNhatANaM anAbhogeNa vA puvvoggahiyaMadeMtANaM "AruvaNa" tti-pacchittaM bhavati / taM sacittAcittaniphaNNaM, acitte uvahi-nipphaNNaM, sacitte cauguruM, AeseNa aNavaThTho / / [bhA.2124] samaNuNNamaNuNNe vA, adita'nAbhavvageNhamANe vaa| saMbhoga vIsu karaNaM, itare ya alaMbhe ya pellati / / cU-saMbhotito jo aNAbhavvaM geNhati gahiyaM vA na deti so saMbhogAto vIsuM pRthak kriyte| asaMbhoio vi anAhavvaM geNhati, gahiyaM vA na deti, jesiM so saMbhoio te taM visaMbhogaM kareMti /
Page #433
--------------------------------------------------------------------------
________________ 430 nizItha-chedasUtram -1- 5/378 "iyare''tti-pAsatthAtI, tesinasthi uggaho, anuggahe vipAsatthAiyANajati khuDDagaM khettaM annao ya saMviggA saMtharaMtA pellaMti tattha sacittAcittanipphaNNaM / aha pAsatthAdiyANa bitthiNNaM khettaM, te ya na deMti, annatoya asaMtharatA, tAhe saMviggA pellaM tti, sacittAiyaM ca geNhaMtA suddhA // samosaraNe tti dAraM gataM / idAni saNNisejattidAraM[bhA.2125] pariyaTTaNAnuogo, vAraNa paDicchaNA ya aaloe| saMjoga-vidhi-vibhattA, saNNisejje vichaTThANA // [bhA.2126]saNisejo va gato puNa, taggateNa pariyaTTaNe havati suddho| annena hoti lahuo, itare lahugA ya gurugA y|| cU-donni AyariyA saMbhotiyA saghADaeNa pariyaTRti, patteyaM nisejagatA suddhA, taggaeNa nisiJjAgateNetyarthaH / aha annasaMbhotieNa to mAsalahuM bhavati / "itarehi" ti pAsatthAiehiM gihatthehiM ya samaM to caulahuM / ahAcchaMdahatthIhiM saMjatIhiM ca samaM nikAraNe pariyaTreti cuguruN| saMjatINa vi itthIpurisesu evaM ceva bhANiyavvaM // "pariyaTTaNe''tti gataM / idAni "anuoge" tti dAraM[bhA.2127) anisejA anuoga, suNeti lahugA u hoMti deMte y| vAgaraNa nisejagato, itaresu vi deMta'suddhotu // cU-akkha-nisejjAe viNA anuogaM kaheMtassa suNetassa ya caulahugA / saMjatINa akkha NisejjA nasthi / sesaM vidhiM kareti / iyANi "vAgaraNe' tti pRSTaH san vyAkaroti" "vAgaraNaM" pacchaddhaM / itare nAma pAsatthAdI, apizabdAt nihatthANa vi gihatthINa vi saMjatINa vi deto asuddho|| "paDipucchaNAloe"tti do dArA egar3ha vakkhANeti[mA.2128] jo u nijovagato, paDipucche vA vi aha va Alove / lahuyA ya visaMbhogo, samaNuNNo hoti anno vA / / cU-nisajAe uvaviThTho nisajjovagato bhavati, jati suttamatthaM vA paDicchati ahavA - NisejovaviThTho AloyaNaM deti tassa mAsalahuM / aNAuda'to yavisaMbhogo kajati / samaNuNNo vi jo uvasaMpanno so, visaMbhogI kajati / ahavA - jesiM so saMbhotigo se visaMbhogaM kareMti / idAni "saMjogo" ttichaTuM dAraMjahA saMbhavaM bhANiyadhvaM / saNNiseja tigataM / iyANiM kahAe pabaMdhaNe" tti dAraM[bhA.2129] vAdo jappa vitaMDA, painnaga-kahA ya nicchaya-kahA y| saMjoga-vihi-vibhattA, kadha-paDibaMdhe vichaTThANA // [bhA.2130] vAdaM jappa vitaMDaM, saJcehi vi kuNati samaNi-vajjehiM / samaNINa vi paDikuTThA, hoti sapakkhe vi tiNhi khaa| cU-matamabhyupagamya paMcAvayavena tryavayavena vA pakSa-pratipakSaparigrahAt chalajAtivirahito bhUtAnveiSaNaparo vAdaH / parigRhya siddhAntaM pramANaM ca chala-jAti-nigraha-sthAnaparaM bhASaNaM yatra jalpaH / yatraikasya pakSaparigraho, nAparasya, dUSaNamAtrapravRttaH savitaMDaH / sAdhUvAdaM jalpaM vitaMDa vA
Page #434
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-378, [bhA. 2130] 431 etA tinni vi kahA samaNIvajjehiM asaMbhotiyAtIhi savvehiM annati-titthaehiM vi samaM kareti / samaNINa samaNIosapakkho, tehiM visamANaM tinni-vAda-jalpa-vitaMDa-kahAyapaDikuTThA pratiSiddhA ityrthH| [bhA.2131)ussagA painna-kahA ya, avavAto hoti nicchaya-kadhA tu| ahavA vavahAraNayA, painnasuddhA ya nicchigaa|| cU-ussaggo painnakahA bhannati, bhavavAto nicchayakahA bhaNNati |ahvaa-negm-sNgh - bavahArehiM jaM kahijjati sA paiNNakahA, rijusuttAdiehiM suddhaNaehiM jaM kahijjati sA nicchayakahA // esa bArasa viho oho / imo vibhAgo[bhA.2132] bArasa ya cauvvIsA, chattIsa'DayAlameva saTThI ya / bAvattarI vibhattA, coyAlasayaM tu sNbhoe| cU-savve bAvattarI tigAdiehiM guNiyA imaM bhavati[bhA.2133] do ceva sayA solA, aTThAsIyA taheva donni syaa| tinni ya saTThisayAI, cattAri sayA ya battIsA / / cU-jahA bArasa dugAtiehiM guNiyA imaM bhavati[bhA.2134] bArasa ya cauvvIsA, chattIsa'saDayAlameva stttthiiy| bAvattari chagguNiyA, cattAri sayA tu battIsA / / ghU-tahA bAvattarIvi dugAdiehiM guNiyA pajaMte chagguNiyA cattAri sayA tu battIsA bhavati / [bhA.2135] etesiM tu padANaM, karaNe saMbhogaakaraNe itro| dohi vimukke cauvIsa hoti tassahite itaro u / / cU- etesiM ohasaMbhotiyapadANa dugamAiguNakAruppaNNANa vibhAgapadANa jahuttANa karaNe saMbhogo, akaraNe puNa "itare"ti visaMbhoga ityarthaH / iyANiM dugAtiguNakArasarUvaM bhaNNati - "dohiM" pacchaddhaM / te ceva bArasa dohiM rAgadosavippamukkassa cauvvIsatividho saMbhogo bhavati, tehiM ceva sahitassa cauvvIsatividho visaMbhogo bhavati // [bhA.2136] nANAdI chattIsA, caukkasAyavivajjitassa addyaalaa| saMvara sahiduttari, chahi ahavata eva chaddArA // evaMnANa-dasaNa-carittehi tihiMguNitAbArasa chttiistividhosNbhogobhvti|annaannaadiehiN tihiM chattIsatividho visaMbhogo bhavati / caukkasAyAvagayassa caugguNA bArasa aDayAlIsatividho saMbhogo, so ceva caukkasAyasahiyassa visaMbhogo / saMvaro paMcamahavvayAti, tehiM guNiyA saTThI / rAtIbhoyaNasahitehiM chagguNiyA bArasa bAvattarI bhvNti|athvaa-uvdhimaatiyaat eva bArasadArA ekkekaM chavidhaM, te miliyA bAvattarI bhavaMti jahA bArasa dugAtiehiM gunniyaa| evaM[bhA.2137] bAvattari pi taha ceva, kuNasu rAgAdiesu saMguNitaM / akappAdi chahi padehi, catAri sayA u battIsA / / cU-akappo, AdisaddAto gihibhAyaNaM, paliyaMka nisejA, siNANaM, sobhakaraNaM / ahavA - akappachakkaM, AdisaddAto vayachakkaM kAyachakkaM ca / etesiM annatareNa chakkeNa guNiyA bAvattari,
Page #435
--------------------------------------------------------------------------
________________ 432 cattAri satA battIsA bhavaMti // nizItha - chedasUtram - 15 / 378 " Ahe" tti dAraM gataM / idAmi "abhiggahe "tti dAraM [bhA. 2138] abhiggahasaMbhogo puNa, nAyavvo tave duvAlasavidhammi / dAnaggaheNa duvidho, sapakkhaparapakkhato bhaito / / cU- abhirAbhimukhyena aho abhiggaho, so vi tave duvAlasavidhe jahAsattIe abhiggaho ghettavvo, sattiM parihAvemANassa pacchittaM / idAniM " dAnaggahaNe' tti dAraM dAnaggahaNe duvidho saMbhogo - sapakkhe parapakkhe ya / ettha caukko bhaMgo dAnaM gahaNaM, ettha saMbhotitA / dAnaM no gahaNaM, ettha saMjatito / no dANaM gahaNaM, ettha gihatthA / no dAnaM no gahaNaM, ettha pAsatyAtI / paDhamabitiyA savakkhe, tatito parakkhe / cauttho saMbhogaM pati suNNo // dAnaggahaNe tti dAraM gataM / idAniM "anupAlana "tti dAraM [bhA. 2139] anupAlana-saMbhogo, nAyavvo hoti saMjatIvagge / uvavAte saMbhogo, paMcavidhvasaMpadAe tu // cU- khettovahisejAie khettasaMkamaNesu ya saMjatIo vidhIe anupAleyavvAto / idAniM "uvavAte" ti pacchaddhaM uvavAto uvasaMpajaNaM, uvasaMpatAe saMbhogo bhavati // sA ya uvasaMpayA imA paMcavidhA - [ bhA. 2140] suta suha- dukkhe khette, magge vinae ya hoi bodhavvo / uvavAte saMbhogo, paMcavigappo bhavati eso // cU- suttatthANa nimitaM uvasaMpayA suttovspyaa| suhadukkhovasaMpayA ghAuvisaMvAdAdiehiM ahikkAtIhiM vA AgaMtugehiM bahuM paJcavAyaM mANussaM jANiUNa annatareNa me rogAtaMkeNa vAhiyassa mamete veyAvaccaM kAhiMti, ahaM pi etesiM karissAmi ato asahAyo gacche uvasaMpayaM pavajjati / esa suhdukkhovsNpyaa| ekkassa Ayariyassa bahuguNaM khettaM tamaNNo Ayario jANiUNa aNujANAveUNa tassa khette ThAyati esa khettovasaMpayA / duve AyariyA ANaMdapurAto mahuraM gaMtukAmA tANa ekko desito ekko adesito | desio appaNo purisakAreNa patthio | adesio visaNNo, desiyaM bhaNAti - ahaM tupyabhAveNa tu samANaM mahuraM gcche| desito tassovasaMpaNNassa maggANurUvaM uvaesaM payacchati, esa maggovasaMpadA gayA / suraTTAvisa dave AyariyA, ego tattha catthavvo, so AgaMtugassa sugamaM duggame magge suvihAre yakhet savvaM kati, sacittAiyaM uppaNNaM savve teNa vatthavvassa NivediyavvaM, esa viNaovasaMpadA / esa paMcavidho uvavAyasaMbhogo // "ubavAte" tti dAraM gataM / idAniM "saMvAse" tti dAraM [bhA. 2141] saMvAse saMbhogo, sapakkha-parapakkhato ya nAyavvo / sarikappe sapakkhe, parapakkhamma gihatthesu // cU-saMvAsa-saMbhogo duvidho-sapakkhe parapakkhe ya, sariso kappo jesiM te sarisakappA saMbhotiyA iti yAvat / sapakkhe sarisakappesu saMvAso, na annasaMbhotiAisu, parapakkhe gihatthesu saMvAso / /
Page #436
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka: 5, mUlaM- 378, [bhA. 2141] 433 idAnaM etesu caiva abhiggahAtiesuM pacchittaM / tave sattiM pariharetassa imaM pacchittaM / tave sattiM pariharetassa imaM pacchittaM [bhA. 2142] pakkhiya cauvarise vA, akaraNe ArovaNA tu sati virie / sesatavassa akaraNe, lahugo amaNuNNatA ceva / / cU- pakkhie cautthaM na kareMti, cautthaM ceva pacchittaM / cAummAsie chaTuM na kareti, taM ceva pacchittaM / saMvacchare aTThamaM na kareti, aTThamaM ceva pacchittaM / seso tavo AvakahigamaNAsagaM mottuM bArasaviho taM na kareti mAsalahuM, anAuTTaMte ya amaNunnayA asaMbhogo / / dAnaggahaNe imaM / [bhA. 2143 ] caubhaMgo dAnagahaNe, maNuNNe paDhamo tu saMjatI bitio / gihie hoti tatio, iyaresu tu aMtimo bhaMgo // cU- gatatthA / annasaMbhotiesu tisu bhaMgesu mAsalahuM / gihattha pAsatthAiyAMNa tisu bhaMgesu caulahu~ / ahAcchaMda paDucca tisu vi bhaMgesu caugurugaM / paDhama-tatiesu saMjatiM paDucca cauguruM // anupAlanaM paDucca imaM [ bhA. 2144 ] avidhI anupAleMte, anAbhavaMtaM va deMtageNhaMte / pacchitta vIsukaraNe, pacchA''uTTe va saMbhuMje // cU-saMjatIo avidhIe anupAleti anAbhavvaM ca tesiM deti, jahA rayaharaNaM daMDiyaM saghiTayaM vA lAuyaM savisANaM vA misiyaM, tesiM vA hatthAo geNhati caugurugaM pacchittaM / anAuTTaMtassa vIkaraNaM puNo vA AuTTaM saMbhuMje // idAnaM uvavAte [ bhA. 2145 ] / saMbhogamannabhoie, va uvavAtato u saMbhogo / saMvAsI tu maNunne, sese lahu lahuga gurugA ya // cU- saMbhotito pavasito paccAgao AloyaNauvavAteNa saMbhogo, annasaMbhotio vi AloyaNaM deto uvasaMpajati / saMbhotito anAloiyaM uvasaMpajjAvaMtassa mAsalahuM, visaMbhogo ya / ahavA - "anAbhavvaM deMto geNhaMti" tti evaM vayaNaM ettha uvavAte daTThavvaM, sacittAcittaniSkaNNaM pAyacchittaM dAyavvaM / idAnaM "savAse" ti pacchaddhaM saMbhoio saMbhoiesu vasaMto suddho / "sesa" tti annasaMbhotiyAdiyA annasaMbhotiesu mAsalahuM, pAsatyAti-gihIsu caulahugaM, ahAcchaMde saMjatIsu ugurugaa| saMjatINa vi evaM ceva, sarisavagge visarisavagge ya vattavvaM / esa ohAtiehiM saMvAsa - pAvasANehiM chahiM dArehiM saMbhogavihI bhaNito // [bhA. 2146 ] jassetesaMbhogA, uvaladdhA atthato ya vinnaayaa| nijjUhituM samattho, NijjUDhe yAvi pariharituM / / cU-suttapadehiM uvaladdhA atthAvadhAraNe ya vinnAyA so paraM sIdaMtaM nijjUhiuM samattho, nijjUDhaM pareNa vA nijjUDhaM parihAriuM samatyo bhavati / / 15 28 - appaNA
Page #437
--------------------------------------------------------------------------
________________ 434 nizItha-chedasUtram -1-5/378 [bhA.2147] sarikappe saricchaMde, tullacaritte visiTTatarae vA / kuvve saMthava tehiM, nANIhi carittaguttehiM / / cU-therakappiyassa therakappiocevasarisakappo, davvAdiehiM abhiggahehiM sarisacchaMdoduTTabbo, sAmAyicarittiNosAmAyiyadharittItulla-carittIajjhavasANaviseseNa vA saMjamakaMDaesuvisiTTataro, erisehiM samANaM saMthavo saMvAso nANIhiM / caritteNa guttA, caritte vA guttA, te critt-guttaa|| [bhA.2148] sarikappe sarichaMde, tullacaritte visiTTatarae vaa| Adeja bhattapAnaM, saeNa lAbheNa vA tusse / / cU-eriseNa sAhuNA bhattapAnaM AnIya AtAe-AtmIyena va lAbhena tuSye, na hInatarasatkaM gRNhe // kiMcAnyat[bhA.2149]Thitikappammi dasavihe, ThavaNAkappe yduvidhmnnyre| uttaraguNakappammi ya, jo sarikappo sa sNbhogo|| cU- Acellakkuddesiya, sejjAtara-rAyapiMDa-kitikamme / vayaje?-paDikkamaNe, mAsaM pajosavaNakappe" |eymmijo dasavidheThiyakappe tthito| duvidho yaThavaNAkappo-sehaThavaNAkapoaTThArasapurisesuityAdi / akappaThavaNAkappo 'vayachakka-kAyachakka' ityAdi, nAsevatatyarthaH / joeyammiduvidheThito; piMDassajA visohI ityAdi, eyammiuttaraguNekappojosarisakappo; sa saMbhogo bhavati iti|| esa saMbhogo sappabheo vnnnnio| esaya puvvaMsavvasaMviggANaM aDDabharahe ekasaMbhogI AsI, pacchA jAyA ime saMbhoiyA ime asaMbhoiyA / ziSya Aha - kiM kAraNaM ettha? Ayario- ime udAharaNe kappe udAharati[bhA.2150]agaDe bhAtue tila taMDule yasarakhe ya goNi asive / aviNaDhe saMbhoe, savve saMbhoiyA AsI / / ghU-agaDa-payassa vakkhANaM[bhA.2151] AgaMtu taduttheNa va, doseNa viNaDe kUve tato pucchaa| avinaDhe saMbhoe. savve saMbhoiyA aasii|| dhU- egassa nagarassa ekkAe disAe bahave mahurodagA kUvA / tattha ya keI kUvA AgaMtuya tadutthehiMdosehiMduTThodagA jaataa| AgaMtuNatayA visAtiNA, tadutyeNakhAra-loNa-visa-pAniyasirA vA jaataa| tattha ya kesui kUvesu pANiyaM pijjamANaM kuTTAdiNA sarIraM sadUsaNakaraM bhvNti| kei hANAisu aviruddhA / keti NhANAisu vi viruddhaa| etaddosaduDhe nAuM bahujano egAdi vAreti / Anie ya kaoAniyaMti pucchA / jati nihosa tayA pari jati |ah sadosaM jai jANaMteNa AniyaM tAhe tao vA vArAo pheDijjati tajjijati y| ___ aha ajANateNaM to vArijati, mA puNoAmijAsi / evaM asaMbhotiyA vi keti carittasarIra-uttaraguNa-dUsagA keti caritta-jIviya-vavarovagA, keti saMphAsa-paribhogiNo, keti puNa
Page #438
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka: 5, mUlaM- 378, [bhA. 2151] saMphAsao ci vajjitA / jAvaya aviNaTTapANiyA tAva pucchA vinAsI / / "bhAuya" payassa vakkhA [bhA. 2152 ] bhoiyakulaseviAo dussIleke u jAe tato pucchA / emeva sesaesu vi, hoi vibhAsA tilAdIsu // cU-do kulaputtA bhAyAro ranno bhayarahiyA sevagA savvAvAriyappavesA / tesiM kaNidveNa aMtapure anAyAro kao / tassa paveso vArio / jeTTho vi taddeseNa ranna aniveite pavesaM na lahati / rannA pucchi jati jeTTo, kaniTTho ? jeTTho tti kahite pavisati / puvvaM esA pucchA nAsI / evaM saMbhoiyA vi, uvanayaviseso bhANiyavvo / 435 evaM sesesu vi tilAdiesu visesA katA / puvvaM savvAvaNesu tilA abmatiyA vikkAyaMtA tato geNa vANieNa pUtitA pAgaDiyA, tato pabhitiM pucchA pytttthaa| evaM taMDulesu vi / egammigAme ego govaggo asivaggahito jAo / puvvaM tato gAmAtI AnIyAsu goNIsu nAsI cchA / pacchA tammi gAme asivaggahiya tti pucchA payaTTA / evaM sAhampio vi parikkhiuM paribhuMjiyavvo / imA parikkhA[ bhA. 2153 ] sAdhammata vedhammata, nidharisa-bhANe ya kUve ya / aviNaTThe saMbhoe, savve saMbhoiyA AsI // cU- samANadhammatA sAhammatA, taM nAUNaM paribhuMjati / vigayaghammo veghammatA, taM vedhamattaM nAUNaM na paribhuMjati / yathA suvaNNaM niggharise parikkhijati evaM annAyasIlassa bhAyaNeNa parikkhijjai / bhAyaNassa talaM na ghRSTaM, uvakaraNaM vA avidhIe sivvitaM dIsati, tathA AlaeNa vihAreNa ityAdi, evamAiehiM sIyaMto najjati / "taheva kUve ya" tti-jahA kUvAtI nAuM parihariyA evaM eso vi parikkhiuM pariharijjati / puvviM puNa "aviNaTThe" pacchaddhaM; pUrva AsIdityarthaH // 'sabhogaparUvaNaM" tti mUladAraM gataM / idAni sirighara siva pAhuDe ya saMbhutte tti asya vyAkhyAsIso pucchati - katipurisajuge ekko saMbhogo AsIt ? kammi vA purise asaMbhogo payaTTo ? kena vA kAraNeNa ? tato bhagati - [ bhA. 2154 ] saMpati- rannuppattI siridhara ujjANi heTTha bodhavvA / ajjamahAgiri hatthiSpabhitI jANaha visaMbhogo // cU- vaddhamANasAmissa sIso sohammo / tassa jaMbunAmA / tassa vi pabhavo / tassa sejjaM bhavo / tassa vi sIso jasabhaddo / jasa bhaddasIso saMbhUto / saMbhUyassa thUlabhaddo / thUlabhaddaM jAva- savvesiM ekkasaMbhogo AsI / thUlabhaddassa jugappahANA do sIsA - a mahAgirI asuhatthI ya / ajjamahAgirI jeTTho /
Page #439
--------------------------------------------------------------------------
________________ 436 nizItha-chedasUtram -1-5/378 ajasuhatthI tassa sttttiyro| thUlabhaddasAmiNA ajjasuhasthissa niyognnodinno|thaa viajjamahAgirI ajasuhatthI ya pItivaseNa ekao vihrNti| annayA te do vi viharaMtA kosaMbAhAraMgatA / tattha ya dubhikkhaM / te ya AyariyA vasahivaseNa pihappihaM ThiyANaM egammi va seTTikule sAdhUhiM moyagAdi khajagavihANaM bhattaM ca jAvatiyaM laddhaM / ego raMko taM sAhuM dardu obhAsati / sAhUhi bhaNiyaM - amhaM AyariyA jANagA, na ca sakkemo dAuM / so raMko sAdhupiTThato gaMtuM ajjasuhatyiM obhAsati bhattaM / sAhUhi vi silu - amhe vi eteNa obhAsitA AsIt / ajjasuhatthI uvautto pAsati-pavayaNAdhAro bhavissati / bhaNito-jati nikkhamAhi / abbhuvagataM / nakkhaMto sAmAtiyaM kAravettA jAvatiyaM samudAnaM dinnaM, taddinarAtIe ceva ajIrato kaalgo| so avattasAmAtio aMdhakumAraputto jaato| "tassa uppattI" caMdaguttassa putto biMdusAro / tassa putto asogo / tassa putto kuNAlo / tassa bAlattaNe ceda ujjenI kumArabhuttI dinnA / tAhe varise varise dUo pADaliputtaM asogaranno payaTTei / annayA asogarannA ciMtiyaM - idAni kumAro dhaNuveiyANa kalANa joggo| tato asogarannA sayameva leho lihio- "idAni adhIyatAM kumAraH kalAi" ti likhit| ranno anAbhogeNa kumArassa ya kammodaeNa bhaviyabvayAe agArassa uvari biMdU pddio| ketibhaNaMti-"rAyA lihiuMasaMvattiyaMlehaM mottuMvaccAdhare paviTTho, etyaMtareyamAtisavattIe aNuvvAeuM agArassa biMdU kto"| rannA paccAgateNa avAyittA ceva saMvattito, bAhi rannA nAmaMkio muddioSa ullenI niito| lehago vAettA tuNhikko Thito / kumAreNa sayameva vAtio / kumAreNa ciMtitaM - jai ranno evaM abhippeyaM pItI vA to evaM kajati / amha ya moriyavaMse apaDihatA ANA / nAhaM ANaM kovemi / salAgaM tAvettA sayameva akkhINi saMjitANi / ranno jahAvattaM kahiyaM, aMdhIkayo tA kimaMdhassa rjenn| ___ ego se gAmo dinno / taMmi gAmeacchaMtassa kuNAlakumArassa so raMko ghare uppnno| nivatte bArasAhe "saMpattI" se nAmaM ktN| soya kuNAlo gaMdhavve atIva kuslo|taahe soya aNAyacajAe yAti, sAmaMta-bhotiyakulesu gAyati / atIva jaNo akkhitto| asogarannA suyaM, ANito javaniyaMtarito gAyati / rAyA AuTTho bhaNAti - kiM demi? teNa bhaNiyaMcaMdragutta-paputtou, biMdusArassa nttuo| asogasiriNo putto, aMdho jAyati kAgiNiM / / rannA bhaNiyaM - thovaM te jAitaM, maMtIhiM bhaNiyaM - bahutaM jAtitaM / kahaM ? rajjaM kAgiNI bhnnnnti| rannA bhaNiyaM - kiM te aMdhassa rajjeNa? teNa bhaNitaM-putto me / rannA bhaNiyaM-saMpati putto vi te /
Page #440
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-378, [bhA. 2154] 437 anne ettha nAmakaraNaM bhaNaMti - ujjeNI se kumArabhottI dinnA / teNa suraTThavisao aMdhA dmilaayuyviyaa|annyaa AyariyApatIdisaM (?)jiypddimvNdiuNgtaao|ttth rahANujANe ranno ghare raho pariaMcati, saMpatirannA oloyaNagateNa 'ajjasuhatthI' diTTho / jAtIsaraNaM jAtaM / ___ Agao pAesu paDio / paJcuDio viNaoNao bhaNati - bhagavaM! ahaM te kahiM diTTho? sumrh| ____ AyariyA uvauttA-ANaM diTTho tumaM mama sIso Asi / pubvabhavo kahito |aauttttho / dhamma pddivnno| atIva paropparaM neho jaao| tattha ya mahAgirI sirigharAyayaNe AvAsito / ajasuhatthI sivghreaavaasito|ttoraayaa abhikkhaM abhikkhaM ajasuhattaiMpajjuvAsatipavayaNabhattIe appaNo visae jaNaM-piMDetUNaM bhaNAti-tubbhe sAdhUNaM AhArAtipAyoggaMdeha / ahaM bhe mollaM dehAmi / ajasuhatthI sIsANurAgeNa sAhU geNhamANe sAtijjati, no paDiseheti / taM ajjamahAgirI jANittA ajasuhatyiM bhaNAti -ajjo ! kIsa rAyapiMDaM paDisevaha ? taoajasuhatthiNA bhaNiyaM-jahA rAyA tahApayA, naesa raaypiNddo|telliyaa telaM, ghayagoliyA ghayaM, dosiyA vatthAI, pUiyA bhakkhabhojje deti, evaM sAhUNaM subhavihAre / ajjamahAgirI mAti tti kAuM ajasuhasthissa kasAti-to / esa sissAnurAgeNa na paDiseheti / tato ajamahAgirI ajasuhatthiMbhaNAti-ajjappabhitiMtumamama asNbhotio|evN "pAhuI" kalaha ityarthaH / tato anasuhatthI paJcAucho micchAdukkaDaM kareti, na puNo geNhAmo / evaM bhaNie sNbhutto| etya purise visaMbhogo uppanno / kAraNaM ca bhaNiyaM / tato ajjamahAgirI uvautto, pAeNa "mAyAbahulA maNuya" tti kAu visaMbhogaM Thaveti // "sirighara-siva-pAhuDe ya saMbhutte" ti dAraMgataM / idAni "daMsaNe" tti dAraM[bhA.2155] saddahaNA khalu mUlaM, saddahamAgassa hoti sNbhogo| nANammi taduvaogo, taheva avisIyaNaMcaraNe / / cU- saddahaNaM derisaNaM, taM mokkhamaggassa mUlaM, khalu avadhAraNe, sUte je bhAvA pannattA ussaggavavAiehiM vavahAra-nicchayanaehiM vA imaM vA saMbhogaparUviyaM saddahamANassasaMbhogo, annahA asaMbhogo / daMtaNe ttigataM / idAni "nANe"tti dAraM-"nANammitaduvaogo" / suanANovaese uvaujjati-kiM me kaDaM, kiM ca me kiccasesaM, kiM sakkaNijjaM na samAyarAmi, evaM nANovaogeNaM uvaujjamANo saMbhoio, annahA asaMbhoio, uvaujjamANassa ya nANaM bhavati / iyANi "caritaM" jati caritteNa visIyAta ujjayacaraNo to saMbhotio, annahAvisaMbhoio mA visaMbhogo bhavissAmi tti ujjamati / "tavaheuM" tavakAraNamityarthaH / tave vIriyaM hAveto visaMbhogo kajjamANo taheva ujjamati, na ya ihalogAsasitaM tavaM kareti,
Page #441
--------------------------------------------------------------------------
________________ 438 nizItha-chedasUtram -1-5/378 niz2araTThA ya tavaM kareMto saMbhotigo, annahA visNbhoo|| visaMbhoo kiM uttaraguNe mUlaguNe? Ayario bhaNati - uttaraguNe / athavA - uttaraguNesu sIyaMto saMbhotio tti kAuM cotiJjati / evaM coyaNAe uttaraguNasaMrakkhaNe mUlaguNA saMrakkhiyA bhvNti| eyassa atthassa paDisamAvaNatthaM bhaNNati - [bhA.2156] daMsaNa-nANa-carittANa vaDDihaiuM tu esa sNbhoo| tavaheu uttaraguNesuceva suhasAraNA bhvti|| cU-evaM daMsaNa-nANa-carittANa parivuDDI-nimittaM saMbhogo icchinnati / tavahe-tavavuDInimittaM ca saMbhogo icchijjai / uttaraguNesuyasIyaMto saMbhotigotti kAuM suhasAraNAo bhvNti| evaM carittarakkhaNA katA bhvNti| [bhA.2157] etesAmannataraM, saMbhogaMjo vadeja natthi tti| so ANA anavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / [bhA.2158]bitiyapadamaNappajjhe, vadejja avikovide va appjjhe| jANaMte vA vipuNo, bhayasA tavvAdi gacchaTThA // cU-pAsatthAtIhiMsamANaMsaMbhogeNa nasthikammabaMdhottiaNappajjhobhaNeja, sehovAavikovito bhaNeja, gIyattho vA vikovio bhayA bhaNeja, 'tavvAtI' kotidaMDiohaveja "nathisaMbhogavattiyA kiriya" tti tammi pannaveMti, tuNhikko acchatti, bhayA pucchio vA "Ama" ti bhaNeja, appaNo gacchassa varakkhaNaTThA bhaNejjA // mU. (379)je bhikkhU lAuya-pAtaM vA dAru-pAtaMvA maTTiyA-pAtaM vA alaM thiraMdhuvaMdhAraNijja paribhiMdiya paribhiMdiya parihaveMti, parihaveMtaM vA sAtijati / / __ cU-akAralopAo lAuyaM dAruyaM, bhuMdaNaghaDiyaM, maTTiyAmayaM kuMbhAraghaDiyaM, alaM pajjattaM, dhiraM daDhaM, dhuvaM aparihAriyaM, dhAraNijjaM lakkhaNajuttaM, khaMDAkhaMDikaraNaM palibheo bhaNNati, jo evaM kareti tassa maaslhuN| [bhA.2159] jaMpajjataM tamaMla, daDhaM thiraM aparihAriya dhuvNtu| lakkhaNajuttaM pAyaM, taM hotI dhaarnnitrNtu| cU-gatArthAH // etesucausu padesu solasa bhaMgA / alaM thiraM dhuvaM dhAraNijjaM, esa paDhamo bhNgo| sesA kaayvvaa| [bhA.2160] etto egatareNaM, guNeNa savvehi vA vi saMjuttaM / je bhittUNaM pAdaM, parihave ANamAdINi // cU-kaMThA / / bhittuM pariThThati / imesi virAdhanA haveja[bhA.2161] addhANa-niggayAdI, jhAmiya sese va teNa paDinIe / Aya para tadubhae vA, asatIje pAvihiti dosA / /
Page #442
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 5, mUlaM- 379, [bhA. 2161] 439 dhU- addhANa-niggatA sAdhU AgayA ajjhAyaNA, tehiM te jAtitA, palibhinnAdi pariTThaveti kiM deMtu ? jati na deMti tAhe jaM te pAvihiMti tamAvacaMti / aha deMti appaNo hAniM / AdisaddAto asivaniggatA AgatA / evaM omeNa, rAyaduTTha- gilANakAraNeNa / ahavA - tesiM ceva jhAmiyaM upakaraNaM parassa vA ubhayassa vA sehA vA paDuppannA bhAyaNA sati na pavvAveMti, jaM te gihAraMbhe kAhiMti tamAvajje / ahavA - annesiM saMbhotiyANaM sehA ubaTThitA, te bhAyaNANi maggaMti, jati na deMti appaNo hANi / ahavA-teNehiM uvakaraNaM avahariyaM, appaNo parassa ubhayassa vA / evaM paDinIehiM avahitaM je dose pAvihiMti tamAvajje / / [ bhA. 2162] addhANa niggatAdI, na ya dete hAni appaNo deMte / gahibhAsaNa porisi, kAyANa virAdhaNamaDaMto // cU-puvvaddhaM gatArthaH / pilamiMdiya pariTThavitesu bhAyaNAsati jati gihibhAyaNNaparibhogaM kareti, anesaNIyaM vA hati bhAyaNe vAgavesaMto porisibhaMgaM kareti, bhAyaNaTThA vA aDato kAyavirAhaNaM kareti // savvesetesu pacchittaM vattavvaM / etaddosapariharaNatthaM [ bhA. 2163 ] tamhA na vi bhiMdijjA, jAtamajAtaM vigiMcate vidhinA / visa vija maMta thaMDilla, asatI tucche ya bitiyapadaM // dhU- visa-vijAti kayaM jAyaM, niddosaM ajAyaM, duvihaM pi jahAbhihiaM vidhIe vigiMcae, kAraNe bhiMdittA vi paveti / visabhAviyaM vijjAe maMteNa vA abhiyojitaM thaMDilassa vA sati tucchaMvA DaharayaM na takkaJjasAhayaM, etehiM kAraNehiM bhiMdiuM paridvaveti / / mU. (380) je bhikkhU vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA alaM thiraM dhuvaM dhAraNijjaM palicchidiya palicchiMdiya paridvaveti, paridvaveMtaM vA sAtijati // cU-khommiya kappAsAti vatthaM, uNNigakappAsAti kaMbalaM, raya-haraNaM pAyapuMchaNaM, uvaggahiyaM vA, vA, palichiMdiya zastrAdinA / mU. (381) je bhikkhU daMDagaM vA laTThiyaM vA avalehaNiyaMvA velu-sUiM vA palibhaMjiya palibhaMjiya pariTTaveti, paridvavetaM vA sAtijJjati // dhU- hatthehiM AmoDaNaM palibhaMjaNaM / [bhA. 2164] pAyammiya jo u gamo, niyamA vatthammi hoti so ceva / daMDagamAdIsutahA, puvve avarammi ya padammi // mU. (382) je bhikkhU aireya- pamANaM rayaharaNaM dharei, dhareMtaM vA sAtijjati // cU- rao davve bhAve ya / taM duvihaM pi rayaM haratIti rayoharaNaM / atiregaM dhareMtassa mAsalahu~ / [ bhA. 2165 ] gaNaNAe pamANeNa ya, hInAtirittaM ca avacitovacito /
Page #443
--------------------------------------------------------------------------
________________ 440 nizItha-chedasUtram -1- 5/382 jhusiraM khara-pamhaM vA, aNegakhaMDaM ca jo dhAre / / cU-savvesu vijhusiravajesu mAsalahuM, jhusire caulahuM, gaNaNAe udu-baddhe egaM, vAsAsu, do, pamANapamANeNa bttiisNguldiihN| jati hINaM ettopamANAo kareti to oNamaMtassa kaDiviyaDaNA, apamajaMtassapAnavirAhaNA, atirite adhikaraNaM bhAro ya saMcayadosA ya / ahavA - sAratte egaM ghareti taM hiMDaMtassa ullaM, jati tena ulleNa pamaJjati to uMDayA bhavaMti, tAriseNa pamajaMtassa asaMjamo, apamajato asNjto| bhAriye aayviraahnnaa| porappamANAtojaMUNaMtaM avaciyaM, tammi bhAmANavirAhaNA, jaMporappamANAto atirittaM taM uvaciyaM tammi bhAro bhayaparitAvaNAdi, atiritte adhikaraNaMca sNcnndosaa| jhusiraM koyavagaNapAvAragaNavayagesu atiromadhUlayaM vA jhusiraM vA etesu sNjmviraadhnnaa| paDilehaNA ya na sujjhati / kharA nisavA dasAo jassa taM kharapamhaM / ettha pamajaNe kuMthumAdivirAdhanA anegasivvaNIhiM anegakhaMDajhusiraM bhavati, ettha vi saMjamavirAhaNA / sivvaMtassa ya sutttthplimNtho|| jo evaM dhareti[mA.2166] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvai jamhA tamhA, na vidhAre hInamairittaM // [bhA.2167] hIne kajavivattI, atirege saMcato aadhikaraNaM / __ jhusirAdi uvarimesuM, virAhaNA saMjame hoti / / cU-battIsaMgulAto hINataraM / zeSaM gatArthaM / / [bhA.2168] hInAdhie ya porA, bhANavivattI yahoti bhAro ya / kaDiviyaNA ya adIhe, unnama uDDAhamAdIyA / / cU- aMguTThaporAo hInaM avaciyaM, ahiyaM uvaciyaM, hINe bhAyaNavivattI, adhie bhAro battIsaMgulAto hInaM adIhaM bhavati, tammi uNamaMtassa kaDiviyaNA, atioNate yajalaharapalaMbaNe uddddaaho|| uDu-vAsAsudharaNe imaM pamANaM[bhA.2169] egaM uDubaddhammi, vAsAvAsAsu hoti do cev| daMDo dasA ya tassa tupamANato doNha vI bhaiyA / / cU-jati daMDo hatthapamANo to dasA aTuMgulA / iha daMDaggahaNAto gabbhadaMDiyA ryohrnnyttttgovaa| aha daMDo vIsaMgulo to dasA bAraMgulA / aha daMDago chavvIsaMgulo to dasA cha aNgulaa| evamAi bhynnaa|| imerisaMdhareyavvaM[bhA.2170] paDipunna hattha pUrima, juttapamANaM tu hoti nAyavvaM /
Page #444
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka: 5, mUlaM- 382, [bhA. 2170] appolammi tu pamhaM ca egakhaMDaM ca'NunnAtaM // cU- battIsaMgulapaDipuNNaM bAhiranisajjAe saha hatthapUrimaM, erisaM juttapamANaM raoharaNaM / pollaDayaM pollaM apollaM, ajjhasiramityarthaH, maua dasammiu pomhaM, egakha ca erisaM aNunnAtaM / / bhave kAraNaM jeNa savvANa vi dharejjA [bhA. 2171] bitiyapadamaNappajjhe, asai puvvakaya dullabhe ceva / sahe thulleya khare, egassa satI ya dugamAdI // cU- aNappajjho savvANi kare dhareti vA / appajjho vi asati jahAbhihiyassa hInAtirittie karejavA, puvvakataM vA hInAtirittAdiyaM, dullabhaM vA, jAva labhati tAva hInAtirittAe vi dhareti, asatIe sahaM vA dhareti, thUlaM vA dhareti, kharadasaM vA dhareti, egakhaMDassa vA asati dugati khaMDa dhareti // bhA. (2172] saNhe kareti thullaM, u gabmayaM parihareti taM thulle / jhusire'vamati lome, kharaM tu ullaM puNo malae / - sahe rayaharamapaTTate thUlaM gabbhayaM kareti / aha dhUlo raharaNapaTTato tAhe rayaharamagabbhayaM parihareti / game vA thUle taM paTTyaM parihareti / romajjhasire to rome avaneti / aha kharadasaM tAhe ulleuM puNo malijjati // mU. (383) je bhikkhU suhumAI rayaharaNa-sIsAI kareti, kareMtaM vA sAtijati // 441 cU- suhumA saNhA, rayaharaNasIsagA dasAo / [ bhA. 2173] je bhikkhU suhumAI, kareJja rayaharaNa-sIsagAI tu / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // [ bhA. 2174] dosA- mUDhesuM sammaddo, jhusiramaNAiNNadubbalA ceva / suhumesu hoMti dosA, bItiyaM kAsI ya puvvakate // cU- mUDhesu sammaddadoso, bhusiradoso, sAdhUhiM anAiNNo, dubbalA ya bhavaMti / bitiyapadaM aNappajjhAi puvvakate vA / / mU. (384) je bhikkhU rayaharaNaM kaMDUsaga-baMdheNaM baMdhati, baMdhataM vA sAtijjati / / cU- kaMDUsagabaMdho nAma jAhe rayaharaNaM tibhAgapaese khomieNa unnieNa vA cIreNaM veDhiyaM bhavati tAhe unniyadoreNa tipAsiyaM kareti, taM cIraM kaMDUsagapaTTao bhaNNati / kaMDUsagabaMdheNaM, tajjaitareNa jo u rayaharaNaM / baMdhati kaMDUso puNa, paTTa ANAdiNo dosA || [ bhA. 2175] cU- ANAiNo dosA mAsalahuM ca / / ime do dosA [bhA. 2176] atiregauvadhiadhi karaNameva sajjhAya-jhANa- patimaMtho / kaMDUsagabaMdhammI, dosA lobhe pasajjaNatA // cU- atiregovahi niruvaogattAo ya adhikaraNaM tassa sivvaNadhovaNA baMdhana - muyaNehiM
Page #445
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -1-5/384 suttatthapalimaMtho, yapasaMgo, nahe hiya-vissariehiM ya adhitI bhavati / [bhA.2177] bitiyapadamaNappajjhe, asatIe dubbale ya paDipunne / etehiM kAraNehiM, saMbaddhaM kappatI kaauN|| cU- egammi paese dubbalaM, tAhe paDisavaDiM kareMti, apaDipuNNaM vA tena veDhettA hatthapUrimaM kreNti| etehiM kAraNehiM tathaiva thiggalakAreNaM saMbaddhaM kareti, jena egapaDilehaNA bhavati / / mU. (385) je bhikkhU rayaharaNaM avihIe baMdhati, baMdhataM vA sAtijati // dhU-avasavvAdi avidhibNdho| mU. (386) je bhikkhU rayaharaNaM ekaM baMdhaM deti deMtaM vA sAtijati / cU-egabaMdho egpaasiyN| mU. (387) je bhikkhU rayaharaNassa paraM tiNhaM baMdhANaM dei, deMtaM vA sAtijati / / cU-tipAsitAto paraMcaupAsiyAdi / ANAdiNo ya dosaa| bahubaMdhane sajjhAyajhANe ya palimaMtho ya bhavati / etesiM tiNha vi suttANa imo attho| [bhA.2178] tiNhuvari baMdhANaM, DaMDa-tibhAgassa hehra uvariM vA / doreNa asariseNa va saMtaraM baMdhaNANAdI / / cU-daMDatibhAgassa jati heThA baMdhati, uvari vA baMdhati, asariseNa vA doreNa atajAieNa baMdhato vA saMtaraMdoraM kareti to ANAtiyA dosA, savvesumAsalahuM // jamhA ete dosA[mA.2179] tamhA tipAsiyaM khalu, daMDatibhAge u sarisadoreNaM | rayaharaNaM baMdhejA, padAhiNa niraMtaraM bhikkhU // [bhA.2180] bitiyapadamaNappajjhe, baMdhe avikovite va appjjhe| jANate vA vi puNo, asatI annassa dorassa / / cU-annAsati tajjAtiyassa / / mU. (388) je bhikkhU rayaharaNaM anisaTuMdhareti, dharetaM vA sAtiJjati // cU-anisaTuM nAma titthakarehiM adinnaM, tassa mAsalahuM ANAdiNo ya dosA / -- nijuttI imA[bhA.2181] dabbe khette kAle, bhAve ya caubvidhaM tu anisaTuM / bitio vi ya Aeso, jaM na vi dinnaM gurujaNeNaM / / [bhA.2182] paMcatirittaM davve u, accitaM dullabhaM ca dosuMtu / bhAvammi vannamollA, ananunnAyaM vajaM guruNA / / cU-davvato paMcaNhaM airittaM-uNNiya uTTiyaM saNa vaccaya bhuMja-piccaM vA / etesiM paMcaNhaM parato nAmunnAtaM, "dosu" khetta-kAlesu jaM accittaM dullabhaM vA taM nAmunnAtaM,
Page #446
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 5, mUlaM-388, [bhA. 2182] 443 bhAvato jaM vaNNaDDhe, mahaddhaNa-mollaM va, taM no titthakarehi nisaTuM na dattamityarthaH / ahavA- bitio Aeso -jaM gurujaNeNa no aNunnAyaM taM anisihuuN| [bhA.2183] etesAmaNNataraM, rayaharaNaM jo dhareja anisaTuM / ANAti virAhaNayA, saMjama mucchA ya tennaadii| dhU-mahaddhaNe vaNNaDDhe vA muchA bhavati / rAgo rAgeNa saMjamavirAdhanA, teNAtiehiM vA harijati // [bhA.2184]bitiyapadamaNappajjhe, dhareja avikovite va appajjhe / jANate vA asatI, dharejja asivaadivegaagii|| cU-asiveNa egAgI jaato| tena kassa niveeu ? gurU natthi / evaM anisaTuM pi dharejja // mU. (389)je bhikkhU raoharaNaM, vosaTuMdharei, dharataM vA sAtijati / / [bhA.2185] AuggahakhettAoSa pareNa jaMtaMtu hoti vosahUM / AreNamavosaTTe, vosaDhe dhareta aannaadii|| cU-vosaDhuMnAma AuggahAto pareNa / jaMpuNaAtoggahe vaTTatitaMavosaha / AyapamANaM khettaM aayogghe| iha puNa rayoharaNaM paDucca samaMtato hattho, hatthAo paraM na pAvati tti vosaTTe bhaNNati / / vosaTTha-dharaNe ime dosA[bhA.2186] mUiMgamAti-khaite, apamajaMte tu tA viraadheti| sappe va vicchuge vA, jA geNhati khaie aataae|| cU-mUiMgA pipIlitA etAhiM khatito, AdisaddAto mkkoddgaatinnaa| jati apamajiuMrayoharaNeNa kaMDUyati to virAheti / rayaharaNaM apAveto vA sahasA kaMDUyati to virAheti / AruTThosappo vicchugovAAgato jAvarayaharaNaM geNhati tAva khaito mato, aayvraadhnaa|| [bhA.2187] bitiyapadamaNappajjhe, dhotulla-gilANa-saMbhamegatare / asivAdI parilaMge, vosaTuM pI dhrejjaahi|| cU-aNappajjhodhareti, dhovaMvA jAva uccAdi, naisaMtaraNevA ullaM, gilANo gilANapaDhiyArago vA uvyattaNAi kareMto, aganisaMbhame vA dharato, asivAdikAraNeNa vA paraliMgaMgahiyaM / etehiM kAraNehiM vosalR pi dharejja / / / [bhA.2188] muhapotti-misejjAe, eseva gamo u hoi nAyabbo / vosaTThamavosar3e, pubve avarammi ya padammi / / cU-muhapottiyanisejjAe eseva gamo vosaTTAvosaTTesu puvaavrptesu|| mU. (390) je bhikkhU raoharaNaM (abhikkhaNaM abhikkhaNa) adhiTeti, adhidvaMtaM vA saatijti|| cU-adhiTTaNaM nAma jaM nisejaveDhie ceva uvavisaNaM, eyaM ahiTThaNaM, mAsalahuM, ANAdiyA ya
Page #447
--------------------------------------------------------------------------
________________ 444 nizItha-chedasUtram -1-5/390 dosaa| [bhA.2189] tiNhaM tu vikappAnaM, annatarAeNa jo adhittejaa| pAuMjhaNagaM bhikkhU, so pAvati ANamAdINi // cU-ime tinna vikappA[bhA.2190]dohi vi nisijjaNAha, ekkeNa va bitio tatiya paadehi| ahavA maggato ekko, dohi vipAsehi donni bhave / / cU-nisejaNA putA bhaNNati, tehiM dohiM vi uvavisati, ekko vikappo / egeNa vA bitio vikappo / dosu pAyapaNhiAsu akkamati / tatio vikppo| ahavA - maggato ti piTThato akkamati / ego cikappo / dosupAsesu putorUesu akkmti| ete do vikappA | ete vA tinni / [bhA.2191]bitiyapadamaNappajjhe, adhiDhe avikovite va appajjhe / jANate vAvi phauNo, muusg-tennaatimaadiisu|| cU-mUsageNa vAkuDijati, teNagesuvAharijjati, AdisaddAtoceDarUvANi vA harejjA, paDinIo vA tena adhiTena // mU. (391) je bhikkhU rayaharaNaM ussIsa-mUle Thaveti, ThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (392) je bhikkhU rayaharaNaMtuyaTTei, tuyItaM vA sAtijatitaM sevamANe Avajati mAsitaM parihArahANaM ugyAiyaM / / cU-taM sevamANe Avajati mAsitaM parihArahANaM ugghAiyaM / sIsassa samIvaM uvasIsaM, vakAralopAt tatsthAnavAcI mUlazabdaH / sIsassa vA ukkhaMbhaNaM usIsaM havaNaM nikkhevo suttapaDiseghitaM, sevamANe AvajatipAvati, pariharaNaM parihAro, ciTThati jammitaM ThANA, lahugamiti ugdhAtiyaM / [bhA.2192] je bhikkhU tuyaTeMte, rayaharaNaM sIsate ThavejA hi / purato va maggato vA, vAmagapAse nisaNNo vaa|| cU- tvagvartanaM tuyaTTaNaM zayanamityarthaH, vAmapAse, dAhiNapAse vA uvarihuttadasaM, pAdamUle vA Thaveti, na kevalaM nisaNNo, nisaNNo vA purao maggao vA vAmapAse tthveti|| [mA.2193] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, dAhiNapAsammitaM kujjA / cU-tamhA nivaNNo nisaNNo vA dAhiNapAse adhodasaM krejaa| [bhA.2194]bitiyapadamaNappajjhe, karena avikovite va appjjhe| ovAsa asati mUsaga-teNagamAdIsujANamavi // uddezakaH-5 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre paJcamauddezakasya (bhadrabAhu svAmiracitA niyukti yukta) saMghadAsagaNi viracitA bhASyaM evaM jidAsamahattara viracitA cUrNi smaaptaa|
Page #448
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM - 393, [ bhA. 2194] cU- paMcamauddesAo chaTTassa imo saMbaMdho [bhA. 2195 ] ussIsaga-gahaNeNaM, nisi suvaNaM nisi samubbhavo moho / gurulahugA cau mAsA, vRttA caumAsiyA iNamo // cU- paMcamassa aMtime sutte ussIsaggahaNaM kataM, teNa rattiM suvaNaM vakkhAyaM, rAto suvvati, divasato na kappati suviuM / rAto ya samubbhavo moho bhavati / uddezaka:-6 te ya udiNNa koi mehuNapaDiyAe mAuggAmaM viNNavejja / esa saMbaMdho / ahavA - imo anno sabaMdhI - Aillaesu paMcasu uddesaesu guru lahu mAso bhaNitI, idAniM caummAsiyA gurulahugA bhaNNaMti || mU. (393) je bhikkhU mAuggAmaM mehuNapaDiyAe vinnaveti, vinnaveMtaM vA sAtijati / / cU- mAtisamANo gAmo maatugaamo| marahaTThavisayabhAsAe vA itthI mAuggAmo bhaNNati / mihuna bhAvo mehanaM, mithunakarma vA mehuna abrahmamityarthaH / mithunabhAvavatipatti / paDiyA maithunasevanapratijJetyarthaH / vijJApanA prArthanA / athavA tadabhAvasevanaM vijJApanA, iha tu prArthanA parigRhyate / suttattho / adhunA - niyuktivistaraH - [bhA.2196] mAuggAmo tiviho, divvo mAnussato tirikkho a / ekkakko vi yaduviho, dehajuto ceva paDimajuo // cU- so mAtuggAmo tividho divvo mANussato tiriccho / puNo ekkeko duvidho kajati - dehujuto, leppagAdi- paDimAjutto ya // [bhA. 2197] dehajuto vi ya duviho, sajjIvo taha ya ceva nijjIvo / saNihitamasaNihito, duvidhI paDimAjuto hoti // * cU- dehaM sarIramityarthaH / dehajuto puNa duvidho- saceyaNo aceyaNo ya / paDimA jutovi duvidho kajjati sannihio asannihio ya // esa divvato bhaNito / mAnusa - tiricchuesa esa ceva bhedo bhANiyavvo / divve acittadehajute imaM bhaNati 445 [ bhA. 2198 ] pannavanAmettamidaM, jaM dehajutaM acetaNaM divvaM / puNa jIva-vimuktaM, bhajati sa tathA jaha ya dIvo // cU- yasmAdacittaM devazarIraM nAsti, tasmAt prajJApanA mAtraM / taM puNa ime kAraNa natthi jIvavimukkamettameva sa tahA bhijati, pradIpazikhAvat // [bhA. 2199] ekkekko vi ya tividho, jahannao majjhimo ya ukkoso / parigahiyamaparigahio, ekkeko so bhave duviho / cU- so mAuggAmo divvAtio ekkekko tividho- jahannamajjhimukoso /
Page #449
--------------------------------------------------------------------------
________________ 446 nizItha - chedasUtram - 1- 6/393 vANamaMtaraM jahannaM, bhavaNajoisiyA majjhimaM, vemANiyaM ukkosaM / mANusesu pAyAvaccaM jahannaM, koDuMbiyaM majjhimaM, daMDiyaM ukkosaM / tiriesu jahanne aya- elagAdi / majjhimaM va lavA - mahAsaddiyAdi, ukkosaM go-mahisAdi / ekkkaM puNo sapariggahApariggahabheeNaM duvihaM kajjati // sapariggahaM puNo tividhaM imehiM kajjati [bhA. 2200] pAyAvaca kuTuMbiya, daMDiyapariggaho bhave tividho / tavvivarIo ya puNo, nAtavva' pariggaho hoti / / - etehiM tihiM pariggahiyaM sapariggahaM, eyavvatirittaM apariggahaM // -evaM tiyabhedaparUviyassa mAuggAmassa vinnavaNA duvihA - [bhA. 2201] diTThamadiTThA ya puNo, vinnavaNA tassa hoi duvihA u / bhAsaNA yA, tabbhAvAsevaNAe ya // cU- vinnavaNA duvidhA / obhAsaNatA prArthanatA, prArthanatA, maithunAsevanaM tadbhAvAsevanaM // iyANi etesiM bheyANaM obhAsaNAe tabbhAvAsevanAe ya pacchittaM bhaNNati / tatya paDhamaM tabbhAvAsevaNAe bhaNNati [bhA.2202] mAsagurugAdi challahu, jahanne majjhime ya ukkose / apariggahita'citte, diTThAdi ya dehajute // cU- divve dehajutte acitte apariggahaM jahannayaM adiTThe sevati mAsaguruM / diTThe kA / eyammi ceva majjhimae adiTThe Gka / diTTheGkA eyammi se ukkosae adiTTheGkA / diTThe phuM / evaM apariggahaM gayaM // iyANiM etaM ceva acittaM pAyAvaccapariggahaM bhaNNati [ bhA. 2203] caulahugAdI mUlaM, jahannagAdimmi hoti accitte / tivihe apariggahite, diTThAdiThThe ya dehajute // cU- divve dehajute acitte pAyAvaccapariggahe jahannae adiTThe Gka / diTThe GkA / eyammi ceva majjhimae adiTThe Gka / diTThe phru / etammi ceva ukkosa adiTThe diTThe rprA / koDubie caugurugAto ADhattaM aDDokkaM tIe chete ThAti / daMDiya - paDiggahe challahuyAto ADhattaM aDDokaMtIe mUle ThAti / gataM acittaM // iyANi sacittaM bhaNpati [bhA.2204] catugurugAdI chedo jahannae majjhime ya ukkose / apariggahite dehe, diTThAdiTTe ya saccitte // cU- divve dehajute sacitte apariggahe jahannae adiDe GkA / diTThe phru eyammi ceva majjhimae adi / diTThe phra
Page #450
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM-393, [bhA. 2204] 447 eyammi ceva ukkosae adiDhe phrama / diDhe cheto| divvaM sacit apariggahaM gataM / / iyANi sapariggaha[bhA.2205] chalahugAdI carimaM, jahannagAdimmi hoti snycitte| tivihe ti-pariggahite, divAditu ya dehajute // cU-divvaM devajuttaM sacittaM pAyAvaccapariggahaM jahannayaM adiDhe puuN| diDhe ma / eyammicevamajjhime adihecheto| diDhe mUlaM / koDuMbiyapariggahe chaggurugAto aNavaDhe tthaayti| daMDiyaparaggahe cheyAti pAraMcie ThAyati / / divvaM dehajuyaM gataM / iyANiM paDimAjutaM bhaNNati / tathimo atideso[mA.2206]sannihitaM jaha sa-jiya, accittaM jaha tadhA asannihitaM / paDimAjutaM tu divvaM, mANusa terichi emeva / / ghU-jahA divvaM dehajuyaM sacittaM bhaNiyaM saNNihiyaM paDimAjuyaM vattavvaM / jahA divvaM dehajuttaM acittaM bhaNiyaM, tahA asaNNihiyaM paDimA juttaM vattavvaM / divvaM gataM / iyANiM mANusaM tirikkhajoNiyaM ca bhaNNati / te vi avisiTThA evaM ceva bhANiyavvA / / navaraM-imo viseso[bhA.2207] pacchittaM dohi guruM, divve gurugaM taveNa mANusse / tericche dohi lahU, tavArihaM vinnavaMtassa / / cU-je divve tavArihA te dohiM vi tavakAlehiM gurugaa| mANusse je tavArihA te tvgurugaa| tericche je tavArihA te kAlaguru / ahavA - dohiM vi tavakAlehiM lahugA / tabbhAvAsevaviNNavaNAe eyaM pacchittaM vuttaM / ahavA-imo anno tabbhAvAsevaNapAyacchittadANavigappo / tinni payA tericchA ThAveyavvA -divva-manuya-tiriyA |tesimho do pattA ThAveyavvA-dehajuttaM, paDimAjuyaM ca / tesi pi aho tinni payA ThAveyavvA-jahanna majjhima mukkosNc| tesimadho tinni payA tthaaveyvvaa-paayaaiy-kodduNbiy-dNddiysprigghaa| tesimaho do payA ThAveyavvA-acittaM, sacittaM ca / tesimaho do payA ThAveyavvA -adiTuM diTuM c|| evaM ThAviesuimA gAhA paDhiyavvA[bhA.2208]ayamanno u vigappo, tivihe tipariggahammi naayvyo| sajieyara paDimajue, divve mANussa tirie y|| cU-"tiviha" ti - jahannAdiyA tipariggahiyA pAyAtiyA tiyA sajIyaM-saceyaNaM, iyaraMca aceynnN| paDimAjutaM saNNihiyaM asaNNihiyaM ca /
Page #451
--------------------------------------------------------------------------
________________ 448 nizItha-chedasUtram -1-6/393 divvAdiyaM ca tivihaM, casaddAo diTuM adiDheM / / etesiM aho ime satta pAyacchittapayA ThAveyabbA[bhA.2209]cattAri chacca lahuguru, chammAsio cheo lhuggurugoy| mUlaM jahannagammi vi, nisevamANassa pacchittaM // ghU-caulahugaM cauguruMchallahuM chagguruMchalahuchedo cha'guruchedo mUlaM ca / ete aDhokaMtIe caare-yvvaa| imo cAraNiyappagAro- divye dehajute jahannae pAyAvaccapariggahe acitte adiddhek| didve kaa| divve dehajute jahannae pAyAvaccapariggahe sacitteadiTe kA / diTTe / divve dehajutte jahannae koDubiyapariggahe acitte adiDhe phu| dive phrama / divve dehajute jahannae koDuMbiyapariggahe sacitte adiTTe phrA / diDhe chllhuchedo| divve dehajute jahannae daMDiyapariggahe acitti adiDhe / diDhe ma / (chagguruchedo] divve dehajute jahannae daMDiyapariggahe sacitte adiDhe chagguruchedo, diDe -mUlaM / / eyaMjahannAte tabbhAvaviNNavaNAe ya bhaNiyaM / iyANi majjhime[bhA.2210]cauguruga chacca lahu guru, chammAsiya chedo lahuga gurugo ya / mUlaM aNavaThThappo, majjhimae sevamANassa / / ghU-eseva cAraNiyappagAro, navaraM-caugurugA pAraddhaM aNabaDhe ThAyati // iyANi ukkosaM[bhA.2211] tava chedo lahu gurugA, chamAsiu mUlasevamANassa / aNavaThThappo pAraMcio ya ukkosavinnavaNe / / cU-tavagahaNAto chalahu chggurugaa| cheyaggahaNAto chalhuchedo, chgguruchedo| sesaM gaMtha- pasiddhaM / estha challahu ADhattaM pAraMcie tthaati| dehajuttaM gataM / imaM paDimAjuyaM[bhA.2212] sannihiyaM jaha sajiyaM, accittaM jaha tahA asaNNihiyaM / paDimAjuyaM tu divvaM, mANusa tericchi emeva / / [bhA.2213] pacchittaM dohi guruM, divve gurugaM taveNa maannusse| tericche dohi lahu, tavArihaM vinnaveMtassa / / ghU-pUrvavat / ete pacchittA divve dohiM gurU, maNusse tavagurU, tericche kAlagurU / ahavA - dohiM lhu| ahavA - manusa - tiriesu imo anno vikppo| ahavA- jaMbhaNiyaMtaM divve ceva / / / iyANi mANusa - tiriesu bhaNNati / tattha vi imaM maNuesu[bhA.2214] caugurugA chaggurugA, chedo mUlaM jahannae hoti|
Page #452
--------------------------------------------------------------------------
________________ 449 uddezaka : 6, mUlaM-393, [bhA. 2214] chaggurugA chedo, mUlaM aNavaThThappo ya majimae / / ghU-mANussaM jahannaM pAyAvaccapariggahaM adiTTa sevatikA / diDhe puN| koDubie adiTTe sevati / diTe chedo| daMDie adiDhe sevati chedo, diDhe mUlaM / evaM jhnne| majjhime pacchaddhaM - chagguru ADhattaM aNavaDhe ThAti / / imaM ukkose[bhA.2215] chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappoya hoti paarNcii| evaM diTThamadikhe, mANusse viNNaveMtassa // cU-cheyAto ADhattaM pAraMcie ThAti / / mANusaM gayaM / iyANiM tiriyANaM[bhA.2216] caulahugA caugurugA, chedo mUlaM jahannae hoti / ___ cauguru chedo mUlaM, aNavaThThappo ya majjhimae / [bhA.2217] chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappo ya hoti paarNcii| evaM diTThamadiTe, tericchNvinnnnveNtss|| cU-jahA mANuse cAraNA tahA eyammi daTTabvaM // [bhA.2218] mehuNabhAvo tabbhAvasevaNe sevagassa pacchittaM / vuttaM vocchAmetto obhAseMtassa pacchittaM // cU- mehuNasevaNaM tadbhAvasevaNA, tAe pacchittaM bhaNiyaM / ahavA-imo anno tadbhAvasevaNe pacchitavikappo / [mA.2219]mAsaguruMcaugurugA, do catugurugA ya lahuya lahuyA y| do catulahugA ya tahA, divve mANus tericche / / cU-avisesite dehasaMjutte acitte apariggahe adiTTe mAsaguruM / diDhe cauguruM avisesite dehasaMjutte sacitte avisesiyapariggahe adiDhe cauguruM / diDhe vi cuguruN| avisesite dehujate apariggahe acitte adiTTe mAsalahuM / diDhe caulahuM / avisesite dehajutta acitte avisesa-pariggahe adidve caulahuM / diDhe vicaulahuM / divva-mAnusa-tiriesu avisesiyaM bhaNiyaM / / evaM dehajuyaM gayaM / imaM paDimAjuyaM[bhA.2220]sannihiyaM jaha sajiyaM, accittaM jaha tahA asannihiyaM / paDimAjuyaM tu divvaM, mANusa tericchi emeva // [mA.2221] pacchittaM dohi guru, divve gurugaMtaveNa maannusse| tericche dohi lahU, tavArihaM viNNaveMtassa / / cU- pUrvavat / / tabbhAvasevaNo tatio vikappo go| |15/29
Page #453
--------------------------------------------------------------------------
________________ 450 (divesu adiTThe) mAsaguruM, naresu (adiTTe) obhAsati mAsaguruM / evaM ceva dohiM vi diTThesu caugurugA / / "vocchAmetto obhAsaMtassa pacchittaM" ti asya vyAkhyA[bhA. 2222] avisesitamaddddiTThe, gurugo diTThe ya hoMti gurugA u / divvanara adiTTha gurugo, diTThe gurugA ya dohiM pi / cU- divva-manuya- tiriyaviseseNaM avisesiyaM obhAsati adiTThe mAsaguruM / diTThe cugurugaa| iyANi - visesiyaM dinaM adiTTaM obhAsati / nizItha - chedasUtram - [bhA. 2223] tiriyamacetasacete, guruo adiTThe diTThe caulahugA / obhAsaMtassevaM, tabbhAvAsevaNe vRttaM // cU- tiriesu ceyaNe aceyaNe vA adiTThe obhAsati mAsaguruM / dosu vi diTThesu caulahugA / eyaM obhAseMtassa vRttaM / tabbhAvAsevaNe puNaH purAvRttaM / sIso pucchati - sacitte obhAsaNaM bhavati, acitte obhAsaNA kahaM saMbhavati ? Ayario Aha acitte saMkappakaraNA ceva obhAsaNA / / [ bhA. 2224] etesAmannataraM, mAuggAmaM tu jo u vinnavae / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // dhU- pUrvavat // paDimAjuttaM jaM saNNihiyaM taM duvidhaM paMtA, bhaddA vA / [bhA. 2225] sannihiya-bhaddiyAsu, paDibaMdho giNhaNAdio dosA paMtAsu laggakaDhaNa, khittAtI diTTha patthAro // -1-6/393 cU- paDimAjute sannihite bhaddiyA itthivibmame kareja, tAhe tattha se paDibaMdho bhavejja | esa adiTThe doso / ahaNati diTTho tAhe uDDAho geNhaNa - kaDDaNAdao dosA / paMtAsu ime adiTThe dosA paMtApaDisevaMtaM tattheva lageja, zvAnavat / aha keNai diTTho tAhe geNhaNAdayo dosA / ahavA-sA paMtA khittAtiyaM karejA / diTThe patthAradose y| patthAro nAma eyassa natthi doso, aparikkhaya-dikkhagassa (aha ] doso, // ete sannihite dosA vRttA / ime asaNihite [bhA. 2226] emeva asaNNihite, laggaNa-khettAdiyA navari natthi / tatyeva ya paDibaMdho, diTThe gahaNAdiyA ubhae / cU- diTThe geNhaNAdiyA dosA asaNNihie vi bhavaMti / "ubhae" tti appaNo parassa ya AyariyAdINaM // [bhA. 2227] suttaNivAto etthaM, caugurugA jesu hoMti ThANesu / uccArita'ttha sarisA, sesA tu vikovaNaTThAe / [bhA. 2228] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duviha teicche /
Page #454
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM-393, [bhA. 2240] 451 abhioga asiva dubhikkhamAdisU jA jahiM jayaNA // cU-aNappajjho viNNavejA vinaya pacchittaM pAvejA / appajjho vA duvidhe teicche karejjAsanimitte animitte vA mohodae tigicchA // tasthimA jayaNA[bhA.2229] mohodaya anuvasame, kahaNe akaheMta hoti gurugA u / kahitopehA gurugA, jaM kAhitijaM pAvihitI / / cU- sAhussa mohe udinne anuvasamaMte Ayarissa kaheyavvaM / jai Ayariyassa na kaheti to sAhussa cauguruM pcchittN| aha kahite Ayario udehaM kareti to Ayariyassa caugurugA, uvehakaraNe jaM somohodayA hatthakammAti kAhiti taM savvaM Ayariyassa pacchittaM, jaMca geNhaNAdiyaM uDDAhaM pAvihiti taM pi Ayario pAvati / / [bhA.2230] duvidhe tegicchammI NivvIitiyamAdiyaM atikkto| aTThANasaddahatthe, pacchA'citte gaNe doghaM / / cU- tamhA AyarieNa duvidha-mohodae teicchaM nivigatimAti kAraveyavvaM / nimvitiyaM kareu / taha vina hitainivvItiyaM nibbalaM aahaarei| taha viaTuMte omaMAyaMbilAti uddhaTThAmAiyaM piatikato tAheaTThANesu ThAyati, duvakkhariyaMpAiyaM / taha viaTuMte saddapaDibaddhaM gacchati / taha viaTuMte asAgArie hatyakammaM krei| taha vi aTeMteM acitte itthIsarIre bIyanisagaM karei / taha vi alute "gaNe doccaM" tti-pihaTTito gaNassa doccabhaMgeNa kaThiNaM pddisevti| esa akkhrttho|| iyANiM etIe ceva gAhAe savittharo attho bhaNNati[bhA.2231] uvabhutta-therasaddhiM, saddajutA sahi taha vi u aThate / acitta-tiriya-mArisu, nAriM nivvegalakkhejjA / / cU- "aTThANa sadde"tti asya vyAkhyA-bhuttabhogiNoje therA tehiM saddhiM duvakkhariyAtipADage saddapaDibaddhAe ya ThAyati, jati nAma AliMgaNovagRhaNa - cuMbanetthisaI paricAraNasaI vA souM bIyanisaggo bhvet| ___ "pacchA acitte" ti asya vyAkhyA - "acitta" pacchaddhaM / taha vi aTuMte acitte tiriyanArI-sarIraM paDisevati tinni vArA / taha vi aTuMte mANussIe acittasarIre, taM puNa jai nivvaMgaM to khayaM karei, mA veyAlo hi tti / tattha vi tinni vaaraa|| taha ki advaite "gaNe docca' ti doccaggahaNeNaM bitio bhaMgo gahito / bitiyabhaMgaggahamAto cattAri bhaMgA suutitaa| te ya ime - saliMgeNa saliMge | saliMgeNa annaliMge / annaliMgeNa saliMge / annaliMgeNa annaliMge / saliMgahitaiNa annaliMge seviyavvaM / taM puNa imAe jayaNAe[bhA.2232] liMgeNa ceva kiDhiyA, diyAsujA tinni teNa paramUlaM /
Page #455
--------------------------------------------------------------------------
________________ 452 nizItha - chedasUtram - 1-6/394 tatto cautthabhaMge, sesA bhaMgA paDikkuTThA // dyU- saliMgeNa paraliMge sevamANo gaNAo uvabhuttatherehiM saddhiM annavasahIe ThAvijjati / tatthaMdhakAre kiDi saDDI melijati, jahA annonnaM na passaMti / evaM tinni vArA / jati uvasaMtaM suMdaraM / uvasaMtassa cauguruM / tiNhaM vArANaM parato parisevamANassa mUlaM / taha vi aTTaMto tato cauttha bhaMge sevati, tattha vi tinni vArA, parato mUlaM / sesA paDhama- -tatiyabhaMgA paDikkuTTA || paDhamabhaMge imA bhavati [bhA. 2233] saddese sissiNi sajjhaM tevAsiNI kula-gaNe ya saMgheya / kulakaNNagA kulavadhU, vidhavA ya tahA saliMgeNaM // cU- sadese paradese vA sissiNIM paDisevati, sajjhiviyaM paDisevati, aMtevAsiNI paDicchigA / ahavA - sajjhaMtigassa aMtevAsiNI bhartRjjiketyarthaH, kule ciyaM, gaNe ciyaM, saMdhe ciyaM vA sevati / bitiyabhaMgeNa imA jai paDisevati- pitRmAtRvizuddhAM kulakanyAM abhiNNajoNI jati taM paDisevati, vigatadhavaM vA raMDa, kulavadhuM vA paDisavati saliMgeNa // ettha bhaMgesu imaM pacchittaM [bhA. 2234] liMgammiya caubhaMgo, paDhame bhaMgammi hoti carimapadaM / mUlaM cautthabhaMge, bitie tatie ya bhayaNA ta // cU-saliMga paraliMgehiM caubhaMgo / tattha paDhamabhaMge paDisevaMtassa niyamA carimapadaM / carime niyamA mUlaM / bitiya tatiyabhaMgesu bhayaNA pacchittaM // bitiyabhaMge imA bhayaNA [ bhA. 2235] annatha saliMgeNaM, kannAgamaNammi hoti carimapadaM / vihavAe hoti navabhaM, avihavaNArI ya mUlaM tu // cU- "annattha" tti - annaliMgiNI, saliMgeNa paDisevati / kaNNaM carimaM, vihavAe aNavaTTe, a-vidhavAe mUlaM / / ahavA - bitiyabhaMge ceva imaM pacchittaM / [ bhA. 2236 ] adhavA pAyAvaccI, koDaMbiNi daMDiNI ya liMgeNaM / mUlaM aNavaTTappo, caramapadaM pAvatI kamaso // cU- pAyAvaccI mUlaM, koDuMbiNIe aNavaTTaM, DaMDiNIe carimaM / tatiyabhaMge imA bhayaNA [bhA. 2237] annena saliMgammiya, sissiNa sajjhaMtigI kule carimaM / rai gaNicciyAe, saMghaccIe bhave mUlaM // cU- annaliMgeNa saliMgiM paDisevati / sissiNi sajjatiyA, sissiNiM kulecciyA, etesu carimaM, gaNeciyAte aNavaTTho, saMdhecciyAe mUlaM // bitiyabhaMgapaDisevaNAe anuvasaMto carimabhaMgeNa paDisevati / tatthimA jayaNA
Page #456
--------------------------------------------------------------------------
________________ 453 uddezaka H 6, mUlaM-393, [bhA. 2238] [bhA.2238] gaMtUNa paravidesa, liMgavivegeNa sahi kiDhigAsu / puvabhaNiyA ya dosA, parihariyavvA payatteNaM / / cU-jammavihArabhUmIo vajeuM paravidesaM gaMtUNa saliMga mottuM kiDhi-saDDhigAtiesu eka-dotinnivArA, parato muulN| puvvabhaNiyA ya ime-kaNNA kUlavadhU vidhavA amaccI ranno mahAdevI payatteNaM parihariyavvA / / sesAsu paDisevaMto imaM jayaNaM karei[bhA.2239] joNI bIe ya tahiM, caukkabhayaNA u tattha kAyavvA / ega duga tinni vAre, suddhassa u vanitA gurugaa|| ghU- itthIe jAva paNapannaM vAsA na pUreti tAva amilAyajoNI, attavvaM bhavati, garbha ca gRhAtItyarthaH paNapannAvAsAe puNa kassai attavvaM bhavati, na puNa gabbhaM geNhati / paNapannAte parota no attavyaM, no gabbaM geNhati, esA dussamaM vAsasatAyue ya paDucca pannavaNA parato puNa AusaddhaM savvAuya-vIsati-bhAga-sahiyaM esA amilAyajoNI AtavaM bhavati / ___kAlo-jAva-puvva koDIyAyuyA parataH sakRt prasavadharmiNyaH amilANayonayazca avasthitayauvanatvAt / jassa paNapannavAsA na pUraMti tassimo caubhaMgo- sabIyAe aMto bIyaM parisADeti, sabIyAe bAhiM, abIyAe aMto, abIyAe baahiN| paNapannapUravAsAe esa cevcubhNgo| ettha bIyagahamAto attavadiNA ghepNti|| etesu bhaMgesu imaM pacchittaM[bhA.2240] sabIyammi aMto mUlaM, bAhira-paDisADaNe bhave chedo / paNapannigAi aMto, chedo bAhiM tu chaggurugA / / cU-paNapannavarisAjassanapUraMtitAe tisuattavadiNesutArisAe sabIyAeaMtobIyapoggale parisAu~ti mUlaM / aha bAhiM to cheto| paNapannapUravarisAe sabIyAe aMto cheto| bahiM - chggurugaa| anne bhaNaMti[bhA.2241] chedo chagguru ahavA, dasaNha aMto bahiM va AreNaM / paNapannAyapareNaM, chagguru cauguruga aMto bahiM / / cU-uDu-saMbhavadiNAo-jAva-dasadiNA na pUreMti-tAva-aMtocheto, bAhiM chagguruM / "AremaM" tipaNapannavAsiyAeAreNa yaeyaMbhaNiyaM / sesasavvabhaMgesupaNapannAeyaparatochappaNNAdivarisesu aMto chaggurugA, bAhiM cuguruN| evaM sanimitte animitte vA paDisevaMtassa esA jynnaa|| teicchaMti dAraM gataM / iyANi "abhioge" tti dAraM[bhA.2242] kulavaMsammi pahINe, rajaM akumAragaMparo pelle / __ taM kIratu pakkhevo, ettha u buddhIe pAhaNNaM / / cU-abhioge na paDisevejjA / tatthimaM uyAharaNaM - koi aputto rAyA amaccehi bhaNio
Page #457
--------------------------------------------------------------------------
________________ 454 nizItha-chedasUtram -1-6/393 aputtassa tujjha kulavaMse pahINe akumArassa ya paro pellehiti rajjaM, kiM kajau, bhaNaha- "tunjha buddhIe pAhaNNaM vttttti|" ___ maMtIhiM bhaNiyaM aMtapure koi khippau, tuha khettajJAyayA tuha te puttA / rAyA bhaNai-ayaso me bhavissati / te bhaNaMti "jahA ayaso na bhavati tahA kjti| ime samaNA nigaMthA na kahaMti, etepkkhippNtu|evN kIrau / tAhe je taruNasaMjatA te gahiyA ekkammi pAsae chUDhA // [bhA.2243]taruNINa ya paklevo, bhogehi nimaMtaNA ya bhikkhussa / __bhottuM anicchamANe, maraNaM va tahiM ca vasiyassa / / [bhA.2244] suTullasite bhIte, paccakkhANe paDiccha gaccha thera vidU / mUlaM chedo chagguru, cauguru lahumAso guru lhuo|| cU- peDhe pUrvavat ||evN tA ahiogeNa paDisevaMtassa jayaNA bhnniyaa| "asiva-dubhikkhAdisu" imA[bhA.2245] bahuAinne itaresu, geNhamANANa dullabhe bhikkhe| asivammi imA jataNA, dubhikkhe ceva sNthrnne|| cU-"itaresu" pAsatthAisu bahuyAiNNe esaNAnesaNehiM giNhaMtesu, sAhUNa esaNije dullabhe, asive vA asaMtharaMto, dubhikkhe vA asaMtharaMto / / asiva dubhikkhANamaNAgayakAle AyariyANa imA sAmAyArI[bhA.2246] lahugo ya hoi mAso, dubmikha-visaJjaNammi sAhUNaM / nehANurAgaratto, khuDDo viya necchatI gNtuN|| [bhA.2247]bhikkhaM pi ya parihAyi, bhogehi nimaMtaNA ya bhikkhussa / geNhati egaMtarite, lahugA gurugA ya caumAsA / / [mA.2248] paDisevaMtassa tahiM, chammAsA hoti cheda mUlaM ca / aNavaThThappo pAraMcio ya pucchA ytividhmmi| cU-peDhe pUrvavat / navaraM-tivihaM-div mAmussaM tericchaM snimittaanimittodyaa| mU. (394)je bhikkhU mAuggamassa mehuNavaDiyAe hatthakammaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (395) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM kaTeNa vA kiliMceNa vA aMguliyAe vA salAgAe vA saMcAlei, saMcAlataM vA sAtijati / / mU. (396) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheta vA palimaddetaM vA saatijti|| mU. (397) je bhikkhU mAuggAmasasa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM telleNa vA ghaeNa vA basAe vA navanIeNa vA abhaMgeja vA makkheja vA abhaMgetaM vA makkheMtaM vA sAtiJjati / / __ mU. (398)jebhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAeaMgAdAnaMkakkeNavA loreNa vA paramacuNNeNa vA bahANeNa vA cuNNehiM vA vaNNehiM vA ubaTTei vA parivaTTei vA uvvade'ttaM vA paribvaTeMtaM vA
Page #458
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM- 398, [ bhA. 2248] sAtijati // mU. (399) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (400) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM nicchallei, nicchalletaM vA sAtijati / / mU. (401) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNa vaDiyAe aMgAdAnaM jigghai, jigghaMtaM vA sAtijati // mU. (402) je bhikkhU mAugAmassa mehuNavaDiyAe aMgAdAnaM annayaraMsi acittaMsi soyaMsi anupavesettA sukapoggale nigdhAyai, nigdhAyaMtaM vA sAtijjati // cU- mAuggAmo puvvavaNNio, taM mAuggAmaM hiae ThaveDaM, "mama esA aviratia" tti kAuM evaM hiyae nivesiUNa, Atmano hastakarma kareti / hastakarma pUrva varNitaM, cauguruM pacchittaM / ahavA - "je" tti niddese, bhikkhU puvvavaNNito, mAuggAmo vi puvvavaNNio, tassa mAuggAmassa maithunapratijJayA hastakarma karoti, aMgulyAdinA ghaTTayatItyarthaH aMgAdAnaM / [bhA. 2249 ] mAtuggAmaM hiyae, nivesaittANa hatthakammAdI / je bhikkhU kujAhI, taM mehuNasaNNitaM hoti // [ bhA. 2250] hatthAi -jA-sotaM, paDhamuddesammi jo gamo bhaNito / mehUNaM paDiyAe, chaTTasamma so ceva / / cU- iha puNa mAuggAmaM hiyae kAuM kareti teNa caugurugaM / taM ceva bitiyapadaM, saccevaM "aTThANasaddahatthAdiyA jAva gaNe docca" tti / mU. (403) je bhikkhU mAuggAmaM mehuNavaDiyAe avAuDiM sayaM kujjA kareMtaM vA (sayaM bUyA, bUeMtaM vA ) sAtijati // cU- bhikkhU ya mAuggAmo ya puvvavaNNito / jo taM sayameva avAuDiM kareti / ahavA - sayaM ceva bUyA icchAmi te "ajja" tti Arye ! acelabhAvo, acelIyA apAvRtA ityarthaH, aMgAdAnaM puvvavaNNitaM, pAsittae prekSitumiccheGkA / [ bhA. 2251] 455 je kujjA bUyAvA, mAuggAmaM tu mehuNaTThAe / icchAmo te ajje, aceliyaM dadrumANAdI // cU-maithunecchayA ANAdiyA dosA bhavaMti / pareNa ya diTThe saMkA bhoiyaghADiyAtiyA dosA / / ahavA - [bhA. 2252 ] nAtaga kahaNa padose, sayaM dadrUNa gemhaNAdIyA / AsuggahaNaM kIve, aMgAdAnaM tu mA pehe // cU-sA kuviyA nAyaga-bhotigAdINa kaheja, te pasodaM gacchejjA, paduTThA jaM kAhiMti tamAvajje / ahavA - tAhe aMgAdAne dAtite so sayameva gahaNaM karejjA / tattha geNhaNa-kaDDhaNAtiyA dosA /
Page #459
--------------------------------------------------------------------------
________________ 456 nizItha-chedasUtram -1-6/403 kIvo Asu paDisevaNaM kareja / ettha vi gahaNapadosAtiyA dosaa| ahavA - tAe dAiyaM na puNa paDisevaNaM deti tAhe so ciMtAe ttumicchti| jamhA ete dosA tamhA aMgAdAnAni no pehe // kiM cAnyat[bhA.2253]ahabhAvadarisaNammivi, dosA kimu jo tadaTThio pehe / ahiyaM taM baMbhavao, sUrAlogo va cakkhussa / / cU- ahAbhAvo - adhApravRtti, ahAbhAveNa vi diLaM mohudayaM bhavati, kimu jo mehuNaTThI pehati / tassa paloyaNaM baMbhacAriNo ahiyaM bhavati jahA cakkhussa suuraaloynnN|| [bhA.2254] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche / abhioga asiva dubmikkhamAdisU jA jahiM jtnnaa| cU-bhaNeja vA kareja vA, paDhamaMtA bhaNAti, jatinecchati tAhe avaneti vi, abhiogeNa vi balA avaNAvijjati // [bhA.2255] mohodayaanuvasame, kahaNA kaheMti hoti gurugA y| kahitApehA guruyA, jaM kAhitijaM ca pAvihiti / / [bhA.2256] duvidhe teicchammI, nivvItiyamAiyaM atikte| aTThANa sadda hatthe, pacchA citte gaNe doccaM / / mU. (104)jebhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe kalahaM kujA, kalahaMbUyA, kalahavaDiyAe bUyA, kalahavaDiyAe gacchai, gacchaMtaM vA sAtijati / / cU-mehuNaTThI kucorusirAtiehiM paMtAveti, jArisaMvA kAmAturo ullavati tArisaMceva bUyA, etesiMceva daMsaNavaDiyAe vasahIo sAdhIo vADagAo gAmAo vA bAhiM gcchti| jatthesa kAmakalaho saMbhavati / tassa cuguruN| [bhA.2257] vipsayakalahetaraM vA, mAtugAmassa mehunntttthaae| jo kujjA bUyA vA, bahiyA gacchejja ANAdI / cU-kalaho duviho-visayakalaho itroy| itaro nAma kasAyakalaho va zeSaM gatArthaM // imo visayakalaho[bhA.2258] kAraNa va vAyAe, vAmapattAe visyklhotu| caMDikkitaM va pAsaM, itaro puNa tIya asahIhiM / / cU-vAmo kAmastatpravRttiH jA paMtAvaNakiriyA so kAyakalaho |jN kAmAturo thI puruso vA ullavati so vaayklho| ruTThA caMDikitA, taMcaMDikitaM kasAtiyaM pAsiUNasAhUtassArAhaNanimittaM tIse vipakkhehiM saha jaM kalaheti, esa "iyaro" ksaayklhetyrthH|| tAhe sA ArAhiyA paDisevaNaM payacchejja / ime dosA[bhA.2259] paDipakkho tu paduTTho, chobhaggahaNAdi ahava paMtAve / anlesiM pi avaNNo, nicchubhaNAdI ya diyraao|| ghU-tIse paDipakkho saNNAiyA iyare vA te paduTThA saMjayassa chobhagaM dejja - nUnaM tuma eyassa
Page #460
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM- 404, [bhA. 2259 ] mANusassa kajaM karesi, geNhaNa kaDumAdie a dose pAveJja / ahavA - te paDipakkhA taM saMjayaM Ausejja vA haNeja vA baMdheja vA mAreja vA te paduTThA annasAdhUNa vi- avaNNaM vaeja, AtosAdiyaM vA karejja / gAmavasahI vA NicchubhejA, diyA / rAto GkA // [bhA. 2260] bitiyapadabhaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubbhi kkhamAdisU jA jahiM jataNA || mU. (405) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe lehaM lihati, lehaM lihAveMti, lehavaDiyAe vA gacchati, gacchaMtaM vA sAtijati / / 457 cU- appaNo bhAvaM lihiuM mehuNaTThAe tassa paTTaveti / annena vi lihAveti / lihaNaTThAe vA bahiM gacchati / cauguruM / leho duvidho [bhA. 2261] channetaraM ca leho, mAuggAmassa mehuNaTThAe / je lehati lehAvati, bahiyA gacche va ANAdI || cU- channo appagAso, iyaro pagaDo ya / tattha channo imo tiviho [bhA. 2262] livi bhAsA attheNa va, channI itaro livIu jA jahiyaM / uttANattho sabhAsA, gatoya appAhitaM vA vi // cU-livIjA dohiM miliuM uppAiyA / adhavA-daviDamAI jA jammi dese natthi / anAriyA tAsA channA / atthao - jaM appaI tAbhihANeNa lihitaM vA vavahiyaM vA / "iyaro" acchanno - jA jahiM sarai licI tAe lihai / uttA sabhAsae vA lihai, bAiaM vA phuDaviyaDatthaM saMdisai puriso imaM lahiuM paTTavei atthato'vavahitaM // [bhA. 2263] kAle sihi- naMdikare, mehaniruddhammi aMbaratalammi / mita-madhura-maMjubhAsiNi, te dhannA je piyAsahitA / cU- payapaDhamakkharA vinnaveMti / itthI paDilehaM payacchai bhA (2264] komuti nisA ya pavarA, vAriyavAmA ya duddharo mayaNo / tiya sarayaguNA, tIse ya samAgamo natthi // cU-paDhamapAyamakkherehiM paDivayaNaM / imo vi itthileho[bhA. 2265 ] evaM pAusakAle, varisAratte ya vAsituM mehA / houM nibbharabhArA, turiyaM saMpatthiyA sarade // cU-ihAvi pAdapaDhamakkharehiM AyabhAvapannavaNaM / [bhA. 2266] tuha daMsaNa-saMjaNio, hiyae ciMtijjamANa vilasaMto / vaggati ya me anaMgo, sogullogesu aMgesu // [bhA. 2267 ] likkhata-nijramANe appinaMte kahijjamANe vA / dosA hoMti aNegA, lihaga-nivedeMta niMtANaM || cU- likkhato keNa diTTho tattha geNhaNAtiyA dosA / evaM NicaMto aMtarA keNa ti diTTho,
Page #461
--------------------------------------------------------------------------
________________ 458 nizItha-chedasUtram -1-6/405 gahito vA, appijaMto bhotigAdiNA, saMdeso vA kahenaMto suto kenni| pacchaddhaM gatArtham // [bhA.2268] bitiyadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche / abhioga asati dubhikkhamAdisU jA jahiM jtnnaa|| mU. (406)je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe posaMtaM vA piTuMtaM vA sotaM vA bhallAyaeNa uppaeMti, uppAetaM vA saatijti|| cU-tena sevyamAnena puSyata iti poSaH, AtmAnaM vA tena poSayatIti poSaH, tadarthino vA taM poSayatIti poSaH mRgIpadamityarthaH / tasya aMtAni poSaMtAni / piTTi ataM piTuMtaM apAnadvAramityarthaH / tasyAMtAni piTuMtAni / ut prAbalyenapAvayati uppAeti / jo evaM kareti tassa cau- guruN| [bhA.2269] bhallAyagamAdIsuM, posate vA vi ahava piTuMte / je bhikkhU uppAe, mehuNaTThAe ANAdI / / cU-AdisahAto citrakamUlAdinA, ANAdiyA ya dosA / / kiM nimittaM sotaM uppAeti? [bhA.2270] paDinIyatA ya anne, AyatihetuMva koueNa vA / cIyattA ya bhavissasi, paunissasi tA imeNaM tu / / cU-so sAhu tIe agArIe paDinIyatteNa, "anne" tti je tassa nItA saMghADao vA tassa paDinIyayAe, AyatiheuM esa mamAyattA jaMbhaNIhAmi taM kajjitA karissati, saNakoueNaM vA uppakvaM mameyaM daMsehitti kaauN| athavA -saMghADassa aciyattatA / tAhe sAhu pucchati kathaM mama saMghADagassa ciyattAbhavejAmi tAhe so bhaNAti - ahaM te erisaM joNiyAlevaM demi, jena bhoigassa ciyattA bhvisssi| ahavA - tassA tammei dese kiMci dukkhati tAhe pucchito bhaNati - imeNa osaheNa liMpAhi, tAhe paunissasi // ime dosA[bhA.2271] diTThA va bhoieNaM, siDhe nIyA va jaM si kaahti| paritAvaNA va vejje, tuvare levaTThA kAyA / / ghU-taMparibhogakAle bhotieNa diTTha pucchiyA kimeyaM? kahiyaM saMjaeme eyNkyN| egatarapaosaM gcche| jaM te paMtAvaNAdi karissaMti tamAvale, sAvajaM anAgADhAtiveyaNaM vA pAvati ta saMjayassa pcchttN| uddhAvaNAe mUlaM / vejjA vAjaM kiriyaM kareMtA tuvaraThThayA levaTThayA vA kAe vavarovena, ettha visaMjayassa kAyaniSphaNNaM / / saMjaeNa vA leve uvadiDhe Agamma kahejA[bhA.2272] uppakkame gattaM, pecchAmu na jA se kIratI kiriyaa| te ciya dosA dikhe, aMgAdAna pAsaNe je tu|| ghU-tAe bhaNiyaM uppavarka me gattaM pecchAso jA se kiriyA kijati, te ceva savve dosA je aMgAyAnapAsaNasutte vuttaa||
Page #462
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 6, mUlaM- 407 [bhA. 2273 ] [bhA. 2273] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asati dubbhikkhAmAdisU jA jahiM jataNA / / 459 mU. (407) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe posaMtaM vA pir3aMta vA sotaM vA bhallAyaeNa uppAettA sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA uccholeMta vA padhoeMtaM vA sAtijati / / [ bhA. 2274 ] sItodaga viyaDeNa, pAsaMte vA vi ahava piTThate / je bhikkhU pAhittA, ucchole ANamAdINi // [bhA.2275] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asati dubhikkhamAdisU jA jahiM jataNA / / mU. (408) je bhikkhA bhAuggamassa mehuNavaDiyAe posaMtaM vA piTTaMtaM vA sotaM vA uccholettA padhottA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpeja vA, AliMpetaM vA viliMpetaM vA sAti0 // bhU. (409) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe posaMtaM vA piTTaMtaM vA sotaM vA uccholettA padhoettA AliMpettA viliyettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abbhaMgeja vA makkheja vA, abhaMgeta vA maktaM vA sAtijjati / / mU. (410) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe posaMtaM vA piTThataM vA sItaM vA uccholettA padhoettA AliMpettA viliMpettA abbhaMgettA makkhettA annayareNa dhUvaNa-jAeNa dhUveja vA padhUveja vA, dhUveMtaM vA padhUveMtaM vA sAtiJjati // [bhA. 2276] sItode jo u gamo, niyamA so ceva tetallAmAdIsu / gaMdhAdIsutahA, pubve avarammi ya padammi // cU-sItodageNa dese savve phAsugAphAsugeNa uppilAvaNAiyA ya dosA, dhoyaM tellAiNA makkheyavvaM, ettha va te ceva diTThAiyA loddhAdiNA vA sugaMdhadavveNa, AukkAiyAdivirAhaNA / [bhA.2277] bitiyapadamaNappajjhe, appajjha vA vi duvidha teicche / abhioga asatI dubbhikkhamAdIsu jA jahiM jataNA || mU. (411) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe kasiNAiM vatthAi dharei; dharetaM vA saati0| mU. (412) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe ahayAiM vatthAI dharei; dhareMtaM vA sAti0 / bhU. (413) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe dhova-rattAiM vatthAI dharei; dhareMtaM vA sAtijati / mU. (414) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDivayAe cittAiM vatthAI dharei; dhareMtaM vA saati0| mU. (415) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe vicittAiM vatthAI dharei; dharetaM vA sAti0 / cU- ahayaM nAma taMtuggattaM, paribhogatteNa dharaNaM / ahavA - dhAraNaM aparibhogattaNeNa, tesiM dAhAmi tti dhareti / pANAdiNA malassa pheDaNaM dhoyaM / te maliNA dhareti, dharaM anubhaTTAettA saMkaNijjo bhavissAmi eyaM AyabhAviyAsu dhareti / ahavA- so ceva maliNo dhareti / varaM sama eyAo attaTThabhAvitAo maliNavAsassa vIsaMbhaM eMti / cittaM nAma egataravaNNujjalaM / vicittaM nAma dohiM tihiM vA gavvehiM vA ujjalaM /
Page #463
--------------------------------------------------------------------------
________________ 460 nizItha - chedasUtram savvesu caugurugaM ANAdiyA ya dosA / [bhA. 2278 ] ahajeya dhoyamaile, ratte citte tathA vicitte ya / - pariNA, etAi dhareMti ANAdI // -1-6/415 [bhA. 2279] maile aNubhaDahetuM, AtaTThita bhAvitAsu vA vahatI / Ata-para-mohaudayaTTayAe sesANa dAhAmo vA // dhU - vahati nAma paribhogaM kareti / sesA taMtugayAiyA mailaM mottuM Aya-para-mohudayaTTayAe as | tesiM vA dAhiMti dhareti tti / jati deti jaM tAo kAhiMti kammabaMdhappasaMgo ya daTThavvo / ahavA deMto diTThI karaNaM amuvadhIte // - [bhA. 2280] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asati dubbhikkhAdisU jA jahiM jataNA / / mU. (416) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNaDiyAe appaNo pAe Amajejja vA pamajejja vA, AmacaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (417) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo pAe saMbAhejja vA patibhaddejja vA saMbAta yA palimaddetaM vA sAtijati // mU. (418) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo pAe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA, makkheta vA miliMgetaM vA sAtijjati // mU. (419) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNI pAe loddheNa vA kakkeNa vA ullolleja vA uvvaTTeja vA uLaloleMtaM vA uvvadvetaM vA sAtijjati / / mU. (420) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo pAe sIodagaM-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholejja vA padhoejja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijjati // mU. (421) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo pAe phumejja vA raejja vA, phumetaM vA rataM vA sAtijati // pU. (422) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kArya Amajjeja vA pamajjejja vA AmajaMtaM vA pamajataM vA sAtijati // pU. (423) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kArya saMbAhejja vA palimaddeja vA saMbAta vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (424) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kArya telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkhetaM vA bhiliMgetaM vA sAtijjati / / mU. (425) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kArya loddheNa vA kakkeNa vA ullollekha vA uvvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTTetaM vA sAtijjati / / mU. (426) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNI kAyaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (427) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAyaM phumeja vA raeja vA, phumetaM vA rataM vA sAtijjati / /
Page #464
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 6, mUlaM-428, [bhA. 2280) 461 mU, (428) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM Amajena vA pamajhena vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (421) jebhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAepappaNo kAryasi varNa saMbAheja vApalimaddeja vA, saMbAheMtaM vA palimabetaM vA sAtiJjati / / mU. (430) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDie appaNo kAryasi vaNaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkhetaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / ma. (431) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi vayaM loddheNa va kakkeNa vA ulloleja vA uvvadeja vA ulloleMtaM vA ubvaTeMtaM vA sAtijati / / __ mU. (432) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAeappaNo kAryasi vaNaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (433) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM phumeja vA raeja vA, phutaM vA raetaM vA sAtijati / / mU. (434) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA aAiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satthajAeNaM acchideja vA viJchidejavA acchi daMtaM vA vicchi daMtaM vA sAtijati / / mU. (435) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satthajAeNaM acchidittA vicchiditta pUrya vA soNiyaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhareMtaM vA visoheMtaM vA sAtijati / / mU. (436) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaMvA asiyaMvA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satthajoeNaM achiMdittA vichiMdittA nIharitA visohettA odaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoetaM vA sAtijati / / mU. (437) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satyajAeNaMacchidittA vichidittA nIharittA visohettA uccholetA padhoettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpeja vA, AliMpetaM vA vilitaM vA sAtijati // mU. (438) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaMvA asiyaMvA bhagaMdalaM vAannayareNaM tikheNaM satthajAeNaMacchidittA vicchidittA nIharittA visohettA uccholetA padhoettAAliMpettA viliMpettA telleNa vAghaeNa vA vasAedA navanIeNa vA abaMgeja vA makhajja vA, abbhaMgetaM vA makkheMtaM vA sAtijati / / mU. (439) je bhikkhU mAuragAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vAasiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaMtikkheNaM satyajAeNaM aciMdittA vicchidittAnIharitta visohettA uccholetA padhoettA AliMpettA viliMpettAabbhaMgettA makkhettA anvayareNaM dhUvaNajAeNa dhUveja vA padhUceja vA, dhUveMtaM vA padhUveMtaM vA sAtiJjati / /
Page #465
--------------------------------------------------------------------------
________________ 462 nizItha chedasUtram -1-6/440 mU. (440) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo pAlukimiyaM vA kucchiMkimiyaM vA aMgulIe nivesiya nivesiya nIharai, nIharetaM vA sAtiJjati / / mU. (441) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAo nahasIhAo kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (442) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAiM jaMgha-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (443) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo vatthi-romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (4)je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo cakkhu-romAiMkappeja vA saMThavena thA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (445) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kakkha-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijti|| mU. (446) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo maMsu-romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kapta vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (447) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyae appaNo daMte AghaMseja vA paghaMseja vA AghaMsaMtaM vA paghaMsaMtaM vA saatijti|| mU. (448) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo daMte uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMta vA sAtijati / ___ mU. (449) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo daMte phUmeja vA raeja vA, phUmeta vA raeMtaM vA sAtijati // mU. (450) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uDe Amajjeja vA pamoja vA, AmajjaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati // mU. (451) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uDhe saMbAheja vA palimaddena vA, saMbAheta vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (452) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uDhe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA miliMgetaM vA sAtijati / / mU. (453) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uDhe loddheNa vA kakkeNa vA ullolleja vA uvvadeja vA, ulloleMtaM vA uvaTeMtaM vA saatijti|| mU. (454) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uTTe sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccoleja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (455) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo uDhe phUmeja vA raeja vA, phutaM vA raeMtaM vA saatijti|| mU. (456) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAiMuttaroTThAiMacchipattAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatijti||
Page #466
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 6, mUlaM - 457, [bhA. 2280 ] 463 mU. (457) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAI acchipattAiM kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThaveMtaM vA sAtijjati // mU. (458) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchINi Amajjeja vA, pamajjeja vA, AmacaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijjati / / yU. (459) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchINi saMbAhejja vA, palimaddeja vA, saMbArhataM vA patimataM vA sAtijati // mU. (460) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchINi telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA miliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtiJjati / / mU. (461) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ullole vA uvvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTTetaM vA sAtijati // mU. (462) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNI acchImi sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholejja vA padhoejja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijjati / mU. (463) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchINi phumeja vA raeja vA phumetaM vA rataM vA sAtijati / / mU. (464) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAI bhumaga-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThaveMtaM vA sAtijjati // mU. (465) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo dIhAI pAsa-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / yU. (466) je bhikkhU mAugAmassa mehuNavaDiyAe appaNo kAyAo seyaM vA jallaM vA paMka vA malaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhareMtaM vA visohetaM vA sAtijjati // mU. (467) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe appaNo acchi-malaM vA kaNNa-malaM vA daMta-malaM vA naha-malaM vA nIhareja vA visohejja vA, nIhareMtaM vA visorhetaM vA sAtijati / / mU. (468) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe gAmANugAmaM dUijamANe sIsa-duvAriyaM karei, karetaM vA sAtijati / / cU- maliNo rayaguMDito, acakkhusso vA aniTThacchavI vA akuDiyahatthapAdo itthINaM akAmaNijI pADhapamajjaNAtI kareti, varaM itthINaM kamaNijjo bhavissAmi ti, cauguru ANAdiyA ya dosA | [ bhA. 2281] pAde pamaJjaNAdI, sIsadvArAdi jo gamo tatie / mehuNa- parinnAe, chaddesamma so ceva // [bhA. 2282] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asati dubmikkhamAdisU jA jahiM jataNA // mU. (469) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe khIraM vA dahiM vA navanIyaM vA sappiM vA gulaM vA khaMDa vA sakkaraM vA macchaMDiyaM vA annayaraM vA paNIyaM AhAraM AhArei; AhAretaM vA sAti taM sevamANe Avajrati cAummAsiyaM parihAraTThANaM anugghAtiyaM / /
Page #467
--------------------------------------------------------------------------
________________ 464 nizItha-chedasUtram -1-6/469 cU-madhu-majja-maMsA avavAte daTTabbA, annataraM vA nehAvagADhaM uvakkhaDiyaM AhAreti, avaraM uvaciya-maMsasoNio bhvissaamisukumaaloy,atokmnnijobhvissaami|uvciymNssomiehiN suhaM paDisevijati, jati eyanimittaM bhuMjati kaa| [bhA.2283] khIra-dadhimAdIhiM, sesAhArA visUiyA hoti / mehuNNa-parinnAte, tANAhAreMta aannaadii| cU-jai mehuNavaDiyAe AhAreti to cauguru, iharahA mAsaguruM / vigatiparivUDhadehassa te ceva gamaNAdiyA dosaa|| [bhA.2284] nANAdi saMghaNaTThA, vi sevitA neti uppahaM vigtii| kiM puNa jo paDisevati, vigatI vaNNAdiNaM kajje / / cU-jati vinANAdisaMghaNaTThA vigati jati tatovivigai upahaneti, ki puNajovaNNAtINaM aTThA mehuNaTThA vA vigati bhuMjati / / [bhA.2285] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche / __ abhioga asati dubhikkhamAdisu jA jahiM jtnnaa| [bhA.2286] purisANaM jo u gamo, itthIvaggammi hoi so cev| eseva apariseso, itthINaM purisa-vaggammi // cU-purisANaMjo gamoitthIvagge bhaNito jahA "bhikkhU mAuggAmaM mehuNavaDiyAe vinnaveti" esa itthINaM purisavagge vattavyo - "jA bhikkhuNI vi piuggANaM mehuNavaDiyAe vinnavei," ussaggAvavAehiM dosadasaNehiM attho taheva vattavyo / uddezakaH-6 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre SaSThauddezakasya (bhadrabAhu svAmi racitA niyukti yuktaM] saMghadAsagaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUNi prismaaptaa| bhAga:15 34/1 / prathamaM chedasUtraM-nizIthaM-1 -samAptam bhAga:-15 (1) nizIthachedasUtram-1 uddezakA:-1....6- paryantAH bhAga-16 (2) nizIthachedasUtram-2 udezakA-7....13-paryantAH bhAga:-17 (3) . nizIthachedasUtram-3 uddezakAH-14....20 paryantAH
Page #468
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAvabharI vaMdanA jemanA dvArA sUtramAM guMthAyela jinavANIno bhavya vAraso vartamAnakAlIna ''AgamasAhitya''mAM prApta thayo e sarve sUrivara Adi ArSa pUjyazrIone paMcama gaNadhara zrI sudharmA svAmI daza pUrvadhara zrI zayyabhavasUri devavAcaka gaNi devarkiMgaNi kSamAzramaNa saMghadAsaNi jinadAsa gaNi mahattara zIlAM kAcArya malayagirisUri haribhadrasUri droNAcArya vAdivetAla zAMticaMdra sUri zAMticaMdra upAdhyAya guNaratnasUrI AnaMda sAgarasUrijI jina vijayajI jaMbu vijayajI lAbhasAgarasurijI [1] bAbu dhanapatasiMha 50 bhagavAnadAsa cauda pUrvadhara zrI bhAhu svAmI (anAmI) sarve zruta sthavIra maharSio zrI zyAmAcArya vIrabhadra RSipAla brahmamuni tilakyUri sUtra-niryukti - bhASya - cUrNi - vRtti - AdinA racayitA anya sarve pUjyazrI vartamAna kAlina Agama sAhitya vArasAne saMzodhana-saMpAdana-lekhana Adi dvArA mudrIta/amudrIta svarUpe rajU kartA sarve zrutAnurAgI pUjyapuruSone caMdrasAgara sUrijI jinabhadra gaNi kSamAzramaNa siddhasena gaNi agastyasiMha sUri abhayadevasUri kSemakIrtisUri punyavijayajI amaramunijI AcArya tulasI smaraNAMjali AryarakSita sUri (?) caMdra sUri malladhArI hemacaMdrasUri dharmasAgara upAdhyAya vijaya vimalagaNi 50 becaradAsa 50 rUpendrakumAra zveta prakAzaka sarve saMsthAo muni mANeka caturavijayajI kanaiyAlAlajI caMpaka sAgarajI 50 jIvarAjabhAI paM hIrAlAla
Page #469
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12] 100 45 Agama mULa tathA vivaraNanuM zloka pramANadarzaka koSTaka) krama | AgamasUtranAma vRtti-kartA vRtti | zloka pramANa zlokapramANa 1. AcAra 2554 zIlAnAcArya 12000 2. sUtrakRta 2100 zIlAGkAcArya 12850 3. sthAna 3700 abhadevasUri 14250 / 4. samavAya 1667 abhayadevasUri 3575 5. bhagavatI 15751 abhayadevasUri 18616 / 6. jJAtAdharmakathA / 5450 abhayadevasUri 3800 7. upAsakadazA 812 abhayadevasUri 800 8. antakRddazA 900 abhayadevasUri 400 9. anuttaropapAtikadazA 192 abhayadevasUri 10. praznavyAkaraNa 1300 abhayadevasari 5630 11. vipAkazruta 1250 abhayadevasUri 900 12. aupapAtika 1167 | abhayadevasUri 3125 13. rAjaprazniya 2120 malayagirisUri 3700 14. jIvAjIvAbhigama 4700 malayagirisUri 14000 15. prajJApanA 7787 | malayagirisUri 16000 16. sUryaprajJapti 2296 | malayagirisUri 9000 117. candraprajJapti 2300 | malayagirisUri 9100 |18. jambUdvIpaprajJapti 4454 zAnticandra upAdhyAya 18000 | 19thI nirayAvalikA 1100 candrasUri | 23. (paJca upAGga) | 24. catuHzaraNa 80 vijayavimalayagaNi | (?) 200 | 25. Atura pratyAkhyAna 100 guNaralasUri (avacUri) (?) 150 26. mahApratyAkhyAna 176 | AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) | 176 bhaktaparijJA 215 AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 215 28. tandula vaicArika 500 vijayavimalagaNi | (?) 500 |29. |saMstAraka 155 guNaratna sUri (avacUri) 110 30. gacchAcAra 175 | vijayavimalagaNi 1560 105 AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 105 600 |27. bhaR 31. gaNividyA
Page #470
--------------------------------------------------------------------------
________________ krama AgamasUtranAma 32. devendrastava 33. maraNasamAdhi 34. nizItha 35. bRhatkalpa 36. vyavahAra 37. dazAzrutaskandha 38. jItakalpa 39. mahAnizItha 40. Avazyaka 41. oghaniyukti piNDaniryukti 42. dazavaikAlika 43. uttarAdhyayana 44. nandI 45. anuyogadvAra vRtti-kartA 375 AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) 837 AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) 821 jinadAsagaNi (cUrNi) saGghadAsagaNi (bhASya ) [3] * mUla zloka pramANa 473 | malayagiri + kSemakIrti saGghadAsagaNi (bhASya ) 373 malayagiri 4548 896 - ? - (cUrNa) 130 siddhasenagaNi (cUrNi) saGghadAsagaNi (bhASya ) ni. 1355 ni. 835 130 haribhadrasUri droNAcArya malayagirisUri 835 haribhadrasUri 2000 zAMtisUra 700 malayagirisUri 2000 maladhArIhemacandrasUri * vRtti lokapramANa 375 837 28000 7500 42600 7600 34000 6400 2225 9000 22000 (?) 7500 7000 noMdha : (1) uData 45 sAgama sUtromAM vartamAna aNe pahelAM 1 thI 11 aMgasUtro, 12 thI 23 upAMgasUtro, 24thI 33 prakIrNakasUtro 34thI u8 chedasUtro, 40 thI 43 mULasUtro, 44-45 cUlikAsUtro nA nAbhe hAla prasiddha che. (2) ukta zloka saMkhyA ame upalabdha mAhitI ane pRSTha saMkhyA AdhAre noMdhela che. jo ke te saMkhyA mATe matAMtara to jovA maLe ja che. jemake AcAra sUtramAM 2500, 2554, 2525 evA traNa zloka pramANa jANavA maLela che. Avo mata-bheda anya sUtromAM paNa che. ( 3 ) ( vRtti-jAhi me noMdha che te me rela saMpAdana bhanI che. te sivAyanI pA vRtti - cUrNi Ahi sAhitya mudrita me khamudrita avasthAmA hAla upalabdha che 4. (4) gacchAcAra ne maraNasamAdhi nA vilye caMdAvejjhaya ne vIrastava prakIrNaka khAve che. 4 same "AgamasuttANi" bhAM bhUNa 3 jane "sAgamahIpa" mAM akSarazaH gujarAtI anuvAda rUpe Apela che. temaja nItattva jenA vikalpa rUpe che e 7000 16000 7732 5900
Page #471
--------------------------------------------------------------------------
________________ paMcanuM mArga ame "kAmasuttaLi"mAM saMpAdIta karyuM che. (5) go ane vuiM e baMne niritta vikalpa che. je hAla mULasUtra rUpe prasidhdha che. je baMnenI vRtti ame ApI che. temaja temAM mAdhyanI gAthAo paNa samAviSTa thaI che. (9) cAra prajawvA sUtro ane mahAnizItha e pAMca AgamanI koI vRtti Adi upalabdha thavAno ullekha maLato nathI. baddI nI saMskRta kAvA upalabdha che tethI mUkI che. nizItha zA-nitattva e traNenI cULa ApI che. jemAM TrA ane natattva e baMne uparavRtti maLatI hovAno ullekha che, paNa ame te meLavI zakyA nathI. jyAre nizA upara to mAtra vIsamAM dezanI ja vRtti no ullekha maLe che. vartamAna kALe 45 AgamamAM upalabdha nidhittaH - zlokapramANa 2500 1355 dika nizcita zlokapramANa | krama niyukti AcAra-niyukti 450 _| | Avaka-niyata 2. sUtravRtta-nivRtti ___7. oghaniyukti 3. bRhatkalpa-niyukti 8. piNDaniyukti vyavaha-nivRtti ke | 9.| dazavaikAlika-niyukti 5. dazAzruta0-niyukti / 180 10. uttarAdhyayana-niyukti 835 4. | G00 700 noMdha:(1) ahIM Apela snoi pramANa e gAthA saMkhyA nathI. "3ra akSarano eka zloka" e pramANathI noMdhAyela 7oja pramA che. (2) * gRhattva ane vyavahAra e baMne sUtronI nivRtti hAla bhASya mAM bhaLI gaI che. jeno yathAsaMbhava ullekha vRttijAra maLe e mALa uparanI vRttimAM karyo hoya tevuM jovA maLela che. (3) moSa ane diniyukti svataMtra mUnAma svarUpe sthAna pAmela che tethI tenuM svataMtra saMpAdana 3-4 rUpe thayela che. temaja A saMpAdanamAM paNa che.) (4) bAkInI cha nizcittamAMthI zAzrutanya niSiA upara ane anya pAMca niti uparanI vRtti ame amArA saMpAdanamAM prakAzIta karI che. jyAM A cha nivRtti spaSTa alaga joI zakAya che. (pa) niktikartA tarIke mahuvALI no ullekha ja jovA maLe che.
Page #472
--------------------------------------------------------------------------
________________ [5] - - vartamAna aNe 45.mAgamamA 6 bhASyaM bhASya zlokapramANa] krama bhASya gAthApramANa nizISabhASya 7500 AvazyakabhASya * 483 bRhatkalpabhASya / 7600 / 7.! oghaniyuktibhASya * vyavahArabhASya / 6400 piNDaniyuktibhASya * paJcakalpabhASya 3185 dazavakAlikabhASya * jItakalpabhASya 3125 uttarAdhyayanabhASya (?) 222 46 10. noMdha:(1) nizISa , bRhatkalpa bhane vyavahArabhASya na ta saGghadAsagaNi vArnu ya che. amaa| saMpAdanamA nizISa bhASya tenI cUrNi sAdhe jane bRhatkalpa tathA vyavahAra bhASya tenI-tenI vRtti sAthe samAviSTa cha. (2) paJcakalpabhASya bhabhArA AgamasuttANi bhAga-38 mAM zIta yu. (3) AvazyakabhASya bhI thA prmaa|| 483 sayumA 183 gAthA mULabhASya 35cha bhane 300 yA anya bhASyanI che. no samAveza Avazyaka sUtraM-saTIkaM bhAM yo che. [ vizeSAvazyaka bhASya pUrA4 prasidhdha yathucha pAte samaya AvazyakasUtra- 6pararnu bhASya nathI bhane adhyayano anusAranI ba vRtti Adi peTA vivaraNo to pAvara ane tavakalpa e baMne upara maLe che. jeno atre ullekha ame karela nathI.] (4) oghaniyukti, piNDaniyukti , dazavaikAlikabhASya no samAveza tenI tenI vRtti bhai thayo 4 che. 5 teno ta vizena. 6cdu mone majedA nathI. [oghaniyukti upara 3000 zloka pramANa mAgano ullekha paNa jovA maLela che.] (4) uttarAdhyayanabhASyanI yA niyuktimA maNI gayAsaMbhAyache (?) (6) zata aMga - upAMga - prakIrNaka - cUlikA me 35 Agama sUtro 52no gaI mAgano ullekha amArI jANamAM Avela nathI. koIka sthAne sAkSI pATha-Adi sva35 bhASyagAthA sevA bhaNe.cha. (7) bhASyakartA tarI bhujya nAma saGghadAsagaNi ropA bhagera cha. tabha4 jinabhadragaNi kSamAzramaNa ane siddhasena gaNi no 5 lepa bhaNe che. 2ai bhASyanA l ajJAta ja che.
Page #473
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16 krama 1. vartamAna ANe.45AgamamA 55 cUrNiH cUrNi zlokapramANa krama / cUrNi zlokapramANa AcAra-cUrNi 8300 / 9. dazAzrutaskandhacUrNi 2225 sUtrakRta-cUrNi / 9900 10.| paJcakalpacUrNi 3275 3. bhagavatI-cUrNi 3114 | 11.| jItakalpacarNi 1000 4. jIvAbhigama-cUrNi / 1500 / 12. AvazyakacUrNi 18500 | 5. jaMbUdvIpaprajJapti-cUrNi / 1879 | 13. | dazavaikAlikacUrNi / 7000 nizIthacUrNi / 28000 | 14. | uttarAdhyayanacUrNi 5850 7. vRhatkalpacUrNi 16000 15. nandIcUrNi 1500 8. vyavahAracUrNi 1200, 16. anuyogadAracUrNi noM :(1) 65d 1 cUrNimAthI. nizItha , dazAzrutaskandha, jItakalpa meM cUrNi abhaa24|| saMpAdanamAM samAvAI gayela che. (2) AcAra, sUtrakRta, Avazyaka, dazavaikAlika, uttarAdhyayana, nandI, anuyogadvAra e sAta pU pUjyapAda AgamoddhAraka zrI e prakAzIta karAvI che. (3) dazavaikAlikanI jI me cUrNi 4 agatsyasiMhasUrikRta chetenuM prazana pUraya zrI punyavijayajIe karAvela che. (4) jaMbUdvIpaprajJapticUrNi viza 2 5.65 pranAyi 42 cha. bhagavatI cUrNi to bhaNe4 cha, 41 &0 prazIta yaI nathI. te54 vRhatkalpa , vyavahAra, paJcakalpa meM tato anecha pIta yArnu bhanathI. (5) cUrNikAra tarI3 jinadAsagaNimahattara-j nAma mukhyatve saMmAya che. 3203nA mate amuka pUrNinA kartAno spaSTollekha maLato nathI. "mAgama-paMthAMgI" yintyamAyata" 1 vartamAna kALe prApta Agama sAhityanI vicAraNA pachI kharekhara AgamanA pAMca aMgomAM keTaluM ane zuM upalabdha che te jANyA pachI eka prazna thAya ke Agama paMcAMgI nI bAta 2ii yinya cha. aMga-upAMga-prakIrNaka-cUlikA meM u5 mAmI 652 | madhya nathI. eTale 3pa AgamanuM eka aMga to aprApya ja banyuM sUtra paratve upalabdha nitti phakta cha che. eTale 39 AgamAnuM eka aMga aprApya ja banyuM sArIta sis bhASya, sis niyukti mane yA cUrNina! samA vartamAna a suvyavasthita paMcAMgI me mAtra Avazyaka sUtra nI galAya. 2 naMdIsUtra mAM paMcAMgIne pahale saMgrahaNI, pratipattiyovanI 4 se cha.
Page #474
--------------------------------------------------------------------------
________________ [7] - 45 Agama aMtargata vartamAna kALe upalabdha vibhAgo che) sUcanA :- ame saMpAdIta karela mAnapurAziphTa mAM bekI naMbaranA pRSTho. upara jamaNI bAju kAmasUtra nA nAma pachI aMko Apela che. jemake 13254 vagere. A aMko te te AgamanA vibhAgIkaraNane jaNAve che. jemake mAvAmAM prathama aMka zrutajUno che tenA vibhAga rUpe bIjo aMka pUrvI che tenA peTA vibhAga rUpe trIjo aMka adhyayanano che. tenA peTA vibhAga rUpe cotho aMka deza no che. tenA peTA vibhAga rUpe chello aMka mUnano che. A mUrti gadya ke padya hoI zake. jo gadya hoya to tyAM peregrApha sTAIlathI ke chUTu lakhANa che ane mAthA/padya ne padyanI sTAIlathI II - | gorvela che. pratyeka Agama mATe A rIte ja oblikamAM () pachI nA vibhAgane tenA tenA peTA-peTA vibhAga samajavA. jyAM je-te peTA vibhAga na hoya tyAM (-) oblika pachI Desa mukIne te vibhAga tyAM nathI tema sucaveluM che.] (1) AcAra * zrutaskandhaH/cUlA/adhyayana/uddezakaH/mUlaM jUnA nAmaka peTA vibhAga bIjA zrutaskandamAM ja che. (2) sUtrakRta * zrutaskandhaH/adhyayana/uddezakaH/mUlaM (3) sthAna - thAnaM madhyayana/mUrta (4) samavAya - samavAyaH/mUlaM () mAvatI - zata :-aMtarazatacaMddezaka:mUrta ahIM zatakranA peTA vibhAgamAM be nAmo che. (1) : (2) maMtarata kemake zatala 21, 22, 23 mAM zata nA peTA vibhAganuM nAma saff: jaNAvela che. zataka - rU3,34,31,36,40 nA peTA vibhAgane saMtazata athavA zatazata nAmathI oLakhAvAya che. sAtAdharmakayA- zrutaskandhaH/varga:/adhyayana/mUlaM pahelA vyutavamAM adhyayana ja che. bIjA zunya no peTAvibhAga " nAme che ane te ja nA peTA vibhAgamAM ana che. (7) upAsakadazA- adhyayana/mUlaM (8) mantazA - va: adhyayanamUna anuttaropapAtikadazA- varga:/adhyayana/mUlaM (10) praznavyAkaraNa- dvAraM/adhyayana/mUlaM mAtra ane saMcara evA spaSTa be bheda che jene mAtravAra ane saMvAra kahyA che. (koIka kAra ne badale yutanya zabda prayoga paNa kare che? (11) vipAzruta- kRtanya:/gaththu namUna (12) pati- mUi (13) rAjjI - mUrta
Page #475
--------------------------------------------------------------------------
________________ [8] (14) jIvAjIvAmigama- *pratipattiH/* uddezakaH/mUlaM 1 da auds chata pasabhA bhATe pratipattiH 57 meM vimAna nopanIya che. pratipatti -3-Hi neraiya, tirikkhajoNiya, manuSya, deva mevA // 2 peTavilA 5. cha. tathA tipatti/(neraiyaAdi)/uddezakaH/mUlaM merIta spaSTa mAcha, azI pratipatti kA uddezakaH navanayI pate peTavimA pratipatti nA 4 che. (15) prajJApanA- padaM/uddezakaH/dvAraM/mUlaM padanA peTa viwiisi uddezakaH cha,sis dvAraM che 50 56-28n| peTa vibhAga uddezakaH ane tenA peTA vibhAgamAM dvAra paNa che. (16) sUryaprajJapti- prAbhRtaM/prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM (17) candraprajJApti- prAbhRtaM/prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM 201416-17ma prAbhRtaprAmRta nA pakSa pratipattiH nAma pe vilaga cha. 59 uddezakaH // mujaba teno vizeSa vistAra thAyela nathI. (18) jambUdIpaprApti- vakSaskAraH/mUlaM (19) nirayAvalikA - adhyayana/mUlaM (20) kalpavataMsikA - adhyayana/mUlaM (21) puSpitA - adhyayana/mUlaM (22) puSpacUlikA - adhyayana/mUlaM (23) vahidazA - adhyayana/mUlaM / Agama 19 thI 23 nivaniri nAmathI sAthe jovA maLe che kemake tene upAMganA pAMca varga tarIke sUtra bhogAvedAcha.[-1, nirayAvalikA, 4-2 kalpavataMsikA... 3. 49l (24 thI 33) catuHzaraNa (Adi dazepayatrA) mUlaM (34) nizIya - uddezakaH/mUlaM (35) bRhatkalpa - uddezakaH/mUlaM (36) vyavahAra - uddezakaH/mUlaM (37) dazAzrutaskandha - dazA/mUlaM (38) jItakalpa - mUlaM (39) mahAnizIya - adhyayana/uddezakaH/mUlaM (40) Avazyaka - adhyayana/mUlaM (41) ogha/piNDaniyukti - mUlaM (42) dazavakAlika - adhyayanaM/uddezakaH/mUlaM (43) uttarAdhyayana - adhyayana//mUlaM (44- 45) nandI-anuyogadvAra - mUlaM /
Page #476
--------------------------------------------------------------------------
________________ [9] amArA saMpAdIta 45 AgamomAM AvatA mUla no aMka tathA temAM samAviSTa gAthA AgamasUtra mUlaM | gAyA / krama | AgamasUtra | mUlaM | gAthA krama 1 AcAra 63 / 63 sUtrakRta 806 71 / 70 sthAna 1010 142 142 383 | 27. 172 172 1087 161 139 | 241 | 73 137 / 137 82 82 10. 307 307 664 / 664 1420 47 77 | 147 | 24. | catuHzaraNa | 723 | 25. | AturapratyAkhyAna | 26. | mahApratyAkhyAna bhaktaparijJA 114 / 28. | taMdulavaicArika 57 | 29. | saMstAraka 13 | 30. | gacchAcAra 12 | 31. | gaNividyA 4 | 32. | devendrastava 14 | 33. | maraNasamAdhi 3 | 34. / nizISa bRhatkalpa - | 36. | vyavahAra dazAzrutaskandha 231 / 38. jItakalpa | 103 / 39. | mahAnizItha 107 / 40. | Avazyaka 131 | 41. | oghaniyukti | 41. / piNDaniyukti | 42. | dazavaikAlika 2 / 43. | uttarAdhyayana nandI 1 / 45. | anuyogadvAra 215 85 samavAya bhagavatI jJAtAdharmakathA | upAsaka dazA 8. antakRddazA anuttaropapAtika praznavyAkaraNa 11. // vipAkazruta 12. | aupapAtika 13. | rAjaprazniya 14. jIvAbhigama 15. prajJApanA 16. sUryaprajJapti 17. candrapnajJapti 18.] jambUdIpaprajJapti 19. nirayAvalikA 20. | kalpavataMsikA 21. | puSpitA 22. puSpacUlikA 23. vahidazA 285 37. 114 / 56 622 103 | 103 1528 92 | 21 218 / 365 1165 1165 21 712 712 / 540 / 515 1731 1640 | 168 | 93 | 350 | 141 noM5 :- 350 gAthA saMdhyAnI samAveza mUlaM mAM 25 x 14.te. mUla sivAyanI malA gAthA sama4vI nahIM. mUla za6 me samo. sUtra bhane gAthA bane bhATe no mApeko saMyukta bhanuma che. gAthA Mix saMpAnImA sAmAnya maM gharAvatI DovAthI teno malAma Apela che. paNa sUtranA vibhAga dareka saMpAdake bhinnabhinna rIte karyA hovAthI ame sUtrAMka judo pADatA nathI.
Page #477
--------------------------------------------------------------------------
________________ - 20 253 [2] kRdantamAlA [$] caityavandana parvamAlA [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [2] abhinava hema laghuprakriyA - 1 abhinava hema laghuprakriyA - 2 abhinava hema laghuprakriyA - 3 abhinava hema laghuprakriyA 4 - * % 6 @ # % [10] - amArA prakAzano : - * saptAGga vivaraNam - saptAGga vivaraNam saptAGga vivaraNam saptAGga vivaraNam * caityavandana saGgraha - tIrthajinavizeSa caityavandana covizI zatrunnaya vitta [AvRtti-yo] abhinava jaina paJcAGga - 2046 - abhinava upadeza prAsAda - 1- zrAvaka kartavya - 1 thI 11 abhinava upadeza prAsAda - 2- zrAvaka kartavya - 12 thI 15 abhinava upadeza prAsAda - 3- zrAvaka kartavya - 16 thI 36 navapada - zrIpAla (zAzvatI oLInA vyAkhyAna rUpe) samAdhi maraNa vidhi - sUtra - padya - ArAdhanA-maraNabhedasaMgraha] caityavaMdana mALA [779 caityavanaMdanono saMgraha] tatvArtha sUtra prabodhaTIkA [adhyAya-1] tatvArtha sUtranA Agama AdhAra sthAno siddhAcalano sAthI [AvRtti - be] caitya paripATI [21] amadAvAda jinamaMdira upAzraya Adi DirekTarI zatruMjaya bhakti [AvRtti - be] [22] [23] zrI navakAramaMtra navalAkha jApa noMdhapothI [24] zrI cAritra pada eka karoDa jApa noMdhapothI [25] [5] zrI bAravrata pustikA tathA anya niyamo - [AvRtti - cAra abhinava jaina paMcAMga - 2042 sarvaprathama 13 vibhAgomAM zrI jJAnapada pUjA [27] [28] aMtima ArAdhanA tathA sAdhu sAdhvI kALadharma vidhi [29] zrAvaka aMtima ArAdhanA [AvRtti traNa] [30] vItarAga stuti saMcaya [1151 bhAvavAhI stutio] (pUjya AgamoddhAraka zrI nA samudAyanA) kAyamI saMparka sthaLo tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-1 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-2 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-3 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-4
Page #478
--------------------------------------------------------------------------
________________ [3] [11] [3] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-5 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-7 [39] tatvAthadhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-8 [ro] tatvAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-9 [41] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-10 prakAzana 1 thI 41 abhinavakRta prakAzane pragaTa karela che. [42] AyAro [AgamasuttANi-1] paDhamaM aMgasuttaM [43] sUyagaDo [AgamasuttANi-2] bIaM aMgasuttaM [44] ThANaM [AgamasuttANi-3] taiyaM aMgasuttaM [45] samavAo [AgamasuttANi-4] cautthaM aMgasuttaM [46] vivAhapati [AgamasuttANi-5] paMcamaM aMgasuttaM [47] nAyAdhammakahAo [AgamasuttANi-6] char3e aMgasuttaM [48] uvAsagadasAo [AgamasuttANi-7] sattamaM aMgasuttaM [49] aMtagaDadasAo [AgamasuttANi-8] aTThamaM aMgasuttaM [50] anuttovavAiyadasAo [AgamasuttANi-9] navamaM aMgasuttaM [51] pAhAvAgaraNaM [AgamasuttANi-10] dasamaM aMgasuttaM [52] vivAgasUrya [AgamasuttANi-11] eksarasamaM aMgasuttaM [53] uvavAiyaM [AgamasuttANi-12 ] paDhama uvaMgasuttaM [54] rAyappaseNiyaM [AgamasuttANi-13] [55] jIvAjIvAbhigamaM [AgamasuttANi-14 ] taiyaM uvaMgasuttaM [56] pannavaNAsuttaM [AgamasuttANi-15] cautthaM uvaMgasutaM [57] sUrapannatiH [AgamasuttANi-16] paMcama uvaMgasuttaM [58] caMdapatrattiH [AgamasuttANi-17] chaThaM uvaMgasutaM [59] jaMbUddIvapannati AgamasuttANi-18] sattama uvaMgasutaM [60] nirayAvaliyANaM [AgamasuttANi-19] aTTamaM uvaMgasuttaM [61] kappavaDisiyANaM [AgamasuttANi-20] nadama uvaMgasuttaM [62] puSphiyANaM [AgamasuttANi-21] dasamaM uvaMgasuttaM [63] puSphacUliyANaM [AgamasutANi-22] ekSarasamaM uvaMgasutaM [64] caNhidasANaM [AgamasuttANi-23 ] bArasama uvaMgasuttaM [65] causaraNaM [AgamasuttANi-24] paDhamaM paINNagaM [66] AurapacakkhANaM [AgamasuttANi-25] bIaM paINNagaM [67] mahApaccakkhANaM [AgamasuttANi-26] tIiyaM paINNagaM [68] bhattapariNNA [AgamasuttANi-27] cautyaM paINNagaM bIaM uvaMgasuttaM
Page #479
--------------------------------------------------------------------------
________________ [12] [69] taMdulakyAliyaM [AgamasuttANi-28] paMcamaM paISNagaM [70] saMthAragaM [AgamasuttANi-29] chaThaM paINNagaM [71] gacchAyAra [AgamasuttANi-30/1] sattamaM paINNaga-1 [72] caMdAvejjhayaM [AgamasuttANi-30/2 ] sattamaM paINNaga-2 [73] gaNivijA [AgamasuttANi-31] aTThamaM paINNagaM [74] deviMdatthao [AgamasuttANi-32] navamaM paINNagaM [75] maraNasamAhi [AgamasuttANi-33/1 ] dasamaM paINNaga-1 [76] cIrasthava [AgamasuttANi-33/2] dasamaM paINNaga-2 [77] nisIha [AgamasuttANi-34] paDhama cheyasuttaM [78] buhalkappo [AgamasuttANi-35] bIaM cheyasuttaM [79] vavahAra [AgamasuttANi-36] taiyaM cheyasuttaM [80] dasAsuyakkhaMdhaM [AgamasuttANi-37 ] cautthaM cheyasuttaM [81] jIyakappo [AgamasuttANi-38/1] paMcamaM cheyasuttaM[82] paMcakappabhAsa [AgamasuttANi-38/2 ] paMcamaM cheyasuttaM-2 [83] mahAnisIhaM [AgamasuttANi-39] cha- cheyasuttaM [84] AvasassayaM [AgamasuttANi-40] paDhamaM mUlasuttaM [85] ohanijatti [AgamasuttANi-41/1] bIaM mUlasuttaM-1 [86] piMDaniGgutti [AgamasuttANi-41/2 ] bIaM mUlasutaM-2 [87] dasaveyAliyaM [AgamasuttANi-42] taiyaM mulasuttaM [88] utaraljhayaNaM [AgamasuttANi-43] cautthaM mUlasuttaM [89] naMdIsUrya [AgamasuttANi-44] paDhamA cUliyA [90] anuogadAraM [AgamasuttANi-45] bitiyA cUliyA { prakAzana 42 thI 90 Agamata prakAzane pragaTa karela che. [C] mAyAra gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] paheluM aMgasUtra [2] sUryaga gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-1] bIjuM aMgasUtra [8] - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-1] trIjuM aMgasUtra [4] samavAya - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] cothuM aMgasUtra [ey] vivasuara- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-2) pAMcamuM aMgasUtra [es] nAyAdhammA- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3] chaThTha aMgasUtra [7] GIRAL - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] sAtamuM aMgasUtra [ed] saMtasa gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3) AThamuM aMgasUtra [9] anuttaropapAtikadasA- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3] navamuM aMgasUtra [10] pahAvA- gujarAtI anuvAda AgamadIpa-3] dazamuM aMgasUtra - - - - -
Page #480
--------------------------------------------------------------------------
________________ [101] vivAgasUya - [102] uvavAiya [103] rAyappaseNiya - [104] jIvAjIvAbhigama - [105] pannavaNAsutta [106] sUrapannatti - [10] caMdapannati - [108] jaMbuddIvapannati - [19] nirayAvaliyA - [110 kappavarDisiyA - [111] pulphiyA - [112] pucUliyA - [117] vaSTidasA - [114] causaraNa - [115] AuraccakkhANa - [11] mahApaccakkhANa - [117] bhattapariNA - [118] taMdulaveyAliya - [119] saMthAraga - [120] gacchAyAra * [121] caMdAverjAya - [122] gaNivijjA - - [123] devidatyao - [124] vIratthava - [125] nisIha - A [12] bustakappa - [127] vavahAra - [128] dasAya baMdha - [129 jIyakappo - [130] mahAnisIha - [131] Avasaya - [132] onitti - [133] piMDanijjutti - [134] dasavaiyAliya - [13] gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] gamIpa-5] AgamadIpa-5] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] AmadIpa-5] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamardIpa-6] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-5] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-] [AgamadIpa-7] [AgamadIpa-7] [AgamadIpa-7] AgamadIpa-7] agiyAramuM aMgasUtra paheluM upAMgasUtra bIjuM upAMgasUtra trIjuM upAMgasUtra cothuM upAMgasUtra pAcamuM upAMgasUtra chaThThuM upAMgasUtra sAtamuM upAMgasUtra AThamuM upAMgasUtra navamuM upAMgasUtra dazamuM upAMgasUtra agiyAramuM upAMgasUtra bAramuM upAMgasUtra pahelo payajJo bIjo payatro trIjo payatro. cotho payatro pAMcamo payajJo chaThTho payazo sAtamo payajJo-1 sAtamo payajJo-2 AThamo payajJo navamo payazo dazamo payo paheluM chedasUtra bIjuM chedasUtra trIjuM chedasUtra cothuM chedasUtra pAMcamuM chedasUtra chaThThuM chedasUtra paheluM mUlasutra bIjuM mUlasutra-1 bIjuM mUlasutra-2 trIjuM mulasUtra
Page #481
--------------------------------------------------------------------------
________________ [14] [135] (247 - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-7] cothuM mUlasutra [13] naMdasutta - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-7] pahelI cUlikA [137] anuyogadvAra - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] bIjI cUlikA - prakAzana 91 thI 137 AgamadIpa prakAzane pragaTa karela che. [138] dIkSA yogAdi vidhi [13] 45 Agama mahApUjana vidhi [140] AcArAgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-1 [141] sUtrakRtAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-2 [142] sthAnAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-3 [143] samavAyAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-4 [144] bhagavatIaGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM 5/6 [145] jJAtAdharmakathAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-7 [146] upAsakadazAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-7 [147] antakRddazAGgasUtraM saTIkaM / AgamasuttANi saTIka-7 [148] anuttaropapAtikadazAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-7 [149] praznavyAkaraNAgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-7 [150] vipAkazrutAGgasUtraM saTIkaM / AgamasuttANi saTIkaM-8 [151] aupapAtikaupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-8 [152] rAjaprazniyaupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-8 [153] jIvAjIvAbhigamaupAGgasUtraM 'saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-9 [154] prajJApanAupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-10/11 [155] sUryaprajJaptiupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-12 [156] candraprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-12 [157] jambUdvIvaprajJaptiupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-13 [158] nirayAvalikAupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [159] kalpavataMsikAupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [160] puSpitAupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 [161] puSpacUlikAupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-14 vahidasAupAgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 catuHzaraNaprakIrNakasUtra saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [164] AturapratyAvyAnaprakIrNakasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [165] mahApratyAkhyAnaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIka-14 [166] bhaktaparijJAprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14
Page #482
--------------------------------------------------------------------------
________________ [15] [167] taMdulavaicArikaprakIrNakasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 [168] saMstArakaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [169] gacchAcAraprakIrNakasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 [170] gaNividyAprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [171] devendrastavaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [172] maraNasamAdhiprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [173] nizIdhachedasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-15-16-17 [174] bRhatkalpachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-18-19-20 [175] vyavahArachedasUtraM saTIkaM Agagama suttANi saTIkaM-21-22 [176) dazAzrutaskandhachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-23 [177] jItakalpachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-23 [178] mahAnizIthasUtraM (mUla) AgamasuttANi saTIkaM-23 [179] AvazyakamUlasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-24-25 [180] odhaniyuktimUlasUtraM saTIka Agama suttAmi saTIka-26 [181] piNDaniyuktimUlasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-26 [182] dazavaikAlikamUlasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-27 [183) uttarAdhyayanamUlasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-28-29 [184] nandI-cUlikAsUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-30 [185] anuyogadvAracUlikAsUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-30 prakAzana 139 thI 185 Agamazrata prakAzane pragaTa karela che. ' ___ -: saMpa stha: Agama ArAdhanA kendra zItalanAtha sosAyaTI-vibhAga-1, phaleTa naM-13, 4the mALe zrI naminAtha jaina derAsarajI pAchaLa, hAI senTara, khAnapura amadAvAda-1
Page #483
--------------------------------------------------------------------------
________________ [16] "AgamasuttANi-saTIkaM" lAgi 1 thI 30 nuM vivarA samAviSTA AgamAH AgamasuttANi bhAga- 1 bhAga-2 bhAga-3 bhAga-4 bhAga-5-6 bhAga-7 bhAga-8 bhAga-9 bhAga-10-11 bhAga- 12 bhAga-13 bhAga-14 AyAra sUtrakRta sthAna samavAya bhagavatI ( aparanAma vyAkhyAprajJapti) jJAtAdharmakathA, upAsakadazA, antakRddazA, anuttaropapAtikadazA, praznavyAkaraNa vipAkazruta, aupapAtika, rAjaprazniya jIvAjIvAbhigama prajJApanA sUryaprajJapti, candraprajJapti jambUdvIpaprajJapti niravAyalikA, kalpavataMsikA, puSpikA, puSpacUlikA vahidazA, catuHzaraNa, AturapratyAkhyAna, mahApratyAkhyAna, bhaktaparijJA, tandulavaicArika, saMstAraka, gacchAcAra, gaNividhA, devendrastava, maraNasamAdhi bhAga- 15-16-17 nIzItha . bhAga- 18-19-20 bRhatkalpa | bhAga- 21-22 vyavahAra bhAga-23 | dazAzrutaskandha, jItakalpa, mahanizItha bhAga-24-25 Avazyaka bhAga-26 oghaniryukti, piNDaniryukti bhAga- 27 dazavaikAlika bhAga- 28-29 bhAga-30 uttarAdhyayana nandI, anuyogadvAra
Page #484
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhASya werneuional e
Page #485
--------------------------------------------------------------------------
________________ AgamasuvANi (saTIkaM) bhAga: - 16 anula namo namo nimmala daMsaNassa saMzodhaka sampAdakazca : mani dIparatnasAgara
Page #486
--------------------------------------------------------------------------
________________ bAlabrahmacArI zrI neminAthAya namaH namo namo nimmala daMsaNassa zrI AnaMda - kSamA-lalita-suzIla sudharmasAgara gurUbhyonamaH Agama suttrANi (saTIka) bhAgaH -16 nizItha -chedasUtram-2 uddezakAH - 7.13 paryantAH -: saMzodhakaH sampAdakazcaH : muni dIparatnasAgara tA. 14/4/2000 ravivAra 2056 caitra suda 11 45- Agama suttANi-saTIkaM mUlya rU. 11000/ 5 Agama zruta prakAzana 5 -: saMparka sthala : " Agama ArAdhanA kendra" zItalanAtha sosAyaTI vibhAga - 9, phleTa naM-13, 4 thI maMjhila, vhAyasenTara, khAnapura, ahamadAbAda (gujarAta)
Page #487
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtrasya | nizItha chedasUtrasya viSayAnukramaH bhAga:-15 - uddezakAH-1.....6 paryantAH gatAH bhAgaH-16 - uddezakAH-7.....13 atre vartamAnAH bhAgaH-17 - uddezakAH-14.....20 paryantAH AgAmi bhAge mudritA: mUlAGkaH viSayaH pRSTAGkaH mUlAGkaH viSayaH / pRSThAGkaH 470-560 uddezakaH-7 | - kleza upazamana vidhAnaM - maithuna sevana icchA - prAyazcita dAna - vidhAnaM - maithunecchayA mAlA karaNaM, vicaraNa sambandhi vidhAnaM lohAdisaJcaya, hAra nirmANaH, | - paryuSaNA sambandhi vidhAnaM kambalAdi nirmANaH, akSi- |-746 / uddezakaH-11 saJcAlana Adi niSedha-vidhAnaM - dhAtupAtra sambandhI niSedhaH -579 | uddezakaH-8 - avarNavAda niSedhaH strIyAH sArdhena vihAra, - bhaya, vismaya, viparyaya- svAdhyAya, niSedha-vidhAnaM AdinAm niSedha-vidhAna - ArAmAgArAdi sthAne - AhAra sambandhI vidhAnaM strIyAH sArdhaM svAdhyAya, - pravajyA vidhAnaM-ityAdi vihAra, AhAra, vArtA -788 | uddezakaH-12 305 sambandhI niSedha-vidhAna - saprANi bandhana niSedhaH - AhAra-vidhAnaM | - pratyAkhyAnabhaGga niSedhaH -607 | uddezakaH-9 - pRthvIkAyAdi virAdhanA niSedha rAjapiNDa niSedhaH - gRhastha sambandhe niSedha-vidhAnaM - rAjJasya antapure praveza niSedhaH - nadIuttaraNe vidhAnaM - rAjJasya abhiSeka darzane -862 uddezakaH-13 niSedha vidhAnam - niSadyA sambandhI vidhAna -654 | - uddezakaH-10 | - anyatIrthika evaM gRhastha AgADha evaM pharuSa vacana niSedhaH sambandhe niSedha vidhAna * nimitta kathana niSedhaH | - mukhadarzana niSedha-vidhAnaM - auSadha evaM upacAra niSedhaH vipariNAmakaraNa niSedhaH - pArzvasyAdi sambandhe abhyAgata sAdhu sambandhividhAna niSedha-vidhAnaM
Page #488
--------------------------------------------------------------------------
________________ - CHArthika anudAtA -pa.pU. mAlavabhuSaNa tapasvI AcAryadeva zrI navaratnasAgara sUrIzvarajI ma.sA.nI preraNAthI zrI lAlabhAI devacaMda zAha taraphathI - nakala epha. -pa.pU. saraLa svabhAvI-zrImad bhagavatIsUtra vyAkhyAna paTu AcAryadeva zrI naradevasAgarasUrIzvarajI ma. sA. tathA pUjyazrInA ziSaratna tapasvI gaNivaryazrI caMdrakIrtisAgarajI ma.sA.nI preraNAthI zrI puruSAdAnIya pArzvanAtha che. mUrti. jaina saMgha, devakInaMdana sosAyaTI, amadAvAda taraphathI nakala eka. pa.pU. zAsana prabhAvaka-kriyArAgI AcAryadevazrI vijaya cakacaMdra sUrIzvarajI ma.sA.nI preraNAthI eka sadguhastha taraphathI nakala eka. pa.pU. sAhityapremI munirAja zrI sarvodaya sAgarajI ma.sA.nI preraNAthI-"acalagacchAdhipati pa.pU. A.bha.zrI guNasAgarasUrIzvarajI ma.sA.nA ziSyaratna pa.pU. munirAja zrI cAritraratnasAgarajI ma. nI 19mI aThThAi nimitte-zrI cAritraratna phA. ce. TrasTa taraphathI nakala eka. -pa.pU. vecAvRtyakArikA sAdhvI zrI malayAzrIjI ma.sA.nA ziSyA vyavahAra vicakSaNA pU. sAdhvI zrI hitajJAzrIjI ma.nI preraNAthI jenA ArAdhanA maMdira "jJAnakhAtA" taraphathI nakala eka. pa.pU. saumyamUrti sAdhvIzrI samyaguNAzrIjI ma.nI preraNAthI pa.pU. gurumAtA-vAtsalyamUrti sA. zrI ratnatrayAzrIjI ma.nI paMcamI punyatithi nimitte zrImatI lIlamabena prANalAla pI. dAmANI taraphathI nakala epha. pa.pU. svanAmadhanyA sA. zrI samyaguNAzrIjI tathA teonA ziSyA sA.zrI samajJAzrIjInI preraNAthI-2013nA yazasvI cAturmAsa nimitte zrI pArzvapadmAvatI jaina saMgha, pArUlanagara, amadAvAda taraphathI nakala be, -pa.pU. ratnatracArAdhanA sAdhvIzrI somyaguNAzrIjI tathA teozrInA ziSyA sA. zrI samajJAzrIjInI preraNAthI saMvata 2054nA nirmaLa ArAdhanAmaya cAtumasanI smRtimAM-ghATaloDiyA (pAvApurI) jaina zve, mUrti. saMgha, amadAvAda taraphathI nakala eka.
Page #489
--------------------------------------------------------------------------
________________ -pa.pU. sAdhvI zrI ratnatrayAzrIjI ma.nA parama virnayA sA. zrI somyaguNAzrIjInI preraNAthI teonA saMsArIbhAIzrI indravadanabhAI dAmANInA anumodanIya puruSArthathI "Agama dIpa-saMpuTa"nA badalAmAM prApta rakamamAMthI-nakala cAra. pa.pU. prazamarasanimagnA sAthvazrI prazamazIlAzrIjI ma.nI preraNAthIsametazikhara tirthodvArikA pa.pU. sAdhvIzrI raMjanazrIjI ma.sA.nA ziSyA apratima vaicAvRtyakArikA sA. zrI malayAzrIjI tat ziSyA sA. zrI narendrazrIjI-tat ziSyA sA. zrI praguNAzrIjI ma.nA. AtmazreyArthe. arihaMta TAvara, jaina saMgha, muMbai taraphathI nakala eka. pa.pU. AgamoddhAraka AcAryadevazrI nA samudAyavartI pa.pUjaya vaicAvRtyakArikA sA. zrI malayAzrIjI ma.nA ziSyA pU.sA. zrI kaivalyazrIjI ma.nA ziSyA pU.sA.zrI bhavyAnaMdazrIjI ma.sA.nA suziSyA miSTabhASI sAthvIthI pUrNaprajJAzrIjI ma.sA. tathA temanA vinita ziSyA sA. zrI pUrNadarzitAzrIjI tathA sA. pUrNanaMdItAzrIjInI preraNAthI-sarvodaya pArzvanAtha cerITebala TrasTa, mulunDa muMbaI taraphathI nakala eka. -pa.pU, vaicAvRtyakAriphA sAdhvIzrI malayAzrIjI ma.nA praziSyA sA. zrI bhavyAnaMdazrIjIma.nA suvinitA sA. zrI kalpaprajJAzrIjI tathA kokIlakaMThI sA. zrI kairavaprajJAthajI nI preraNAthI -mehula sosAyaTI, ArAdhanAbhavana, subhASanagara, vaDodarAnI bahena taraphathI nakala eka zrI vizAzrImALI tapagacchajJAti-jJAnakhAtuM, jena pAThazALA, jAmanagara taraphathI nakala be. -zrI maMgaLa pArekhano khAMco-jaina zve. mUrti. saMgha, amadAvAda. taraphathI 2014nA cAturmAsa nimitte nakala be. - zrI AkoTA jaina saMgha, vaDodarAnI baheno taraphathI nakala eka. -zrImatI nayanAbena ramezacaMdra zAha, vaDodarAnI preraNAthI AgamonA seTanA badalAmAM prApta rakamamAMthI nakala pAMca. | zeSa sarve rakama "amArA"Aja paryanta prakAzanonA badalAmAM prApta thayelI che.
Page #490
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 7, mUlaM-470, [bhA. 2287] namo namo nimmala saNasta paMcama gaNapara zrI sudharmAsvAmine namaH -- - - - - 34.2 nizItha-chedasUtram saTIkaM prathamaM cheda sUtram] uddezakA : 7.....13 paryantAH mUlam + (niyuktiyuktena) bhASyam + cUrNiH uddezaka:-7 cU-chamuddesage sattamuddesago evaM saMbajjhati- . [bhA.2287] AhAramaMtabhUsA, mAliyamAdI u bAhirA bhuusaa| vigatI vigatisahAvA, va bAhiraM kuja saMThapaM / / cU-chaTThaddesagassa aMtimasutte vigatIAhAro paDisiddho, mA tena vigatiAhAreNa ya pINiyasarIrassamaMtarabhUsA bhvissti| sattamuddesageviAimasuttemAligapaDiseho, mA bAhirabUsA bhvissti|ahvaa-vigtiiaahaaraato saMjamavigatasabhAvo bAhiravibhUsAnimittaMtaNamAliyAti karejja tappaDisehaNatthaM imaM suttaM mU. (470) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe taNa-mAliyaM vA muMja-mAliyaM vA vettamAliyaM vA mayaNa-mAliyaM vA piMcha-mAliyaM vA poDia-daMta mAliyaM vA siMga-mAliyaM vA pattamAliyaM vA yuppha-mAliyaM vA phala-mAliyaM vA bIya-mAliyaM vA hariya-mAliyaM vA karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (471) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe taNa-mAliyaM vA bhuMja-mAliyaM vA vettamAliyaM vA mayaNa-mAliyaM vA piMcha-mAliyaM vA poDiadaMta-mAliyaM vA siMga-mAliyaM vA saMkhamAliyaM vA haDDa-mAliyaM vA bhiMDa-mAliyaM vA kaTTa-mAliyaM vA patta-mAliyaM vA puSpha-mAliyaM vA phala-mAliyaM vA bIya-mAliyaM vA hariya-mAliya vA dharei dharetaM vA sAtijati / / mU. (172) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAetaNa-mAliyaMvA bhuja-mAliyaMvA vettamAliyaM vA mayaNa-mAliyaM vA piMcha-mAliyaM vA poDiadaMta-mAliyaM vA siMga-mAliyaM vA saMkha-mAliyaM vA haDDa-mAliyaM vA bhiMDa-mAliyaM vA kaTTa-mAliyaM vA patta-mAliyaM vA puSpha-mAliyaM vA phala-mAliyaM vA bIya-mAliyaM vA hariya-mAliyaM vA piNaDDai, piNaI, taM vA sAtijati / / cU-vAraNAtitaNehiM paMcavaNNamAliyAokIraMjahA mhuraae| muMjamAliyA, jahA-vijAtiyANaM jaDIkaraNe / vetta-kaTTesu kaDagamAdI kIraMti, kaDhe vA cuMdappaDiyA bhavaMti / mayaNe mayaNapuSphA kIraMti, paMcavaNNA / bheMDesu bheMDAkArA kareMti, moraMgamayI vA / makkaDahaDDesu haDDamayI DiMbhANaM galesu
Page #491
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/472 bajjhati, hasthi-daMtesudaMtamayI, varADagesukavaDagamayI / mahisasiMgesu jahA pArasiyANaM, pattamAliyA tagarapattesumAlA gujjhti| ahavA - vivAhesu anegavihesu anegaviho vaMdanamAliyAo kIraMti / phalehiM gujAtitehiM ruddakkhehiM vA puttaMNIvagehiM vA voMDIvamaNe tapphalehi vA mAlA kIrati / annena vA kAravei, anumoyati vA / kayaM vA aparibhogattaNeNa dhareti, piNaddhatiappaNo sarIraM Abhareti, sabvesuvi mehunnpddiyaae| ettha ekekAo padAta ANAdiyA dosA Aya-saMjama-virAdhanA ya bhavati / / [bhA.2288] taNamAliyAdiyA u, jattiyamettA u AhiyA sutte| mehuNNa-parinnAe, tA udharetassa aannaadii|| [mA.2289] taNa-vetta-muMja-kaDhe, bhiMDa-mayaNa-mora-piccha-haDDamayI / ___ poDiyadaMte pattAdi, kare dhare piNiddhe aannaadii|| [bhA.2290] savikAro mohuddIraNA ya vakkheva rAga'NAiNNaM / gahaNaM ca tena daMDiga, gomiya bhaaraadhikrnnaadii| cU-saliMgAto savikArayAlabbhati, Aya-para-mohudIraNaM vA kareti, suttatthesu vA palimaMtho, sarAgo vA lamati, amAiNNaM titthakarehi ya adinnaM, teNagehiM vA tadaTThAe gheppati, asAhu tti kAuMdaMDigehiMvAgheppati, gommiehiM gheppati, bhAreNa yaAyavirAhaNA, anuvakArittA ya adhikaraNaM bhavati, phAlaNa-chiMdaNaghaMsaNAdiesuMdhA AtavirAhaNA, jhusirAjhusirehiM ya saMjamavirAhaNA, loge ya uDDAho / / jamhA ete dosA tamhA na kareti, no dhareti, no piNaddhati / bhave kAraNaM[bhA.2291] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubhikkhamAdisU jA jahiM jtnnaa|| cU-aNappajjhosavvANa vikareja, na ya pacchittaM / appajjo vA duvidhateicche tArisa khariyAdINaM ArAhaNaTThAe karejja / tAhe tAo lobhAviyAo paDisevaNaM dejja / paDhamaMtA jAo appamollAo vA pacchA bahumollAo / evaM dubhikkhe vibheMDagAdi kaNNapUragAdi kAuM daMDiyassa uvaDhavijaMti, so parituTTho bhattaM daahiti|| mU. (73)je bhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe aya-lohANi vAtaMba-lohANi vA tauyalohANi vA sIsaga-lohANi vA ruppa-lohANi vA suvaNNa-lohANi vA kareti, kareMta vA saatinyjti|| mU. (474]je bhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe aya-lohANi vA taMba-lohANivA tauyalohANi vA dharei, dharetaM vA saatijti|| mU. (475] je bhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe aya-lohANi vA taMba-lohANi vA tauyalohANi vA sIsaga-lohAmi vA ruppa-lohANi vA suvaNNa-lohANi vA pari jati, paribhujaMtaM vA saatijti|| cU-hiraNNaM ruppaM[bhA.2292] ayamAdI lohA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / ___ mehuNNa-parinnAe, etAi dharetassa aannaadii||
Page #492
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 7, mUlaM- 475, [ bhA. 2292] [ bhA. 2293] sadhigAro mohuddIraNA ya vakkheva rAga'NAiNNaM / gahaNaM ca tena daMDiya - diTTaMtako naMdiseNena // - mehuNaTThA kareMte paNihitassa kA ANAdiyA ya virAhaNA / dhamaMta - phUmaMtassa saMjamachakkAya virAhaNA / rAule vA mUijai tattha baMdhaNAtiA ya dosA / suvaNNaM vA kAravijjati, lohAdi vA kuTTaMtassa AyavirAhaNA vA, tehiM vA dheppeja // jamhA ete dosA tamhA no kareti, no dhareti, no piNaddhati / kAraNe kAre [bhA. 2294] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asiva dubmikkhamAdisU jA jahiM jataNA / / cU-rAyAbhiogeNa mehuNaTTe vA karejja / balAmoDIe vA kArAvijjati, dubmikkhe vA asaMtharaMto sayaM kareja | mU. (476) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe hArANi vA addhahArANi vA egAvalI vAmuttAvalIM vA kaNagAvalIM vA rayaNAvalIM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrANi vA kuMDalANi vA paTTANi vA mauDANi vA palaMbasuttANi vA suvaNNasuttANi vA kareti, kareMtaM vA sAtijjati / / mU. (477) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe hArANi vA addhahArANi vA egAvalIM vA muttAvalI vA kaNagAvalIM vA rayaNAvalIM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrANi vA kuMDalANi vA paTTANi vA mauDANi vA palaMbasuttANi vA suvaNNasuttANi vA dhareti; dhareMtaM vA sAtijati / / mU. (478) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe hArANi vA addhahArANi vA egAvalIM vA muttAvalI vA kaNagAvaliM vA rayaNAvalIM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrANi vA kuMDalANi vA paTTANi vA mauDANi vA palaMbasuttAmi vA suvaNNasuttANi vA paribhuMjati, paribhujaMtaM vA sAtijjati / / cU-kuMDalapaM kaNNAbharaNaM, guNaM kaDIsutayaM, maNI sUryamaNImAdaya, tuDiyaM bAhurakkhiyA, tinni sarAto tisariyaM, vAlaMbhA mauDAdisu ocUlA, agArINaM vA galolaiyA, nAbhiM jA gacchai sA palaMbA sA ya ulaMbA bhaNNati / aTThArasalayAo hAro, navasu aDDhahAro, vicittehiM egasarA egAvalI, muttiehiM muttAvalI, suvaNNamaNiehiM kaNagAvalI, rayaNahiM raNAvalI, cauraMgulo suvaNNao paTTo, trikUTo mukuTaH / [ bhA. 2295 ] kaDagAI AbharaNA, jattiyamettA u AhiyA sutte / mehuNa - parinnAe, etAi dhareMtassa ANAdI / / [ bhA. 2296 ] savigAro mohuddIraNA ya vakkheva rAga'NAiNNaM / gahaNaM ca tena daMDiya-diTTaMto naMdiseNena // dhU- mehuNapaDiyAeDA, jacceva lohesu viraadhnaa| kAraNe [bhA. 2297] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe dA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubbhikkhamAdisU jA jahiM jataNA / / mU. (479) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNa vaDiyAe AINANi vA sahiNANi vA kallANi vA sahiNakallANi vA AyANi vA kAyANi vA khomANi vA dugullANi vA tirI' paTTANi vA
Page #493
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/479 malayANi vApattuNNAmi vA aMsuyANi vA cINaMsuyANi vA desarAgANivAabhilANi vA gajalANi vA phADigANi vA kotavANi vA kaMbalANi vA pAvAragANi vA kaNagANi vA kaNagakatANi vA kaNagapaTTANivA kaNagakhaciyANivA kaNagaphuliyANi vAvagyANi vA vivagyANi vA AbharaNANi vA AbharaNavicittANi vA uddANi vA goramigAINagANi vA kiNhamigAINagANi vA nIlamigAiMNagANi vA pesANi vA pesalesANi vA kareti kareMtaM vA saatijti| mU.(480) jebhikkhUmAuggAmassa mehuNa vaDiyAe AINANivAsahiNANi vA....jAva.... pesANivA pesalesANi vA dhareti dhareMtaM vA saatijti| mU. (481) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNa vaDiyANa AINANi vA.... jAva.... pesalesANi vA pari jaMti paribhujaMtaM vA sAtijati / cU-ajiNaM camma, tammije kIraMti teAINANi, sahiNaMsUkSma, kallANaM snigdhaM, lakSaNayuktaM vA, kiM ci sahiNaM kallANaM ca, caubhaMgo / AyaM nAma tosalivisae sIyatalAe ayANaM khuresu sevAlatariyA laggati, tattha vatthA kiirti| kAyANi kAyavisae kAkajaMghassa jahiM maNI paDito talAge tattha rattANi jANi tANi kAyANi bhaNNaMti / dute vA kAye rattANi kAyANi / poMDamayA khommA, anne bhaNaMti - rukkhehito niggacchaMti, jahA "baDehito pAdagA sAhA" dugullo rukkho tassa vAgo ghettuM udUkhale kuTTijati pANieNa tAva jAva jhUsIbhUto tAhe kajati etesu dugullI, tirIDarukkhassa vAgo, tassa taMtU paTTasariso so tarilo paTTo, tammi kayANi tirIDapaTTANi / ___ ahavA - kirIDayalAlA mayalavisae mayalAmi pattAmi kovijati, tesu vAlaesu pattuNA dugullAto abhaMtarahiteja uppajjati taM aMsuyaM, suhamataraM cINaMsuyaM bhaNNati / cINavisae vA jaMtaM cINaMsuyaM, jatya visae jA raMgavidhI tAeSa dese rattA desraagaa| romesukayA amilaa| ___ahavA-nimmalA amila ghaTTiNI ghaTitA te paribhujamANA kaDaM kaDeti / gIjatasamANa saI kareMti te gajalA phaDigapAhANanimA phADigA acchA ityarthaH / kotavo varako uvArasA kaMbalA kharaDagapArigAdi pAvAragA, suvaNNa dute suttaM rajjati, tena jaM vutaM taM kaNagaM, aMtA jassa kaNageNa katAtaMkaNagayakaM,kaNageNajassa pttttaaktaatNknngptttt| ahavA-kaNagapaTTA migA, kaNagasutteNa phulliyA jassa pADiyA taM kaNaga-khacittaM, kaNageNa jassa phullitAu dinnAu taM kaNagaphulliyaM / jahA kaddameNa uDDeDijati / vagghassa camma vagghANi, cittaga-cammaM vivagghANi / etya chapatrikAdi ekAbharaNena bhaMDitA AbharaNasthapatrikaM caMdalehika-svastika-ghaMTika-mottikamAdIhiM maMDitA AbharaNavicittA, suNagAgitI jalacarA sattA tesiM ajiNA utttthaa| ___ anne bhaNNaMti-uhaMcammaM goramigANaMaiNA goramigAdiNApesA pasavAtesiM aiNaM / anne bhaNaMti -pesA lesA ya macchAdiyANa ete[bhA.2298] sahiNAdI vattha khalu, jattiyamettA ya AhiyA sutte| mehuNNa-parinnAe, tAi dharetammi aannaadii| [bhA.2299] savigAro mohuddIraNA ya vakkheva rAga'NAiNNaM / gahaNaMca tena daMDiya-diTuMto naMdiseNena / / dhU-ANAdi bhAro bhaya-paritAvaNAdi sabve dosA vattavvA /
Page #494
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 7, mUlaM - 481, [bhA. 2300] [bhA. 2300] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubmikkhamAdisU jA jahiM jataNA / sU. (482) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe akkhaMsi vA UruMsi vA uyaraMsi vA thaNaMsi vA gahAya saMcAlei, saMcAleMtaM vA sAtijati // cU- akkhA nAma sNkhaanniyppdesaa| adhavA - annataraM iMdiyajAyaM akkaM bhaNNati, uvagacchayA kakkhA bhaNNati, vakkhasi vA UruMsi, hatthAdiesu vA mehuNavaDiyAe saMcAleti cauguruM / [bhA. 2301] akkhAdI TThANA khalu jattiyamettA u AhiyA sutte / jo ghettuM saMcAle, so pAvati ANamAdINi // ANAdiyA dosA, jassa sA aviraiyA rUsati / ahavA sacceva rUsejja, geNhaNAdayo cU 7 - dosA // [bhA. 2302] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubmikkhamAdisU jA jahiM jataNA / mU. (483) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAe Amajjejja vA pamajjajja vA, AmacaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (484) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAe saMbAhejja vA palimaddeja vA, saMbAhetaM vA palimaddetaM vA sAtijjati / / mU. (485) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA, makkhetaM vA miliMgetaM vA sAtijati // pU. (486) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAe loddheNa vA kakkaMNa vA ullollekha vA uvvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTTetaM vA sAtijati // mU. (487) je bhikkhU mAuggAmasma mehuNavaDiyAe annamannassa pAe sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoej vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijJjati / / mU. (488) ja bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAe phumeja vA raeja vA, phumetaM vA rataM vA sAtijjati // bhU. (489) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kArya Amajjejja vA pamajea vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / bhU. (490) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kArya saMbAheja vA palimaddeja vA, saMvAhataM vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (491) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijjati / / mU. (492) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaM loddheNa vA kakreNa vA ulloleja vA uvvaTTeja vA ulloleMtaM vA uvvadvetaM vA sAtijjati // mU. (493) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA, uccholetaM vA dhoeMtaM vA sAtijati //
Page #495
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/494 mU. (494) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAryaphumeja vA raeja vA, phumeMtaM vA raeMtaM vA sAtijati / / mU. (495) je bhikkhU mAuggAmassama mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaMsi vaNaM saMbAheja vA palimaddeja vA, saMbAheMtaM vA palimadeMtaM vA sAtijati / / mU. (496) je bhikkhU mAugassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAryasi vaNaM saMbAheja vA palimadeja vAsa saMbAheta vA palimaddetaM vA sAtiati / / mU. (497) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamaNNassa kAryasi vaNaM telleNa vA, ghaeNa vA vasAe vA navaNIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA saatijti|| mU. (498) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaMsi vaNaM loddheNa vA kakkeNa vA ullolejja va uvvadeja vA, ulloleMtaM vA uvvaDheMtaM vA sAtijati // mU. (499) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAryasi vaNaM sIodagaviyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA saatijti|| mU. (500) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaMsi vaNaM phumeja vA raeja vA, phutaM vA raeMtaM sAtijati / / mU. (501) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamaNNasa kAryasi gaDaM vA pilagaMvA AiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchideja vA vicchidejja vA, acchideMtaM vicchideMtaM vA saatijti|| mU. (502) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM achiMdittA vichiMdittA pUrva vA soNiyaM vA nIhareja vA visohaja vA, nIhareMtaM vA visoheMtaM vA sAtijati / / mU. (503) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannasa kAyaMsi gaMDavA pilagaMvA araiyaMvA asiyaMvAbhagaMdalaMvAannayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM aciMdittA viJiidattA nIharitA visohetA sIodaga-viyaDaNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoejja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA saatijti|| bhU. (504) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannas kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaMvA asiyaMvAbhagaMdalavAannayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM achiMdittA viJchidittA nIharittA visohettAuccholettApadhoetA annayareNaMAlevaNa-jAeNaM aliMpeja vA viliMpeja vA, AliMpaMtaM vA viliMpaMtaM vA sAtijati // mU. (505) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaMsiM gaMDaM vA pilagaM vA araiyaMvA asiyaM vAbhagaMdalaMvA annayareNaM tikkheNaMsatthajAeNaMachiMdittA viJchidittAnIharittA visohettA uccholettA padhoettA AliMpittA viliMpittA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgeja vA makkheja vA abhaMgetaM vA makkhaMtaM vA sAtiati / /
Page #496
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 7, mUlaM- 506, [bhA. 2302] mU. (506) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchiMdittA vicchidittA nIharettA visohettA uccholettA padhoeta AliMpittA viliMpittA abyaMgettA makkhettA annayareNa dhUvaNajANa dhuve vA padhUveja vA dhUvaMtaM vA padhUvaMtaM vA sAtijjati / / 9 mU. (507) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa pAlu-kimiyaM vA kucchikimiyaM vA aMgulIe nivesiya nivesiya nIharai, nIharaMtaM vA sAtijati // pU. (508) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAo nahasIhAo kappeja vA saMThaveja vA, kappaMtaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // pU. (509) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAiM jaMgha-romAiM kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (510) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAI vatthi-romAI kappeja vA saMThavejja vA, kappetaM vA saMThavetaM vA sAtijati // mU. (511) je bhikkhU mAugAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAI cakkhu-romAI kappeja vA saMDhaveja vA, kappetaM vA saMThavetaM vA sAtijjati // mU. (512) je bhikkhu mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAI kakkha-romAI kappeJja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThavetaM vA sAtijati // mU. (513) ja bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAiM maMsu-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThavetaM vA sAtijjati // mU. (514) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa daMte AghaMsejja vA paghaMseja vA, AghasaMtaMvA paghasaMtaM vA sAtijjati / / mU. (515) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa daMte uccholejja vA padhaoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (516) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa daMte phumejja vA raeja vA, phumetaM vA rataM vA sAtiJjati / / mU. (517) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uTTe Amajjejja vA pamajjejJja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / yU. (518) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uDe saMbAhejja vA palimaddeja vA, saMbArhetaM vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (519) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uTTe telleNa vA ghaeNa vA basAe vA navanIeNa vA makkhejavA bhiliMgeja vA, makkhetaM vA miliMgetaM vA sAtijati // mU. (520) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uTThe lodveNa vA kakkeNa vA ullole vA uvvaTTena vA ulloleMtaM vA uvyadvetaM vA sAtijjati // mU. (521) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uTTe sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga - viyaDeNa vA uccholejja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM sAtijJjati // mU. (522) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa uDe phumejja vA raejja vA,
Page #497
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/522 phubhetaM vA raetaM vA sAtijati // mU. (523) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAiM uttarohAI kappeJja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (524) je bhikkhU mAgauggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAI acchipattAI kampena vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / __mU. (525) je bhikkhU mAuggAmassama mehuNavaDiyAe annamannassa acchINi Amajjeja vA pamaJjeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati // mU. (526) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa acchINi saMbAheja vA palimaddeja vA, saMbAheMtaM vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (527) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassaacchINi telleNa vA ghaeNa vA basAe vA navanIeNa vA makkhejja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati // mU. (528) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa acchINi loddheNa vA kakeNa yA ulloleja cA ucaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvade'taM vA sAtijati / / mU. (529) jebhikkhU mAuggAmsa mehuNavaDiyAe annamannassa acchINi sIodagaviyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoejavA, uccholeMtaM vA padhoetaM vA sAtijati // mU. (530) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa acchINi phumeja vA raeja vA, phutaM vA raetaM vA sAtiJjati / / mU. (531) jebhikkhUmAuggAmassamehuNavaDiyAe annamannassa dIhAiMbhumaga-romAiMkappeja vA saMThavena vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saatinyjti|| mU. (532) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa dIhAIpAsa-romAiMkappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (533) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaM vA malaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhAta vA visoheMtaM vA sAtiJjati / / mU. (534) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa acchi-malaM vA kaNNamalaM vA daMta-malaM vA naha-malaM vA nIhareja vA visoheja vA nIharataM vA visota vA sAtijati / / mU. (535) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annamannassa gAmAnugAma dUijamANe sIsa-duvAriyaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / cU- annamannassa pAe pamajjati, imo sAhU imassa, imo vi imassa / doNha vi esa saMkappomAuggAmassa abhiramaNijjA bhavissAmo tti kaauN| [bhA.2304] pAyappamajaNAdI, sIsaduvArAdi jo gamo chaThe / annonnassa tu karaNe, so ceva gamo u sattamae / / [bhA.2305] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asiva dubhikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| [bhA.2306] annonna-karaNa-vaLA, je suttA sattamammi uddiTThA /
Page #498
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 7, mUlaM-535, [bhA. 2306] ubhayassa vi viNNavaNe, itthI-purisANa to sunnsu|| dhU-annonnakaraNasuttAje sattamuddese vuttA te vajeuMsesagA pAya-pamajaNAdI-jAva-sIsaduvArAdi / ahavA-taNamAliyAdI-jAva-sIsaduvArasuttaM teubhayassa vi itthI-purisANaM viNNavaNAe daTTavvA / kimuktaM bhavati- itthI purisaM vinnaveti, puriso itthIM vinnaveti / / [bhA.2307] eseva gamo niyamA, napuMsagesuMpi itthi purisaannN|| pAdAdi jA duvAraM, sarisesu ya bAlamAdIsu / / cU-purisohatthINavatthaM napuMsagaM vinnaveti / itthI vipurisanevatthaM napuMsagaMvinnaveti / esarisesu bAlamAdIsu"tti-itthI ithirUvaMbAlaM cuMbati |purisopurisruuvN bAlaM cuMbati casaddAto visarisesu ajati mehuNavaDiyAe - bAlaM cuMbati, AdisaddAto avAlaM pi, to cuguruN| mU. (536) je bhikkhU mAuggAma mehuNavaDiyAe anaMtarahiyAe puDhavIe nisIyAveja vA tuyaTTAveja vA, NisIyAveMtaM vA tuyaTTAvetaM vA sAtiJjati / / mU. (537) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe sasiNiddhAe puDhavIe nisIyAveja vA tuyadyAveja vA, nisIyAvetaM vA tuyaTTAvetaM vA sAtijati / / ma. (538) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe sasarakkhAe puDhavIe nisIyAvejja vA tuyaTTAveja vA, nisIyAveMtaM vA tuyaTTAveta vA sAtijati / / ___mU. (531) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe mahayAkaDAe puDhavIe nisiyAveja vA tuyAveja vA, nisIyAveMtaM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU (540) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe cittamaMtAe puDhavIe nisIyAveja vA tuyAveja vA, nisIyAvetaM vA tuyaTTAveMtaM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU. (541) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe cittamaMtae sIlAe nisIyAveja vA tuyaTTAveja vA, nisIyA-taM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU. (542) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe cittamaMtAe lelUe nisIyAveja vA tuyaTTAveja vA, nisIyAveMtaM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU. (543) je bhikkhU mAuggAmassama mehuNavaDiyAe kolAvAsaMsi vA dArUe jIvapaihie saaMDe sapANe sabIe saharie saose saudae sauttiMga-paNaga-dagamaTTiya-makkaDA-saMtANagaMsi NisIyAveja vA tuyaTTAveja vA, nisIyAveMtaM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtiJjati / / cU-anaMtarahitA nAma sacittA / aMte ThitA aMtA, na aMtA anaMtA madhyasthitA ityarthaH / sA sItavAtAdiehiM satthehiM rahitA ashstrphtaa| azastrapahatatvAcca AdyapadArthatvena sacittAkhyAnamityarthaH / tammi jo mehuNanimittaM nisiyAveti tuyaTTAveti vA tassa GkA / puhvinissphnnN| evaM svataH acittA AukkAeNaM puNa sasaNiddhA, sacittapuDhavirayeNa sasarakkhA, mahaMtA kaMdA (ruvA] silA, sacittA saceyaNA silA, lelU lesa, kolA dhuNA, tANa AvAso dhuNitaM kaassttmityrthH| ___ahavA-taM dAruM kolehiM virahiyaM annataresu jIvesupaiDiyaM, imesu vA pipIliyAdiaMDesu paDibaddhaM, pANA kuMthumAdI, sAlagAdI bIyA, dubbAdI hariyA, ussA vA tammi ThitA, uttiMgo kIliyAvAso, paNagoullI, dagaMpAmIyaM, komArA maTThiyA / athavA-ulliyAmaTTiyA, koliyApuDago makkaDasaMtANao / ahavA - saMtANao pipIliyAdINa | mehuNapaDiyAe cauguruM / saMghaTTaNAdi
Page #499
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/543 kAyanipphannaM c| [bhA.2308] puDhavImAdIesuM, mAuggAme u mehunntttthaae| je bhikkhU nisiyAve, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.2309] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| amioga asiva dubhikkhamAdisU jA jahi jtnnaa|| mU. (544) je bhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMkasi vA paliyaMkasi vA nisIyAveja vA tuyaTTAveja vA, nisIyAveMtaM vA tuyaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU. (545) jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe aMkasi vA paliyaMkasi vA nisIyAvettA vAtuyaTTAvettA vA asanaMvA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMvA anugghAseja vAanupAeja vA anugdhAsaMtaM vA anupAeMtaM vA sAtijati / / cU-egeNa UrUeNaM aMko, dohiM paliyaMko / ettha jo mehuNaTThAe nisiyAveti tuyaTTAveti vA kA / te ceva dosA / diDhe saMkAdiyA geNhaNAdiyA dosA / anupazcAdabhAve, appaNA asituMpacchA tIe grAsaM deti, eva karoDagAdIsuappaNA pAuM pacchA taM pAeti / [bhA.2310] aMke paliyaMke vA, mAuggAmaM tu mehunnttttaae| je bhikkhU nisiyAve, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.2311] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche / abhioga asiva dubhikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU. (546) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe AgaMtAgAresu vA ArAmAgAresu vA gAhAvai-kulesu vA pariyAvasahesu vA nisIyAveja vA tuyaTTAvejja vA, nisIyAvetaM vA tuyaTTAvetaM vA sAtijati / / mU. (547) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe AgaMtAgAresu vA ArAmAgAresu vA gAhAvai-kulesu vA pariyAvasahesu vA nisIyAvettA vAtuyaTTAvetta vA asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMcA anugghAseja vA anupAeja vA anugghAsaMtaM vA anupAeMta vA sAtijati / / cU-do suttaa| artha tRtIyoddezake pUrvavat / navaraM - mehuNavaDiyAe kA / [bhA.2312] AgaMtAgArAdisu, mAuggAmaM tu mehunnttttaae| je bhikkhU nisiyAve, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.2313] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubhikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| __ mU. (548) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annataraM teicchaM AuTTati, Auda'taM vA sAtijati / / cU-annavaraM nANacatuvidhAe tigicchAe-vAdiya-pettiya-saMbhiya-sannivAtiyAe AuTTati nAma karetiGkA / jA visatyadhaMsaNapIsaNavirAhaNA, jaM ca sA pauNA asaMjamaM kAhiti / ahavA - se avirao pAseja tAhe so bhaNeja - keNesa tigicchaM kArAvitaM ? annatarassa padosaM gacchejja / [bhA.2314] annataraM taicchaM, mAuggAmaM tu mehunnvaae|
Page #500
--------------------------------------------------------------------------
________________ 13 uddezaka : 7, mUlaM-548, [bhA. 2314] je bhikkhU kujAhi, so pAvati aannmaadiinni|| [bhA.2315] bitiyapadamaNappajhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubmikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU. (549) jebhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAe amaNunAiMpoggalAInIharai (avaharati), nIharaMtaM (avaharaMta) vA sAtijati / / / mU. (550) jebhikkhUmAuggAmassa mehuNavaDiyAemaNunnAiMpoggalAiMuvakirati (uvaharati), uvakirataM (uvaharaMta) vA sAtijjati / / dhU-amaNuno poggale avaharati / maNunne uvaharati sNpaaddeti| [mA.2316] amaNuNNA'vahAraM, uvahAraM ceva taha maNuNNANaM / je bhikkhU poggalANaM, dehaTThANe va aannaadii| cU-avahAro uvahAro vA ekkeko duvidho - sarIre ThANe ya / sarIre duviho - aMto bAhiM ca / / imo aMto[bhA.2317] vamaNa-viregAdIhiM, abmaMtara-poggalANa avhaaro| telluvvaTTaNa-jala-puppha-cuNNamAdIhi bajjhANaM // cU-asuibhUyAsasaMdUsiya-sebhiya-pitta-ruhirAdiyANavamaNa-vireyaNAdIhiM avhaaro| bAhiro sarIrAto pUya-soNiya-siMghANa-lAla-kaNNamalAdi telluvaTTaNAdIhiM vajaM avaharati / jattha ThANe acchati tatthimaM kareti / [bhA.2318] kayavara-reNucAraM, muttaM cikkhAlla-khANu-kaMTANaM / saddAdamaNunnANaM, kareja taTThANa avahAraM // dhU- bahu jhusiradavvasaMkaro kayavaro, reNU dhUlI, uccAra-pAsavaNa-cikkhalla-khANu-kaMTAdIyaM ca jahA rudiyAdisaddANaM asubhagaMdhANa ya ahimaDAdINaM tahANAto avahAraM kareti / subhANa ya uvahAraM kareti / / [bhA.2319] AvarisAyaNa uvaliMpaNaMca cunnnn-kusumovyaarNc|| saddAdi maNuNNANaM, kareja taTThANa uvahAraM // dhU-jattha jattha acchati sA itthI taM ThANaM saMpamajittA udageNAvarisati, chagaNapANieNa vA uvaliMpati, paDavAsAdie vA cuNNe ukvivati, pupphovayAraM vA kareti, gIyAdi vA sadde kareja, avaneti uvahareti vA mehuNaTThA GgA / diDhe saMkAdiyA dosA, gharaM saMjao soveti tti uDDAho / / [bhA.2320] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche / abhioga asiva dumikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU.(151) je bhikkhU mAuggAsassa mehuNavaDiyAe annayara pasu-jAyaM vA pakkhi-jAyaM vA pAyaMsi vApakhaMsivApucchaMsivAsIsaMsi vAgahAya ujihati vA pavihati vA saMcAleti ujiheMtaM vA pabviheMtaM vA saMcAleMtaM vA sAtijati // dhU- abhilAiyA pasujAtI / haMsacakorAdiyA pakkhijAtI / pakkhAdiyA aMgAvayavA pasiddhA / tesu gahAya ujjihati uppADeti, pagariseNa vahai khivati pabihati / ahavA-pratIpaM
Page #501
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 nizItha-chedasUtram -2-7/551 vihaM pavihaM muMcatItyarthaH / mehuNavAe saMcAleti vAkA / sA taDaphaDejA, tassa appaNo vA aayviraahnnaa| kAyAdINa vA uvari paDenja / [bhA.2321] pakkhI-pasumAdINaM, siMgAdIesu jo u ghettUNaM / ubbIhe pavvIhe, mehuNaTThAya aannaadii| [bhA.2322] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA viduvidha teicche| abhioga asiva dubmikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU. (552) je bhikkhUmAuggAmassa mehuNaTThAe anayaraMpasu-jAyaMvApakkhi-jAyaMvA sotasi kaTuM vA kaliMcaM vA aMguliyaM vA salAgaM vA anuppavesittA saMcAleti, saMcAlataM vA saatijti| ghU-papuvvavaNNito, kaliMcovaMsakapparI, ghaDiyAsAgA, annataraMsotaMahiTThANaM,joNIdAraM, vAso anukUlaM paveso anuppaveso, thoyaM vA paveso'nuppaveso / saMcAlanaM vighaTTanaM / mehuNahA / ANAdiyA ya dosA, paritAvaNAdie mUlaM, dive sNkaadiyaa| [bhA.2323] pakkhI-pasumAINaM, je bhikkhU soya kaTThamAdINi / anupaviseuM cAle, mehuNNahAe aannaado|| [bhA.2324] nava soo khalu puriso, soyA ikkArase va itthiinnN| manuyagaIsu evaM, tiri-itthINaM tu bhatiyavvA / dhU-do kaNNA, do acchI, do nAsA, muhaM, aMgAdAnaM, adhiTThANaM, ca ete nava purisassa, itthIe te ceba anne do thaNA ete ekArasa - evaM mnuygtiie|tiriesu imaM bhANiyavvaM // [bhA.2325] ekkAra-tera-sattara, dutthaNi cau aTTha ava bhynnaatu| nivvAdhAte ete, vAghAeNaM tu bhaiyabvA / / khU-ayamAdidutthaNi 11 gavAdI 13 sUyaramAdI 17 nivvAghAe evaM / vAghAe egacchiNI ayA dasa sottA, tipayodharA gau|| [bhA.2326] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asiva dubhikkhamAdisUjA jahiM jataNA!! khU-aNapajjho (appajjho] duvidhategicchAe vA sukkapoggalaNigghAyaNaTuM, rAyAbhiogeNa vA, asive saMjayapaMtA asaMjautti kAuMna mAreti, dumikkhe vA samuddesaTTA koti gAvimAdI va nejA // mU. (553] jebhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annayaraMpasu-jAya vA pakkhi-jAyaMvA ayamisthitti kaTuAliMgeja vA parissaejavAparicuMbeja vAvicchedeja vAAliMgaMtaMvA parissayaMtaM vA paricuMbataM vA vicchedaMtaM vA saatijti|| dhU-AliMganaMsparzanaM, upagRhanaM pariSvajanaM, mukhena cuMbana, daMtAdibhiH sakRtchedanaM, anekazo vicchedaH vividha prakAro vA cchedaH vocchedaH, jaM sA nahamAdIhiM paritAvijjati / diDhe saMkAdiyA dosaa| [bhA.2327] pakkhIpasumAdINaM, esA ithi ti jo kariya bhikkhuu| daMta-nahAdIesuM, mehuNNaTThAya aannaadii||
Page #502
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15 uddezaka :7, mUlaM-553, [bhA. 2327] dhU-mehaNaTThAtA / [bhA.2328] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asivadubhikkhamAdIsU vA jahiM jtnnaa|| mU. (55) je bhikkhU mAuggAmassama mehuNavaDiyAe asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| mU. (555) je bhikkhU mAuggAmassama mehuNavaDiyAe asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAima vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati / / cU-mehuNaTThAe deti paDicchati yt| [mA.2329] je bhikkhU asanAdI, mAuggAmassa mehunntttthaae| dejA va paDicchejjA, so pAvati ANamAdINi // [bhA.2330] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche| ____ abhioga asiva dubmikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU. (556) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| mU. (557) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNaDAe vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA saatiati|| khU-mehuNaTThAe deti paDicchati yngk| [bhA.2331] je bhikkhU vatthAdI, mAuggAmassa mehunntthtthaae| dejjA yapaDicchejA, so pAvati ANamAdINi // [bhA.2332] bitipadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubbhikkhamAdisUjA jahiM jtnnaa|| mU. (558) je bhikkhU mAuggAmaM mehuNavaDiyAe sajjhAyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati / / mU. (559) je bhikkhU mAuggAmaM mehuNavaDiyAe sajjhAyaM paDicchai, paDicchataM vA saatijti|| dhU-iha sajjhAyaggahaNAto suttamattho vA, taM uvadisati, savvepadA mehuNaTThAekA / [bhA.2333] paMcavidhaM sajjhAyaM, mAuggAmassa mehunndvaae| je bhikkhU kujAhI, so pAvatI aannmaadiinni|| [bhA.2334] bitiyapadamaNappajhe, appajhe vA vi duvidha teicche| abhioga asiva dubbhikkhamAdisU vA jahiM jtnnaa|| dhU-duvidhe tegicchAe cariyANi vA uddisati // mU. (560) je bhikkhU mAuggAmassa mehuNavaDiyAe annayareNaM iMdieNaM AkAraM karei kareMtaM vA sAtijati // taM sevamANe Avajati cAummAsiyaM parihAraTThANaM anugghAiyaM / / ghU-soAdiannataraMiMdiyaMjo mehuNaTThAe karetisoAvajati pAvaticAummAsAto niSphaNNaM cAummAsiyaM, samayasaNNAe anugghAiyaM gurugaM / ahavA - chedo paryavakaraNaM uvadhAto, yathA
Page #503
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-7/560 undhAtiyasakaM / nAsyodghAtaH anuddhAtaH / gurutvAt dustaratvAcca anudghAtamityarthaH / [bhA.2335] AgAramiMdiema, annatarAeNa maatugaamss| je bhikkhU kujAhI, so pAvati ANamAdINi // ghU-annatareNa iMdieNa iMdiyANi vA AgAre kareti so ANAdidose paavti|| ithianurattassa purisassa ime AgArA[bhA.2336] kANacchi romahariso, vevahU seo vi diTThamuharAo / nIsAsajutAya kadhA, viyaMbhiyaM purisaayaaraa|| ghuu-kaanncchikreti|jss anuratto daTuMromaMco bhavati, hariso vA bhvti|ahvaa - romANa hariso romaharisoromaMcetyarthaH, zarIrasya ISat kaMpo bhavati / prasvedo bhavati / diTThIe muhassa rAgo jAyati / sanizvAsaM bhASate / punaH punastat kathAM vA karoti,"punaH punaH vijuMbhikA bhvti| ete purisAgArA ||jaa purisAMnurattA itthI tassime AgArA[mA.2337] sakaDakkhapehaNaM vAla-suMvaNaM kaNNa-nAsakaMDuyaNaM / chaNNaMgadaMsaNaM ghaTTaNAmi uvagRhaNaM bAle / cuu-chnnnnNgdNsnnN| [mA.2338] nIyallayaducaritANukittaNaM tassuhINa ya psNsaa| . pAyaMguTeNa mahI-bilehaNaM niTThabhaNaputvaM / / cU-jassa anurattA tassaggato appaNo niyallagANa dudhariyaM kitteti / [bhA.2339]bhUsaNa-vighaTTaNANiya, kuviyaNi sagaviyANi ya gayANi / iti itthI-AgArA, purisAyArA yaje bhaNitA / / dhU-ete AgAre kareMto saMghADAdimA diTTho bhattasaMkAdi, geNhaNAdi dosA ya / [bhA.2340] bitiyapadamaNappajjhe appajjhe vA vi duvidha teicche| abhioga asiva dubhikkhamAdisU jA jahiM jtnnaa|| uddezakaH-7 samAptaH muna dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre saptama uddezakasya [bhadrabAhu svAmI racitA niyukti yukta saMghadAsagaNi viracitaM bhASya evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH prismaaptaa|' (uddezaka:cU-uktaH saptamaH / idAnIM aSTamaH / tassa imo saMbaMdho[bhA.2341]kahitA khalu AgarA, te u kahiM katividhA u vinneyaa| AgaMtAgAdisu, savigAravihAramAdIyA // cU- sattamassa aMtasutte thIpurisAgArA kahitA / te kahiM haveja ? AgaMtAgArAdisu / te AgaMtAgArAdI samae kativihA gAme AgArA vinneyA ? iha apuvvruuviyaanni| mU. (561) je bhikkhU AgaMtAresu vA ArAmAgAresu vA gAhAvai-kulesu vA pariyAvasahesu
Page #504
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-561, [bhA. 2341] vA ego itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA khAimaM yA AhArei, uccAraM vA pAsavaNaM vA pariTThavei, annayaraM vA anAriyaM niguraM assamaNapAoggaM kaha kaheti, kaheMtaM vA sAtijati // cU- ego sAhU egAe isthiyAe saddhiM samANaM, gAmAo gAmaMtaro vihArA / ahavA-gatAgataM caMkamaNaM sajjhAyaM kareti, asaNAdiyaM vA AhAreti, uccAra-pAsavaNaM paridvaveti / ego egitthIe saddhiM viyArabhUmiM gacchati / anAriyA kAmakahA niraMtaraM vA apriyaM kahaM kaheti kAmanidurakahAo / etA ceva asamaNapAyoggA / athavA - desabhattakahAdI jA saMjamovakArikA na bhavAta sA savvA asmnnpaauggaa|| [bhA.2342] AgaMtArAgAre, ArAmAgAre gihakulA vasahe / purisisthi eganege, caukkabhayaNA dupakkhe vi|| cU-egeegitthIe saddhiM, egeanegitthIe saddhiM, anegA egitthIe saddhiM, anegAanegitthIe saddhiM // [bhA.2343] jA kAmakahA sA hota'nAriyA lokikI va uttariyA niDara mallIkahaNaM, bhaagvtpdoskhaamnnyaa| dhU-tattha loiyA-naravAhaNadaMtakathA / loguttariyA-taraMgavatI, malayavatI, magadhasenAdI / niguraM nAma "bhallIdharakahuNaM" - ego sAdhU bharukacchA dakkhiNApahaM satyeNa yAto ya bhAgavaeNa pucchito kimeyaM bhallIgharaM ti? tena sAhuNA dAravatidAhAto ArabbhaM jahA vAsudevo ya payAo, jahA ya kUracAragabhaMjaNaM kosaMvAraNNapaveso, jahAjarakumArAgamo,jahaya jarakumAreNaM bhalliNA haoyAevaMbhallIgharuppattI savvA kahiyA / tAhe so bhAgavato paduTThociMteti-jaieyaM na bhavissati to esa sabhaNo ghAteyavyo / so gao diTTho ya'nena pAde bhallIe viddho / tAheM AgaMtUNa taM sAhuM khAmeti bhaNati ya mae evaM ciMtiyamAsI taM khamejAsi / evamAdI nidurA / evamAdi purisANa vi tA na jujeti kahiuM, kimuvA egitthiyaannN|| [bhA.234] avi mAyaraM pi saddhiM, kadhAtu emAgiyassa pddisiddhaa| kiM puna anArayAdI, taruNitthIhiM saha gayassa // dhU- mAibhagiNimAdIhiM agamammitthIhiM saddhiM egAnigassa dhammakahA vi kAuMna vaTTati / kiM puna aNNAhiM taruNitthIhiM saddhiM / [bhA.2345] annA vi appasatthA, thIsukadhA kimu anAriya asmaa| caMkamaNa-jjhAya-bhoyaNa, uccAresuMtu svisesaa|| dhU-annA iti dhammakathA, avisadAo saveraggA, sA vitthIsu egAgiNiyAsu viruddhA, kiM punaanAriyA, anAriyANa joggAanAriyA, sAya kAmakahA, asabhAjoggA asbmaa|ahvaaasbyaa jattha ullavinaMti / caMkamaNe sati vibbhama-iMgitAgAraM daTuM mohabbhavo bhavati, sajjhAe manaharasaddeNa, bhoyaNadANaggahaNAto visaMbhe, uccAre UrugAdi-chaNNaMgadarisaNaM / / [bhA.2346] bhayaNapadANa cauNhaM, annatarajute u saMjate sNte| | 1612 |
Page #505
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18 nizItha-chedasUtram -2-8/561 je bhikkhU viharejjA, ahavA vi kareja sajjhAyaM / / dhU-bhayaNapadA-caubmaMgo puvvutto| [bhA.2347] asanAdI vA''hAre, uccArAdi ya AcarejjAhi / niduramasAdhujjutaM, annatarakadhaM ca jo khe| [bhA.2348] soANA aNavatyaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, ee tu pade vivajjejjA / / khU-diDhe saMkA, bhoigAdi, jamhA ete dosA tamhA na kappati vihArAda kaauN|| kAraNe puNa karejA[bhA.2349] vitiyapadamaNappajjhe, gelaNNusagga-rohaga'ddhANe / saMbhama-bhaya-vAsAsu ya, khaMtiyamAdI ya nikkhamaNe // dhU-aNappajjho so savvANi vihArAdINi karenja / / idAni 'gelaNNe'[bhA.2350] uddesammi cautthe, gelaNNe jo vidhI smkkhaao| so ceva ya bitiyapade, gelaNNe aTTamuddese // ghU-idAni "uvasagge"tti tatthimaM uyAharaNaM[bhA.2351] kulavaMsammi pahINe, sasa-bhisaehiM tu hoiAharaNaM / sukumAliya-pavvajA, sapaJcavAyA ya phAseNaM / / dhU- iheva aGgabharahe vANArasINagarIe vAsudevassa jeTThabhAo jarakumArassa putto jiyasattU rAyA / tassa duve puttA sasao bhasao ya, dhUyA ya sukumAliyA / asiveNa savvammi kulavaMse pahINe tinni vi kumAragA pavvatitA / sA ya sukumAliyA jovvarNa pattA / atIvasukumAlA rUvavatIyAjato bhikkhAdiviyAre vaccai tato taruNajuANA piTTao vccNti| evaM sA vadoseNa sapaJcavAyA jaayaa| etIe gAhAe imAo vakkhANagAhAo[mA.2352] jiyasattu-naravariMdassa, aMgayA sasa-bhisoya sukumAlA / dhamme jinapannatte, kumAragaceva pabvaiyA / [bhA.2353] taruNAiNNe nicaM, uvassae sesigANa rakkhaTTA / gaNiNi guruNo u kahaNaM, vIsuvassae hiMDae ego|| dhU-taM nimittaM taruNehiM AiNNe uvassage sesigANa rakkhaNaTThA gaNiNI guruNa kaheti / tAhe guruNA te sasa-bhisagA bhaNiyA-saMrakkhaha eyaM bhagiNiM / te ghettuM vasuMuvassae ThiyA / te ya balavaM sahassajohiNo / tANego bhikkhaM hiMDati ego taM payatteNa rakkhati / je taruNA ahivaDaMti te hayavihae kAuM ghADeti / evaM tehiM bahulogo virAdhito / / tattha u tarumiNiNagarIe paMcasatAhiM sAhUhi ThitA sapakkhomANaMca[mA.2354] haMtavihataviparaddhe, baNhikumArehi turamiNInagare / kiM kAhiti hiMDato, pacchA sasao va bhisao vaa|| [mA.2355] cakkI vIsatibhAgaM, savve viya kesavAo dsbhaag| ___ maMDaliyA chaDamArga, AyariyA addhamaddheNaM //
Page #506
--------------------------------------------------------------------------
________________ 19 uddezaka : 8, mUlaM-561, bhA. 2355 cU-evaM te kilissamANe NAuM. [bhA.2356] bhAyanukaMpapariNNA, samohaNaM ego bhaMDagaM bitio| AsatyavaNiyagahaNaM, bhAu ya sAriccha dikkhaay|| cU-bhAyaNukaMpAe sukumAliyA anasanaM pavvaJjati ! bahudinakhINA sA mohaM gatA / tehiM nAyaM kAlagaya tti / tAhe taM ego geNhati, bitio upakaraNaM geNhati / tato sA purisaphAseNa rAto ya sIyalavAteNa nijaMtI appAtitA saceyaNA jAyA / tahAvi tuNhikkA ThitA, tehi parihaviyA, te gayA gurusagAsaM / sA vi AsatthA / io ya adUreNa sattho vaccati / diTThA ya satyavAheNaM gahiyA, saMbhotiyA rUvavatI mahilA kayA, kAleNa bhAtiyAgamo, diThThA, abbhuDiyAya dinnA bhikkhaa| tahAvi sAdhavo nirakhaMtA acchaM / tIe bhaNiyaM - kiM nirakkhaha? te bhaNaMti-amha bhagiNIe sArikkhA hi, kiMtu sA matA, amhehiM ceva pariTTaviyA, annahAna pattiyaMtA / tIe bhaNiyaM- pattiyaha, ahaM ciya sA, savvaM kaheti / vayapariNayA ya tehiM dikkhiyaa| evamAdiyA uvasaggeNa cauDamaMgannatareNa vasejjA |idaani "rodhaga" tti dAraM[bhA.2357] seNAdI gammihitI, khettupAdaM imaM viyANittA / asive omoyarie, bhayacakkA'niggame gurugA / / cU-mAsakappapAuggaM khetaM bhettuM seNaM gammihiti, seNAe vA abhipaDatie tAhe to khettAo gammati, AdisaddAo saMvaTuMmi / vAsakappakhette ime uvaddavA hoti - asivuvaghAto omabohigamaoppAo ya paracakkAgammuyAo, ete nAuM jati na niggacchati to caugurugaM pacchittaM / / [bhA.2358] ANAdiyA ya dosA, virAdhanA hoti saMjamAtAe / asivAdimmi paruvite, ahigAro hoti senAe / cu-anitassa ANAdI dosA AyasaMjamavirAhaNA yojayA asivAdI savve pratipadaMparUvitA bhavaMti tadA iha senApadenAhikAro kAyabyo / taM puNa asivAdI ime jANaMti anAgayameva / / [bhA.2359]avisesa-devata-nimittamAdI abitaha pavitti souunnN| niggamaNa hoti puvvaM, annAte rUddhe vocchiNNe || cU-ohimAdiatieNa nAyaM, devayAevA kahiyaM, avisaMvAdinimitteNa vA nAyaM, pavattivattA saM vA avitahaM nAuM, tato anAgataM niggaMtavvaM, aNAte sahasA rohite, vocchinnesu vA pahesu na niggacchati, na dosA / / tamhA anAgayaM[bhA.2360] soccA va sovasarga, khettaM mottavvamanAgataM ceva / jai na muyati sagAle, laggai gurue savitthAre / / cU-nAuM jati anAgayaM na muMcati to cauguru savisthAraM bhavati / imo vitthAro "paritAva mahAdukkho" - kAraga gAhA / imehiM puNa kAraNehiM anito vi suddho[bhA.2361] gelaNNa-roha-asive, rAyaduDhe bhae va omammi / uvadhI sarIrateNaga, nAte vi na hoi niggmnnN|| dhU-gilANa paDibaddho, rohite niggamo nasthi, bAhiM asivaM / ahavA - rAyaduTuM omaM vA bAhiM, uvAhesarIrateNagA baahiN|| [mA.2362] eehi ya annehi ya, na niggayA kAraNehi bahuehiM /
Page #507
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-8/561 acchaMte hoti jataNA, saMvaTTe nagararohe y|| cU- etehiM ya annehiM ya kAraNehiM ya acchaMtANa desasaMvaTTeNa nagararodhe ya imA jayaNA / / bohigAdibhaeNa paracakkabhaeNaca bahUgAmA saMvaTTiyA ekkatoThitAsaMvaTThIbhaNNati, tecciya rAyadhiTTitA senA / tesimAjayaNA[bhA.2363] saMvaTTammi tu jataNA, bhikkhe bhattaTTa-vasahi-thaMDille / tammi bhae pattammI, avAuDA egato tthNti|| ghU-tattha "bhikkhe" ti dAraM[bhA.2364] vaiyAsu va pallIsuva, bhikkhaM kAuM vasaMti saMvaTTe / savvammi rajjakhobhe, tattheva yajAi thaMDille / / cU-saMvaTeNa vA vAse saccitte sacitto puDhavikAo tti kAuM na hiDati, puvvahitAsuvatitAsu pallIsuvA bhikkhaM hiMDatA tato ceva thaMDille bhottuMrAosaMvaTTe vsNti|adhviyaadi nasthi, savvammi rajjakhobho, totatva saMvaDhe jANi thaMDillaacittAItesu bhikkhaM geNhati ||ahnsthi thaMDillaacitA tAhe imA jayaNA[bhA.2365] pUaliya sattu odaNa, gahaNaM paDalovariM pgaasmuhe| sakkhAdINa alaMbhe, ajavaMte vA vilkkhnntaa|| dhU- ullammi paDate mA puDhavikAyavirAhaNA bhavissati tena maMDagAdi sukkhapUaliyAe "asaMsatta" suttagAhA / sukkhoyaNaM vA kummAsA, pagAsamuhe bhAyaNe geNti, paDalovarihita ceva / aha sukkhaM na labbhati, na vA sarIrassa jAvagaM, ulle gheppamANo levADite paDale levADagaM lakkheti / idAnaM "bhattaTTe" tti[bhA.2366]pacchannAsati vahitA, aha sabhayaM tena cilimiNI aNto| asatI ya va sabhayammi va, dhareMti addhetare bhuMje / / dhU-saMvaTTassa bAhire pacchaNNe bhattaTuM karetu, asati pacchaNNassa sabhae saMvaTThassa aMto ceva cilimiliM dAuM bhuMjati / asati cilimilIe sabhae vA cilimilI na pAgaDijaMti tAhe addhabhAyaNANi dhareMti, addhA kamaDhagAdisu bhuMjaMti / / [bhA.2367] kAle apahuppaMte, bhae va satthe va gNtukaammmi| kappuvari bhAyaNAI, kAuM eko u privese|| cU-aha vArageNa kAle na pahuppati, bhae vA turiyaM bhoyadhvaM, saMvaTTAdisavvocalito gaMtukAmo tAhe bhAyaNA kappuvariM ThaveuM savve kamaDhagAdisu bhuMjaMti, ekko parivesati / [bhA.2368] patteyacaDDugAsati, sajhilagA egato gurU viisuN| omeNa kappakaraNaM, anno guru nekao vA vi / / cU-savvesiM caDDagA na pahuppaMti tAhe sajjhilagA - je vA pItivaseNa ekato milaMti ekkato bhujaMti, guruvIsuMbhuMjati, jAhe bhuttA tAhe omeNa AyAmaNaMcaDDagANaM kAyavvaM, gurusaMtiyaM kamaDhagaM na tesi melijjati, anno kappeti / ahavA - apahuvvamANesu ekkato kappijaMti / / idAni bhAyaNa-kappavihI
Page #508
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-561, [bhA. 2368] [bhA.2369] mANassa kappakaraNaM, daDDelaga-mutta-kaDuyaruklesu / tassa'sati kamaDha kappara, kAujamIve padese vA / / cU-udittagAdidaDvabhUmIe gomuttiyapadesesuvA khArakaDuyarukkhahevA vA, evamAdi thaMDilANa asati kamaDhage ghaDAdikappare vA bhAyaNassa kappaM kAuM annattha neuM thaMDile, gate vA saMvaDhe pacchA parimiliyAjIvapadesesu pariThaveti / sa evAture thaMDilassa vA abhAve dhammAdhammAkAsAjIvapadesabuddhiMkAuM pariThThaveti / idAni "vasahi" ti dAraM[bhA.2370] goNAdI vAghAte, alabmamANe va bAhi vsmaannaa| vAtadisi sAvatabhae, sayaM paDAliM pakuvvaMti // cU-saMvaTThassaMto nirAbAdhe miliyapadese vasaMti, aMto vA - goNamahisAdiehiM tapapphaDaMtehiM vAghAto, alaMbhe vA jato dhADIbhayaM tato bajeuM vasaMti / aha sAvayabhayaMtAhe vAyAnukUlaM vajeti, aMto bAhiM vA vasamANA sIta-vAtAtava-jala-sAvatarakkhaNaTThA puvakatAe paDAlIe ThAyati / asati phAsuehiM sayaM kareti / AgADhe vidhAraNaM kAuM vasaMti / vatie vievN|idaaniN uccAravidhI bhaNNati / "thaMDile"tti dAraM[bhA.2371] paDhamAsati sesANa va, mattae vosicca rynnie| thaMDilla nivese vA, gatesu, sabhae pdesesuN| cU- paDhamaM anAvAtamasaMloaM, tassAsati sesANa ApAyasaMloyAdiyA, asati divasato acchiuMrAto mattae vosicca pabhAe thaMDile pariveMti, tattha sannivese vAgate vosiratipariveti vA / aha piThThato bhayaManadhiyAso vA tAhe dhammAdipadesesuvosirati / daarN|idaani "tammi bhae" pacchaddhaM / jo na paracakkAdibhaeNa saMvaDhe paiTThA tammi patte paracakke ghADiyAgame vA savvovakaraNaM guvilapadese ThaveuM "avAuDA ekato'tti annato ekapadese ThAyati / / kamhA evaM kareMti ? bhaNNati[bhA.2372] jinaliMgamappaDihataM, avAuDA vA vi daTTha bjeti| thaMbhaNi mohaNikaraNaM, katajogo vA bhave karaNaM / / khU-aceliyA jinaliMgaM ussagge ThiyA ya, evaM Thite na koti uvaddaveti, esa uvavAto apaDilehito jinmudretyrthH| ahavA-te teNaAavAuDe duTuMsayameva vajaMti, vija-maMtapabhAveNa thaMbhaNa-mohaNaM kareti, sahassajohI vA tIsatthe vA kayajogo tassa tArise AkaMpaM ubhayagacchasaMrakkhaNahA karaNaM bhave / / "saMvaDhe' tti gataM / idAna "nagararohe "tti dAraM[bhA.2373] saMvaTTaniggayANaM, niyaTTaNA addharodhajayaNA ya / bhattaTTaNa thaMDille, sarIrabhikkhe vigicnntaa|| cU-je mAsakappakhettANa niggaMtuM saMvaDhe ThiyA te saMvaTThaniggayA / te idAni ukhaMdacoraeNaM saMvaTTAto niyattiu nagaraM paviTThA / / je anagArA to na niggatA tesiM imA aTThamAse rohagajayaNA bhaNNati[bhA.2375] hAni jA egaTThA, do dArA kaDaga cilimiNI vsbhaa| taM ceva egadAre, mattagasudhovaNaM ca jataNAe /
Page #509
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22 [bhA. 2375 ] rohe u aTThamAse, vAsAsu sabhUmie nivA jaMti / ruddhe u tena nagare, hAvaMti na mAsakappaM tu // cU- aTTha uduvaddhite mAse roheuM nivA vAsAsuM appaNI rajjAtiM gacchati, uDubaddhe rohite tahAvi sAdhU vAsakappo na hAviyaJco, aDavasahIo aTThabhikkhAyariyAto, aTThavasahIo amaMcaMteNa bhikkhAyariyAo // puNo vi sattavasahIo amaMcaMteNa aTThAdI bhikkhAyariyA / evaM jAva-egA vasahI egA bhakkhAyariyA / etaduktaM bhavati "hAnI jA egaTThA" imA ya gAhA ettha - atthe joeyavvA || [bhA. 2376]bhikkhassa va vasadhIya va, asatI satteva caturo jA ekkA / bhAbheekssa'negA u saMjogA || nizItha - chedasUtram - 2-8/561 cU-kaMThA / dAraM / / "addharodhagajayaNa "tti gayaM / idAniM "hAnI jA egaTThA "tti asya dvitIyaM vyAkhyAnaM - sapakkha- parapakkhavasahijayaNA ya bhaNNati / tatthime vikappA - patteyA samaNANaM / patteyA samaNINaM / mahAjanasammadeNa vA dublabhavasahIe samaNa samaNINa egtttthaa| ahavA sabvapAsaMDitthINa egaTThA / savvapAsaMDapurisANa ya egaDDA / ahavA savvapAkhaMDa purisaitthINa egaTThA / ahavA savvapAkhaMDa purisitthINa egaTThA || patteyasamaNavikappe "pAsaMDitthI' tatthimA jayaNA[bhA. 2377] egattha vasaMtANaM, pahaM duvArAsatI sayaM karaNaM / majjheNa kaDagacilimili tesubhao thera-khuDDIo / / cU- saMjaya-saMjatINaM patteyavasahi abhAve jadA egavasahIe vasaMti tahA causAle pihaM dubAre vasaMta piduvArAsati sayameva kuTuM chettuM duvAraM kareMti / gihamajjhe kuDDAsati kaDagaM cilimiliM vA ThAveMti kaDagAsaNaM therA tthaayiite| saMjatINaM khuDDiyAo therANa parato khuDDA / khuDDINa parato therI / khuDDANa parao majjhimA saMjativagge therINa parato majjhimAo / majjhimANa parato taruNA / saMjativagge vi majjhimANa parato taruNIo esA vihI daDhakuDDigihe / evaM savvaM vasabhA jayaNaM kareMti / / puvvaddhassa vakkhANaM gataM / "taM ceva egadAre" tti asya vyAkhyA [bhA. 2378 ] dAradugassa tu asatI, majjhe dArassa kaDagapotI vA / nikkhama-pavesavelA, sasaddapiMDeNa sajjhAo // - - dhU- bitiyaduvA rassAsati karaNaM vA na labbhati tadA egaduvAraM kaDagacilimilIhiM dudhA vi kajati, addheNa saMjayA addheNa saMjatIto niggacchaMti / aha saMkuDaM na labbhati vA visajji N tAhe paropparaM niggamaNavelaM vajjeti vaMdeNa, sasaddaM niSphiDaMti, piMDeNa sajjhAyaM kareMti, saMgArakahaM na karaMti paDhaMti vA / / " tesu bhato therakhuDDIo" tti asya vyAkhyA [bhA. 2379] aMtammi va majjhami va, taruNI taruNA tu savvabAhirao / majjhe majjhima-dherI, khuDDaga therA ya khuDDI ya // cU- daDhakuDDe aMte sapaJcavAyamAgAse sajjhe taruNIo / zeSaM gatArtham / idAniM "mattage" tti dAraM [bhA. 2380] patteya samaNa dikkhiya, purisA itthI ya sabve egaTThA / pacchaNNa kaDagacilimili, majjhe vasabhA ya matteNaM //
Page #510
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM - 561, ( bhA. 2380 ] 23 cU- pattegA jattha tthIvajA savvapAsaMDA egavasahIe ThiyA, jattha vA savve pAsaMDA thIsahiyA egaDiyA tatthimA jayaNA jo pacchaNNapadeso tattha ThAyaMti, asatiM pacchaNNassa majjheNaM kaDagacilimilI vasabhA deti appasAgAriyakAiyabhUmIe asati divA rAto vA vasabhA mattagehiM jatiyaMti / vasabhagahaNaM te khettaNNA appasAgAriyaM pariThaveMti / evaM saMjatIo vi pAsaMDitthimajjhe jayaMti | ahavA - "vasabhA0" tti jattha saMjatAsaMjatINaM egaduvArA egavasahI tattha appasAgAriya kAiyabhUmIe asati bAhiM vA sapaccavAto rAto taruNIo aMte, majjhe vA vasabhiNIo, mattaesu kAiyaM bosiriuM majjhimANa appeMti, tAo therINa, terI khuDDINaM, therA vasabhANaM, te pariTThaveMti / [bhA. 2381 ]pacchaNNa asati niNhaga, boDiya bhikkhU asoya soe ya / pauradava - caDDagAdI, garahA ya saaMtaraM ekko / cU-pacchaNNakaDagacilimilINa asati NiNhaesu ThAyaMti, tesu asati boDiesu, tesu asati bhikkhupae, evaM puvvaM asoyavAdINa, paccha soyavAisuThiyA, AyamaNAdikiriyAsu pauradaveNaM karja kareti, caDDugaM kamaDhagaM, tesu bhuMjaMti, garahApariharaNatthaM, saMtaraM ThiyA "ege" tti khuDugAdi ego caDDagANa kappaM kareti / ahavA - ego sAdhU AyamaNAdikiriyAsu aMtare ThAyati / / "patteya samaNA dikkhiya" asya vyAkhyA [ bhA. 2382] pAsaMDIpurisANaM, pAkhaMDitthINa vA vi pattege / pAsaMDitthi pumANaM, va egato hotimA jataNA / / cU- purisA patteyaM, itthI patteyaM / athavA purisA itthI ya savve egato tthitaa| imA jayaNA / "pacchaNNa asati niNhaga" asyArthasya spRzanaM // [bhA. 2383] je jahiM asoyavAdI, sAhammaM vA vi jattha tahiM vAso / nihatA ya juddhakAle, na duggaho neva sajjhAo / / - cU- sAdhammiyA niNhayaboDiesa bhikkhaesa vi kAruNiyattaM jIvAtipayatyANi vA jesu atthittaM tesu tesu ThAyaMti, juddhakAlo rodhagamityarthaH / na tattha sapakkha-parapakkhehiM saddhiM buggahaM kareMti, na ca sajjhAyaM kareMti / / "addharohagajayaNA" sampattA / bhattaTThANe vi ettheva gatA / idAniM "thaMDile " tti [ bhA. 2384 ] taM caiva puvvabhaNiyaM, pattegaM dissamatta kurukUyaM / thaMDilla - sukkha harite, pavAyapAse padese vA // - cU- puvvabhaNiyaM "anAvAyamasaMloe" eyaM ceva patteyaM / ahavA sesaM thaMDilesu patveyamaggahaNaM kareMti // "maTTiya kurukuyaM" ca asya vyAkhyA [bhA. 2385 ] paDhamAsati amaNuNNe, tarANa gihiyANa vA vi Aloe / patteya matta kurukuya, davaM va pauraM gihatthesuM // cU- paDhamaM anAvAyamasaMloyaM, tassAsati amaNunnAya AvAtaM gaccheti, tassAsati pAsatthAdiyANaM / tato bitiyabhaMga asoa-soANa gihipAsaMDiyANa ya kameNa AloyaM gaccheti / pacchaddhaM kaMThaM // [bhA. 2386 ] tena para gihatthANaM, asoyavAdINa gaccha AvAyaM /
Page #511
--------------------------------------------------------------------------
________________ 24 nizItha-chedasUtram -2- 8/561 itthI napuMNaesu vi, parammuho kurukuyA seva / / cU-tato tatiyabhaMge gihipAsaMDiya asoya soyANa kameNa AvAtaM gacche / tena paraM bitiyabhaMge itthInapuMsAloyaM gaccheti / parammuho kurukucaM ca kareti / tato tatiyabhaMge hasthinapuMsAvAtaM, tattha vaMdeNa volaM kareMtA vacaMti / jayaNAe pUrvavat / esA thaMDilajayaNA / bAhiM na labbhati niggaMtu jaM aMtothaMDilaM vidinnaM tattha vosire, jati nattha haritaMsukkhovosireti, asatisukkhassamaliyamIsesu vosirati / aho ya bhUmI na pAsai tAhe dhammAdipadesesu vosirato suddho| idAni "sarIre" tti dAraM[bhA.2387]pacchaNNa-puvvabhaNite, vidinna thaMDila sukkha harite vaa| agaDa varaMDaga dIhiya, jalaNe pAse ya desesu|| - rodhage sarIrapariTThavaNavidhI avaradakkhiNAe ceva disAe anAvAtamasaMloyaM pacchaNNapubvabhaNiyaM pariTThAvaNiyaM se rayaharaNAdi uvakaraNaM pAse Thavijjati / / [bhA.2388] annAte paraliMge, nAuvaogaddha mA u micchattaM / nAte uDDAho vA, ayaso patthAradosA vaa|| ghU-annAo vA jo tassa paraliMgaM kajjati / taM piuvaogakAlAo parato kajati, mA so micchattaM gamissati / jo jana-nAto tammi paraliMgaM na kajati, mA jano bhaNihiti ete mAtiNo, pAvAyArA, parovaghAtiNo ya, evaM uDDAho, pavayaNovaghAto, patthAradoso ya / etaddosapariharaNatyaM saliMgeNa ceva vidinne thaMDile pariDhavijjati / aha haritaM tAhe sukkhasu, asati mIsamaliesu agaDe vA anuNNAyaM, pAgArovarieNa vA khiviyabvaM, dIhiyAe vA vahatIe chubhiyavyaM, jalaNe vA jalaMte chubhiyavvaM / etesiM vA pAse ThaviJjati / aha na labmati tAhe dhammAdipaesa tti kAuM etesu khivaMti / / idAniM "bhikkha"tti dAraM[bhA.2389]na vi koi kiM ci pucchati, nitamaniMtaM ca bAhi aMto vA / AsaMkite paDiseho, gamaNe ANAdiNo dosaa|| ghU-jattha rodhage aMto bAhiM vA na ko ti paDipucchati, niphiDato pavisaMto vA tatthicchA, aMto bAhiM vA aDaMti / jattha AsaMkiyaM "ko esa? kato vA Agato? mA esa aMto kahehiti, kahiM vA niggacchati? mAesa bhedaM dAhiti" erise AsaMkite paDisehe na gaMtavvaM / ANAdiyA ya dosaa|| [bhA.2390] paura'nnapAnagamaNe, cauro mAsA hvNt'nugdhaataa| - soya itare ya cattA, kula-gaNa-saMdhae ya ptthaaro|| cU-saMtharaMto jati gacchati catuguru, jo gacchati tena appA pariccatto, itare ya acchaMtA te ya etena pariccattA, bAhirA vA riu tti kAuM geNhaMti / bhedaMpayacchaMti tti abbhaMtarA geNhati / ubhao vi kul-gnn-sNgh-ptthaarsNbhvo|| [bhA.2391] aMto alamamAnesanamAdIsu hoi jaitavvaM / jAvaMtie visodhI, amaccamAdI alAbhe vA / / ghU- phAsue esaNijje ya aMto alabbhamANe aMte ceva panagaparihAnIe jayaMti / jAvaMtiyA
Page #512
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-561, [bhA. 2391] 25 visohikoDIe jAba-caulahuMpatto |visohikoddiie asatiamamro dANasAdiyA vA obhAsinaMti, deMtANa avisohikoDIe vi gheNpati / / [bhA.2392]Apucchiya Arakkhiya, sehi senAvati amacca-rAyANaM / niggamaNa-diharUve, bhAsA vi tahiM asAvajA / / cU-tahAvi alabbhaMte, Arakkhito koTThapAlo, taMpucchaMti, amhaM asaMtharaM niggacchAmo, dAraM ne dehi / jati so bhaNeja mA naggacchaha, ahaM bhe demi, tAhe ghepaMti / aha so bhaNeja - "nasthi me bhattaM, bIhemi ya rano seTThi pucchaha" / tAhe seTiM pucchati / evaM senAvati, amacaM, rAyANaM, ditesu gahaNaM / tesiM vA aNunnAte niggacchati / dArapAlANa ya sAhU darisijati ete diharUve kareha / ete bhattaTThA neti atiMtiya, na kiM ci tubbhehiM vattavvA, bAhiM niggaehiM ya asAvajA bhAsA bhaasiyvvaa|| [bhA.2393] mA nIha sayaM dAhaM, saMkAe vA na deMti nigaMtuM / dANammi hoi gahaNaM, anusaTThAdINi paDisehe // dhU-ArakkhiyAdi pucchiyA bhaNaMti - "nA nIha, amhe sayaM bhattaM demo", te puNa bhedasaMkAe niggaMtuMna deti / te jati avisuddhaM deti tahAvi gahaNaM / aha no bhattaM no niggaMtuM deti tAhe anusaThThI dhammakahA vijAmaMtAdiyA vA payujaMti // jatA niggacchaMti tadA bahiyA vi imaM vidhiM payuMjaMti[bhA.2394] bahiyA vi gametUNaM, ArakkhagamAdiNo tato niti / hita-naTTha-cAriyAdi, evaM dosA jaDhA hoti / / cU-aMto bahiM ca gamite savve cArigAdidosA paricattA bhvNti|| bahiyA je sAhU paTTavinaMti te imehiM guNehiM juttA[bhA.2395] piyadhamme daDhadhamme, saMbaMdha'vikAriNo karaNadakkha / paDivattINa ya kusale, tabbhUte pesate bahitA // khU-jesiM aMto bAhiM ca sayaNasaMbaMdho asthi, avikArI na ubbhaDavesA, na kaMdappasIlA bhikkhaggahAdikiriyadakkhA, paDivattI prativacanaM ta prati kuzalA bAhiM khaMdhAro Agato tattha je jA uppaNA, te bAhiM pesignati / / "bhAsA vi tahi asAvajja"tti asya vyAkhyA[bhA.2396] kevaiya Asa-hatthI, jodhA dhaNNaM ca kettiyaM nagare / paritaMta aparitaMtA, nAgarasenA va na vi jANe / / dhU-bAhiraccehiM pucchito na bhaNAti, na jaamaami|| te bhaNaMti - tattheva vasaMtA kahaM na yANaha ? sAhU bhaNaMti[bhA.2397]suNamANe vi na suNimo, sajjhAe samiti gutti aauttaa| sAvanaM soUNa vi, na hulabbhA''ikkhiuM jaiNo || cU-jai kiM ci suNimotahAvi sAvajaM na yujati akkhiuN|aNtovipucchito bhikkhAdiuvaoge na nAyaM / aMto bahiyA ya - imaM uttaraM "bahu suNeti"-siloge // evaM hiMDate paDuppanne samudANe[bhA.23943 . bhattaTTaNamAloe. motUNaM saMkitAi tthaannaaii| ___ manine pratimeho. atigamaNaM didilavANaM / /
Page #513
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-8/561 cU-"bhattaTTaNamAloe" tti asya vyAkhyA [bhA.2399] sAvaga sanniThANe, oyavitetara kareMti bhttddhuN| tesa'satI Aloe, caDaga kuruyAi no channe / / cU-jattha saDDI ya saDDI ya ubhayaM pi appasAgAriyaM tattha bhattaThaM kareMti, asatI egataroyavite, iyaraggahaNeNa anoyavievi, asati ahAbhaddaesu vA, etesiM asatIe aDavIe asaMkaNijje ghaNadaraTThANe vajeMtA, Aloe pagAse bhattadvaM kareMti, cArigAdisaMkAe no channe kareMti / sacitto seho jaiko tipabvAiuMThAti tassa paDiseho, na pavvAti / aha koikAuMliMgaM pavisati, tAhe bhaNaMti - amhe gayA nAmaMkiyA dAreNa niggatA, taM jai tume gheppasi to avassaM mArijjasi, dAre gaNiyA pucchiyA bhaNaMti - na jAnAmo koi esa tti, pavisaMtA bhaNaMti dAri "amhe te ceva ime diTTharUve karesi" // {mA.2400] bhattaTTita'pAhADA, punaravi ghettuM atiti pajjattaM / anusaThThI dAriTTe, anne va'satI ya jaM aMtaM // dhU- evaM bhattaTTiyA tadUNe bhAyaNe puNaravi pajattaM ghettuM atiMti, jati dArapAlo maggati vA na vA pavesaMdeti, ruddhesujaianno koianukaMpAe deja tattha anumatI, navA vArijjati,annadAtArassa vA asatIte taM jaM aMtaM paMtaM dijati // [bhA.2401) ruddhe cocchiNNe vA, dAriDhe do vi kAraNaM dIve / iharA cAriyasaMkA, akAla okhNdmaadiisu|| cU- aha niggatANa dAraM ruddhaM sthagitamityarthaH, gamAgamo ya vocchiNNo, amitarA sAhU bAhirA je bhikkhAniggayA ete vi do vi dArapAlassa bhikkhAdi nigamaNakAraNaM dIveti / iharA akahIe sAhU niggatA, na te paviThThA, nUnaM te cAriyA AgatA AsI, je te sAhU niggatA te na paviThThA, nUnaM tehiM esa ukkhaMda okttio|| [bhA.2402) bAhiM tu vasitukAmaM, atineti pelliyA anicchaMtaM / gurugA parAjaya jae, bitiyaM ruddhe va vocchiNNe / / cU-bhikkhadrutAniggatANa jai koi sAhU bAhi vasittumicchati taM pi te sahAyA balA pavesaMti / ege anege vA nikAraNe bAhiM vasate cugurugaa| abhitarillANa parAjaya-jae anege dosA bhavaMti / bitiyapadeNa savvaM nittharaM nagaraM ruddhaM, gamanAgamo vocchiNNo, evaM apavisaMto dAridve vA anivedete suddho|| evaM rohakAraNe - itthIhiM saha vihArAdi padA haveja / "rodhage' ti dAraM gataM / idAni "addhANe" tti addhANe jattha sapaJcavAyaM / tattha jati saMjatIto sattheNaM padhAvitA tattha satthe jati bodhiyateNAimayaM haveja tattha gamaNe, rAovA suvaMtANaM, imA jayaNA[bhA.2403] majjhammi ya taruNIo, therIo tAsi hoti ubhyNto| theri bahiTThA khuDDI, khuDDibahiTThA bhave therA / / [bhA.2404] therabahiTThA khuDDA, khuDDabahiTThA u hoti taruNA u / duvidhammi vi addhANe, sapaccavAyammi esa gamo / / cU-taruNIo majjhe kIraMti, tAsiM piTThato aggao ya therIo havaMti, tAsiM ubhayaMte therA,
Page #514
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-561, [bhA. 2303] therANaM ubhayaMte khuDDA, tesiM ubhayaMto taruNA, duvidhaM addhANaM-paMtho maggo ya / tammi sapaJcavAe esa gamo bhaNito / evaM addhANe vA itthIhiM saddhi vihArAdiyA pajha bhave / idAni "saMbha bhaya vAsaM" tinni vi dArA egagAhAe daMseti[bhA.2405] AU agaNI vAU, teNaga rahAdi saMbhamo bhaNito / bohiyamecchAdibhae, goyaracariyAe vAseNaM // cU-AUmAdiyA saMbhamA, bohiyamecchAdibhayaM / goyaraM ahaMtA vAseNa abbhahatA eganilae vi hojjA / / [bhA.2406] jalasaMbhame thalAdisu, ciTuMtANaM bhaveja cubhNgo| ___ egataruvassae vA, vUDhagalaMte va sbvtto|| cU-ego egitthIe sama haveja, AukAyasaMbhameNaM udagavAhage thale ega uNNaya thalaM pavvayaM DogaraM vA, tattha ciTuMtANaM caubhaMgasaMbhavo haveta . jalasaMbhame vA khettAo khettaM saMkamenja / ettha vi catubhaMgasaMbhavo / egataravasadhIe vA bUDhAe jAva annA vasadhI na labmati tAva catubhaMgasaMbhavo, savvao vA egapakkhassa vasadhI galati, evaM pi egaTTitANa cubhNgo|| [bhA.2407] egatarajhAmie uvassayammiDajjheja vA vi mA vsdhii| aimeva ya vAtammi vi, teNabhayA vA nilukkaannN|| cU- saMjata-saMjatINa egatarassa jhAmitA vasadhI / vasahisaMrakkhaTTA vA tANa vasadhiM gtaa| jhAmitavasadhie vA khetAo khettaM saMkAmiti / evaM vAte vicaubhaMgasaMbhavo haveja / teNagabhaeNa vA guvile caubhaMgasaMbhaveNa nilukkA acchaMti / / ____bhA (2408] bhoiyamAivoredhe, raTThAdINaM tu saMbhame hojjaa| bohiya-mecchabhae vA, guttinimittaM ca egattha / / cU- bhoiyassa bhoiyassa viroho, evaM gAmassa gAmassa ya, rahassa rahassa ya, erise saMbhame caubhaMgasaMbhamo hvejj| bohiyamecchabhaeNa palAyANa caubhaMgasaMbhavena vihArasamjhAya asaNAdiyA, uccArAdimA vA egattha nilukkANa saMbhavo haveja, guttiM vA rakkhaNaM kareMtANa sNbhvejaa| bha. (2409] puvapavitugatare, vAsabhaeNaM viseja anntro| tattha rahite paraMmuho, na ya suNNe saMjatI ThaMti // cU- vAsAsu vAsAvAse paDate saMjato saMjatI vA kiM ci nivvovarisaM ThANaM pavilR haveja, pacchA iyaraM pavisijja / tattha janavirahite do viparopparaM paraMmuhA acchaMti, sajjhAyajuttA ya / suTu vi vAse par3ate saMjatI suNNaTThANe no pavisati / idAni "khaMtimAINa nikkhamaNe' tti[bhA.2410] kAraNa ega maDaMbe, khaMtigamAdIsu melaNA hoja / pavvajjhamabhupagame, appANa caubvihA tulnnaa|| cU-asivAdikAraNeNa egAgiochinnamaDabaMgato haveja, tasthaya "khaMtiyamAdI" asaMkaNitthI milegja, sA ya padhvajabbhuvagamaM kareja, tato appAnaM caubvihAe davya-khetta-kAla-bhAvatulanAe tuleti||esev attho imAhiM gAhAhiM bhaNNati [bhA.2411] asivAdikAraNagato, vocchinnamaiMba sNjtiirhite|
Page #515
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 nizItha - chedasUtram - 28/561 kahitA kahita uvaDiye, asaMkaitthIsimA jayaNA || cU- aDDAiya joyaNa aMtare jassa annaM vasimaM natthi taM chinnamaDaMbaM sA asaMkaNitthI dhamme kahite akahita vA paJcajaM uvaDitA, tatthimA jayaNA appaNI davvato tulaNA / / [ bhA. 2412 ] AhArAduppAdaNa, davve samutiM va jANate tIse / jati tarati nittu khette, AhArAdINi va'ddhANe / / cU-davvato jati AhAraM uvahi sejjaM vA tarati uppAetuM samui nAma- jo tI se sabhAvo bhukkhAlU sIyAlU / jati ya taM paDhamAliyAdi saMpADeuM sakketi, mahurAdi pANagaM vA eyANi uppAeuM sakketi, tato pavvAveti / khettato jai addhANaM neuM tarati, jati ya addhANe AhArAdI uppAeuM satto / / [bhA. 2413] gimhAtikAlapANaga, nisigamaNomesu vA vi jati satto / bhAve kodhAdi jaI, gAhe nANe ya caraNe ya // cU-kAlato jati gimhakAle riukkhamaM pANagaM pavAyavasahI ya AdisaddAto sItakAlAdisu yajaM tammi riummidullabhaM taM jati uppAetuM satto, rAto vA jati satto neuM, ome vA jati AhAruppAdaNaM kAuM sattI, bhAve jati appaNo kohAdiyANaM jayaM kAuM satto, rattassa vA jayaM kArAveuM satto / nANacarNANi vA jati sattI anivveeNa gAheuM, cakkavAlasAmAyAriM ca gAheuM jai satto / / [ bhA. 2414] gurugaNiNipAdamUlaM, evamapattAe apputulaNAe / Avakadhasamattho vA, pavvAve etare bhayaNA // cU- jo vA jAvajjIvaM samattho vaTTAveuM so niyamA pavvAveti, iyaro asamattho ya, tassa bhayaNA / jai se anno vaTTAvago atthi to pavvAveti / aha natthi na pavvAvei / esA bhayaNA / / [bhA. 2415] abbhujatamegataraM, paDivajiu kAmo so vi pavvAve / siddhi, emeva aladdhijutto vi / / cU- abbhujiyamaraNaM parinnAdi, abbhujiya- vihAro jiNakappAdi / evaM egataraM abbhujjativihAraM paDivajitukAmo / itthiyA ya uvaTTiyA pavvajjaM / jati anno gaNe gaNI saladdhI atthi tI pariyaTTiyavvA te tAhe taM tassa appeuM appaNA abbhujjavihAraM paDivajjati / aha natthi anno vaTTavago tAe no abbhujayavihAraM paDivajjai / taM pariyaTTati / kiM kAraNaM ? abbhujiyavihArAto tassa vidhipariyaTTaNe bahutariyA nijraa| aladdhijutto vi annavaTTAvagasaMbhave pavvAveti, iyarahA no / [ bhA. 2416 ] pavvAvaNijja-tulaNA, emevittha tadikkhaNA hoti / aviditi-tulaNAu pare, uvaTThita tulaNA ya AtagatA / / - jo pavvAvaNijo tassa vi eseva davvAdiyA cauvvihA tulaNA kajjati / codaga - Aha - jati tA tassa mAtA vA bhaginI vA to so tassA samuI jANAti ceva, kiM tulita ? ucyate katAi so khuDDalao ceva tesiM majjhAo phiDito to na jANai, evaM pare avidite tulaNA bhavati / jassa puNa suha-duha kohAdiyA samutI najjati tassa natthi tulaNA / tammi uvaTThi AyatulaNA bhavati / / tassa pavvAvaNijjassa imA tulaNA bhavati [bhA. 2417] pAriccha pucchamaNNaha, kAyANaM dAyaNaM ca dikkhA ya / tattheva gAhaNaM paMthe, nayanaM appAya ittariyA / / [ bhA. 2418] pejjAti pAtarAse, sayaNAsaNavattha pAuraNadavve /
Page #516
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-561, [bhA. 2418] dosINa dubalANi ya, sayaNAdi asakkatA eNhi / / cU-paricchA nAma tulnnaa| sA bhaNNati-putvaM tumamanahA dabvAdiesu uciyA, iyANi pacatiyAe annahA / puvaM anuSpae khIrAdipejAo isthiyA (icchiyA] pAyarAsA-paDhamAliyA tti vuttaM bhavati, idAni sA nasthi majjhaNhebhikkhaM aDittA paareycN| uduvaH sayaNabhUmIe, ikkaDa kahiNAdisaMdhAragesu vAsAsu aasnnN| puvaM AsaMsAdisa idAniM uDubaddhAe nisajjAe vAsAsu naM saMthAraga-bhisigAdiesuM / puvvaM tunjha vasthapAuraNA mahaddhaNamullA saNhA ya prAsi, iyANiM te amahaddhaNamullA thuulkddaay| puvvaM te ruppa-suvaNNAdisu bhoyaNaM, idAni telAu-kamaDhAdisu / AhAro vitepuvvaM nehAvagADhe riukkhamo anukUlo ya, idAniM te vosINo nibbalo asaMskRtaH / eNhi sayaNAdiyA vi asaMskRtA / "eNhi" ti-idAni // [bhA.2419]paDikArA ya bahuvidhA, visayasuhA Asi tena puNa eNhi / caMkamaNaNhANa dhuvaNA, vilevaNA osahAiMca // cU-paDiyArA nAma sarIrasaMskArA, caMkamaNAdi vividharogovasamaNiyaosahANi / evaM dabve gataM / / imaM khette. [bhA.2420]addhANa dukkha sejjA, sareNu tamasA ya vasadhio khitte / parapAtesu gayANaM, vutthANa va udu-suhagharesu // cU- mAsakappe puNNe addhANaM niranuvANaehiM / dukkhakAriyAo sejjAo reNukajavAo, ajotikaDAotamasAo, evaM pavvajjAe / gihavAse puna tumaMsiviyAdiehiM AsAdiehiM jANehiM uda vAtaNivAtesuya haritovalittesu ya UsitA, kahaM pavvajAe ghiti karejaha / / [bhA.2421) AhArAduvabhogo, joggo jo jammi hoi kaalmmi| so annahA na ya nisiM, akAla'joggo ya hINoya // cU-AhArAdio uvabhogo jo jammi kAle joggo so pavanAkAle annahA vivarIto / nisiM ca jAvajIvaM na bhottavyaM, diyA vi velAtikame labbhate, ajoggo ananukUlo, so vihINo omodariyAe / eNhi bhAve[bhA.2422] sabbassa pucchaNijA, na ya paDikUlei sairamuitatthA / khuDDI vi pucchaNijjA, codaNa-pharusAdiyA bhaave|| cU-gihavAse rAo paJcuTTitA muhasalilAdiehiM savvassa pucchaNijjA AsI, gihavAse na te koti paDikUlaM kareti, AgamagamAdiehiM ya "satira" miti secchA, "udita" miti bhAviyA, idANI te khuDDI vi pucchaNijjA / asAmAyArikaraNe pharusavayaNehiM cotijihisi / savvaM soDharca / / imaM saMkhevao bhaNNati[bhA.2423]jA jena va tena jadhA, va lAlitA taMtahaNNahA bhaNati | sotAi-kasAyaNa ya, jogANa ya niggaho samitI / / sU-suhabhAvitAannahAbhaNNati, na dukkhabhAvitA |soyaadimiNdiyaannNsdaaniggho kAyavyo, kohAdikasAyA jeyavvA, maNAdi appasatthANa jogANa niggaho kAyavyo, iriyAdisamittIsua
Page #517
--------------------------------------------------------------------------
________________ 30 nizItha-chedasUtram -2-8/561 sadA samiyAe hoyabvaM / / iyANiM "kAyANaM" ti[mA.2424]AlihaNa-siMca-tAvaNa-, vIyaNa-daMta-dhubaNAdikajjesu / kAyANAnuvabhogo, phAsugabhogo parimito ya / / cU-puDhavikAe noAlihaNa vilIhaNAdI kAyavyA, AukkAe siMcaNAdi, aganIe tAvaNAdi, vAte vIyaNAdi, vaNassatIe daMtadhAvaNAdI, evamAdisukajjesuanuvabhogo, jo bhogo so phAsueNa, tena viparimiteNa // [bhA.2425] abbhuvagatA ya loo, kappaTThaga liMgakaraNa daavnntaa| bhikkhaggahaNaM kaheti ca, neti vahaM te disA tinni / / cU- evaM savvaM abbhuvagacchati jai to se loco kajjati / dAvaNaMca dikkhAe tti, jo sAdhU kappaTTagassa niyaMseti, evaM se pariharaNaliMgakaramaM dAijjati "tattheva" tti chinnamaMDave, appaNo samIve gahaNAsevanasikkhaM gAheti, uggamAdi visuddhabhikkhAgahaNaM ca kAreti, paMthaM va neti, saMbaddhaisthisahieNa asaMbaMdhiitthIhiM vA purisamIseNa vA saMbaMdhipurisasatyeNa vA asaMbaMdhehiM vA bhaddagehiM - jAva-gurusamI pattA tAva "ittaraM" disAbaMdhaM kareti / imaM, ahaM te disA tinni-ahaM te Ayario, ahaM te uvajjhAo, pavattINa y| gurusamIvaM puNa pattAe gurU vaahiti| evaM bitiyapade ege egitthIe saddhiM caubhaMgasaMbhava ityarthaH / / mU. (562) je bhikkhU ujANaMsi vA ujANa-girhasi vA ujjANa-sAlaMsi vA nijAMsi vA nijANa-gihaMsi vA nijANa-sAlaMsi vA ego egAe itthIe saddhiM vihAraM vA kareti, sajjhAyaM vA kareti, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA pariTTaveti, annayaraM vA vA anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAoggaM kahaM kaheti, kaheMtaM vA sAtijjati / / mU. (563) je bhikkhU ajhaMsi vA aTTAlayaMsi vA cariyasi vA pAgAraMsi vA dAraMsi vA gopuraMsi vA ego egAe itthIe saddhiM vihAraM vA kareti, sajjhAyaM vA kareti, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA parihaveti, annayaraM vA anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kahaM kaheti, kaheMtaM vA sAtijati / / mU. (564) je bhikkhU dagaMsi vA daga-magagaMsi vA daga-haMsi vA daga-tIraMsi vA daga-TThANaMsi vA ego egAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM yA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA parihaveti, annayaraM vA anAriyaM pihuNaM assamaNapAuggaM kahaM kaheti, kaheMtaM vA saatinyjti|| mU. (565) je bhikkhU suNNa-gihaMsi vA suNNa-sAlaMsi vA bhinna-gihaMsi vA bhinna-sAlaMsi vA kUDAgAraMsi vA koTTAgAraMsi vA ego emAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA parihaveti, annayaraM vA aNAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kahaM kaheti, kaheMtaM vA sAtijati // mU. (566) je bhikkhU taNa-gihaMsi vA taNa-sAlaMsi vA tusa-gihaMsi vA tusa-sAlaMsi vA chusa-gihaMsi vA chusa-sAlaMsi vA ego emAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA, parihaveti, annayaraM vA
Page #518
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-566, [bhA. 2425] anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kahaM kaheti, kaheMtaM vA sAtijati / / mU. (567) je bhikkhU jANa-sAlaMsi vA jANa-gihaMsi vA juggapAlasivA jugga-gihaMsi vA ego egAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei sajjhAvaM vA karei asanaM vA jAva AhArei, uccAre vA pAsavaNaM vA pariTTavetisa annayaraM vA anAriyaM vihuNaM assamaNa-pAugga kahaM kaheti, kaheMtaM vAsAtijati / / mU. (568) je bhikkhU paNiya-sAlaMsi vA paNiya-gihaMsi vA pariyA-sAlaMsi vA pariyAgihasi vA kuviya-sAlaMsi vA kuviya-gihaMsi vA ego emAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA parihaveMti annayAM vA anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kaha kaheti, kaheMtaM vA sAtijati / / mU. (569) je bhikkhU goNa-sAlaMsi vA goNa-gihaMsi vA mahA-kulaMsi mahA-gihaMsi vA ego egAe itthIe saddhiM vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei, asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhAreti, uccAraM vA pAsavaNaM vA pariTTaveti, annayaraM vA anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kaha karei, kaheMtaM vA sAtiJjati / / cU- ujjANaM jattha logo ujjANiyAe baccati, jaM vA Isi nagarassa uvakaMThaM ThiyaM taM ujaannN| rAyAdiyANa niggamaNaTThANaM nijANiyA, nagaraniggame jaM ThiyaM taM nijANaM etesu ceva gihA kayA ujjANa - nijANagihA / nagare pAgAro tasseva dese atttthaalgo| pAgArassa aho aDDahattho rahamaggo cariyA / balANagaM dAraM, do balANagA pAgArapaDibaddhA / tANa aMtaraM gopuraM / jena jano dagassa vaJcati so daga-pahodaga-vAhodaga-maggo dg-maasNdg-tiirN| suNNaMgihaM sunnAgAraM / dese paDiyasaDiyaM bhinnAgAraM / adho visAlaM uvaruvari saMvaDDitaM kUDAgAraM / dhannAgAraM koTThAgAraM / dabbhAditaNaTThANaM adopagAsaMtaNasAlA / sAlimAdi-tusaTThANaMtusa-sAlA, muggamAdiyANatusA / gokarIso gomayaM, goNAdi jatthaciTThati sA gosAlA, gihaM ca |jugaadi jaNApa akuDDAsAlA sakuDuM gihaM / assAdiyA vAhaNA, tANaM sAlA gihaM vA / vikkeyaM bhaMDaM jattha chuDhe ciTThati sA sAlA gihaM vA / pAsaMDiNo pariyAgA, tesi Avasaho sAlA giha vA / chuhAdiyA jattha kammavijaMti sA kammaMtasAlA gihaM vA / maha pAhanne bahutte vA, mahaMtaM gihaM mahAgihaM, bahusu vA uccAraesu mahAgihaM / mahAkulaM pi ibbhakulAdI pAhaNNe bahujanaAiNNaM bahutte / imA suttasaMgahagAhA[bhA.2426] ujANa'TTAla dage, suNmA kUDA va tusa bhuse gome / goNA jAmA paNigA, pariyAga mahAkule sevaM / / cU-evaM jahA paDhamasutte / evaM etesu ussaggAvavAteNa caubhaMgasaMbhavo vattavyo / / imaM "ujANavakkhANaM"[bhA.2427]sabhamAdujANagihA, niggamaNagihA vaniyamAdiNaM iyare / nagarAdiniggamesu ya, sabhAdi nijANagehA tu|| cU-iyaretti nijANe, vaniyamAdiyA niggamagahiyaM kayaM NijANa -gihaM / ahavA - pacchadreNaM bitiyaM vakkhANaM / sAlAgihANa imo viseso - [bhA.2428] sAlA tu ahe viyaDA, gehaM kuDDasahitaM tu'negavidhaM /
Page #519
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-8/569 vaNibhaMDasAla pribhikkhugaadimhbhugpaahnnnne|| ghU-paNiyasAlA paNiyavasavo, mahAkulaM pacchadreNa vyAkhyAtaM / mU. (570) je bhikkhU rAo vA viyAle vA isthi-majjhagate itthi-saMsatte itthi-parivuDe aparimANAe kahaM kahei, kaheMtaM vA saatijti|| [bhA.2429] saMjhA rAtI bhaNitA, saMjhAe u vigamo viyAlo tu / kesiM cI vocchatthaM, pacchannatare duvidhakAle / / cU-rAtIti rAtI saMjJA, tIe vigamo viyAlo / athavA - jaMsi kAle corAdiyA rajjaMti sA rAtI saMjhAvagametyarthaH, te cciya jammi kAle vigacchaMti so viyAlo saMjhetyarthaH / / [bhA.2430] itthINaM majjhammI, itthI-saMsatteparivuDe tAhi / caupaMca uparimANaM, tena paraM kahaMta aannaadii| cU-itthIsuubhao ThiyAsumA~jhaM bhavati urukopparamAdIhiM saMghaTTato saMsatto bhavati, diTThIe vA paropparaM saMsatto, sabbato samaMtA pariveDhio parivuDo bhaNNati / parimANaM-jAva-tinni cauro paMca vA vAgaraNAni, parato chaTThAdi aparimANaM kahaM kaheMtassa caugurugaMANAdiyA ya dosA / / esa suttattho / idAni nijuttI[bhA.2431] majhaM doNhatagato, saMsatto uurugaadighto| catudisiThitAhi parivuDo, pAsagatAhi va aphusNto|| ghU-ahavA - egadisiThiyAhiM vi aphusaMtIhiM parivuDo bhaNNati / / [bhA.2432] duvidhaM ca hoti magjhaM, saMsatto diTTi diSTi aMto vaa| bhAvo vi tAsu nihato, emevisthINa purisesu|| cU-ca saddAo saMsattaM pi duvidhaM - UrugAdighaTuMto saMsatto diTThIe vA, itthINa vA majhe, diTThINa vA mjjhe|ahvaa - saMsattassa imaM vakkhANaM-tena tAsu bhAvo nihato nivesito, tAhiM vA tammei nisevito, parasparaM gRddhAnItyarthaH / ime dosA[bhA.2433] itthImAtisuhINaM, aciyattaM Asi AvaNA chedo| ___ Ata-para-tadubhae vA, dosA saMkAdiyA ceva // cU-itthINaMjo nAyao bhAyA piyA putta bhaccayamAdI tANa vA je suhI mittA etesiM aciyattaM haveja, aciyattaM vA uppanne diyA asivAveMtiGka / rAto kA / tesiM annesiM vA tasahimAdiyANaM vocchedaM kareja Aya-para-ubhayasamatthANA ekkatomiliyANa dosA havejja / aha saMkaMti ete rAto militA kiM puNa anAyAraM kareja, saMkite cauguruM, nissaMkite mUlaM / geNhaNAdiyA dosA tamhANo rAto itthINaM dhammo kaheyavyo / bhave kAraNaM[bhA.2434] bitiyapadamaNappajjhe, nAtIvagge ya sannisenAsu / NAtAcAruvasagge, ranno aMtepurAdIsu / / cU- aNavajjho vA nAtivagaM vA so cirassa gato tAhe bhaNeja - rattidhammaM kaheha, tAhe so kaheja-varaM; koi dhammaMpavvajaM vA paDivajejja / sAvaga-sejAtara-kulesuvAasaMkaNi suaduTThasIlesu vAnAyAyAresu / uvasaggo vA jahAaMtepuri abhivutto / ahavA-rAyA bhaNeja-aMtepurassa me dharma
Page #520
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-570, bhA. 2434] kaheha, tAhe akkhejja / / tasthimaM vidhAnaM[bhA.2435] naccAsaNNammi Thio, diTThimabaMdhaMto Isi va kiddhiisu| veraggaM purisavimissiyAsu kiDhigAjuyANaM vA / cU- nAsaNNe Thito, bhaNNi ya-dUre ThAyaha, mA ya me saMghaTTeha, tAsu dihi~ abaMdhato Isi vuDhAsu diTThI baMdheto veraggakaha kaheti, purisavimissANa vA kaheti / ahavA - savvA itthIo tAhe theravimissANa kaheti / / 2435 / / mU. (571) je bhikkhU sagaNicciyAe vA pariNiciyAe vA niggaMdhIe saddhiM gAmANuggAmaM dUijamAme purao gacchamANe piTTao rIyamANe ohayamaNasaMkappe ciMtA-soya-sAgarasaMpaviDhe karatalapalhatthamuhe aTTajjhANovagae vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA kareina asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhArei, uccAraM vA pAsavaNaM vA pariTTavei, annayaraM vA anAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kahaM kahei, kaheMta vA saatijti|| [bhA.2436]sa-gaNicayA sa-sissiNi, adhavA visa-gacchavAsiNI bhnnitaa| para-sissiNi para-gache, nAyavvA pr-gnninyciio| cU-sagaNiciyA, sasissiNI vA, sagacchavAsiNI vA / parasissiNI vA, paragaNavAsiNI vA parigaNicciyA / / 2436 / / [bhA.2437] purato va maggato vA, sapaJcavAte apaJcavAte ya / vacaMtANaM tesiM, caukkabhayaNA avoccatyaM / / cU-purota aggato Thito sAhU vaccati / ahavA- piTTato maggato Thito sAdhU vaccati // etya caubhaMgo imo[bhA.2438] purato vaccati sAdhU, adhavA pitRRNa ettha caubhaMgo / ahava na purao'vAo, piTTe vA ettha vA cturo|| cU-purato sAdhU vaccati no mggto|no purato maggao vaccati / bahUsupurato vi maggato vi| no purato no maggato pakkhApakkhI suNNo vA / ahavA - imo caubhaMgo-purato sAvAyaM, no piTThato / no purato, piTuMto sAvAyaM / purato vi sAvAyaM, piTTato vi sAvAtaM / no purato no piTTato sAvAtaM / nibbhae "abvoccatthaM" gaMtavvaM - purao sAdhU, piTThato saMjatIto / / {bhA.2439] bhayaNapadANa catuNhaM, annatarAteNa sNjtiishite| ohatamanasaMkappo, jo kuja vihAramAdINi // cU-saMjatisahio jati ohiyamaNasaMkappo viharatikA / / [bhA.2440] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tadhA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, ete tu pade vivajejjA / / cU-so puNa kiM ohayamaNasaMkappo viharati ? bhaNNati[bhA.2441] addhitikaraNe pucchA, kiM kahiteNaM aniggahasamatthe / dukkhamaNAe kiriyA, siTTe sattiM na hAvessaM //
Page #521
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-8/571 cU- tAo ohayamaNasaMkaSpaM daTTu pucchaMti, jedR'jo ? kiM adhiti sareha ? tAhe saMjatI bhaNejjA - jo niggahasamatyo na bhavati tassa kiM kahieNa ? tAhe saMjatIo bhAMti - "dukkhe anAte kiriyA na kajjati, mAe puNa dukkhapaDiyAro soDhA, appaNI sattiM na hAvessaM / evaM bhaNite taha vi gAraveNa akaheMte saMjatIto imaM bhaNaMti - 34 [mA. 2442] amha vi kareti aratI, sUitadukkhaM imaM asIsaMtaM / iti anurataM bhAvaM, nAtuM bhAvaM padaMseti / / cU- asIsaMtaM akahijjataM / tAo amugatabhAvAo nAuM abbhuTThadhammo appaNo bhAvaM daMseti / AkAravikAraM karejja / evaM saparobhaya- samutthAdosA bhavaMti / kiM cAnyat [mA. 2443 ] paMthe ti navari nemmaM, uvassagAdIsu esa ceva gamo / nissaMkitA hu paMthe, icchamanicche ya vAvattI // - nibhamettaM nemaM tANa purato, no uvassae vi ohiyamaNasaMkaSpeNa acchiyavvaM, saMjatI jai icchati tAhe cAritravirAhaNA, jai no icchai tAhe saMjayassa AyavirAhaNA, ciMtAe vehAnasaM kareja // kAraNe [bhA. 2444] bitiyapadamaNappajjhe gelaNNuvasagga-duvidhamaddhANe / uvadha sarIra - teNaga, saMbhama-bhaya-khetta saMkamaNe || cU- aNappajjho ohayamaNasaMkappo bhave // gelaNe imaM - [mA. 2445] pAuggassa alaMbhe, egAgi- gilANa khaMtiyAdisu vA / iMDigamAuvasaggA, mujheja kathaM ca iti ciMtA / / cU- gilANapAuggaM na labbhati tAhe adhitiM karejja / khaMtiyAdisu vA gilANIsu vA adhitiM kareja / uvasagge imaM DaMDieNa uvasaggijaMto uvasaggijaMtIsu vA ciMtaM kareja, uvasagge iMDieNa appaNI saMjatINa vA uvasagge kIraMti kahaM mucejjAmo tti cirtata karejja / / "uvahI sarIrateNaga" tti asya vyAkhyA [bhA. 2446] uvadhI sarIra cArita bhAva mucceja kiha nuhu avAyA / vavasAyasahAyassa vi, sayatI cittaM dhitimato vi // cU-uvadhIteNagA sarIrateNagA ya / saMjatINa vA cArittateNagA / kahiM etehiMto aviggheNa nityareja / erise kajje samatyassa vi cittaM sIdati // [mA. 2447] parisaMto addhANe, davaggibhayasaMbhamaM ca nAUNaM / vohimecchabhae vA iti ciMtA hoti egassa // cU- addhANe parissaMto taNhA khuhatto vA addhANaM kahaM nittharejja / dagavAhasaMbhame aggisaMbhame bhayAdisaMbhame vA ciMtA bhavati / vohiyamecchabhaeNa vA ciMtAparo bhavejja || idAnaM " khettasaMkameNa" tti dAraM [ bhA. 2448] niggaMthINaM gaNadhara parUvaNA khettapehaNA vasadhI / sejjAtara vIyAre, gacchassa ya ANaNA dArA // cU- eriso saMjatINaM gaNadharo bhavati - [mA. 2449 ] piyadhamme daDhadhamme, saMvigge'vajra oyateyaMsI /
Page #522
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-571 [bhA. 2449] saMgahuvaggaha- kusalo, suttatthavidU gaNAdhipatI // cU- piyadhammo nAmege no daDhadhamme / evaM caubhaMgo / tatiyabhaMgillo gaNadharo / saMviggo davve bhAve ya / davve migo, bhAve saadhuu| saMsArabhauvvaggo mA kato vi pamAeNa chalijjIhAmi tti satatovautto acchati / vajraM pAvaM tassa bhIrU / oyateyassi tti / / [bhA.2450] Aroha-parINAho, citamaMso iMdiyAi'paDipuNNo / aha oyo teyo puNa, hoi anottappatA dehe // cU- usseho Arodde bhaNNati, vitthAro pariNAho bhaNNati, ete jassa do vi tullA, ciyamasobaliyasarIro, iMdiyapaDipuNNo no vipaliMdio, na cakkhuvigalAdItyarthaH / aheti- esa oo bhaNNati / tejo sarIre / aNottappattA "trapUSa" lajjAyAM (a ] lajjanIyamityarthaH / vatthAdiehiM jo saMgrahakaro, osahabhesajjehiM uvaggahakaro, kriyAparo kusalo, sutatthe jANaMto vidU bhaNNati / erisa gaNAhivatI bhaNNati / / gaNadharaparUvaNe tti dAraM gataM / idAnaM "khettapehaNe" ti dAraM 35 [ bhA. 2451] khettassa u paDilehA, kAyavvA hoi AnupubIe / kiM vaJcatI gaNadharo, jo vahatI so taNaM carai // dhU- khettapaDilehaNakamo jo so ceva aannuputhvii| saMjatINaM khettaM saMjatehiM paDilehiyavvaM no saMjanIhiM, tattha vi gaNadhareNa / codagAha - kiM vaJccati gaNadharo ? ucyate - jo vahatI so taNaM carati / evaM jo gaNabhogaM bhuMjati so savvaM gaNaciMtAbharaM vahati / / [bhA. 2452 ] saMjatigamaNe gurugA, ANAdI sauNi-pesi-pellaNatA / tucchAlobheNa ya AsiyAvaNAdI bhave dosA // cU-saMjatIo khettapaDilehagA gacchaMti, to Ayariyassa cauguruM ANAdiyA ya dosA / jahA sauNI vIrallassauNassa gaMmA bhavata, evaM tAo vi duTThagammAo bhavaMti / savvassa abhilasaNijjA bhavaMti, maMsapesi vva visayatthIhi ya pellijjaMti / tucchaM svalpaM, tena vi lobhijaMti / AsiyAvaNaM haraNaM, evamAdi dosA bhavaMti // [bhA. 2453] tuccheNa vi lohijjati, bharuyacchAharaNa niyaDisaDeNaM / nitanimaMtaNa vahaNe, ceiyarUDhANa akkhivaNaM // cU- bharuyacche rUvavatIto saMjatIo daddhuM AgaMtugavaNiyao niyaDisaDittaNaM paDivaNNo, vIbhiyAgamaNakAle pavvattiNiM vinnaveti / vahaNaTThANe maMgalaTThAnaMtAdi vivattemi, saMjatIo paTTaveha / paTThaviyA / vahaNe ceiyavaMdaNaTThA ArUDhA / payaTTiyaM vahaNaM / "akkhivaNaM" ti evaM haraNadosA bhavaMti / / 2453 / / [ bhA. 2454 ] emAdikAraNehiM, na kappatI saMjatINa paDilehA / gaMtavvaM gaNadhareNaM, vihiNA jo vaNNito puvviM // dhU- puvvati - ohnijuttiie| dAraM / idAniM "vasahi" dAraM[mA. 2455] ghaNakuDDA sakavADA, sAgAriya bhagiNimAu peraMte / nippaccavAya joggA, vicchiNNa purohaDA vasadhI //
Page #523
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-8/571 cU- pakkiTTagAdi ghaNakuDDA, saha kavADeNa sakavADA, sejjAtaramAtubhagiNINaM je ghare te saMjativasahIe perateNa ThitA, duTThateNagAdi paJcavAyA natthi, mahaMta purohaDA y|| [bhA.2456] NAsaNNa nAidUre, vidhavA-pariNatavayANa pddiseve| majjhattha vikArANaM, akutUhalabhAvitANaM ca // cU-vihavA raMDA, pramahaMtA pariNatavayA, majjhatthA na kaMdappasIlA, gItAdivigArarahitAto, saMjatINa bhoyaNAdikiriyAsu akotuA, dhamme sAdhusAdhuNIhiM vA bhAvitA erisA paDiseve savAsiNIo // vasahi tti gataM / / idAni "sajAyare" tti dAraM[bhA.2457] guttAguttaduvArA, kulaputte sattimaMta gaMbhIre / bhIta parisamaddavite, ajjAsajjAyare bhnnitaa|| cU-kulupatte ti tinnipadA paDhiyasiddhA || so ya imo[bhA.2458] bhoiya-mahayaramAdI, bahusayaNo pellao kulINo ya / pariNatavao abhIrU, anabhiggahito akohallI // dhU- sattimaMto mahaMtamavi paoyaNaM ajja vasahI uppanne paoyaNe abhirU anbhigghitmicchNto| sesaM kNtthN| iyANiM "vIyAre"tti, anAvAyamasaMlogAdI catuNDaM bhaMgANaM tesiM kayamo pasattho? tesiM ki viyArabhUmI ? aMto pasatthA, bAhiM pasatthA ? bhaNNati[bhA.2459] vIyAre bahi gurugA, aMto viya taiyavajjate ceva / tatie vi jattha parisA, uti vesitthiyAo y|| cU- ussaggeNa saMjatINaM aMto viyArabhUmI, jai bAhiM viyArabhUmI gacchaMti to Ayariyassa cauguruM / aMto tatiyabhaMge anunnAya, tattha vihI-AvAM aMto vi sesabhagesu cauguruM / tatie vi jai purisA AvayaMti vesitthiyAo ya tahAvi cuguruN|| [bhA.2460] jatto dussIlA khalu, vesitthi napuMsa hetu tericchaa| sA tu disA paDikuTThA, paDhamA bitiyA cautthI ya / / cU-paradArAbhigAmI dussIlA heTovAsaNaheuMjatthaloyakarA ThAaMti jatya yavANarAdi tiriyA baddhA ghiTuMti tattha ime uveti / / [bhA.2461]cAra bhaDa ghoDa meMThA, solaga taruNA ya je ya dussIlA / ubmAmitthI vesiya, apumesu ya eMti tu tdtttthii|| . cU-paMcAlavaTTAdi ghoDA, solA turagapariyaTTagA, ubbhAmagavesitthiya apumesu ya tadaTThiNo anne vA Agacchati / / "heTuM"tti asya vyAkhyA[bhA.2462] heuvAsaNaheuM, negAgamaNammi gahaNa uddddaaho| vAnara mayUra haMsA, chglg-sunngaadi-tericchaa| cU-gujjhAdesovAsaNaheuM te jati udiNNamohA saMjati geNhaMti to uDDAho / "tericchi' tti asya vyAkhyA- "vAnara" pacchaddhaM / ete kila itthiyaM abhilasaMti / / [bhA.2463] jai aMto vAghAto, bahiyA siMtatiyayA anunnnnaataa| sesA nANunnAyA, ajANa viyaarbhuumiio||
Page #524
--------------------------------------------------------------------------
________________ 37 uddezaka : 8, mUlaM-571, [bhA. 2463] cU-bahiyA vi itthiyAvAto tatiyabhaMgo to anunnnnaao| idAni "gacchassa ANaNa' tti dAraM[bhA.2464] paDilehiyaM ca khetaM, saMjativaggassa ANaNA hoti| nikAraNammi maggato, kAraNa purato va samagaMvA / / cU- jayA khettAo khettaM saMjatIto saMcArijaMti tadA nibhae nirAbAhe sAdhU purao ThitA tAo ya maggato ThitA Agacchati / bhayAtikAraNe puNa sAdhU purato maggato pakkhApakkhiyaM vA samaMtao vA ThiyA gacchaMti // [bhA.2465]nippaccavAya-saMbaMdhi-bhAvite gnndhrppbitiy-ttio| neti bhae puNa satyeNa, saddhiM katakaraNasahito vaa|| dhU-saMjatINa saMbaMdhiNo je saMjatA tehiM sahito gaNadharo appabitio appatatio vA nippaccavAe neti| sapaJcavAe sattheNa saddhiM neti / jo vA saMjato sahassajohI satthe vA kayakaraNo tena sahito neti|| [bhA.2466] ubhayahAtiniviTuM, mA pelle vaiNi tena purege| taMtu na jujjati avaNaya, viruddha ubhayaM ca jtnnaae| ca-ege AyariyA bhaNaMti - purato vi ThiyA saMjatIto gacchaMtu / kiM kAraNaM ? Aha - kAiyasaNNAniveDhe saMjayaM mA vaiNI pellihiti, so vA vaiNiM, tamhA purao gakchaMtuM / " taM na juJjati / kamhA? tAsiM aviNato bhaNati, logaviruddhaM ca / tamhA ubhayaM jayaNAe karejja / kA jayaNA? jattha ego kAiyaMsaNNaM vosirati tattha savve viciTThati, tato viciTuMte dadrumaggato ceva ciTuMti, tAo vi piTTato sarIraciMtaM kareti / evaM dosA na bhavaMti // mU. (572) je bhikkhU nAyagaMvA anAyagaMvA uvAsayaM vA anuvAsayaM vA aMto uvassayassa addhaM vA rAti kasiNaM vA rAti saMvasAvei saMvasAveMtaM vA sAtiJjati // mU. (573) je bhikkhU nAyagaMvA anAyagaMvA uvAsayaM vA anuvAsayaM vA aMto uvassayassa addhaM vA rAti kasiNaM vA rAtiM paDiyAikhaina paDiyAikkhaMtaM vA saatijjti|| -"nAyago" svajano, "anAyago" asvajanaH, "uvAsago" zrAvakaH, iyaro anuvAsago / "addhaM" rAtIe do jAmA, "vA" vikappeNa egaMvA jAma, caurojAmA kasiNArAtI, vA vikappeNa tinni jAmA / egavasahie saMvAso "vasAhi" tti bhaNAti, annaM vA anumodati / jo taM na paDisedheti, annaM vA apaDiseghaMtaM anumoyati tassa cauguru / [bhA.2467] nAtagamanAtagaMvA, sAvagamassAvagaMca je bhikkhuu| addhaM vA kasiNaM vA, rAtiM tU saMvasANAdI / / khU-ANA anavasthiyA dosA / / [bhA.2468] sAdhu uvasamANo, uvAsato so vatIya avatI vA / so puNa nAtaga itare, eva'nuvAse vido bhNgaa|| dhU- sAdhu uvAsatIti uvAsago, thUlagapANavahAdi vatA jena gahitA so vatI, iyaro avatI / so duviho vi sayaNo asayaNo ya / evaM anuvAsae vido bhaMgA / "bhaMgA' iti prakArA
Page #525
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38 ityarthaH / nizItha chedasUtram -2-8/573 imaM puna suttaM itthaM paDucha [ bhA. 2469 ] itthiM paDuna suttaM, sahiraNNa sabhoyaNe ca AvAse / jati nissAya jevA, mehuNa- NisibhoyaNe kujjA ! - jai itthI uvasagge saMvasati, saityIo vA puriso, anitthIo vA sahiranno, gahiyabhattapANo jo, ete sAdhuvasahIe AvAseti, rAto sAdhuM vA paDucca AgatA vasadhiThiyA mehuNaM kareMti rAto vA bhuMjati, eesu suttaNivAtoGkA / etaddosavippamukke purise / / kahaM puna addharAie egaM vA jAmaM tinni vA jAmA saMbhavaMti ? - [bhA. 2470] jati pattA tu nisIdhe, pae va nitesu addhamannayare / egataramubhayato vA, vAghAteNaM tu addhanisiM // cU- jai aDDarate vA egammi vA jAme gate tihiM vA jAmehiM gatehiM pattA haveja "egatara" tti gihatthA saMjatA vA, "ubhaya'tti gihatthA saMjatA ya / evaM vAghAyakAraNeNa vA appaNo vA rutIe pae niggacchaMtANa addhanissAdi saMbhavo bhavati // gihiNA saha vasaMtANaM ime dosA [ mA. 2471] sAgAriya adhikaraNe, bhAsAdosA ya vAlamAtaMke / Auya - vAghAtammiya, sapakkha- parapakkha teNAdI || cU-kAiyasaNNAvosiraNe udagassa abhAve kAraNato moyAyamaNeNa vA pAdapamajaNe vA sAgAriya bhavati, AujjovaNavaNiyAdi adhikaraNaM / ahavA - niMtAniMte calaNAdisaMghaTTite " adhikaraNaM" kalaho havejja. jati saMjatibhAsAhiM bhAsaMti to gihatthA geNhaMti | aha gAratthiyabhAsAhiM bhAsati to asaMjato voliMti / so gihattho sappeNa khaito AyaMkeNa vA mato adhAyukAleNa vA mato tAhe saMkA // [bhA. 2472] kiMcaNa aTThA eehiM, ghAtito grahaNa- dosa-gamaNaM vA / anne vA vi avahite, saMkA gahaNAdiyA dosA / / cU- nUnaM eyassa gihatthassa kiMcaNaM Asi taM Ayu saMjaehiM uddavio, geNhaNAdiyA dosA / " sapakkhe" tti koi seho aseho vA abyuTThadhammo taM hiraNNaM jANittA taM se hariDaM nAsejjA / eyaM gamaNaggahaNaM / "parapakkhe" tti sahiraNNagaM jANittA taM gihatthaM anno koi gihI hareja tAhe saMjatA saMkijjati / tAhe so rAyakulaM gaMtuM kaheja, saMjaehiM me hiraNNaM AsiyAviyaM / tattha gemhaNAdiyA dosA / AdiggahaNAto vA ubhayaM harejja / / jamhA ete dosA [bhA. 2473] tamhA na saMvasejjA, khiSpaM nikkAmate tao te u / je bhikkhUna nikkhAme, so pAvati ANamAdINi / / cU- nikkhamaNaM nippheDaNaM, "tato" tti AzrayAt, te iti gRhasthAH sAdhUhiM vattavvA "niggacchaha "tti // bhave kAraNaM [ bhA. 2474] bitiyapadaM gelaNNe, paDiNIe tena sAvayabhae vA / sehe addhANammiya, kappati jataNAe saMvAso // - gilANar3A vejo Anito, paDinIe vA uvaddaveMte koti biijo Anijjati / evaM
Page #526
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 8, mUlaM-573, [bhA. 2474] tenasAvayabhaesu vA seho vA jAva na pavvAvijjati, addhANIe vA saha AgataM na nikkhAme "addhANapavaNNA vA samagaM paviThThA" || [bhA.2475] AgaMtugaMtu vekhaM, annaTThANAsatI ya sNvste| paDiNIe tu gihINaM, alliyati gihI va aaneti|| khU-gatArthAH / jayamA jahA adhikaraNaM uDDAhAdI na bhavaMti tahA jayaMtItyarthaH / / mU. (574) je bhikkhU nAyagaMvA anAyagaMvA uvAsayaM vA anuvAsayaMvA aMto uvassayassa addhaM vA rAti kasiNaM vA rAti saMvAsAveti, taM paDucca nikkhamati vA pavisati vA, nikkhamaMtaM vA pavisaMtaM vA sAtiJjati / / khU-"paDucca"ttijAhe sogihattho kAiyAdiniggacchati tAhe saMjato vi ciMtate "esa kAiyaM gato ahamavi eyannissAe kAiyaM gacchAmi, uhAveti vA ehi, vccaamo| [bhA.2476] saMvAse je dosA, nikkhamaNa-pavesaNammite cev| . nAtavvA tu matimatA, puvve avarammi ya pdmmi|| dhU-je saMvAse adhikaraNAdI dosA bhavaMti te niggacchaMte vi / / ime adhikatarA[bhA.2477]gihisahito vA saMkA, ArakkhigamAdi geNhaNAdIyA / ubhayAcaraNadavAsati, avnnnn-apmjjnnaadiiyaa|| ghU-gihatthasahito tti kAuM corapAradArio tti kAuM saMkA bhavati, tAhe daMDavAsiyAdIhiM geNhaNAdI dosA / kAiyasaNNA-ubhayaM, taMvosiratodavAdi asatIe uDDAho logoavaNaMbhAsati, pAdathaMDilAdI ya na pamjati sNjmviraahnnaa|| mU. (575) je bhikkhUrannokhattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM samavAesuvApiMDa-niyaresu vA iMda-mahesu vA khaMda-mahesu vA rudda-mahesu vA muguMda-mahesu vA bhUta-mahesu vA jakkha-mahesu vA nAgamahesu vA dhUma-mahesu vA ceiya-madahesu vA rukkha-mahesu vA giri-mahesu vA dari-mahesu vA agaDamahesuvA taDAga-mahesuvA daha-mahesu vA nadi-mahesu vA sara-mahesu vA sAgara-mahesuvA Agara-mahesu vA aNmayaresu vA tahappagAresu viruvaruvesu mahA-mahesu asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA saatijti|| dhU-khattiya iti jAtiggahaNaM, mudito jAti-suddho, pitimAdieNaabhisitto muddhAbhisitto, samavAyo goTThimattaM, piMDanigaro dAibhattaM, piti-piMDapadAnaM vA piMDanigaro, iMdamaho, khaMdho skaMda kumAro, bhAgineyorudraH, mukuMdo baladevaH, cetitaMdevakulaM, kahiM ci rukkhassa jattAkIraigiripabvaie jattA, nAgadarigAdi dhAuvAyavilaM vA sesA pasiddhA / etesiM egatare mahe jattha ranno aMsiyA, pattegaM vA ranno bhatte jo geNhati kaa|| [bhA.2478] samavAyAI tu padA, jattiyamettA u AhiyA sutte| tesiM asanAdINaM, geNhaMtA''NAdiNo dosaa|| [bhA.249] gaNabhattaM samavAo, tattha na kappaM jahiM nivssNsii| pitikAlo piMDanivedaNaM tu nivanIyasAmaNNo / / dhU-pitRpiMDapradAnakAlo madhA (yathA] zrAddheSu bhavati / [bhA.2480] iMdamahAdIesuM, uvahAre nivassa janavatapure vaa|
Page #527
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-8/575 vitimissito na kappati, bhaddaga-paMtAdi dosehiM / cU-iMdAdINamahesujeuvahAra nijaMti balimAdiyAjanenapureNavA, tejai mivapiMDavaimissito na saMkappaMti, bhadrapaMtAdiyA dosA / / [bhA.2481] ranno pattegaMvA, vi hoz2a ahavA vi missitA tetu| gahaNAgahaNegassa u, dosA u ime pasanaMti / / dhU-annasaMtiyaMgeNhaMti, rannosaMtiyassa aggahaNaM / aharannassegasaMtiyassa vAgahaNe aggahaNe vidosA / / gahaNe duvidhA - bhadda-paMtadosA ime[bhA.2482] bhaddago taNNIsAeSa paMto gheppaMta davaNaM bhaNati / aMto ghare icchadha, iha gahaNaM dudhmmotti|| cU bhaddato ciMteti eeNa uvAeNa geNhaMti tAhe abhikkhaNaM samavAyAdisaMkhaDIto kareti, logeNa vA samaM pattegaM vA / paMto tattha samavAyAdisugheppaMtaM dahNa bhaNati-aMto mama gharena icchaha iya mama saMtiyaMjanavayabhatteNasaha geNha, aho ! duTThadhammo, tato so ruttttho|| [mA.2483] bhattovidhivocchedaM, Nivvisaya-caritta-jIvabhedaM vA / egamanegapadose kujA patthAramAdINi / / ghU- mattAdI vocchedaM kareja, mA etesiM ko uvakaraNaM deja, Nivvisae vA kareja, carittAo vA bhaMseja, jIviyAo vA vavaroveja, egassa vA padusseja anegANa vA / kula-gaNa-saMghe vA patthAraM karejja // ime agahaNe dosA[bhA.2484] tesu ageNhatesU, tIse parisAe evamuppajje / ko jANati kiM ete, sAdhU ghettuM na icchaMti // ghU-sAdhUhiM ageNhaMtehiM tIse goTTi parisAe evaM cittamuppajjati ko puna kAraNaM jANeja, kimitikasmAddhetorityarthaH // [bhA.2485] itaresiM gahaNammI, niva-collaga-vajaNe jnaasNkaa| jAtIdosaM se te, jANaMtAgaMtao soy|| dhU-iyare goTijayaNA tesiM collagassa gahaNe nivacollagassa vaJjaNejaNassaAsaMkA bhavati - ete sAdhu nUnaM se hInajAtitti jANaMti dosaM / so ya tattha AgaMtugo karakaMDuvat / janena dhUsiyaM, rannA uvAladdhaM, tAhe paduTTo bhattovahivocchedAdie dose kareja // [mA.2486] tamhA na tattha gamaNaM, samavAyAdIsu jattha ranno u / pattegaM vA bhattaM, annena janena vA missaM // dhU-goSTiyasamavAyabhattesu vA patteyabhaI kulagaNasammissaMvA ranno no geNhe / / [bhA.2487] bitiyapadaM gelaNNe, nimaMtaNA dabbadullabhe asive| omoyariyapadose, bhae ya gahaNaM anunnaatN|| dhU-AgADhe gelaNNe annato na labmati tAhe gheppaMti, abhikkhaNaM nimaMtamANassa ghettuMpasaMgaM vAreMti, jaM vA se nasthi taM maggati, dullabhaM davvaM ca annato natthi, asivagahiyA anne gihA, no rnno|ome ranno gehelabhati, annoadhikatarorAyApaduddo, annatobohigAdibhayaM, evamAdiehiM
Page #528
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 8, mUlaM-575, [bhA. 2487 ] kAraNehiM gahaNaM anunnAyaM // yU. (576) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM uttara- sAlaMsi vA uttaragihaMsi vA rIyamANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijati // cU-atthAnigAdimaMDavo uttarasAlA, hayagayANa vA sAlA uttarasAlA, mUlagihamasaMbaddhaM uttara gihaM / [bhA. 2488] uttara- sAlA uttara - gihA ya ranno havaMti duvidhA tu / gaNagaNe tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM / / sAlatti navari nemaM, ujjANa-pavesaNa savvahiM vajje / sAlANaM puNa gahaNaM, hatAdi hitaNaTThamAsaMkA // [bhA. 2489 ] cU- nibhamettaM " nemaM" udAharaNamAtraM, hayAdi hite naTTe vA saMkA bhavati / kalle ettha saMjayA AgayA, tehiM haDaM haDetu vA annesiM kahiyaM, tehiM vA haDaM // uttarasAlAgihANaM" imaM vakkhANaM[bhA. 2490 ] mUlagihamasaMbaddhA, gihA ya sAlA ya uttarA hoMti / jattha va na vasati rAyA, pacchA kIraMti jAva'NNe || cU- jattha vA kIDA puvvaM gacchati na vasati te uttarasAlAgihA vattavvA / je vA pacchA kIraMte te uttarasAlAgihA / etesu ThANesu mIsaM amIsaM vA jo geNhati te ceva dosA / taM caiva pacchittaM / taM ceva bitiyapadaM // 41 mU. (577) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM haya-sAlAgayANa vA gayasAlAgayANa vA maMta- sAlAgayANa vA gujjha-sAlAgayaNa vA rahassa-sAlAgayANa vA mehuNa-sAlAgayANa vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggArhataM va sAtijjati / / cU- hayagayasAlAsu hayagayANa uvajevaNa piMDamAniMya deti, tattha rAyapiMDo aMtarAyadoso ja sesasAlAsu paTThA bhattA | ahavA suttA'bhihiyasAlAsu ThitAdINa aNAhAdiyANa bhattaM payacchaMti / jo gehati GkA / [ bhA. 2491] hayamAdI sAlA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / gaNagahaNe tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM / / - ranno rAya piMDoti na geNhati, ananesiM geNhati ? je IsarAdiyA daMsaNapaTTge ANeMti / annesiM tassa gahaNasaMbhavo bhavati // mU. (578) je bhikkhu ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM sannihi-sannicayAo khIraM vA dahiM vA navanIyaM vA sappiM vA gulaM vA khaMDa vA sakkaraM vA macchaMDiyaM vA annayaraM vA bhoyaNajAtaM paDiggAheti, paDiggAhetaM vA sAtijjati // cU- sannihI nAma dadhikhIrAdijaM viNAsi davvaM, jaM puNa ghaya-tella-vattha- patta - gula-khaMDa-sakkarAiyaM avinAsi davvaM, ciramavi acchai na viNassai, so scto| viDaM kRSNalavaNaM, sAmudrakAdi udbhijjaM / [bhA. 2492] sannidhisannicayAto, kIrAdI vatthapattamAdI vA /
Page #529
--------------------------------------------------------------------------
________________ 42 nizItha - chedasUtram - 28/578 gaNagahaNe tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM / [bhA. 2493] odaNa- gorasamAdI, vinAsi davvA tu sannidhI hoMti / sakuli-tella-ghaya-gulA, avinAsI saMcaiya davvA // cU- "sakkulI" parpaTiH // mU. (579) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM ussaTTha-piMDaM vA saMsaTThapiMDa vA anAha-piMDaM vA kiviNa-piMDaM vaNImaga-piMDaM vA paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijati taM sevamANe Avajjai cAummAsiyaM parihAraTThANaM anugdhAiyaM // [bhA. 2494] osa ujjhiya dhammie u saMsaTTe sAvasese su / vaNimaga jAtaNapiMDo, anAhapiMDe abaMdhUNaM // - UsaTTe ujjhiya dhmmie| saMsattapiMDo bhuttAvasesaM / vaNimagapiMDo nAma jo jAyaNavittiNo, dAnAdi phalaM lavittA labhaMti, tesiM jaM kaDaM taM vaNimagapiMDo bhaNNati / anAhA abaMdhavA, tesiM jo kao piNddo| etesiM jo geNhati vA // [bhA. 2495 ] etesAmaNNataraM, je piMDaM rAyasaMtiyaM giNhe / te ceva tatya dosA, taM caiva ya hoi bitiyapadaM / / dhU- dosA te ceva, bitiyapadaM // uddezakaH-8 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizothasUtre aSTamoddezakasya (niryuktI yuktaM) bhASyaM, evaM cUrNiH samAptA / uddezaka:- 9 cU- aDamuddesagassa aMtamasutte patthivapiMDavicAro, ihAvi navamassa Adisutte so cevaadhikto| esa saMbaMdho mU. (580) je bhikkhU rAyapiMDaM geNhai, geNhataM vA sAtijati // mU. (581) je bhikkhU rAyapiMDaM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / [bhA. 2496] patthiva-piMDa'dhikArI, ayamavi tasseva esa navamassa / so katividhotti vA kerisassa ranno vivajjo u // cU. so kativiho piMDo ? kerisassa vA ranno vajjeyavvo / [bhA. 2497 ] jo muddhA abhisitto, paMcahi sahio pabhuMjate rajjaM / tassa tu Do vajjo, tavvivarIyammi bhayaNA tu // - suddhaM paraM pradhAnamAdyamityarthaH, tassa AdirAiNA abhisito muddho muddhAbhisitto, senAvai amacca purohiya seTThi satthavAhasahio rajjuM bhuNjti| eyassa piMDo vajjaNijjo / sese bhayaNA / jati atha doso to vajre, aha natthi doso to no baje // [bhA. 2498 ] mudite suddhabhisitto, mudito jo hoti joNito suddho / abhisitto ca parehiM, sayaM ca bharaho jadhA rAyA //
Page #530
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM-581, [bhA. 2498] dhU- muie muddhAbhisitte / muite, no muddhAbhisitte / no muie, muddhAbhisatte / no muite no muddhAbhisitte / muito jo udito udiyakula-vaMsa-saMbhUto, ubhayakulavisuddho, muddhAbhisitto mauDapaTTabaMdhena pi (pa] yAhiM vA appaNA vA abhisitto jahA bharaho / esa muddhaabhisitto|| [bhA.2499] paDhamaga-bhaMgo vajo, hotu va mA vA vi je tahiM dosaa| sesesu hoti piMDo, jahiM dosA taM vvjNti|| khU-paDhamabhaMgo vajjo, sesa-ti-bhaMge apiMDo, apiMDe vijastha dosA so vaJjaNijjo // rAya-piMDassa imo bheo[bhA.2500] asanAdiyA cauro, vatthe pAe ya kaMbale ceva / pAuMchaNagA ya tahA, aTThaviho rAya-piMDo u|| [bhA.2501] aTThavidha-rAya-piMDe, annatarAgaMtu jo paDigAhe / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU-annataraM jo geNhatikA / ANAdiyA ya dosaa|| [bhA.2502] Isara-talavara-mADaMbiehiM seTTIhiM satthavAhehiM / nitehi ya anitehi ya, vAghAo hoi bhikkhussa / / [bhA.2503] IsarabhoiyamAdI, talavarapaTTeNa talavaro hoi / veMTaNabaddho seTThI, paccaMtaNivo tu mADaMbI / / cU- daza aizvarye, aizvaryeNa yuktaH IzvaraH, so ya gAmabhotiyAdipaTThabaMdho / rAyapratimo cAmaravirahito talavaro bhaNNati / jammi ya paTTe siriyA devI kajati taM veMTaNagaM, taM jassa rannA anunnAtaM so seTTI bhaNNati / jo chiNNamaMDavaM bhaMjati so mADaMbio, paccaMtavisayaNivAsI rAyA mADaMbio jo sarajje pararajje ya paJcabhiNNAto / satyaM vAheti so satyavAho / / [bhA.2504] jA niti iti tAva'cchaNe u suttaadibhikkhprihaannii| rIyA amaMgalaM ti ya, pellA haNaNA iharadhA vaa|| cU- etehiM evamAdIehiM pavisaMtehiM vA nikkhamaMtehiM vA vAghAto bhikkhussa bhavati / Asahatthi-pAya tti-rahasaMghaTTe pavisaMtassa bhAyaNANi bhijjeja / annataraM vA iMdiyAjAyaM lusejja / aha jAva te atiti niti vA tAva udikkhaMte to suttatthabhikkhAparihANIya bhavati / iriovauttassa abhidhAo bhavati, AsAdi nirikkhaMtassa saMjamavirAdhanA, kassa "amaMgalaM"ti kAuMassAdiNA pellaNaM, kassAdiNA vAghAtaM dejjA / "iharaha''tti - janasammadde ahAbhAveNaM pellaNaM ghAto vA bhave // ahavA - tatthime dosA[bhA.2505] lobhe esaNaghAto, saMkA tena napuMsa itthI y| icchaMtamanicchaMte, cAtummAsA bhave gurugaa| [bhA.2506] annatya erisaM dullabhaM ti geNhe anesaNijjaM pi / annena vi avaharite, saMkejati esa teNo tti / / [bhA.2507] vAghAto sajjhAe, sarIravAghAta bhikkhvaaghaato| rAkhattiya caubhaMgo, itthaM vAghAtadosA ya / /
Page #531
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 29/581 cU- rAyakulagharaM paviTThassa aMtepuriyAhiM ukkosaM davvaM nINiyaM, taM ca anesaNijjaM / so ciMteti annattha erisaM natthi, dullabhaM vA davvaM, tAhe lobheNa anesaNijjaM pi geNhejjA / "saMkA tena "tti ranno vA ghare ucchuddhavippaiNNe annena vi avahaDe saMjato ArAtI tti saMkijjati / luddho vA appaNI ceva kae gehaNAdiyA dosA / athavA - teNago ciMteti eteNa liMgeNa paveso labbhihiti, liMgaM kAuM paviseja || "napuMsaitthiya'tti asya vyAkhyA [mA. 2508 ] alabhaMtA paviyAraM, itthi napuMsA balA pi geNhati / Ayariyakula- gaNe vA, saMdhe va kareja patthAraM / / cU- itthi - napuMsA tattha niruddhediyA virahitogAse balA vi sAhU geNheja, jati paDisevati caritavirAhaNA, aha tIe bhaNito necchati tAhe sA kUveja - esa me samaNo balA geNhati, tassa paMtAvaNAdiyA dosA / evaM Aya-para- ubhayamutthA ya dosA bhavaMti / ahavA - ruTTho rAyA Ayariyakula- gaNa - saMgha- patyAraM karejja || [ bhA. 2509 ] anne vi hoMti dosA, AiNNe gummarayaNamAdIyA tannIsAe paveso, tirikkha maNuyA bhave duTThA // - rayaNAdi -Ai gummiya tiTThANaillA aibhUmiM paviTTho tehiM gheppai hammati vA, tannIsAe vA avaharaNaTThA anno pavisati, vANarAdi vA tiriyA duTThA tehiM uvaddavijjaMti, aNAriyapurisA vA duDDA vA haNaja || " AiNNe' tti asya vyAkhyA [ bhA. 2510 ] 44 - 4 AiNNe rayaNAI, geNhejja sayaM paro va tannIsa / gomaya - gahaNA haNaNA, rannA ya Nivedite je tu // cU- ranno vAvAo, ranno vA uvannIe jaM rAya paMtAvaNAi karissati // [bhA. 2511] cAriya-corAbhimarA, kAmI pavisaMti tattha tannIsA / vANara-taraccha-vagghA, micchAdi-narA va ghAtejA / / cU- ete sAdhuNissAe pavise / jati vi sAhussa paveso anunnAto tahA vi mecchamanuyA ayAgaMtA dhAeja || bhave kAraNaM / [ mA. 2512] duvidhe gelaSNammiya, nimaMtaNA davvadullabhe asive / omoyariyapadose, bhae ya gahaNaM anunnAtaM // cU- AgADhaM anAgADhaM ca / anAgADhe tikhutto maggiUNa jati na labmati tAhe panagaparihANIe jAhe cauguruM patto tAhe geNhaMti, AgADhe khippameva geNhati / "bhikkhaM geNhAhi" ti nimaMtio rannA, bhaNAti - "jai puNo na bhaNihisi to geNhAmo" nibbaMdhe vA geNhati / davvaM vA kiM ci dullabhaM tittamahAtittagAdI, asive vA annato alabbhamANe rAjakulaM vA asiveNa no gahiyaM tatya gehati / ome vA annato alabdhaMte, annammi vA asive, rAyA na paTuTTa, kumAre vA, tAhe ranno dharAto abhigacchaMto gehati / bohiga-meccha bhae vA tattha Thito geNhati / evamAdiehiM kAraNehiM gahaNaM rAyapiMDassa aNunnAtaM // mU. (582) je bhikkhU rAyaMtepuraM pavisati, pavisaMtaM vA sAtijati / / [mA. 2513] aMteuraM ca tividhaM, juNNa navaM ceva kaNNagANaM ca /
Page #532
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM-582, [bhA. 2513] ekkathaM pi ya duvidhaM, saTThANe ceva prtthaanne|| cU-ranno aMtepuraM tividhaM - ehasiyajovvaNAo aparibhujjamANIo acchaMti, eyaM juNNaMtepuraM / jovvaNayuttA paribhuJjamANoo navaMtepuraM / appattajovvaNANa rAyaduhiyANa saMgaho kannatepuraM / taM puNa khettato ekkokaM duvidhaM - saTThANe parahANe ya / saTThANatthaM rAyaghare ceva, paraTThANatyaM vasaMtAdisu ujjANiyAgayaM // [bhA.2514] etesAmananataraM, ranno aMteuraMtu jo pvise| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // [bhA.2515] daMDArakhiya dovArehi varisadhara-kaMcuijehiM / nitehi anitehi ya, vAghAto ceva bhikkhussa / / dhU- etIe gAhAe imaM vakkhANaM[bhA.2516] daMDadharo daMDArakkhio u dovAriyA u dAridvA / varisadhara-baddha-cippiti, kaMcugipurisA tu mhtrgaa|| cU-daMDagahiyaggahattho savvato aMtepuraM rkkhi|rnno vayaNeNa itthiM purisaMvAaMtepuraMnIneti pavesetivA, esa dNddaarkkhito|dovaariyaa dAreceva niviThThA rakkhaMti / varisadharAjesijAtamettANa ceva dobhAuyAcchejnaM dAuNaM gAlitA te vaDDitA | jAtamettANa ceda jesiM meliMtehiM cotiA te cippisA / ranno ANattIe aMtepuriyasamIvaM gacchaMti, aMtepuriyANattIe vA rannosamIvaM gacchaMti te kaMcuiyA |je ranno samIvaM aMtepuriyaM nayaMtiAneti vA riuNhAyaNhAtaMvA kahaM kaheMti, kuviyaM vA pasAdeti, kaheMti yaranno, vidite kAraNe annato vijaM aggato kAuMvayaMti, te mhtrgaa|| anne ya ime dosA[bhA.2517] anne vi hoMti dosA, AiNNe gummrynnitthiio| tannIpsAe paveso, tirikkha-maNuyA bhave duTThA / [bhA.2518] saddAi iMdiyatthovaogadosA na esaNaM sodhe / siMgArakahAkahaNe, egatarubhae ya bahu dosaa|| dhU-tattha gIyAdisaddovaogeNa iriyaM esaNaM vAna soheti, tehiM pucchito siMgArakahaM kaheja, tattha ya AyaparobhayasamutthA dosA / ime paraTThANe[bhA.2519] bahiyA vi hoti dosA, kerisiyA khnn-ginnhnnaadiiyaa| gabbo bAusiyattaM, siMgArANaM ca saMbharaNaM // __ca-ujjANAdiThiyAsukoisAdhUkougeNagaccheta, tecevaputvavaNiyAdosA, siMgArakahAkahaNe vA geNhaNAdiyA dosA, aMtepure dhammakahaNeNa gavvaMgaccheja, orAlasarIrovA gavvaMkareja, aMtepure pavese ubbhAtito'mhi hatthapAdAdikappaMkarete bAusadosA bhavaMti, siMgAreyasouMpuvbarayakIlite sareja / ahavA - tAo da8 appaNo puvvasiMgAre saMbharejja, pacchA paDigamaNAdi dosA haveja / / [mA.2520] bitiyapadamaNAbhogA, vasahi-parikkheva sejj-sNthaare| hayamAI duTThANaM, AvatamANANa kaJje va / / cuu-anaabhogennpvittttho|ahvaa-aNtepurNprtttthaanntthN sAdhuNAna nAtaM- "eyAoaMtepurio"
Page #533
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-9/582 tti, puvvAbhAseNa paviTTho ayANaMto / ahavA - sAhU ujANAdisu ThitA, rAyateuraM ca savvao samaMtA Agato pariveDhiya ThiyaM, annavasahi-abhAve yataM vasahiM aMtepuraM majheNa atiti niti vA |ahvaa-sNthaargsspnycppnnheuNpviddhe / ahavA-sIha-vagdha-mahisAdiyANa duTThANapaDinIyassa vA bhayA rAyaMtepuraM pavisejja / annato natthinIsaraNovAto, "ka "tti kula-gaNa-saMdhaka suvA paviseja, tatya devI daTThavvA, sArAyANaM upaneti // mU. (583) je bhikkhU rAyaMtepuriyaM vadejjA - "Auso rAyaMtepurie! no khalu amhaM kappati rAyaMtepuraM nikkhimittae vA pavisittae vA imamhaM tuma paDiggahaNaM gahAya rAyaMtepurAo asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA abhihaDaM Aha1 dalayAhi"jo taMevaM vadati vadeMtaM vA sAtijati / / dhU-nIhariya niSkriAmya, gRhItvA Ahatya mama dadAtItyarthaH / [mA.2521] jebhikkhU vaejAhi, aMteuriyaM na kappate mjhN| aMteuramatigaMtuM, AhArapiMDaM ihaannaadii|| ca-aMtepuravAsiNo aMtepuriyA ranno mAriyA ityarthaH / iheva bAhiM Thiyassa mama AhArAti anaya / / ime dosA[bhA.2522] gamanAdi apaDilehA, daMDiyakove hirnnnnsccitte| abhioga-vise haraNaM, bhide virodheya levakaDe / / cU- gacchaMtI AgacchatI ya chakkAyavirAheja, apaDilehie ya gamAgame bhikkhA na kappati, apaDilehie vA bhAyaNe geNheja, daMDio vA daTuM paduseja, saMkeja vA anAyAraM, hirannAdi vA kiMciteNiyaMpacchatIyA tattha chubheja, palaMbAdi vA sacittaMchubhejja, orAliyasarIrassa vA vasIkaraNaM deja, appaNA paduddA annena vA pauttA visaM deja, bhAyaNaM vA hareja, ajANaMtI vA bhAyaNaM bhiMdeja, khIraMvi havI virohidavve ekatto geNhejja, poggalAdi vA saMjamaviruddhaM geNheja, levADejna vA pattagabaMdhaM // [mA.2523] lobhe esaNaghAto, saMkA teNe carittabhede y| icchaMtamanicchaMte, cAummAsA bhave gurugaa|| dhU- ussosagalobheNa esaNaghAtaM kareja, nUnaM se ubbhAmago saMkito kA, nissaMkite mUlaM, teNaDhe vA saMkeja - kiM pi hariuM eyassa paNAmiyaM, AyaparobhayasamutthehiM dosehiM carittabhedo, agArIe ya balA gahihe icchaMte carittabhedo, uDDAhabhayA anicchaMto kA / [bhA.2524] duvidhe gelaNNammi, nimaMtaNA davvadullabhe asive| omoyariyapadose, bhae sA kappate bhaNituM / mU. (584) je bhikkhU novaejA, rAyaMtepuriyA vaejA- "AusaMtosamaNA! no khalu tujhaM kappai rAyaMtepuraM nikkhamittae vA pavisittae vA AhareyaM paDiggahagaM ato amhaM rAyaMtepurAo asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA amihaDaM AhaTudalayAmi" jotaM evaM vadaMtI, paDisuNeti, piDasuNetaM vA sAtijati // cU-sAhUNa AyaragoyaraM jANamANI bhaNejja[bhA.2525] eseva gamo niyamA, nAyavyo hoti bitiyasutte vi|
Page #534
--------------------------------------------------------------------------
________________ 47 uddezaka H 9, mUlaM-584, [bhA. 2525] puvve avare ya pade, duvihe uvahimma vi taheva // cU-duviho uvahI - ohIo uvaggahito / tattha vieseva gamo vttvyo| mU. (585) je bhikkhU no khattiyANaM mudiyANaM muddhAsittANaM duvAriyaM bhattaM vA pasubhattaM vA bhayaga-bhattaM vA bala-bhattaM vA kayaga-bhattaM vA haya-bhattaM vA raya-bhattaM vA kaMtAra-bhattaM vA dubhikkhabhattaM vA damaga-bhattaM vA gilANa-bhattaM vA vadaliyA-bhattaM vA pAhuNa-bhattaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA saatijti|| [mA.2526] ranno duvAramAdI, bhattA vuttA ya jattiyA sutte / gahaNAgahaNe tattha, dosA u ime pasajja'ti / / [bhA.2527] dovAriyapubbuttA, balaM payAdI pasu hayagayAdI | sevaga-bhoigamAdI, kaya'kayavittI nava purANA vA // [bhA.2528] kaMtAra-niggatANaM, dubbhikkhe damaga varisavaddaliyA / pAhuNaga atihiyAe, siyA ya AroggasAlitaraM / / cU- dovAriyA dArapAlA / balaM cauvihaM-pAukkabalaM AsabalaM hatthibalaM rahabalaM / etesiM kayavittINa vA akayavittINa vA NAvAlaggANa vA jaM rAyakulAto peTTagAdi bhattaM niggacchati / kaMtArAte aDaviniggayANaM bhukkhattANaM jaMdubhikkhe rAyA deti taMdubhikhabhattaM, damagA raMkA tesiM bhattaM damagabhattaM, sattAhavaddale paDate bhattaM kareti rAyA apuvvANaM vA avidhINa bhattaM kareti raayaa| ahavA - ranno ko ti pAhuNago Agato tassa bhattaM AdesabhattaM, AroggasAlAe vA "itarami" tiviNAvi AroggasAlAe jaM gilANassa dijjati taM gilANa-bhattaM / / [bhA.2529] bhaddo tannissAe, paMto gheppaMta daDaNaM bhnnti| aMto ghare na icchaha, iha gahaM duTThadhamma tti // [bhA.2530] bhattovahivoccheyaM, nibvisiya caritta-jIvabhedaM vA / egamanegapadose, kujA patthAramAdINi // [bhA.2531] tesu agiNhatesU, tIse parisAe evamuppakhne / ko jANati kiM ete, sAhU ghettuMna icchNti|| [bhA.2532] duvihe gelaNNammI, nimaMtaNA davvadullabhe asive / omoyariyapadose, bhae va gahaNaM anunnAtaM / / mU. (586) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM imAiM chaddosAyayaNAI ajANiya apucchiya agavesiya paraM caurAya-paMcarAyAo gAhAvati kulaM piMDavAyapaDiyAe nikkhamati vA pavisati vA nikkhamaMtaM vA pavisaMtaM vA sAtiJjati, taMjahA-koTTAgAra-sAlANi vA bhaMDAgArasAlANi vA pANa-sAlANi vA khIra-sAlANi vA gaMja-sAlANai vA mahAnasa-sAlANi vaa|| cU-"ime"tti pratyakSIbhAve, SaDiti saMkhyA, dosANaM AyayaNaM ThANaM nilae tti, avijJAya bhikSAyai pravizati, caturAtrAt parataH, Adezena vA paMcarAtrAt parataH kA, saparikhevAto aMto pavisati, aMtAto vA bAhiriyaM niggacchati, dhaNNabhAyaNaM koTThAgAro, "bhAMDAgAro" - hiraNNa www
Page #535
--------------------------------------------------------------------------
________________ 48 nizItha-chedasUtram -2-9/586 suvaNNabhAyaNaM, jattha udagAdi pAnaM sA pANasAlA bhaNNati, khIragharaM khIrasAlA, jattha dhaNNaM dabhijati sAgaMjasAlA, uvakkhaDaNasAlA mahANaso, puvadidvepucchA, apuvvegavesaNA, apucchaMtassa kA / imA nijuttI[bhA.2533] chaddosAyataNe puNa, ranno avijANiUNa je bhikkhU / caurAya-paMcarAyaM, pareNa pvisaannmaadiinni|| [bhA.2534 koTThAgArA ya tahA, bhaMDAgArA ya pAnagArA ya / khIra-ghara-gaMja-sAlA, mahAnasANaMca chAyataNA / dhU-jattha saNa-sattarasANi ghaNNANi koTThAgAro / bhaMDAgAro jattha solasavihAI rynnaaii| pAnAgAraM jattha pANiyakammaM to surA-madhu-sIdhu-khaMDagaM-macchaMDiya-muddiyapabhittINa pAnagANi / khIragharaMjastha khIraM-dadhi-navanIya-takkAdINi acchNti|gNjsaalaajsthsnn-sttrsaanni-dhnnnnaanni koTTijaMti / ahavA - gaMjA javA te jattha acchaMti sA gaMjasAlA / mahAnasasAlA jattha asanapAna-khAtimAdINi nAnAvihabhakkhe uvakkhaDijaMti / etesu ime dosA[bhA.2535] gahaNAIyA dosA, AyayaNaM saMbhavo tti vegtttthaa| diveyara puchi gavisaNa gaMjasAlA u kuttttnniyaa|| dhU-gahaNAdiyANaM dosANaM AyayaNaM ti vA saMbhavaTThANaM ti vA egaTuM, puvadiDhe pucchA tattheva tANi jattha purA AsItyarthaH, "itare"-adidvegavesaNaM-kavatiyANi? katomuhANivA? kammi vA ThANe? kiM ciMdhANi vA? zeSaM gatArtham // [bhA.2536] paDhame bitie tatie, cautthamAsAvi caugurU aNte| uccAto paDhamadine, bitiyA egesi tApaMca / / cU-jattha paDhamadivase na pucchati mAsalahuM, bitiyadivase na pucchati mAsaguruM, tatiyadivase na pucchati caulahuM ti / tiNhaM paremaM aMte ti caturthadivase cauguruM / ege bhaNaMti - paDhamadine parisaMto vakkheNa vA aparisaMtotAhe bitiyadiNAto Arabma paMcadine cauguruM, evaM caurAu tti vuttaM bhvti|| [bhA.2537] ahavA paDhame divase, bhinnamAsAdi paMcame gurugaa| vIsAdI va egesiM, pareNa paMcaNha divasANaM / / ghU-paDhamadivase bhinnamAse ||kaa| paMcame cauguruMGkA / athavA - paDhamadine vIsAdi / / kA / cha? divase cauguruM, kA / evaM sutte vaNiyaM paMca gatA / / tato paraM[bhA.2538] bhaddesu rAyapiMDaM, Avajati gahaNamAdipaMtesu / asive omoyarie gelaNNapade ya bitiyapadaM / / cU-bhaddesu rAyapiMDadosA, paMtesu geNhaNAdayo dosA, je rakkhagA te bhaddapaMtA / bhaddA bhaNaMti - kiM ajo! atigatA? paMtAcAriya cora tti kAuMpaMtAvaNageNhaNAdI karejja / bitiyapade asivAdiyaM paNagaparihANIe jaiuM jAhe cauguruM patto tAhe geNheja / / mU. (587) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM aigacchamANANa vA niggacchamANANa vA payamavi cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhAreMti, abhisaMdhAretaM vA sAti
Page #536
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM-587, [bhA. 2438] jti|| cU-atiyAnaM pravezaH, bahinirgamoniryANaM, carbusaNANa daTuMpratijJA athavA-cakSuSA darzayAmIti pratijJA, egapadaM pi gacchati tassa ANAdiyA dosaa| [bhA.2539] je bhikkhU rAtINaM, niggacchaMtANa ahava niMtANaM / cakkhupaDiyAe padamavi, abhidhAre ANamAdINi / / cU-atiti pravizaMti, ekamavi padaM abhidhAreMto ANAdidose pAvati / / [bhA.2540] saMkappuTThiyapadabhiMdaNe ya diTTesu ceva sohI tu| lahuo gurugo mAso, cauro lahugA ya gurugAya / / [bhA.2541] maNauTThiyapadabhede, ya daMsaNe mAsamAdi ctugurugaa| __guruo lahugA gurugA, daMsaNavajesu ya padesu // [bhA.2542] paDipoggale apaDipoggale ya gamaNaM niyattamaM vA vi / vijae parAjae vA, paDisehaM vA vi vocchedaM / / cU-"rAyANaM pAsAmi" tti manasA ciMteti mAsalahuM, udvitai mAsaguruM, padabhede caulahuM, diSTe cauguruM / ahavA - bitiyAdeseNa - manasA ciMteti mAsaguruM, uhitai caulahuM, padabhede cauguru, egapadabhede vicaugurugA kimaMga puNa diTTe / ANAdi virAdhanA bhaddapaMtA dosA ya / jo bhaddato so paDipoggale tti - sAdhuM dRSTvA dhruvA siddhi acchiukAmo vi gacchai tAhe adhikaraNaM bhavati, jaMca so jujjhAti-karessati, jati se jayo tAhe niccameva saMjae rato kAuM gacchati / "apaDipoggale" ti - imehiM luttasirehiM vi dikhehiM kato me siddhi, gaMtukAmo vi niyatteti / aha kahaM vi gato parAjio tAhe paccAgato padUsati, pauTTho ya jaM kAhiti bhattovakaraNapavvayaMtANa ya paDisehaM kareja, uvakaraNavocchedaM vA karejja / apaharatItyarthaH / / ahavA-ime dosA haveja[bhA.2543] daLUNa ya rAyaDiM, parIsahaparAjito'tya kotI tu| AsaMsaM vA kujA, paDigamaNAdINi vA pdaani|| cU-AsaMsA nidAnaM kujA |ahvaa-tssmiivealNkiyvibhuusiyaao itthIodardupaDigamaNaM -annatithiNI siddhaputtiM saMjatI vA paDisevati, hatthakammaM vA kareti / ahavA-koi Isaraputto kumAropavvaito, so taM rAyANaM thI-parivuDaM daLUNa ciMtei-laddhaM loiyaM amhehiM erisINaM nAnubhUtaM, tAhe paDigacchejjA / / bhave kAraNa[bhA.2544] bitiyapadamaNappajjhe, abhidhAra'vikovite va appjjhe| jANate vA vi puNo, kul-gnn-sNghaaikjesu|| cU-kulAdikajje jai rAyA padhAviotAhe na alliyaMtimaragato gacchati / evaM paDiyariUNa jatite paDipuggalAdayo dosA na bhavaMti to jahiM Thio tahiM aliyaMti // mU. (588)je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAmisittANaM itthIo savvAlaMkAravibhUsiyAo payamavi cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMghAreti, abhisaMghAretaM vA saatinyjti| [bhA.2545] jebhikkhU isthiyAe, sabbaMkArabhUsiyAe u / [164
Page #537
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-9/588 cakkhuvaDiyAe padamavi, amidhAre ANamAdINi // [bhA.2546] maNauTTiyapayabhede, yadaMsaNe mAsamAdi ctugurugaa| guruo lahugA gurugA, dasaNavajesuya pdesu|| [bhA.2547] keittha bhuttabhogI, abhuttabhogI ya kei nikkhtaa| ramaNijjaloiyaM ti ya, amhaM peyArisaM Asi / / dhU- bhuttabhogiNo sati vibhave nikkhaMtA puNo saMbhavaMtA vaccaMti // [bhA.2548] paDigamaNa annatisthiya, siddhI saMjati saliMgahatthe y| vehAnasa ohANe, emeva abhuttabhogI vi| dhU-peDhe pUrvavat / abhuttabhogI vi uppannakouo paDigamaNAdI pade karena / / kiM cAnyat[bhA.2549] rIpAti anukogo, itthI-nAtI-suhINamaciyattaM / ajitiMdiya uDDAho, AvaDaNe bheda par3aNaM ca // chU-tannirikkhaMtorIyAe anuvautto bhavati, itthIeje sayaNA sayaNANa vAje suhINo tesiM aciyattabhavati, jahA se anurattA diTThI lakkhijjatitahAse aMtagaovibhAvo najati ajiiMdio evaM uDDAho / taM nirikkhaMto khANagAdisu AvaDeja, bhAyaNaM vA bhiMdeja, sayaM vA paDeja, hatthaM pAdaMvA lUseja, AyavirAdhanA // [bhA.2550] bitiyapadamaNappajjhe, abhidhAra'vikovite va appjjhe| jANaMto vA vipuNo, moha-tigicchAi-kaljesu / / khU-mohatigicchAe vasabhehiM samaM appasAgArie Thito nirikkhti|| . -- so imaM vidhimatikato pAsai[bhA.2551] nivvIyamAyatIe, diTThIkIvo asArie pehe / addhANANi va gacchati, saMvAhaNamaNAdi dacchati / / cU-nivvItiyAdiyaM jAhe AtIto tAhe appasArie diTTito diTThIe kIvo pAsati, jai se poggalaparisADo jAo to laTuM, anuvasamaMte saMbAdhAdie vA decchati, addhANaM gacchena, tastha dacchaMti padabhede vi nasthi pacchittaM // mU. (181) jebhikkhUrannokhattiyANaM mudiyANaMmuddhAbhisittANaMmaMsa-khAyANaM vA macchakhAyANaM vA chavi-khAyANaM vA bahiyA niggayANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA saatijti|| bU-migAdipAraddhiniggatA maMsakhAdagA-daha-nai-samuddesumacchakhAdagA, chavI kalamAdisaMgA, tA khAmo tti niggayA ujANiyAe vA niykulaann| [bhA.2552] maMsa chavi bhakkhaNaTThA, savve uDvaniggayA smkkhaayaa| gahaNAgahaNe satthau, dosA tetaM ca bitiyapadaM / / cU- tesu chasu uddasu rAiNa niggatANaM tattheva asana-pAna-khAima-sAtimaM ukkareMti taDiyakApaDiyANa vA tattheva bhattaM karejja / tattha bhaddapaMtAdayo dosA pUrvavat / annesiM gahaNe, ranno aggahaNe imaM vkkhaannN|| [bhA.2553] maMsakkhAyA pAraddhiniggayA maccha-Nati-daha-samudde /
Page #538
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM - 589 [bhA. 2553] chavi-kalamAdIsaMgA, je ya phalA jammi uya uDummi || cU- tattha gayA pagate kAraveMti // mU. (590) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM annayaraM uvavUhaNiyaM samIhiyaM pehAe tIse parisAe anuTTiyAe abhiNNAe avvocchinnAe jo tamannaM paDiggAheti, paDiggAhetaM vA sAtijati / / 51 aha puNa evaM jANeja - "ihajja rAyakhattie parivusie" je bhikkhu tAe gihAe tAe payasAe tAe uvAsaMtarAe vihAraM vA karei, sajjhAyaM vA karei. asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AhArei, uccAraM vA pAsavaNaM vA pariTThavei, annayaraM vA aNAriyaM pihuNaM assamaNa-pAuggaM kahaM kaheti, kahataM vA sAtijati / / cU-kSatAtuM trAyantIti kSatriyA, annataraggahaNena bhedadarzanaM, zarIraM upabRhayaMtIti upabRMhaNIyA, samIhitA samIpamatitA, taM puNa pAhuDaM, pehAe prekSya / uvavUhaNiya tti asya padasya vyAkhyA "athe" tyayaM nipAtaH, uktaH piMDaH, vasahivisesaNo puNa saddo yathAvakSyamANaM evaM jANejjA - "jJA" avabodhane, "iha" bhUpradeze "aje "tti vartamAnadine, parivuse paryuSite vasatetyarthaH / je bhikkhU tasmin gRhe nikRSTatarI apavarakAdi pradezaH, tasminnapi nikRSTataraH khaddhAsthAnaM avakAzaH vihArAdi karejja tassa / [bhA. 2554] mehA dhAraNa iMdiya, dehAUNi vivajjae jamhA / uvavUhaNIya tamhA, cauvvihA sA u asanAdI / / khU - zIghraM granthagrahaNaM meghA, gRhItasyAvismaraNena dhRti dhariNA, sotiMdiyamAiMdiyANaM savisae pADavajaNaNaM, dehassopacao, AusaMvaTTaNaM, jamhA ete evaM uvavUhati tamhA uvavUhaNiyA / sAya cauvvihA asaNAdi || "tIse parisAe anuTThie" tti asya vyAkhyA [ bhA. 2555 ] AsannamukkA uTTiya, bhinna u viniggayA tato keI / vocchinnA savve niggayA u paDipakkhao suttaM / / - jeNaMtassa ranno uvavUhaNiyA AniyA, piTThao tti vuttaM bhavati, taM jo tAe parisAe anuTThitAe geNhati tassa kA / rAyapiMDo ceva so / AsaNANi mottuM uddhaTThitAe acchaMti, tato keti niggatA bhiNNA, asesesuM niggatesu voJchinnA, erise na rAyapiMDo / paDipakkhe suttaM - anuTThitAe abhiNNAe abvocchiNNAe ityarthaH / / [bhA. 2556 ] ranno uvavUhaNiyA, samIhito vakkhaDA ta duvihA tu / chinnAcchinne tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM // cU-uvakkhaDA anudkkhddaay| odanakusaNAdi uvakkhaDA ya, khIradahimAdi anuvakkhaDA, savvesu parividvesu chinnA parivissamANI acchinnA sA uvavUhaNiyA / tIe parisAe anuvaTThitAe abhiNNAe avvocchinnAe uvavUhaNiyAe gheppamANIe te caiva bhaddapaMte dosA taM ceva bitiyapadaM / / [bhA. 2557] rAyA u jahiM usite, tesu paesesu bitiyadivasAdi / je bhikkhU viharejjA, ahavA vi kareja sajjhAyaM / / asanAdI vAhAre, uccArAdINi vosirejjA vA / [bhA. 2558]
Page #539
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-9/590 so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // dhU- ANAdiNo dosA, tasmin gRhe yasmin rAjA sthitaH AsIt, tato rAyocchariyAo rakkhijaMti, tattha gahaNAdayo dosA / aha uccArapAsavaNaM pariThThaveti tAhe tameva chnnaa''vinti|| [bhA.2559] pamhuTTa avahae vA, saMkA abhicArugaMca kiM kunnti| iti abhinavavutthammi, cira vutth'ciyttghnnaadii|| dhU-tattha kiM ci pamhuTuM / pamhuTuM nAma paDiyaM, vIsariyaM vA kiM ci hoja, annena vi avaharite saMkijati, pamhugussa haraNavuddhIeiMdiyaThiyA uccATaNa-vasIkaraNAmi, esa estha Thito abhicAruaM kareti / ahiNavapavutthe ete dosA, cirapavuttha apattiyaM, gahaNAdiyA dosu vi / [bhA.2560] ahavA sacittakamme, daLUNodhArite tu te divve / asthANI vAsahare, nivaNNasaMbAhio va Iha / / dhU-tAsu sacittakammAsu vasahIsuannAriso bhAvo samuppajjati-ettha asthANi maMDavo, ettha se vAsagharaM, ettha nivaNNo, etya saMbAdhito, evamAdi ThANA daTuM / / [bhA.2561] bhuttabhuttANa tahiM, havaMti mohubbhaveNa dosA u / paDigamaNAdI tamhA, ee upae vi vajjejjA / / cU-bhuttabhogINa taM sumariuM mohunbhavo bhave, itaresi koueNa / kAraNeNa[bhA.2562] bitiyapadamaNappajjhe, ussaNNAinna-saMbhamabhae vaa| jayaNAe'NunnavettA, kappaMti vihAramAdINi // khU-anavajjosavvANi vikareja, ussaNmanAmana tattha koti vAvAraMvahati,projjhitamityarthaH, AiNNaM - savvalogo Ayarati, annavasahIe abhAve aggamAdisaMbhame vA bohigAdibhaye vA jayaNAe tappaDiyarage anunnavettA vihAramAdINi kareti / / mU. (591) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM bahiyA jattA-saMThiyANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaMvA paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / / mU. (592) jebhikkhUrannokhattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM bahiyAjattA-paDiniyattANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / cU-jAhe paravijayaTThA gacchati tAhe maMgalasaMtinimittaM diyAdINa-bhoyaNaM kAuM gacchaMti, paDiniyattA vi vijae saMkhaDiM kreNti| [bhA.2563] jattuggatarAdImaM, ahavA jattA u paDiniyattANaM / gahaNAgahaNe tattha u, dosA tetaMca bitiyapadaM // cU-gahaNAgahaNebhaddapaMtadosA, rannona geNhaMti annesiM geNhaMti, annehiM vA attaTThiyaM geNhaMti, te ceva dosA, taM ceva bitiyapadaM // [bhA.2564] maMgalamamaMgalicchA, niyattamaniyattame yaahikaraNaM / jAvaMtigamAdI vA, emeva ya paDiniyatte vii|| cU- jattAbhimuhassa niyattassa vA maMgalabuddhIe amaMgalabuddhIe vA / maMgalabuddhIe gacchati
Page #540
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM-592, [bhA. 2564] pavisati vA, amaMgalabuddhIe nagacchatina vA gihaMpavisati |duhaa viadhikaraNaM / jAvaMtiyamAdINi vA doseNa duTuM bhattaM geNhejjA // mU. (593) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAmisittANaM nai-jattA-paTThiyANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / mU. (594) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM nai-jattA-paDiNiyattANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati // mU. (596) jebhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM giri-jattA-paDiniyattANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtijati // [mA.2565] girijattapaTTiyANaM, ahavA jattAo paDiniyattANaM / gahaNAgahaNe tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM / / [bhA.2566] girijattA gayagahaNI, tattha u saMpaTTiyA niyattANaM / gahaNAhaNe tattha u, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-cAribaMdhaM hathigahaNI tIe gacchati // mU. (597) jebhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM mahAbhiseyaMsi vaTTamANaMsi nikkhamati vA pavisati vA, nikkhamaMtaM vA pavisaMtaM vA sAtijati / / ___ yU- je ti niddese, bhikkhU puvvavaNNio, "rAjU dIpto", IsaratalavaramAdiyANaM abhisegANamahaMtataroabhiseyo mahAbhiseo, adhirAyatteNaabhiseyo, tammivaTTatejo tassapIveNa majjheNa vA nikkhamati vA tassa ANAdI dosAGka / [bhA.2567] ranno mahAbhisege, vaTuMte jo u nikkhame bhikkhU / ahavA vi pavisejjA, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.2568] maMgalamamaMgale vA, pavattaNa nivattaNe ya thiramathire / vijae parAjae vA, voccheyaM vA vi paDisehaM / / dhU-maMgalabuddhIepavattANa adhikaraNaM, amaMgalabuddhIe niyattaNe adhikaraNadosA, vocchedAdiyA ya, jaise thirarajaM vijaovAjAtopuNopuNomaMgaliesuatyesu sAhavotattha ThavijaMti adhikaraNaM ca / athire parAjae vA vocchedaM paDisehaM vA, nivisayAdi kareja / ahavA[bhA.2569] daLUNa ya rAyaDiM, parIsaha-parAjio'tya koI tu| AsaMsaM vA kujA, paDigamaNAINi va payANi / / [mA.2570] bitiyapadamaNappajjhe, abhicAra'vikovite va appjjhe| jANate vA vipuNo, anunnavaNAdIhiM kaljehiM / / cU-kAe vidhIe anunnavitavyo ? kiM puvvaM pacchA mAjhe anunnaveyavvo? ucyate[bhA.2571] nAuNamaNunanavaNA, pubbi pacchA amNglmvnnnnaa| uvaogapucchiUNaM, na nAe majjhe anunnnnvnne|| [bhA.2572] ohAdIyAbhogiNi, nimittavisaeNa vA vinAUNaM / bhadde pubvANuNNA, paMtamaNAe ymjjhmmi|
Page #541
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-9/597 . cU-ohimAdiNA nANaviseseNa AbhoginivijAe vA avitahanimitte vA uvaujiUNa, appaNo asatiannaM vA pucchiUNaM thiraMti rajjaM nAUNaM anunnavaNApurdiyaM bhvti| adhiraM vA rajjaM nAUNa puMbbi anunnAvijaMto amaMgalabuddhI vA se uppajjati, pacchA avajJAbuddhI uppajjati, ohimAdinAmAbhAve vA majjhe anunnaveti // [mA.2573] anunnavite dosA, pacchA vA appiyaM avaNNo vA / paMtepuvvamamaMgala, nicchubhaNa paosa ptyaaro|| dhU-mama rajjAbhisee aTThArasa pagatIo savvapAsaMDAya agve ghettUmAgayA ime seyabhikkhuNo NAgatAtaMete appathaddhA AlokajJA ahavA-ahametesiMappio, nibbisayAdI karejja, pacchA vi avajJAdoSA bhavaMti, puvvaM amaMgaladoso, tamhA te anunnaveyavvA / / [mA.2574] AbhoettANa vidU, puTviM pacchA nimittaviseNa / rAyA kiM demi tti ya, jaM dinnaM puvvraadiihiN|| cU- dhammalAbhettA bhaNaMti - anujANaha pAuggaM, tAhe jai jANati pAuragaM, bhaddaga vA tAhe bhaNAti - jAva anunnAyaM | ayANago rAyA bhaNati - kiM demi? tAhe sAhavo bhaNaMti - jaM dinnaM puvraatiihiN|| [bhA.2575] jANaMto anujANati, ajANato bhaNati tehi kiM dinnaM / pAuggaM ti ya vutte, kiM pAuggaM imaM suNasu / / cU-kiM dinnaM puvvarAtIhiM ? sAhavo bhaNaMti-imaM suNasu[bhA.2576] AhAra uvahi sejA, ThANa nisIyaNa tuytttt-gmnnaadii| thI-purisANa ya dikkhA, dinnA ne pubbarAdIhiM / / [mA.2577] bhaddo savvaM vitarati, dikkhAvajjamanujANate pNto| anusaTThAtimakAuM, nite gurugA ya ANAdI / / ca-paMto bhaNAti-mA pavvAveha, sesaM anuNNAyaM, jai tubbhe savvaM logaM pavvAveha,kiM karemo? evaM paDisiddhA anusaTThAdI akAuM tato rajjAto Niti cauguruM, aannaadinno|| ime ya dosA[bhA.2578] ceiy-saavg-pvvtiukaamatrN-baal-vRddddaay| cattA ajaMgamA viya, abhatti tityassa hAnI y|| dhU-ete savveparicattA bhavaMti, cetiyatisthakaresuabhattI, pavayaNe hAnI katA, etthapaDisiddhaM annattha vi paDisiddhaM, evaM na koti pavvayati evaM haanii|| [bhA.2579] acchaMtANa vi gurugA, abhatti titthe ya hAnI jA vuttaa| bhaNamANa bhANaveMtA, acchaMti anicche vcNti|| cU-paDisiddhe vi acchaMtANa cauguruM / annatya vi bhaviya jIvA bohiyavvA / te na boheti / au tattha acchaMtA sayaMbhayaMtA annehiyabhaNAvitA kiM ci kAlaM u dikkhaMti, sabbahAanicchaMte annaralaM gcchti|| [bhA.2580] saMdisaha ya pAuggaM, daMDigo nikkhamaNa estha vAreti / gurugA aniggamammI, dosu vi rajjesu appabahuM / /
Page #542
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : : 9, mUlaM-597, bhA. 2580 ] cU- "puvvabhaNiyaM tu jaM bhaNati kAraga - gAhA" ettha piDase he desAgunnA kA anunnA ? imA, "do vi rajesu appabahu" tti tassa do rajje havejja / / * [ bhA. 2581] ekkahi vidiNNa rajje, rajje egattha hoi avidinnaM / * 55 egatya itthiyAo, purisajjAtA ya egattha / / - * cU- ahavA so bhaNeja mama do rajje, egattha pavvAteha, egattha mA / tattha sAhavo rajjesu appabahujANiUNa jattha bahuya pavvayaMti tattha gaccheti / ahavA - egatya rajje itthiyAo abbhuNunnAyA, ettha purisA, dosu vi rajjesu egataraM vA // [ mA. 2582] taruNA dherA ya tahA, duggayagA aDDagA ya kulputtaa| javayagA nAgaragA, abmaMtara bAhirA kumarA / / cU- ahavA - bhaNejja - there pavvAveha, mA taruNe / ahavA mA therA, taruNA / duggae pavvAveha, mA aDDe ahavA - aDDe mA, duggte| kulaputte kulaputtagahaNAo susIlA, susIle pavvAveha, mA dussale | ahavA - dussIle, mA susIle / evaM jAnapadA, nAgarA, nagarabbhaMtarA, bAhirA, kumArA akatadArasaMgahA || [mA. 2583] ohImAtI nAtuM, je dikkhamurveti tattha bahugA u / te veti samanujANa, asatI purise ya je ya bahu // dhU- asati tti ohimAdINa, purise pavvAveMti jo vA thI- purisAdiyANa bahutaro vaggo taM pavvAveti // [bhA.2584] etANi vitarati tarhi, kammaghaNa kakkhaDo u nivvisae / bharahAhivo na'si tumaM, pabhavAmI appaNo raje / / cU-koti eyANivitarati, koti puNa atipaMto "kammaghaNI" tti - kammabahulo 'kakkhaDo" tibvakammodae vaTTamANo nivvisae ANavejja / tattha pulAgaladdhimAdiNA vattavvaM - bharahAhivo na'si tumaM / so bhaNati - jai vi No bharahAhivo tahAvi appaNo rajje pabhavAmi // so puNa Nivvisae imeNa kajreNa kareti [mA. 2585] dikkhehiM acchaMtA, amaMgalaM vA mae ime diTThA / mAvA na puNo decchaM abhikkhaNaM ceti nivvisae / cU- mA acchaMtA dikkhehiti, amaMgalaM vA, ime mae diTThA mA puNo abhikkhaNaM decchAmi, eteNa kAraNeNa nivvisa // bhaNati tattha [ bhA. 2586 ] anusaTThI dhammakahA, vijjanimitte pabhussa karaNaM vA / bhikkhe alabbhANe, addhANe jA jahiM jayaNA // cU- anusaTThI dhammakahA vijjA-maMta-nimittAdiehiM uvasAmijjati / anuvasamaMte jati pabhUto karaNaM kareti // [bhA. 2587] vevviladdhI vA, Isatthe vijjaorasabalI vA / tavaladdhi lAgovA, pelleti tametare gurugA / / khU - jahA bhagavayA "viNhuNA " anagAreNa, Isatthae ka jo kayakaraNo, vijAsamattho vA
Page #543
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 nizItha - chedasUtram -2-9/597 jahA "ajjakhauDo", sahassajohI vA urassabaleNa jutto, tavasA vA jassa teladdhI uppaNA, lAgaladdhI vA eriso samattho vaMdhitA puttaM sarajje Thaveti / ahavA-appaNA vaTTAveti jAvarAyaputto joggo laddho / itaro puNa asamatyo jai pelleti to caugurugA | anuvasamaMte niggaMtavva, niggaehiM uggumuppAyaNesaNAsuddhaM bhuMjatehiM gaMtavvaM, jAhe na labbhai tAhe paNagaparihANIe jatituM gheppati, addhANe jA jayamA vRttA sA jayaNA ihA vi daTThavvA / mU. (598) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM imAo dasaabhiseyAo rAyahAnio uddiTThAo gaNiyAo vaMjiyAo aMto mAsassa dukkhutto vA tikkhUtto vA nikkhamati vA pavisati vA, nikkhamaMtaM vA pavisaMtaM vA sAtijjati / taM jahA-caMpA mahurA vANArasI sAvatthI sAyaM kaMpillaM kosaMbI mihilA hatthiNapuraM rAyagihaM vA // cU- "imA' pratyakSIbhAve, dasa iti saMkhyA, rAINa ThANaM rAyadhANi tti uddiTThAto, gaNiyAo dasa, dejiyAo nAmehiM, aMto mAsassa dukkhutto tikkhutto vA nikkhama-pavesaM kareMtassa Gka | [bhA. 2588 ] dasahiM ya rAyahANI, sesANaM sUyaNA kayA hoi| mAsasaMto duga-tiga, tAo atitammi ANAdI || dhU- annAo vi nayarIo bahujanasaMpagADhAo no pavisiyavvaM / / imA sUtrasya vyAkhyA[mA. 2589 ] ima iti paccakkhammI, dasa saMkhA jattha rAiNo ThANA / uddi - rAyahANI, gamitA dasa vaMja caMpAdI // cU- nAmehiM vaMjiyAo caMpAdi // [mA. 2590 ] caMpA mahurA vANArasI ya sAvatthimeva sAetaM / hatthaNapura kaMpillaM, mihilA ko saMbi rAyagihaM || - bArasacakkINa eyA rAyahANIo || [bhA. 2591] saMtI kuddU ya aro, tinni vi jinacakkI ekkahiM jAyA / tena dasa hoMti jattha va, kesavajAyA jaNAiNNA / / cU- jAsu vA nagarIsu kesavA annA vi jA jaNAiNNA sA vi vajraNijjA / / tattha ko doso ? [bhA. 2592] taruNA vesitthi vivAharAyamAdIsu hoti satikaraNaM / Aujja- gIyasadde, itthIsadde ya saviyAre // - taruNe hAtaviMlitte thIgummaparivuDe daDUNa, vesitthIo uttaraveubviyAo, vIvAhe ya vivAhariddhisamiddhe AhiMDamANo, rAyA'neyavivihariddhijutte niMtAniMte daTTu bhuttabhogINaM satikaraNaM, abhuttANaM kouyaM paDigamaNAdI dosA / AdisaddAto bahu naDanaTThAdi AojANi vA tatavitatAdINi gIyasaddANi vA laliya-vilAsahasiya-bhaNiyANi, maMjulANi ya itthIsaddANi, savigAraggahaNAto mohodIragA // [bhA. 2593] rUvaM AbharaNavihiM, vatyAlaMkAra bhoyaNe gaMdhe / mattummattaviuvvaNa, vAhaNa-jANe satIkaraNaM / / cU-siMgArAgArarUvANi, hAra'ddhahArAdiyA AbharaNavidhI, vatthA " AjInasahiNAdiyA" sattamuddesagAbhihitA, kesapuSpAdi alaMkAro, vividhaM vaMjaNovaveyaM bhoyaNajAyaM bhuMjamANaM pAsittA,
Page #544
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM-598, [bhA. 2553 ] 57 migaDa - kappUrAgaru-kuMkumacaMdaNa-turukkhAdie gaMdhe, tahA matte viloladholaMtanayame, ut prAbalyena matte unmatte daramatto vA unmatto, vividhavesehiM viubviyA, AsAdivAhaNArUDhA, sibiyAdiehiM jANehiM gacchAme pAsittA, satikaraNAdiehiM dosehiM saMjamAo bhajejja | ahavA - vehanasaM gaddhapaTuM vA karejja || ime ya virAdhanAdosA [bhA. 2594] -gaya-raha-samma, jaNasammadde ya AyavAvattI / bhikkha viyAra vihAre, sajjhAyajjhANapalimaMtho || cU- haya-gaya-raha-jANasammaddeNa AyavirAhaNA bhaveta bahujaNasammaddeNa rohiya-ratthAsu dikkhaMtassa bhikkhaviyAre vihAresu sajjhAesu ya palimaMtho accAule jhANapalimaMtho || jamhA ete dosA tamhA ettha na gaMtavvaM / bhave kAraNaM [ bhA. 2595] bitiyapade, asivAdI, uvahissa vA karaNe va levassa / bahuguNataraM ca gacche, AyariyAdi vva AgADhe / / - anno asivaM tena atigammati, uvahI vA annao na labmati, tattha sulabhI levo, gacchavAsINa vA taM bahugaNaM khettaM, AyariyANa vA tattha javaNijjaM pAuggaM vA labbhati / AdisaddAo bAla-vaha-gilANANa vA annatare vA AgADhe paoyaNe / / ahavA [bhA. 2596] rAyAdi-gAhaTTA, paTTha uvasAmaNaTTha-kajje vA / sehe aticchaMtA, gilANa vejosahaTTA vA // - ranno dhammagAhaNaTTA / ranno annarasa vA paduTThassa uvsmtttthaa| seho vA tattha Thito saNNAyagANa ya agampo, tammajjheNa vA gacchiukAmo, gilANassa vA vejjosaha - nimittaM // yU. (599) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittAmaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDDiggAheti, paDiggAhetaM vA sAtijati / taM jahA-khattiyANa vA rAINa vA kurAINa vA rAya-saMsiyANa vA rAya-pesiyANa vA / / - kSatAt trAyantIti kSatriyA ArAkSaketyarthaH, adhivo rAyA, kussito rAyA kurAyA / ahavA pazcaMta ni kurAyA, je etesiM ceva preSyA pesitA, etesiM mIhaDa- nisaGkaM dattamityarthaH / [mA. 2597] khattiyamAdI ThANA, jatiyamettA u AhiyA sutte / tesU nIhaDa- gahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM // mU. (600) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijati / taM jahA naDANa vA naTTANa vA kacchuyANa vA jallANa vA mallANa vA muTThiyANa vA velaMbagANa vA kahagANa vA pavagANa vA lAsagANa vA dokhalayANa vA chattANuyANa vA // dhU- nADagAdi nADayaMtA naDA, naTThA akellA, jallA rAjJaH stotrapAThakAH, anAhamallagANaM paviTThA mallA, muTThiyA jujjhaNamallA, velaMbalA khelaM vA [?] akkhAtigA kahAkAragA kahagA, nadIsamuddAdisu je taraMti te pavagA, jayasaddapayottAro lAsagA bhaMDA ityarthaH / [ bhA. 2598 ] naDamAdI ThANA khalu, jattiyamettA ya AhiyA sutte / tesU nIhaDa- gahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM / /
Page #545
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 29 / 600 mU. (601) je bhikkhU ranno khattiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAhe, paDiggAhetaM vA sAtijati / taM jahA-Asa-posayANa vA hatthi-posagArhataM vA sAtijati / taM jahA - Asa-posayANa vA hatthi-posayANa vA mahisa-posayANa vA vasaha-posayANa vA sIha-posayANa vA vaggha-posayANa vA aya-posayANa vA poya-posayANa vA migaposayANa vA suNha-posayANa vA sUyara-posayANa vA meMDha-posayANa vA kukkuDa-posayANa vA cIralla-posayANa yA haMsa-posayANa vA mayUra-posayANa vA suya-posayANa vA // 58 cU- bRhattarA raktapAdA vaTTA, alpatarA lAvagA / [bhA. 2599] posagamAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte / te nIhaDa-mahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM // mU. (602) je bhikkhu ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAheti, paDiggAhetaM vA sAtiJjati / taM jahA-Asa-damagANa vA hatthi damagANa vA // mU. (603) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyAmaM muddhAbhisittANaM vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijjati / taM jahA-Asa-miThANa vA hatthi miThANa vA // mU. (604) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijati / taM jahA Asa-rohANa vA hatthi - rohANa vA // [ bhA. 2600 ] damagAdI ThANA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / tesU nIhaDa-gahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM / [bhA. 2601] AsANa ya hatthINa ya, damagA je paDhamatAe viniyaMti / pariyaTTameMTha pacchA, ArohA juddhakAlammi || cU- je paDhamaM viyaNaM gArheti te damagA, je janA jogAsaNehiM vAvAraM vahati te meMThA, juddhakAle je AruMhati te ArohA // yU. (605) je bhikkhu ranno khattiyANaM madiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijjati / taM jahA - satthavAhANa vA saMvAhAvayANa vA abbhaMgAvayANa vA uvvadvAvayANa vA majjAvayANa vA maMDAvayANa vA chatta-ggahANa vA cAmara-ggahANa vA haDappa-ggahANa vA pariyaTTa-ggahANa vA dIviya-ggahANa vA asi-ggahANa vA dhaNuggAhANa vA satti-ggahANa vA koMta-ggahANa vA // dhU- IsatthamAdiyANi rAyastthANi AhayaMti kathayaMti te satthavAhA, paDimaddaMti je te paramaddA zayana-kAle paripiMTTaMti, zatapAkAdinA tailena abbhaMgeti, pAdehiM, uvaTTeti, NhAveti je te majjAvakA, mauDAdiNA maMDeti je te maMDAvagA, vastraparAvartaM gRNhanti je te pariyaTTagA, AbharaNabhaMDaya "haDappo", cAvaM dhayaM, asI khaggaM / [bhA. 2602 ] satthavAhAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte /
Page #546
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 9, mUlaM- 605, [bhA. 2602 tesU nIhaDa-gahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM // mU. (606) je bhikkhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijjati / taM jahA - varasi-dharANa vA kaMcuijANa vA dovAriyANa vA DaMDArakkhiyANa vA / [bhA. 2603] varisadharaTThANAdI, jattiyamettA u AhiyA sutte / te nIhaDa- gahaNe, dosA te taM ca bitiyapadaM / / [bhA. 2604] mU. (607) je bhikhU ranno khattiyANaM mudiyANaM muddhAbhisittANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parassa nIhaDaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijati / taM jahA - khujANa vA cilAiyANa vA vAmaNINa vA paDabhINa vA babvarINa vA pAusINa vA joNiyANa vA palhaviyANa vA IsaNINa vA thArugiNINa vA lausINa vA lAsINa vA siMhalINa vA AlavINa vA puliMdINa vA sabarINa vA parisaNINa vA, taM sevamANe Avajjati cAummAsiyaM parihAradvANaM anugghAiyaM // dhU- zarIravakrA khuA, paTTivedugAhArA (paTThI kuJjAgArA] niggatA vaDabhaM, sesA visayAbhihANehiM vattavvaM / 51 khujAI ThANA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / tesU nIhaDa-gahaNe, dosA te taM ca bihiyapadaM // [bhA. 2605 ] addhANa-saddadIsA, duguMchitA loe saMkasatikaraNaM / Ata-parasamutthehiM, kaDDUNagahaNAdiyA dosA / / cU- khujAdiyAsu gacchaMtassa addhA (TThA ] NadosA / gIyAdiyA ya saddadosA | duguM chitAo ya tAo loe, appAyArasevaNe saMkijjati / bhuttANa satikaraNAdiyA dosA / itarANa kouyaM / Ayapara- ubhayasamutthAya dosA / so vA itthi, itthI vA taM balA geNhejja / geNhaNa - kaDDaNadosA / / uddezaka:- 9 samAptaH munidIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre navamauddezakasya [ bhadrabAhu svAmi racitA niyukti yuktaM ] saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattaraviricatA cUrNiH parisamAptA / uddezaka: - 10 cU- ukta navamoddezakaH / idAnIM dazamaH / tassimo saMbaMdho / [bhA. 2606] mA bhuMja rAyapiMDaM, ti coito tattha mucchito giddho / khujAtI mA vaccasu, AgADha ca uppatI dasame // - guruNA cetito mucchiya giddhe ekArthavacane / ahavA - taM bhujaMto saMjamAsaMjamaM na yANati mUrchitavat, mucchito abhilASamAtragRddhaH / ahavA khujAdiyANamAlayaM vacceti / codito AgADhavayaNaM bhaNejja / esa uppattI AgADhavayaNassa / dasamuddesagassa esa saMbaMdhI // mU. (608) je bhikkhU bhadaMtaM AgADhaM vadati, vadaMtaM vA sAtijjati / / cU- "je" iti niddese, "bhikkhU' puvvavaNNio, "bhadi kalyANe sukhe ca dIsistutisaukhyeSu
Page #547
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2- 10/608 vA", mAhAtmyasya silokaH "bhadaMto" AcAryaH / atyarthaH gADhaM AgADhaM / "va vyaktAyAM vAci" annaM vA vadaMtaM anumodeti / nijuttI[bhA.2607] AgADhaM pi ya duvihaM, hoi asUyAi taha ya suuyaae| eesiM patteyaM, doNhaM pi pAvaNaM vocchaM / / dhU-AgADhaM dvividhaM asUtAe sUtAe vA / / AgADhapharusobhayasuttANa tinna vi imaM sarUvaM[bhA.2608] gAdattaM gRhaNakaraM, gAhetumhaM va tena AgADhaM / neharahitaM tu pharusaM, ubhae saMjoyaNA navaraM // cU- gADhaM uktaM gAduttaM, taM kerisaM ? "gRhaNakaraM" anyasyAkhyAtuM na zakyate / ahavA - sarIrasyoSmA yenoktena jAyate tamAgADhaM / neharahiyaM nippivAsaM pharusaM bhaNNati / gADhapharusaM ubhayaM, tatiyasutte-saMjogo doNha vi / sUyAsUyavayaNANaM imehiM dArehiM sarUvaM jANiyavvaM. [mA.2609] jAti-kula-rUva-bhAsA, dhana bala pariyAga jasa tave lAbhe / satta-vaya-buddhi dhAraNa, uggaha sIle samAyArI / / [bhA.2610] amhe mo jAtihInA, jAtImaMtehi ko viroho ne | esa asUyA suyA, tu navari prvtthu-niddeso|| dhU-lokaprasiddhaM ulliMgitavacanaM sUcA / atra tAisaM na gRhItavyaM, iha tu paraM doSeNa sUcayati spaSTameva doSaM bhASatItyarthaH / paravatthu-niddeso nAma bhaMtaM ceva bhaNati -tumaMjAtihINo tti| [bhA.2611] amhe mo kula-hINA, ko kulaputtehiM saha viroho ne| ezaH asUyA sUyA, tu navari prvtthu-niddeso|| [bhA.2612] amhe mo rUva-hiNA, sarUvadehesuko viroho ne / esa asUyA sUyA, tu navari prvtyu-niddeso|| [bhA.2613] amhe mo akatamuhA, alaM vivAeNa ne katamuhehiM / esa asUyA sUyA, tu navari paravatthu-niddeso / / khU-vAgmI-kRtamukhaH / bhAsAe dvitIyavyAkhyAnam[bhA.2614] khara-pharusa-niTTharaM ne, vakaM tujhaM miya-mahura-gaMbhIraM / esa asUyA sUyA, tu navari paravatyu-niddeso / cU-sarosavayaNamiva akaMtaM kharaM, praNaya-neha-nittaNhaM pharusaM, jagArAdiyaM anuvayAraM niTTharaM, "ne' ityAtmanirdeze, akkharehi mitaM, asthaabhidhANehiM madhuraM, sareNa gNbhiirN|| [bhA.2615] amhe mo dhana-hInA, Asi agArammi iDimaM tubhe / esa asUyA sUyA, tuNavari prvtthu-niddeso|| [bhA.2616] emeva sesaesuvi,joeyavvA asuuy-suuyaao| AtagatA tu asUyA, sUyA puNa pAgaDaM bhaNati / / appaNo dosaMbhAsati, naparassa esA asUyA / na appaNo, parassa phuDameva dosaMbhAsati esA sUyA, sUyaMtItti sUyA / orasabala-yukto balavAn / pariyAyo pravrajyAkAlaH / loke khyAtirmahAtmA
Page #548
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-608, [bhA. 2616] iti yazaH, saMjamo vA cautthAdio tavo / AhArovakaraNAdiesu laddhimaM lAbho / satvena yuktaH zakto vA zaktaH / prathame vayasi vartamAnaH tridazavat vayavaM, jo vA jammivae Thito tassa tahA guNaM bhaasti|uppttiyaadibuddhijutto buddhimN| dhAraNA ddhismRti| bahubahuvidhakSiprAnizritAsaMdigdhadhruvANAM uggahaM kareti / avakohAdiNA sIleNa jutto sIlavaM / cakkavAlasAmAyArIe jutto kusalo vaa| ete atthA savve sUyAsUehiM bhaanniyvvaa|| [bhA.2617] ekekkA sA duvihA, saMtamasaMtA ya appaNi pare y| paccakha parokkhA viya, asaMta paccakkha dosyraa|| dhU-AtagatAasUyA, paragatA sUyA / asUyA saMtAsaMtAya / sUyA vi saMtAsaMtA ya / jahattheNa ThiyaM saMtaM / abhUtArthaM anRtaM asaMtaM / parassa jaMpabhAsati taM (parokkhaM] paJcakkhaM vA asaMtaM paJcakkhaM mahaMtadosataraM bhavati / / ahavA -imehiM appAnaM paraM vA pasaMsati niMdati vA[bhA.2618] gaNivAyate bahusute, medhA vAyariya dhammakahi vAdI / appakasAe thUle, teNue dIhe ya maDahe y|| [bhA.2619] amhe khamaNA na gaNI, ko gaNivasaheha saha viroho ne / esa asUyA sUyA, tu navari paravatthu-niddeso / / [bhA.2620] agaNiM va gaNiM bUyA, gaNiM va agaNiM tu hAsamAdIhiM / evaM sesapaesu vi, sappaDivakkhaM tu neyavvaM / / dhU-sesA padA bahussuyAdiyA / vicittaM bahuyaM ca suyaM bahussuto / tividho medhAvI-gahaNadhAraNA-merAmedhAvI ya / Ayario gacchAhivatI, tatthevaM bhAsati amhe ke Ayariyattassa je sAmAyAriM pi na yAnAmo / ahadA bhaNAti - tuma ko Ayariyattassa, jo sAmAyAri pi na yANasi / caubbihAe akkhevaNimAdiyAe dhammakahAladdhIe jutto| sasamayaparasamaesukatAgamo uppannapatimo vAdI | bahaalpakaSAyaM / kriyAsa adakSaH stharaH / tanardakSaH / jaDDAmo thara dehA ko tanudehehiM ne saha viroho| ghaTTemo nitra uvariM, 2maDahasarIrehiM ko viroho ne| niMdaM vA kareti thutI y| paramappaNo kahaMtaraMnAuM paravayaNapayogavasA paccuttaramappaNA deti|| etesAmaNNataraM AgADhaM jo vadati tassimA sohii| [bhA.2621] chedAdI ArovaNa, neyavvA jAva mAsiyaM lahuyaM / Ayarie vasabhammi ya, bhikkhummi ya khuDDae ceva // [bhA.2622] Ayario AyariyaM, AgADhaM vayati pAvaiccheyaM / vasame chagguru bhikkhummicchalahU khuDDae gurugA / / chU-Ayario AyariyaM AgADhaM vadati chedo / Ayario vasabhaM phrama / Ayario bhikkhuM phro / Ayario khuDaMkA / / [bhA.2623] vasabhe chaggurugAI, challahugA bhikkhU khuDDa gurugaaii| aMto paNa siM caulahU, mAsaguru mAsalahuo y|| cU-vasabhI AyariyaM AgADhaM vadeti (gu) / vasabho vasabhaM (la) vasabho bhikkhaM kA / vasabho khuDaMGka / bhikkhU AriyaM AgADhaM vadati / bhikkhU vasabhaM kA / bhikkhU bhikcha / bhikkhU khuDU
Page #549
--------------------------------------------------------------------------
________________ 62 nizItha-chedasUtram -2-10/608 mAsaguru / khuDDuo AyariyaM AgADhaM vadati GkA / khuDDao vasabhaM / khuDDo bhikkhu mAsa laghu / khuDDuo khuDDayaM mAsalaghu | ahavA - anyaH prAyazcitatakramaH / [bhA.2624] paMcaNhAyariyAI, ceyA ekkakka hAsaNA ahvaa| rAiMdiyavIsaMtaM, cauNha cattAri vi visiTThA / / / cU- Ayariya vasabha bhikkhU thero khuDDo ya chedAdI vIsarAiMdiyAi aMte eteNaM ceva cAraNiyappaogeNaM cAreyavvaM / jattha jattha caugurugaM tattha tattha suttaNivAo dhrvyo| ahavA - pubbuttANa cauNhaM caugurugaMtavakAlavisesiyaM / ahavA- savvesi avisiTuM cauguruM / / [bhA.2625] jaMceva paraTThANe, AsAyaMto u pAvae omN| taMceva ya omo vi ya, AzAiMto vi rAyaNiyaM // ghU-parahANaM para pradhAnaM jyeSThAmityarthaH / jaMso omaM AsAdeMtopAvati, omo vitaMcevajeTuM AsAdeMto pAvati / / 2625 // [mA.2626] eesAmaNNayaraM, AgADhaM jo vade bhadaMtAraM / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // ghU-asaMkhaDayAdayo dosA, pakkhAparakhaggahaNe ya gacchabhedo / kAraNe bhaNejA vi[bhA.2627] vitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vaejja khisNto| uvalaMbhaTThA ya tadhA, sIyaMte vA cadejA hi|| cU-aNavajjhovA sAhUbhaNejA, aNavajjhovA bhadaMto bhaNejja |appjjho vA bhaNeja khisaNaparaM bhadaMtaM / so Ayario bahussuojAtihIno sIsapaDicchae abhikkhaM jAtimAvIhiM khiMsati, so suttatthe uvajIviuMna sakketi, tAhe tassa jAtisaraNAe khiMsaM uvAlaMbhaMvA karejja / jo Ayario jAihINo "ahaM na najAmi"tti anne sAhU jAtimAtiehiM khiMsati // tassa annApadeseNa imA khiMsA[bhA.2628] jAtikulassa sarisayaM karehi na hi koddavo bhave saalii| AsalaliyaM varAo,cAeti na gahabho kaauN| cU-tujjha vi jaM kulaM jAtI vA taM amhehiM parinnAyaM to apaNo ceva jAtikulaM sarisaM karehi / mA koddavasamANo houM appAnaM sAlisarisaM bhaNNatu / no vA gaddabhasamANehiM houM jAtI assalalitaM kAuM sakkati // virUveNa khiMsamANo imaM bhaNNati[bhA.2629] rUvaraseva sarisayaM, karehi na hu koddavo bhave saalii| AsalaliyaM varAo, cAeti na gaddabho kAuM / / ghU-vAyago-gaNI, Ayario vA, jeNa kato tassimA khiMsA[bhA.2630]aha vAyago tti bhaNNAti, esa kira gaNI ayaM ca aayrio| so vi maNNe erisao, jeNa kao esa aayrio|| ghU-imo uvAlaMbho khiMsate / sItate vA[bhA.2631] jAtI-kulassa sarisaM, karehi mA appaverio hohi / ___ hojja hu te parivAto, gihi-pakkhe sAhu-pakkhe ya / / ___
Page #550
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-589, [bhA. 2631] cU-parivayaNaM parivAto ayaso aguNakittaNaM ityarthaH / ahavA - imo uvAlaMbho - [bhA.2632] juttaM nAma tume vAyaeNa gaNiyA va erisaM kaauN| AyarieNa va houM, kAUNaM kiM ca kaahaamo|| khU-juttamitiyujyate yogyaMbA, nAmazabdaH pAdapUraNe, idaM, neti nirdeze, vAcako vAAyariyassa vA houM kiM erisaM kAUNa juJjati / aha tubdhe ceva majjAyaravakhagA hotuM kareha to amhe kiM kAhAmo // sIdaMte vA imo uvAlaMbho[bhA.2633] ahavA na majja juttaM, bhadaMta eyArisANi vottuMje / gurubhatti-coitamaNo, bhaNAmi lajaM pavahiUNaM / / [bhA.2634] varatara mae si bhaNito, na yAvi anne pccuvaalddhe| channe mama veNNappaM, bhaNeja anno pgaaseNto|| khU-ahaMtepacchaNme dosapacchAyaNaM kareMto bhaNAmi, anno puNadosakittaNaM kareMto bahujaNamajjhe bhaNeja, tena varataraM mae si bhaNito / / evaM bhaNijjaMto jati rUseja to imaM bhaNNati[bhA.2635] tumhe mama AyariyA, hitovaesi tti tena sIso'haM / evaM viyANamANA, na hujuJjati rUsiuM bhaMte // cU-jeNa me hitovaesaM deha tena tubbhe mamaM AyariyA, hiovadesiNo tti kAuM ahaM vi sIsattaNaM me paDivaNNo / kiM ca - jo jeNa jammi ThANammi ThAvito daMsaNe va caraNe vA, so taMtao cutaM tammi ceva kAuM bhave niriNo / evaM viyANamANA tubbhe kiM rUsaha // [bhA.2636] emeva sesaesuvi, tasseva hitar3hiyA bdaagaaddhN| rAgaM kusuMbhao muyaina vihu avakoio saMto / / cU- etaM pAyaso khiMsaMta-sIdaMte bhaNati / "sesesu vi" aNappajjhAdiesu tasseva gurussa hiyakRtA vade AgAddhaM / ahavA- eyaM AgADhavayaNaM ca bhadaMte bhaNiya, sesesu vi uvajjhAyAdiesu hiyaTThatA vade aagaaddhN| codagAha * jANaMtehiM guru kahaM AgADhaM bhaNNati ? ucyate - kusuMbhago avikovito rAgaM jahA na muMcati tahA guru vi egaMte jAva phuDovadeseNa na vikovito tAva anAyArasevaNaM na muMcati / / kiM cAnyat[bhA.2637] vatthu viyANiUNaM, evaM khise uvAlabhejA vaa| khiMsA tu nippivAsA, sapivAso ho uvAlaMbho / / dhU-Ayariya-uvajjhAyAdiyA khara-mauyasajjhA vA rAyamAiiDDi-maMtA ete vatthu jANiUNa khiMsA uvAlaMbho vA papuMjiyavvo / nihu~raM niNhehavayaNaM khiMsA, mauyasiNehavayaNaM uvaalNbho| [bhA.2638] khisA khalu omammI, kharasajhe vA visiiymaannmmi| rAyaNiya-uvAlaMbho, puvvaguru mahiDimANI y|| dhU-ome kharasajhe khiMsA paujjati / rAtiNio Ayario jeTho vA puvvaM gurU AsI soya kammabhAriyayAe pAsatthAdIjAto, unnikkhaMto vA, rAyAdimahiDio vA, aniDDimaM pijo mANI, etesu uvAlaMbho payuJjatiM //
Page #551
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64 nizItha-chedasUtram -2-10/609 mU. (609) je bhikkhU bhadaMtaM pharusaM vayai, vayaMta vA sAtijati / / [bhA.2639] jaMlahusagaM tu pharusaM, bitioddesammi vaNNitaM puvvaM / te ceva niravasesaM, dasamuddesammi nAyavvaM / / cU-jahA bitioddese pharusaMtahA ihaM pi ussagga'vavAtehiM vattavvaM / navaraM - iha Ayariye suttnivaao|| mU. (610) je bhikkhU bhadaMtaM AgADhaM pharusaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / [bhA.2640] eseva gamo niyamA, mIgasutte vi hoti naayvvo| AgADha-pharusagammi, pubve avarammiya padammI / / khU-jo etesu dosu pubuttesu suttesu gamo so ceva iha mIsagasutte gamo daTTabyo / navaraM - saMjogapacchittaM bhANiyab // mU. (611) je bhikkhU bhadaMtaM annayarIe acAsAyaNAe acAsAeti, avAsAeMtaM vA saatijti|| dhU- dasAsu tettIsaM AsAdaNA bhaNitA, tAsi annatarAe AsAdaNAe AsAdeti / AGityupasargo maryAdAvAcakaH "sad" visaraNagatyavasAneSu / guruM paDuna vinayakaraNe ja phalaM tamAyaM sAdetIti AsAdanA / sA ya AsAdaNA caubihA[bhA.2641] davve khete kAle, bhAve AsAyaNA muNeyavvA / eesiM nANattaM, vocchAmi ahaanupubbiie|| cU-cauNha davvAdiyANa imA vakhA[bhA.2642] dabve AhArAdisu, khette gamaNAdiesu nAyavvA / kAlammi vivaJcAse, micchA paDivajA bhAve / / ghU- dabbe AhArAdiesu / sehe rAtiNieNa saddhiM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAiM vA AhAremANe tattha sehatarAe khaddhaM khaddhaM AhAreti / seherAiNieNa saddhiM asanaMvA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA taM rAtiniyaM anApucchittA jassa icchetti tassa khaddhaM khaddhaM dlyti| AdiggahaNAo vatthAdiyA guruNo adaMsiyApaDi jati / khettepuratopAsato maggao vA AsannaM gamaNaM kareti, AdiggahaNAto ciTThaNanisIyaNAdI Asanne kareti / kAlammi vivacAso nAma seho rAtiniyassa rAto vA viyAle vA vAharamANassa apaDisuNettA bhavati / viNayeNa paDiMsuNeyavvaM / tassa puNa vinaeNa apaDisuNemANassa ussuttaM bhavati, tena vivacAso bhavati / bhave jaM gurU bhaNatitaM na paDivajjati, apaDivajaMteya micchA bhavati / [bhA.2643] kAle u suyamANe, apaDisuNetassa hoti AsayaNA / micchAdipharusabhAve, aMtarabhAsA ya kahaNA y|| cU-"kAle "tti rAto vA viyAle vA guruNo vAharetassa suNeto vi asuNeto viva acchti| esA kAlAsAdaNA / idAni bhAvAsAdaNA - micchA paDivattito bhAvetti hisitti vattA, kiM tuma ti vA, pharusaMbhaNAti, guruNo vA dhammakahaM kaheMtassa aMtarabhAsA esA bhAvAsAyaNA / / davvAdiesucausu vi imo avinayadoso
Page #552
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-611, [bhA. 2644] [bhA.2644] guruvaccaiyA AsayaNA tu dhammassa mUlachedo tu / catupadadosA ete, etto va visesiyaM vocchN| ghU- guruvinayakaraNe kammakkhae jo Ato taM sAdeti / ahavA - gurupaJcatito nANAdiyA Ayo, taM avinayadoseNa sAdeti na labhatItyarthaH / vinao dhammassa mUlaM, so ya avinayajutto tassa chedaM kareti / ahavA-dhammassa mUlaM sammattaM, guruAsAdaNAe tassa chedaM kareti / davvAdiesu causu vi ete sAto dosA bhaNiyA / / eto ekekssa viseseNa bhaNAti[bhA.2645] sacittakhaddhakAraga, avikaDaNamadaMsaNe bhave dosaa| iMgAla avihi teNiM, galagguchUDhAtti sesesuN|| . cU-guruNo anAlotiyaM apaDidesiyaM vA jai bhujati to ime dosA - sacittaM phalakaMdAdI bhujeja, atippamANe vA bhuMjeja,taM ajIraMtaM Adijja vameja mArejja vasarIrassavAakAragaM bhuMjeja tena se vAhI bhavejja, iMgAlasaghUmaM vA muMje, avidhIe vA bhuMje surasuraM cavacavaM, duaM vilaMbitaM saparisADiM maNavayakAesu vA agutto bhuMje, sattavihAloyavajite teNiyaM bhavati, ThANAdisapagAsaNayA bhAyaNapakkhevaNayAgurubhAvesattavihoAlogo, satA vijayaNA suvihiyANaM / "sesesu" tti rAiNieNa saddhi khaddhaM khaddhaM, DAyaMDAyaM, rasiyarasiyaM, amaNunnamaNunnaMityAdi galae lagejA, turie atippamANeNa vA kavale ucchUDha AyavirAhaNAdiyA dosA // davvAsAdaNA gatA / idAni khettAsAdaNA dosA[bhA.2646] ghaTTaNa-reNu-vinAso, tipAsa-obhAvaNA bhave purato / khette kAla-palite, gilANa asuNeta adhikrnnN|| dhU-AsannaM gacchaMtassa guruNA saMghaTTaNA bhavati, pAduTTiyareNunA ya vatthavinAso bhavati so jati pAsato vAmato daahinntomggtoypurtogcchNteobhaavnnaaaayriyss|es khettAsAdaNA gatA / ime kAle rAto viyAle vA pellate Ayariyassa vAharaMtassa apaDisuNemANassa sIsassa gilANavirAhaNA haveJja, uvakaraNadAho vA, ajaMgamo Ayario Dajjhe, apaDisuNemANo vA annena sAhuNA bhaNito-kIsa akaNNasueNa acchasitti, uttarAduttareNa adhikaraNasaMbhavo // kAlAsAdanA gatA / idAni bhAvAsAdanA[bhA.2647] sehAdINa avaNNA, parautthiyagamma paribhavo loe| bhAvAsAyaNa dosA, sammamanAuMTaNA ceva // dhU-sehAdiNo viciMteja jahA - ete amhaM jeTTatarA Ayariyassa avajJAM kareMti tahA najati nUnaM esa patito, te vi sehA avajJA karenja, evaM sasissehiM paribhUto paratitthiyANa vi gammo bhavati, logeya paribhUto bhavati / ete bhaavaasaadnnaadosaa|gurunno uvadesapadANe sAmaNAuTuMtassa bhAvAsAdaNA ceva / / "micchA paDivajjaNA bhAve" tti asya vyAkhyA[bhA.2648] micchApaDivattIe, je bhAva jatya hoti sbbhuuyaa| tesUvitahaM paDivajjaNA ya AsAyaNA tamhA / / cU-micchA anRtaM pratipadanapratipatti, jattheti dabvAdiesujIvAdipadatthesu vA suttajjhayaNa1651
Page #553
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 210 / 611 suyakkhaMdhesu vA sambhUyA je jinapannattA bhAvA, te guru ayANaMto parisAmajjhe pannaveti, tattha uvadeso sIso tuNDikko acchati, jAhe uTThio vakkhANAo tAhe sIso egaMte guruNo sabbhAvaM sAhati / aha sIso tesu padatthesuparisAmajjhe caiva vitahapaDivajraNA ettha vutthANaM karejja tAhe avinayo bhavati, avinayapaDivattIe ya tamhA AsAyaNA bhavati / ahavA - parisAmajjhe gurU codito vitahapaDivajraNaM karejja, na samyak pratipadyatItyarthaH / tamhA sIsassa AsAyaNA bhavati / ahavA - gurU jANaMto ceva annahA atthaM pannaveti, mA parappavAdI dosaM ne jahA savvassa kevalissA jugavaM do natthi vogaa| egopayogapratipAdanamityarthaH / taM ca sehatarAto jANati - jahA apa-siddhaMtaM pannaveMti, tattha jati vitahaM paDivajjati AsAdanA sehassa / codagAha - jamatthaM Ayario na yANati tamatthaM sIso kahaM jANati ? bhaNNati 66 [bhA. 2649 ] is gAranagAratte, suta tu sahasaMbhutaM ya jaM kiM ci / taM guru annahakahaNe, nevamidaM micchapaDivattI // dhU- jaM tena sehataeNa gihatthattaNe suellayaM, anAgAratte vA annato surya, appaNA vA UhitaM, taM gurussa annahA kahiMtassa so bhaNejjA - na eyaM bhavati tti, nicchApaDivattio AsAdaNA bhavati // [bhA. 2650] evaM bhaNato doso, imaM sutaM va'nnahiM mae evaM / sabbhUyamasabmae, evaM micchAu paDivattI // - evaM gurupaDikUlaM bhaNato AsAdanA doso bhavati / ahavA sIso guruM bhaNai - tujjha evaM pannaveMtassa samayavirAhaNA doso bhavati / mama evaM suyaM annAyariyasamIve / evaM pannavijaMte samayavirAhaNA doso na bhavati / evaM sIsassa sabmUyamasabhUyae vA parisAmajjhe micchApaDivattio AsAdanA bhavati / - [ mA. 2651] jitiyaM paDhame tatie, ya hoti gelaNNakajjamAdIsu / addhANAdI bitie, osannAdI cautthammi || - bitiyaMti avavAyapadaM, paDhametti davvAsAyaNA, tatie tti kAlAsAdanA, bitie ti addhANAdisu khettAsAdaNA, cautthe tti osannAdisu Thiyassa / tattha paDhamatatiya tti gelaNaM paDuccha bitiyapadaM bhavati // [bhA. 2652 ] hoja guruo gilANo, apatthadavvaM va taMca se iTuM / avigaDamadaMsitaM vA, bhuMje khaddhaM va dalaejA // cU-guru gilANo, tassa ya jaM apatthadavvaM taM laddhaM, tAhe taM aviyaDitaM adaMsiyaM vA sayaM bhuMje, annassa vA anApucchAe khaddhaM khaddhaM dalayati / mA so rAtiNiNo sayaM bhuMjihiti, evaM gururakkhaNaTThA avinayaM pi kareMto suddho // [bhA. 2653] kaMTAi- sAhaNaTTA, avathaMbhaTTA va'lIno addhANe / saMbAdhuvassae vA, vissAma - gilANa chedasue / / cU-khettAsAdaNaM paDucca avavAto bhaNNati-addhANe kaMTAdi-sAhaNaTThA purato gacchati / visame vA avalaMbaNaTThA pAsato allINo gacchati / gilANassa vA avathaMbhaNaTTA allINo acchati /
Page #554
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 611, [bhA. 2653] 67 saMbAdhuvassae vA AsannaThito acchati gacchati vA / Ayariyassa vA vissAmaNaM kareMto Asanna ciTThati saMghadveti vA / gilANassa uvvattaNAdI kareMto saMghaTTaNAdI kareti AsannaM vA ciTThati / cheyasuyaM vA vakkhANato appasaddaM vakkhANeti mA apariNayA suNehiMti, tAhe sotArA AsannaM ThavinaMti // imo kAlAvavAdI [bhA. 2654] kAle gilANavAvaDa, sehassa va sAriyaM bhave bAhiM / saMbAdhuvassae vA adhikaraNAI u mA dosA // - rAo vA diyA vA gilANavAvaDo gurussa vAharaMtassa na dekha saddaM, sehassa vA sAgAriyaM bAhiM aMtoThito suto vi saddaM na deja, mA saNNAyagA saraM paJcabhijANittA uppavAhiMti / sAhUhiM vA otaprota saMbAdhuvassae yA sajyaM alaMbhaMto ullaMdhiuM vayaMtassa vA adhikaraNAdI dosA tamhA tattha Thiyo caiva saddaM karejjA / ahavA - gihatthasaMbaddhe uvassae kAraNaThiyA na me adhikaraNAdi dosA bhAvissaMti tamhA Ayario saNiyaM bAharati, taM ca asuNaMto tusiNIo suddho, adhikaraNadosabhayA vA tusiNIo acchati tahA vi suddho // [bhA. 2655 ] ullAvaM tu asatto, dAuM gilANo taheva uTTeuM / siNI tattha gao vA, suNeja so vAharaMtassa / / dhU- divA rAto vA bAharaMtassa gurussa gilANo ullAvaM dAumasatto gilANo tusiNIo acchejja, uTTheu vA asatto tattha gato paDisuNeJja / zabdaM dadAtItyarthaH // idAnaM bhAvassa avavAdo bhaNNati [ bhA. 2656 ] bhaNati rahe jai evaM haveja NiddosamiharahA dosA / tujjhe vi tAva Uhaha, bhaNati pagAse vi daDhamUDhe // cU- sehataeNa Ayario parisAmajjhe na battavvo jahA tumaM pannavesi evaM na bhavati tti / to kahiM tena bhANiyavvaM ? ucyate - "rahe" egaMte bhaNati jahAhaM pannavemi / jati evaM bhaNNati to niddosaM / "iharahA" jahA tumaM pannaveha evaM samayavirAhaNA doso bhavati / tubbhe vi mayAbhihitaM atyaM Uhaha-kiM ghaDati na ghaDatIti, tAva zabdaH parimANavAcakaH, jahA imeNa me paheNa gaMtavvaM jAvatitaM daTTaM, eva iNamatthaM puyvAvareNa tAva Uhaha jAva bhave abhigao / ahavA - padapUraNe (vA ] darda- dhDaM jo maDDU bhUtatthaM apaDivajaMto pagAsaM parisAmajjhe vi bhaNNati / / "osannAdI cautthammi' asya vyAkhyA [bhA. 2657 ] virahe u maThAyataM, osannaM bhaNati parisamajjhe vi / na vi jAmasi hittAdi va, naDapaDhiyaM kiM tuhaMteNaM // - osanno Ayario, virahe egaMte bahu bhaNito - "sagoravaviramAhi"tti aTThAyaMto aviramaMtetyarthaH, parisAmajjhe vi bhaNNati - nayANasi tumaM hitaM vA ahiyaM vA naDapaDhiteNa vA kiM tujjhateNa pAdehiM vA saMghaTTijati jeNa so avamANito ciMteti ete maM devayamiva pekkhaMtA idAniM maM osannadoseNa dAsamiva pAsaMti taM na etesiM doso, majjha doso, ujjamAmi // mU. (612) je bhikkhU anaMtakAya-saMjuttaM AhAraM AhArei, AhAretaM vA sAtijjati / / cU- anaMtakAta mUlakaMdI, allagaphalAdi vA evamAdisammissaM jo bhuMjati tassa cauguruM / [ mA. 2658 ] je bhikkhU asanAdI, bhuMjeja anaMtakAyasaMjuttaM /
Page #555
--------------------------------------------------------------------------
________________ 68 nizItha-chedasUtram -2-10/612 so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // ghU-ANAdiyA dosA bhavaMti / ime dosA[bhA.2659] taM kAyaparicayatI, tena yabhutteNa sNjmNcytii| atikhaddha anuciteNa ya, visUigAdINi aayaae| dhU-imA AyavirAhaNA - tena rasAleNa atikhaddheNa anucitteNa ya visUtiyAdI bhave marejja . vA, ajIraMte vA annataro rogAtaMko bhavejja, evaM AyavirAhaNA | jamhA ete dosA tamhA na bhottavyaM / kAraNe bhuMjejjA[bhA.2660] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANarohae vA, jayaNa imA tatya kAyavvA / / dhU-imA vakkhamANa-jayaNA[bhA.2661] omaMti-bhAgamaddhe, ti-bhAga AyaMbile cutthaadii| nimmisse misse yA, paritta'naMte yajA jataNA / / dhU-jahA palaMbasutte vakkhamANA, jahA vA peDhe bhaNiyA tahA vattavvA / imo se akkharatyo - oma esaNijjaM bhuMjati tibhAgeNavAUNaMesaNijjaM bhuMjati, addhaMvA esaNijjaMtibhAgaMvA esaNijjaM, AyaMbileNa va acchati, cautyaM vA kareti, na ya anaMtakAyasammissaM muMjati, jAhe nimissaM na labmati tAhe parittakAyamissaMgeNhati, jAhe taMpi na labmati tAhe anaMtakAyamissaM geNhati, jA ya paNagAdi jayaNA sA daTThavvA // mU. (613) je bhikkhU AhAkammaM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / -AdhAkaDaMAhAkammaM,taMjo jati tassa cauguruM ANAdiNoya dosaa| tassa AhAkammassa kahaM saMbhavo haveja ? imo bhaNNati[bhA.2662] sAlI-dhaya-gula-gorasa, navesu vallIphalesu jaatesu| puNNa dANasaDDA, AhAkamme nimNtnnyaa|| ghU-kassa ti dAnaruiNo abhigamasahassa vA navo sAlI ghare pavesito tAhe dAnasaTTo ciMteti -puvvaM jatINa dAuM pacchA appaNA paribhogaM kAhAmitti AhAkammaM kareja |jhaa sAlIe evaM ghRte guDe gorase vA tuM bAdivalliphalesu jAtesu puNNinimittaM dANasavAti AhAkammaM kAuM sAhuNo nimatejja // tassa ya AhAkammassa ime dosA[bhA.2633] AhAkamme tivihe, AhAre uvadhi vshimaadiisu| AhArAkamma, caubidhaM hoi asanAdI / / dhU-AhAkammaM tividhaM - AhAre uvadhi vasahIe ya / Adisaddo nAmAdibhepradarzanArtha, uttrbhedprdrshnaarthvaa| AhArAhAkammaMcaubbiMdhaM asanAdiyaM // [bhA.2634] uvahI AhAkammaM, vatthe pAe ya hoi nAyavvaM / vatthe paMcavidhaM puNa, tivihaM puNa hoi pAyammi / khU- uvadhiAhAkammaM duvidhaM - vatthe pAde ya / tattha vatthe paMcaviha - jaMgiyaM bhaMgiyaM saNiyaM pattayaM tirIDapaTTaca / pAde tivihaM - lAuya dAruya maTTiyApAdaM ca / etesiM vakkhANaM pUrvavat / / [mA.2665] vasahI AdhAkammaM, mUlaguNe ceva uttaraguNe y|
Page #556
--------------------------------------------------------------------------
________________ 69 uddezaka : 10, mUlaM-613, [bhA. 2635] ekekkaM sattavihaM, nAyavvaM aanupuviie|| ghU-vasahIAhAkammaM duvidha - mUlaguNAhAkammaM uttaraguNAhAkammaMca / mUlaguNe sattavihaM imaM - paTTIvaMso dodhAraNAo cattAriya mUlavelIo | uttaraguNe ime satta- vaMsaga-kaDaNa-okaMcaNachAvaNa-levaNa-duvAra-bhUmikamme ya / etesiM vakkhANaM pUrvavat / / AhAkammassa ime egaTThiyA[bhA.2636] AhA adhe ya ya kamme, AyAkamme ya attakamme ya / taMpuNa AhAkammaM, nAyavvaM kappatI kss| cU- AhAe nAmAdicaubviho niklevo / davyAhA dhaNuM AhiyaM jIvA agge AropitA ityarthaH, baillANa vA khaMdhe jugaM AhitaM / bhAvAhA AhAkarmagrahaNAdAtmani karma AhitaM, AtmA vA karmaNi AhitaH / ahe kamme vi caubviho niklevo / uccAnIce nIcatare ca dravyaM kriyatetaM davvAhe kammaM / AhAkammaggahaNAto jamhA visuddhasaMjamaTThANehiMto appANaM AvasuddhaThANe aho aho kareti tamhA bhAvAhokamma / ___AyAhamme vicauvidho nikkhevo / davyAyAhamme anuvauttopANAtivAyaM kreNto| bhAvAte nANa-daMsaNa-caraNA, taM haNaMto bhAvAtAhammaM / attakamme vicauvviho nikkhevo / davve attakamma anuvauttassa kiriyaa| bhAve attakammaM anuvauttassa kiriyaa| bhAveattakammaMAhAkammapariNato parakammaM atakammI karati / taM puNa AhAkammaM kassa purisassa kappati na kappati vA? ahavAkassa titthe kathaM kassa kappati na kappati vA / / AdhAkammakArI imaM duvidhaM uddissa karejA - oheNa vibhAgeNa vA / so puNa ohavibhAgo imehiM cauhiM dArehiM anugaMtavyo[bhA.2667] saMghassa purima-pacchima-samaNANaM ceva hoi samaNINaM / cauNhaM uvassayANaM, kAyavva parUvaNA hoti|| cU-AhAkammakArI sAmaNNeNa vA viseseNa vA sNghuddesNkreti| evaM samaNaM-sAmaNNa-viseseNaM vA uddissati / cauNhaM uvassayANaM sAmaNNeNa viseseNa vA uddesaM kareti / te ya ime cauro uvassayA-paMcayAmasamaNANa ego, samaNINa bitio, evaM cAujjAmiyANa vido, evaM curo|| [bhA.2668] saMdhaM masuddisittA, paDhamo bitio ya samaNa-samaNINaM / tatio uvassae khalu, cautthao egapUrisaMta / / cU-AhAkammakArIsAmaNNecauro saMkappeuM AhAkammaM kareti-ego saMgha, bitio samaNasamaNIo, tatio uvassae uddisiuM kareti, cauttho egapurisaM uddissati / / [bhA.2669] jadi savvaM uddisiuM, saMghaM tu kareti doNha vina kappe / ahavA savve samaNA, samaNI vA tattha vi taheva / / cU- yadItyabhyupagame, sarvamiti sAmAnyena sarvasaMgha uddisiuM kareti to doNha vi caujAmapaMcajAmANa na kappati / ahavA - do purima-majjhimA / ahavA - savve samaNa-samaNI ya maNNeNa uddisati / tatthettisAmanuddese tahevajahA kaDaM saMghassatahAsamaNa-samaNINa vicaujAma-paMcajAmANa visavvesiM akappaM bhavati // vibhAguddese maM vihANaM[bhA.2670] jai puNa purimaM saMgha, uddisatI majjhimassa to kappe / majjhima uddiSTe puNa, doNhaM pi akappiyaM hoi /
Page #557
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-10/613 cU- jai puriM usabhasAmisaMghaM uddisiuM kareti to majjhima-bAvIsa- titthakarANa saMghassa kapa bhavati, pacchimANa akappaM / aha majjhima-saMghassa uddisiuM kaDaM to doNha vi purima-majjhimANa akappaM / ahavA - caujAma- paMcajAmANaM doNha vi akappaM / pacchimuddiTThe purima-pacchimANa akappaM majjhimANa kappaM // [bhA. 2671] 70 emeva samaNavagge, samaNIvagge ya puvvaniddite / majjhimANaM kappe, tesi kaDaM doNha vi na kappe // cU- puvvamiti risabhasAmiNo titthe je samaNA samaNIo vA te uddisiuM kareMti, to tesiM akappaM, majjhimANa puNa kappaM / tesiM majjhimANa kaDaM doNha vi purimANa majjhimANa akaSpaM // [bhA. 2672] purisANaM egassa vi, kayaM tu savvesi purama-carimANaM / navi kappe ThavaNAmettagaM tu gahaNaM tahiM natthi / / - oheNa egapurisaM samuddissa jaM kayaM taM savvesiM purima-pacchimANa akappaM / majjhimANa viseso- egeNa gahieNa sesANa tattha kappaM bhavati / purima-pacchimANa puNa egeNa vi gahie sesANa vi savvesiM akappaM bhavati "ThavaNA" iti prajJApanamAtraM nAtra saMbhavo'stItyarthaH / aha majjhimagaM evaM uddisiuM kareti purima-pacchimANaM samaNa-samaNINaM savvesiM akappaM / majjhimANaM puNa tassevegassa akappaM sesANaM bhavati // [bhA. 2673] evamuvassayapurime, uddivaM taM na pacchimA bhuMje / majjhimatavvajjANaM, kappe uddiTThasamapuvvA // cU- evaM jati sAmaNNeNa uvassayANaM kareti to savvesiM akappaM bhavati / aha purimovassae uddisiuM kareti to purimANa - pacchimANa ya savvesiM akappaM, majjhimANaM puNa kappaM bhavati / aha majjhimovassae savvouddisiuM kareti to majjhimANa puNa purima carimANa ya sabdhesiM akappaM ceva bhavati / "majjhimatavvajjANaM kappe "tti asya vyAkhyA - jati majjhimasamaNANa uvassae uddisiuM kareti te ceva samaNe vajjeuM majjhimANa ceva sesagANa samaNa-samaNiuvassagANa kappaM bhavatItyarthaH / "uddiTThasamapuvva "tti asya vyAkhyA - puvva iti risabhasAmi vA | ahavA paMcajAmA te udisamA teSAM na kalpayatItyarthaH / evaM prAyasaM purima-majjhimANa bhaNitaM / / 1 imaM tu prAyasaM majjhima- pacchimANaM bhaNNati [mA. 2674] savve samaNA samaNI, majjhimagA caiva pacchimA ceva / majjhimaga- samaNa - samaNI, pacchimagA samaNa-samaNIo // dhU- " savve samaNA samaNI" ettha sAmaNNeNa bhaNite savvesiM akappaM / "majjhimagA ceva" majjhimANa samaNa-samaNINa ya uddivaM pacchimANa savvesiM akappaM, majjhimapAsAvaJcijjANa savvesiM kappaM / majjhima-samaNANa uddidvaM majjhima-samaNINa kappaM, sesANaM savvesiM akappaM / majjhimasamaNINa uddi majjhima-samaNANa caiva kappaM, sesANa savvesiM akappaM / pacchima-samaNA uddinaM pacchimagANa samaNANa samaNINa ya akappaM, majjhimagANa doNha vi kappaM / pacchima-samaNINa uddivi evaM caiva bhANiyavvaM // [bhA. 2675 ] uvasaga- gaNita-vibhAvita, ujjugajaDDA ya vaMkajaDDA ya /
Page #558
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-613, [bhA. 2675] 71 majjhimaga ujjupannA, pecchA saNNAiyAgamaNaM / / dhU-bahUNaMuvassagANaMmajhepaMca iti gaNiyA |amugiti nAmehiM vibhAtiyAgaNiyavibhAtiesu caubhaMgo kAyavyo / majjhimANa paDhamabhaMge gaNiyavibhAtitANaceakappa, sesANa kappaM / majjhimANa bitiyabhaMge jAva gaNiyappamANehiMna gahiyaMtAva svavesi akappaM, tappamANehiM gahite sesANa kappaM bhvti| majjhimANa tatiyabhaMgajAvatiyA sarisanAmA savvesiMakappaM sesANa kappaM bhavati majjhimANa cautthabhaMge savvesiM akappaM bhavati / codaga Aha - kiM kAraNaM - caujjAmANa uddiTThavajANa kappaM, paMcAjAmANa savvesiM ceva akappaM ? atrocyate - purimA rijju jaDDA ya / pacchimA vaMka jaDDA ya / majjhimA ujnupannA nANamaMtA ya / tividhANa vi sAhUNa naDapecchaga-diTuMteNa nidarisaNaM kajjati / sAhUNa saNNAyagakulAgayANa gihiNouggamAdidose kareja / tattha vi tihA nidarisaNaM kaJjati / / [bhA.2676] naDapecchaMdaNaM, avassa AloyaNA na se kappe / kaugAtI sopecchati, na te vipurimANa to sabve // cU-naDavilaMviNoNaDA / purimANa sAhU bhikkhAdiniggatA, naiMdaTUNa ujjuttaNeNaM AyariyANaM avassa AloyaNaM deMti, AyarieNaya bhamiona vaTTati, na sAhUNa naDapekhaNA kappate kAuM / AmaMti abbhuvagatA puNo aDaMto kauAdI pecchati, chatto kaugo bhaNNati-Aloie guruhiM bhaNito - na tumaM pecchasu / so bhaNNati - naDo vArito na kaugo, esa mayA kauo diTTho / Ayario bhaNai - kauo vina kappate daTuM / evaM ujjuttaNeNa jAvatitaM paDisijjhati tAvatiyaM vajeti / jAhe na savvaM kappati tti vArito tAhe sabve naDA vajeti / / [mA.2677] emeva uggamAdI, ekekaNivAriterate giNhe / savve vi na kappaMti,tti vAriojA jiyaM cyti|| cU- emeva purimANa uggamAdidosaM vArito vajjei, itaraM geNhati, jAhe vArio savve vi uggAdidosA na kapaMti tAhe savve jAvajIvaM paricayati / / evaM saNNAyagA sAhU vi ekeko vArito ThAyati[bhA.2678] saNNAtagA vi ujuttaNeNa kassa kaDaM tujjha eyaM ti| mama uddiTTa na kappati, kItaM annassa vA pkre| cU-jahA sAhU saNNAyagAvaloyaNeNa saNNAyagakulaMgatotadA saNNAyagA vi kiMci abbhuccayaM karejja / sAhuNA pucchiyA kasseyaM tumhe kayaM, te ujuttaNeNa kahayaMti tujjhameyaM ti / so sAhU bhaNati -mama udiTuMbhattaMna kappati, tAhe sogihI kIyakaDAdiya kareti, annassavAsAhussaAhAkammAdi karejja // [bhA.2679] savvesi saMjayANaM, uggamadosA nivAriyA savve / iti kahite parimANaM, savvesiM te u na kareMti // cU-evaM gihINa jAhe kahiyaM savve uggamadosa savvesiM sAhUNaM na kappaMti tAhe te gihiNo savve uggamadose savvesiM sAhUNaM na kareMti / iti upapradarzanArthe / purimA eva tiSThantItyarthaH // "ujju-jaDattaNANa" imaM vakkhANaM [bhA.2680] ujjattaNaM se AloyaNAe jaDattaNaM se jaMbhuMje /
Page #559
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2- 10/613 tajjAtie na jANati, gihI vi annasa anne vaa|| dhU-jaMse AloetitaM se ujjuttaNaM jaMtajAtIe savve dose na vajeti eyaM se matIe jddttnnN| gihiNo vi jaM annassa nivAriyassamaNNaM kareMti, anno va uggamadose kareti, eyaM siM matIe jaDattaNaM, jaMpuNapucchittA phuDaM sAhati evaM siMujuttaNaM / "majjhima-ujjupannANaM" imaM vakkhANaM[bhA.2681] ujjuttaNaM se AloyaNAe pannA tu sesvjnnyaa| saNNAyagA vi doseNa kareMtaNNeNa savvesi / / dhU-jaM rahe paDiseviuM Aloeti, eyaM se ujuttaNaM / jaMtajAtIe savve dose vaJjati, eyaM se pannattaNaM / gihiNo vijahA esa eyassadosoakappo tahAtajAtIyA savve akappA, jahA eyassa tahA sabbasAhUNaM / anne uggamadose annesiM sAdhUNaM na kappaMtItyarthaH // "pacchimA vaMkajaDDa"tti asya vyAkhyA[bhA.2682] vaMkA u na sAhaMtI, puTThA ya bhaNaMti uph-kNttaadii| pAhuNaga-saddha-Usava, gihiNo vi ya cAulaM tevaM / / cU-vaMkattaNato dose paDiseviuMna sAhaMti, nAlocayaMti, jaDDattaNaM se jaMjANaMto ajANato vA AtmA' ticAre pravartate / pucchio - tume naDo diTTho ? bhaNati - na me dihro / to kiM tattha ciDito? bhaNati - ta uNheNAbhihato ciTThato, kaMTago vA laggo, so tattha ciTThateNAvaNIto / gihiNo vipucchitAbhaNaMti-pAhuNAAgatA tenamae abbhuccaokao, appaNo kaovA erise bhatte saddhA ussavo vA aJja amhANaM, evaM gihiNo vAuleMti-vyAmohamutpAdayaMti, na sabbhAvamAkhyAyatItyarthaH / eteNa kAraNeNa cAujAma-paMcajAmANaAkammaggahaNe viseso kto| evaM saMjatINa vi saMjayasarisagamo dtttthvvo|| [bhA.2683] etesAmaNNataraM, AhAkamaMtu geNhatI jo u / so ANA anavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU-bitiyapadeNa imehiM kAraNehiM bhuMjejjA[bhA.2684] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, dhitiM paDuccA va AhAre / / cU-asivagahio tti, to pacchA bhoyaNaTThA / asivagahito vA, alaMbhaMto bAhiM vA asivaM tena aniMtoomevi akavvaMtorAaduDhe appasAriyaMacchaMto, bohigabhae bhikkhAe aniggacchaMto, gelaNNe osadhaM patthabhoyaNaM vA, addhANe addhANakappo asaMtharaMto vA AhAkammalaMbhe gahaNaM karenja / rohae vi apphavvaMto dubbaladhitI vA prANasaMdhAraNaTThA AhAre, annataraM vA kAraNaM paDucca AhArejja / / gilANa addhANesu imA vakkhA[bhA.2685] Ayarie abhisee, bhikkhummi gilANagammi bhynnaao| tikkhutto aDavipaese, catupariyaTTe tato gahaNaM / / [bhA.2686] gurugo jAvajIvaM, suddhamasuddheNa hoi kAyavvaM / vasabhe bArasavAsA, aTThArasa bhikkhuNo mAsA / / ghU-Ayario gilANo suddhassa alAbhe AhAkammaM bhayati sevatItyarthaH / evaM abhiseo
Page #560
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 613, [bhA. 2686 ] 73 bhikkhU | addhANe paDi sevaNA pavesauttiNNA majjhe vA tikkhutto hiMDiuMca pariyaTTe paNagahANIe asaMtharaMto jAhe cauguruM patto tAhe geNhati / evaM na tassa doSetyarthaH // mU. (614) je bhikkhU paDuppannaM nimittaM vAgareti, vAgareMtaM vA sAtijati // bhU. (615) je bhikkhU anAgayaM nimittaM vAgareti, vAgareMtaM vA sAtijjati // cU- paDuppannaM nAma vaTTamANaM lAbhAlAbhAti vaTTamANe vAgareti / aNAgataM eSyaM nimittaM vAgaretiAgAmassa kAle lAbhAti cAgareti / chavvihaM nimittaM imaM [bhA. 2687 ] lAbhAlAbha suha- dukkha jIvita-maraNa tItavajjAI / gihi- annatitthiyANa va, je bhikkhU vAgarijjANA // cU- lAbhAlAbhaM suhaM dukkhaM jIvitaM maraNaM etANi cha atItakAlavajjAmi vAgareti vartamAna eSye ityarthaH / gihINaM annatitthiyANaM vA jo vAgarejja bhikkhU so ANAdidose pAveja || chavviha vaTTamANagapradarzanArthaM [bhA. 2688 ] paTThavio me amuo, labhati na labbhati va tassimA velA / vImaMsA dukkhIhaM, suhIti amuaM ca te dukkhaM // cU- amugo mayA amugasamIvaM pesito lAbhanimittaM so tattha taM labheja na labheja ? ahavA imA tassa AgamanavelA, so laddhalAbho aladdhalAbho vA Agacchati na vA ? vImaMsaTTA vA koi puccheja - kimahaM suhI dukkhI vA ? ahavA vaTTamANakAle ceva vAgareti imaM te sArIraM dukkhaM mANasaM vA vaTTati // - - [bhA. 2689 ] jIvati mao tti vA, saMkitammi egataragassa niddesaM / evaM hohita tujhaM, tassa va lAbhAdao esse // - cU-ko ti videsattho na najJjati jIvati mato vA, erise saMkite pucchito egataraniddesaM karejja, evaM vaTTamANe / esse vi jassa pucchijjati so paccakkho parokkho vA / paJcakkho bhaNNati - tujjhaM esse kAle evaM hohiti / lAbho alAbho vA, suhaM dukkhaM vA, jIviyaM maraNaM vA / parokkhe tassaesse kAle imo lAbho alAbho vA, suhaM dukkhaM, jIvitaM maraNa vA bhavissati / jIviyatti bhaNite [bhA. 2690] AnaMdaM apaDihayaM, saMkhaDikaraNaM ca ubhayadhA hoi / khettAdi maraNa koTTaNa, adhikaraNamaNAgayaM jaM ca // cU- AnaMda apaDihayaM kareti vardhamAnakamityarthaH / mato tti bhaNito saMkhaDikaraNaM kareja | evaM ubhayahA avi adhikaraNadoso bhavati / ahavA - mato tti bhaNite khittacitto bhave marati vA, ura- sira-kuTTaNAdi vA kareja, mattikiccakaraNesu vA adhikaraNaM bhave / ahavA - anAgate nimitte vAgarite ete khittacittAdiyA dosA bhavaMti // jaM ca nimitta baleNa kajjasaMghamaM karejja || [bhA. 2691] ucchAho visIdaMte, agaMtukAmassa hoti gamaNaM tu / ahikaraNa thirakaNaM, kaya vikkaya sanniyattI ya // cU- aNAgatanimittavAgaraNeNa kajje visIdaMtassa ucchAho kato bhavati / lAbhatthiNo paradesaM
Page #561
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/615 agaMtukAmassa avassa te lAbho bhavissati tti gamaNaM kareti / kisimAdi adhikaraNesu visIdaMtassa avarasa buDDhI bhavissati tti vAgarie adhikaraNe sthairyaM bhavati / ahavA - paradesaM gaMtukAmassa iheva lAbho bhavissati tti thirakate adhikaraNaM bhavati / imaM kiNAhi iNaM vikkiNAhi / ito kammAraMbhAto sanniyattAhi imammi kammAraMbhe payaTTasu, evaM te lAbho bhavissati / evaM adhikaraNa dosA // ime ya dosA 74 / [bhA. 2692 ] Aesa visaMvAde, paosa-nicchubhaNAdI - boccheo / ahikaraNaM annena va, uDDAha' nnANa - vAto ya // cU- Aese ya visaMvatie padosaM gacchejja / vasahIo vA nicchubhejja / AhArAdivasahANa vA vocchedaM kareja | annena vA nimittieNa saddhiM adhikaraNaM bhave, annena vA nimittieNa saMvAdite sAdhUNa annANa-vAdo bhavati, uDDAho ya bhavejja // [ bhA. 2693 ] niyamAtikAlavisae, nimitte chavvihe havati doso / sa u vaTTamANe, Atubha tatthimaM nAyaM // cU-niyamA avarasaM doso bhavati, tikAlavisae atIte vaTTamANe esse ya, chavvihe lAbhAdie sayameva vartamAnakAle Adese doso bhavati, ubhayamiti appaNo parassa vA, tatthimaM nAtaM dhSTAMta ityarthaH // [bhA. 2694] AkaMpitA nimitteNa, bhoiNI hotie ciragatammi / puvvabhaNitaM kadhaMte, AgataruTTI ya valavAte // [ bhA. 2695 ] dArAbhogaNa egAgi, Agamo pariyaNassa paJccoNIM / pucchAya khamaNakahaNaM, sAdIyaMkArasuviNAdI // koho balavA-gabdhaM ca pucchito bhaNati paMcapuMDAso / phAla diTThe jati nevaM tuha avitahaM kati vA // [bhA. 2696 ] cU- ego nimittio tena bhotiNI gAmasAmiNI AkaMpitA avisaMvAtinimittena AuTTatA / annatA sA bhotiNI bhotiyaM ciragataM pucchati - kathA so bhotito Agacchati ? tena kahiyaM - amugadine amugavelAe Agacchati / tAhe tassa nemittiyapuvvabhaNitaM itthimAdipariyANe savvaM kaheti / satI asatI tti me dAraM, tassa AbhogaNaTTA egAgI Agato pecchati - savvapariyaNo pacoNIe niggato a, maggati tA paccoNI / tena pucchiyaM kaha te NAyaM ? tehiM kahiyaM erisA tArisI khamago nemittio, tena kahiyaM / sogato taM bAhirittA nimittaM pucchti| tena vi se suviNAdisAdIyaMkAraM nimittaM avitahaM kahiyaM / so bhotio taMmi kahite IsAluyabhAveNa ruTTho vaDavAesaM pucchati - esa balavA gabbhiNI, etIe kiM bhavissati ? tena bhaNiyaM - paMcapuDo Aso bhavissati / tena takkhaNA ceva phAlaviyA ditttthaa| tAhe bhotito bhaNati - "jai evaM na hotaM to tuha evaM poTTaM phAliyaM hoMtaM / " evaM avitanemittiyA kettiyA bhavissaMti, jamhA ete dosA tamhA na bAgare // bhave kAraNaM [bhA. 2697] asive omoyari, rAyadukhaM bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, jayaNAe vAgare bhikkhU / / eteha saMtharaMto, paNagAdI kamma'icchito saMto / [mA. 2698 ] -
Page #562
--------------------------------------------------------------------------
________________ 75 uddezaka : 10, mUlaM-615. [bhA. 2698] esseva paDuppanna, va bhaNati bhaddesu uvutto|| cU-etehiM kAraNehiM asaMtharaMtopaNagaparihANIejAhe AhAkammaMaiktotAhepuvvaM Agamissa nimittaM vAgareti bhaddagesu atIva uvautto, pacchA Agamissa paDuppannaM / / mU. (616) je bhikkhU sehaM avaharai, avahareMtaM vA sAtiJjati / / cU-sehaNijjo seho, jo taM aNobhavvaM avaharati tassa cauguruM / taM ca sehaM na labhati / [bhA.2699] seha'vahAro duviho, pavvAviyae ya'pavyayaMte y| ekeko vi yaduviho, purisisthigatoya nAyavyo / / cU- sehAvahAro duviho - pavvatite apavvatite vA / puNo duviho - ekkeko purisitthibhedeNa nAyavyo / kihaM puNa tassAvahAro haveja?[bhA.2700] pavvAvaNijja bAhiM, Thavettu bhikkhussa atigate sNte| sehassa AsiAvaNa, abhidhArete ya pAvayaNI / / cU-koti pavvAvaNijjaM sasahi sehaM ghettuM paTTito / taM bhikkhAkAle egastha gAme bAhiM ThaveuM bhikkhaTThA paviThTho, so ya annena sAhuNA seho diTTho / tato sa teNaM vippayAreuM aasiyaavito| sAdhuvirahito vA egAgI abhidhAreMto vayaMto aMtarA annenaM vippayAreuM pavvAvito / ete do vi jayA pAvayaNI jAtA tadA appaNA ceva appaNo disa-paricchedaM karissaMti / / jena so bahi-dvito diTTho so imo[bhA.2701] sannAtigato addhAo va vaMdaNaga puccha seho mi| so kattha majjha kajje, chAyapivAsussa vA addtii| cU- saNNAbhUminiggatena diTTho,AdisaddAto bhattAdipariTThAvaNA-niggateNa diTTho / ahavA - keNai addhANaniggateNa diTTho / seheNa vaMdito sAdhU pucchati -ko si tumaM? kato vA Agato? kahiM vA paTTito? seheNa bhaNiyaM - amugeNa sAhuNA saddhiM paTTito pavvajAbhippAeNa | so kattha sAdhU? seho bhaNati - majjha kane chAyassa pivAsiyassa vA bhattapANaTThA aDai / / so sAdhU bhaNAti[bhA.2702]majjhamiNamannapAnaM, bhuMjasu (uvajIva]'nukaMpayAe suddho u / puTThamapuDhe kahaNe, emeva ya iyarahA dosA / / cU- jati so sAhU sAhammiu tti anukaMpAte bhattapAnaM dadAti to suddho / seheNa pucchito apucchito jai dhammaM anukaMpAe kaheti to emeva suddho / aha avahaNaTThA bhattaM pAnaM vA deti, dhamma vA akkhati, to se cauguruM pacchittaM, sehaM ca na labhati // ime ya avaharaNapayogA[bhA.2703] bhatte pannavaga nigRhaNA ya vAvAra jhaMpaNA ceva / paTThavaNa sayaM haraNe, sehe'vvatte ya vatte y|| ghU-avaharaNaTThAe- "mama saMbaMdhaM essai"tti bhattaM se deti, dhammaM vA se pannavei / so seho tassa AuTTo bhaNati- tujha samIve nikkhamAmi, kiMtu kahiM vime guvilapadese nigUhaha, tassa haM purato na ThAyAmi / tAhe so taM vAvAreti -amugattha nalukkAhiti / tattha nilukkaM sAghUpalAlAdiNA jhaMpati - sthagayatItyarthaH / ahavA - annehiM saddhiM annagAmaM paTThaveti / egAgiM vA paTThavei - "amugattha
Page #563
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/696 vaccaha ahamavi amugadine tattha pahAmi / ahavA-sayameva ghettuMavaharati / etesachasupadesu sehe avvatte vatte y|| imaM pacchittaM[bhA.2704] guruo caulahu cauguru, challahu chaggurugameva chedo ya / . bhikkhUgaNAiriyANaM, mUlaM aNavaThTha paarNcii| cU-bhikkhU jati avvattasAhussa avaharaNaTThA bhattaM deti mAsaguruM / dhammassa pannavaNAte caulahuM / nigRhaNavayaNe cuguruN| vAvAraNe chalahuM / jhaMpaNe chgguruN| paTTavaNe sayaM haraNe chedo / evaM avvtte| vatte puNa caulahugAo ADhattaM mUle ThAyati / ganiggahamAto uvajjhAto tassa caulahugA ADhattaM aNavaDhe ThAyati / Ayariyassa caugurugADhattaM pAraMcie ThAyati / / evaM sasahAe avaharaNaM bhaNiyaM / jo puNa asahAo abhidhArato vayati tatthimaM[bhA.2705] abhihAreta vayaMto, puTTho vaccAmahaM amugamUlaM / pannavaNa bhattadAna, taheva sesA payA natthi / / cU-koi seho asahAo egAgI kaMci AyariyaM abhidhArato vaccati / tena aMtarA gAme paMthe vA sAdhU diTTho, nIyAvattaM se vaMdaNaM kataM / tena sAhuNA pucchito - kahiM vaJcasi? kato vA Agao? tena kahiyaM - amugAyariyassa sagAse pavvayaNaTThA vaccAmi / jati bhikkhU buggAhaNaTThA avvattassa bhattadAnaM dhAreti to mAsaguruM, dhamma-pannavaNAte caulahuM / vatte caulahuM caugurugA / uvajjhAyaAyariyANachallahu uggurugA / heDhe ekkekkapadaM husati / sesA nigrahaNAdiyA padA nthi| avarAhapadAbhAvAto pacchittaM pina vijJati // esa apavvAvie vidhI bhaNito / imo pavvAvite[bhA.2706] purisammi isthigammi ya, pavvAvitagammi esa ceva gmo| nAyabbo niravaseso, avvatte taheva vatte ya / / cU-jo apavvAvie vihI pavvAvie viesacaiva vidhI avvatte ktte ya niravaseso dtttthvyo| [bhA.2707] evaM tu so avahito, jAhe jAto sayaM tu pAvayaNI / nikkAraNe ya gahito, vaccati tAhe purillANaM / / cU-evaM jo avahito so jAhe sayameva pAvayaNI jAto adhItAnuyogItyarthaH / eso anno vA jo nikkAraNe keNati gahito so appaNo sayameva disAparicchedaM kAuMpuNo bohilAbhaThThatAe purillANa ceva vancati / / bhattadAnAdi avahaDassa imo avavAdo bhaNNati[bhA.2708] annassa va asatIe, gurummi abbhujategatarajutte / dhAreti tameva gaNaM, joya haDo kaarnnjjaae| cU-jeNa avahaDo tassa gacche anno Ayario nasthi / ahavA-asthi soabbhajjayamaraNeNaM abbhujayavihAreNa vA jutto pratipannetyarthaH / tAhe so avahaDotaMceva gaNaM dhareina purillANaM gcchti| jai keNai AyarieNaM kAraNajAeNa avahaDo so taM ceva gaNaM dharei, na purillANaM gacchati / / evaM ceva visesiyataraM bhaNNati[bhA.2709] kAraNajAe avahaDo, gaNaM dharemANA so haraMtassa / jAvego nimmAto, pacchA se appaNo icchA / / cU- jo kAraNeNa avahaDo annAbhAve so gaNaM dharato haraMtassa Abhavvo bhavati / so jeNa
Page #564
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-616, [bhA. 2709] 77 kAraNeNa avahaDo jati taM kAraNaM na pUreti to purillANa ceva Abhabdo havati, na haraMtassa / jo kAraNeNa avahaDo so tammi gaNe tAva acchati jAva ego gIyattho NimmAto, pacchA se appaNo icchA, tatya vA acchati, purillANa vA gacchati / itaro puNa nikkAraNAvahaDo egammi nimmAe purillANa gacchati, na tasyecchA ityarthaH / / [bhA.2710] etesAmannataraM, avahAraM jo kareja sehassa / so ANA aNavatthaM, nicchatta-virAdhanaM pAve / / cU-kiM puNataM kAraNaM jeNa avahAraM kareti ? [bhA.2711] nAUNa ya vocchedaM, puvvagate kAliyANujoge ya / suttatthajANagassA, kappati sehAvahAro u|| cU- kassa ti AyArayassa pubbagate vatthu pAhuDaM vA kAliyasutte vi sutakkhaMdho ajjhayaNaM uddeso vA asthi, tamannassa ntthi| jati taM annassana saMkAmiti to vocchijjati / evaM nAUNa bhattapANapannavaNAdiehiM avvattaMvattaM vA suttajANao puriso sehAvahAraM karejja / evamAdikAraNesu kalpate ityrthH|| [bhA.2712] emeva ya itthIe, abhidhAratIe taha vyNtiie| vatta'vvattAe gamo, jaheva purisassa naayvyo| dhU-evaMitthI viabhidhAratI jA gacchati sasahAIvAjA vayati / vattAe avvattaevAjaheva gamo purisANa taheva itthIe vinAyavvo bodhavvamityarthaH / / / mU. (617) je bhikkhU sehaM vipparinAmeti, vippariNAmeMtaM vA sAtiJjati / / cU-koti seho ahametassaAyariyassasamIvepavvAyAmittipariNato,taMvividhaiHprakArAtmAnaM tena parinAmayati tti viprinaameti|ahvaa-vividhprkaarairaatmaanNprinaamyti / vigataparinAmeti vigataparinAmaM vA karotIti vipprinaameti| . [mA.2713] viparinAmaNasehe, pavvAviyae ya'pavvayaMte y| ekkekkA sA duvihA, purisitthigayA ya nAyavvA / / [bhA.2714] taha ceva bhihArate, baMdiya pucchA ya bhttpnnvnnaa| taha viasaMbajhaMte, vipparinAmo imehiM tu / / dhU-tattheti jahA'vahAre sahAyo abhidhAraMto vA kassai Ayariyassa pAsaM vaccai, aMtarA ya annena sAhunA diho| seheNa ya vinayapuTviM tassa vaMdaNayaM kayaM / sAhuNA pucchito kahiM vaccasi? tena bhaNiyaM - amugAyariyassa sagAsaM pavvatiuM vaccAmi / tAhe so taM vipparinAmeti bhattadAnadhammapannavaNAe y|| taha vi apaDivajjamANaM imehiM vipparinAmeti[bhA.2715] AhiMDae vivitte, maddavie jAti lAbha suta atthe / pUiya mahaNe netA, saMgahakuso kahaka vAdI / / cU- "AhiMDae"tti asya vyAkhyA[bhA.2716] AhiMDati so niJcaM, vayaM tu nAhiMDagA na vatthavvA / ahavA vi sa vatthavyo, amhe puNa aniyatA vAsA / / ghU- so tammi vipparinAmaMto bhaNai- "mama pAse nikkhamAhi / so AhiMDio io io ___
Page #565
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 nizItha-chedasUtram -2-10/617 paDihiMDai, DAlaM DAlio, tumaM pitena samaM hiMDato suttatthANaM anAbhAgI bhavissasi / amhe puNa naAhiMDagA, na vatthavvA, jato mAsakappavihAreNa viharAmo, to amhehiM samANaM suhaM acchihisi, aniggacchaMto suttatthANaM ya abhAgI na bhavissasi / " ahavA-tassa bhAvaM nAUNa bhaNejA-"so vatthabyo egagAmaNivAsI kUvamaMDukko iva na gAmanagarAdI pecchati / amhe puNa aniyatavAsI, tumaM piamhehiM samANaM hiMDato nAnAvidha-gAma-nagarAgara-sannivesarAyahANiM jAnavadeya pecchaMtoabhidhAnakusalobhavissasi, tahA sara-vAvi-vappiNinadi-kUva-taDAga-kANaNujjANa-kaMdara-dari-kuhara-pavvate yanAnAviha-rukkhasobhie pecchaMtocakkhusuhaM pAvihisi,titthakarANayatilogapUiyANa jammaNa-nikkhamaNa-vihAra-kevaluppAda-nivvANabhUmIo ya pecchaMto daMsaNasuddhiM kAhisi, tahA annonnasAhusamAgameNa ya sAmAyArikusalo bhavissasi, savvApubve yaceievaMdaMto vohilAbhaM nijittehisi annonna-suya-dANAbhigamasaDDhesu saMjamAviruddhaM vividha-vaMjaNovaveyamaNNaM ghaya-gula-dadhi-kSIramAdiyaM ca vigatiparibhogaM pAvihisi // [bhA.2717] emeva sesaesuvi, paDipakkhagaena niMdatI tNtu| jati viyaso hoti tahA, taha vi ya vissAsaNA sA u|| cU-sesA vivittamAdiyA pdaa|je tassa sehassa anukUlA te appaNA daMseti, paDipakkhapadehiM tNniNdti|jss pAsaMpaTTito jahA so niMdatijai vitahAbhavatitahAvi vissAsaNA viparinAmaNA ityarthaH / amhe vivittA niratiyArAguNAdheyA / so avivitto mUlaguNAtiyArehiM saMpanno sAraMbho saparigraha ityarthaH / amhaM Ayario amhe ya maddavajuttA / so appaNo parivAroya se kohaNo, appe viavarAhe katebhaNati, nicchubbhtivaa|imeamhaannN AyariyA jAtikulena yasaMpannA, sabajanassa pUyaNijjA, gurugA ya / so puNa jAihINo / kiM ca-ime amhANaM AyariyA laddhisaMpannA, AhArovakaraNavasahIo ya jahA abhilasiyA upajaMti pakAmaMca nicciMtehiM acchiyavvaM / ____ so puNa aladdhio, tassa je sIsA te niccaM AhArovakaraNamAdiyANa aDatA suttatthANaM abhAgiNo agIyasthA ya, tumaM pitAriso bhavissasi / ime ya amhANaM AyariyA bahussuyA aho ya rAto ya vAyaNaM payacchati / tassa puNa namokkAra, ceiavaMdana-paDikkamaNesu vi saMdeho / ime ya amhANaM AyariyA atthadhAriNo atthaporisiM payacchaMti sIsapaDicchaehi AkalA / so paNa agIyattho, emAniehiM tassa samIve acchiyavvaM / imo ya amhANaM Ayario rAtIsaratalavaramAdiehiM mahAjanena ya pUjio / taM puNa na ko ti jANati pUeti vA, maya-mAyavacchao vivAheMDalo, anADhito savvaloyassa / imoya amhANaM aayriomhaajnnetaaro|soyegaagii, nasthi se ko ti| ime amhANaM AyariyA bAla-vuDa-seha-dubbala-gilANAdiyANa saMgahovaggahakusalA / so puNa na kiMcianuatteti, asNghitoappaaposo|imoy amhANaMAyarioakkhevaNimAdiyAhiM kahAhiM sarAyaparisAe dhammaM kaheuMsamattho / so puNa vaaykuNttho| imo paravAdimahaNo na koi uttaraM dAuMsamattho |sopunn ekaM piakkharaMniravekkhaM vottuM asatto / evaMtAva apucchito viparinAmeti / / aha so seho pucchejjA [bhA.2718] diTThamadiTe videsattha gilANe maMdadhamma appsue|
Page #566
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-617, [bhA. 2718] 79 niSphatti natthitassa, tivihaM garahaM ca so kuNati // cU-koti seho kaMci AyariyaM abhidhAreMto vaccati, tena aMtarA ko ti sAhU pucchito-amugA me AyariyA kahiM ci diThThA, sutA vA? sosAhU bhaNati kiM tehiM ? seho bhaNAti-pavvatitukAmo haM tANa samIve / tAhe so didve vi bhaNAti * na me diThThA / sute vi bhaNAti - na me sutA / dhavA - sadesatthe vibhaNAti videsaM gtaa|ahvaa- agilANe vi bhaNAti gilANA |so vaccase vitijjato kiM ci kAhisi? adhavA bhaNAti-jo tassa pAse pavvayati so avassaM gilANo bhavati / ahavA *jo tassa pAse pavvayati so nicca gilANaveyAvaccavAvaDo bhavati / ahavA bhaNati-so maMdadhammo, kiMtujhamaMdadhammatAruccati? kiM ca te maMdadhammehiM saha saMsaggIe? ahavA bhaNati-soappasuto, tumaMca gahaNadhAraNA smttho| tassa pAsagatosamANo kiM kAhisi? ahavA-tumacevate paDhAvihisi / ahavA bhaNAti - tassa niSphattI natthi / jaM so pavvAveti so marati, unnikkhamati vA / ahavA- setividhaM-manovAkkAyagarahaNaM kareti |ahvaa- naannedNsnncrnne|evN vipariNAmeti, natamhA evaM vadejna / diTTAdiesu sabhAvaM ceva kaheja / imA vihIM jai pucchite[bhA.2719] jati puNa tena na diTTA, neva suyA pucchito bhaNati anne / jadi vA gayA videsaM, so sAhati jattha te vise|| cU-jo seheNa pucchito jati tena AyariyA nadiTThA, neva sutA katya gAmeNagare visae vA, to pucchito bhaNati - ahaM na yANAmi, anne sAhU pucchasu / aha jANati jahA te videsaM gato tAhe kahayati - jattha te visae evaM gAma nagaraM pi kahayati / / [bhA.2720] sesesu tu sabmAvaM, nA'tikkhati maMdadhammavajesu / gRhaMte sabbhAvaM, vippariNati hInakahaNe ya / / ghU-sesesuttigilANAdiesupadesujaiviesogilANAdibhAvevati tahAvigilANAdibhAve nAikkhatimaMda-dhammaM vajjeuM, mNd-dhmmpunnaatikkhti|naann-dsnn-cittsNpnnovaadii dhammakahI maddavo vinIto saMgahovaggahakarI-erise bhAve gUheMtassa vipparinAmamA bhavati, adhikaM pi annAyariehiM to jai hInaM kaheti ||ahvaaimaa garahA[bhA.2721] sIsokaMpiya garahA, hatthavilaMbiya aho ya hkaare| acchI kaNNA ya disA, velA nAma na ghettavvaM / / ghU-pucchito sIsaM kaMpeti, hatthe vA dhuNati, vilaMbie vA kuNati, aho kaTuMti vA bhaNati, aho na najativA, hA hA aho'kajaM ti vA bhaNati, acchINi vA millAvei, animisanayanena vA khaNamekaM acchati, tammAmaggahaNe vA hatthehiM kaNNe Thaeviti / ahavA - bhaNAti - jAe disAe so, tAe disAe vina ThAyavvaM / nirannehiM imAe velAe tassa nAmapi na ghettavvaM / / ahavA[bhA.2722] pavvayasI AmaM kassa tti sagAse amugassa niddiDhe / AyaparAhikasaMsI, uvahaNai paraM imehiM tu|| dhU- koi seho kaMci abhidhAreto vaJcati, aMtarA anno Ayario sAhU vA diTTho, vaMdio pucchio tumaM pavvayasi ? seho bhaNAti - "AmaM" ti anumayatthe / sAhuNA bhaNiyaM - "kassa sagAse?" seho bhaNAti * "amugAyariyassa" tti niddiDhe / tAhe so sAdhUappAnaM parasamIvAto
Page #567
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/617 adhikaM pasaMsati // paraM ca imaM uvAehiM[bhA.2723] abahussutA ya'saddhA, ahachaMdI tehi vA vi sNsggii| osanno saMsaggI, vi tehi ekkekkae do do / cU-ahaMbahussuo, sopunnavhussuo| ahaM suddhpaaddhii| soasuddhsutto|so vA ahAcchaMdI, ahAcchaMdehiM vA saMsaggI, osanno vA osannehi vA se saMsaggI / evaM pAsatyAdiesu vi do do dosA vattavvA ||tivihgrhaa saMdarisaNatthaM imaM bhaNNati[bhA.2724] sIsokaMpaNa hatthe, kaNNA acchi disi kAigA garahA / velA aho ahaMtiya, nAmaM ti ya vAyigI hoti|| cU-sIso kaMpaNa hatthavilaMvaNAkaNNaTThagANaM, acchINa nimillaNaM, annadisAmuhehiM ThAyavvaM iti esA savva kAigI garahA / imAe velAe nAmaM na ghettavyaM, ahokArakaraNaM, hAhavArakaraNaMca, tassa nAma pina ghettavvamiti / esA vAtigI garahA bhavati / imA mANasI garahA[bhA.2725] aha mANasigI garahA, sUtijati neta-vatta-rAgehiM / dhIrattaNeNa ya puNo, abhinaMdati neva taM vayaNaM / / [bhA.2726] asaDhassa nasthi sohI, seho puNa puvva pariNato hoi / viparinAme gurugA, ANAtI anaMtasaMsArI / / ghU-mANasI garahA nettavikAreNa vaktravikAreNa ya sUijjati - jJAyate ityarthaH / ahavA - pavvayAmitti bhaNite sAhutti vAsudRtti vA kiccameyaM bhaviyANaMti evaM no abhinaMdati, dhIrattaNeNa vA tuhikko acchati / / ahavA tivihA garahA[bhA.2727] nANe daMsaNa caraNe, sutte atyeya tadubhae caiva / aha hoti tiviha garahA, kAe vAe mane ceva // cU- nANaM se garahiti - naDapaDhieNa vA kiM tassa nANeNa / micchaddiTTI vA so vaNavvavo (caMvvAo) saatiyaardsnno| acarittI sAdiyAracarittI vA |ahvaa tivihA garahA-sutthe atthe ubhae / sutte khaliyAdi, atthaM puNa pariyacchati / suttaM se akhaliyAdiguNajuttaM, atthe saMkiyAdi, ubhayaM pi se asuddhaM, na jANati vA / ahavA - kAiyAdi imA tivihA garahA - kAyaM se garahati, huMDAdisaMThiyaM vA garahati, poccaDagamAdI maNase garahati, aNUhattaNAdI vA vahalappanno vA / evaM annatare garahappagAre kate tassa saMkA bhavati / ko jANati kiM pi so kareti, avassamakaJjakArI jeNa se avavAdaM gehati / ahavA - se uppajati jassa nAmaM na ghettavvaM tA eyassa disAe na ThAyavvaM, ete ya sAhuNo aliyaM na bhaNaMti, avassaM so durAcAro, mA'haM pitattha gato viNasisa, ettha annattha vA pavvAyAmi tti|| [bhA.2728] eyANiya annANi ya, viparinAmaNapayANi sehassa / uvahi-niyaDippahANA, kuvvaMti anujjugA keI / / ghU-etANittijANibhaNiyANi, annANi davya-khetta-kAla-bhAve ya, sehavipparinAmaNapadAni bhavaMti / tattha davve - maNuNNa AhArAdiyaM deti / khettato!-tapa-vAtiNi hAte maNunnakUle padese Thaveti / kAlao - velAe ceva dadAti / bhAvato - anukUlaM ceva kareti, hiyamahuraM vA uvadesati,
Page #568
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-617, [bhA. 2728] saMvajjhaNaTThA evaM vipanAmeMti / kiti uvahI? tivihA -kammovadhI bhAvovadhI sarIrovadhI / iha tu kammovadhIpahANA tIvrakarmodae vartamAnA ityarthaH / parasya vyaMjakatvena adhikA kAyakriyA niyaDI bhaNNati / RjubhAvavirahitA anujjatA te evaM vipparinAmaNaM kurvanti // [bhA.2729] eesAmaNNataraM, vissasaNaM je kareMti sehassa / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-etesiMpagArANaMjo annatareNa vissAsei-vipparinAmeti sehaM soANAdi dose pAvati, cauguruyaM ca se pacchittaM, taM ca sehaM na labhati, purillANaM ceva so Ahabbo, sAhammiyateNiyaM ca dullabhabodhiyaM ca kammaM baMdhati / asaMkhaDe ya AyasaMjamavirAhaNA bhave / sehavipparinAme ya micchattaM / jamhA ete dosA tamhA no vipparinAme / / evaM pavvaiukAme, pabvaievievaMceva, itthIe vi evaM ceva / bitiyapadaM cevaM[bhA.2730] nAUNa ya voccheyaM, puvakae kAliyAnuoge y| ___ suttatthajANagassA, kappati vissAsaNA tAhe / / mU. (618) je bhikkhU disaM avaharati, avaharaMtaM vA sAtijati / / cU-dizetivyapadezaH pravrajanakAleupasthApanAkAle vAyoAcArya upAdhyAyovA vyapadizyate sA tasya dizA ityarthaH / tasyApahArI - taM parityajya anyamAcArya upAdhyAyaM vA pratipadyate ityarthaH / saMjatIe pavattinI avi yaa| [bhA.2731] rAgeNa va doseNa va, visAvahAraM kareja je bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-rAgeNa kiM cinIyallagaMpAsittArAgojAtotAhetaMdisaM geNhati, purille AyariovajjhAe uDDeti / doseNa koti kamhi tti kAraNe u dusaddho, samaNoannaM AyariyaM sNdipti| tassa cauguruM pacchittaM ANAdiNo dosA bhavaMti // ahavA-imeNa rAgeNa uddisati[bhA.2732] jAti kula rUva bhAsA, dhaNa bala parivAra jasa tave lAbhe / satta vaya buddhi dhAraNa, uggahasIle smaayaarii|| cU-mAtipakkhavisuddhA dabbhajAi, piyapakkhavisuddhaM ikkhAgumAdiyaM kulaM, suvibhattaMgovaMga ahInapaMceMdiyattaNaM rUvaM, miyamadhuraphuDAbhihANA bhAsA, dhaNimaM pavvatito pavvatiyassa vA tatya dhanamatthi, uvaciya-maMsa-soNio balavaM, viriyaMtarAyakhayovasamena vA balavaM, sasamaya-parasamayavisArayattanena loge loguttare ya jaso, cautthAdiNA bAhirabbhaMtareNa vA taveNa vA jutto, AhArovakaraNalAbhasaMpanno, viddhi-AvatIsuanussuoavikkamA yasattamaMto, dudArajjhavasANo vA sattamaMto, tIsati-variso tidaso iva vayavaM, uppAiyAdicaubbihabuddhiuvavedo buddhimaM, bahuM dhareti, buhavidhaM dhareti, anissiyaM dharei, asaMdiddhaM dharei, dhuvaM dharei, duddharaM dharei, evaM uggahaNe vi, khamAdisIlauvaveto sIlavaM, cakkavAlasamAyArIe jutto kusalo ya / / evaM [bhA.2733] eehiM tu uvaveyaM, rAgeNa paraMtu uddisati koii| 1166
Page #569
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2.10/618 jacAivihUNaM vA, ujjhati koI paribhaveNaM / / cU- etehiM uvaveyaM koi rAgeNa annaM AyariyaM uddisati / etehiM ceva jaccAdiehiM vihUNaM koti paribhaveNa paricayati, doSeNa ityarthaH // [bhA.2734] ahavaNa mettIpuvvaM, pUyA laddhi parivArato raage| ahigaraNamasammANe, sabhAvaniTuM ca doseNaM / / cU-ahavaNazabdo vikalpapradarzane, mittabhAvo maitrI, tatpUrvaMtannimittaM,mahAyaNapUiyaM tena vA so pUtito, AhArAdilasiddhasapanna parivArasaMpannaM vA / etehiM guNehiM uvaveyaM rAgeNa AyariyaM paDivajati / AyarieNa puNa saddhiM adhikaraNe uppanne, AyarieNa vA asammANio, sabhAveNa vA aniTTha AyariyaM paricayati, esa doseNa // purisAMtariyaM paricAe annamuddisaNe ya ime dosA[bhA.2735] ANAdiyA ya dosA, virAdhanA hoti sNjmaayaae| dullabhabohiyattaM, bitiyavayavirAhanA ceva // cU-titthakarANaM ANAbhaMgo, AdisaddAto anavatthA, jahA eyassa eyamasaccaM tahA annaM pi| evaM michattaMjaNayati / bitiyapayavirAhaNe saMjamavirAhaNA | annena bhaNito "kimAyariyaM paricayasi"tti, uttarottareNa adhikrnnN| etya aaysNjmviraahnnaa|dullbhbodhiiyttNc nivvateti / tamhA disAvahAraM no kare / / bitiyapadeNa annamAyariyaM uddisejA vi[bhA.2736] bitiyapadaM Ayarie, osannohAie ya kAlagate / osanno chaviho khalu, vattamavattassa mggnnyaa| ghU-jai Ayario osanno jAto, odhAvito vA, kAlagato vA, ee tinni dArA / ettha osanno chavviho - pAsattho, osanno, kusIlo, saMsatto, ahAchaMdo, nitio ya / tammi acche Ayario jo saMkappio vattoanatto vA / so vattAvatto kahaM gaNaMdhareti tti caubhaMgeNa maggaNA kajati / solasavarisAreNa vayasA avatto, pareNa vatto anadhIyanisIhoagIyastho sutteNaavvatto, sutteNa gAyattho vtto| sutteNa vi vatto, vaeNa vi vatto, pddhmbhNgo| bitio - sua-vatto, na vaeNa / tatio - sue naavatto, vaeNa vattau / cauttho - dohiM vi avtto| (bhA.2737] vatte khalu gIyatthe, avvatte vaeNa ahv'giiytthe| vattittha sAra pesaNa, ahavA''saNNe sayaM gamaNaM / / ghU-vaeNavattIgIyattheesa paDhamabhaMgo, khludpuurnne|avvttevennes bitiyabhaMgopaDhamabhaMgo ahavA-agIyatthe esa tatiyabhaMgo paDhamabhaMgillo / ubhayavatto tassa icchA aNmamAyariyaM uddisati vA na vA / so vatto tamosaNNAyariyaM sAreti-codayatItyarthaH / kahaM ? annaM gItaM peseti / ahavA - AsaNNe u sayaMgaMtuM codeti, taM peseti, sayaM vA gacchati // 2737 // [bhA.2738] egAha paNagapakkhe, cAummAse varise jattha vA milti| codeti codaveti va, amicche vaTTAvate sayaM tu / / ghU-egAho tti, Asanne dine dine gaMtuM sAreti, egAho vA egataraM, paMcaNhaM dinAna vA sAreti / evaM pakkhe cAummAse varisate ya jattha vA samosaraNAdisu milati tattha vA sAreti / savvahA anicchaMte taM gaNaM sayameva vaTTAveta / / [bhA.2739] annaM ca uddisAve, payAvaNaTThA na sNghtttthaae|
Page #570
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-618, [bhA. 2739] jati nAma gAraveNaM, muejja'niTe sayaM ThAti / / cU-so ubhayavatto annaM vA AyariyaM uddisati / syAt kimartha ? patAvaNaTThA, na gacchassa saMgahovaggahaThThatA, svayameva zaktamatvAt / mama jIvaMte caiva annamAyariyaM uddisati, jati nAma eriseNa gAraveNa osannattaNaM muejati tahAvi sAdhu, savvahA anicche sayameva Ayariyapade ThAyati / / gato pddhmmNgo| idAni bitiyabhaMgo[bhA.2740] suyavatto vayAvatto, bhaNati gaNaM te'haM dhaariumstto| sArehi sagaNameyaM, annaM ca vayAsu AyariyaM / cU- so sutteNa vatto vaeNa avvatto / so taM AyariyaM bhaNati - eyaM te gaNaM ahaM apaDuppannavayataNAo yadhAreuM asatto, ehi tumaM eyaMsagaNaM sArehi |ahvaa-n sArehi to amhe annaM AyariyaM vayAmo ityarthaH // [bhA.2741] Ayariya uvajjhAyaM, icchaMte appaNo ya asamattho / tigasaMvaccharamaddhaM, kula-gaNa-saMghe disaabNdho|| cU-apaDuppannavayattaNAto gaNaM vaTTAveumasattho anne AyariovajjhAe uddisiumicchaMto puvvAyariyaM bhaNAti - amhe annassa Ayariyassa no uvasaMpajjAmo, so ne uvasaMpannANa amhaM sacittAdI harati, tumaM jati sagaNaM na sAresi to amhe nisarlDa ceva annaM AyariyaM paDivajAmo / kuliccaM kulasamavAyaMdAuMkule uvaTThAyaMti, tAhe kuleNajo dattosa tesiM tinnivarisANi sacittAdi no harati / / tiNhaM varisANaM parato imA vidhI[bhA.2742] saccittAti haraMti na, kulaM pi necchAmo jaM kulaM tujhaM / vaccAmo annagaNaM, saMdhaM vA jati tumaM na hAsi / / cU-puvvAyariyassa aggato bhaNitaM - jaMtuha kulaM taM kulico amhaM tiNha varisANaM uvari sacittAdi harati, jai tumaM amahAyario na ThAsi to amhe ato vi parato gaNaM saMgha vA dUrataraM vayAmo / tAhe gaNAyariyaM uddisAveti, gaNasamavAe vA uvaTThAyaMti / sovisaMvaccharaM sacittAdIna harati, evaM saMghe uvaTThAyaMti, so vi chammAsaM sacittAdI na harati, evaM bitiyapadena disAvahAraM kareti / / [bhA.2743] evaM pi aThAyeMto, tAvetuM addhapaMcame varise / sayameva dhareti gaNaM, anulomeNaM ca NaM sAre / cU-evaM addhapaMcame varise puvvAyariyaM codaNAhiM "tAveuM" avatAveuM jAhe so na ThAi tAhe addhapaMcamehiM varisehiM vayavattIbhUto sayameva gaNaM dhareti, jattha ya pAsati tattha ya puvAyariyaM anulomehiM vayaNehiM sAreti-codayatItyarthaH / / [bhA.2744] ahava jati asthi therA, sattA pariyaTTiUNa taM gchN| ___ duhato vatta sarisao, tassa u gamao munneyvyo|| cU-ahavityayaM vikalpavAcI, appaNA gIyattho, anne ya se therA gacchapariyaTTagA asthi, to annaM AyariyaM na uddisaMti / kamhA na uddisaMti? bhaNNati - jato se paDhamabhaMgasariso ceva esa gamo bhavati ||gto bitiybhNgo||idaaniN tatiyabhaMgo [bhA.2745] vattavato u agIo, jati therA tattha kei gIyatthA /
Page #571
--------------------------------------------------------------------------
________________ 84 nizItha-chedasUtram -2- 10/618 tesaMtie paDhaMto, coditi siM asati annatya / / / ghU-jo puNa vayasA prAgprauDhavayo vatto agIyatyo puNa jai ya sagacche therA gIyatthA to so tahiM therANaM aMtie samIve paDhaMto gacchassa codanAtisAraNaM kareti, osannAyariyaM ca codeti, tesi gIyatthatherANaM asati gaNaM ghettuM aghettuM vA annAyariyasamIve uvasaMpaJjati suttaTThANaM aTThA / / gato tatiyabhaMgo / idAniM cauttho[bhA.2746] jo puNa ubhayAvatto, pavaTTAvaga asati so u uddisati / savve vi uddisaMtA, mottUNa ime tu uddisati // cU-josutteNa vaeNaavvattosogaNavaTTAvagassaasatiannaMAyariyaMuddisati-uvasaMpajate ityarthaH ete caubhaMgillA sabve vi ime mottuM uddisNti|| [bhA.2747] saMviggamagIyastha, asaMviggaM khalu taheva gIyatyaM / asaMviggamagIyatthaM, uddisamANassa cugurugaa| ghU-saMviggaM agIyatyaM, asaMviggaMgIyatyaM, asaMviggaM agIyatthaM ete Ayari-uvajjhAyatteNa uddissaMtassa caugurugaM bhavati / tassa ya caugurugAdi / tassa kAlaparimANaM imaM[bhA.2748] sattarattaM tavo hoi, tao chedo phaavtii| chedeNa chinnapariyAe, tato mUlaM tato dugN| cU-ete ajogge uddisiuM annAuhuMtassa sattadine cauguru bhavati / anne sattadine challahuM, anne sattadine chagguruM / tato paraM anne sattadine caugaruchedo / evaM challahu chaggurugA vi chedA sattadine neyA / tato ekkekaM diNaM mUlaM aNavaThThA pAraMcIyA bhavaMti / ahavA - chaggurugatavovari chaggurugo ceva chedo sattadine, tato mUlaaNavaThThapAraMciyA ekeka dinaM / ahavA-chaggurugatavovari paNagAdiochedosattasatta dinesuneyo, tatoparaM mUlaM annvtthtthpaarNciyaa| eyaMpacchittaM viyANamANeNa saMviggo gIyatyo uddisiyavyo / / [bhA.2749] chaTThANavirahiyaM vA, saMviggaMvA vi vayati gIyatthaM / __ cauro ya anugghAyA, tattha vi ANAdiNo dosA / / cU-chaTThANavirahiyaM saMviggaMgIyatvaMsadosaMjati uddisatitocaugurugApAyacchittaMANAdiyA ya dosA bhavaMti / / "chaTThANavirahiyaM" asya vyAkhyA[bhA.2750] chaTThANA jA nitio, tabbirahitakAhiyAdiyA curo| teviya uddisamANA, chaTThANagayANa je dosaa|| cU-pAsattho ussaNNo kusIlo saMsatto ahAcchaMdo nitito ya-etehiM chahiM ThANehiM virahito sadoso ko bhavati? bhaNNati - kAhiyAdiyA cauro / kAhIe mAmAe saMpasArae pAsaNie / ahavA- kAhie pAsaNie mANAe akayakirie / ete uddisamANassa te ceva dosA je chaTThANagate bhaNiyA ||osnne tti gayaM / idAni "ohAtiya-kAlagate"tti do dArA[bhA.2751] ohAtiya-kAlagate, jAhicchA tAhe uddisAveti / __ avvatte tivihe vI, niyamA puNa sNghvaae|| cU-jati vi Ayario ohAtito / ohAvaNaMca duvidhaM-sArUviyattaNeNa vAgIhatyattaNeNa
Page #572
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-618, [bhA. 2751] vA / kAlagae vA Ayarie jo paDhamillesu tisu bhaMgesu avvattA tinni bhaNiyA tesiM jAhe icchA Ayariyauddese tAhe uddisAveti annamAyariyaM paDivajaMta tti / (je ubhayato avattA) te puNa avvattattaNAe niyamA gacchasaMgahaThThatAe annamAyariyaM paDivaja'ti / / esa bhikkhU bhaNito / Ayariya uvajjhAesu imo vidhi[bhA.2752] tIsu vi dIvitakajjA, visaJjiyA jati ya tassa taM nasthi / nikkhiviya vayaMti duve, bhikkhU kiM dAni nikkhivituM // [bhA.2753] doNhaTThAe doNha vi, nikkhivaNA hoti ujjamaMtesu / sIyaMtesutu sagaNo, vaccati mA te viNAseja / / [bhA.2754] vattammi jo gamo khalu, gaNavacche so gamo u aayrie| nikkhamaNe tammi vattA, jamuddise tammi te pacchA / / cU-iha gaNAvacchetitouvajjhAo |jyaauvjjhaao AyariovAannaMAyariyaM uddisati tAhe jo ubhayavattammi bhikkhummi vidhI, sacceva gaNAvacchee Ayarie ya vidhI daTThavyo / nvrNgnnnikkhevNkaauNvyNti|sgnneje annaAyariya-uvajjhAyA saMviggA gIyatthA tetesiMgaNanikkhevaM kareMti / asaMviggA agItA tesu jati nikkhivaMti to tena nikkhippamANA cattA bhavaMti / tamhA asaMviggA'gItesu na nikkhive / annAbhAve sagaNo ceva vaccati / samuddisati AyariyaM tammi te "tammi"tti tasya, te sarve ziSyA bhavaMti - pacchittaNa uvasaMpannakAlAo pacchAuvasaMpaJjaNakAlAdArabhyetyarthaH / / [bhA.2755] ohAvita osanne, bhaNati aNAhA vaMya viNA tujhe| kama-sIsamasAgarite, duppaDiyaragaMjato tiNhaM / / cU-ohAiyaM osanna vA AyariyaMjattha pAsatitatthiM bhaNati-tujjhehiM viNA aNAhA vayaM, vayamityAtmanirdeze, asAgAriyapadese, tassa osannohAtitAyariyassa kamesu pAdesu sIseNa nivaDati, bhaNai - "ehi ! pasAdeNa abbhuTTeha, saNAhIkareha amhe, mA mumAu ya DiMbhayaMpi va io tao duludulemo / sIso pucchati - tassa gihI-bhUyassa AcArittiNo kiM pAdesu nivaDijjati ? Ayario bhaNati - duppaDiyaragaMjao tiNha mAtu pitu dhammAyariyassa ya / ete paramovakAriNo / etesiM dukkheNa paccuvakAro kAuM sakkati / / kiM cAnyat[bhA.2756] jo jeNa jammi ThANammi ThAvito daMsaNe va caraNe vaa| sotaM tato cuyaM, tammi ceva kAuM bhave niriNo / / cU-jo jeNa dhammovadesappadANAdiNA daMsame caraNe vA ThAvito so taM guruM daMsaNa-caraNehito cuyaM tesu ceva daMsaNa-caraNesu ThAviuM niggayariNo niriNI bhavati-kRtapratyupakAretyarthaH ||jyaa Ayariya uvajjhAyA gaNaparivuDA annAyariyaM uvasaMpajaMti tadA imo vidhI[bhA.2757] nikkhivaNA appANe, pare ya saMtesu tassa te deti / saMghADate asaMte, so vi na vAvAra'NA pucchA // dhU-jadA tehiM Ayariya-uvajjhAehiM AloyaNappadANeNa appA uvanikkhitto bhavati, tadA bhaNaMti-ime ya me sAhU, esa pariniklevo / tena vi AyarieNa appaNo saMtesu sAhusu na ghettavvA,
Page #573
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram -2- 10/618 tassa ceva te deti / aha vatthavvAyariyassa asatI sAhUNa tAhe savve te ghettuMpaDicchAyariyassa egaM saMghADagaM kappAgaM deti / so ki a pADicchAyario vatthavvAyariyassa aNApucchAe te sisse na vAvAreti pesnnaadisu|| mU. (619) je bhikkhU disaM vipparinAmei, vipparinAmeMtaM vA saatijti|| cU-imA suttassa sutteNa saha saMbaMdhagAhA[bhA.2758] sayameva ya avahAro, hoti disAe na me gurU so tu| aha bhaNitA viparinAmaNA u annesimA hoti / / cU- sayamiti svayaM atikrAntasUtre vipparinAmaNA AtmagatA abhihitA, imA puNa vakkhamANasutte anne annassa disAvipparinAmaNaM kareti / / [bhA.2759] rAgeNa va doseNa va, vipparinAmaM kareti je bhikkhuu| duvihaM tiviha disAe, so pAvati aannmaadiinni|| - cU-disaM viparinAmeti sa rAgeNa vA doseNa vA / rAgeNa tammi sehe ajjhovavAto gADhaM tAhe tena rAgeNa vipparinAmeuM appnnoaNtennkddddeti| doseNapaduTThomA tassa sIso bhavautti viSparinAmeti / AyariyovajjhAyA duvihA disA sAhUNaM / AyariyovajjhAyA pavattiNI ya tivihA saMjatINa disA, eyA disA vipparinAmeMtassa ANAdiyA dosaa| so puNa imehiM vipparinAmeti[bhA.2760] Daharo akulINo tti ya, dummeho damaga maMdabuddhi tti / avi ya'ppalAbhaladdI, sIso paribhavati AyariyaM / / cU-"Daharo"tti asya vyAkhyA[bhA.2761] Daharo esa tava gurU, tumaMca therona jujjate jogo| avipakkabuddhi eso, vae karejjA va jaM kiM ci / / cU-koti seho pariNayavao taruNAyariyassa samIve pavvatitukAmo annena bhaNNati- "Daharo esatava guru tumaMca pariNayavao, nesaAyariya-sIsasaMjogo jujjati, kahaM putta-nattua-samANassa sIso bhavissati? kahaM vA vinayaM kAhisi? kiM ca te sayaNAdijaNo bhaNIhiti" tti / ahavA bhaNAti - so iharo avipakkabuddhi, avipakkabuddhittaNeNa ya akallaM pi kajaM vadati avipakkabuddhittaNAto jaM kiM ci dosaM karejja / evaM viparinAmeti / ahavA - so vipparinAmaMto sabbhUtaM vA kiMci dosaM vade, asabbhUtaM vA kiMca dosaM vaejja / / / [bhA.2762] emeva seseesuvi, taM nidaMto sayaM paraM vA vi| saMteNa asaMteNa va, pasaMsae taM kulaadiihiN|| cU-sesA kulAdiyA padA, tehiM kulAdiehiM padehiM taditi / jassa uvahito so puNa sao parao vA saMtehiM vA asaMtehiM kulAdiehiM jassa paduTTho sayaM paraM va taM niMdati / tassa sehassa jamuddisati tammi saMtehiM vA saMtehiM vA sayaM parAyagaMvA saMsati / imo kulINo, so akulINo / imo mehAvI, so dummeho / imo Isara-nikkhaMto, so dmgo| ahavA-imo vatthapattAdiehiM Isaro, so dmgo| Imo buddhisaMpaNmo, so abuddhimaM / api cAso alpalAbhaldhI, imo saladdhimaM / imehi
Page #574
--------------------------------------------------------------------------
________________ 87 uddezaka : 10, mUlaM-619, [bhA. 2762] kAraNehiM sisso, paro vA paribhavatiAyariya / ahavA- pasaMsate kulAdIhiM sehaM-taMkulamaMto so akuljo| evaM sespdesuvi|| kAraNe vipparinAmaNaM pi karejja[bhA.2763] nAUNa ya voccheyaM, puvakae kAliyAnujoge ya / suttattha jANagassA, kappati vissAsaNA tAhe // mU. (620) je bhikkhU bahiyAvAsiyaM AdesaM paraM ti-rAyAo aviphAlettA saMvasAveti, saMvasAveMtaM vA saatijti|| cU-AgatoAdesaMkarotItiAeso, prAghUrNakamityarthaH / soyaannagacchavAsI bahiyAvAsI bhaNNati / tamAgataM parota tirAyAto, parato tiNhaM diNANaM ti, aviphAliya "viSphAlaNA" nAma viyaDaNA - kiM nimittaM AgatA? aNajaMto vA bhadaMta? kato AgatA? kahiM vA vajraha ? evaM aviphAletassa casthadime cauguruM bhavati, ANAdiNo ya dosaa| [bhA.2764] bahiya'NNagacchavAsI, AdesaM AgayaM tu jo saMtaM / tiNha divasANa parato, na pucchati saMvasANAdI // cU-Arato apphAleMtassa dosA[bhA.2765] paDhamadina bitiya-tati, lahu guru lahugA ya sutta tena paraM / saMviggamaNunnitare, va hota'puDhe ime dosaa|| cU- paDhamadine aviphAleMtassa mAsalahuM, vitiyadine mAsaguruM, tatiyadine caulahuM, "tena paraM" ti - cauttha dine suttaNivAto caugurumityarthaH / saMviggo ujjamaMto, maNuNNo saMbhotito, iyaro asaMbhotito pAsatthAdiNo vA / ee jati apucchito saMvAsei to ime dosA bhavaMti / / [bhA.2766] uvacaraga ahimare vA, chevatito tena mehuNaTTI thA / rAyAdavakArI vA, pauttao bhAvateNo vaa|| cU-katAisotena vesaggahaNeNaMuvacaro bhaMDitogacchati, ahimaro baMdiogacchati, chevatito asaMviggahito bhaNNati, sapakkhaparapakkhato, teNago vA gacchati, mehuNaM sevittumAgato, mehuNaTThI vA gacchati ranno vA avakAraM kAumAgato, ranno vA avakArakAraNAe gacchati, vA vikappo, AyariyassavA udAyimArakavat, bhAvateNo siddhatAvaharaNaTThatAekeNatipauttoAgato, appaNA vA goviMdavAcakavata, evamAdi dosA bhavaMti / / apuDhe pucchito vA imaM bhaNe[bhA.2767] upasaMpayAvarAhe, kalle kAraNiya aTTajAte vA / bahiyA u gacchavAsissa dIvaNA evmaadiihiN|| cU-tujhaMceva uvasaMpajjaNahA Agato, avarAhAloyaNaM vA dAhAmiti Agato, kula-gamasaMghakaJjaNavA, asivAdIhiM vA kAraNehaM Agato, aTThajAyanimitteNa vA Agato'haM / so bahiyA gacchavAsI viSphAlito evamAdI kAraNe dIvinA, Ayario vi vipphAlaNA evamAikAraNe suhaM jANati / kAraNe tiNha diNANaM parato na vipphAle, AlayaNaM vA na paDicche / / [bhA.2768] kajje bhattaparinnA, gilANa rAyA ya dhammakahI vAdI / chammAsAdukkosA, tesiM tu vaikkame gurugaa|| cU-kula-gaNa-saMgha-kajjeNaAyario vAvaDona vippholeti / bhattapariNNI, anasanovaviTTho,
Page #575
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/620 tattha vA vAulo, gilANakajreNa vAvaDo, dinaM vA savvaM dhammamAikkhat, varavAdiNA vA saddhiM vAdaM kareti, evamAdikAraNehiM tinha diNANaM parato aviphAleMto vi suddho / ukkoseNa jAva chammAsA, chammAsAtikkamapaDhamadine aviphAleMtassa caugurugA // 88 [bhA. 2769] annena paDicchAve, tassa'sati sa taM paDicchate rattiM / uttara- vImaMmAsuM, khinno va nisiM pi na paDicche // cU-tirAti-vakkame annena vi AloyaNaM paDicchAveti / annarasa vA AloyaNArihassAsati sayameva rAo paDicchati / aha rAo vA paravAduttaravImasAe vAvaDo, divA vAdakAraNeNa khinno vimaMsaMto rAto vi na paDicchati / evaM chammAsA pattA / chammAsaMte vi annehiM paDicchAveti, eseva bhAva ityarthaH / / 2769 // [bhA. 2770] dohi tihi vA dinehiM, jati chijjati to na hoi pacchittaM ! te paramaguNNavaNA, kulAi ranno va dIveti // cU-chaNha mAsANaM parato jati dohiM tihiM vA dinehiM kajjaM chijjati parisamApyate ityarthaH, , to pacchittaM na bhavati / adha chammAsA parato dohiM tihiM vA dineMhi kaJjUM na samappati to kula-gaNasaMghassa ranno vANidedeti tahiM jo haM vAvaDo bhavissAmi tena nAgamissaM || kAraNeNa viSphAlejjA[bhA. 2771] bitiyapadamaNappajjhe, annagaNAdAgayaM na vipphAle / appajjhaM ca gilANaM, acchitukAmaM ca vaccaMtaM / / dhU- aNavajjho "na vipphAle" tti, na vipphAlijjati vA, avajjho vA gilANo na pucchati, gilANa vAvaDo vA, so vA Adeso gilANo na pucchijjati, nilANavAvaDo vA Aeso na pucchijjati / ahavA tena apucchie ceva kahiyaM jahA tujjha sagAse acchiukAmo Agato / ahAva - apucchi - eNa caiva kahiyaM - ihAhaM vasitaM imiNA kAraNeNa gacchAmi ceva / evaM aviphAleMto suddho // mU. (621) je bhikkhU sAhikaraNaM avi osaviya- pAhuDaM akaDa-pAyacchitaM paraM ti-rAyAo vipphAliya aviSphAliya saMbhuMjati, saMbhujaMtaM vA sAtijati // - je ti niddese / bhikkhU puvvavaNNito / saha adhikaraNeNa sAdhikaraNoM, kaSAyabhAvAzubhabhAvAdhikaraNasahite ityarthaH / vividhaM vividhehiM pagArehiM vA osaviyaM uvasAmiyaM kiM taM pAhuDaM - kalahamityarthaH / na vi osaviaM aviosaviyaM pAhuDaM, tammi pAhuDakaraNe jaM pacchitaM taM kaDaM jeNa so kaDapacchito, a mA no nA pratiSedhe na tat kRtaM prAyazcittaM akRtaprAyazcittaM, jo taM saMbhujaNa saMbhoeNa saMbhuMjati - egamaMDalIe saMbhuMjati tti vRttaM bhavati / ahavA - dAnaggahaNasaMbhoeNa bhuMjati, tassa caugurugA ANAdiNo ya dosA / ime adhikaraNaniruttA egaTTiyA yaahikaraNamahokaraNaM, aharagatIgAhaNaM ahotaraNaM / [bhA. 2772] addhitikaraNaM ca tahA, ahIrakaraNaM ca ahIkaraNaM // cU- bhAvAdhikaraNaM karmabandhakAraNamityarthaH / ahavA - adhikaM atiriktaM utsUtraM karaNaM adhikaraNaM, adho adhastAt AtmanaH karaNaM, adharA adhamA jaghanyA gati, tAmAtmAnaM grAhayatIti, adho-adhastAdavatArabhUmigRhamizreNyAni vA, na dhRtiH adhRtirityatyarthaH asyAH karaNaM, adhIrasya
Page #576
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM- 621, [bhA. 2772 ] asatamaMtasya karaNaM adhikaraNaM / ahavA - adhIH abuddhimAn puraSaH, sa taM karotItyadhikaraNaM // [bhA. 2773] sAhikaraNo ya duviho, sapakkha-parapakkhato ya nAyavvo / ekkekko vi yaduviho, gacchagato niggato ceva // dhU- sAdhikaraNo sAdhU duvidhena adhikaraNena bhavati / taM dhaimaM duvidhaM sapakkhAdhikaraNaM parapakkhAdhikaraNaM ca / sapakkhAdhikaraNakArI gacchagato gacchaniggato vA / evaM parapakkhAdhikaraNaM duvidhaM // taM puNa adhikaraNaM imehiM, kAraNehiM uppajjati [mA. 2774] saccitta'cittamIso, vayoga- parihArio ya desakahA / sammamaNAuTTaMte, ahikaraNamato samuSpaje // cU- "sacitte 'ti asya vyAkhyA [bhA. 2775] kimaNA''bhavvaM giNhasi, gahiyaM va na desi majjha AbhavvaM / saccittetaramase, vitahA paDivajjao kalaho / cU- seho sehI vA egassa uppanno ! tamanno giNhamANo bhaNio - kimAbhavvaM giNhasi ? puvvagahiyaM vA bhaggito majjha AbhacvaM kiM na desi ? evaM sacitte / evaM iyare acitte mIse ya vitahaM vivarIyaM paDivajjato adhikaraNaM bhavati // tinni dArA gatA / idAniM " vayogate" ttiviccAmelaNa sutte desI bhAsApavaMcaNe ceva / annammiya vattavve, hInAhiyamakkhare ceva // [bhA. 2776] 89 - sutte vidyAmelaNA - annonnajjhayaNasuyakkhaMdhesu ghaDamANe AlAvae vivituM joeMte - viccAmelaNA bhavati / desI bhAsA - marahaTTavisae codditi, kuNiyaM vA bhaNato hasijasi - veyaNaceTTAhiM evaM kuNaM kuddhiM vA karotItyarthaH / annammiya cattavve - kuMdaM caMdaM, hInakkhare - bhAskara iti vaktavve bhAkara iti, adhiakkhare suvannaM susuvannaM / "parihAriya'tti asya vyAkhyA [mA. 2777] parihArigamaThaveMte, Thavie aNaTTAe nivvisaMte ya / kucchiyakule ya pavisati, codita'nAuTTaNe kalaho // cU-guru-gilANa - bAla-vuDa - AdesabhAdiyANa jattha pAuggaM labhati te parihAriyakule, te na Thaveti, agaTThA vA nivvisati - pravizatItyarthaH / ahavA - pariharaNijjA parihAriyA, te ya kulA, te visaMto codito anAuTTaMte uTTaMte vA kalaho bhave || "desakahe "tti asya vyAkhyAdesakA parikahaNe, ekke ekke ya desarAgammi / [bhA. 2778] mAkara desakahaM vA, aThAyabhANaMmi ahigaraNaM // cU- dasa- itthi bhatta-rayakahA kareMto codito- "mA kare desakahaM, na vaTTati" tti / "ko'si tumaM ? jeNa maM vAresi", aTThAyaMte- adhikaraNaM bhave / ahavA- ekko surahaM vaNNeti, lATo visao bitio, bhaNAti- " kiM tumaM jANesi kUvamaMDukko, dakkhiNAvahI pahANI" / evaM ekkka desarAgeNa uttarAuttareNa adhikaraNaM bhavati / evamAdiesu kajjesu codijate sammamAuTTaMte adhikaraNaM samuppaje || evaM uppanne adhikaraNe [bhA. 2779] jo jassa u uvasamatI, vijjhavaNaM tena tassa kAyavvaM / jo u uvehaM kujA, Avajjati so ime ThANe //
Page #577
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-10/621 cU- sAdhU jassa sAhussa uvasamati so tena sAhuNa uvasAmeyavvo vijjhaveyavvo / jo puNa uvehiM kareti so imehiM ThANehiM pacchittaM Avajjati / uvehaM kareti, ohasaNaM kareti, uttuati sahAyakiccaM vA kareti // [bhA. 2780 ] 90 lahuo u uvehAe, guruo so ceva uvahasaMtassa / uttuyamANe lahuyA, sahAyagatte sarisadoso // cU- uvehaM kareMtassa mAsalahuM / uvahasaMtassa so ceva mAso guruo / ut- prAbalyena tudati uttudati pracodayatItyarthaH / tassa culhugaa| sahAyagattaM puNa kareMto adhikaraNakAriNA sarisadoso sapisapAyacchittI ya bhavati // uvehAe tti imaM vakkhANaM [ bhA. 2781] paravattiyANa kiriyA, mottu paraTTaM ca jayasu AyaTThe / avi ya uhA vuttA, guNA ya dosA ya evaM tu // - adhikaraNaM kareMto daTTu tuNDikko majjhattheNa vA bhAveNa acchati / anne vi bhAMti - " parapratyayA parabhavA kriyA karmasaMbaMdhaH so asmAkaM na bhavati, uvasAmaMteNa paraTTho kao bhavati, tamhA taM paraThThe mottuM - "jayasu "tti paraM jattaM kareha jhANAdi-nANAdie AyaTTe AtmArthe / avi ya ohanijuttIe vuttaM - "uvehettA saMjamo vutto", evaM uvakkheveNa sajjha yAdi guNA bhavaMti, paraTThavakkheveNa suttatthapalimaMthAdiyA dosA bhavaMti // ahavA - Ayario anno vA sAdhU annena sAhuNA bhaNio - etehiM adhikaraNaM karehi kiM na uvasameha ? tAhe bhaNAti [bhA. 2782] jati paro paDisevijA, pAviyaM paDisevaNaM / majjha monaM careMtassa ke aTThe parihAyati // dhU- evaM bhaNato mAsalahuM / sesaM kaMThaM / "ohasaNa- uttuaNA" ekekagAhAe vakkhANeti[bhA. 2783] eso vi tAva damayau, hasati va tassommatA ya ohasaNA / uttaradAnaM mA usarAhi aha hoti uttuyaNA // cU-dohaM adhikaraNaM kareMtANaM evammi sIdaMte Ayario anno vA bhaNati eso vi tAva evaM damayatu / uttareNa vA egaM apohaMto taM aTThahAsehi hasati / esa ohasaNA / imA uttuaNA - uttaradANa sikkhAvaNaM / ahavA bhaNAti mA yassa osarAhi mA vA eteNa jIppIhisi / evamAdi uttuaNA // imaM " sahAyattassa" vakkhANaM [bhA. 2784 ] vAyAe hatthehiM, pAehiM daMta-lauDamAdIhiM / jo kuNati sahAyattaM samANadosaM tayaM biMti // dhU- doha kalahaM kareMtANaM tatthegassa ego sAhU sahAyattaNaM kareti, vAyAe kalaheti, hattheNa vAhaNati, pAeNa vA pahi deti, daMtehiM vA khAyati, lauDeNa vA haNeti / evamAdiehiM jo sahAyattaM kareti so tena adhikaraNasAdhuNA samANadoso || AyariyANa uvehAe ime dosA / sAmaNNeNa (samANe ] vA adhikaraNe anuvasAmijaMto imaM dosadarisaNattaM udAharaNaM - khahacarathalacarANi ya sattANi AsitANi / tattha ya egaM mahallaM hatthijUhaM parivasati / annatA pAsutaM ciTThati / tattha ya adUre do saraDA bhaMDiumAraddhA / vaNadevayAe ya te daddhuM savvesiM sabhAe AghosiyaM[bhA. 2785 ] nAgA jalavAsIyA, suNeha tasa-dhAvarA /
Page #578
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 10, mUlaM-621, [bhA. 2785] saraDA jattha bhaMDaMti, abhAvo priyttii|| [bhA.2786] vanasaMDasare jala thala khahaca vIsamaNa devyaakhnnN| vAreha saraDuvekaNa, dhADaNa gayanAsa cUraNatA // cU-devayAebhaNiyaMmA ete saraDebhaMDateuvekkhaha, vaareh|tehiNjlcr-thlcrehiNciNtiyNkimmhN ete saraDA bhaMDatA kAhiti? tatya ya ego saraDo bhaMDato bhaggo pellito sodhADijaMtosuhasuttassa hatthissa bilaM ti kAuM nAsAvuDaM pvitthttho| bitio vipaviThTho / te sirakavAle juddhaM laggA / hatthI viulIbhUto mahatIe asamAhIe veyaNaTTo ya "cUraNaM" ti-taMvanasaMDaMcUriyaM, bahavetattha vAsiNo sattA ghAtitA / jalaM ca ADohaMteNa jalacarA ghaatitaa| talAgapAlI bheditA / talAgaM viNaTuM / jalacarA savve viNaTThA / evaM sAhussa vi uvehaM karemANassa mahaMto doso uppajjati / tena uvekkhittA piTThApiTTI karejja / pakkhApakkhieNaya rAyakulaM baMNa nicchubhaNa-kaDagamaddagaMkarejja / / kicAnyat[bhA.2787] tAvo bhedo ayaso, hAnI daMsaNa-caritta-nANANaM / sAhupadoso saMsAravaddhaNo sAhikaraNassa // cU-caturthoddezake pUrvavat / / ayaM vizeSabA. (2788] atibhaNiya abhaNite vA, tAvo bhedo ya jIvacaraNANaM / svasarisaM na sIlaM, jinhaM manne bhave ayaso / / ghU-jasatthApasattho tAvo bhavati, so sAdhU mayA bahuvidhehiM asabbhadosehiM abbhakkhAto AkuTTho vA vA paritappai / esa psttho| imo appasattho- "kiMvA mae tassa jAtisAraNaM na kataM, hA cukkomi"ttiparitappi / rUvANurUvaM se sIlaM natthi tti ayazaH / ahavA-logAvavAto bhvti| jimhamanena kRtaM- lajjanIyamityarthaH, "manne" tti-evaM manyAmahe, evamAdi ayazo bhavati / / [mA.2789] akkuTThatAlite vA, pakkhApakkhikalaheNa gnnbhedo| egatara-sUyaehi ya, rAyAdIsiTe ghnnaadii|| cU- jArajAto ti vayaNeNa akkuTo, hastadaMDAdinA prahAradAnaM tADanaM, annonnapakkhapariggahakaraNeNagaNabhedo bhavati / egapakkheNa rAyakule kahite / ahavA sUcaehiM cADaehiM kahie * tattha geNhaNAdiyA dosA bhavaMti / / "hAnI dasaNa-caritta-nANANaM"ti asya vyAkhyA[bhA.2790] cattakalaho vi na paDhati, avacchalatte yadaMsaNe haanii| jaha kohAi vivaDDI, taha hAnI hoti caraNe vi / / cU-kalahuttarakAlaM pikasAyadosasaMtAviyamaNona paDhati, sAhapadosakaraNattaNeNaavacchallattaM bhavati, avacchallaMte ya daMsaNahANI bhavati / jahAjahA kohAdiyANa vaDDI tahA tahA carittahANI bhavati / / jamhA ete dosA tamhA uvehA na kAyavvA / to kiM kAyavvaM? bhaNNai[bhA.2791] AgADhe ahigaraNe, uvasama okaDDaNA u guruvayaNaM / uvasamaha kuNaha jhAyaM, chaDDuNatA sAgapattehiM / / / cU-adhikaraNeAgADhe-kakkhaDe uppannokohAmabhUtAuvasAmeyavvA, kalaheMtA yapAsaTThiehiM avakaDDhayavvA / gurUhiM uvasamaNaTThA imaM vayaNaM bhaNiyavvaM - ajjo ! uvasameha / anuvasamaMtANa kao saMjamo? kao vA sajjhAo? tamhA uvasameha, uvasamittA yasajjhAyaM kareha / mA damaga
Page #579
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAratasauvacArA nizItha-chedasUtram -2- 10/621 purisA iva kaNagarasasaMThANiyaM saMjamaM kasAya-sAga-rukkha-pattesu nissArayAe saMjamaM chaDDeha / / ahavA gurU bhaNaMti[bhA.2792] jaM ajjiyaM samIkha-llaehiM tava-niyama-baMbhamaiehiM / taM dAni peccha nAhiha, chaDetA sAga-pattehiM / / cU- "chaDDaNayA sAgapattehiM"ti, atra dRSTAnto jahA- ego parivAyago damagapurisaM ciMtAsogasAgarapaviTTha karatala-palhatthamuhaM atthovajaNamupAyaciMtanaparaM pAsati / pucchati ya - kimevaM ciMtAparo? tena se sabbhAvo kahio - "dAriddAbhibhUo mi'' tti|ten bhaNiyaM - "issaraM te karemi, jato bhaNAmi tato gacchAhi, jaM ca bhaNAmi taM savvaM kAyavvaM / " tAhe te saMbalaM ghettu pvvynniguNjNpvitttthaa| parivvAyageNaya bhaNito-esa kaNagaraso sItavAtAtavaparisamaMagaNaMtehiM tisAkhuhAvedaNaM sahaMtehiM baMbhacArIhiM acitta-kaMda-mUla-patta-puppha-phalAhArIhiM samIpattapuDehiM bhAvao arussamaNehiM ghettavyo / esa se uvcaaro| tena damageNa so kaNagaraso uvacAreNa gahito kaDuyadoddhiyaM bhariyaM / tato niggato tena parivvAyageNa bhaNiyaM-suruTeNa vitume esa sAgapatteNana chddddiyvyo| tao so parivAyago gacchaMto taM damagapurisaM puNo puNo bhaNati- mamaM pabhAveNaM issaro bhavissasi / so ya puNo puNo bhaNamANo ruTTho bhaNati-jaMtujjha pabhAveNa issarattaNaM tena me na kajjaM, taM kaNagarasaM sAgapatteNa chaDDeti / tAhe parivvAyageNa bhaNiyaM - hAhA durAtman ! jaM aniyaM samIkha-llaehiM tava-niyama-baMbhamaiehiM / taM dAni peccha nAhiha, chaDDetA sAgapattehiM / / ahavA - gurU te adhikaraNakare sAhU bhaNati[bhA.2793] jaM ajjiyaM caritaM, desUNAe vi pubbakoDIe / taMpi kasAiyametto, nAsei naro muhutteNaM / / cU- "samIkhallaehiM"ti diTuMto davvakhallagA ya gahiyA, "tavaniyamabaMbhamatiehiM" ti dilutovasaMhAro bhAvakhallagA gahitA / tena parivvAyageNa so damagapuriso bhaNNati - tuma idAni parivyAyakAlAto pacchA paritappamANo jANehisi - "hA duTu me kayaM jaM kanagaraso sAgapattehiM chaDDito' Ayarito vite adhikaraNakare bhaNAti-tubbhe vimA kalaheha |maapcchaa paritappihiha, jahAbahukAlovajito saMjama-kanagaraso sAga-rukkha-pattasaMThANiesa kasAesa chaDDito niratyayaM appA ettiyaM kAlaM pavvajAe kiliTTo ti / evaM Ayario sAmaNNato bhnnaati|| aha avidhIe vAreti[bhA.2794] Ayario egaM na bhaNe aha ega nivAre mAsiyaM lahuyaM / rAga-ddosa-vimukko, sIyagharasamo yaayrio|| cU-Ayario jati egaMavikaraNisAIanusAsati, bitiyaM nAnusAsati tato, Ayariyassa mAsalahuM / tamhA AyarieNa rAgadosavimukkeNa bhaviyavvaM / diluto - "sIyadharaM' - vaDakIrayaNanimmiyaM cakkiNo sIyagharaM bhavati, vAsAsu nivAya-pavAtaM, sIyakAle somhaM, gimhe sIyalaM / jahA taM cakkiNo sIyagharaM savvariukkhamaM bhavati tahA pAyayapurisassa vi te savvariukkhamA bhavaMti / jahA taM visesaM na kareti tahA Ayario vi visesaM na kareti / /
Page #580
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-621, [bhA. 2794] visesaM puNa kareMtassa imo doso bhavati[bhA.2795] vArei esa eyaM, mamaM na vArei pakkharAeNaM / bAhirabhAvaM gADhataragaMca maMpekkhasI ekkaM / / cU- esa Ayario eyaM sAhuM attabuddhIe vAreti / mama puNa parabhAvabuddhIe na vAreti / evaM pakkhagarAge kajjamANe so ego sAhU bAhirabhAvaM gacchati, gADhataraM vA adhikaraNaM kareti / ahavA -AyariyaMbhaNejja- "tumamaMekaM bAhiraMpecchasi"tti appAnaM ubbaddhiuMmAreti (to] Ayariyassa pAraMciyaM, unnikkhamati vA to mUlaM / / aha adhikaraNaM kAuM anuvasaMto ceva acchati gacche to ima vidhI[bhA.2796] gacchA aniggayassA, anuvasamaMtassimo vihI hoti / sajjhAya bhikkha bhattaThTha'vAsate caturahekkeke / / cU-puvvaddhaM kNtthN|suurodesjjhaaykaale coijjai, biiyaMbhikkhottaraNakAle, taiyaM bhattaTTakAle, cautthaM padose AvassayavelAe / evaM cauro vArA ekeka ahe codijjati / / gose paDikaMtANaM sajjhAe apaTTavie aMtare esamAdi kAraNe adhikaraNaM uppaje / [bhA.2797] duppaDilehiyamAdIsu, codito samma apddivjNte| na ci paTTaveti uksama, kAlo na suddho chi(ji]yaM vAsI / / cU-dosaduTuM paDilehaNaM kareMto, AdisaddAto apaDilehaMto codito tammi anAusa'te adhikaraNaM bhave, jati apaThThaviti sayaM ceva uvasaMto lahUM / aha ekko, do vi vA na uvasamaMti, tAhe AyariyA paTTavaNavelAe imaM bhaNaMti- ime sAhU na paTTati / uvasamaha ajjo ! so pancuttaraM deti - "avassaM kAlo na suddho, chi(ji) yaM vA sAhUhiM sutaM, gajjiyaM vA sAhUhi sutaM, tato na paTThaveMti", evaM vutte savve paTThaveMti, sajjhAyaM kareMti / anuvasamassa mAsaguruM pacchittaM / / bhikkhottaraNa-velAe puNo AyariyA bhaNaMti[bhA.2798] no taratI abhattaTThI, na ca velA'bhuMjaNe na tinnaM si / napaDikkamaMti uvasama, niratIcArA nu paccAha / cU-ajjo! sAhavo bhikkhAe no tarati, uvasamAhi / so paccutaraM deti "nUna" na bhattaTThI, na vA bhikkhAvelA, tena no taraMti" / evaM vutte bhikkhAe avataraMti / tassa anuvasaMtassa bitiyaM mAsaguruM / sanniyaTTesu gurU bhaNAti - ajo! na bhuMjaMti sAhU, uvasamaha / so paccuttaraM deti "sUNaM na jiirtnnhe'|evN vutte savve egatato bhujNti| tassatatiyaMmAsuguruM |punno gurUpadose paDikkamaNakAla bhaNAti - "ajo ! sAhU na paDikkamaMti, ucasamAhi / paJcuttaramAha "nUnaM niratiyArA" / ittha cautthe ThANe anuvasamaMtassa cauguruM / evaM gosakAle adhikaraNe uppanne vidhI bhaNio / / [bhA.2799] annammi va kAlammi, paDhaMta hiMDaMta mNddlaa''vaase| tinni va donni va mAsA, hoti paDikaMta gurugA u|| cU-annammi kAle sajjhAepaTTavitejati adhikaraNaM uppannaM par3hatANa, to tinnicodaNAkAlA, donni mAsagurU / bhikkhaM hiDaMtANaM adhikaraNe - donni codaNAkAlo, egaM mAsaguruM / bhuttANa adhikaraNe uppanne-egocodanAkAlo, ettha nasthi mAsaguruM |anuvsNtss paDikkamaMte caugurumeva
Page #581
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 nizItha-chedasUtram -2-10/621 bhavati / / [bhA.2800] evaM divase divase, cAukAlaM tu sAraNA tassa / jati vArena sAretI, gurUNa gurugo u tativAre / / cU-pubbaddhaM kaMThaM / jati vArA Ayario taM sAraNahANesu na sAreti tati guruNo mAsagurugA bhavanti // [bhA.2801] evaM tu agIyatthe, gIyattha sArite gurU suddho| jati taM gurU na sAre, AvattI hoi doNhaM pi|| cU-evaM dine dine sAraNAvidhI agIyatthassa | gIyatyaM puNa egadiNaMcausu ThANesu sAreto, parato asAreto vi suddho / jati puNataMgIyaM agIyaM vA gurUNa sAreti tassa yaanuvamaMtassa, evaM doNha vi AvattI-pacchittaM bhavati / anne bhaNaMti-agIyassa anuvasamaMtassa vi natthi pachittaM, agIyaMacodeMtassa gurussa pacchittaM / gItaM puNa jati gurUna codeti toAvattI doNha vibhvti|| [bhA.2802] gaccho ya donni mAse, pakkhe pakkhe imaM prihvetii| bhattaTuM sajjhAyaM, vaMdaNa'lAvaM tato pareNaM / / cU- evaM anuvasamaMtaM gaccho donni mAse sAreti / imaM puNa gacche pakkhe pakkhe parihaveti / anuvasamaMtassa pakkhe gate gaccho tena samaMbhattaTuM na kareti / bitiyapakkhe gate sajjhAyaM tena samANaM na kareti / tatiyapakkhe tassa vaMdanaM na kreti| cautthapakkhe gate AlAvaM pi tena samANaM vajeti / / [mA.2803] Ayario caumAse, saMbhuMjaicauro deti sjjhaayN| vaMdana'lAvaM caturo, tena paraM mUla nicchumaNA // cU-AyariopuNaanuvasamaMtassa vicauromAse bhatta-pAna-dAna-ggahaNa-saMbhogeNasaM jati, cauNhaM uvari bhattaM vajeti / cauro sajjhAyaM deti, tao sajjhAyaM vajeti / vaMdanAlAvapade do vi cauromAse karei, tato varise puNNe saMvaccharie paDikte mUlaM pacchittaM, gaNAoya nicchubhati / / [bhA.2804] evaM bArasamAse, dosu tapo sesae bhave chedo / parihAyamANa taddivase, tavo mUlaM pddikkto|| cU-evaM bArasamAse anuvasamaMte acchaMte dosu tavo Adimesu jAva gaccheNa vajjito sesesu dasasu mAsesu chedA paMcarAiMdio jAva saMvatsaraM patto / pajjosavaNArAtipaDiktANaM adhikaraNe uppanne esA vidhI / divasamAse parihAvettA 'tadivasa' iti paJjosavaNAdivaseadhikaraNe uppanne tavo mUlaM ca bhavati, na chedo / paDikkamaNakAle vA uppanne mUlameva kevalaM paDikamaMte bhavati // eseva'ttho bhaNNati[bhA.2805] evaM ekkekkadiNaM bhavettu ThavaNA dine vi emeva / ceiyavaMdaNasArite, tammiya kAle timAsagurU / / ghU-bhaddavayasuddhapaMcamIe anudie AicceadhikaraNeuppannesaMvaccharobhavati,chaTThIe egadiNUNo saMvaccharo bhavati, eva ekkekkadiNaM parihavaMteNa ANeyavvaMjAva ThavaNAdiNo tti paryupAsamAdivasa ityrthH| tammi ThavaNAdine anudie Aicce adhikaraNe uppaNeevameva codaNAsajjhAyapaTThavanakAle codijjati, puNo ceiyavaMdaNakAle coijjati, anuvasamaMto puNo paDikkamaNavelAe, evaM tammi
Page #582
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-621, [bhA. 2805] pajosavaNakAladivase timAsagurU bhavati / [bhA.2806] mUlaM tu paDikate, paDikkamaMte va hoja ahigaraNaM / saMvaccharamussagge, kayammi mUlaM na sesaaii|| dhU- paDikkate mUlaM bhavati / esA ThavaNadivasavidhI / aha addhapaDiktANa ceva adhikaraNaM bhave saMvatsarIe kAussage kate mUlameva kevalaM, na sesA pacchittA bhvti|| [bhA.2807] saMvaccharaMca ruTuM, Ayario rakkhatI payattemaM / jati nAma uvasamejA, pavvatarAjI srisroso|| dhU- evaM Ayario taM rudru saMvatsaraM payatteNa rakkhati / kimarthaM ? ucyate-jati nAma uvasameJja / aha no uvasamati saMvacchareNa vito so pavvatarAIsarisaroso bhavati // [bhA.2808] annado AyariyA, ekkevaM vrismuvsmeNtss| tena paraM gihi eso, bitiyapadaM rAyapavvatie / ghU-mUlAyariyasamIvAvo niggayaanne doAyariyA kameNa ekekavarisaMpayatteNaceva vidhiNA saMrakSati |jenn uvasAmito tasseva sIso / teNaM ti tasmAt tRtIyavarSAt parataH "so"ti sa gRhI kriyate / saMghastasya liMgamavaharatItyarthaH / bitiyapadeNa vA daMDiyapavvaiyassa liMgaM na hijati / / esA vihI bhikkhussa bhaNiyA / uvajjhAyariyANa vi eseva vihI / navari-imo viseso[bhA.2809] emeva gaNAyarie, gacchammitavo tu tinni pkkhaai| do pakkhA Ayarie, pucchA ya kumAradiluto / / dhU-iha gaNAcAryagrahaNAdupAdhyAyaH parigRhyate, tassa anuvasamaMtassa gacche vasaMtassa tinni pakkhA tava bhavati, parato chedo | AyariyassaanuvasamaMtassa do pakkhatavo bhavati, parato chedo / sIso pucchati- "kiM sarisAvarAhe visamaM pacchittaM deha? tamhA raagdosiibhvNto"| estha Ayario kumAra-didvaMtaM deti // je te uvajjhAyassa tinni pakkhA te divsiiktaa| [bhA.2810] paNayAladine gaNiNo, cauhA kAuM sapAya ekkaaraa| bhattaTThaNasajjhAe, vaMdana'lAve ya hAveMti // cU-tecaubhAgeNa katA sapAtA ekkArasadivasA bhvNti| tattha gaccho uvajjhAeNaMsamaMvasadhIe ekkArasadiNaM bhattaTuM kareti evaM sajjhAyavaMdanAlAve vi, parato paNayAladiNANa dasago chedo // Ayariyassa do pakkhA divasIkatA / [bhA.2811] tIsadine Ayarie, aTThadinA u hAvaNA tattha / parato gaccheNa caupadehiM tu, nijUDhe laggatI chedo|| dhU-tecaubhAeNa vibhattA addhaTThamAdiNA bhavaMti, tattha gaccho AyarieNa saha addhahame dine bhattaM kareti, evaM sajjhAe vaMdanAlAve ya, gaccheNa niseho cauhi bhattaTThANAdiehiM padehiM / pannarasarAiMdiechede laggati / / bhikkhU uvajjhAyAyariyANaM annagamasaMkaMtANaM sAmaNNaM bhaNNati[bhA.2812] saMkamato annagaNaM, sagaNeNa ya vanito cupdehiN| Ayario puNa varisaM, vaMdana''lAvehiM sAreti // cU-sagaccheNaM jadA bhattahAnAdiehiM padehiM vaJjitotadA annagaNaM sNketo|tNanngnnaayrio
Page #583
--------------------------------------------------------------------------
________________ 96 vaMdanA''lapadehiM bhujaMto sAraMto ya varisaM rakkhati // [ bhA. 2813] nizItha-chedasUtram -2-10/621 sajjhAyamAtiehiM dine dine sAraNA paragaNe vI / navaraM puNa nANattaM, tavo gurussetaro chedo // cU-paragaNe vi saMkaMtarasa jjhAyamAdiehiM cauhiM ThANehiM sAraNA kajjati / navaraM paragaNasaMkamaNe imo viseso- gurussa asAraMtassa tavo iyaro tti sAdhu, tassa annagaNe anuvasamaMtassa paDhamadine ce chedo bhavati // "pucchA ya kumAradiTTaMto" tti asya vyAkhyAsarisAvarAhadaMDo, jugaranno bhogaharaNa baMdhAdI / majjhime baMdhavahAdI, avvatte kaNNAdi khisA ya // [bhA. 2814 ] cU- Ayarito bhaNAti - sarise vi avarA he visarisaM daMDaM dalayaMtA jahA ya no rAgadosillA bhavAmo tahA kumArehiM dito kajjati- egassa ranno tinni puttA - jeTTho majjhilo kaniTTho / tehiM ya tihiM vi AmaMtiyaM "piyaraM mArittA rajjaM tihA vibhayAmo" / taM ca rannA nAyaM / tatya jeTTo juvarAyA, esa pahANavatthu tti kAuM kimerisaM ajjhavasati tti tassa bhogaharaNabaMdhaNa-tADaNa-khiMsaNA ya savve pagArA katA / majjhimo avahaDo eya'pahANo tti kAuM na tassa bhogaharaNaM kataM, baMdha-vaha- khisaNAdiyA katA / avvatto kaniTTho etehiM viyArio ttikAuM kaNNaca veDayaM daMDo khiMsAdaMDo kato, nabhogaharaNaMbaMdhaNadaMDA katA / jahA logo tahA loguttara vi vatthusariso daMDo kajjati / / pamANapurise akiriyAsu vaTTaMte ime appaccayamAdI bahutaragA dosA bhavaMti - [ bhA. 2815] appaccaya vIsatthattaNaM ca logagarahA ya durabhigamo / ANAya paribhavo neva bhayaM to tihA daMDo // cU- ete ceva AyariyA bhavaMti, akasAyaM cAritta bhavati, evaM sacchuvadesesu appaccayo bhvti| sesA sAhavo vi kasAyakaraNAdisu vIsatthA bhavaMti / logA garahaMti emeva kalImUlo tti / rosaNo ya gurU sIsapADicchayANaM durahigamo bhavati, rosaNassa ya ANaM parihAMveMti sissA neva se sIsA bIhaMti / ato vatdhuvisesakAraNato tihA daMDo kato // [ bhA. 2816] gacchammiya paTThavite, jena pade niggatA tato bitiyaM / bhikkhu gaNAyariyANaM, mUlaM aNavaTTha pAraMcI // cU- jati tave paTThavite niggacchati to mUlaM pAvati, evaM bhikkhussa / gaNAvacchetiyassa ya aNavaTTe ThAyati | Ayariyassa crime| ahavA - paTThaviyaM prArabdhaM, jeNa padeNa prArabdheNa gacchAto niggatA tato jaM padaM bitiyaM taM annagaNe gayassa pArabbhati / nidarisaNaM-jati gacchAto bhattaTThapadeNa niggato to annagaNaM gayassa gaNo tena samANaM na bhuMjati, sajjhAyaMpuna kareti / evaM jati sajjhAyapadeNa niggato vaMdanaM kareti / vaMdane niggayassa AlAvaM kareti / AlAvapaNa niggayassa parAgaccho cauhiM vi padehiM vajreti / evaM bhikkhussa gaNI uvajjhAo, Ayariyassa, etesiM ceva mUlaaNavaTTha- pAraMciyA aMto pacchitA sagaNAto aniggatANa niggayANa ya // evaM sAmaNNeNa bhaNiyaM / imaM niggatANa bhaNNati [bhA. 2817] khara-pharusa -niGkurAI, aha so bhaNituM abhANiyavvAI /
Page #584
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 10, mUlaM - 621, [bhA. 2817] nigamaNa kalusahiyae, sagaNe aTThAparagaNe ya / / cU- "khara- pharusa - niDurAI" ti asya vyAkhyA [bhA. 2818] uccasara-sarosuttaM, hiMsayaM mammavayaNaM kharaM taM tu / akkosa-niruvayAruttamasabbhaM niThuraM hoti // cU- ucceNa mahaMteNa sareNa jaM sarosaM uktaM taM kharaM / jaM puNa hiMsagaM mammaghaTTaNaM ca taM pharusaM / jagArAdiyaM akkosavayaNaM / kakAra DakArAdiyaM ca niruvayAraM / asabhAjoggaM asabdhaM jahA kolikaH / erisaM niDuraM hoi / erisANi abhANiyavvANi / / bhaNio kAlusahiyao, niggato sagacchAto so| sagaNe aTThaphaDDayA, paragaNiyavvayA vi aTThaphaDDayA ! je paraniyavvA te saMbhoiyA aTTa, asaMbhoiesa vi aTTha, je annasaMbhotiyA te ujjayacaraNA osannA / so etesu gato[bhA. 2819] addha aTThamAsA, mAsA do hoMti aTTasu payAro / vAsAsu asaMcaraNaM, na ceva iyare vi pesaMti // 97 cU- sagaNiccaesa aTThaphaDDaesu pakkhe pakne saMcaraMtassa addhaddhaM mAsA bhavaMti, paragaNacciesu phaDDaesa addhaTTa mAsA, ete savve vi aTThamAsA / aTThasu udubaddhiesu mAsesu bhikkhU vihAro bhavati tena aTThagahaNaM kayaM / vAsAsu causu mAsesu tassa adhikaraNasAhussa saMcaraNaM natthi - vAsAkAlo tti kAuM / "iare vi" ttijammi phaDDue so saMkamati tevi taM pannavettA varSAkAla-iti kRtvA na preSayati / jato Agato tattha je tassa gaNo aTThaphaDDagA tesu saMkamaMtassa tehiM asajjhAya- bhikkhabhattaTTaNApaDikkamaNavelAsu so sAretavyo, uvasamati tti / jati na sAreti to mAsaguruM pacchittaM, tassa puna anUvasamaMtassa divase divase paMca rAtiMdiyA chedo bhavati // [bhA. 2820] sagaNammi paMcarAiMdiyAI dasa paragaNe maNuNNesu / anhoMtipannara vIsA tu gayassa osanne / cU- paragaNe saMbhotiesu saMkaMtassa dasarAIdio chedo, annasaMbhotiesu pannarasarAIdio chedo / osanneSu vIsarAiMdio chedo| evaM bhikkhussa bhaNiyaM // imaM uvajjhAyariyANaM[ bhA. 2821] emeva uvajjhAe, dasadivasAdI tu bhiNNamAsaMto / pannarasAdI ugaNI, causu vi ThANesu mAsaMte / / cU- evaM uvajjhAyassa vi, navaraM - dasarAiMdio chedo Adi, bhinnamAso chedo aMte / gurussa Ayariyassa tassa causu ThANesu sagaNa-paragaNa-saMbhoiya paragaNa-annasaMbhotiya osannesu ya pannarasarAtiMdio chedo AdI, mAsio chedo aMte // evaM puriseNa sagaNAdiTThANa vibhAgapacchittaM daMsiyaM / idAniM evaM ceva ThANesu purisavibhAgaThANaM pacchittaM daMsijjati [ bhA. 2822] sagaNammi paMcarAiMdiyAiM bhikkhussa taddivasachedo / dasa hoMti uvajjhAe, gaNi Ayarie ya pannarasa / / - sagaNe saMkaMtassa bhikkhassa paMcara iMdio chedo, uvajjhAyassa dasa, Ayariyassa pannarasa rAtiMdiyA chedo || 16 7
Page #585
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/621 [bhA.2823] annagaNe bhikkhussa, dasa tu rAtidiyA bhave chedo| pannarasa uvajjhAe, gaNi Ayarie bhave vIsA // [mA.2824] saMviggamansaMbhoiehiM bhikkhussa pnnrschedo| vIsA ya uvajjhAe, gaNi Ayarie ya paNavIsA / / [bhA.2825] evaM ekekadiNaM, havettu ThavaNAdine vi emeva / ceiyavaMdanasArite, tammi ve kAle timAsagurU // [bhA.2826] pAsasthAdigayassA, vIsaM rAiMdiyAe bhikkhuss| paNavIsa uvajjhAe, gaNi Ayarie bhave maaso|| cU-gaNasya gaNevA AcAryaH / ahavA- gaNitvamAcAryatvaM ca yasyA'sau gaNi aayrio| idAni sagaNAdi ThANe bhikkhumAdipurisapakkhavibhAgeNa ya chedasaMkalaNA bhaNNati[bhA.2827] aDvAijA mAsA, pakkhe ahiM mAsA havaMti viisNtu| paMca u mAsA pakkhe, ahi cattA u bhikkhussa / / cU-adhikaraNaMkAuManuvasaMto bhikkhusagaNaM saMketo tassa pakkheNaM dine dine paMcarAtidieNa chedaNe aDDAijjamAsA pariyAgassa chijaMti, pannarasaeNa paMcaguNiuM, tIsAe bhAge hite aDDAijA mAsA havaMti / aTTha sagaNaphaDDayA / tesu tasseva paNagacchedaNaM vIsaM mAsA chijjaMti, pannarasa aTThahiM guNito puNo paMcahiM guNitA tIsAe bhAge hite vIsaM mAsA bhavaMti / paragaNasaMbhoiesu saMkaMte pakkheNa (dasaeNa] chedeNapaMcamAsA chijNti| tasseva (dasaeNa] cevachedeNaparagaNe aTTahiM pakkhehi vattAlIsaM mAsA chijjati / evaM bhikakhussa / / uvajjhAyassa sagaNe[bhA.2828] paMca umAsA pakkhe, aTThahi mAsA havaMti cttaau| addhaTTamAsapakkhe, ahi saTThI bhave gaNiyo / / ghU- puvvaddhaM pUrvavat / uvajjhAyassa paragaNe pannaraseNa chedeNa pakkheNa addhaTThamAsA chijaMti paMcadasahiM guNatA paMcadasA paMcavIsuttarA dosayA bhavaMti, te tIsAe bhAge hite addhaTTamAsA bhvNti| uvajjhAyassa paragaNe aTThasu phaDDaesuaTTahiM pakkhehiM pannaraseNachedeNa sadimAsA chijaMti, pannarasa pannarasehiM guNitA puNo ahiM guNitA tIsAe bhAge hite saTThI bhavaMti / evaM gaNiNo upAdhyAyasyetyarthaH / idAni Ayariyassa sagaNe[bhA.2829] aTThamAsa pakkhe, aTTahi mAsA havaMti stttthiio| dasamAsA paskheNaM, aTTaha'sItI u aayrie|| dhU-pUrvavatpuvvaddhaM |aayriyss paragaNe saMketassa pakkheNavIsaeNachedeNa dasamAsA chijjaMti, pannarasa vIsahiM guNitA tIsAe bhAge hite dasamAsA bhvNti|prgnntttthphddddgesuattttsuaayriyss aTThapakkhehi vIsaeNa chedeNaasIti mAsA chijjati / pannarasa aTTahi guNitA puNo vIsahi guNitA tIsAe bhAge hite asItimAsA bhvNti|| idAni - etesiM ceva bhikkhu-uvajjhAyAyariyANaM saMvigga-annasaMbhotiesu osannesu ya saMkaliyachedo bhaNati / tattha bhikkhussa annasaMbhotiyaosannesu[mA.2830] aTThamAsa pakkhe, advahi mAsA bhavaMti stttthiio| dasamAsA pakkheNaM, aTThaha'sItI ya bhikkhussa / /
Page #586
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 10, mUlaM-621, [bhA. 2830] cU-guNagAra-bhAgahArehi mAsuppAdaNaM pUrvavat // uvajjhAyassa annasaMbhoiesu[bhA.2831] dasamAsA pakkheNaM, asi aTTahi ya havaMti nAyavvA / addhatterasapakkhe, aTThahi ya sayaM bhave gnninno|| ghU- puvvaddhaM pUrvavat / uvajjhAyassa osannesu saMketassa pakkheNa paNavIsaeNa chedena addhaterasamAsA chiaMti, pannarasa paNudhIsAe guNitA tIsAe bhAge hite addhaterasamAsA bhvNti| tassevaaTThasuosannesuphaDDaesuaTTahiM pakhehiM paNuvIsaeNa chedeNa sataM mAsANaM chijjati, pannarasa aTThahiM guNiyA puNo paNuvIsaguNitA tIsAe bhAge hite sayaMmAsANaM bhavati / / Ayariyassa annasaMbhotiesusaMketassa[bhA.2832] addhaM terasa pakkhe, mAsANa sayaM ca aDahiM bhavati / ___ pannarasa-mAsa-pakkhe, aTThahi vIsuttaraM gnninno|| cU- pUrvArdhaM pUrvavat / Ayarissa osannesu pakkheNa tIseNa chedena pannarasa mAsA chijjati / Ayariyassa osannaphaDDaesu tIseNa chedeNa aTTahiM pakkhehiM vIsuttaraM mAsasayaM chijjati, guNagArabhAgAhArA pUrvavat / / [mA.2833] coeti rAgadose, sagaNa-paragaNe imaM tu nANataM / paMtAvaNa nicchubhaNa, parakula gharaghADie na gatA / / cU-sIso codeti- "rAgadosI bhavati, jaMsagaNe thovaM-pacchittaM deha paragaNAdisu bahuyaM, esa sagaNe bhe rAgo, paragaNe bhe doso" Ayario bhaNati-imaM tu cedaNANattaM kareMtA dilutasAmattheNa narAgadosI bhavAmo suNa, jahA agassa gihiNo cauro bhjaao|taaoyten kamhi ege avarAhe kate paMtAvettA "nIha mamaM gihAo" tti nicchUDhA / tatthegA kamhi yi paragharammi gayA / bitiyA kulagharaM / tatiyA bhattuNo - egasarIro, ghADiu tti vayaMso, tassa gharaMgatA / cautthA nicchubhaMtI vi bArasAhAelaggA hammamANI vinagacchati, bhaNatiya "katoNaM vaccAmi, nasthi meannogatavisao, jati vimArehitahAvi tamaMceva gatIsaraNaM ti" tatyeva tthitaa| tuDeNacautthIdharasAmiNI ktaa|ttiyaaeghaaddiyaaghrNjNtiie socevaanuvattiovigayaroseNa kharaMTiyA aanniyaay| bitiyAe kulagharaMjaMtIe "avatAvei"tti annehiM bhaNieNa vigayaroseNa kharaMTiyA daMDiyA ya / paDhamA dUraNaTTa tti na tAe kiM ci paoaNaM, mahaMteNa vA pacchittaM daMDeu aannijjti|evNuvsNhaaro-prghrsNtthaanniyaaosnnaa, kulagharasaMThANiyAasaMbhoiA, ghADiyasamA saMbhoiyA, aniggame gharasamo sagaccho / jAva dUrataraM tAva mahaMtataro daMDo bhavita ityarthaH // bhaNiyaM pakkhAdhikaraNaM / idAni parapakkhAdhikaraNaM bhaNNati / tassa puNa uppattI kahaM haveja ? - ato bhaNNati[bhA.2834] aciyatta-kalapavese, aibhUmi anesnnijj-pddisehe| avahAra'maMgaluttarasa bhaavacittmicchte|| cU-kammiya kule sAhU pavisaMtA aciyattA, taM ca ajANaMtA anAbhogao vA paviThThA, tattha so gihavatI Auseja vAhaNejja vA / sAdhU vi asahaMto paJcAuse, ato adhikaraNaM uppannati / evaM atibhUmipaviDhe / bhikkhA vA anesaNijjA paDisiddhA, seho vA se saNNAtato avahaDo, jattAniggatovA nihattho sAhuMdaTuM "amaMgale"tibhaNNati, samayavicAre cAgihI uttaradAumasatyo,
Page #587
--------------------------------------------------------------------------
________________ 100 nizItha - chedasUtram - 2- 10/621 sahAveNa vA koti sAdhU aciyatto taM dahuM, abhiggahIyamicchaddiTThI vA / [bhA. 2835] ahigaraNa gihatthehiM, osaraNaM kaDhaNA ya AgamanaM / AloyaNa pesavaNaM, apesaNe hoMti caulahugA // - evamAdiehiM kAraNehiM gihattheNa smaanmdhikrnnmuppnyjti| adhikaraNaM kareMto sAdhU bitiyasAhuNA osAreyavvo, anosaraMto bAhAe gahAya kaDDiyavvo / "AgamanaM" tato ciya sanniyaiMti, Aloeti ya guruNo "adhikaraNaM kataM" ti, tAhe gurU vi uvasamaNaTThA tattha vasabhe paTTaveti, jati na pesaveti to guruNo caulahuM pacchittaM // [bhA. 2836 ] ANAiNIya dosA, virAhaNA hoti saMjamAtAe / cuggAhaNa satyeNaM, vAraNa aganI visaM uvadhI // dhU- so gihI anuvasamaMto saMjamAyavirAhaNaM karejja / jati pabhU to unnikkhamAveja, appabhU vApabhuNA unnikkhamAveja, evamAdi-saMjamavirAdhanA / kasAdiNA ghAeja evamAdi AyarivAdhaNA bhavejja / gihatto amuvasamaMto logaMbuggAhejja - natthi etesiM dhammo / ahavA bhaNejja - saNaM vosirittA ete vikkhiraMti, na nilleveMti vA, esA pavayaNavirAdhanA / khaggAdiNA vA satyeNa haNeja, bhikkhaM vA vAreti, aganinA vA uvahiM uvassayaM vA hejja, visagarAdi vA deja, uvahiM vA harAveja || esA saMjamAyavirAhaNA daTTavyA / taM puna vAraNaM imesu ThANesu kareja [bhA. 2837] rajje dese gAme, nivesaNagihe ya vAraNaM kuNati / jAtena vinA hANI, kula-gaNa-saMdhe ya patthAro // cU- bhattovakaraNavasahimAdiNA vArite tema viNA jA parihANI pIDA vA sAhUNaM taM gurU vasabhe apesaveMto pAvati / ahavA - pabhaveMto savvaM caiva kula-gaNa-saMghaM patthArejja - vistareNa vinAzaM kuryAdityarthaH // [bhA. 2838] eyassa natthi doso, aparikkhagadikkhagassa aha doso ! bhukujjA patthAraM, apabhU vA kArave pabhuNA // cU- gihI ciMteti eyassa sAhussa natthi doso, jo eyaM anuvasaMtaM aparicchiuM dikkheti tassa doso, taM ceva ghAyeti / pabhU evaM sayameva patthAraM kareti, apabhU vA rAyavallabho avallabho vA atyapadANeNa pabhuNA kAraveti // jamhA ete dosA [bhA. 2839] tamhA khalu paDavaNaM, puvvaM vasabhA samaM ca vasabhehiM / anulomaNa pecchAmo, tti neti anicchamANo vi vasabhehiM / / cU- gihiuvasamaNaTThA puvviM Ayario vasabhe paTTaveti, na taM adhikaraNaM kareMti, vasabhehiM vA samaM sayameva Ayarito gacchati, gayA anulomavayaNehiM, "anulomaNaM" tti praguNIkaramamityarthaH / aha so gihI anuNicaMto bhaNeja - "taM tA kalahayitaM ANeha, pecchAmo, pacchA khaMmIhAmI vA / " tAhe vasabhA taM tassa abhippAyaM nAUNa samIva rNeti / aha so sAdhU aniccho tAhe vasahehi anicchamANo vi balA neyavvo / / te puNa imerisaguNajuttA vasabhA puvviM paTTavijati / [bhA. 2840] tassaMbaMdhi suhI vA, pagayA oyassiNo gahiyavakkA / tasseva suhI sahiyA, garmeti dherA tagaM puvvaM //
Page #588
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM- 621, [bhA. 2840 ] 101 cU- " tassa "tti - gihiNo je sayaNa, mittA vA, loge vA pagatA prakhyAtA, "uyatti teyassiNo khIrAsavAdi - laddhisaMpannA, miSTavAkyA savyavahAraprayogavazA bhaNatA gihiyavakkAbhavaMti, erisA vasabhA tassa gihiNo je anne gihIsaMbaMdhe suhiNo vA tehiM sahiyA garmeti, pUrvamiti prathamaM, pazcAt sAdhuM nayiSyaMti, thirasabhA vA therA, parinayavayA vA therA // tassaggato imerisaM bhAMti[bhA. 2841] so nicchubhati sAdhU, Ayarie taM ca jujJjasi gametuM / nAUNa vatthubhAvaM, tassa jati naMti gihisahitA // cU- jeNa sAhuNA tume samaM kalahitaM so sAdhU AyarieNa ghADijjati, amhaM AyariyA na suTu surNeti, tava ca AyariyaM jujjati gameuM, jai AyariyaM gameti khamati ya to laThThe / "pecchAmo "tti asya vyAkhyA- "nAuNa vatthu " pacchaddhaM, kUrAkUraM gihivatyubhAvaM / keNa vA'bhippAeNa bhaNati - "ANehi "tti kiM haMtukAmo khameukAmo vA ? evaM nAUNa tassa jai rNeti to je saMbaMdhI suhI vA gihI teMhi sahitA taM sAhU neti / / aha so gihI tivvakasAo uvasAmijjUMto vi na uvasamati to tarasa sAhussa gacchassa ya saMrakkhaNaTThA imA vidhI [ bhA. 2842 ] vIsuM uvassate vA, ThaveMti pesiMti phaDupatiNo vA / deti sahAte savve, va niMti gihite anuvaseMte / / cU- vIsuM pRthak annammi uvatsayammi eta sAhuM Thaveti, annagAme vA je phaDDayA tesu je AyariyA taM tANa paTTaveMti, niMtassa ya sahAe deMti, aha mAsakappo puNNo to savve niMti, evaM gRhasthe anupazAMte nirgacchantItyarthaH / aha so gihI uvasAmijjUMto uvasamati, sAhU novasamati to se bhikkhAdikiriyAdisu imaM pacchittaM [bhA.2843] aviosiyammi lahugA, bhikkhaviyAre ya vasahi gAme ya / saMkamaNebhate, ihaM pi tattheva vaccAhi || cU- jati anuvasaMto sAhU bhikkhaM hiMDati, viyAra-vihArabhUmiM vA gacchati vasahI uppAyaNaTTA vA gAmaM pavisati, vasahIo vA annasAdhu-basahiM gacchati, to savvesu caulahugA pacchittaM / ativikkakasAyAbhibhUto annaM gaNaM saMkaMto taM annagaNicayA bhaNaMti- "ihaM pi gihI asahaNA atthi tumaM pi asahaNo, mA tehiM samANaM adhikaraNaM kAhiti, tatyeva vaccAhi" / / [bhA. 2844] iha vi gihI avihaNA, na ya vocchiNNA ihaM tuha kasAyA / annesiM pAyAsaM, jaNaissasi vacca tattheva // [ bhA. 2845 ] siddhammi na saMgijjhai, saMkaMtammi u apesaNe lahuyA / gurugA ajayaNa kahaNe, egatarapadosato jaMca // - anuvasaMte hi sAhummi annaM gaNaM saMkaMte mUlAyarieNa sAhusaMghADago paTTaveyavvo / tattha so gato tena saMghAieNa siTThe kahite so tehiM na saMgahiyavvo / aha puNa mUlAyario tesiM sAhusaMghADayaM na paTTaveti to caulahuM, so sAhusaMghADago bahujaNamajjhe "esa niddhammo gihIhiM samANaM adhikaraNaM kAumAuo" evaM ajayaNakahaNe caugurugA pacchittaM / ajayaNAte kahite so sAdhU egatarassa paTTI jaMka hiti taM te ajayaNAkahI pAveMti / "egataro" tti sAhusaMghADago gihI ya / ahavA - sAhusaMghADago mUlAyario ya / adhavA - mUlAyario jassa samIvaM saMkaMto ya // tamhA ajayaNaM
Page #589
--------------------------------------------------------------------------
________________ 102 nizItha-chedasUtram -2-10/621 vajeuM imA vidhI[bhA.2846] uvasAmito gihattho, tumaM pi khAmehi ehi vaccAmo / dosA hu anuvasaMte, na sujjhae tujjha sAmayiyaM / / cU-puvvaM guruNo egaMte kaheuM pacchA so sAdhUegaMte bhaNNati- "uvasAmito sogihattho, ehi baccAmo, tumaMpi taM khAmeha, anuvasamaMtassa ihalogaparaloge ya bahu dosA / samabhAvo-sAmAyiyaM, taM sakasAyassa no visujjhejjA" / evaM egate bhaNito jati novasamati to evaM ceva gaNamajjhe bhaNNati, evaM bhaNie koti gacchati, koti na gacchati // tivvakasAyapariNato ya maNNati - "tassa gihiNo nimitteNaM ihaM pi ThANaM na labhAmi[bhA.2847] tamatimirapaDalabhUo, pAvaM ciMtei diihsNsaarii| pAvaM vavasitukAmo, pacchite maggaNA hoti // cU-kaNhacauddasIerAobhAsuradavvAbhAvotamaMbhaNNati, tammicevarAtojadArayareNudhUmadhUmigA bhavati tadA tamatimiraM bhaNNati, jadA puNa tAe ceva rAtIe rayAyiyA mehaduddinaM ca bhavati tadA tamatimirapaDalaM bhaNNati-suTuM aMdhakAraM na tattha puriso kiM ci pAsati / evaM puriso kasAyaudaeNativyativvatarativvatameNatamatimirapaDalabhUto bhaNNati / bhUtazabdaH dravyAndhakArasAddazyopamyArthe draSTavyaH / ahavA-tama evaM timiraM-tamatimiraMtamatimirameva paDalaM-tamatimirapaDalaM, aMdhakAravizeSamityarthaH, tena uvamA kajjati tena tamatimirapaDalabhUto / ihApi bhUtazabdaH upamArthe / yathA andhakAreNa na kiMcidupalabhyate evaM tIvrakaSAyodayAnna cAritraguNaH kshciduplbhyte| ahavA-pittudayavikAreNa yadavyacakkhidiyassa sabalIkaraNaM timiraM bhaNNati / dabiMdiyasabalabhAveya daMsanAvaraNakammodao bhavati / siMbhudayavikAreNa yadavyacakkhidiyassaMtaraNaM paDalaM bhaNNati, tabbhAve ya cakkhudaMsaNAvaraNodao / evaM timirapaDalehiM purisassa tamo bhavati - na kiMcit pazyatItyarthaH / tena uvamA jassa kaJjati so bhaNNati tamatimirapaDalabhUto / ihApi bhUtazabdo upamArthe, yathA'sau pumAn darzanAvaraNodayAnna kiMcit pshyti| evaM cAritrAvaraNakaSAyodayAdiha paraloke hitaM na kiMcit pazyati / aizvaryAjIvitAdvA bhraMsanaM pApaM taM tassa mihatthassa ciMteti / tammi pApa-pavasite pacchitte imA maggaNA bhaNNati / / [bhA.2848] vacAmi vaccamANe, caturo lahugA ya hoti gurugaay| paharaNa maggaNa laddhe gahaNammiya challahU gurugaa|| cU-vaccAmitaMgihatya paMtAvemittisaMkappakaraNecaulahuA, padabhedAtipaMthevacaMtassa caugurugA, paharaNamaggaNe challahugA, paharaNe laddhe gahite ya chggurugaa| [bhA.2849] ugginnadinna amAye, chedo tisu vegasAraNe mUlaM / dosu ya aNavaThThappo, tappabhitiM hoti paarNcii|| ghU-uggiNNe chedo, paharite mUlaM / anne bhaNaMti-uggiNNe pahariteya amate chedo, mate mUlaM / "jaMjattha"tti paritAvaNAdiyaMcajaMjastha saMbhavati taM vattavvaM ||ahvaa-tN saMjayaM gihatyavahAe AgataM so ceva gihsyo|
Page #590
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 10, mUlaM-621, [bhA. 2850] 103 [bhA.2850] taM ceva niTTavetI, baMdhaNa nicchubhaNa kaDagamaddo vA / Ayarie gacchammiya, kulagaNasaMdhe ya ptyaaro|| cU-taM saMjaya niTThaveti vyApadayati baMdhati vA, vasahi-nivesaNa-gAma-nagara-desa-rajjAto vA Nicchubhati ghAiyatItyarthaH, jaMteNa vA pIlati / ahavA - kaDagamaddo egassa ruTTho savvaM ceva garcha vyApAdayati / jahA khaMdagagaccho paalenn| ahavA - AyariyANa baMdhaNa-nicchubhaNa-kaDagamaI kareti, evaM kulasamavAyaM dAtuM kulassa kreti| evaM gaNassa saMghassa esa patthAro |ah eNaM aNege vA gAme nagare paMthe vA jaMjaya pAsati taM tattheva vyApAdayati / esa patthAro bhaNNati / evaM egAgiNo vaccaMtassa ArovaNA dosA ya bhaNiyA / idAniM sahAyasahiyassa ArovaNA bhaNNati[bhA.2851] saMjayagaNe gihigaNe, gAme nagare ya dese rajje y| ahivati rAyakulammi ya, jA jahiM ArovaNA bhnnitaa|| ghU-bahU saMjate melettA taM saMjayagaNaM sahAyaM geNhati / evaM gihigaNaM / taM puna gAmaM nagaraM desaM rajjU, ahipati tti aha etesiM ceva adhivA sahAyA, te geNhaMti / annaM vA kiM ci rAyakulaM sahAyaM geNhati, jahA-sagA kAlaga'jjeNa / egAgiNojA saMkappAdigA ArovaNA bhaNitA ihAvi sacceva daTThavyA / / [bhA.2852] saMjayagurU tadahivo, gihI tu gAma pura desa rajje vaa| eesi ciya ahavA, egatarajuo ubhayao vA / / cU- saMjayANaM jo gurU so tadadhivo bhaNNati / ahavA - saMjatANa adhivo gurU / gihINa tadadhivo gihattho bhavati / tuzabdo vikalpe, pAsaMDI cetyarthaH / gAma-pura-desa-rajjANa je adhivA bhaNNaMti - gAmassa gAmauDo vyApRtaka ityarthaH / purassa seTTI koTTavAlo vA, desassa desakuTTho vA, desavyApRtako vA, rajassa mahAmaMtrI, rAjA vA, etesiM egatareNa ubhaeNa vA saMjutto gacchati / / "jA jahiM ArAvaNA bhaNitA" asya vyAkhyA - saMjayagaNeNa tadadhiveNa vA sahito vaccAmi tti saMkappe culhuN| [bhA.2853] tahiM vaccaMte gurugA, dosuuchallahuga gahaNe chggurugaa| ugginna paharaNa, chedo mUlaM jattha vA paMthe / / cU- egatarobhaeNa vA saMjate padabhedAtipaMthe vanatassa cauguruM, paharaNa-maggaNadiDhe ya dosu padesu challahaM, gahie chagguru, ugginnapahariesu dosu padesu jahAsaMkhaM chedo mUlaM ca, paritAvaNAdiyaM paMthevA puDhavAdiyaM savvaM daDuvvaM / gihatyAdiehiM egatarobhayasahito gacchAmitti saMkappeti cauguruM, padabhedAdipaMthe paharaNamaggaNe ya dosu vi padesu challahuM / zeSaM pUrvavat / evaM bhikkhussa bhaNiyaM / / [bhA.2854] eseva gamo niyamA, gaNi Ayarie ya hoi nAyavyo / navaraMpuNa nANattaM, aNavaThThappoya paarNcii| cU- uvajjhAe Ayarie ya eseva vidhI / navaraM- heTTA padaM husati uvari aNavaThTha-pAraMciyA bhavaMti / ahavA - tavArihA sArisA ceva, uvajjhAyassa mUlaThANe aNavaThTho, Ayariyassa pAraMciyaM / / tavArihANa imo viseso[bhA.2855] bhikkhussa dohi lahugA, gaNavacche guruga egamegeNaM / __uvajjhAe Ayarie, dohiM gurugaM tu nANattaM / /
Page #591
--------------------------------------------------------------------------
________________ 104 nizItha-chedasUtram -2-10/621 dhU-bhikkhUssa dohiM vi lahugA / Ayariye saMte uvajjhAo gaNavaccho vi bhaNNati, tassa tavArihA annatareNa taveNa vA kAleNa vA gurU aadijjNti|anne bhaNaMti-tavaguru cev| kAlagate Ayarie uvajjhAo jAva anabhisitto AyariyapadaM anusIlato evaM uvajjhAo Ayario bhaNNati, Ayariyassa tavArihA dohi vi gurugA, eyaM "nANattaM" viseso|| {bhA.2856] kAUNa akAUNa va, uvasaMta uvaTTiyassa pacchittaM / sutte u paTThavaNA, asute rAgo ya doso vA // ghU-gihatthassa avakAraM kAuM akAuM vA jato uvasaMto gurussa AloyaNa-vihANeNa apuNakaraNeNa uvaDiyassatassa pacchittaMsutteNa paTTavijJatitti, paThThAviJjati-tasyAgrato nigadyate "idaM te prAyazcittamiti" asuttovadesaNaM puNa pAyacchittaM appaMdeMtassa rAgo, bahuM deMtassa doso / / [bhA.2857] thovaM jati Avanno, atiregaM deti tassa taM hoti| suteNa u paTTavaNA, suttamanicchaMte nijuhnnaa|| cU-jati thovaM AvaNNo tattha jati Ayario tassa atiregaM deti, UNaM vA, to jattieNa ahiyamUNaM vA deti, tamAyariyassa pacchittaM bhavati / tamhA sutteNa paTTavaNA / jo puNa suttaM necchati suttatthAbhihiyaM vA pacchittaM necchati, tassa nijUhaNA visaMbhoga ityarthaH // [bhA.2858] jeNa'hiyaM UNaM vA, dadAti tAvatiyamappaNo paave| ahavaNa suttAdese, pAvati cauro anugdhaayaa|| ghU-pUrvArdhagatArtham / ahavA-Ayario UgAtirittaM deMto suttAdeseNa cauguruMpAvati |tN caimaMsutaM- "je bhikkhUugghAtiyaM anugghaatiyNvdti|anugghaatiyN ugghAtiyaM vdti|ugghaatiyN anugghAtiyaM dei / anugghAtiyaM ugghAtiyaM dei" tassa cauguru pacchitaM bhavatItyarthaH / / [bhA.2859] bitiyaM uppAetuM, sAsaNapaMte asajjha paMcapadA / AgADhe kAraNampI, rAyA saMsArie jayaNA / / cU- koi paDiNIo gihattho, tassa sAsaNahetuM, tena samANamadhikaraNamuppAdeuM so sAsijjati / appaNA asamattho AgADhe kAraNe (saMjaya-gAma] gAma nagaraM desaM rajjaM etehiM paMcahiM padehiM sahito sAseti, asamatyo asahAo vA rAyasaMsAriyaM kujA, anusaTThI dhammakahA-vijAnimittAdiehiM jaiuM / esA jayaNA / ahavA - puvvaM gAmabhoiyassa, pacchA tassAmiNo, evaM uttaruttaraM, pacchA jAva rAyA saMsAriyaM kuJA / esA vA jayaNA-rAyANe puNa paMte taM rAyANaM pheDiuM tavvaMsajaM annavaMsajaMvA bhaddayaM Thaveti / / jo imehiM guNehiM jutto pheDeti tassa[bhA.2860] vijA-orassabalI, teyasaladdhI sahAyaladdhI vaa| uppAetuM sAsati, atipaM kAlaga'jjo vA / / cU-jo vijAbaleNa jutto jahA-aja khauDo / urassajeNa vA bAhubaleNa jutto jahA-bAhubalI / teyaladdhIe vA saladdhI jahA-baMbhadatto puvvabhave saMbhUto / sahAyaladdhIe vA jahA-hariesabalo / eriso adhikaraNaM uppAeuM atipaMtaM saaseti| jahA-kAlaga'jjeNa gaddabhillo saasio| ko u gaddabhillo ? ko vA kAlaga'jo? kammi vA kaje sAsito? bhaNNatiujenI nAma nagarI / tattha ya 'gaddabhillo' nAma rAyA ! tattha 'kAlagajA' nAma AyariyA
Page #592
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-621, [bhA. 2860] 105 jotis-nimitt-bliyaa|taan bhaginI rUvavatI paDhame vae vaTTamANI gaddabhilleNagahitA | aMte pure chUDhA / aJjakAlagA vinnati, saMgheNa ya vinnatto na muMcati / tAhe ruTTho ajjakAlago paiNNaM kareti-"jaigaddabhillaM rAyANarajAona ummUlemi,topavayaNa-saMjamovagghAyagANaMtamuvekkhagANa ya gatiM gacchAmi" / tAhe kAlagaJjo kayageNa ummattalI bhUto tiga-cauka-caccara-mahAjanaTThANesu imaM palavaMto hiMDaMti - "jai gaddabhillo rAyA to kimataH prN| jai vA aMtepuraM rammaM to kimataH paraM / visao jai vA rammo to kimataH paraM / suniveThThA purI jai to kimataH paraM / jai vA jano suveso to kimataH paraM / jai vA hiMDAmi bhikkhaM to kimataH paraM / jai suNNe deule vasAmi to kimataH paraM // evaM bhAveuM so kAlagajjo pArasakulaM gto| tattha ego sAhitti rAyA bhaNNati, taM samallINo nimittAdiehi aauddeti| annayA tassa sAhAnusAhiNA paramarAyANeNa kammiyi kAraNe ruDeNa kaTTarigA muddeuM pesiyA sIsaM chiMdAhitti, taM AkoppamANaM AyAtaM soyaM vimaNo sNjaato| tAhe kAlagajjeNabhaNitomA appAnaM maarehi| sAhiNA bhaNiyaM-paramasAmiNA rudveNaettha acchiu~ na tri| ____ kAlagajjeNa bhaNiyaM - ehi hiMdugadesaM vaccAmo / rannA paDissuyaM / tattullANa ya annesi pi paMcAnautIe sAhiNA saMaMkeNa kaTTAriyAo muddeuM pesiyAo / tena pugvilleNa dUyA pesiyA mA appAnaM mAreha / eha vaccAmo hiMdugadesaM / te channautiM pisurmaagyaa| kAlo ya navapAuso caTTai parisAkAle natIrati gNtuN|chnnuii maMDalAI kayAti (Ni) vibhattiUNaM |jNkaalgjjo samallINo so tattha rAyA adhivo rAyA Thavito, tAhe sagavaMso uppanno / vatte ya varisAkAle kAlagaJjeNa bhaNio-gaddabhillaM rAyANaM rohemo / tAhe lADA rAyANo je gaddabhilleNa avamANitA te melleuM anne yatato ujjeNI rohitaa|tss ya gaddabhillassa ekkA vijjA gaddahirUvadhAriNI asthi / sAya egammi aTThAlage paravalAbhimuhA ThaviyA / tAhe parame Adhikappe gaddabhillo rAyA aTThamabhattovavAsI taM avatAreti / tAhe sA gaddabhI mahaMteNa saddeNa nAdati, tirio maNuo vA jo parabalico sadaM suNeti sa savvo ruhiraM vamaMto bhayavihalo naTThasaNNo dharaNitalaM nivaDai / kAlagaJjoya gaddabhillaM aTThamabhattovavAsiM nAuMsaddavehINa dakkhANaM asataM johANa nirUveti- "jAhe esa gaddabhI muhaM viDaMseti jAvaya sadaM na kareti tAva jamagasamagaMsarANa muhaM puurejeh"| tehiM purisehi taheva kayaM / tAhe sA vANamaMtarI tassa gaddabhillassa uvari haNi mutteuM va lattAhiM yahaMtuMgatA / so vi gaddabhillo ablounmuulio| uhiyA ujeNI / bhaginI punaravisaMjame ThaviyA / evaM adhikaraNamuppAeuM atipataM sAseMti / erise vi mahAraMbhe kAraNe vidhIe suddho ajayaNApaJcatiyaM puna kareMti pacchittaM // mU. (622) je bhikkhU ugdhAtiyaM anugghAtiyaM vadati, vadaMtaM vA sAtijati / / mU. (623) je bhikkhUanugdhAtiyaM ugdhAtiyaM vadati, vadaMtaM vA sAtijati / / mU. (624) je bhikkhU ugdhAtiyaM anugghAtiyaM deti, deMtaM vA sAtijati / / mU. (625) je bhikkhU anugghAtiyaM ugghAtiyaM deti, deMtaM vA sAtijati / / cU-ugghAtiyaM lahuyaM bhaNNati, anugghAiyaM gurugN| "vadati" prarUpayati, "dadAti" Aropayati / evaM vivarIesu parUvaNAdAnesu caugurugaM pacchittaM /
Page #593
--------------------------------------------------------------------------
________________ 106 nizItha-chedasUtram -2-10/625 [bhA.2861] ugdhAyamanugghAyaM, va'nugghAyaM tahA ya ugghAyaM / je bhikkhU pacchittaM, vaeja dijA va vivarIyaM / / cU-prAyazcittasya nyUnAdhikadAne AjJAbhaMgAdayo doSAH[bhA.2862] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvidhaM / pAvati jamhA teNaM, avivarIyaM vade devA / / cU-vivarIyaM paruvetodeMtovAtitthagarANaMANAbhaMgakareti, annahAparUvaNadAnesuyaaNavatthA katA bhavati, annahA parUvaNadAnehi ya micchattaMjaNeti, jahAeyaMtahA anyadapisarvamalIkamiti, UNe caraNassa asuddhI, adhike sAghupIDA / evaM duvihA virAhaNA bhavati, jamhA ete dosA tamhA avivarIyaM vadati deti vaa|| [bhA.2863] paritAvamaNanukaMpA, bhayaM ca lahugammi patte guru deNto| vIsatthayA na sunjhai, iyare aliyaM vadaMte ya / / cU- lahugammi patte guruM deMte sAhussa paritAvaNA katA, ananukaMpA ya, bhayeNa ya puNo nAloyeti / itare tti guruM patte lahuM dete vIsasthatAe ya puNopaDiseveti, na ya se cArittaM sujjhi| ete dete dosA / vadaMte puNa dosu vi suttesualiyaM bhavati / kiM cAnyat[bhA.2864] appacchitte u pacchittaM, pacchitte aimttyaa| dhammassAsAyaNA tivvA, maggassa ya virAdhaNA / / ghU-appacchitte anAvattIe jo pacchittaM deti, patte vA AvattIe jo atippamANaM pacchittaM deti, so suacaraNa dhammassaAsAdaNaM gADhaM kareti, darzanAjJAnacaraNAtmakasya ca mArgasya virAdhanAM karoti // "dharmasye"tti asya vyAkhyA[bhA.2865] suya-caraNe duhA dhammo, suyassa AsAyaNa'nnahA daane| UNaM deMte na sujjhati, caraNaM AsAyaNA crnne|| ghU-annahA vadaMteNa sutta virAhiyaM / UNaM deMteNa caraNaM virAdhitaM ||bhggsye ti vyAkhyA[bhA.2866] nANAti-tivihA maggo, virAhito hoti annahA dANe / suyamaggo vegaThThA, maggo ya suyaM crnndhmmo|| cU-puvvaddhaM kNtthN| suyaMti vA maggotti vA egaTuM |ahvaa- maggo suaMbhaNNati, dhammo caraNaM, ete virAhateNa mokkhamaggo virAhito bhavati / evaM samaja-AyavirAhaNAto asaMkhaDAdayo ya dosA, devayavA chaleja // [bhA.2867] bitiyaM guruvaesA, tavavalie ubhydubblle'blite| yAvaca anuggaha, vigicaNaTThAe vivarIyaM / cU-AyariyaparaMparovadeseNa AgaMtaM guruM lahuM vA vadaMto deMto vA suddho / "tavabaliya"tti cautthamAditava karaNe balio, so ugdhAtipAyacchite dinne bhaNAti - "kiM mameteNa kanaM ti, annapi deti|" tAhe Ayarito anugghAtaM deti, bhaNati- "imaMceva pacchittaM, etaM me anuvautteNa dinn|" "ubhayadubalo" nAma dhitIe saMghayaNeNa ya, tassa anugghAtie vi ugghAtaM dijjai, jahA tarati voDhaM / dhitisaMghayaNANa egatarabalie ya tayanurUvaM dijai / "balie"tti - ubhaeNa vi
Page #594
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 625, [bhA. 2867] - baliyassa ciyamaMsasoNiyassa dappuddharassa ugghAtie vi anugghAtaM dijjati / jo AyariyANa veyAvaccakaraNe abbhuJjato tassaM sANuggahaM dijjati / bhaNiyaM ca "veyAvaccakarANaM hoti anugdhAe vi ugghAtaM ' / anuggahakasiNeNa vA se dijati, pAyacchite dinne chahiM divasehiM gatehiM anna chammAsA jatiuM Avanno jhosiya cha AdillA anne chammAsA dijaMti / jo vA vigiMciyavvo tassa apacchitte vi pacchittaM dijati appe vA bahuM dijjati, varaM pacchito maggo nassihiti // mU. (626) je bhikkhU ugdhAiyaM soccA naccA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtiJjati // mU. (627) je bhikkhU ugghAiya-heu socdyA naccA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtijati // mU. (628) je bhikkhU ugghAiya-saMkappaM socdyA namrA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtijjati // mU. (629) jebhikkhU ugghAtiyaM ugghAtiya- heDaM vA ugghAtiya saMkappaM vA socdyA nadyA saMbhuMjai, saMbhujaMtaM vA sAtijati // 107 mU. (630) je bhikkhU anugghAtiyaM socA nadyA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtijjati // mU. (631) je bhikkhU anugghAiya- heuM soccA naccA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtijati // mU. (632) je bhikkhU anugghAiya-saMkappaM socA nadyA saMbhuMjai, saMbhujaMtaM vA sAtijjati / / mU. (633) je bhikkhU anugghAtiyaM anugghAiya-heDaM vA anugghAiya-saMkappaM vA socA naccA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtijJjati // mU. (634) je bhikkhU ugghAiyaM vA anugghAiyaM vA socdyA naccA saMbhuMjai, saMbhujaMtaM vA sAtijjati / / mU. (635) je bhikkhU ugghAiya-hetuM vA anugghAiya-heuM vA soccA naccA saMbhuMjai, saMbhujaMta vA sAtijati // mU. (636) je bhikkhU ugghAiya-saMkappaM vA anugghAiya-saMkappaM vA soccA navA saMbhuMjai, saMbhuMjaMtaM vA sAtiJjati // mU. (637) je bhikkhU ugghAiyaM vA anugghAiyaM vA ugghAiya-heuM vA anugghAiya-heuM vA ugdhAiya-saMkappaM vA anugghAiya-saMkappaM vA socdyA nadyA saMbhuMjai saMbhuMjaMtaM vA sAtijati // cU- ete cha suttA / ugghAtiyaM nAma jaM saMtaraM vahati laghumityarthaH / anugghAtiyaM nAma jaM niraMtaraM vahati gurumityarthaH / "soccaM "tti annasagAsAo, "naccaM" tti annasagAsAo, "nacaM" ti sayameva jANittA, "saMbhuMje" ti egao bhojanaM / ugvAiyaheusaMkaSNa ugghAtiyANa tiNha vi imaM vakkhANaM[ bhA. 2868 ] ughAtiyaM vahaMte, AvannugghAyaheuge hoti / ugghAtiyaM-saMkappiya, suddhe parihAriyatave ya // - ugghAtiyaM ti pAyacchittaM vahaMtassa - pAyacchittamApannassa jAva manAloiyaM tAva heuM bhaNNati, Aloie "amugadine tujjheyaM pacchittaM dijihiti" tti saMkappiyaM bhannati / eyaM puNa duvidhaM pi duvihaM cahati - suddhataveNa vA parihArataveNa vA / heU vi suddhassa tavassa vA parihAratavassa thA / saMkappiyaM pi suddhataveNa vA parihArataveNa vA // anugghAiyaheu saMkappANa anugdhAiyANa tiNha vi imaM cakkhANaM
Page #595
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 nizItha-chedasUtram -2-10/637 [bhA.2869] anugghAtiyaM vahaMte, Avanna'nudhAtaheugaM hoti| anudhAtiya-saMkappiya, suddhe parihAriya tave ya / / cU- pUrvavat / navaraM - anugghAtie tti vattavvaM / / je sagche suddhaparihAratavANa ArUDhA te NajaMti ceva / je parAgacchAto AgatA te pucchijjeti[bhA.2870] ko bhaMte! pariyAo, suttattha abhiggaho tavokammaM / kakkhaDamakakkhaDesuya, suddhatave maMDavA donni / / dhU-imA paDhamA pucchA[bhA.2871] gIyamagIo gIo, mahaMti kaM vatthu kassa va sijoggo? / aggIu ttiya bhaNite, thiramathira tave ya kayajoggo / ghU-so pucchijjati-kiMtumaMgIyatyo agIyastho? jati so bhaNati - gIto mahaM ti / to puNa pucchijjati - kiM Ayario? uvajjhAo? pavvattao? thero? gaNAvacchetito? vasabho? etesiM egatare akkhAe pucchinnati - kayamassa tavassa joggo - suddhassa, parihAratavassa? aha so agItomi tti bhaNijjA Apucchijjati - thiro athiro tti / thiro 6Dho, tavakaraNe balavAnityarthaH / adhiro aMtarAdeva bhajate, nAtaM nayatItyarthaH / puNo thiro adhiro vA pucchijjati - tave kayajoggo tvkrnnenaabhysttvo|| [bhA.2872] sagaNammi nasthi pucchA, annagaNAdAgapaMca jaMjANe / pariyAo jamma dikkhA, auNattIsa vIsakoDI vaa| cU-sagaNeeyAonasthipucchAo,jaosagaNavAsiNo savvenajaMtijojAriso, annagaNAgataM pijaMjANetaMna pucche| "bhaMtettiAmaMtaNavayaNaM, "pariyAe"ttipariyAoduviho-jammapariyAo pvjaapriyaaoy| jammapayAojahannenajassaegUNatIsavAsA / kaha? jammakRviresa pavvatito, navamavarise uvaThThAvito, vIsativarisassa dihivAo uddiTTho, variseNa jogasamatto evaM ete auNatIsaMvAsA |ukkosenndesuunnaa puvvkoddii| pavvajA egUNavIsassa dihivAtouddiTTo variseNa samato, ete vIsaM, ukkoseNa desUNA pucakoDI / idAni "suttatyami" ti asya vyAkhyA[bhA.2873] navamassa tatiyavatyU, jahanna ukkosa UNagA dasa u / suttattha'bhiggahe puNa, dayAditavo rayaNamAdI / / ghU-navamassa puvassa jahannenaM tatiyaM AyAravatthU, tattha kAlanANaM vaNijati, jAhe taM adhIyaM / ukkoseNa jAhe UNagA dasa puvvaadhItA / samattadasapubviNo parihAratavo na dijati / suttatthassa evaM pamAmaM / "abhiggahe"tti abhiggahA davvakhettakAlabhAvehiM / "tavokamma" puNa "rayaNamAdi"tti, rayaNAvalI AdisaddAto kaNagAvalI sIhanikkIliyaM javamajhaM vaimajhaM cadANayaM / "kakkhaDesu ya pacchaddhaM" asya vyAkhyA - suddhaparihAratavANaM katamo kakkhar3o? kayamo vA akakkhaDo? ettha sela-eraMDa-maMDavehi didruto kajjati[bhA.2874] jaM mAyatitaM chubhati, selamae maMDave na eraMDe / ubhayabaliyammi evaM, parihAro dubbale suddho|| dhU-selamaMDave jaM mAyai taM chubhati, na so bhanjati / eraMDamae puNa jAvatiyaM sahai tAvatiyaM
Page #596
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 10, mUlaM-637, [bhA. 2874] 109 chubhati / evaM "ubhayabalie"tti dhiisaMvayaNovajutte jaM Avajate taM parihArataveNa dijjati / jo puNa dhitisaMghayaNehiM "dubbalo"tti hIno tassa suddhatavo vA hInataraM pi dijati / / sIso pucchati - kiM suddhaparihAratavANa egAvattI uta bhinnA? ucyate[bhA.2875] avisiTThA AvattI, suddhatave ceva taha ya prihaare| vatyuM puNa AsajjA, dina te tattha egtro|| ghU-suddhaparihAstavANa avisesiyA AvattI aayriyaadiivnti|sNghynnovjuttNjaanniuunnN parihAratavo dijjati, itaro vA suddhatavo, evaM egatarA dijjti|| imerisANa savvakAlaM suddhatavo dijjati[bhA.2876] suddhatavo ajANaM, agiyatthe dubbale asNghynne| dhitibalie ya samannAgaesu svvesuprihaaro|| ghU- ajANaM agIyasthassa, dhitIe dubbalassa, saMghayaNahIne, etesiM suddhatavo dijjati / dhitibalajutto saMghayaNasamaNNie purise parihAratavo dijjati ||prihaartN paDivajaMte imA vihI[bhA.2877] viusaggo jANaNahA, ThavaNAbhIesu dosu tthvitesu| agaDe nadI ya rAyA, diTThato bhIya aastye|| cU-parihAratavaM paDivajaMte davvAdi appasatthe vajettA pasatyesudavvAdisu kAusaggo kIrai, sesasAhU jANaNaTThA | AlAvaNAdipadANa ya ThavaNA ThaviJjati, tesu aThaviesu jati bhIto to Asaso kIrai ti / imehiM ma bIhe, pAyacchittaM, sujjhai, mahatI ya nijarA bhavati / kappahiyaanuparihAriyA ya do sahAyA ThavitA / imehiM agaDa-nadI-tIrAidiTuMtehiM bhItassa AsAso kIrati agaDe paDiyassa AsAso kIrati-esanodhAvati, rajjU aannijjti| acirA uttArejasi, mA visAdaM geNhasu / evaM jati nA''sAsijjati to kayA ti bhIeNa tattha ceva marejja / nadipUrageNa hIramANo bhaNNati-taDaavalaMbAhi, esatAragodatigAdighettumavatariumuttArehisi mA visAdaM geNhasu / rAyagahio vi bhaNNati - esa rAyA jati vi duTTho tahA vi viNNavijaMto purisAdiesu AyAraM passati, ai DaMDaM na kareti, evaM AsAsijjaMto Asasati, daDhacitto ya bhavati // kAussaggo ya kiM kAraNaM kIrai? ucyate[bhA.2878] niruvassagganimittaM, bhayajaNaNaTThA ya sesagANaM tu| tassappaNo ya guruNo, ya sAhae hoi pddivttii|| cU-sAhussa niruvasagganimittaM sesasAhUNaya bhayajaNaNaTThA kAussaggo kIrai / soya davvao vaDhamAdikhIrarukkho, khettao jinagharAdisu, kAlao puvvasUre pasatyAdidinesu ya, bhAvato caMdatArAbalesu, tassappaNo guruNoya sAhae supaDivattI bhavati so ya jahaNNeNa mAso, ukkoseNa chammAsA / / tammi parihAratavaM paDivacaMte Ayario bhaNati - eyassa sAhussa niruvasagganimittaM ThAmikAussaggaMjAva vosiraami| "logassujhoyagaraM" anapehettA "namo arihaMtANaM"tipArettA "logassujoyagaraM" kaDDittA Ayario bhaNati[bhA.2879] kappaTThio ahaM te, anuparihArI ya esa te giio| puTviM kayaparihAro, tassa'sayaNNo vi daDhadeho // cU-Ayario, Ayariyaniutto vAniyamAgItatthotassaAyariyANapadANupAlago, kapaTTito
Page #597
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 nizItha-chedasUtram -2-10/637 bhaNNati / so bhaNAti - ahaM te kappaTTAtI / parihariyaM gacchaMtaM savvat anugacchati jo so anu parihArito, so viniyamA gIyattho, so se dijjati, esa teanuprihaarii|sopunnpuvkyprihaarii, puvvakayaparihAriyassa asati anno vi akayaparihAro dhitisaMghayaNajutto daDhadeho gIyattho anuparihArito Thavinati / / evaM dosu Thaviesu imaM bhaNNati[bhA.2880] esa tavaM paDivaJjati, na kiM ci Alavadi mA na Alavaha / attaTTa ciMtagassA, vAghAto me na kAyavyo / / cU-esa AyavisuddhikArao parihAratavaM paDivajati / esa tubbhe na kiMci Alavati, tubbhe vi eyaM mA Alavaha / esa tubbhe suttatthesu sarIravaTTamANI vA na pucchati, tubme vi evaM mA pucchaha / evaM pariyaTTaNAdipadA sabve bhANiyabvA / evaM AlavaNAdipade AtmArthaciMtakasya dhyAnaparihArakriyAvyAghAto na kartavyaH / / ime te AlavaNAdipadA[bhA.2881] AlAvaNa-paDipucchaNa-pariyaTThANa vaMdanaga mtto| paDilehaNa-saMghADaga-bhattadANa-saMbhuMjaNe cev|| cU-AlAvodevadattAdi, pucchA suttatthAdiesu.pubbAdhItasuttassapariyaTTaNaM, kAlabhikkhAdiyANa uTThANaM, rAo suttahitaihiM khamaNamAyaMvAvaMdaNaM, khelakAiyasaNNAsaMsattamattagona sohetitassaMtio vA na gheppati, uvakaraNaM paropparaM na paDilehaMti, saMghADagA paropparaM na bhavaMti, abhattadANaM paropparaM na kareMti, egamaMDalIe nabhuMjaMti, yaccAnyat kiMcit karaNIyaMtaM tena sAdhaMna kurvantItyarthaH / / imaM gacchavAsINa pacchittaM[bhA.2882] saMghADagAo jAva u, lahugo mAso dasaNha tu padANaM / lahugA ya bhattadANe, saMbhuMjaNe hoti'nugghAtA / / ghU-jati gacchillagA parihAriyaM Alavati to tANa mAsalahu, evaM jAva saMghADagapadaM aTThamaM savvesu mAsalahu~, jati gacchillayA haMda bhattaM geNhasu to caulahuM, egaTTha bhuMjaMtANa cuguruN|| parihAriyassa imaM pacchittaM[bhA.2883] saMghADagA u jo vA, gurugo mAso dasaNha tu padANaM / bhattapayANe saMbhuMjaNe ya parihArie gurugaa| ghU- parihAriyassa aTTasu paesu mAsaguruM bhattadANasaMbhuMjaNe cauguruM / / kappaTTiyassa anuparihAriyassa doNha vi ega saMbhogo, ete do vigacchillaehiM samANaM AlAvaM kareMti vaMdAmo ttiya bhaNaMti, sesaM na kareMti / kappaTThiya-parihAriyANa imaM paroppara-karaNaM[bhA.2884] kitikammaMca paDicchati, pariNNa paDipucchagaMpi se deti| sovi ya gurumuvaciTThati, udaMtamavi pucchito kahati // cU-kapaTTitoparihAriyavaMdanaM pddicchti| "pariNa" ti paccakkhANaM deti|sutttthesupddipucchN deti| "so" ttiparihArio kappaTThiyaMudaciTThati, abbhuTThANAdikirayaM sussUtaM cekareti, saNNAdi gacchato acchei, pucchito kappaTTitaiNa "udaMta" iti sarIravaTTamANI kheti|| [bhA.2885] udveja nisIejjA, bhikkhaM geNheja bhaMDagaM nehe| kuviya-piya-baMdhavassa va, karoti itaro ca tusinniio||
Page #598
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-637, [bhA. 2885] 111 cU-parihArito tavakilAmitojaidubbalayAe uDeuM nasakei tAhe anuparihAriyassa aggato bhaNeti - udvejjAmi, nisIejAmi, bhikkhaM hiMDejjAmi / uTThavio jati bhikkhaM hiMDiUNa sakkati tA hiMDati / aha na saketi to anuparihArio parihAriyabhAyaNehiM hiMDitu deti / jai na sakkei bhaMDagaM paDileheu tAhe anuparihArio se paDilehaNiyaM karei / jai na saketi saNNAkAiyabhUmi gaMtuM / tattha parihArio-bhaNAti-kAiyasaNNAbhUmiM gacchejjAmi, tAhe se anuparihArio mattae panAmeti / evaM jahA piyabaMdhuNo kuvio baMdhUjaM karaNIyaMtaM tusinIyabhAveNa savvaM kareti / evaM "iyaro" tti anuparihArito kareti // [bhA.2886] suttanivAo itthaM, parihAratavammi hoi duvidhmmi| taM socA naccA vA, saMbhuMjaMtassa aannaadii| cU-ettha suttanivAo-jo parihAratavaM duvidhaM ugghAyaM anugghAyaM vahaitaM socA naccA vA jo saMpU~jati tassa ANAdiyA dosA bhavaMti // [bhA.2887] bitiyapadasAhuvaMdaNa, ubhao gelaNNa thera asatI y| AlavaNAdI u pade, jayaNAe samAyare bhikkhU // cU-sAdhuvaMdanaM ti annagacchaMsA saMpaTTitA / anno sAdhU te daTTha bhaNAti-amugasAhussa vaMdanaM karejjaha, so parihAratavaM paDivanno jassa paribhAitaM (tiyaM) hatthe, so ayANaMto vaMdiuM vaMdanayaM kadheti, tassa na doso / "ubhao gelaNmaM"tti kappaTThiyaM anuparihAriya parihArio aete jati tinni vi gilANA tAhe gacchellayA savvaM jayaNAe kareti / kA jayaNA? bhaNNati - gacchellayA parihAriya-bhAyaNehiM hiMDittA kappaTThiyassa panAti, so anuparihAriyassa panAmeti, so vi parihAriyassa / attha kappaTThiyaanuparihAriyA panAmeuM pi na vaeMti to sayameva gacchillayA kareMti / jati gacchillayA savve vi gilANA to te kappaTThiyAdiyA tinni jayaNAe savvaM pi karejjA / parihArio gacchillayabhAyaNesu AniuM anuparihAriyassa panAmeti, se kappaTTiyassa, so vi gacchillayANaM / "dhera asatie" tti therA AyariyA, tesi veyAvaJcakarassa asatI, veyAvaccakaravAdhAe vA anno ya saladdhIo natsthi, tAhe parihArio vi karejja jayaNAe, so gurubhAyaNesu hiMDiuM anuparihAriyassa panAmeti / kapaTTiyassa vA se vi AyariyANaM deti / evamAdisu kajesu AlavaNAdIpade jayaNAe bhikkhU smaacredityrthH|| suttANi / idAni etesiM ceva chaNhaM suttANaM dugAdisaMjogasuttA vattavvA / tattha dugasaMjoge pannarasa suttA bhvNti| tattha paDhamaMdasamaMpanarasamaMca / ete tinnidugasaMjogasuttAsutteNeva gahiyA, sesA bArasa asthato vattavvA / tigasaMjogeNa vIsaM suttA bhvNti| tattha chaTpanarasamaMca do visuttA sutteNeva gahitA, sesA aTThArasa attheNeva vattavvA / causaMjogeNaM pannarasa, te attheNeva vattavvA / paMcasaMjogeNa cha, tevi attheNa vattavvA / chakkagasaMjoge ekaMtaM sutteNeva bhamitaM / evaM ete sattAvannaM saMjogasuttA bhavaMti / etesiM attho puvvvsuttsmo| dugasaMjogeNa ugghAtiyaM anugghAtiyaM vA kahaM saMbhavati ? bhaNNati-AvattI se ugghAtiyA kAraNe u dAnaM anugghAtiyaM / evaM ugghAyAnugghAyasaMbhavo / ahavA - taveNaanugghAtaM kAlato ugghAtiyaM, evaM uvaujiUNa bhAvetavvaM // ___ mU. (638) je bhikkhU uggayavittIe anatthamiya-maNasaMkappe saMthaDie nibvitigicchA
Page #599
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 nizItha-chedasUtram -2-10/638 samAvanneNaM appANeNaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA saMbhuMjati, saMbhuMjaMtaM vA sAtijati / aha puNa evaM jANejA-anuggae sUrie, atyamie vA se jaMca muhe, jaMca pANisi, jaMca paDiggahe, taMvigiMciya visohiyataMpariTTavemANe nAikkamai jotaMbhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAti0 cU-"je" tti niddese, "bhikkhU" puvvavaNNio / uggato udito / ko so? Adicco / vattaNaM vittIjIvanopAyamityarthaH / ugagate Adicce vittI jassa so uggatavittI / pAThAMtareNa vA uggatamuttI, uggatAe AdicamuttIe jassa vittI so uggatamuttI / ahavA- "mUrti" zarIraM, taM jassa pratizrayAvagrahAt udite Aicce vRtti-nimittaM pracAraM karoti so vA uggayamuttI bhaNNati / anatthamie Adicce jassamanasaMkappo bhavati sa bhaNNati - anatyamiyamaNasaMkappo / uggayavittIgahamAto solasamaMgIe pacchillA aTTha bhaMgA gahitA / anatyamiyasaMkappagahaNAto bitiyasolasabhaMgIe pacchillA ceva aTTha bhaMgA gahitA / etehiM savvabhaMgasUyaNA katA / saMthaDio nAma havasamattho, taddivasaM pajjatabhogI vA adhvAnapratipano kSapaka glAno vA na bhavatItyarthaH / vitigicchA vimarSamativiplutA saMdeha ityarthaH, sA niggatA vitigicchA jassajoNinitigiccho bhavati / udiya anatyamiya saMthaDiya nidhvitigicche ya asanAdi muMjaMto suddho| aha puNa suddha-bhutto evaMjANati nivvitigiccheNa citteNajahA-"anudito atthamito vA Adiccho' se jaMca muhe pakkhittaM, jaMcapANiNA gahiyaM, jaMcapaDiggahe ThaviyaM, taM ca "vijANe" tti pariThavite, "visohemANe"ti niravayavaM kareMto, no pratiSedhe, atikkamaNaM laMghaNaM, dhammoti suta raNadhammo, jinANaM ca, no atikkamati / jo puNa amudiya'tthamite tti nivvitigicheNa citteNa jati tassa cuguruNpcchittN|evN saMthaDIevitigicchevisuttaM asaMthaDIe nibitigicche vitigicche ya do suttA ! evaM ete cauro suttA / idAni nijuttIe suttasaMgahagAhA[bhA.2888] saMthaDamamaMthaDe vA, nivitigiMche taheva vitigiNche| kAle davve bhAve, pacchitte maggaNA hoti|| ghU-pUrvArdhagatArtham / paDhama suttaM sathaDIe nidhvitigicche / tastha-tividhA pcchittmggnnaa| kAladavva-bhAvehiM / kAlapacchittaparUvaNatyaMbhaMgaparUvaNA kjti|anudiymnsNkppeanudiygvesii anudiyagAhI anudiyabhotI / 'anudiyamanasaMkappa" ggahaNeNa bhAvo ceva kevalo gheppati, svvsthaanupaatii| __ "anudiyagavasi" tti-uvaogAdikAlato jAva bhikkhaM na geNhati / "anudiyagAhi"tti AdibhikkhaggahaNakAlatojAva na jti| "anudiyabhoti"tti AdilaMbaNAojAvapacchimo lNbnno| etesu chausu padesu sapaDipakkhesu bhaMgarayaNalakkhaNeNa solasa bhaMgA raeyavvA / raiesu jattha majjhillapadesu dosu paropparaviroho dIsati / majjhillesu vA ekkammi dosu vA udito diTTho aMtille ya anudito te bhaMgA virujjhamANA vajA, sesA gajjhA / anatthamiyamaNasaMkappe anatthamiyagavesI anatyamiyagAhI anatyamiyabhotI-etesu causu padesu sapaDipakkhA solasa bhaMgA kAyavvA / ettha majjhillapadesujattha paropparaM viroho diisti| majhillesu vA ekkAmma dAsuvA atthAmao diTTho, aMte ya anatthamio te bhaMgA virujjhamANA vajA, sesA gajjhA / / anudiyauiya-atthamiya-anatthamiesu causuviThANesuavirujjhamANabhaMgaparinAmapadadarimaNatthaM / bhaNNati
Page #600
--------------------------------------------------------------------------
________________ 113 uddezaka : 10, mUlaM-638, [bhA. 2889] [bhA.2889] anudiyamaNasaMkappe, gavesa-gahaNe ya bhuMjaNe cev| uggataNatyamite vA, atthaM patte ya cttaari|| cU-paDhamobititocautthoaTThamoya-etecauroghaDaMti |sesaacuronghddNti|uditmnsNkppe vipaDhamo bitiocautthoaTThamoya-ete cauroghaData / sesAcauronaghaDati |antymiymnnsNkppe paDhamo bitio cautyo aTThamo ya - ete cauro gajjhA, sesA cauro bajjA / atthaMpatte vi - ete cauro gajjhA / caturagahaNaM sarvathAnupAtI / / "anudiyamanasaMkappo"tti asya vyAkhyA[mA.2890] sUre anuggayammi u, anudita udito ya hoti sNkppo| emeva'tthamitammi vi, egayaro hoti sNkppo|| cU-anudie sUrie anudiyamaNasaMkappo udiyamaNasaMkappo vA bhvti| udite vi anudito udito vA maNasaMkappo bhavati / evaM atthamie vi atyamiyamaNasaMkappo udiyamaNasaMkappo vA bhvti|uditevianuditoudito vA maNasaMkappo bhvti|evNatthmie viatyamiyamaNasaMkappo anatthamiyamaNasaMkappo vA / anatyamie vi atthamiyamaNasaMkappo vA anatyamiyamaNasaMkapo vA / evaM egataro saMkappo bhvti| [bhA.2891] anudita-manasaMkappe, gavesa-gahaNe ya bhuMjaNe gurugaa| aha saMkiyammi jati, dohi lahU uggae suddho|| [bhA.2892] atthaMgaya-saMkappe, gavesaNe gahaNa-bhuMjaNe gurugaa| aha saMkiyammi bhuMjati, dohi lahu anatthamie suddho|| cU-"uggayavittI" asya sUtrapadasya vyAkhyA[bhA.2893] uggayavittI muttI, maNasaMkappe ya hoMti AesA / emeva ya'natthamite, dhAte puNa saMkhaDI purto|| cU-uggaya iti vA, udao tti vA egahu~ / vartanaM vRttiH / uggae sUrie jassa vittI so uggayavittI / AdesaMtareNa vA uggayamuttI bhaNNai / uggatAe AiJcamuttIe jassa vittI so uggayamuttI bhaNNati / ahavA - mUrti : zarIraM, taM uggae Aicce vittinimittaM jassa ceTTati so uggayamuttI bhaNNati / maNasaMkapo tti vA, ajjhavasANaM ti vA, cittaM tti vA, egahu~ / tammi maNasaMkappe AdezA ime kAyavvA-anudite viAdicce maNasaMkappeNa udite vRttireva bhavati, na praayshcittmityrthH| cazabdaH samunnae, jahA anudie udiyamaNasaMkappeNa Niboso tahA udie vi anudiyamaNasaMkappeNa sadoSetyarthaH / atthamie vi taheva tti / athamie vi Aticce anatyamiyamaNasaMkappeNa vRttireva bhavati na prAyazcittaM / ihApiAdezAMtaraMkartavyaM-jahA atyamie vi anatyamiyamaNasaMkappeNa Niddoso tahA anatthamie vi athamiyamaNasaMkappeNa sadoSetyarthaH / ahavA - uggayavittI uggayamuttI etadevAdezAMtaraM draSTavyam / ahava - "maNasaMkappeNa0" iti upariSTAdavakSyamANaM anudite atyamite vA kattha gahaNasaMbhavo bhavati? ato bhaNati - "dhAte puNa saMkhaDI purato" tti / "dhAyaM" ti vA "subhikkhaM' ti vA egaTuM / tammi subhikkhe saMkhaDIe 168
Page #601
--------------------------------------------------------------------------
________________ 114 nizItha-chedasUtram -2-10/638 saMbhavo bhavati / sA ya saMkhaDI duvidhA pure saMkhaDI, pacchA saMkhaDI ca / puvvAdice puresaMkhaDI | ma jjhaNhapacchAto pacchAsaMkhaDI / iha puNa jA anudite sA puresaMkhaDI / puNasaddaggahaNAo atthie vA pacchasaMkhaDIsaMbhavo bhave / ahavA - dhAtaggahaNaM avavAdapradarazanArtham / subhikkhe saMtharaMte vA nikAraNe jata anudite atthamite vA gahaNaM kareti to pacchittaM, iharahA puna na bhavati / / sUtrapadadvayasya-gAthAdvayena vyAkhyA kriyate / pUrvaM prakRtabhaMgA ucyaMte / anudiya-udiya- solasagaMbhIe ime aTTa ghaDemANA jahAsaMkheNa ThaviyavvA-paDhamo, bitio, cauttho, aTTho, navamo, dasamI, bArasamo, sIlasamo ya / sesA aThTha vajitA / tato anatyamiya atyamiyasolasabhaMgIe ete ceva aTTha bhaMgA uddharitA / paDhama-bitijA bhaMgA paMcama-chaTTabhaMgaDANesu kAyavvA / paMcama chaTTA paDhama-bitijjaThANesu kAyavvA / tatiya-cautthabhaMgA sattama - aTTamabhaMgaTThANesu kAyavvA / sattama'TThamA tatiya-cautthaThANesu kAyavvA / ahavA - paDhamebitiya tatiya- cautthabhaMgA paMcama-chaTTa-sattama'TTha bhaMgANa heTThA kameNa ThAveyavvA evaM Thaviesu tato imaM gaMthamAha [ bhA. 2894] anudiyamaNasaMkappe gavesagaha bhoyaNammi paDhamalatA / bitiyAe tisu asuddhA, uggayabhoI u aMtimao // cU- anudiyamaNasaMkappe anudiyagavesI anudiyagAhI anudiyabhotI / esA paDhamalatA / bitiyAlatA - Adillesu tisu padesu saMkappa- gavesaNa ggahaNapadesu asuddhA, aMtillaM bhogipadaM tammi suddhA // [ bhA. 2895 ] tatiyAe do asuddhA, gahaNaM bhotI ya donhi vI suddhA / saMkaSpamma asuddhA, tisu suddhA aMtimalatA tu // - tatiyalatAe-do saMkaSpa- gavesaNapadaM ca asuddhA, gahaNa bhogIpadaM ca etesu dosu vi suddhA / cautthalatAe-saMkappapadaM ekaM asuddhaM, gavesaNaM gahaNaM bhogIpadaM ca tinni vi suddhA / anudiyassa aMtillA latetyarthaH // idAniM - suddhe NaM bhAveNaM cattAri latAo bhaNNaMti - so Adico udito anugato vA niyamA uggayaMti bhaNNati [ mA. 2896 ] uggayamanasaMkappe, amuditaesI ya gAha bhoI ya / emeva ya bitiyalaya, suddhA Aimi aMte ya // cU-udiyamanasaMkappe anudiyagavesI anudiyagAhI anudiybhotii| esA udite paDhamalatA / bitiyalatAe - vi evaM ceva / navaraM- Ati- aMtapadesu suddhA / majjhillesu dosu padesu asuddhA ! [bhA. 2897] tatiyalatAe gavesI, hoti asuddha u sesagA suddhA / cattAri vi hoMti payA, cautthalatiyAe udayacitte // - tatiyAe egaM gavesaNApadaM asuddhaM, sesA saMkappagahaNabhogipadaM ca tinni vi suddhA / savvesu padesu cautthalatiyA vizuddhA udayacittatvat / evaM atthamitA'natthamite vi aTTha latA, cauro asuddhA, cauro suddhA, tAsiM vibhAgadarisaNatthaM bhaNNati - atthamiyaM anatthamiyaM vA sUriyaM niyamA atthamiyaM bhaNati // [ bhA. 2898 ] atyaMgayasaMkappe, paDhamavaraM esi gahaNa bhoI ya / do saMtesu asuddho, bIyA majjhe havaI suddho //
Page #602
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 10, mUlaM-638, [bhA. 2898] 115 cU-atthaMgayasaMkappeanatthamiyagavesI anatyamiyagAhI anatyamiyabojI esA pddhmltaa| bitiyA AdiaMtesu dosu vi asuddhA / majhegavesagahaNesu dosu vi suddhA! [bhA.2899] taiyA gavesaNAe, hoi visaddhA u tIsu avisuddhA / cattAri vihoti payA, cautthalagAe athamie / cU-tatiyalatA - egammi gavesaNapade suddhA, sesesu tisu asuddhA / cautthalatAe cattAri vi padAasuddA, asthmiymnnsNkppettikaauN||avisuddhltaa gtaa|idaani visuddhalatAo bhaNNati - atyamiyaM anatyamiyaM vA niyamA anatthamiyaM bhaNNati[bhA.2900] anatthagayasaMkappe, paDhamA esI ya gahaNa bhoI ya / maNa esi gahaNasuddho, bitiyA aMtammi avisuddhA // cU-anasthaMgayasaMkappe anatyamiyagavesI anatyamiyagAhI anatthagiyabhojI / esa paDhamalatA / bitiyalatAe- AdillA tinni padA visuddhA, aMtillabhogipadeNa AvasuddhA / / [bhA.2901] mana esaNAe zuddhA, tatiyA gahabhoyaNe yaavisuddhA / saMkappe navari suddhA, tisu vi asuddhA u aMtimagA / / ghU-tatiyalatA-saMkappe yagavesaNe ya suddhA, gahaNabhogipadehiM dohiM asuddhA / cautthalatAsaMkappeNa navari-suddhA, sesesutisupadesugavesaNa-gahaNa-bhogIhiMasuddhA, aMtimAiti cturthltaa|| ettha - aTThasu avisuddhe suimaM pacchittaM[bhA.2902] paDhamAe bitiyAe, tatiya cautthI ya navama dsmiie| ekkArasi bArasiyae, latAe cauro anugghaayaa|| cU-etAsu aTThasu vi latAsu cauro anugghAyA-cauguru ityarthaH / te anudiyalatAsu causu tavakAlavisesiyA kAyavvA ||imaa puNa suddhalatAo[bhA.2903] paMcama-cha-sattamiyAe, aTThamiyA tera coddasamiyAe ya / ____ pannarasa solasI viya, latAto eyA visuddhaato|| cU-etesupacchittaM natthi vizuddhabhAvatvAt ||jNbhnniyN "upariSTAdvakSyamANami" titadvakSyati[bhA.2904] doNha vi kayaro guruo, amuggytthmiybhuNjmaannaannN| Adesa donni kAuM, anuggate lahu guruuitro|| cU-sIso pucchati-anudiyamaNasaMkappassa asthamiyamaNasaMkappassa ya kayamo gurutarao? Ayario bhaNati- ettha AesadugaM kAyavvaM / ettha ege bhaNaMti - "anuggatAto atyamiyabhojI guruatro| kamhA? jamhA so saMkilaThThaparinAmo divasAto bhottuM akilaMto ceya pahe rAtIe bhuMjati, avisujjhamANakAlo ya / anudiyabhojI puNa savarAti ahiyAseuM kilaMto bhuMjati visujjhamANakAlo tena lhuatraao|" anne bhaNaMti-"asthamiyabhojIo anudiyabhojI guruatrto|kmhaa? jamhAsosabbarAti sahiuMthovaMkAlaM na sahati tena so sNkilingkpirnaamo| iyaro puNaciMtei-bahuM me kAlo soDhabbo tema bhuMjai ato lhuttro|" imo sthiyapakkho - anudie patisamayaM visujjhamANakAlo tti gurutaro / evaM sab kAlanipphaNNaM pacchittaM bhaNiyaM // idAnaM dabva-bhAvaniSphaNaM pacchittaM
Page #603
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 nizItha-chedasUtram -2-10/638 bhaNNati / ta puNaimehiM ThANehiM nAyaM hoja[bhA.2905] gavisaNa gahie Aloya namokkAre bhuMjaNe yslehe| suddho vigiMcamANo, avigiMcaNe hotimA sohii|| cU-anuditoatthamitovAimehiM ThANehiM nAto, kae uvaogepadabhedakae nAyaMjahAanUdito atthamito vA tato cciya saniyattaMto suddho| aha gavesaNaM kareMteNa tanAyaM tato ceva sa niyaMtatto suddho / aha gahite NAyaM jaMgahitaM taM vigicaMto suddho / aha AloeMteNa nAyaM taha vi vigicaMto suddho / aha bhuMjiukAmo namokkAraM kareMteNa nAyaM to vigicaMto suddho| ___ ahaM bhuMjaMteNa nAyaM sesaM vigicaMto suddho / aha savvami bhutte saMlehasesaMtaM vigicaMto suddho| "avigicaNe" ti NAte jati bhuMjati to davvabhAvanipphannaM pacchittaM bhavati / / imaM davvaniSphaNaM[bhA.2906] saMleha paMca mAge, avaDa do bhAe paMcamo u bhikkhuss| mAsa catu chacca lahu gurU, abhikkhagahaNe tisU mUlaM / / cU-saMlehA tinni laMbaNA, anuggate atthamite vAsaMlehasesaMnAuM bhujti|pNclNbnnsesN vA jati bhuMjati / "bhAgo' tti-tibhAgo, dasalaMbaNA jatite jati / avaI addhaM, pannarasalaMbaNA te savvaM jati bhuMjati / "do bhAgaM" tti-donni bhAgA vIsaMlaMbaNA / tIsAe paMca mottuM sesA paNavIsaM tejati bhuMjati / etesu saMlehaNAdiesu imaM pacchittaM - mAsalahuM mAsaguruMcaulahuM challahuM chagguruM / abhikkhasevaM paDucca bitiyavArAe mAsaguruM Adi chede ThAyati tatiyavArAe caulahugAdi mUle ThAyati ||evN bhikkhuss| [bhA.2907] emeva gaNAyarie, aNavaThThappo yahoti paarNcii| . tammi viso ceva gamo, bhAve paDiloma vocchAmi / / cU- gaNi uvajjhAo, tassa vi emeva cAraNAgamo / navaraM - tassa mAsagurugAdi ADhattaM tatiyavArAe aNavaDhe ThAyati / Ayariyassa vi emeva gamo / navaraM - caulahugAdi AraddhaM tihiM vArAhiM pAraMcie ThAyati / evaM davvaniphaNNaM jahA jahA davvavuTI tahAtahA pacchittavuDDI bhavati / gataMdavvanipphaNNaM / idAniMbhAvepaDilomaMbhaNAmi-jahA jahA davvaparihANI tahAtahA pacchittavuDDI svalpasvalpatarabhAvena gRddhatvAt // [bhA.2908] paNahINa tibhAgaddhe, tibhAgasese ya paMcamotu sNlehe| tammi vi soceva gamo, nAyaM puNa paMcahiM gtehiN|| [bhA.2909] emeva bhikkhagahaNe, bhAve tatiyammi bhikkhuNo mUlaM / . emeva gaNAyarie, sapayA sapadA padaM hasati // gha-tammi mAvapacchitte jo davve cAraNappagAro so ceva daTTabyo / navaraM - nANattaM, "paMcahiM gatehiM"ti paMcabhirmuktaiH sesA paNavIsaM tIsA / panagena hInA sesA vIsaM muMjaMto mAsaguruM / addhaM sesA pannarasa laMbaNA bhuMjato caulahuM / tibhAgo dasa laMbaNA te bhujaMto cugurugaa| tIsAe paMca laMbaNA mottuM sesA paNavIsaM te anAbhogato paribhuttA, nAte puNa sesA paMca paribhujaMtassa chllhuaa|sNlehsesN bhuMjati chaggurugA / bitiyavArAemAsagurugA ADhattaMchede ThAyati / tatiyavArAe
Page #604
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 10, mUlaM - 638, [bhA. 2909] 117 caulahuyA ADhataM mUle ThAyati bhikkhussa / uvajjhAyassa mAsagurugAdi ADhattaM tatiyavArAe aNavaDDe ThAyati / Ayariyassa caulahuo ADhattaM tatiyavArAe pAraMcie ThAyati / je davvabhAvesu tavArihA pacchittA te tavakAlehi dohiM vi gurugA bhavaMti // uggayavittI anatthamiyasaMkappA ya dopadA vyAkhyAtA / idAniM "saMthaDie "tti - sUtrapadasya vyAkhyA [bhA. 2910] saMthaDio saMtharaMto, saMtatabhoI va hoti nAyavvo / pajattaM alabhaMto, asaMthaDI chinnabhatto vA // cU- bhattapAnaM pajjattaM labhato, saMthaDo bhaNNati / ahavA- saMthaDati dine dine pacattaM apajattaM vA bhuMjato thaDIo bhaNati / jo puNa pajjattaM bhattapAnaM na labhati cautthAdiNA chinnabhatto vA so asaMthaDIto bhaNNati // "nivvitigiMcha" tti asya sUtrapadasya vyAkhyA [bhA. 2911] nIsaMkamaNudito atichittA va sUro ti geNhatI jo u / udita careMte vi hu so, laggati avisuddhaparinAmo // cU - udie anatyamie vA jassa nissaMkitaM - nissaMdiddhaM citte ThiyaM jahA Adicco anudito Atacchio va ti - astamitaH so avisuddhaparinAmAto pacchite laggati // [bhA. 2912] emeva ya udito tti ya, carati tti va soDhamuvagayaM jassa / sa vivajrae vi suddho, visuddhaparinAmasaMjutto // dhU- soDhAmAta nissaMdiddhaM citte uvagataM, jahA Adimyo udito carati vA, so jati vivajjate bhavati tahA vi vizuddhaparinAmayuktatvAt zuddhayate / cakkhuavisayattha Adicco imehiM najati udito atthamito vA [bhA. 2913] sami ciMtiNiyAdInaM, pattA pupphA ya nalinimAdInaM / udayatthamaNaM raviNo, kaheMti vigasaMta maulettA // cU- samipattA ciMciNipattA ya naliNamAdINa ya pupphA- ete viyasaMtA raviNo udayaM keMti / ete caiva mauleMtA atthamanaM kardhati / / kahaM puNa Adicco udito atyamito vA na dIsati ? ucyate - imehiM aMtarito [bhA. 2914] abma-hima-vAsa-mahigA, mahAgirI rAhu reNu rayachaNNo / mUDha - disassa va buddhI, caMde gehe va temirie // cU- avmasaMthaDe himanikare vA paDamANe, vAseNa vA utthaite, mahiyAe vA paDamANIe pacchAtito, mahAgiriNA vA aMtarito, rAhuNA vA savvaggahaNe gahito, udita atthamato reNU paMsU tAe chAtito, raeNa va chAtito, disAmUDho vA avaradisaM putvaM maNNamANo so nIyaM AicaM daddhuM "udayabhatto ti Adicco" ghettuM bhattapAnaM ca vasahiM paviTTho jAva bhuMjati tAva atthamiyaM aMdhakAraM ca jAyaM tato nAtaM jahA "atyaMte bhutto mi" tti / gibyaMtare kAraNajAte divA sutto, padose caMde udite vi pabuddho, vivareNa joNhapaviddhaM pAsittA ciMteti - "esa Adicca-tAvo paviTTho" soya timirAbhibhUto maMdaM maMdaM pAsati, gihIhi nimaMtito bhuttoy| evamAdiehiM kajehiM anudiyaM udiyaM bhaNejja, udiyaM vA anudiyaM bhaNijjA, anatthamie yA atthamiyaM saMkaSpaM karejA, atthami vA anatthamiyasaMkaSpaM kareja || nivvitigiMcheNa ya
Page #605
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 nizItha-chedasUtram -2- 10/638 suttuvadesagahitaM / jato bhaNNati[bhA.2915] suttaM paDucca gahite, nAtaM iharA tu sa na bhuMjato / jo puNa bhuMjati nAuM, paDucca taM suttametaM tu / / ghU- "suttaM paDucca"tti sUtrapramANAd gRhItaM, jato sutteNa bhaNitaM - "ugNayavittI anatthamiyamaNasaMkappe saMthaDIe nivitigiche asamaM vApaDigAhettA AhAraM AhArejjA" na doSetyarthaH / gRhI mutte vA pazcAd jJAtaM anudito atyamito vA, "se jaM ca muhetyAdi" suttaM / "iharaha" tti jo so anuditaM atyamiyaM vA puvvAmeva jANaMto na geNhaMto muMjaMto vA / jo puNa anudiyaM atyamiyaMvA nAuM bhujatitaM paDuna imaMsuttaM bhnnnnti|tN jamANe annesiMvAdalayamANe rAtI-bhoyaNapaDisevaNApatte Avajati cAummAsiyaM parihAraThANaM anugghAtimaM / / "vigicaNa-visohaNapadANa" imaM vakkhANaM[bhA.2916] sabassa chaDDaNa vigicaNA u muha-hattha-pAyachUDhassa / phusaNa dhuvaNA visohaNa, sa kiMca bahuso ya nANattaM // cU-anudito atthamito tinAuMjaM muhe pakkhittaMtaMkhellamallae nicchubhai, jaMpANiNA gahitaM taMpaDiggahe nikkhivati, jaMpaDiggahe taMthaMDile vigicati / evaM sabvavigicaNA bhaNNati / phusaNa tinicchoDaNA, dhuvaNa ti kappakaraNaM, esA visodhaNA bhaNNati |ahvaa-chddddunnaa phusaNAdhuvaNANa ekkasiM karaNaM vigiMcaNA, bahuso etesiM ceva kAraNe visohaNA eyaM vigicaNa-visohaNaNANattaM bhaNitaM / / evaM kareMto nAtikamate dhamma- "dhamma" miti asya vyAkhyA[bhA.2917] nAtikamate ANaM, dhamma meraM va rAtibhattaM vaa| attadvegAgI vA, saya bhuMje deja vA iyare / / cU-titthakarANA'tikkamaNaM kareti, suyadharma nAtikkamati, cAritameraM na laMgheti, rAtittaM nAtikkamati, anuditaM asthamitaM vA nAuM taM bhuMjamANA / "annesiM dalamANe"tti asya vyAkhyA -attalAbhaabhigrahI sayaM bhuMjati, kAraNeNa vAjoegAgaso visayaM jati, iyaropuNaanattalAbhI anegAgI vA annesiM dalijja / saMthaDio nivvitigiMcho sammattaM suttaM - idAni saMthaDio vitigiccho bhaNNati mU. (639) je bhikkhU uggayavittIeanatyamiyasaMkappe saMthaDie vitigicchAe samAvanneNaM appANeNaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheMtA saMbhuMjai, saMbhujaMtaM vA saaiji| aha puNa evaM jANejjA - "anuggae sUrie atyamie" vA se jaM ca muhe, jaMca pANisi, jaMca paDiggahe, taM vigiMciya visohiyataM paridvavemANe nAikkamai / jotaMbhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtiJjai / / [bhA.2918] evaM vitigicche vI, dohi lahU navari te u vatakAle / tassa puNa havaMti layA, aTTha asuddhA na itraao|| cU-saMthaDio vitigiccho, so vi evaM ceva vattavyo / navaraM - tassa je tavArihA pacchittA te tavakAlehiM dohiM vi lahugA / "tasse"ti viigiMchassa / "puNa" saddo puvakayabhaMgakamAto visesaNe / asuddhA eva kevalA aTTa-latA bhavaMti, "itarAto' suddhAto na bhavaMti, vitigichassa pratipakSAbhAvAta ||
Page #606
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 639, [bhA. 2918] [ bhA. 2919] anuditaudiyo kiha nu, saMkappo ubhayao adiTThe u / dharati na vatti ca sUro, so puNa niyamA cauNhekko // cU- "ubhaya" tti udayakAle vA atthamaNakAle vA / abbhAdiehiM kAraNehiM adiTTe Aice saMkA bhavati kiM udito anudito tti / atthamaNakAle vi kiM sUro dharati na vatti saMkA bhavati / so puNa niyamA anuditto udito vA, anatyamito atthamito vA / etesiM cauNha vikappAnaM annatare vaTTati, udayaM paDuna vitigiMcha- maNasaMkappo vitigiMchagavesI vitigiMchagAhI vitigiMchabhotI / evaM aTThabhaMgA kAyavvA / atthamaNaM paDuna evaM ceva aTThabhaMgA kAyavvA / dosu vi aTThabhaMgIsu cauro cauro alakkhaNA uddhariyavvA / ime ya ghettavvA paDhamo bitio cauttho aGkumo ya / atthamaNalatAsu ya ete cauro ghettavvA / aTThasu vi ya latAsu cauguruaM pacchittaM, ubhayalahu, davvabhAvaniSphaNNaM pi pacchittaM pUrvavat, navaraM ubhayalahuM pacchittaM daTThavvaM // saMthaDio vitigiMccho gto| idAniM asaMthaDio nivviigiMcho bhaNNati * mU. (640) je bhikkhU uggayavittIe anatthamiyasaMkappe asaMthaDie nivvitigiMchAsamAvantreNaM appANeNaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA saMbhujai, saMbhujaMtaM vA sAtiJjati / aha puNa evaM jANejjA- "anuggae sUrie atyamie" vA, se jaM ca muhe, jaM ca pANisi, jaMca paDiggahe, taM vigiMciya visohiya taM paridvavemANe nAikkamai / jo taM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / 119 mU. (641 ) je bhikkhU uggayavittIe anatthamiyasaMkappe asaMthaDie vitigiMchAsamAvatreNaM appANeNaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA saMbhuMjai, saMbhujaMtaM vA sAtijati / aha puNa evaM jANejjA- "anuggae sUrie atthamie" vA, se jaMca muhe, jaM ca pANisi, jaM ca pasihe, taM vigiMciya visohiya taM paridvavemANe nAikkamai / jo taM bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati // - so asaMthaDito tividho imo [bhA. 2920] tavagelaNNa'ddhANe, tividho tu asaMthaDo vihe tiviho / tavasaMthaDimIsassa vi, mAsAdArovaNA iNamo // [ bhA. 2921] ega duga tinni mAsA, caumAsA paMcamAsA chammAsA / savve vi hoMti lahugA, egatturavaDDiA jeNaM / / cU-chaTTa'TThamAdiNA taveNa kilaMto asaMthaDo, gelaNNeNa vA dubbalasarIro asaMthaDo, dIhaddhANema vA pajjattaM alabhaMto asNthddo| etesu tisu vi puvvakameNa solasa latA kAyavvA / alakkhaNA uddaritA / sesesu pacchittaM kAlanipphannaM pUrvavat / davvabhAvapacchitte imo viseso / tattha tavAsaMthaDe taveNa vigidveNa kilAmito pAraNae Auro anudiyaM atthamiyaM vA nAuM salehasesaM bhuMjati mAsalahaM, paMca sese bhuMjati domAsiyaM, dasalaMbaNe samuddisati timAsalahuM, pannarasalaMbaNe samuddisati caumAsalahu~, vIsalaMbaNe samuddisati paMcamAsalahuM, paMca visuddhacitteNa samuddddiTThA sesA paNuvIsaM anudiyaM atthamiyaM yA nAuM bhuMjati chammAsalahuM / savve ete lahugA mAsA jeNa eguttaravuDDI diTThA // "buDi 'tti bhaNite sIso pucchati kativihA vuDDI ? Ayario Aha
Page #607
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 nizItha-chedasUtram -2-10/641 (bhA.2922] bhikkhussa tatiyagahaNe, sahANaM hoti dvvnissphnnnne| bhAvammi u paDilomaM, gaNi Ayarie vi emeva // [bhA.2923] duvihA u hoi vuDDI, sahANe ceva taha ya paraThANe / saTTANammi u gurugaM, paraThANe lahU ya bhayaNA vaa| dhU-saTTANavuDDI niyamA gurU bhavati / jadA mAsalahU to mAsaM ceva saTThANaM saMkamati, tadA visesatyaM niyamA mAsagurU saMkamati / evaMdumAsalahuto dumAsaguruM / paraTThANavuTTI nAma visarisA saMkhAjahA-mAsAtodumAso, dumAsAto timAso evaM jAvapaMcamAsAto chmmaaso| paravANavuDDIe lahuto lahuvA bhvtiguruvaa| bitiyavArAedumAsADhattaMchede ThAyati, tatiyavArAe timAsalahuto ADhattaMmUle ThAyati, evaM bhikkhussa / uvajjhAyassa evaM ceva, navaraM-dumAsalahuo ADhattaM tihiM vArAhi aNavaDhe ThAyati / Ayariyassa timAsalahuto ADhattaM tihiM vArahi carame ThAyati / evaM davvanipphaNNe pacchittaM / bhAve paDilomaM bhANiyavvaM / / tavAsaMthaDio gto|idaani gelaMnA saMghaDio[mA.2924] emeva ya gelaNNe, paTThavaNA navari tattha bhinneNaM / cauhiM gahaNehiM sapayaM, kassa agIyatthasuttaM tu // cU-gelaNNAsaMthaDI vi evaM ceva, navaraM - lahubhiNNamAsAto ADhattaM paMcamAsalahue ThAyati / cautthavArAe bhikkhussa mUlaM / uvajjhAyAyariyANaM heTThA padaM husati, cauhiM vArAhiM sapadaM bhavati / bhAve paDilomaM daTTavvaM / / gato gelaNNAsaMthaDio - idAni "addhANAsaMthaDio, vihe tividho"tti asya vyAkhyA[bhA.2925] addhANAsaMthaDie, pavesa majjhe taheva uttinnnne| majjhammI dasagAtI, pavese uttiNNe paNagAtI / / cU-addhANAsaMthaDI tividho-vihapavese, vihamajjhe, vihottaare| tattha paDhama majjhe bhaNAti. bhikkhussa saMlehAdiesu chasu ThANesu dasa-rAtiMdiyAdI ArovaNAe domAsiyAe ThAyati, evaM sattamavArAe mUlaMphusati |uvjjhaao pnnrsraatiNdiyaadisttmvaaraaeannvddhetthaayti|aayrio vIsarAtiMdiyAdi sattamavArAe caramaMpAvatIti / bhAve evaM ceva paDilomaM / idAniM pavese uttiNNe ya bhaNNati -pavese uttAre ya dosu visaMlehaNAdisuchasupadesupaNageNaM paTThavaNA kaJjati mAsalahue ThAyati, bhikkhussa aTTamavArAesUlaM bhvti|uvmjhaayss dasAdi aTThamavArAe aNavaDhaM Ayariyassa pannarasAdi aTThamavArAe carimaM pAvati / bhAve evaM caiva pddilomN| sIso pucchai- "kiM kAraNaM? addhANAsaMthaDiomajhekhippaMsapadaM pAvito? Adi aMtesu cireNa pAvito?" Ayariyo bhaNAti - AdI addhANayassa bhayaM uppajati * "kahamaddhANaM NittharissAmi" tti, aMte vi addhANassa mukkhA-tisAkilAmito tti, kAraNeNa cireNa sapadaM pAvati / majhe puNa jitabhayo nAtikilaMto ya abbhatthaNAto ya khippaM sapadaM pAvati / etya kAlaniSphaNNaM tavakAlehi visittuN| ettha ekkekAo pAdAtoANAdiyA dosA, rAtIbhoyaNadosA y| "kassa agIyatthasuttaM tu" asya vyAkhyA-sIsosa pucchati - "evaM jaMbhaNiyaM pacchittaM, eyaM kassa" ? Ayariyo bhaNati - evaM suttamagIyatthassa / bhaNNai - "kiM kAraNaM?" bhaNNai - so
Page #608
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 10, mUlaM - 641, [mA. 2925] kajjAkajjaM jayaNAjayaNaM vA agIto na jANati // gIto puNa jahatthaM jANaMto [ bhA. 2926] uggayamanuggae vA, gIyatyo kAraNe na'tikkamati / dUtA'' hiMDavihArI, te vi ya hoMtI sapaDivakkhA // sU- gIyattho puNa kAraNe uppaNe uggae vA anuggae vA geNhaMto jayaNAe arattaduTTho ya bhuMjaMto ANaM dhammaM rAtIbhoyaNaM vA nAtikkamati / te ya addhANapaDivaNNayA tividhA - dUijaMtA vA AhiMDagA vA vihatA vA / ekkekkA sapaDivakkhA kAyavvA || imeNa bhedenadUtA duvihA, nikkAraNiyA taheva kAraNiyA / asivAdI kAraNiyA, cakke thUbhAiyA iyare // [bhA. 2927] cU- dUijaMtA duvihA- nikkAraNiyA ya kAraNiyA ya / asivomodariya-rAyaduTTha- khubhiyauttimaTThakAraNe vA ahavA uvadhikAraNA, levakAraNA vA, gaccha vA bahuguNataraM ti khettaM, AyariyAdINa vA AgADhakAraNe, etehiM kAraNehiM dUijaMtA kAraNiyA / nikkAraNiyA asivAdivajjitA uttarAvahe dhammacakkaM, madhurAe devaNimmiya thrubho, kosalAe va jiyaMtapaDimA titthakarANa vA jammabhUmIo, evamAdikAraNehiM gacchato nikkAraNigo ! * [bhA. 2928 ] uvadesa anuvadesA, duvihA AhiMDagA muNeyavvA / viharatA vi yaduvihA, gacchagayA niggayA ceva / / 121 cU- AhiMDagA duvidhA - uvadesAhiMDagA anuvadesAhiMDagA ya ! uvadeso suttatthe ghettuM bhavissAyario desadarisaNaM kareti visayAyArabhAsovalaMbhanimittaM, eso uvaesAhiMDago / anuvasADigo kougeNa desadaMsaNaM karoti / viharaMtA duvidhA gacchagayA gacchaniggayA ya / gacchvAsiNo udubaddhe mAsaM mAseNa viharaMti / gacchaniggatA duvihA - vidhiniggayA avidhiniggayA y| vidhiniggayA jinakappiyA, paDimApaDivaNNagA, ahAlaMdiyA, suddhaparihAriyA ya / avidhiniggayA codaNAdIhiM coijaMtA coyaNaM asahamANA gacchato niggacchaMti // - etesiM bhedAnaM ime anudiya atthamitesu laggaMti [bhA. 2929] nikkAraNiyA'nuvadesagA vi laggaMti anudita'tthamite / gacchA viniggayA vihu, lagge jati te karejevaM // cU-nikkAraNiyA anuvadesAhiMDagA avidhiniggayAya anuiya atthamiye jati geNhaMti bhuMjaMti vA to pacchitte laggaMti / je puNa kAraNigA uvaesAhiMDagA gacchagayA ya ee kAraNe jayaNAe tA bhuMjatAya suddhA / gacchaniggatA vijati anuiya'tthamie geNhaMti bhuMjaMti vA to pacchitte laggati / je puNa vidhiniggayA te anudiya'tthamite niyamA na geNhaMti trikAlaviSayajJAnasampannatvAt // ahavA - anyo vikalpaH gacchAdvinirgatAnAM [bhA. 2930 ] ahavA tesiM tatiyaM, appatto'nuggato bhave sUro / patto ya pacchimaM porisaM tu atthaMgato tesiM // / cU-'"ahavA'- zabdo vikalpavAcI / tesiM jinakappiyAdINaM tatiyaM porisiM sUro "apatto" anudito bhaNNati, pacchimaM ca porisiM patto sUro atyaMgato bhaNNati, tesiM ca bhattaM paMtho ya tatiyAe niyamA / anyathA na kurvatItyarthaH / asaMthaDI nivvitigiccho bhaNito // idAniM "mIso "tti -
Page #609
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 nizItha-chedasUtram -2-10/641 mIso vitigiccho bhaNati / kiha puNa tassa vitigicchA bhavati? imehiM[bhA.2931] vitigiccha abbhasaMthaDa, sattho va padhAvito bhave turitaM / anukaMpAe koI, bhatteNa nimaMtaNaM kuNati / / cU-abbhasaMthaDAdiehiM vitigiMcho bhavati |addhaannpvnnnnaa sattheNa atarA yaanno abhimuho stthoaagto| do vi egaTThANe AvAsitA / abhimuhAgaMtugasatthigeNa ya keNaI anukaMpAe sAhU nimaMtitA bhattAdiNA / sAhu jammi satthe so calito AdiccodayavelAe udito anudito tti saMkAe gahiyaM // ihaM pi tividhe asaMthaDIe vitigicche aTTa latA asaMthaDie nivvitigicche tavAhiM pacchitaM ubhayaguruM, vitigiMche puNa ubhayalahuM, sesaM taM ceva savvaM mAsAdiyaM pacchittaM[bhA.2932] tatiyabhaMgAsaMthaDinivi-tigiccha sohI tu kAlaniphaNNA / ___ caulahuyaM savve vi hu, ubhayagurU ettha pacchittA / / [bhA.2933] emeva carimabhaMgo, navaraM estha havaMti aTTha ltaa| ubhayalahue sa (ya] jANasu, kAlAdI ettha pacchittaM / / mU. (642) je bhikkhUrAovA, viyAle vA sapAnasabhoyaNaM uggAlaM uggilittA pacogilai, paccogilaMtaM vA saatijti|| cU-rattiviyAlANapuvakataM vakkhANaM / sahapAnena sapAnaM, saha bhoyaNeNa sabhoyaNaM / udagiraNaM uggaro, ralayorekatvAt sa eva uggalo bhaNNati, sitthavirahiyaM pANiyaM kevalaM uDDoeNa saha gacchatItyarthaH, bhattaM vA uDDoeNa saha Agacchati, ubhayaMvA / taM jo uggiltAta paccogilati annaM vA sAtiJjati / kahaM puNa sAtijati? kassa vi uggA Agato / tena annassa siTuM - uggAlo me Agato paJcugilio ya / tena bhaNiyaM suMdaraM kayaM, esA sAtijaNA / tassa pAyacchittaM cauguruM, ANAdiyA ya dosA / esa suttattho / idAni nijuttI[bhA.2934] uddaddare vamittA, AiyaNe pnngvuddvijaatiisaa| cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM ca bhikkhussa / / ghU-duvidhA darA-ghannadarApoTTadarA ya, te ur3a jAva bhariyA taM uddaddaraM bhaNNati, paryAyavacanena subhikSa mityarthaH / tasmin samikSe pajjatiyaM aNAdi ghettuM bhottuMca vattA avisiThThabhattalobheNa jo puNo paccAdiyati / jai divaso egalaMbaNAdI jAva tAva caulahuM / chahiM AraddhaM-jAva-dasa etesu cauguruM / ekkArasAti-jAva-pannarasa tAva challahuM / solsaadi-jaav-viisNtaavchgguruN| egavIsAdijAva-paNavIsaMtAva chedo| chabbIsAdi-jAva-tIsA laMbaNA uggiliuMpaccogilatiM tAva mUlaM / evaM paMcaguvarivaDDIe bhikkhussa bhaNiyaM / / [bhA.2935] gaNi Ayarie sapayaM, egaggahaNe vi gurUNa aamaadii| micchatta'maccabahue, virAhaNA tassa v'nnnnss|| cU-"gaNi"tti-uvajjhAo, tassa caugurugAdiaNavaDhe ThAyati / Ayariyassa chalahugAdi ADhattaM sapadamiti pAraMcie tthaayti| [bhA.2936] evaM tAva divaso, rattiM sitthe vi catugurU hoti| uddaddaraggahA puNa, uvavAe kappate ome / /
Page #610
--------------------------------------------------------------------------
________________ 123 uddezaka : 10, mUlaM-642, [bhA. 2936] [bhA.2937] rAto va divasato vA, uggAle kattha saMbhavo hoJja? girijannasaMkhaDIe, aTThAhiya tosalIe vaa|| . ghU-evaM taavdivso|raaopunn egasitthaggahaNe vicaugurugaM |uddddrghnnennavvaato daMsito, jeNa omAdisu kappati / ANAti ANA titthakarANaM kovitA bhavati / aNavatthA ktaa| micchattaMcajaNeti-jahAvAdI tahAkArI na bhavati / ahavA-vaMtAdAnaMdaTuM seho siDhilabhAvo paDigamaNaM vA karejA / rAyA vA vipparinAmejA / vAraNaM vA bhikkhAdiyANa karejA / asAraM vA pavayaNaM bhaNeja / asuittaNeNa vA haDDasarakkhAdijaNehiM atisatiyA bhaNejjA / tassa va'nnassa AyavirAdhanA bhvej| ___ettha diluto - amaJcabaTueNa / ego raMkabaTuo aMciyakAle saMkhaDIe majjhiyakUra jimito atippamANaM / niggayassa rAyamaggamogADhassa hiyayamucchalaM amaccapAsAyassa heTThA vmiumaarddho| AloyaNaThiteNa yaamacceNa dihro / soya bahugo vamettA tamAhAramaviNaTuM pAsittA lobheNa bhuMjiumAraddho / amaccassa taM daTuMaMgamudadhusiyaM, uTuMca kayaM, so amaJco dine dine jemaNavelAe jimito vA taM saMbharitA urlDa kareti / evaM tassa vaggalI vAhIjAto, viNaTTho y| so vivaDuo evaM ceva vinnttttho|evNaayviraahnnaahoj|jmhaaetedosaa tamhA pamANamittaM bhottavvaM, jeNa uggAlasaMbhavo tosalivisae vA // [bhA.2938] addhANe vasthavvA, pattamapattA duhA ya addhANe / pattAya saMkhaDiM je, jaiNamajayaNAe te duvihaa|| cU-te saMkhaDibhoiNo saMjayA te duvihA-addhANapaDivaNNA, vatthabbA ya / vatthavvA te tattheva mAsakappeNa ThitA, te duvidhA -saMkhaDipehI saMkhaDiapehI ya / addhANapaDivaNNA duvidhA - tattheva gaMtukAmA, annatya vA gaMtukAmA / jattha sA saMkhaDI tattheva gaMtukAmA te duvidhA - jayaNapattA ajynnpttaay|je anussuyA padabhedaM akareMtA suttatthaporisIo ya kareMtA AgacchaMti tejayaNapattA / je puNa saMkhaDiM socA ussuabhUA turiyaM suttatthe akareMtA te ajayaNapattA / je puNa addhANiyA annatyagaMtumaNA te duvidhA - pattabhUmigA apattabhUmigA y|| [bhA.2939] vatthavvajayaNapattA, egagamA vi hoti nAyavvA / ajayaNavatthavvA vi ya, saMkhaDipehI u egagamA / / cU- tattha saMkhaDi-apaloiNo, je ya tattheva gaMtukAmA jayaNapattA, ete do vi cAraNiyAe egagamA bhavaMti / je tattheva gaMtukAmA ajayaNapattA, je ya vatthavvA saMkhaDipehiNo ete do vi cAraNiyAe gagamA bhavaMti // "pattAya saMkhaDiM je" asya vyAkhyA[bhA.2940] tattheva gaMtukAmA, voleumaNA va taM uvarieNaM / payabheya ajayaNAe, paDiccha-uvvattasuya bhNge| cU-jattha gAme saMkhaDI tattheva gaMtukAmA, je vA tassa gAmassa - "uvarieNaM" ti majjheNa gaMtukAmA, desIbhAsAe vce (ca) vastheNa ti vuttaM bhavati / te jati samAvamatIe padabhedaM kareMtA egamAdidiNaM vA paDikkhaMti, avelAe "uvattaM"ti suttatthaporisIagemaNa vA pattA jayaNapattA bhavaMti / etesiM je itare te jayaNApattA // "pattamapattA duhA ya addhANe" asya vyAkhyA
Page #611
--------------------------------------------------------------------------
________________ 124 nizItha-chedasUtram -2. 10/642 [mA.2941] saMkhaDimabhidhAretA, dugAuyA pattabhUmiyA hoti| joyaNamAti appattabhUmitA bArasa u jAva // ghU- saMkhaDigAmassa je pAseNa gaMtukAmAe saMkhaDimabhidhAretuM addhajoyaNAo acchaMti te pattabhUmiyA bhavaMti, je puNa joyaNamAdisu ThAmesu jAva bArasajoyaNA te savve apattabhUmiyA bhvNti|| [bhA.2942] khettaMto khettabahiyA, appattA bAhi joyaNadue y| cattAri aTTa bArasa, jaggasu va vigicaNAtiyaNA / / ghU- khettaMto-jAva-addhajoyaNo saMkhaDimabhidhAretA AgacchaMti ete pattabhUmigA, je puNa khettabAhiratojoaNAto dujoaNAtojAvabArasaNhaM vAjoyaNeNaM saMkhaDimabhidhArettA AgacchaMti ete apattabhUmigA / saMkhaDIe jAva daTuM bhoccA padose na jaggaMti, verattiyaM kAlaM na gehaMti, "vigicaNa"tti uggAlaM uggAlettA vigicaMti, uggilittA vA AdiyaMti / / etesu causu padesuimA vAraNA kajati[bhA.2943] vatthavyajayaNapattA, suddhA paNagaMca bhinnamAso y| tava kAlesu visiTThA, ajayaNamAdIsuvi visiTThA // dhU-vatthavvA saMkhaDiapehiNojayaNApattAyajeNate saMkhaDIe jAva daTuMbhocA pacchA pAusIyaM porisie na kareti, mA Na jIrihiti, to Ayarie ApucchittA nivaNNA suddhA / te ceva jati verattiyaM na kareMti to paMcarAiMdiyA tavalahugA kAlagurU / aha uggAlo Agato vigicati ya to bhinnamAso tavaguruo kAlalahU / aha taM uggalA Adiyati to mAsalahuM ubhyuruN| vatthavvasaMkhaDipehiNo ajayaNapattA ya etesiMdoha vi saMkhaDIe bhoccApAdosiyana kareMti mAsalahuM / verattiyaM na kareMti ettha vi mAsalahuM / uggAleti vigicati etya vi mAsalahuM / AdiyaMti ettha maasguruN| ettha vi tavakAlehiM visesiyavvA // - [bhA.2944] tisu lahuo guru ego, tIsuya guruo ya caulahU aNte| tisu caulahuyA cauguru, tisucaugguru challahu aMte / / [bhA.2945] tisu challahuyA chagguru, tisu chagguruyA yaaMtime chedo| chedAdI pAraMcI, bArasamAdIsutu caukkaM / / cU-"tisu lahuo guru ego" ttigatArthaM / je annasya gaMtukAmA pattabhUmigA addhaM joyaNAto saMkhaDinimittAgatA tesiMpAdosiyAsu tisu ThANesumAsaguruM, aMte caulahugA |je apattabhUmagA saMkhaDinimittaMjoyaNato AgatA tesiM pAdosiAdisutisupadesu caulahuM, aNtecuguruN| je puNa dujoyaNAto AgatA tesiM Adipadesu cauguruM, aMte challahugA / je puNa cauNhaM joyaNANamAgatA tesiM challahugA, (aMte chagguruyA / ] je aha joyamANamAgatA tesiM chaggagurugA, aMte chedo / je bArasaNhaMjoyaNANamAgatAtenisa bhoccA pAdosiyaMna kreNti|chedoverttiyNn kareMti |aadisddaato mUlaM vigicaMti aNavaTTho AdiyaMti pAraMciyaM / "chedAdI pAraMcI" - AdisaddAto mUlaNavaThThA ete cauro pAyacchittA / bArasamAdIsutu caukkaMje tassa Adio Arabma kameNa ThAyavvA / ahavA -paDilomeNa bArasAdisu padesusavvesucaukkaMdaTThavvaM ||svvesuycukkaapdesujetvaarih tavakAlehiM
Page #612
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 10, mUlaM-642, [bhA. 2945] 125 visesiyavvAdohiM lahuM, tavaguruM, kAlaguruM, ato dohiM vigurugaMbhaNitoviesaattopatthAramaMtareNa na suTu avabodho tti / patthAra-nidarisaNatthaM bhaNNati[bhA.2946] addhANe vasthavvA, pattamapattA yajoyaNaduve ya / cattAri aTTha bArasa, na jaggasu vigicaNAtiyaNe // cU-ahasuddheNauDDeNaaTThagharasayAtiriyaMcauroevaMbattIsagharA kAyavvA / paDhamaghara'TTayapaMtIe adho adho ime aTTha purisavibhAgA lihiyavvA / addhANiyA vatthavvayA jayaNAkArI, ego purisavibhAgo / addhANiyA vatthavvayA ajayaNakArI, bitio vibhAgo / pattabhUmayA ttito| appattabhUmagA joyaNAgaMtA cauttho / du-joyaNAgaMtA paMcamo / cau-joyaNAgaMtA chaTTho / aTThajoyaNAgaMtA sattamo / bArasa-joyaNAgaMtA aTThamo / uvarimatiriyA ya caukkapaMtIe uvari kameNa ime cauro vibhAgA lihiyavvA / na jaggasuvA vigicaNA ya, AdiyaNA, savvaM gatatthaM / / AdimacaukkapaMtIe bitiyadharAto kameNa ime pacchittA ThaveyavvA[bhA.2947] je puNa saMkhaDipehI, ajayaNapattA ya tesi imA / pAo siya verattiya, uggAlavigicaNAtiyaNe / [bhA.2948] paNagaM ca bhinnamAso, mAso lahugo ya paDhamao suddho / mAso tavakAlagurUrU, dohi vilahugo ya gurugo ya / / cU- bitiyatharae paNagaM / tatiyagharae bhinnamAso / cautthe mAsalahuM / ukkameNa bhaNiyaM / paDhamaghare suddhoti / aMtille joyamAso so tavakAlehi dohiM vi gurugo / panagatavo taveNa lahugo / bhinnamAso taveNa gurugo tti / ahavA - mAso tavakAlaguru, Adipade dohiM vi lahU -bhvti| majhillesu dosu vi padesu jahAsaMkhaM kAlataveNa gurugA bhavaMti // bitiyAdi-caukkagharapaMtIo savvA imeNa tavasA pUreyavyA[bhA.2949] lahuo guruo mAso, cauro lahuyA ya hoti gurugA ya / chammAsA lahu gurugA, chedo mUlaM taha dugaMca // ghU-imA ya rayaNa-bhaMga-lakkhaNagAhA[bhA.2950] jaha bhaNiya cautthassA, taha iyarassa paDhame muNeyavvaM / pattANa hoi jayaNA, jA jayaNA jaMtu vatthavve // cU- pacchaddhaM tAva bhaNAmi - je addhANiyA jayamApattA vatthavvA ya jayaNaittA jaM tu tesiM pacchittaM cautthe ThANe bhaNNati "jahA bhaNiyaM cautthassa cautthaM" AdiyaNaM padaM, jayaNaittANa jahA cautthe ThANe - bhaNiyaM tahA "iyare" ti - jayaNaittA tesiM paDhamesu tisu ThANesu muNeyavvaM mAsalahumityarthaH / aMtille maasguruN| bitiyapaMtIejaha bhaNiyaM cautthassa tahA "iyare" pattabhUmayA tesu tisu Aillesu ThANesu muNeyavvaM aMtillesu caulahuM / evaMbattIsA vi dharA pUreyavvA / navaraM - aMtillaM paMtIe cheda-mUla-aNavaThTha-pAraMciyA / tavArihA tavakAlehiM nisesiyavvA, pUrvavat / sthaapnaa|| [bhA.2951] eeNa sutta na kayaM, suttanivAte ime u AesA / ___ lohI ya omapuNNA, keti pamANaM imaM beti / /
Page #613
--------------------------------------------------------------------------
________________ 126 nizItha-chedasUtram -2-10/642 cU- evaM pasaMgeNa vikovaNavA bhaNiyaM, na ettha suttaM NivaDati / suttanivAte ime AdesA bhavaMti / Ayario bhaNAti- guNakArisaNAto omaM bhottavvaM jahA uggAlo na bhavati / didruto lohI / "lohi' tti kavallI "ome"ti UNA, jati AdANassa addahijjati to tappamANI na chaDDeta, aMto aMto uvvattati |ah puNa-"puNNaM" ti-AkaMThA AdANassa bhariyA, to tappamANI bhariyA abbhUANA chaDDijati, aggi pi vijjhAveti, evaM atippamAmaM bhattaM pAnaM vA pADaNA periyaM uggilijjati, na omaM, tamhAomaM bhottavyaM / vikovaNAtatya AyariyadesagAimaMomappamANaM vdNti|| [bhA.2952] tatta'tthamite gaMdhe, galagapaDigae thev'naabhoge| ee na hoti doNha vi, suhaniggata naatmoilnnaa|| cU-"lohI ya omapuNNa"tti asya vyAkhyA[bhA.2953] atibhutte uggAlo, teNomaM kuNasujaM na ugglti| - chaDijati atipuNNA, tA lohI na puNa omA / / cU-"tatte"tti-asya vyAkhyA bhaNNati / [bhA.2954] Aha jati UNamevaM, tattakavalle va biMdumegassa / bitiona saMtharevaM, taM bhuMje sasUre jaMjIje / / cU-negama-pakkhAsito ego bhaNai - jati omaM bhottavvaM to imerisaM bhottavvaM, jahA - tatto kavallo, tatte udagabiMdu pakkhito takkhaNA nAsati / evaM erise AhAreyavvaM jaM bhuttameva jIrai / "atthamie"tti asya vyAkhyA - pazcArthaM gatArthaM / bitio negama-pakkhAsito bhaNAti - evaM erise bhuttena saMtharati tamhA erisaM muMjau sUratthamaNavelAe jijjati / / "gaMdhe"tti asya vyAkhyA[bhA.2955] niggaMdho uggAlo, tatie gaMdho u eti na tu sitthaM / avijANato cautthe, pavisati galagaMtu jA ppp| dhU-gaMdhe do AdesA / ego bhaNati - sUratthamaNe jiNNe rAto asaMtharaM bhavati tamhA erisaM bhuMjao jeNa atthamie vi annagaMdhivirahito uggAro bhavati, na gaMdho uggArasyetyarthaH / anno bhaNai - hou gaMdho uggArassa, jahA sitthaM nAgacchati tahA bhuMjau / ete do vitatio aadeso| cauttho bhaNNati- "avijAnato"pacchaddhaM / cauttha-pakkhAsitobhaNati-sasittho uggAro asthamie galagaMjAva pappati, AgacchitA ajANaMtasseva paDipavisati, erisaM bhuMjao / / evaM negama-pakkhAsitehiM bhaNie Ayario Aha - "ete na hoti donni vi" asya vyAkhyA[bhA.2956] paDhamabitie divA vI, uggAlo nasthi kimuta rynniie| ___gaMdhe ya paDigae yA, ee puNa do y'naadesaa|| cU-paDhama-bitiyA AdesA anAdesAcevajena divA vi uggaalssabhaavo| tatiya-cautthA ete donni vi anAdezA sUtravirahitatvAt / / "suhaniggata nAtamoilaNa" tti asya vyAkhyA[bhA.2957] paDupanna'nAgate vA, kAle AvassagANa prihaannii| jeNa na jAyati muNiNo, pamANametaM tu aahre|| [bhA.2958] evamapi tassa niyayaM, juttapamANaM pi bhuNjmaannss| vAtassa va siMbhassa va, udae ejjA u uggaalo|
Page #614
--------------------------------------------------------------------------
________________ 127 uddezaka : 10, mUlaM-642, [bhA. 2959] [bhA.2959] jo puNataM atyaM vA, davaMca nAUNa niggayaM gilti| tahiyaM suttaNivAto, tatthAdesA ime hoti // cU-sAhuNA pamANajuttaM AhAreyavvaM, jeNa paDuppanna'nAgate kAle AvassayajogANaparihANI na bhavati tavatiyaM AhAreyavvaM / evaM pamANajutte AhAreyavvaM jo sasityo asittho uggAlo davaM vA kevalaM taM jo muhaniggataMjANittA pacogilai tammi suttnivaato|| tattha ya ime AdesA bhavaMti[bhA.2960] acche sasittha cavviya, muhniggy-kvl-htybhritey| aMjalipaDite diDe, mAsAtI jAva carimaM tu|| acchaMAgataMjai pareNa adiTuMAdiyati tomAsalahuM |ah diddhtomaasguruN| sasitthamAgataM jati pareNa adiTuM Atiyati to mAsaguruM / diDhe caulahuM / aha taM sitthaM adiTTha cavveti to caulahuM / diDhe cuguruN| muhAto niggataM kavalaMegahatthe paDicchiuMadiDhe Adiyati cauguruM, diDhe challahuM / aha ekkaM hatyapuDaM bhariyaM adiTuM Adiyati to challahuM, diTe chagguru / aha aMjalibhariyaM adi Adiyati to chagguruM, diDhe chedo / aMjaliM bharittA annaM bhUmIe paDiyaM taM pi adidvaM Adiyati to chedo, diDhe mUlaM / evaM bhikkhuss| uvajjhAyassamAsaguru AdattaM adidituhiM navame ThAyati / Ayariyassa caulahuADhattaM adidiThehiM dasame tthaayti|| [bhA.2961] diyarAo lahu gurugA, bitiyaM rayaNasahieNa diluto| addhANa sIsae vA, sattho va pahAvito turiyaM / / cU- ahavA - sasityaM asitthaM vA adiTuM diTuM vA divasato AdiyaMtassa caulahuM / rAo cauguruM / virAhaNA pubvabhaNitA / bitiyapade kAraNeNa AdiejjA, na ya pacchittaM bhave // tattha AyariyA rayaNasahiyavaNie dilutaM kreNti| [bhA.2962] jala thala pahe ya rayaNA, nuvaJjaNaM tena aDavi pajjate / nikhaNaNa-phuTTa-patthara, mA me rayaNa hara palAvo / cU- jahA ego vaNio kahiM ci thalapaheNa mahatA kileseNa saya-sahassamollANa rayaNANaM paMcasatAtiM uvajaNittA paraM videsaMpatthio, pacchA sadesaMpatthito / tatya ya aMtarA paccaMtavisae egA aDavI sabarapuliMda-corAkiNNA / so ciMteti - kahamaviggheNaM nittharejAmi tti / te rayaNe ekammi vijaNe padese nikkhaNati / anne phuTTapatthare ghettuM - ummattaga-vesaM kareti corAkulaM ca addvipvjti| takkare ejamANepAsittA bhaNAti-ahaMsAgaradatto rayaNavANitomA mamaMDakkaha, mA me rayaNe harIhaha / so palavaMto corehiM gahio pucchito - kayare te rayaNe? phuTTapatthare daMseti / corehiM nAyaM - kato vi se rayaNe haDe tena ummattago jAto mukko ya / evaM tena pattapuppha-phala kaMda-mUlAhAreNa sA aDavI paMtho ya AgamagamaNaM kareMteNa janA bhAvitA // tAhe[bhA.2963] ghettUNa nisi palAyaNa, aDavI maDadehabhAvitaM tisito| vipiuM rayaNAbhAgI, jAto sayaNaM samAgambha / / cU-te rayaNe nisIe ghettuNaddviNpvnnnno|jaahe aDavIe bahumajjhadesabhAgaMgato tAhe taNhAe parabmamANo egammi silAyalakuMDe gavagAdI-maDagadehabhAvitaM vivaNNagaMdharasaM udagaMdaTuMciMteti
Page #615
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-10 / 642 jai eyaM nAtiyAmi to me rayaNovajaNaM niratyayaM savvaM, kAmabhogANa ya anAbhAgI bhavAmi, tAhe taM pivitA aDaviM nitthiNNo / sayaNadhaNa kAmabhogANa ya savvesiM AbhogI bhavati / idAniM ditovasaMhAro 128 [bhA. 2964] vaNiuvva sAhu rayaNA, mahavva aDavi (ya) omamAdINi / udagasarisaM ca vaMtaM, tamAdiyaM rakkhae tANi / / cU- vaNiya-sariccho sAhU, rayaNa-saricchA mahavvatA, uvasaggaparisaha-saricchA takarA, omAdi saricchA aDavI, vaMtaM maDagatoyasamaM, phuTTapattharasamANe sAdiyArA mahavvayA / kAraNe vaMtamAdiyaMto mahavvae - rkkhti| addhANasIsae maNuNNaM AhAriyaM vaMtaM ca // tAhe [ bhA. 2965 ] divasato annaM geNhati asati turaMte ya satthe taM caiva / nisi liMgeNa'nnaM vA, taM caiva sugaMdhi davvaM vA // dhU- divasato annaM gehati, annaMmi vA alabhaMte rAto annaM geNhati, tassa vi abhAve satye vA turiyaM padhAvamANe tAhe taM caiva baMtaM ghettuM cAujjAtagAdiNA sugaMdhadabveNa vAsittA bhuMjati, na doSetyarthaH // mU. (643) je bhikkhU gilANaM soccA, na gavesati na gavesaMtaM vA sAtijati / / cU-je ti niddise / bhikkhU puvvavaNNio / glai harSakSaye / imassa rogAtaMkeNa vA sarIraM khINaM, sarIrakkhayo bhavati taM gilANaM, annasamIvAo soccA sayaM vA nAUNaM jo na gavesati tassa cauguruM, jaM so gilANo agaviTTho pAvihiti paritAvAdi tanniSphaNNaM pacchittaM pAveti, tamhA gavesiyavvo / [bhA. 2966 ] sagA savassae, saggAme parauvassa ceva / khettaMto annagAme, khettabahi sagaccha-paragacche / / soccANaM parasamIve, sayaM ca nAUNa jo gilANaM tu / na gavesayatI bhikkhU, so pAvati ANamAdINi / / dhU- saggAme savaussae gilANo gavesiyavvo / saggAme parauvassae tattha vi gaveyavvo / khetato annagAme ettha gilANo gavesiyavvo / aha annagAme khettabahi ettha vi gilANo gvesiybvo| etesu ThANesu sagacchillo paragacchillo vA bhavatu gvesiybvo| ahavA bahugilANa - saMbhave imA vidhI - ahavA- saggAmauvassae sagacchillo paragacchillo ya do vi gilANA / puvvaM sagacchillo gadesiyavvo, pacchA paragacchillo / evaM savvaTTANesu puvvaM Asannatara gavesiyavvo / bitiyapadeNa asivAdikAraNehiM agavesaMto suddho / [bhA. 2968 ] asive omoyarie, rAyaTThe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, na gavesejjA ya bitiyapadaM / / [bhA. 2967 ] p mU. (644) je bhikkhU gilANaM socA ummaggaM vA paDipahaM vA gacchati, gacchaMtaM vA sAti0 // [mA. 2969] soUNa jo gilANaM, ummaggaM gacche paDipahaM vA vi / maggAo vA maggaM, saMkamatI ANamAdINi // dhU- ummaggA nAma aDavipaheNa gacchati / ahavA - apaMtheNa ceva, "paDiheNaM" ti jenAgato
Page #616
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA.2969] 129 teneva niyattati, tato vA paMthAto annaM pathaM sNkmti| so puNa kiM evaM kareti? ucyate-sociMteti jai tehiM divo gilANaveyAvaccaNaM kahi mito niddhammesu gaNijjIhAmi / aha karemi to me sakaJjavAghAto bhavati / evaM kareMtassa ANamAdiyA dosA, jaM ca so gilANo apaDijaggito pAvihiti tannipphaNNaM ca pacchittaM pAvati // tamhA dosapariharaNathaM[bhA.2970] soUNa vA gilANaM, paMthA gAme ya bhikkhvelaae| jati turiyaM nAgacchati, laggati gurue svityaarN|| ghU-gilANaM suNettApaMthevA gacchaMto, gAmavA paviTTho, bhikkhaM vA hiMDato, jati takhaNA ceva turiyaM gilANaMte nAgacchati to se cauguruM pacchittaM savitthAraM / / tamhA[bhA.2971] jaha bhamara-mahuyara-gaNA, nivataMti kusumitmbhivnsNdde| taha hoti nivatiyavvaM, gelaNNe ktitvjddhennN|| jaha bhamarA kusumite vanasaMDe vaNivataMti evaM dhammatarurakkhaMteNa veyAvacca'TThayAe nivatiyavvaM / sAhammiyachallaM kayaM / appA ya nijarAdAre nitotio bhavati / / tassa ime do dArA[bhA.2972] suddhe saDDI icchakAra asatta suhiya omANa luddhe y| anuyattaNA gilANe, cAlaNa saMkAmaNA duhto|| cU- "suddhe "tti asya vyAkhyA[bhA.2973] soUNa vA gilANaM, jo uvayAreNa Agao suddho| jo u uvehaM kuJjA, laggati gurue svityaare|| cU-uvacAse vidhI / uvacArametteNa vA jo Agato so suddho, na tasya prAyazcittaM / uvehaM puna kareMto caugurue savitthAre laggati / / "uvacAra "sya vyAkhyA[bhA.2974] uvacarati ko gilANaM, ahavA uvacAramettagaM eti| uvacarati va kajjatthI, pacchittaM vA visoheti // cU-jattha gilANo tattha gaMtUNaM pucchito ko tubha gilANaM "uvacarati" pddijaagrtiityrthH| ahavA-uvacarati pucchati-tujhaMkotinogilANa ityarthaH / ahavA-logopacAramAtreNA''gacchati - "uvacAro" bhnnnnti| ahavA-sAdhUNaM majjAtA cevajaM-"gilANassa vaTTiyavvaM" esa uvacAro bhaNNati / ahavA- kajjatthI uvacarati iti uvacAro, kiMci jJAnAdikaM tatsamIpAdIhatItyarthaH / ahavA - pacchittaM mA me bhavissati tti nirjarArtha esa upacAraH / idAni "sahiti dAraM - dhammasavAe gilANaM paDiyaraMto nijarAlAbhaM labhissAmi tti[bhA.2975] soUNa vA gilANaM, tUraMto Agato davadavassa / saMdisaha kiM karemI, kammi va aTTe niuMjAmi // cU-"turaMto" ti-zravaNAnaMtarameva tvaritaM tatkSaNAt davadavassa pratipanno zIghragatyA ityrthH| jattha gilANA tattha gaMtUNa gilANaM gilANapaDiyaragaM AyariyaM vA bhaNAti - saMdisaha, kiM karemi? kiM vA veyAvacaDhe appANaM NiuMjAmi-yojanAmItyarthaH / / 169
Page #617
--------------------------------------------------------------------------
________________ 130 nizItha-chedasUtram -2-10/644 [bhA.2976] paDiyarihAmi gilANaM, gelaNNe vAvaDANa vA kAhaM / titthAnusajjaNA khalu, bhattI ya kayA bhavati evN|| [bhA.2977] saMjogadiTThapADhI, uvaladdhA vA vidvvsNjogaa| satthaM va tena'hIyaM, vejo vA so parA aasii| cU-ahamanenAbhiprAyeNAyAtaH gilANaM paDiyarissAmi, gilANaveyAvacceNa vA vAvaDe je sAhU tesiM bhattapAna-vissAmaNAdiehiM veyAvacaM kAhAmi / evaM kareMtehiM titthANusajjaNA titthakarabhattI katA bhavati / / evaM tena bhaNite jati te pahuppaMti to bhaNaMti - ajjo ! vacca tumaM, agge pahuppAmo / nasotehiM nivvesabuddhInimvisiyabyo |ahtenphuppNti, kusalovAsoAgaMtugo, saMjogadiTThapADhI, vejasatthaM vA tenAdhItaM, puvAsameNa vA so vejo, to na visajjeti[bhA.2978]asthiya se jogavAhI, gelaNNa-tigicchaNAe so kuslo| sIse vAvArettA, teicchaMtena kAyavvaM / / ghU- aha tassa AgatuNo jogavAhI atyi, jati ya gelaNNatigicchaNAe so kusalo to sasisse vAvArettA iti * vAvAraNaM kula-gaNa-saMghappaoyaNe vAdakajJjapesaNe vasthapAduppAvaNe gilANakinne suttatyaporisippayANevAjojattha jogotaMtattha saNijoettAappaNA savvapayatteNa teicchaMkAyabvaM / / suttatthaporisIvAvAraNe imA vidhI[bhA.2979] dAUNaM vA gacchati, sIseNa va tehiM vA vi vaayaave| tatpa'nnatya va kAle, sohI ya samuddisati haTe // cU-appaNA suttatthaporisIo dAuM kAlavelAe gaMtu teicchaM karei / aha dUraMto sattaporisaM dAuM atthaporisIe sIse vAvArettA teiccha kareti / aha dUrataraM AsukArI vA paoyaNaM tAhe sIseNa do dAveti, appaNA tegicchaM kareti / aha appaNo sIso vAyaNAe asatto tAhe jesiM so gilANo tehiM vAyAvei / ubhayato vi vAyaMtassaasatI ya anAgADhajogassa jogo nikkhippai / ____ AgADhajogiNaMpuNa imA vidhI- "tattha'nasthava" ti-jatta so gilANo khete tattha vAkhette tthitaa| ahavA- "tattha"tti-sagaccheThitA annagacche vAThiyA AyarieNa bhaNiyA -jahAkAlaM sodhijaha, tAhe jattiyANi divasANi kAlo sodhito tattiyANi divasANi uddisaNakAlo ekkAdavaseNaM uddisati / "haDhe"tti gilANe paguNIbhUte jattiyANi divasANi pamAdo kAlaggahaNe kato, na vAsuddhoteuddesaNakAlA na uddisija'ti / annastha ThitA sesaMvidhi kappAga samIve savyaM kareMti / / annatya khette ThAyaMtANa imo vidhI[bhA.2980] niggamaNe caubhaMgo, addhA savve va naiti doNhaM pi| bhikkhavasadhI ya asatI, tassaNumae ThavenA u|| imo caubhaMgo - vatthavvA saMtharaMti, no AgaMtugA / no vatthavvA, AgaMtugA saMtharaMti / no vatthavvA, no AgaMtugA saMtharaMti / vatthavvA vi, AgaMtugA vi saMtharaMti / ettha paDhamabhaMge AgaMtugANa'ddhA jAvatiyA vA na saMtharaMti te niti / bitiyabhaMge vatthavvANa addhA jAvatiyA vA nsNthrNtiteniNti| tatiyabhaMge doNha viaddhA jAvatayAvAna saMtharaMtite niti|evN bhikkhavasahINa asati niggacchati / "tasse" tti-gilANassa je anumatA te gilANapaDiyaragA ThavijaMti, sesA
Page #618
--------------------------------------------------------------------------
________________ 131 uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 2981] nirgacchantItyarthaH // "sahi"tti gataM / idAni "icchAkAra"tti dAraM[bha.2981] abhaNito koi na icchati, patte therehiM ko uvaalNbho| diluto mahiMDDIe, savittharArovaNaM kujA // dhU- koi sAhU veyAvacce kusalo, so ya pareNa jati bhaNNati - ajjo ! ehi icchAkAreNa gilANaveyAvaccaM karehi, to kreti| mANittaNeNaM abhaNito na icchati kaauN| soya soccA gilANaM nAgato / kulagaNasaMghatherA ya je kAraNabhUtA kattha sAmAyArIo ussappaMti, kattha vA sIdaMti, paDijAgaraheuMhiMDaMtitetattha pttaa| tehiM so pucchitto-ajo! ussapaMtitenANadaMsaNacarittANi, asthi vA abbhAse keti sAdhaNo, tesiM vA virAbAhaM, gilANo vA te koti katya ti suto? so bhaNati - asthi io abbhAse / sAhU - jANasi tesiM vaTTamANI? jANAmi, asthi tesiM gilANo / therehiM uvAladdho - "tumaM tattha kiM na gto?|| [bhA.2982] bahuso pucchijjato, icchAkAraM na te mama kareMti / paDibhuMDaNA vi dukkhaM, dukkhaM ca salAhiMtu appA // cU-bahu vArA pucchijjeto bhaNAti-te mama icchAkAraM na kareMti / annaM ca ahaM anabmasthito gatotehiM "paDibhuDio"tti tehiM nisiTThopaDimuDiyassa mANasaMdukkhaM bhavati |dukkhN vApaDimuMDaNA sahijati, appAvi dukkhaM salAhijjati / jArisaM ahaM gilANaveyAvaccaM karemi erisaM anno na kareti to kimahaM aNabhatthi to gacchAmi / ettha therA mahiDDiya-diTuMtaM kareMti / "mahiDio" tti raayaa| egorAyA kattiyapuNNimAe marugANa dAnaM deti / ego yamarugo coddsvijaahaannpaargo| bhotiyAe bhaNito - tumaM savvamarugAhivo, vacca rAyasamIvaM, uttamaM te dAnaM dAhiti / so marugo bhaNAti-egaMrAyakibvisaMgehAmi, bIyaMaNAmaMtitogacchami, jatise pitipitAmahassaanuggaheNa paoyaNaM to me AgaMtuMnehIti, iha Thiyassa vA me daahiti| ___bhotitAe bhaNito-tassa asthi bahUmarugAtunjha sricchaaanugghkaarinno|jti appaNo te darNiNa kajaM to gaccha / jahA so marutoabbhatthamaM maggatA ihaloiyANa kAmabhogANa anAbhAgI jAo / evaM tuma piabbhatthaNaM maggaMto niJjarAlAbhassa cukkihisi / savityaraMca paritAvaNAdiyaM cauguruM ArovaNaM pAvihisi / evaM camaDheuM AuTTassa cauguruM pacchittaM deti // icchAkAra tti gataM / idAni "asate"tti dAraM / kula-na-saMgha-therehiM AgatehiM pucchito bhaNati[bhA.2983] kiM kAhAmi varAo, ahaM khu omANakArao hohaM / evaM tattha bhaNaMte, cAuNmAsA bhave gurugaa|| cU-logo jo savvahA asatto paMguvat savvassANukaMpanijho so "varAo" bhaNNati / so haM varAotattha gato kiM kAhAmi? navaramahaMtastha gatoomANakAraohohaM |evN bhaNaMtassa caugurugA savitthAra bhavaMti // so ya evaM bhaNaMto imaM bhaNNati[bhA.2984] uvvatta khela saMthAra jaggaNe pIsa bhANa dharaNe y| tassa paDijaggatANa va, paDilehetuM pi si astto|| cU-kiM tumaM gilANassa uvvattaNaMpikAuMasatto? khelamallagassa bhANapariTThavaNe, saMthAragabhuyaNa-baMdhaNa-paritAvaNe, rAojaggaNe, osahipIsaNe, sapANa-bhoyaNa-bhAyaNANa saMghaTTaNe, "tasse" For Pri
Page #619
--------------------------------------------------------------------------
________________ 132 nizItha-chedasUtram -2-10/644 ti gAlaNassa gilANa-paDijAgarANa vA uvarhi pipaDilehiuM tumaM asamattho? // "asamattha" iti dAraM gataM / idAni "suhie"tti dAraM[bhA.2985]suhiyAmo ttiya bhaNatI, acchaha vIsatthayA suhaM savve / evaM tattha bhaNaMte, pAyacchittaM bhave tivihaM / / cU-mAsakappavihAraTThiehiM suaM jahA - amugo'ttha gilANo | tattha ketI sAhU bhaNaMti - gilANapaDiyaragA vaccAmo / tatthege bhaNaMti - "suhiyAmo" tti amhe suhie, mA dukhie kareha / tubme vi sabve vIsatthA anubbiggA suhaM suheNa acchaha / kiM appANaM dukkhe nioeha, mA a yANuya coddasaricchA hoha / evaM bhaNaMtANa tividhaM pacchitteM / imaMjai evaM Ayario bhaNati - to cuguruuN| uvajjhAo bhaNati-to caulahuM / bhikkhussa maasguruN|| "omANe" ti dAraM[bhA.2986] bhattAti-saMkileso, avassa amhe vi tattha na traamo| kAhiMti kattiyANaM, tena ciya te ya addaNNA // ghU-tahevamAsakappar3hiyA gilANaM socA ege bhaNaMti-vaccAmo gilaannpddiyrgaa| anne tatya bhaNaMti -anne vi tattha gilANaM soccA paDiyaragA AgayA, tattha bhattAtisaMkileso mahaMto / amhe vitattha gatA, "avassaM" - nissaMdiddhaM "natarAmo" - na saMtharAma-ityarthaH / gilANa paDiyaraNaTTA AgatANavA kettiyANapAyaghoyaNa-abhaMgaNa-vissAmaNa-pAhuNNagaMvA kaahiti|tenNciy gilANeNa te bhaddaNNA viSAdIkRtA ityarthaH / / [bhA.2987] amhehi tahiM gaehi, omANaM uggamAtiNo dosaa| evaM tattha bhaNaMte, cAummAsA bhave gurugA // cU-gilANaTThayA bahusamAgame niymaaomNuggmdosaayttyevbhvNti| evaMbhaNatecaugurugA svitthaaraa||idaani "luddhe"tti dAraM[bhA.2988] amhe mo nijaraTTI, acchaha tubbhe vayaM se kaahaamo| asthiya abhAvitA ne, te viya nAhiMti kAUNaM // cU-mAsakappaTTitehiM suyaM jahA amugammi gAme amugAyariyassa gilANo asthi / jattha yaso gilANo taM khettaM vasahi-bhatta-pAna-thaMDillamAdiesu savvaguNesu uvaveyaM ramanijaM suhavihAraM jehiM suyaM te ciMteti-annahAtaM na sakketi pelliuM gilANalakkhaM mottuN| tAhe gilANalakkheNa gaMtu bhaNaMti - "amhe vi gilANaveyAvaccaThThayAe nijjaraTThI AgatA, taM tujhe acchaha, amhe gilANaveyAvaccaM kremo|aviyamhNabhaavitaa sehA, amhevi,tAveyAvaccaM kreNteduttuNteveyaavnnkaauNjaannihiti'| [bhA.2989] evaM gilANalakkheNa, saMThitA pAhuNa tti ukkosaM / pagaMtA camaDheMti, tesiM cArovaNA cauhA // cU-evaM gilANalakkheNaM ti gilANapaDiyaraNA kavaDeNa ThitA loge "pAhuNaga" tti kAuM deti, adeMtesu vi ukkosadavvaM maggaMti / evaM taM khettNcmti|cmddhie ya khette gilANapAuggaM na labbhati, tAhe tesiMcamaDhagANaMcavihA ArovaNA kajati-dabva-khetta-kAla-bhAvanipphaNNA / / tasthimA damvaniSphaNNA[bhA.2990] phAsugamaphAsuge vA, acitta-citte paritta'naMte ya / asineha-siNehagata, anahArAhAra lahugurugA ya / /
Page #620
--------------------------------------------------------------------------
________________ 133 uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 2991] ghU- khette camaDhaNadoseNa alabhaMtA gilANassa imaM gehaMti obhAsaNAe "iha phAsugaM esanijaMti" ti|sesaa kNtthaa| phAsuga-acitta-paritta-asineha-anAhArimeya caulahugA / etesiM paDipakkhe gurugA / eyaM davva-niSphaNNaM / imaM khetta-niSphanna / [bhA.2991] luddhassa'bhaMtarao, cAummAsA havaMti ugghaayaa| bahitA ya anugdhAtA, davvAlaMbhe pasajjaNatA // cU-ukkosadavvalobheNa khettaM camaDhettA gilANapAoggaM khettabmaMtare alabhaMtANa caulahugA, aMto alabbhamAme bahi maggaMtA na labbhaMti caugurugA / davvAlaMbhe pasajjaNa tti asya vyAkhyA - aMto gilANapAugge davve alabhaMte bahi khette pasaJjaNA pacchittaM // [bhA.2992] khettA joyaNavuDDI, addhA duguNeNa jAva bttiisaa| gurugA ya chacca lahuguru, chedo mUlaM taha dugaM ca / / ghU-khettabahi addhajoyaNAto Aneti cauguruM / bahiM joyaNAto Aneti challahuM / dujoyaNA phuI (i] cujoynnaaochedo|atthtthjoynnaaomuulN |solsjoynnaaoannvtthtthaa / battIsajoyaNAo pAraMciyaM / / ahavA - davvAlAbhe pasajjaNA / pacchittaM imaM[bhA.2993]aMto bahiM na labbhati, ThavaNA phaasug-mht-mucch-kicch-kaalge| cattAri chacca lahuguru, chedo mUlaM taha dugaM ca // cU-aMto bAhiM vAgilANapAugge alabmaMtetAhe phAsuyaM pariyAsaMtiGka |aphaasuyNpriyaasNti kA / tAhe so gilANo tena pAriyAsiyasatteNa anAgADhaM paritAviJjati Gka / gADhaM paritAvijjati kaa| maMhataggahaNeNadukkhAdukkhe phrI mucchAmucche ma / kicchapAme chedo| kicchussAse mUlaM / samohate aNavaTTho / kAlagate carimaM / gataM khetta-pacchittaM / idAniM kAlaniSphaNNaM[bhA.2994] paDhamaM rAiM ThaveMte, gurugA bitiyAti-sattahiM carimaM / paritAvaNAti bhAve, appattiya kUvaNAdIyA / / cU- paDhamarAtIe pariyAseMtassa kA / bitiyarAtIe ko / taiyarAtIe phrama / cauttharAtIe chedo / paMcamIe mUlaM |chtttthiie navamaM / sattamIe carimaM / gataM kAlapacchittaM / idAni bhAvapacchittaM - "paritAvaNAti" gAhApacchaddhaM asya vyAkhyA[bhA.2995]aMto bahiM na labbhati, pritaavnn-mht-mucch-kicch-kaalgte| cattAri chacca lahu guru, cedo mUlaM taha dugaM ca // cU-vyAkhyA pUrvavat |apttiyN kretingk| kUvati-AdiggahaNeNaM anAho haMti bhaNejjA, na deti vA me, uddAhaM vA karejaha, kA / / evaM AhAre bhaNiyaM / idAni uvadhIe aticamaDhie khete saMthArage albhte| [bhA.2996]aMto bahiM na labbhati, saMthAraga-mahata-muccha-kiccha-kAlagate / _ cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca . / cU- pUrvavat / / luddhe tti gata / idAni "anuyattaNe" ti dAraM[bhA.2997] anuattaNA gilANe, davaTThA khalu tahava vejjtttthaa| asatIte annatto, AneuM dohi vI karaNaM //
Page #621
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 nizItha-chedasUtram -2-10/644 ghU-"davvaTTha"ti dravyArthena gilANo anuyattijjati patthadavvaM uppAyaM tehiM dvvaannuattnnaa| "vejahitti vejjassa aTTamuppAeMtehiM veJjamaNuyattaMtehiM ya gilANo anuyattito bhavati / saggAme asati davvavejANa do viannatto gilANassa kiriyA kAyavvA / / ahavA- davvANuyattaNA imA - [bhA.2998] jAyaMte tu apatthaM, bhaNaMti jAyAyo taM na labbhati ne| viniyaTTaNA akAle, jA vela na veti tuna demo|| cU- jai gilANo apatthadavvaM maggati to bhaNNaMti - amhe jAyAmo taM na labmati / evaM bhaNaMtehiM anuvattito bhvti| tassaggato vA uggAheuMgacchaMtiatarA niyttuNti| tassaggato ullAvaM kareMti- "naladdhaM / ne" akAle vA jAiyaM ti jeNa na labmati, akAle vA jAyaMte gilANe bhaNaMti - jAva velA bhavati tAva udikkhAhi, tAhe Anettu dAhAmo, na bhaNaMti-na demo ti / / khettao[mA.2999] tattheva annagAme, vutthaMtara'saMtharaMta jynnaae| asaMtharanesaNamAdI, channaM kaDajogi giiytthe| ghU-"tattheva"tti tasminneva gAme yatra sthitA te|| asya vyAkhyA[bhA.3000] paDilehaporisIo, vi akAuMmaggaNA tu sggaame| khettaMto taddivasaM, asati vinAse va tattha vse|| ghU-jai sulabha davvaM to paDilehaNiyaM, suttaM atthaM porisiM ca kAuM maggati, evaM asai atyaM hArviti, evaM pi asai suttaM hArviti, evaM asai dullabhe ya davve paDilehaNa suttatyaporisIo vi akAuMsaggAme anobhaTTha mggNti-utpaadyNtiityrthH| "annaggAmi"ttiasya vyaakhyaa|pcchddh| skosjoynnkhettssNtoanngaampddidinnNannobhtttthuppaadeti| ettha visuttattha-porisI parihAvaNa daTThavvA |asti anobhaTTassa saggAmaparaggAmesu khettaMto bhaTTa uppaaeNti| taddivasaM saggAme paraggAme sakhete asati[bhA.3001] khettabahitA va ANe, visohikoDiM va'ticchito kaaddhe| ___ patidinamalabbhamANe, kammaM samaticchito Thavae / / cU-khettavahiyA vi taddivasaM anobhaTTa asati obhaTTa visuddhaM ANeyavbaM / "vutthaMtaraM"ti asya padasya vyAkhyA-"vinAse ca tattha va" / sakhettabahitA jato Anijati, jati taM dUrataraM, khIrAdi vA taM vinAsi davvaM, pacUsagatehiM uccauNhe na labbhati, vinassati vA, tAhe avaraNhe gatA tattave vutthA sUrodayavelAe ghettuM bitiyadiNe avinaTTha ANeti / ahavA - dUratare avinAsi davvaM, "vutthaMtaraM" tiaMtaravutthA AnayantItyarthaH / esA savvA vihI esanijeNa bhaNiyA / "asaMtharate jayaNAe"tti jati evaM gilANaM paDucca esanijeNa na saMdharaMti to gilANassa sakhete saggAme paNagahANIe taddiNaM uppAeMti, sakhette paraggAme ya paNagaparihANI taddiNaM uppAeMti / tattha vi asatIe khettabahiyA vipaNagaparihANIe taddivasaM uppaaeti| evaMjAhepacchittAnulomeNa kItAdivisodhikoDI aticchitotAhejati gihatthehiM saMjayaTThAe parivAsiyaM dahimAdi,jatiyataMgilANassapatthaM tosaggAmAtoANeti / asatisaggAmeparaggAmAto khettabahiyAto ya neti taddivasaM / evaM jAhe pacchattAnulomeNa avisohiM pattA tAhe cauguruesu
Page #622
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3001] 135 viappabahuttaM nAuM tAhe anneNa kaddAveti, sayaM vA kaDeti / esA gilANaM pahuca jayaNA bhnniyaa| "asaMtharaMtesaNamAdi" tti jaigilANaThThAe vAvaDANaM parakkhettaM vA vayaMtANaM appaNo hiMDatANaM gilANapaDiyaragANa asaMtharaM bhavati to te vi esaNamAdi paNagaparihANijayaNAe appaNo gehaMti / evaM jAhe gilANaM paDDuca AdhAkammaM pi "samaicchitto" pratidinaM na labhatItyarthaH / ___ tAhe "channaM kaDajogI gIyattha"tti asya vyAkhyA- "Thavae"tti / suddhamavisuddhaM vA gilANapAuggaM davyaM paDidiNaM alabbhaMtaM uppAetuM dhayAdiyaM ThavayaMti paryuvAsayaMtItyarthaH, taM ca channapadese kaDajogI gIyattho vA Thaveti / zrutArthaparyuccAraNAsamarthaH kRtayogI / yastu zrutArthapratyuccAraNasamarthaH / sa gItArthaH jaMtaM pariyAsijjati taM puNa kerise ThANe ThaviJjati / [bhA.3002] uvvaragassa tu asatI, cilimili ubhayaMcataMjaha na paase| tassa'sati purANAtisu, ThaveMti tddivspddilehaa|| cU-taM puNa annammi gehovvarae Thavijjati, asati uvvarayassa tattheva vasahIe aparibhoge koNe kaDagacilimilIhiM AvarettA ThaviJjati jahA "ubhayaM na passati"tti gilANo agIyattho y| gilANo abbhavahareja, agIyANaM appaccayo bhavati, tamhA appasAgArie Thavejja / "tassa" tti aparibhogaTThANassa asati purANaghare Thavati, AdisaddAto bhAviyasaDaghare vA, taddivasaM ca ubhayakAlaM paDilehA kaJjati / / [bhA.3003] phAsugamaphAsugeNa ya, sacitta itare paritta'naMte ya / AhAra taddinetara, sineha itareNa vA krnnN|| cU-ahavA - "dohiM vi"tti saggAmaparaggAmAto ANeuM kAyav / ahavA - phAsugeNa vA aphAsugeNa vA sacitteNa vA acitteNa vA parittAdiesu / / gilANAnuattaNA gatA / idAni vejAnuattaNA / so gilANo bhaNejja[bhA.3004] vejaM na ceva pucchaha, jANaMtA tassa veMti uvadesA / DakkapilaggAtiesuya, ajANagA pucchae vejaM / / ghU-tatya jati saMjayA ceva tigicchaM kareMti tAhe bhaNaMti - amhehiM pucchito vejo, "tassa" tti vejjassa uvadeseNa karemo / sappaDakke piDagaM gaMDaM AdisaddAto sItaligA duTThavAto-tesu eseva vidhI / savvesu ajANagA vejjaM pucchaMti / / sIso pucchati[bhA.3005] kiha uppanno gilANo, aTThamauNhodagAtiyA vudI / kiMci buhabhAgamaddhe, ome juttaM pariharaMto / / cU-bahuvihAroAtaMkA jehiM gilANo uppjti|ahvaa-kypytte vidIhagelaNNaM uppajjaM, jato bhaNati - aTThamauNhodagAdigA vuDDI / / [bhA.3006] jAva na mukko tAva'nasanaM tu asahussa aTTha chaTuM vA / mukke vi abhattaTTho, nAUNa ruyaM tujaMjoggaM / / ghU-viseseNAsajhe roge ajiNNajaragAdige jAva na munnati tAva abbhattaTuM kareti, mukko va uvariM abhattaI kareti evaM sahussa / jo puNa asahU jahanneNa aTThamaM chaTuM vA kareti, roga vA nAuM - viseseNa rogassa jaM patthaM taM kIreti, jahA vAyussa ghatAdipANaM, avabheyage vA dhayapUrabhakkhaNaM /
Page #623
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/644 "uNhodagAdiyAbuddatti" asahurogeNa amukkojatA pAreti tadA imo kamo-usiNodae kUrasisthA nicchubmiuM IsiM maleu pAreti / evaM sattadiNe "kiM ci" tti usiNodage mahurollaNaM thovaM chumati tena udageNa paareti| __ eeNa vi sattadine "bahu" tti tatiyasattage kiM ci mattAto bahuyaraM mahurollaNaM usiNodage chubbhati / etena vi sattagaM / "bhAge"tti tibhAgo madhurollaNassa do bhAgA usiNodage, etena vi sattagaM / "addhaM" tti addhaM mahurollaNassa addhaM usiNodagasta / etena visttgN| tato paraM tibhAgo usiNodagassa mahurollaNassa do bhAgA / evaM pisttgN|ttouunnotibhaago usiNodagassa samahigA do bhAgA mahurollaNassa / evaM pi sattagaM / tato kiMci-mettaM usiNodagaM sesaM mahurollaNaM / evaM pi sattagaM | tato etena kameNa mahurollaNaM aMbakusaNeNa bhiNdti| evaM kIramANe jai paguNo to laTTha / / [bhA.3007] evaM pi kIramANe, vejaM pucchaMta'ThAyamANe vaa| vejjANaM aTThayaMte, aniTiiDDi aniDDitare / / cU-evaM pi kIramANA "aThAyamANe"tti rogeanuvasaMteroge vejaM pucchati / te ya aTTha vejjA bhavaMti tesiMca do niyamA aniDDI, iyare sesA cha, te ya iDDI aniDDI vA bhavaMti // ime te aTTha vejA[bhA.3008] saMviggAsaMvigge, liMgI taha sAvae ahAbhadde / anabhiggahamiccheyara, aTThamae annatitthI y| [mA.3009] saMviggamasaMvigge, dihratye liMgi sAvate saNNI / assaNNi iDDigatirAgatI ya kusaleNa teicchN| cU-saMviggo, asaMviggo, liMgattho, gahIyANuvvao sAvago, avirayasammaddiTTI saNNI / asaNNiggahaNAto tao-dhettavvA-anabhiggahiyamiccho, abhiggahiyamiccho, annatitthI ya / dityaggahaNAtogIyastho ghito| estha saviggahIyasthehiM caubhaMgokAyabvo-puvvaM paDhamabhaMgilleNa kAraveyavvaM / asati bitieNa, tassa asati tatiyabhaMgeNa, tassAsati carimeNa / tassa'sati liMgamAdisu chasu kameNa iDDIsu aniDDIsu vA savvesu kusalesu / esa vidhI iTTI-aniDDIsu dosu vi kusalesu anihiNA kAraveyavvaM, na iDDImaMtena / duHpravezAdidopatvAt / egadubahuataraM kusaleNa teicchaM kAravejA, pacchA akusaleNa / esA ceva gatirAgatI jhaabhihiyvihaannaato|| [bhA.3010]voccatthe caulahuyA, agIyatthe cauro maas'nugghaayaa| cauro ya anugghAyA, akusalakusaleNa karaNaM tu // cU-saMviggaM gIyatthaM mottuM asaMviggeNa gIyatyeNa kAraveti evamAdi voccatte caulahugA / gIyatyaM kusalaM mottuNagiiytyennakuslennkaarveticugurugaa| kusalaM mottuMakusaleNa kAraveti ettha vi caugurugA ceva / vejasamIve gacchato imA vidhI[bhA.3011] coyagapucchA gamaNe pamANa uvakaraNa sauNa vAvAre / ___ saMgAro ya gihINaM, uvaeso ceva tulanA y|| [bhA.3012] pAhuDiya tti ya ege,naNeyavyo gilANa to u vejagharaM / __ evaM tattha bhaNaMte, cAummAsA bhave gurugaa||
Page #624
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 644, [bhA. 3012] ghU-0 codago pucchati - "kiM gilANo vejasagAsaM nijjaDa, aha vejjo ceva gilANasamIvaM Anijjau ?" evaM pucchio Ayariyadesigo bhaNati "samIvaM vejje AnijjaMte pAhuDiyadoso bhavati, tamhA - gilANo ceva vejjadharaM nijjau" / Ayario bhaNati evaM bhaNaMtassa caiva caugurugA bhavaMti // * - [ bhA. 3013] liMgatthamAdiyANaM, chaNhaM vejjANa nijjato mUlaM / saMviggamasaMvigge, uvassaggaM ceva ANejjA / / 137 cU-liMgattho sAvagoM sanni anabhiggahiyamiccho ya abhiggahiyamiccho ya annatitthio ya esi chaNhaM pi hiM gacchau gilANaM ghettuM no uvassayaM ete AnijJjaMti / adhikaraNadoSabhayAt / saMviggo asaMviggo ya ete do vi uvassayaM ceva AnijaMti // codago bhaNati - 'pAhuDiya'' tti asya vyAkhyA [bhA. 3014] raha-hatthi jANa turage, amuraMgAdIhi eMte kAyavaho / AyamaNa-maTTi - udae, kurukuya saghare tu parajoge || 1 cU-hatthituragAdigameva jANaM / ahavA - rahAdigaM savvaM jANaM bhaNNati / ahavA - sivigAdigaM jANaM bhaNNati, anuraMgA gaDDI, evaM AgacchaMte puDhadikAyavadho bhavati / vejjreNa ya parAmusie, gaMDAdiphAlaNe vA kate AyamaMtassa maTTiya-udagassa ya kurukuyakaraNa vadho bhavati / saghare puNa date parajaggAto nAdhikaraNaM bhavatItyarthaH // AcAryAha [bhA. 3015]vAtAtavaparitAvaNa, maya mucchA suNNa kiM susANakuDI / savve va ya pAhuDiyA, uvassae phAsugA sA tu // cU- gilANo vejagharaM nijjato vAtena AyaveNa ya paritAvijjati, logo ya pucchati - " kiM esa mato niJjati" / "suNNa'' tti aMtarA nijjUMto mato, vejjreNa ya uggANite muhe mato diTTho bhaNati "kiM majjha gharaM susANakuDI, jeNa mataM ANeha" / tato vejjo sacelo pahAejja, savvammiya phalihae chagaNapANiyaM dejja / he codaga / gilANe nijjaMte samatiregA savveva pAhuDiyA / uvassae puNa phAsueNa kareja || "codagapuccha" tti dAraM [bhA. 3016] uggahadhAraNakusale, dakkhe pariNAmie ya piyadhamme / kANNUsa tassA bhae ya pesejjA | cU-vejjovaMdesauggahaNasamatyo, avissaraNeNa dhAraNAsamattho, lihaNadavvabhAgaTThAvaNeya kuMzalo, zIghra karaNatavAt dakSo, avavAdasaddahaNAto pariNAmago, nirmidhyakaraNatvAt dharmapriyo, bejjasamIvapavese kAlaNNU, dezagrahaNAt riktakSaNaH, kSetre - AsannaM vA parigRhyate taM detaM jAnAtIti desannU / erisA gilANassa ya anumatA te vjasamIvaM pesejjA | ahavA - "tasse" ti vejassa je anumatA te vejjasamIve pesejja / vaidyasya yaiH sArdhana vigrahaH lokayAtrA ityarthaH // [bhA. 3017] eyaguNaviSyamukke, pesaMtassa cauro anugdhAyA / gItatthehi ya gamaNaM, gurugA ya imehiM ThANehiM // dhU- eyaguNavipyamukke Ayario jati pesati to cauguruM pacchittaM, te ya gIyatve peseja || idAnaM " pamANe " tti dAraM
Page #625
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 nizItha-chedasUtram -2-10/644 [bhA.3018] ekaM dugaMcaukkaM, daMDo dUA taheva niihaarii| khaiNhe nIle maliNe, col-ry-nnisejj-muhpottii|| cU- ego daMDo, do jamadUo, cauro NIhArI / eyapamANe pasaveMtassa cauguru / idAni "uvakaraNe"tti dAraM-kiNhovakaraNA jati gacchaMti NIleNa vA maliNeNavA / kiM ca taM uvakaraNaM - colapaTTe rayaharaNaM nisejA muhapottiyA ya, ettha niryogopakaraNamaline catugurumityarthaH, tasmAt zuddhaM zuklaM gRhItavyaM / / idAni "sauNe"tti dAraM[bhA.3019( mailakucele abbhaMgiellae sANu khuja vaDabhe y| kAsAyavatthakuccaM-dharA ya kajjaM na sAheti / / cU-"sANe" tti maMdapAdI zuklapAdo vA / kujaM vA sarIraM asya uddhalitA sasarakkhA - ete niggamapavesesu diTThA kajaM na sAhati / / ime sAhati[bhA.3020] naMdItUraM puNNassa daMsaNaM sNkh-pddh-sddoy| bhiMgAra vattha cAmara, evamAdI pasatthAI / / ghU- naMdImukhassa mauMdAdItUrassa, bahu AujjasamuddAto vA tUraM bhaNNati, saMkhassa paDahassa ya saddasavaNa pasatyaM, puNNakalasassa bhiMgArassa chattassa ya cAmarANa ya, AdisaddAto sIhAsaNassa dadhimAdiyANa yadarisaNaM pasatyaM / / [bhA.3021] AvaDaNamAdiesu, cauro mAsA hvNt'nugdhaayaa| evaM tA vacaMte, patte ya ime bhave dosA / / ghU-uMbaramAdI sireNa ghaTTeti tti AvaDaNaM bhaNNati | AdisaddAto paDati vA pakkhalati vA annena vA rakkhamAdie ghetuM akkaMcito kahiM vA vacasi tti pucchio chIyaM vA amaNunnasadasavaNaM evamAdiesujai gacchati to cauguruMpacchittaM / esa tAva aMtarAvacaMtassa vihI bhaNito / veja gharaM patena ime dosA pariharatabvA ||idaani "vAvAre"tti dAram[bhA.3022]sADa'bbhaMgaNa uvvalaNa, loyachArukkaraDe ya chiMda bhiNdNte| suha AsaNa rogavihI, uvadeso vA vi AgamaNaM / / cU-egasADo vejo appasatthona pucchijjati, tellAdiNA abbhaMgito, kakkAdiNA uvvavalito loyakaraNe vA addhakammijjito, chAraMgArakeyArAdINa vA uvari Thito, dArumAdivA kiMcichiMdati, khurappa gAdiNA vA kassa ti dUsiyabhaMgaM chiMdati, ghaDakamalAuM vA kassa ti bhiMdati sirovehaM thaa| erisesu appasattha jogesuna pucchijjati 1 gilANassa vA jati kiM ci chidiyavaM bhiMdiyavvaM vA to pucchijjati / imeriso pucchiyavyo-suhAsaNattho rogavidhI-vejasatthaM vA paDhaMto pucchijjati / soya vejje pucchito saMto gilANoktyaM sou uvadesaM vA deti Agacchati vA gilANasamIvaM / / idAni "siMgAre"tti dAraM[bhA.3023] pacchAkaDe ya saNNI, saNa'dhAbhaddadANasaDDhe ya / ___ micchAdiTThI saMbaMdhie ya paritithie cev|| cU- purA pacchAkaDo, gihIyANuvvato sAvago saNNa, daMsaNasaMpanno avirato sammaddiTTI, daMsaNavirahitoarahaMtesutassAsaNe sAdhUubhayabhaddasIloahAbhaddo bhaNNati, dAnaprati saDDI gRhasthaH, ___
Page #626
--------------------------------------------------------------------------
________________ 139 uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3023] sAkyAdisAsanaM pratipatro mithyASTi, svajanaH saMbaMdhI, sarakkhAdiliMgaTTitA paratitthiyo / ca saddo samuccae / evasaddo purisAbhAve isthi-napuMsesuM daTTabbo / esiM siMgAro kajjati - jAhe vejo Anijati giNaTThA / tubbhe tattha sannihitA hoha, jaM so bhaNati taM tubbhe savvaM paDivajaha / / vejasamIvaM paTTavitA je te vejassa imaM kahiti[bhA.3024] vAhi-nidANa-vikAre, desaM kAlaM vayaM ca dhAuMca / AhAra aggi dhiti bala, samuiM vA tassa sAhati // cU-jarAdigo vAhI, nidAnaM rogutyANakAraNaM, pravardhamAnarogavizeSo vigAraH / sa gilANo samugammi jAto, vasaMtAi kei kAle jAto, rogusthANakAlaM vA se kaheMti, imo se yauvanAdiko vayaH, vAtAdiyANayadhAtUNaimose ukkaDo, AhAre appabhogo ci kaheMti, sAmarthya astinAstIti, dhRtibalaM samuccayabhAvaH / eyaMsavvaM vejassa kaheMti / idAni "uvadese" tti dAraM-savvaM souM vejo sagihattho ceva davvAdiyaM uvadesaM dena[bhA.3025] kalamoyaNo ya khIraM, sasakkaraM tUliyAdiyA davve / bhUmigharaTTaga khette, kAle amugIi velaae|| cU-dabbaokalamasAliodaNo, khIraMcakhaMDasakkarAcitaM, sassadehaattharaNaMtUlI |aadisddaato palaMko, pAuraNaM rallagAdi / khettao bhUmighare vA / kAlato paDhamapaharAdiesu deha / / [bhA.3026]icchAnulomabhAve, na ya tassa'hiyA'havA jahiM visayA / ahavA khittAdIsU, paDilomA jA jahiM kiriyA / / cU-bhAvao jaM se icchao anulomaM taM se deha, adhvA - na ya tassa'hiyA jahiM visayA pratilomamityarthaH / ahavA - dittacittassa avamAno kajjati, khittacittassa avamAno kaJjati, jakkhAiTThassa vi anulomaM paDilomaM vA kajjati, jAva jammi roge prasAdhitA kiriyA sA tattha kajati ||ahvaa- tassa gilANassa saNNAyago koi bhaNejja[bhA.3027] niyaehiM osahehi ya, koi bhaNejA karemahaM kiriyaM / tassappaNo ya thAma, nAuM bhAvaM ca anumaNNe // ghU-appanijehiM osahagaNehiM karemi kiriyaM kAravemi vA, visajaha meva gihaM / evaM bhaNie kiM kAyavvaM? "tasse"ttigihatthassa bhAvaMnAuMjai unnikkhamaNAbhippAeNakaretito navisajeti, dhammaheuM kareMtassa anuNNavati, gilANassa vA appaNa jai DhobhAvoto anunnaveti, iharahA no|| ahavA-veJjo bhaNejja[bhA.3028] jArisayaM gelaNNaM, jA ya avasthA tu vaTTae tassa / addaNa na sakkA, vottuMtogacchimo tattha // cU-jArisaMtubbhehiM gelaNNamakkhAyaM, jArisA ya tassa vaTTamANI avasthA kahitA, erisAe gilANaM adaLUNa na sakketi kiritovedeso dAuM, kiriyaM va kAuM, to haM tattheva vaccAmi // idAna "tulaNe" ti? dAraM / sagihaTTiyassa gilANasamIvAgayassa vA uvadesa deMtassa vejjassa[bhA.3029] apaDihaNaMtA souM, kayajogA'laMbhe tassa ki demo? jaha vibhavA teicchA, jA lAbho tAva jUhaM ti / /
Page #627
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140 nizItha-chedasUtram -2- 10/644 cU- davvAdiyaM vebruvadesaM samaggamappaDihaNaMtA souM appANaM tuleti kimeyaM labhissAmo na veti? jati dhuvo lAbho asthi to na bhaNaMti kiM ci|ahvaa-sNkite bhaNaMti-jati kate jogena labhA moto kiM demo? vejjasasthe yajaha vibhAvAteicchAbhaNitAsApavAdetyarthaH,evaM tAva usAreti jAva jammidabve dhuvo lAbho bhvissti|jhnnennNjaavkodvodnno, jUhaMca kaaNjikmityrthH| taMDulodaga mudagaraso vA jUhaM bhaNNati / / vejJAgamaNe vejassa gilANassa ya kitikammakaraNe imA vidhI[bhA.3030] ego saMghADo vA, puvvaM gaMtUNuvassayammi kre| liMpaNa-sammajaNayaM, gilANajoggaMca ANeti // [bhA.3031] vijassa ya puSphAdI, viraittA AsaNe ya donni tahiM / vAittA ya gilANaM, pagAse Thavaittu acchaMti / / [bhA.3032] abbhuTThANe Asana, dAvaNa-bhatte bhatI ya aahaare| gilANassa AhAre, neyavyo AnupubbIe / [bhA.3033] abbhuTThANe gurugA, tattha vi ANAdiyA bhave dosA / micchattaM rAyamAdI, virAhaNA kula-gaNe saMghe / / cU-Ayario jati vejjassa Agacchato abbhuTThANaM deti to caugurugA ANAdiyA dosA / rAyA rAyaamaco vA coppagasamIvAto souM sayaM vA daTuM "Ayario vejassa abbhuhito" tti, "amhaMgavyeNaabbhuTThANaMna deti, amhaM bhincassa nIyatarassayaabbhuTThANaMdeti, aho|" "duTTadhamaM" micchattaM gacche, paduTTho vA kula-gaNa-saMghassa patthAraM karejja / / [bhA.3034] aNabhuTThANe gurugA, tattha vi ANAdiNo bhave dosaa| nicchattaM so vi anno, gilANamAdI viraahnnyaa| cU-jai Ayario vejjassa abbhuTThANaM na deti tocaugurugA,ANAdiNo ya dosA / sayaM vejjo anno vA "aho tavassiNo vi gavvamubahaMti"tti micchattaM gcche| ahavA-paduTTho gilANassa no kiriyaM kuJjA, gilANassa vA appayogaM karejja, evaM gilANavirAhaNA, AdisaddAto rAyavallabho gilANaM pi vedha-vadhAdiehi virAhejja / / jamhA ete dosA tamhA[bhA.3035] gIyatye ANayaNaM, puvvaM uhiMtu hoti abhilAvo / gilANassa dAyaNaM, sohaNaMca cuNNAigaMdhe ya / / cU-giyatthehiM vejo puvyuttavihANeNaANeyavyo jayA ya Agacchati tadA tiNhaM ego, paMcaNhaM dojanA AgaMtu aggato guruNo kaheMti - "vejo aagcchi"tti| tAhe guravo do AsaNe ThAti, Ayario caMkamaNalakkheNa puvvuTTito acchati / gIyatthehiM ya kaheyavvaM - esa vejjo Agato tti / guruNA ya pubuTTieNa so puvvaM aNAlavaMto vi Alaveyavyo / puvvaNNatthe AsaNe uvanimaMteyavvo, tato Ayario vejo ya AsaNesu uvavisaMti / "abbhuTThANa Asane tti gtN| idAna "vAyaNe"tti dAraM-gilANassa jati kiMci sarIre uvakaraNaM vA asuiM taM puvvameva dhoveyavvaM, khelamallago kAiyasaNNAsAdhIya avaneyavyo, bhUmI uvaliMpiyavvA / tahA vi dugaMdhe paDavAsamAdi cuNNAgaM dhuvaNeyavvA / evaM gilANo sutIkato sukkilavAsapAuo darisijati /
Page #628
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM- 644, [bhA. 3035] 141 jati kiM gaMDoti phADeyavvaM, tamhi phAlie usiNodagAdiphAsuaM hatthavovaNaM dijjati, anicche va pacchAkaDAdiyA maTTiyA udagaM yacchaMti, gaMdhapupphavuNNaM taMbolAdiyaM ca se payacchaMti / idAnaM " bhatte bhatI ya AhAre" tti pacchaddhassa imaM vakkhANaM / vejjo bhaNati - [bhA. 3036 ] caupAdA teicchA, ko bhejjAi dAhitI tubbhaM / tahiyaM puvvA pattA, bhaNati pacchAkaDA damhe // cU- cauppAdA teiccA bhavati / gilANo, paDiyaragA, vejjo, bhesajANi ya / tuma ko bheja payacchihiti tti / tattha paccha kaDAdi puvvaM saMgAradinnaM pattA bhAMti - amhe savvaM dAhAmo // [bhA.3037] koyI majjaNaga vihI, sayaNaM AhAra uvahi kevaDie / gIyatthehi ya jayaNA, ajayaNa gurugA ya ANAdI || cU- koi vejo bhaNejja - "majjaNaM" - NhANaM, vidhI vibhaveNa snAtunicchati ityarthaH / sayaNaM pallaMkAdiyaM, AhAramukkosaM, uvahiM tUlittamAdI, "kevaDiyaM" ti - kevagA / evaM gilANassa majjhaM vA ko dAhiti ? evaM savvaM pacchAkaDAdiehiM abbhuvagaMtavavaM / pacchAkaDANa ya abhAve gIyatthehiM ya jayaNAe abbhuvagaMtavvaM / jati ajayaNAe abbhuvagacchaMti paDisehiMti vA to caugurugA, ANAdiyA ya dosA bhavaMti / etesu majjaNAdisu dijjaMtesu adijjaMtesu vA bhaddo kiriyaM kareti ceva, jo puNa abhaddo so saMbuddhe avvagate nikkAiyataraM kareti / / [bhA. 3038] eyarasa nAma dAhiha, ko majjaNagAi dAhitI majjhaM / te ceva NaM bhaNaMti, jaM icchasi taM vayaM savvaM // cU- eyaraseti gilANassa majjaNAdi savvaM tubhe dAhiha, majjhaM puNa ko dAhiti ? evaM bhaNito ceva pacchakaDAdi bhAMti - jaM jaM icchasi taM taM savvaM amhe dAhAmo // [bhA. 3039] jaM ettha savva amhe, paDisehe guruga dosa ANAdI / pacchAkaDA ya asatI, paDisehe guruga ANAdI // cU- je te puvvapacchAkaDAdiyA pannavitA tehiM evaM bhaNito - "jaM ettha gilANassa tujjha dAyavvaM taM savvaM amhe dAhAmo, " evaM bhaNite jo te adikaraNabhayA paDisedheMti tassa caugurugA, ANAdiNoya dosA / pacchAkaDAdiyANa vA asatIe jo cejjaM paDiseheti tassa vi ete eva caugurugA ANAdiyAya dosA bhavaMti // [ bhA. 3040 ] juttaM sayaM na dAuM, anne deMte va NaM nivAreMti / na kareja gilANassA, avappayogaM ca se dejjA | cU- vejjo te paDisehijjaMte souM bhaNati aparigrahatvAt sAdhUnA yuktaM yujyate adAnaM / jaM puNa anne vi dete nivAreti, tena paTuTTho ya gilANakiriyaM na karejja, avappayogaMkareja, tasmAdanyAnna nivAriyedityarthaH // " gIyatthehi" ya jayaNAe tti asya vyAkhyA [bhA. 3041] dAhAmo tti va gurugA, tattha vi ANAdiNo bhave dosA / saMkA va sUyaehi, hiyaNaTTe tenae vA vi // cUpacchAkaDAdiyANa asati jati sAhU bhaNAti-avassaMte bhattaM dAhAmo to caugurugA ANAdiyA dosA | ahavA ime dosA / ete ahirannA kato dAhiMti, annena vihite so saMkijjati,
Page #629
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 nizItha-chedasUtram -2- 10/644 naDhe vA daviNajAte etena gahiyaM ti saMkiJjati, tenago vA esa tti saMkijjati, sUyagehiM vA rAule sUijjati-asthi se daviNajAyaM tijeNa vejjassa deMti tti / / [bhA.3042] paDisehe'jayaNAe, dosA jayaNA imehi ThANehiM / bhikkaNa iTTI bitiyaM, rahite jaM bhaNihisI juttaM // cU-pacchAkaDAdiyANa asatijaivecaM ajayaNAe paDiseheti-"neti bhattiM bhattaM vA" dosA tocaugurugA, ANAdiyA dosA, tamhAjayaNA kAyavvA |imehiN ThANehiM bhikkhANiyaMkAuMdAhAmo - iDDiNe vi nikkhamaMte jaM khitaM taM ghettuM dAhAmo, bitiyapadeNa vA kAraNajAte gahioddhariyaM dAhAmo, "rahie" ti pacchAkaDAdiehiM rahie evaM bhaNaMti - jaM tuma bhaNIhisi taM jahAsattIe savvaM dAhAmo, jamhaM juttaM ta kAhAmo, evaM sAhAraNaM ThaveMti / / kayAti so vejo evaM bhaNeja[bhA.3043] ahiranna gaccha bhagavaM, sakkhI ThAveha deMti je pauNaM / dhaMtaM piduddhakaMkhI, na lahai duddhaM a-gheNU te // cU-iha sAkSI pratibhUvA gRhyate (gha) vaMtaM pi nirAyaM pi bhaNiyaM pi hoti, adheNU visukkhalI vaMjjhA ca, na tasmAt kSIraM prApsyatItyarthaH // evaM bhaNaMte[mA.3044]pacchAkaDAdi jayaNA, dAvaNa kaGgeNa je bhaNiya puci| saDvA vibhavavihUNA, te cciya icchaMtayA skkhii|| dhU-iha jayaNaggahaNAtI kamme gheppati, davAvaNakaoNaje AnitA te "ceva" saI-virahitA, vibhavavicchinnA ya dAnassa bhAve icchaMtA te ceva sakkhI catijati, jahA - "amhehiM bhikkhuNiya kAuM jahAladdhaM eyassa dAhAmo amha ya jaM juttaM taM karehAmo-dharmAviruddhamityarthaH / tumhe etya sakkhI pratibhU vAcA" || ahavA * "iDvi"tti asya vyAkhyA- koi iDDimaMto pabvaito tAhe so bhaNati[bhA.3045] paMcasatadANagahaNe, palAlakhelANa chaDDaNaM ca jhaa| sahasaMca sayasahassaM, koDI rajjaM ca amugaM vA / / cU-vejassapuraoiDimaMbhaNati-jahA palAlakhelAakiMvitkarA niSpivAsacittehiMchaDDijaMti evaMtaDiyakappaDiesuahaM paMcasayA detAito "gahaNe" ttipaMcasayANaMlAbhevirUpakasyASTAdazImiva kalAMmanyamAnA grahaNaM kRtavanta, evaM sahasse koDi rajjaMvA amugaMca anirdiSTaM saMkhyAsthAna grahItavyaM|| [bhA.3046] evaMta gihavAse, AsIya idAniM tu kiM bhaNIhAmi / jaMtuja'mha ya juttaM, ogADhe taM kriihaamo|| cU- evaM amha gihavAse AdI idAnaM puNa akiMcaNA sapaNA pavvaiyA kiM bhaNAmo tahAvi gilANe "ogADhe'tti aTThIbhUte jahaM juttaM anurUpaM taM tujjha kAhAmo / / [bhA.3047] parasakkhiyaM NibaMdhati, dhammAvaNe tattha kiydittuNto| pAsAe kUvAdI, vatthukkuruDe Thito dAI / / dhU-bhaNie iDDiNA evaM AgaMtugo vejo jati parasakkhiyaM nibaMdhati to nibaMdhato ceva evaM bhaNNati - dhammAvaNo, esa atyaM jaM saMbhavati ghettavvaM, kaiya-diTuMtasAmattheNa, jahA-koti nagaraM gatojatthAvaNesuvaNNaMrayayaMvAtattha geNhati, evaMgaMdhiyAvaNecaMdanAdiyaM, nesatthiesumusalimAdiyaM,
Page #630
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3047] 143 potiesu (sAlimAdiya) khajagaviseso / evaM dhammAvaNe tume dhammo ghettavyo / evaM pannavito vi jati necchati tAohimAdi pucchiuMpAsAda-kUva-vasthu-kuruDAdiesuThiyaM dabbaM ghettuMdAyavvaM, naya paDisehiyavvaM // [bhA.3048] aMto para-sakkhIyaM, dhammAdAnaM puNo vi necchNte| sacceva hoti jayaNA, arahitarahitammi jA bhaNitA // dhU- anAgaMtuge vi veje esa ceva vidhI / dhamma eva AdAnaM dhammAdAnaM "puNo"tti puNo puNo bhaNNamANo jayA taM Necchati tadA sacceva jayaNA jA pacchAkaDAdiesu arahite rahite vA puvvaM AdIe bhaNitA / iha AdIe ceva sagacchAvaNe sA ceva vidhI / / jai saggAme vejo na hoja to annagAmAto vi Aneyavyo tattha / ko viseso ? ucyate[bhA.3049] pAhile nANattaM, bAhiM tu bhaNIe esa ceva gmo| pacchAkaDAdiesu, arahitarahite ya jo bhnnito|| ghU-pAheja nAma kaTAmadAvaNiyaM, taM vatthavvassa na bhavati, eyaM "nANattaM" viseso, "bAhi tu"tti anyagrAmagatasyetyarthaH / zeSaM pUrvavat ||imaa jayaNA[bhA.3050] majjaNagAdIcchaMte, bAhiM amitare va anusaTThI / dhammakaha-vija-maMte, nimita tassaTThamaNNo vA / / cU-majaNaMsnAnaM, AdisaddAta abhaMgubbaThThaNAdiAhAra-sayaNAdivA, "bAhiM"tipaMtheAgacchaMtotti gilANasagAse pacchakaDAdiyA kAravijaMti, tesa'sati appANeNa kajati / ahavA-pacchAkaDAdiyANa asatI bhaNati-bAhiM kUvataDAgAdiesuNhAyaha, bAhiM anicchateabhitareNhANamicchaMte anusaTThImAdi kajjati, vijJAmaMtanimittaM vA tassAuMTaNanimittaMpayuMjati, anno vA tahiM AuTTeuM tassa karejati / ahavA- bAhiravejassa abmaMtaravejassa vA anusaTThimAdINi kahijaMti // "dhammakahi"tti asya vyAkhyA[bhA.3051] taha se kaheMti jaha, hoti saMjao sanni dANasaTTo vA / bahiyA tu aNhAyaMto, kareMti khuDDA simaM aMto / / cU-akkhevaNAdiyAhiM kahAhiM tahA se dhammaM kaheMti jahA so pavvayati, gihiyANuvvato vA sAvagobhavati / avirayasammadiTThIvAdANapadovA muhAvA jeNa kiriyaM kreti|dhmmkhaalddhiabhaave vijAmaMtehi vasIkajiti, vijAmatehiM vA se NhANAdi AniJjati, nimitteNa vA AuTTijati / asati savvesi anicche vA Amalaga se dillaMti bhaNaMti ya bAhiM kUvataDAgAdiesu NhAyaha / tesu vi anicchaMte ceva imaM se khuDagA aMto uvassagassa kareMti // [bhA.3052] usiNe saMsaDhe vA, bhUmI-phalagAi-bhikkha-caDDAdi / anusaTThI dhammakahA, vijanimitte ya aMto bahiM // [bhA.3053] telluvvaTTaNa vhAvaNa, khuDDAsati vasabha-annaliMgeNaM / paTTadugAdI bhUmI, aniccha jA tUli pllNko| cU-khuDagA taMvecaM telleNaabaMgeuM kakkeNauccaTTeuMusiNodageNasaMsaTThiyaM annena vAphAsueNa pahANeti, asatI phAsugassa jayaNAe tAveMtiNhANodagaM khuDugAsatIeyavasabhA kareMti, gacchassa
Page #631
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144 nizItha-chedasUtram -2-10/644 subhAsubhakAraNesubhAruvvahaNasamatthA vasabhA bhaNNaMti, tesaliMgaparicAeNagihimAtiannaliMgavitA savvaMNhANAdiyaM vejsskreNti| esa pahANaM pati jayaNA bhaNitA / idAni "2bhUmIphalagAti"tti asya vyAkhyA- "paTTadugAdI' pacchaddhaM / bhUmIe saMthArapaTTe uttarapaTTe ya suvati, anicche bhUmIe tappe sovijnyti| tattha vianicchephalagasaMthAruttarapaTTaatthariya sovijjti| tattha vi anicche uttarottaraM neyaM jAva talI pallaMkepi se diJjati / / idAni "bhikkhe"tti asya vyAkhyA[bhA.3054] samudAni oyaNo, mattao ya necchaMta vIsutavaNA vaa| evaM paNicchamANe, hoti alaMbheimA jayaNA / / cU-samudAniodanaM bhikkhakUrose dijjati, setammi anicchaMte mattago se vaTTaviJjati, tammi anicchaMtepihiodaNaMbaMjaNaM vivihaMgheppatitAviJjati taM pianicchaMte alaMbhevA imaajynnaa|| [bhA.3055] tigasaMvaccharatigaduga, egamaNege yajonighAe y| saMsaTTamasaMsaddhe, phAsugamaphAsuge jayaNA / / / cU- "tigasaMvacchare "tti - jesiM sAlivihimAtiyANa tisu varisesuM punnesu abIyasaMbhavo bhaNito, tANaM je taMdulA te ticchaDA ghettavvA / asati ducchaDA ghettavvA / asati egacchaDA ghettavvA |astitisNvcchraannduvrisaateviti-du-egcchddaakmennghettvvaa |astidusNvtsriyaann egavarisAte viti-du-egacchaDA kameNa ghettavvA.asati "anege" yatti tivarisAtobahutarakAlaM jesiM ThitI bhaNitA te viti-du-egacchaDA kameNa yettavyA. varisahANi daTThavyA / vaktajoNiyANa asatI, jonighAe tti jonighAtena je tidugegacchaDA katA te kameNa ghettavvA / / asyaivArthasya vyAkhyA[bhA.3056] vakaMtajoNi ticchaDa, duekkachaDaNe vi esa ceva gmo| emeva joNighAte, tigAti itareNa rahite vA / / cU-vakaMtajoNi ticchaDA gatArthaM / duga ega asya vyAkhyA - dugaegacchaDANa vi esa ceva gamo / vakaMtajoniriti anuvartate / "joNighAe yaM" ti asya vyAkhyA - "emeva jonighAte tigAti" chaDitA / ete savve ahAkaDA taMdulA ghettavvA / ahAkaDANa asati tivarisigAti kaMDAveyavvA / asati kaMDatassa "iyareNa"tti paraliMgeNa "rahitti"ttiasAgArie ThANe svayameva kaMDayatItyarthaH / svaliMgeNa vA asAgArie ThANe / kUradahaNe pANiyaM imerisaM "saMsaTTa" pacchaddhaM / dahimaTTigAdibhAyaNadhovaNaM saMsaTThAdhovaNaM, asaMsaTTha-phAsuyaMuNhoyagaMtaMduladhovaNAti vA phAsuyaM, asati phAsugassa aphAsugaMpijayaNAe jaM tasarahiyaM taM ghettavvaM // [bhA.3057] puvvAuttA uvacullaculli sukkhadhaNamajhusiramaviddhe / puvakaya asati dANe, ThavaNA liMge ya kllnnaa|| cU-"pubvaM-paDhamaMgihihiM dAruyapakkhevaNa samAuttA "puvvAuttA" bhnnnnti|kaasaaavcullii cullI vA ? cullIe samIve avacullI / tAe puvvaM tattAe raMghaveti / avacullAsatIe cullIe / puvatattAsatIe dAruyapakkheve imerisA pakkhivati- "sukkhA" nA , "ghanA" napollA vNshvt| "anjhusirA' na sphuTitA, tvacA yuktA vA, dhuNehi na viddhA / / etesiM dAruANaM imaM pamANaM
Page #632
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 644 [ bhA. 3058] [bhA. 3058] hatthaddhamettadAruya, nicchalliyamadhuNitA ahAkaDagA / asatI ya sayaM karamaM, aghaTTaNovakkhaDamahAuM // ghU- hatthaddhaM bArasaMguladIhA, avagayacchallI, dhuNehiM aviddhA / erisA ahAkaDA ghettavvA, asatI ahAkaDANaM hattha'ddhamettA sayaM kareti nicchalleti ya / uvakkhaDeMto na ghaTTeti / ummue paropparAo uvakkhaDiye na vijjhaveti / ahAuyaM pAlettA svayameva vijjhAyati // imaM se ya piyaNe pANiyaM pahANe pANiyaM / [bhA. 3059 ] kaMjiya cAulaudae, usiNe saMsaTThametare ceva / hANapiyaNAI pAnaga, pAyAsati cIra daddarae | cU- kaMjiyaM avazrAvaNaM, cAuladhoyaNamuyagaM, usiNoyagaM vA, saMsaTThipANagaM vA, "metaraM" phAsugaM, maddaNAtiesu anicchassa aphAsugaM pi vA kappUravAsiyaM / eyaM NhANapiyaNAdikajjesu diti / evaM pAnagaM pAe Thavijati asati anicche vA vArage Thavijati, ghanena cIreNa daddarati ya || "bhikkhe" tti gayaM / idANi "caDDuge" tti [bhA. 3060] caDDaga sarAva kaMsiya, taM rayatte suvaNNa maNi sele / bhottuM sa eva dhovati, aniccha kiDi khuDDu vasabhA vA // cU- caDDugaM aThageNa kajjati / tattha bhuMjati / tattha vi anicchaMte kaMsabhAyaNe, taMbabhAyaNe vA / anicche rayathAle suvaNNathAle vA manisele vA bhAyaNe bhuMjati / bhutte so ceva sarAveti, anicche kiDDi- sAviyA dhovati, tassA'sati khuDDiyA, khuDDiyAsati vsbhaa| sIsopucchati kahaM asaMjayassa saMsabhAyaNaM saMjao sAraveti ? AcAryAha [bhA. 3061] puyAtINi vimaddai, jaha vejjo Aurassa bhogatthI / taha vejjapaDikkammaM, kareti vasabhA vi mokkhaTThA // [bhA. 3062 ] tegicchigassa icchA, 'nulomaNaM jo na kuja sati lAbhe / assaMjamassa bhIto, alasa pamAdI ca gurugA se / / - kiM cAnyat - cU- Alasena annatarapamAtena vA jo na kareti tassa caugurugA || gilANaveyAvacce ime kAraNA [bhA. 3053] logaviruddhaM dupariccayo ya kayapaDikayI jiNANA ya / ataraMtakAraNe te, tadaTThe ceva vijammi // cU- gilANassa jati veyAvaccaM na kajati to logena garahiyaM, loguttarasaMbaMdheNa ya saMbaMdho duSpariccayo, katapaDikatiyA ya kayA bhavati / jiNANa ya ANA kayA bhavati / ete ataraMte veyAvaccakAraNA / tadarthamiti glAnArthe, vaidyasya vaiyAvRtyakaraNe ta eva kAraNA bhavaMti // [ bhA. 3064 ] eseva gamo niyamA, hoi gilaNe vi majjaNAdIo / saviseso kAyavvo, liMgavivegeNa parihINo / / 145 cU- gilANassa vi majjaNAio eseva vidhI saviseso kAyavvo / navaraM parilaMgamakartavyamityarthaH // idAniM saMkhevamAha 16 10
Page #633
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 nizItha-chedasUtram -2-10/644 [bhA.3065] ko vocchiti gelaNNe duvihaM anuyattaNaM niravasesaM / jaha jAyati so niruo, taha kunjA esa sNkhevo|| cU- duvidhA anuyattaNA - vejje gilANe ya / zeSaM pUrvavat / idAni vejassa dAnaM dAyavvaM / tathimo vidhI - pacchaddhaM "anusaDI - dhammakahA vija nimitte ya aMto bahiM / '' "aMta" iti sa vAstavyo vejo, "bahi" riti aagNtug|| [bhA.3066]AgaMtu pauNa jAyaNa, dhammAvaNa tattha kati ya dittuNto| pAsAde kUvAdI, vatthukuruDe tahA ohii|| cU-gilANe pauNIbhUe AgaMtugo jayA bhatti maggati tadA anusaThThI se kajati, jahA - na vaTThati jatINa hatthAto veyaNagaM ghettuM, muhA kayAe bhudhmmobhvti| kahAladdhisaMppaNmo vA se dhama kaheti / vijAmaMtena vA vase kAtuM moyAvinati, nimitteNa vA AuddeuM millAvinati / imo ya se diTuMto kahijjati jahA-keNa ti katieNa gaMdhiyAvaNe rUvagA dinnA, bhaNitaM ca (mama] mae etesiM kiMci bhaMDajAtaM dijasi / so annayA tammi AvaNe majaM maggati, vaNieNa bhaNito - mama evaM pannaM, taM geNhasu, natthi me majjaM / evaM amha vidhammAvaNAto dhammaM geNhasunasthi dvinnjaayN| tammi anicche "ThavaNa"tti dAraM / seheNa pavvayaMtena jaM NiguMje kahi ca ThaviyaM taM AneuM diJjati / tassAsati ohinANIcodasa-dasapubviyaMvA pucchiuMucchinnasAmiyaMjaM kahiM cipAsAde nihanayaM, kUve vA, AdisaddAto niddhamaNAdi, vatthukuru jaMpaDitaM, jaMvatthavA nihAnayaM / ahavA. "vatthukuruDaM" uvvassaM ussannavatyutaM nagaraM, tatthajaM nihANayaMtaMghettuMdAyavvaM, jonIpAhuDagapayogeNa vA kAtuM dAyavvaM // [bhA.3067] vatthavvaM puNa jAyaNa, dhammAdANe puno anicchNte| sacceva hoti jayaNA, rahite paasaaymaadiiyaa|| cU- "rahie"ti pacchAkaDAdiehiM, sesaM taM caiva kaMThaM / savvahA daviNajAyassa abhAve jo uvahiM maggati[bhA.3068]uvahimmi paDaga sADaga, saMvaraNaM vA vi attharaNagaM vaa| dugabhedAdAhiMDaNa, anusaThThAdI paraliMga haMsAdI / / cU-paDagaggahaNAo pAuraNaMmaggati / sADagaragahaNAto parihANaM,juvalaM vA / saMvaraNagrahaNAt pracchAdanapaDaM Navatagacchai vA ? attharaNaggahaNAto pattharaNagaM tUliM vA / dugabheto saMghADageNa hiMDiu mangittA dijjati se, saMghADageNa alabbhaMte vaMdeNa vi hiMDati, savvahA aladdhe anusaTThAdI payuMjati / se anusaTThimatikatena saliMgeNa ya alabbhaMte pariliMgeNa uppAeuM dijjati / haMsAdI pUrvavat / / uvakaraNaM bitiyapadeNa na deja[bhA.3069] bitiyapade kAlagate, desuTThANe va bohigAdIsu / asivAdI asatIe ya, vavahArapamANa adsaaiN|| cU-so vejo kAlagato gilANo vA, deso vA uvvaso jAto, bodhigA mecchA, tabhaeNa vA disodisaM phuDDA, AdisaddAto paracakkAtiNA asivaM vA jAya, AdisaheNa dubhikkhaM, rAyaduTuM vA, "asaI" ti savvahA aladdhe vavahAraM kareMti / vavahAreNa vA nijjiyassa na deMti, vavahAreNa vA
Page #634
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3069] 147 dAvijaMtA pamANahINANi addha (da] sANi ya dlyNti|ahN ete ceva sahiNA, nathi annANi / / evaM vA na dejja AgaMtugavatthavvANa daviNajAyaM taM maggaMtANa imo vidhI[bhA.3070] kavaDagamAdI taMbe, ruppe pIe taheva kevaDie / hiMDaNa anusaTThAdI, pUiyaliMge tivihbhedo| cU- kavaDDagA se dijaMti, tAmramayaM vA jaM nANagaM vavaharati taM dijjati / jahA dakSiNAvahe kAgaNIruppamayaM,jahA bhillamAle cammalAto, "pIya"ttisuvannaM, jahApucadese diinaaro| kevaDio yathA tatraiva ketarAtA / saMghADagAdiNA hiMDaNaM, aladdhe anusaThThAtI payuJjati / idAni "liMga" tti dAraM- "putiyaliMge tividhe bhedo" tti / tammi visae jaM tiNhaM liMgANaM pUtitaM tena hiMDaMti pannavayaMti ca / taM ca imaMsaliMgaM gihiliMgaM kuliMgaM ca // [bhA.3071] bitiyapae kAlagae, desuTThANesu bohigaadiisu| asivAdI asatI ya, vavahAra'hirannagA samaNA / / cU-idAni "kallANe"tti dAraM[bhA.3072] pauNammiya pacchittaM, dijati kallANagaM duveNhaM pi| bUDhe pAyacchitte, visaMti te maMDaliM dodhi / / [bhA.3073] anuyattaNA tu esA, dave vejje yavanniyA duvihA / etto cAlaNadAraM, vocchaM saMkAmaNaM vume|| cU-jAhe gilANo pauNojAto tAhe se paMca kallAmayaM dijati / paDiyaragANa ekkakallANayaM / AhAsaMtareNa vA duNha vi paMca kallANagaM / bUDhe pacchitte tAhe do vi maMDale pvisNti|| "anuyattaNa"tti mUladAraM gataM / idAni "cAlaNe"tti dAraM[bhA.3074] vejassa vadavvassa va, aTThA icchaMti hoti ukkhevo / paMtho va pubbadiTTho, ArakkhiyapuvvabhaNito y|| cU-puvvaddhassa imaM vakkhANaM[bhA.3075] catupAyA teicchA, iha vejjA natthi na vi ydvvaaii| amugastha asthi donni vi, jati icchasi tattha vaccAmo / / cU-tigicchA cauppayA bhvti|tumNgilaanno, amhe yapaDiyaragA asthi / iha vejoosahadavvAI ca nasthi / amuyastha gAme nagare vA do vi asthi / gilANo bhaNNati - jai tuma icchasi to tattha bccaamo| gilANo bhaNati[bhA.3076] kiM kAhiti me vejo, bhattAikArayaM ihaM mjjhN| tubbhe vi kilasemI, amugatya mamaM haraha khippaM // cU- ihaM vA annatya vA jattha tubbhehiM abhippeyaMti tattha me kiM vejjo kAhiti bhattAdiesu akAragesu, tamhA mA tubbhe vikilesemi, to me amugaM gAmaM nagaraM vA neha / tattha me bhattAikAragaM bhavissati / evaM bhaNaMto so cAlito / imehiM vA kAraNehi[bhA.3077] sANuSpagamiskhaTTA, khINA duddhAigANa vA aTThA | amitarerA puNa, gorasa siMbhudaya tittaTThA /
Page #635
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148 nizItha-chedasUtram -2-10/644 dhU- nAgaragilANaM sANuppagabhikkhaTTA gAmaM nayati, nagare vA khINA duddhAdiyA davvA na labhaMtItyarthaH / "amitara" ti nAgarA etehiM kAraNehiM gAmaM gilANaM nayaMti / iyarahA puNa gAmevvayagilANassa gorasAtiehiM dabvehiM siMbhudato jAto tAhe usUre bhikkhaTTA titta-kaTukasAyadavvaTThA ya nagaraM nayaMti / ahavA nAgaragilANaM imeNa kAraNeNa gAmaM nayaMti[bhA.3078] parihINaM taM davvaM, camaDhijjaMtaM tu annamannehiM / kAlAtikatena ya, vAhI parivaDDito tss| dhU- nagare annonnagilANasaMghADaehiM ThavaNakulA camaDhitA, tAhe jaM gilANapAyoggaM davvaM parihINaM taM na labhyatetyarthaH / ahavA - vejjeNa tassa sANuppae bhattamAiTTa, taM ca na labbhati, ato tassa nagare kAlAtikkameNa vAhI sudbhutaraM privddddit|| evamAti kAraNe jANittA annonnaM bhaNaMti[mA.3079] ukkhippattagilANo, annaM gAmaM vayaM tunnehaamo| neUNa annagAma, savvapayatteNa kAyavvaM // cU-nagarAto annaM nagaraM, nagarAto annaM gAma, gAmAo vA nagaraM, gAmAo vA annaM gAmaM / iha caturthavikalpo gRhItaH / pacchaddhaM kaMThaM / jai rAtIe gaMtukAmA tAhe "paMthe puvadihro" kIrai jahA rAto gacchaMtA na mujhaMti / "Arakkhi" DaMDavAsio bhaNNati - amhe pae gilANaM nehAmo, tume corAcAriyaM ti vA nAUNaM na ghettavvA |jN so bhaNNati taM kAyavvaM // idAniM "saMkamaNa"tti dAraM[bhA.3080] so nijati gilANo, aMtarasammelaNAe saMthobho / neUNa annagAma, savvapamatteNa kAyavvaM // dhU-jaM disaMjaMca gAmaM so gilANo nijati tato ya disAto tatoya gAmAto anno gilANo nagaraM aanijti| aMtare te do vi militA paropparaM vaMdaNaM kAuM nirAbAhaM pucchaMti / gilANa saMthobhaM kareMti / evaM saMkAmaNe "duhao'tti vuttaM bhavati, nAgarA gAmagilANaM geNhaMti, gAmeyagA vi nAgaragilANaM / / imaM vottuM[bhA.3081] jArisa davve icchaha, amhe mottUNa te na labbhihaha / iyare vi bhaNaMtevaM, niyattimo neha ataraMte / / ghU-nAgarehiMgAmeyayA bhaNiyA jArise davve titta-kaTukasAyAdie icchaha tArise davve amhe mottuM tubbhe na labhitthA / iyare vigAmeyagA nAgare bhnnNti|tubbho amhehiM vinA dadhi-ghaya-khIrAI na labhicchA / tAhe te paropparaM beti - jai evaM to tubbhe imaM neha, amhe vi tumaccayaM nemo / evaM gilANAnumatena saMchoho / / evaM tehiMNetuMparigilANaMsavvapayatteNa kAyavvaM, no niddhamammayAe evaM ciMteyavvaM vA[bhA.3082] devA hune pasaNNA, jaM mukkA tassa ne kayaMtassa / __so hu atitikkharoso, ahiyaM vA vAraNAsIlo // dhU-'hu' zabdo avadhAraNArtha / "ne" AtmanirdezaH / niSpannasya vastunaH kRtasyAntakAritvAt kRtAntaH kRtaghnatvAttattulyetyarthaH / "atitikkharoSaH" iMDharoSaH punaH punaH roSakArI ca, adhika
Page #636
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3082] 149 ca vyApAre niyuMjati - kRtAkRtAni punaH punaH kArayatItyarthaH // ahavA-niddhammayAe imaM bhANiUNa na kareti se veyaavccN| [bhA.3083] teneva sAiyA mo, yassa vi jIviyammi sNdeho| pauNo vina esa'mhaM, te vi karejA na va karejjA / / cU-gelANaveyAvacce tenaM ciya atIva sAtitA, idAni na sakemo karetuM / ahavA - esa jIviyasaMdeho kiM niratyayaM kilissAmo / pauNo vi esa amhaM na bhavati / kiM karemo / te vi amhaMtaNagilANassa kareja vAna vA / ato amhe vi na karemo / / evamAdiehiM niddhammakAraNehiM[mA.3084] jo u uvehaM kuJjA, Ayario keNatI pamAeNaM / orAvaNA tu tassA, kAyavyA puvvniddivaa|| dhU-pubaniddivA caugurugA ityarthaH / ahavA - tuddhadAre davvAdiyA ArovaNA puvaniddivA / iha pi uvehAe sacceva / / yadyapi kRto nirdezaH tathApi vizeSajJApanArthaM punarucyate[bhA.3085]uveha'pattiyaparitAvaNa mahaya muccha kiccha kAlagate / __cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca / / cU-gilANe uvehaM jo kareti tassa catugurugA / uvehAe katAe gilANassa appattiyaM jAtaM cugurugaa| uvehakaraNe jati gilANo anAgAda paritAvijJati to caulahugA, gADhaparitAvaNe caugurugA ityarthaH / mahata iti mahatA dukkhaM bhavati to challahugA / eyaM ceva dukkhA dukkhaM bhnnnnti| "muccha'"tti mUrchA utpadyate to chaggurugA / yadi kRcchapANo bhavati to chedo / jati kRcchasAso mUlaM / mAraNaMtiyasamugghAtena samohate anavaTTho bhavati / kAlagae pAraMcio bhavati / evaM savvaM uvehaM kareMtassa pacchittaM vuttaM / / [bhA.3086]uvehobhAsaNa paritAvaNa mahata maccha kiccha kaalgte| cattAri chaca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaMca / / cU-uvehAe obhAseMtassa ya dosu vighaulahugA / uvehAe katAe so gilANo sayameva gaMtuM gihIobhAsai / tassa ya sIyavAyAtavehiM parisameNa yaparitAvaNAtI ThANA, taM ceva pacchittaM // [bhA.3087]uvehobhAsaNa ThavaNA, paritAvaNa mahata muccha kiccha kAlagate / cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca / / cU-ThavaNAe caugurugA so gilANo uvehAe katAe obhAsiuM osahaM bhattapANaM vA Thaveti, "na sakkemahaM dine dine hiMDiuM", tassa tena sItalena paritAvaNAtI ThANe taM ceva pacchittaM / / [bhA.3088]uvehobhAsaNa vAraNa, paritAvaNa mahata muccha kiccha kaalge| cattArichacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugNc|| cU-vAraNecaugurugAceva gilANaM vAretimAobhAsasu, mAvA ThAvesu / gihI vA vAreti-mA deha obhAseMtassa, evaM vAreti tassa paritAvaNAIM ThANA, taM caiva pacchittaM // [bhA.3089]uvehobhAsaNakaraNe, paritAvaNa mahata mucchakiccha kaalge| cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca / /
Page #637
--------------------------------------------------------------------------
________________ 150 nizItha-chedasUtram -2-10/644 cU-sayaMkaraNe cugurugaa|gihtthehiN vaakaarvetietthvictugurugaa|syNkreNtss ayANagehiM vA kareMtehiM paritAvaNAtI ThANA uppajaMti, taMceva pacchittaM bhavati // [bhA.3090] vehAnasa ohANe, saliMgapaDisevaNa nivaareNte| gurugA ya nivArete, carimaM mUlaM ca jaMjattha / / ghU-appaDijaggito gilANo jati nivveeNa vehAnasaM kareti to apaDijaggaMtayANa carimaM / aha ohAvati to mUlaM / saliMgaThThito jati akappiyaM paDisevati to catugurugA / saliMgaTTitaM akappi paDisevaMtaM jati vAreti to ctugurugaa|jN "jatya'ttiparitAvaNAdiyaM pacchittaM tNdddubvN|| [bhA.3091] saMviggA gIyatthA, asaMviggA khalu taheva gIyatthA / saMviggamasaMviggA, navaraM puNa te agIyatthA / [bhA.3092] saMviggasaMjatIo, gIyatthA khalu taheva'gIyatthA / gIyatthamagIyatyA, navaraM puNa tA asaMviggA / / cU-saMjatA vi-saMviggA gIyatthA / asaMviggA gIyatthA / saMviggA agIyatthA, asaMviggA agiiysthaa|sNjtiio vi-saMviggAgIyatthIo, asNviggaagiiytthiio|sNviggaa agIyatthIo, asaMviggA agIyatthIo y||etesu jati taM gilANaM chaDDeti to jahA saMkheNa imaM pacchittaM[bhA.3093] cauro lahugA gurugA, chammAsA hoti lahuya gurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappoya paarNcii| ghU-ahavA - imesu chaDDati[bhA.3094]saMvigga nitiyavAsI, kusIla osanna taha ya pAsasthA / saMsattA veMTA vA, aha chaMdA ceva attttmgaa| cU- saMviggA 1 nitiyA 2 kusIlA 3 osannA 4 pAsatthA 5 saMsattA 6 veMTA 7 ahAchaMdA 8 / / etesu aTThasu jahAsaMkhaM imaM pacchittaM[bhA.3095] cauro lahugA gurugA, chammAsA hoMti lahuga gurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNavaTuppo ya pAraMcI / / ghU-ahavA - imesu chaDDeti[bhA.3096] saMviggo sejAyara, sAvaga taha daMsaNe ahAbhadde / dANe saTTI paratitthagA ya paratitthigI ceva // cU- saMviggA saMjatA, sejjAtaresu vA gihiyAnuvvayasAvagesu vA, avirayasammadiTThIsu vA, ahAbhaddaesu vA paratitthiyapurisesuvA, paratitthiyaitthIsuvA / / etesu jahAsaMkhaM chaDDetassa imaM pacchittaM[bhA.3097] cauro lahugA gurugA, chammAsA hoMti lahuga gurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappo ya paarNcii| cU-khettao chaDDetassa imaM pacchittaM bhaNNai[bhA.3098] uvassaga nivesaNa, sAhI gAmamajjhe ya gAmadAre ya / ujjANe sImAe, sImamatikkAmaittANaM //
Page #638
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-644, [bhA. 3098] 151 cU- uduvAsAsu khettasaMkamaNakAle uvassage ceva chaDDe uMgacchati / nipheDiya uvassagAo nivesaNe chaDDeti / nivesaNAto nippheDiyA sAhIe chddddeti|gmmgjhNjaanneuNchddddeti| gAmadAre jA neuNchddddeti| ujANaM jA neuNchddddeti|gaamsiimNtechddddeti / saggAmasImaM atikkameuM paraggAmasImAe chaDDeti // etesu jahAsaMkhaM imaM pacchittaM[bhA.3099] cattAri chacca lahu guru, uvassagA jAva siimtikkte| chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappo ya paarNcii| cU-jamhA eyaM pacchittaM ANAdiyA ya dosA bhavaMti tamhA na chddddeyvyo|| imaM kAlappamANaM avassaM rakkhiyabbo[bhA.3100] chammAse Ayariyo, gilANa pariyaTTatI payatteNaM / jAhe na saMtharejA, kulassa uNiveyaNaM kujjA / / cU-jeNa pavvavito, jassa vA uvasaMpanno so Ayario suttatthaporisIo vimottuM chammAsaM savvapayatteNaMgilANaM pariyati |annaahiNgnnciNtaahiN asaMtharaMtokulasamavAyaMdAuMtasasaniveeti - samarpayatItyarthaH / / [bhA.3101] saMvaccharA tinni u, kulaM pariyaTTatI payatteNaM / jAhe na saMtharejjA, gaNassa u niveyaNaM kuJA / / cU-kulaM vAraggahaNavinyAsenaevamAcAryamabhyarthyavArageNa vA yogyabhaktapAnakenaauSavagaNena catrivarSa sarvaprayatnena saMrakSatItyarthaH / parato asaMtharaMto gaNasyArpayatItyarthaH / / [bhA.3102] saMvaccharaMgaNo vA, gilANaM sArakkhatI pyttennN| jAhe na saMtharejA, saMghassa niveyaNaM kujA / / ghuu-kNtthaa| parato gaNo saMghassa nivedayati, so saMgho jAvajIvaM kareti / / - uktArthasparzanagAthA[bhA.3103]chammAsA Ayario, kulaM pi saMvaccharANi tinni bhve| saMvaccharaMgaNo vI, jAvajIvAi saMgho vi|| cU-AgADhe kAraNajAte uppanne gilANassa veyAvaccaM no karejjA / chaDDeja vA gilANaM[bhA.3104] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| eehiM kAraNehiM, ahavA vi kula gaNe saMghe // cU-asive uppaNe, omoyariyAevA, rAyaguTTe yajAte, sarIra tenagabhae vA jAte, savvo vA gaccho gilANo jAo, eehiM kAraNehiM akareMto suddho, kula-gaNa-saMgha-samappaNevA kate akareMto suddho| asivAti kAraNesu imA jayaNA - asivema gacchaMto gilANaM vahiuM asamatyo uvakaraNaM ujjhati, tahAvi asamattho annesiM paDibaMdhaTTitANa apeMti, sejjAtarAtIyANa vA, thalIsu vA sannikkhivati, savvAbhAve asamatthAya ujjhaMtigilANaM evaMomodariyAdisu vi| rAyaduDhe jai ekkassa paduTTho to annesi appeMti / aha savvesiM paduTTho to sAvagAdisu niviviuM vayaMti / / mU. (645) je bhikkhU gilANaveyAvacce abbhuTTiyassa saeNa lAbheNa asaMgharamANassa jo tassa na paDitappai, na paDitappaMtaM vA sAtijati / /
Page #639
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152 nizItha-chedasUtram -2-10/645 ghU-bhikkhU gilANo ya puvvavaNNiyA / jo sAhU gilANassa veyAvaccakaraNe abmuTThito so jAva gilANassa osaDhaM pAuggaM vA bhattapANaM vA uppAeti sarIragappatikammaM vA kareti tAva velAtikkamo, belAtikkame aDato nophvvti| evaM tassa asaMthare annojonapaDiyappati bhattapAnAdiNA tassa caugurugA / paritAvaNAtI-niSphaNNaM ca / gilANo ya soya paricatto bhavati / tamhA tassa paDitappiyavvaM / sIso pucchati - gilANaveyAvacce keriso sAhU niyuJjati ? AcAryAha[bhA.3105] khaMtikhama maddaviyaM, asaDhamalolaM ca laddhisaMpanna / dakkha subharamasuviraM, hiyaggAhiM aparitaMtaM // cU-kohaniggaho khaMti, akkosamANasa vijassa khamAkarame sAmatthamatthi so khaMtIe khamo bhaNNati |ahvaa-khtiikssmH a(A]dhAretyarthaH |maannigghkaariimddvio|maayaanigghkaarii asaDho / iMdiyavisayaniggahakArI alolo, ukkosaM vA dahU~ jo esaNaM na pelleti so vA alolo aluddhetyarthaH / laddhisaMpanno jahA ghayavastha(jjha] samittA / gilANAtiyaM sigghaM kareti dakkhe / appeNa aMtapaMtehiM vA jAvetittivAsubharokuvvAsasaha ityarthaH / asuviroaniddaaluu| gilANassa jo cittamanuyattati apatyaM ca na kareti so hiyaggAhi, gilANassa vA anutappito jo suciraM pi gilANassa kareMto jo na bhajati soapritNto|| [bhA.3106] suttattha apaDibaddhaM, nijjarapehiM jiiMdiyaM dNtN| kouhalaviSpamukaM, anAnukittiM saucchAhaM / / cU-jo ya suttatthesu apaDibaddho-gRhItasUtrArtha ityarthaH / nijarApehI no kayapaDikittIe kareti, jitiMdito jo iTThaniTehiM visaehiM rAgadose najAti, sukara-dukkaresumahappakAraNesuyajo avikAreNa bharaM uvvahati sodaMto, iMdiyanoiMdiesuvAdaMto, naDAdi-kouesuya viSpamukko, kAuM jothirattaNeNa no vikatthati- "ko anno evaM kAuMsamattho"tti, "tujha vA erisaMtArisaMmae kayaM" ti, jo evaMna kathayati soanAnukittI, anAlasso sautsAho / ahavA-alabbhamANe vi jo avisaNNo maggati so sa-ucchAho // [bhA.3107] AgADhamanAgADhe, saddahagaNisevagaM ca sNtthaanne| AuraveyAvacce, erisayaM tu niuMejjA // cU-AgADhe rogAyaMke anAgADhe vA, AgADhe khippaM karaNaM anAgADhe kamakaraNaM jo kareti / ahavA - AgADhajogiNo anAgADhajogiNo vA jahA kiriyA kAyavvA, jA vA jayaNA evaM savvaM jo jANati, so ya ussaggAvavAe saddahati, te yajo saTTANe nisevati, ussagge ussaggaM, avavAe avavAyaM / ahavA - saTThANaM AyariyAtI, tesiM jaM joggaM taM tassa uppAeti deti ya / eriso gilANaveyAvacce niuNjti|| [bhA.3108] eyaguNaviSpahUNaM, veyAvaccammi jo u tthaavejaa| Ayario gilANassA, so pAvati ANamAdINi // cU-vaNitaguNavivarItaMjo gilANaveyAvacce Thaveti so AyarioANAtI dose pAvati / / [bhA.3109] etesi parUvaNatA, tappaDipakkhe ya pesveNtss| pacchittavibhAsaNatA, virAhaNA ceva jA jattha / /
Page #640
--------------------------------------------------------------------------
________________ 153 uddezaka : 10, mUlaM-645, [bhA. 3109] ghU-etesiM khaMtimAtiyANaM payANaM yathArtha prarUpaNA kAyavvA / tappaDipakkhA khaMtiyakhamassa kohiNo, maddaviyassa mANiNo, asaDhassamAI, evamAdiyANa pacchittavibhAsA kAyavvA-vyAkhyA ityarthaH / ajoggehiya veyAvacceNiujjatehiM jA gilANassavirAhaNA sAya vttvbpddipkkhdoslaa|| imaM pacchittaM[mA.3110]gamciya kohe visaesu, dosu lahugA u mAiNo gurugo / lobhiMdiyANa rAge, cauguru sesesu lahu bhayaNA / / cU-mANissa kohiNo, ajiiMdiyassa visaesu, dosukaarinnoculhugaa|maayaavinno maasguruN| lobhissa ajiiMdiyassaya rAga-kAriNocaugurugA / "sesesu"ttialaddhisaMpannoadakkhodubbharo suvirohiyapaDikUlo paritaMtosuttasthapaDibaddhoanijjarapehI adaMtokotUhalI appappasaMsI anucchAhI AgADhAnAgADhesu vivarIyakArI asaddahaNago paraTThANA nisevI etesu lahumAso / "bhayaNa"tti ete savve padAmAsalahupacchitteNa bhaiyabbA-yojayitavyA ityarthaH / ahavA- "bhayaNa"ttiAtesaMtena vA caulahugA / ahavA - "bhayaNa" tti aMtarAiyakammodaeNa aladdhI bhavati soya suddho, jo ya puNa saladdhI appANaM "aladdhimaM"ti daMseti to asAmAyAriniphaNNaM mAsalahuM / evaM sesesu vi uvaujja kttavyaM // [bhA.3111] evaM tA pacchittaM, tesiM jo puNa Thaveja te u gnne| AyariyagilANaTThA, gurugA sesANa tivihaM tu / / cU-evaM pacchittaM paDipakkheje kasAiyadosA tA tesiM bhaNiyaM / jo puNo Ayario ete gaNe gilANAtti-veyAvaccakaraNe Thaveti tassa caugurugA / sesA jai Thaveti tesiMimaMtividhaM pacchittaM - uvajjhAtojai Thaveti tocaulahuM, vasabhassamAsaguruM,bhikkhussa mAsalahuM |ahvaa-uvjjhaayss caulahuM, gIyatyassa bhikkhussmaasguruN,agiiysthssmaaslhuN|evN vAtividhaM-akhaMtikhamAtiesu kalahAtikareMtesu gilANassa gADhAti paritAvaNAdiyA dosA |ime ya bhavaMti[bhA.3112] ihaloiyANa paraloiyANa laddhINa pheDito hoti / jaha AugaparihINA, devA lavasattamA ceva / / cU-iha loiyA AmosahikhelosahimAdI, paraloiyA saggamokkhA, tesiM pheDito bhavati / jahAAugeapahuccaMte valavasattamAdevA jaataa| evaM gilANoviasamAhIe aTThajjhANI anArAhago bhavati / tiriyAikugatIsu ya gacchati, na vA ihaloe AmosahimAtIo laddhIo uppAeti / jamhA ete dosA tamhA veyAvaccakaro na tthveyvbo|| [bhA.3113] eyaguNasamaggassa tu, asatIe Thavejja appdostrN| veyAlaNA u itthaM, guNadosANaM bahuvigappA / / cU- vaNNiyaguNasamaggAbhAve appadosataraM Thaveti, adosaM pacchittANulomao jANejjA / dosaviyAlaNeNa ya bahu vikappA uppajaMti / jahA - kohe mANo atthi vA na vA / mANe puNa koho niyamA asthi / tamhA kohIomANI bahudosataro / tamhA kohi ThavejA no mANiM / evaM savvapadesu ciyAlaNA kAyavvA / / idAni suttattho[bhA.3114] je bhikkhU gilANassA, veyavacceNa vAvaDaM bhikSu / ___lAbheNa'maNaeNaM, asaMtharaM taM na pdditppe|
Page #641
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram - dhU- "vAvaDo" vyApRtaH, akSaNikaH, tasya bhikkhuNI anno bhikkhU jo na paDitapti tassa cauguruM paritAvaNAtiniSphaNNaM ca / / imaM ca pAvati 154 [bhA. 3115] so ANA aNavatthaM, micchatta virAhaNaM tahA duvihaM / pAvati jamhA tenaM, taM paDitappe payatteNaM // cU- tamhA tassa paDitappiyavvaM savva payatteNa // kAraNe na paDitappijjA vi[ bhA. 3116] bitiyapadaM aNavaTTho, parihAratavaM taheva ya vahaMto / attaTThiyalAbhI vA, savvahA vA alaMbhaMte // cU- aNavaTThatavaM jo vahati sAhU so na paDitappejjA / aNavattho vA kAraNe gilANaveyAvaccakaro kato tassa iyare no paDitappati, evaM parihArio vi vattavvo, attAhiTTiyajogI attalAbhio annassa saMtiyalAbhaM no bhuMjati ato apaDitappejjA, tahAvi alabdhaMte apaDitapyamANo vi suddho / / mU. (619) je bhikkhU gilANaveyAvacce abbhuTThie gilANapAugge davvajAe alabbhamANe jo taM na paDiyAikkhai, na paDiyAikkhaMtaM vA sAtijati / / -2-10/645 dhU- bhikkhU gilANo ya pUrvavat, abbhuTThito veyAvaccakaraNodyataH, pAuggaM osahaM bhattaM pAnaM vA, tammi alabbhate jati so veyAvaccakaro annesiM sAhUNaM na karehi Ayariyassa vA, to caugurugaM paritAvamadinipphaNNaM ca / [bhA. 3117] AurapAugagammI, davve alabdhaMte vAvaDe tatsa / jo bhikkhU nAtikkhati, so pAvati ANamAdINi // cU- vAvaDo vyApRtaH niyuktaH, jati annesiM na kaheti to ANAdiNo dosA // "davvajAe" t asya sUtrapadasya - vyAkhyA [ bhA. 3118] jAyaggahaNe phAsu, roge vA jassa jaM ca pAuggaM / taM pattha-bhoyaNaM vA, osaha-saMthAra-batyAdI // cU- alabbhamANe annesiM sAdhUNaM akahijyaMte ime dosA [bhA. 3119] pAratAvamahAdukkhe, mucchAmucche ya kicchapANe ya / kicchurasAse ya tahA, samohae ceva kAlagate / cU- paritAvaNa duvidhA - anAgADhAgADhA, pAse chappayAe gAhAe ceva gahitA // esu asu padesu jahAsaMkhaM imaM pacchittaM [bhA. 3120] cauro lahagA gurugA, chammAsA hoMti lahuga gurugA ya / chedo mUlaM ca tahA, aNavaTTappo ya pAraMcI // cU- jamhA ete dosA [ bhA. 3121] tamhA AloejjA, saMbhoiya asati annasaMbhoe / jaiUNa ca osanne, sacceva u laddhihANidharA // cU- AloyaNaM nAma annesiM AkhyAnaM, taM ca AkhyAnaM sagacche, tesimasati annagacche saMbhotiyANaM, tesimasati annasaMbhotiyANaM, tesimasati paNagaparihANIe jatituM jAhe mAsalahuM patto tAhe osannANaM kaheMti, jai evaM na kareti to sacceva ihaloiya-paraloiyaladdhihAnIdoso
Page #642
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM- 646, [bhA. 3121] bhavati / "ihara "tti anAkhyAyaMtasyevetyarthaH // bhave kAraNaM jeNa annesiM na kahejjA vibitiyapadaM docce vA, annaggAme va saMbhamegatare / tassa va apatthadavve, jAyaMte vA akAlammi / [bhA. 3122] cU- te do vi ceva janA - ego gilANo ego paDiyarago / so paDiyarago annAbhAve kassa kaheu / annagAme vA anne sAhuNo kassa kaheu / paricarago udagAgaNi-hatthi sIha - vohigAdI etesiM saMbhamANaM egataraM vaTTamANe appaM parAbhUteSu disodisaM phuDitesu kassa sAhau / jaM vA davvaM labbhati taM gilANassa apatthaM tena annesiM na kaheti, gilANo vA apatthaM davvaM maggati tena vA na kaheti, annesiM akAle vA jAyaMte na sAdhayati / ahavA - garahiyavigatIto maggati te ya anne apariNayA tAhe na sAdhati, mA viSpariNAmissaMti / evamAdiehiM kAraNehiM asArheto suddho // mU. (647) je bhikkhU paDhamapAusammi gAmANuggAmaM dUijjati, dUijaMtaM vA sAtijati // mU. (648) je bhikkhU vAsAvAsaM pajjosaviyaMsi dUijjati, dUijaMtaM vA sAtijati // cU- "je" tti niddese, bhikkhU puvvaNNito / pAuso AsADho sAvaNo ya do mAsA / tattha AsADho paDhamapAuso bhaNNati / ahavA chaNhaM utUNa jena paDhamapAuso vannijjati tema paDhamapAuso bhaNNati / tattha jo gAmANuggAmaM dUijjati, anu pazcAdabhAve, dosu sisira- gimhesu rItijati dUijati, dosu vA pAe rIijjati dUijjati tassa cauguruM / ANAtiNo ya dosA bhavaMti / esa suttattho / idAniM nitti - [bhA. 3123] vihisutte jo u gamo, paDhamuddesammi Adio sutte / so ceva niravaseso, dasamuddesammi vAsAsu // cU-vidhimutte sabvo ceva AyAro, ihatu viseseNa AcArAMgasya bitiyasuyakkhaMdhe tatiyajjhayaNaM iriyA bhaNNati, tassa vi paDhamuddese tassa vi Adisuttesu jo vidhI bhaNito so ceva niravaseso nisIhadasamuddese paDhamapAuggasutte vidhI vattavvo / so ya imo - abbhuvagate khalu vAsAvAse abhippavaTTe ime pANA abhisaMbhUtA bahave bI ahuNAbhinnA aMtarA se maggA bahupANA bahubIyA jAva sasaMtANagA anabhikkaMtA paMthA no vinnAyA bhaggA sevaM NaccA no gAmANugAmaM dUtijejjA tao saMjayAmeva vAsAvAsaM uvalliijjA / tammiya paDhamapAusamma viharaMtassa imaM pacchittaM [bhA. 3124] vAsAvAsavihAre, cauro mAsA havaMta'nugdhAyA / ANAdiNo ya dosA, virAdhanA saMjamAtAe / 155 cU- vAsa iti varSAkAlaH, dvitIyavAsagrahaNAt varSamAne jo viharati tassa cauro mAsA anugghAyA bhavaMti / ANAdiNo ya dosA, saMjamAyavirAhaNA ya bhavati / adhavA - vAsA iti varSAkAlaH, dvitIyavAsagrahaNAt nivasanaM, tasmin yo viharati / zeSaM gatArthaM // imA saMjamavirAdhanA [bhA. 3125] chakkAyANa virAdhana, AvaDaNaM visama khANu-kaMTesu / vujjhaNa abhihaNa-rukkho-llasAvate tena uvacarate // cU- "chakkAyANa virAdhana" tti asya vyAkhyA [bhA. 3126] akkhuNNesu pahesU, puDhavI udagaM ca hoti duvidhaM tu / ullapayAvaNa agaNI, iharA paNao harita kuMthU / /
Page #643
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 nizItha-chedasUtram -2-10/648 cU- akSuNNA amarditAH paMthAnaH tesu viharaMto puDhavIkAyaM virAheti, udagaM ca duvidhaM - vAsudagaMbhomudagaMcavirAheti, ulluvahiM jai agaNIe payoveti toaganivirAhanA, yavAgnistatra vAyoH sambhavaH, apyaavetssaayviraahnn| iharA apayAvetassavA ullI samucchati taM virAheti, hariyaM ca, evaM vaNassativirAhaNAsabhavo, kuMthumAdiyA ya bahU tasA pANA virAheti / esA saMjamavirAhaNA bhnnitaa| imA AyavirAdhanA - varise ullaNabhayA rukkhassa aho ThAyati, sIreNa AvaDai vaDasAlamAiesu, visamevA paDai, pAeNa vA khANue apphaDai, kaMTagesu vA vijjhati, udagavAheNa vA vujjhai, tiDibhitta-rukkha-vijumAiesu abhihaNNai, ulaMto vA rukkhamuvalliaMto sAvatena khajjati, ulluvahiNA vA ajIraMte AyavirAhaNa / avahaMtesu vA paMthesu tenagA duvihA bhavaMti, akAle vA viharaMto uvacaragotti kAuMghippai / / imehiM kAraNehiM pAusavAsAsurIejA[bhA.3127] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / AbAhAdIesutu, paMcasu ThANesu rIejjA / / cU-asive uppanne gaccheJja, parapakkhomodariyAe asaMtharaMto gacchati, rAyaduDhe virAhaNabhayA gacchati, bohiga tenabhae haraNabhayA gacchati, annattha gilANo tappaDiyaraNaTThAe gacchati / "AvAhAtiesu tu" tu zabdo avadhAraNArthe, ete ceva asivAtI paMcaThThANA ityarthaH / jattha puNaM evaM paDhijati - "AbAhAtiesuva" tattha AbAhAditA ime paMcaTThANA - 1 AbAhaM, 2 dubhikkhaM, 3 bhayaM, 4 daodhaM, 5 paribhavati vA koti / sarIravajA pIDA AbAhaM, dubbhikkhabhayA pubbuttA, haodheNa vasahI gAmo vA tattha bUDho, daMDamAtI paDiNIto, koti paribhavaNaM tAlaNaM vA kareja / / [bhA.3128] evaM tu pAusammI, bhaNiyA vAsAsu navari culhugo| te ceva tatya dosA, bitiyapadaMtaM cimaM cannaM / / cU-vAsAsu vi evaM caiva, navari caulahuaMpacchittaM / vAsAsu viharaNe bitiyapayaM taM ceva / / [bhA.3129] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| nANAitigassaTTA, vIsuMbhaNa-pesaNeNaM vaa|| cU- puvvaddhaM pUrvavat / ima ca annaM - nANAi pacchaddhaM, nANAtitigassaThThA gacchati / tattha nANanimittaMapuvvaMsuyakkhaMdhaM annassa Ayariyassa asthi / soya bhattaM paccakkhAukAmo bhjti| nagheppati to vochijjati, ato tadaTThA gacchejna / evaMdasaNapabhAvagANa vi aTThA gacche / carittaTTAtattha khettecaritaMnasujjhaiitthIdosehiM, esaNAdosehiM, ato vAsAsuannaMkhettaMgacche / "vIsuMbhaNa" tti jIvo sarIrAto sarIraM vA jIvAto vIsuM pRthagabhUtaM, AcAryo mRta ityarthaH, tammi mate gacche anno Ayario natthi ato gcchti|ah utimaTTa koipaDivajiukkAmotsa visohakaraNakRtAe gacchijjA / etadeva pesaNaM / ahavA - AyarieNa annatare uppaiyakAraNe pesito, jahA ajarakkhiyasAmiNA gotttthaamaahilo| uktavizeSajJApanArthaM punarucyate[bhA.3130] AU teU vAU, dubbalasaMkAmite va omaanne| pANAi sappa kuMthU, uTThaNa taha thaMDilassa'satI / / cU-AukkAeNa vA vasahI plAvitA, thaMDilANi vA gAmo vAhaDo, aganikkAeNa vA vasahI
Page #644
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 648, [bhA. 3130] 157 daDDA gAmo vA, vAtena vA vasadhI bhaggA, "dubbala" tti vAseNa tammimANA dubbalA vasahI jAtA, sA paDiukAmA saMkAmita "tti so gAmo annassa paDinIyassa dinno / ahavA - te vatthavvA annatya saMkAmiyA tammi ya gAme anne AvasitA / "omANe "tti iMdamahAdiesu tattha paMDaraMgAdato AgatA, tehiM omANaM jAtaM, ubbhiJja-bIya-sAvaehi ya vasadhI saMsattA, AdisaddAto makkoDaga udheimAdI daTThavvA, sappo vA vasahIe Thito, anuddharikuMthUrhi vA vasahI saMsattA, gAmo vA uTThito, viyArabhUminisihiyassa vA asai // evamAdi hoja vAghAu tti tAhe imaM vahipuvvaM ceva kareMti [ bhA. 3131] mUlaggAme tinni u, paDivasabhesu vi ya tinni vasadhIo / ThAyaMte paDilehA, viyAravAghAyamAyaTThA // cU- mUlaggAmo jattha sAdhavo ThitA tammi gAme tinni vasahIo giNhaMti, bhikkhAyariyagAmAdi paDivasabhA bhaNNaMti, tesu vi patteyaM tinni tinni vasahIo paDileheMti / syAt kimarthaM ? jati mUlaggAme viyArabhUmie vasahIe vAghAto bhavati to tesu paDivasabhesu ThAyatItyarthaH / / AukkAyAdi vAghAte uppanne imA jayaNAvidhI [bhA. 3132 ] udagAgaNivAtAdisu, annassa' satI ya thaMbhaNuddavaNA / saMkAmitammi bhayaNA, uTThaNa thaMDilla annattha // cU- udageNa agaNIe vAtena ahiNA vA vasahIe vAghAte uMppanne annavasahIe ThAyaMti / asati annavasahIe vijjAe udagAdiyA dhaMbhijjati / uddavaNaM nAma vijAe sappo anyatra nIyate ityarthaH, saMkAmaNe bhayaNA jati bhaddago gAmasAmI logo vA to acchaMti, paMtesu gacchaMti, uTThitai gAme, thaMDilassa asatIe annaM gAmaM gacchati // omANe imA jayaNA [bhA. 3133] iMdamahAdIsu samAgaesu paratitthiesu ya jataMti / paDivasabhesu sakhette, dubbalasejjAyae thUNaM // cU- iMdamahAdiesu samAgatesu bahusu paratitthiesu, sakhette paDivasabhesu jataMti aMtarapallIsu ya, tesu vi asaMtharaMtA gacchati / dubbala sejjAe puNaM dhUNaM dalayaMti, jaM vA dubbalaM taM kareMti / vasahipamajaNe imo vidhI [ bhA. 3134] donni u pamaJjaNAo, udumbhi vAsAsu tatiyamajjhaNNe / sahi bahuso pamajjati, atisaMghaTTaM tahiM gacche // dhU- asasattA vi uDubaddhe do vArA vasahI pamajjijati puvvaNhe avaraNhe ya / vAsAsu tinni vArA, sA ya sajjhaNhe taiya vArA bhavati / uDubaddhe vAsAsu vA kuMthumAdiehiM pANehiM saMsatte jahAbhihiyappamANAto airittapamajaNAra bahuso vi pamajijjati / atisaMghaTTaNeNa vA pANiNaM annaM gAmaM gacche | I [bhA. 3135 ] * eehiM kAraNehiM, ega-dugaMtara-tigataM vA vi / saMkamamANo khettaM, puTTho vi jato na' tikkamati // dhU- evamAdikAramehiM egagAmaMtaraM tiggAmaMtaraM bahugAmaMtaraM vA saMkamaMto annaM khettaM pujhe vi dosehiM "jato "tti yatnena AjJA meraM ca nAtikrAmatItyarthaH / ahavA - "jato "tti yato nAtikramati tataH gacchatItyarthaH // paMthaM paDucca imA jayaNA
Page #645
--------------------------------------------------------------------------
________________ 158 nizItha-chedasUtram -2.10/648 [bhA.3136]uttaNa-sasAvayANi ya, gaMbhIrANi ya jalANi vajjettA / taliyArahitA divasaM, abbhAsatare ca je khette|| cU-uddhattaNA uttaNA dIrghA tiNA jammi paMthe tena na gacche, sIhavagghAdiehiM sasAvayANiya taNANi ya jammi paMthe / ahavA - magarAdiehiM sasAvagA jalA jammi paMthe, gaMbhIrA atyAghA jalA jammipaMthe, ete paMthe vajeMto gacchati / taliyArahiyA anuvAhaNA, taM pi divasato gacchati na rAtrI, jaMca abbhAsataraM khettaM taM gacchati // mU. (649) je bhikkhU paJjovasaNAe na pajosavei, na pajjovaseMtaM vA sAtijati / / mU. (650) je bhikkhU apajjosavaNAe pajosaveti, pajosaveMtaM vA sAtijjati / / cU-do suttA jugavaM vaccaMti / imo suttattho[bhA.3137] pajosavaNAkAle, patte je bhikkhU nosavejAhi / appattamatItevA, so pAvati ANamAdINi / / cU-je bhikkhU paJjosavaNAkAle patte na pajjovasati / "apaJjosavaNAe"tti apatte samatIte vAjo paJjosavati tassa ANAdiyA dosA cauguruM pacchittaM / / esa suttattho / imA jijjuttI[bhA.3138] paJjosavaNAe akharAi hoti u imAiM gonnnnaaii| pariyAyavatthavaNA, pajosavaNA ya paagitaa|| [bhA.3139] parivasaNA paJjusaNA, paJjosavaNA ya vAsavAso ya / paDhamasamosaraNaM ti ya ThavaNA jeTThoggahegaTThA / / ghU- "pajosavaNa"tti etesiM akkharANi imANi egaTTitANi goNNanAmANi aTTha bhavaMti / taM jahA pariyAyavatthavaNA, pajjosavaNA ya, parivasaNA, paJjusaNA, vAsAvAso, paDhamasamosaraNaM, ThavaNA, jeTThoggahotti, eteegttttitaa| 1. etesiMimoatyo-jamhApajosavaNAdivase pabbajApariyAgo vyapadizyate-vyavasthApyate saMkhA- "ettiyA varisA mamauvaThThAviyassa"ttitamhApariyAyavatthavaNA bhaNNati / 2 jamhA udubaddhiyA davva-khetta-kAla bhAvA paJjAyA, ettha pari samaMtA osavinaMtiparityajantItyarthaH, anne ya davvAdiyA varisakAla-pAyoggA ghettuM Ayarijjati tamhA paJjosavaNA bhaNNati / "pAgaya" tti savvalogapasiddheNa pAgatabhidhANeNa paJjosavaNA bhaNNati / 3 jamhA egakhette cattAri mAsA parivasaMtIti tamhA parivasaNA bhaNNati / 4 udubaddhiyAvAsasamIvAto jamhA pagariseNa osaMti savvadisAsu parimANaparicchinnaM tamhA pajjussaNA bhaNNati / pajosavaNA iti gatArthaH / 5 varSa itivarSAkAlaH, tasmin vAsaH vaasaavaasH|6prthmN Aya bahUNa samavAto samosaraNaM / te ya do samosaraNA - egaM vAsAsu, bitiyaM udubaddhe / jato pajosavaNAto varisaM ADhappati ato paDhamaM samosaraNaM bhaNNati / 7vAsakappAto jamhA anna vAsakappamerA ThaviJjati tamhA ThavaNA bhnnnnti| 8jamhA udabaddha ekkaM mAsaM khettoggaho bhavati vAsAvAsAsu cattArimAsA, tamhA udubaddhiyAo vAse uggaho jeTTo bhavati / eSA vyaMjanato nAnAtvaM, nanyarthataH / / etesiM egaThiyANaM egaM ThavaNApadaM parigRhyate tamminikkhitte savve nikkhittA bhavaMti[bhA.3140] ThavaNAe nikkhevo, chakko davvaM ca davvanikkheve / khettaM tujammi khette, kAle kAlo jahiM jo u / /
Page #646
--------------------------------------------------------------------------
________________ 159 uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3140] dhU-ThavaNAe chavviho nikkhevo taM jahA - nAmaThavaNA ThavaNaThavaNA davvaThavaNA khettaThavaNA kAlaThavaNA bhAvaThavaNA / nAma-dRvaNa-ThavaNAto gayAo / davaTThavaNA duvidhA - Agamato no Agamato yA Agamato jANae anuvautte / no Agamato tividhA -taM jahA jANagasarIrahavaNA bhaviyasarIraTThavaNA jANagasarIrabhaviyasarIravatirittA // vatirittA davvaTThavaNA imA[bhA.3141] odaiyAdIyANaM, bhAvANaM jo jahiM bhave ThavaNA / bhAvena jeNa ya puNo, Thaveja te bhAvaThavaNAtu / / dhU- "davvaM ca davvaniklevo" davvaparimANena sthApyamAnA davvaTThavaNA bhaNNati, ca saddo'nukarisaNe, kiM anukarisayati ? bhaNyate - imaM davvaM vA nikkhippamANaM, davvassa vA jo nikkhevo sA ThavaNA bhnnnnti|| [bhA.3142] sAmitte karaNammi ya, ahikaraNe ceva hoMti chbbheyaa| egatta-puhuttehiM, davve khete ya bhAve y|| dhU-sAmittepaDivasabhagAmassa aMtarapalliyAeya, karaNekheteNaegatta-bahumittedavvassa ThavaNA davvANa vA ThavaNA davvaThavaNA / tattha davvassa ThavaNA jahA koi sAhU egasaMthArAbhiggahaNaM Thaveti - gRNhAtItyarthaH / davvANa ThavaNA jahA -saMthAragatigapaDoAraggahaNAbhiggahaNaM Atmani tthveti| karaNe jahA davveNa ThavaNA, davvehiM vA ThavaNA / tatya davveNa AyaMbiladavveNa cAummAsaM jAti / davvehikUrakusaNehiM vA cAummAsaMjAveti / ahavA-causumAsesuekaMAyaMbilaM pArettA sesakAlaM abhattaTuM kareti, evamAtmAnaM sthApayatItyarthaH / davvehiM dohiM AyaMbilehiM cAummAsaM jAveti / adhikaraNe dabbe ThavaNA, dabvesu vA ThavaNA / tattha davve jahA egaMgie phalahie mae suviyavvaM, dabvesu anegaMgie saMthArae bhae suviyavvaMti evaM chabbheyA ! egatta-puhattehiM davve bhnnitaa| idAni khettaThavaNA "khettaM tujammi khettetti / kSetraM yat paribhogena parityAgena vA sthApyate, jammi vA khette ThavaNA Thavijjati sA khetttthvnnaa|saay sAmittakaraNa-adhikaraNehiM egatta-puhuttehiM chabbheyA bhANiyavvA / idAni kAlaThavaNA - "kAle kAlo jahiM jo u" ti / kAle kAlo etesu jahAsaMkhaM imepadA jAha jou", kAle jahiM ThavaNA Thavinati, kAlo vA jo uThaviJjati sA kAlaThavaNA / addha iti kAlo tattha vi sAmattakaraNa-adhikaraNehiM egatta-puhuttehiM chabbheyA bhvNti| bhAve chabbheyA / sAmitte-khettassa egagAmassa paribhogo, khettANaM sImAtINaM mUlagAmassa paDivasabhagAmassa aMtarapalli yAe ya / karaNe khetteNa egatte pahutteNa, etya na kiM ci saMbhavati / adhikaraNe - egattaM paraM addhajoyaNemerAe gaMtu pADayattae, puhatte kAraNe dugAdI addhajoyaNe gaMtuM pddiytte| kAlassa ThavaNA udubaddhe jA merA sA vaJjijati - sthpAyatetyarthaH / kAlANaM cauNhaM mAsANaM ThavaNA ThavijJati, AcaraNatvenetyarthaH / kAleNa AsADhapuNNimAkAleNaM ThAyati / kAlehiM bahUhiM paMcAhehiM gatehiM ThAyaMti / kAlambhi pAuse ThAyaMti / kAlesu kAraNe AsADhapuNNimAto savIsaimAsadivasesu gatesu ThAyaMti / bhAvassodatiyassa ThavaNA, bhAvANaM koha-mANa-mAyA-lobhAtINaM / ahavA- nAnamAdINaM gahaNaM / ahavA-khAimaM bhAvaMsaMkAmaMtassa sesANaM bhAvANaM parivajjaNaM bhvti| bhAveNa nijaraThThatAe eghakhette ThAyaMti no aDaMti / bhAvehiM saMgaha-uvaggaha- niranimittaM vA no
Page #647
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2.10/650 aDaMti / bhAvammi khayovasamie khattie vA ThavaNA bhavati / bhAvesu nasthi ThavaNA / ahavA - khaovasamie bhAvesuddhAto bhAvAtosuddhataraMbhAvasaMkamaMtassa bhAvesuThavaNAbhavati / evaMdavvAtiThavaNA samAseNa bhaNitA / idAniete ceva vitthAreNa bhnniihaami| tattha pddhmNkaaltthvnnNbhnnaami| kiM kAraNaM? jeNa evaM suttaM kAlaThavaNAe gataM / ettha bhaNati[bhA.3143] kAlo samayAdIyo, pagayaM kAlammitaM pruuvessN| nikkhamaNe ya pavese, pAusa-sarae ya vocchaami| dhU-kalanaM kAlaH, kAlejjatIti vA kAlaH, kAlasamUho vA kAlaH, soya samayAdI, samayo paTTasADiyAphADaNAdiTuMtenaM suttAeseNaM parUveyavyo / AtiggahaNAto AvaliyA muhutto pakkho bhAso udU ayanaM saMvaccharo jugaM evamAi etya jaM "pagayaM"ti-adhikAra samayena siddhatena tamahaM parUvessa / udubaddhiyamAsakappakhettAto pAuse nikkhamaNaM, vAsAkhette ya pAuse ceva pvesNvocchN| vAsAkhettAtosarae nikkhamaNaM, udubaddhiyakhetepavesaMsaraeceva vocchaami|ahvaa-sre niggamaNaM pAuse pavesa cocchAmItyarthaH / / [bhA.3144] UnAtirittamAse, aTTavihariUNa gimha-hemaMte / egAhaM paMcAhaM, mAsaMca jahA smaahiie|| cU-cattAri hemaMtiyA mAsA, cattAri gimhiyA mAsA, ete aTTha UnAtirittA vA viharitA / kahaM viharittA? bhaNNati - pddimaapddivnnnNegaaho| ahAladiyANaM paMcAho / jinakappiyANa suddhaparihAriyANa therANaya maaso|jssjhaa nANa-daMsaNa-carittasamAhI bhavati sotahA viharittA vAsAkhettaM uveti // kahaM puNa UnAtirittA vA udubaddhiyA mAsA bhavaMti? tattha UNA[bhA.3145] kAUNa mAsakappaM, tatva uvAgayANa UNA u / cikkhallavAsaroheNa vA bitIe ThitA nUnaM / / cU-jattha khette AsADhamAsakappo kate tatyeva khette vAsAvAsatteNa uvagayA, evaM UNA aTTha mAsA / AsADhamAse anirgacchatA saptaM viharaNakAlA bhavaMtItyarthaH / adhavA - imehiM pagArehiM UNA aTTha mAsA haveja-sacikkhallA paMthA, vAsaMvA ajja vinovaramate, nayaraM vA rohitaM, bAhiM vA asivAdi kAraNA, tena maggasire savve ThiyA, ato posAdiyA AsADhatA satta virahaNakAla bhvNti|idaani jahA atirittA aTTha mAsA vihAro tahA bhaNNati[bhA.3146] vAsAkhettAlaMbhe, addhANAdIsupattamahigA tu / sAdhaga-vAghAtena va, appaDikamituMjati vayaMti // cU-AsADhe suddhavAsAvAsapAuggaM khettaM maggatehiM na laddhaM tAva jAva AsADhacAummAsAto paratosavIsatirAte mAse atikteladdhaM, tAhebhaddavayAjoNhassapaMcamIepajosavaMti, evaM navamAsA savIsatirAtA viharaNakAlo diTTo, evaM atirittA aTTha mAsA / ahavA - sAhU addhANapaDivaNNA satyavaseNaM AsADhacAummAsAto pareNa paMcAheNa vA dasAheNa vA pakkheNa vA kattiyacAummAsiya Arato ceva niggayA / ahavA - AyariyANaM kattiyapoNNimAe parato vA sAhagaM naktattaM na bhavati, annaM vA rohagAdikaM vi, esa vAghAya jANiUNa kattiyacAummAsiyaM apaDikkamiyaM jayA vayaMti tatA atirittA aTTha-mAsA bhavati //
Page #648
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3146] 161 "egAhaM paMcAhaM mAsaMca jahA samAhIe" asya vyAkhyA[bhA.3147] paDimApaDivaNNANaM, egAho paMca hota'hAlaMde / jina-suddhANaM mAso, nikAraNato yatherANaM / / ca- "jina"tti jinkppiyaa| "suddhANaM"tti suddhaparihAriyANaM, etesimaaskppvihaaro| nivvAghAyaMkAraNAbhAve // vAghAte puNa therakappiyA UNaM atirittaM vA mAsaM acchaMti[bhA.3148] UNAtirittamAsA, evaM therANa aTTha nAyavvA / iyaresuaTThariyituM niyamA cattAri acchaMti / / cU-evaMUNAtirittAtherANaMaTTamAsA nAyavvA / itare nAma paDimApaDivaNNA AhAlaMdiyA visuddhaparihAriyA jinakappiyAyajahAvihAreNaaTTharIituMvAsArattiyAcauromAsA savve niyamA acchaMti // vAsAvAse kammi khette kammi kAle pavisiyavvaM ato bhaNNati[bhA.3149] AsADhapuNimAe, vAsAvAsAsu hoi ThAyavvaM / maggasirabahuladasamI to jAva ekmmikhettmmi|| ghU- "ThAyavvaM"tti ussaggeNa paJjosaveyavvaM, ahavA - praveSTavyaM, tammi paviTThA ussaggeNa kattiyapuNNimaMjAva acchati |avvaadennmggsirbhuldsmiijaavtaavtmmiegkhetteacchNti| dasarAyaggahaNAto avavAto dasito-anne vi do dasarAtA acchejjA / avavAtena mAgaMsiramAsaM tatraivAste ityarthaH // kahaM puNa vAsApAuggaM khettaM pavisaMti? imeNa vihiNA[bhA.3150] bAhiTiyA basabhehiM, kheta gAhettu vaaspaauggN| kapa kahettu ThavaNA, sAvaNabahulassa paMcAhe / / cU-bAhiTThiyattijatya AsADhamAsakappokato, annatya vAAsannaiThitAvAsasAmAyArIkhettaM vasabhehiM gAheti - bhAvayaMtItyarthaH / AsADhapuNNimAe paviTThA paDivayAo Arabma paMcadiNAI saMthAraga taNa-Dagala-cchAra-mallAdIyaM gehaMti / tammiceva panaga rAtIe paJjosavaNAkapaM kaheMti, tAhe sAvaNabahulapaMcamIe vaaskaalsaamaayaariNtthveti|| {mA.3151] etya u anabhiggahiyaM, vIsati rAiMsavIsatiM mAsaM / tena paramabhiggahiyaM, gihiNAtaM kattio jAva // cU-"etyaM"tti ettha AsADhapuNNimAe sAvaNabahalapaMcamIe vAsapaJosavie vi appaNo anabhiggahiyaM / ahavA - jati gihatyA pucchaMti - "ajjo tume eta varisAkAlaM ThiyA aha na ThiyA?", evaM pucchiehiM "anabhiggahiyaM"tti saMdigdhaM vaktavyaM, iha anyatra vAdyApi nizcayona bhavatItyarthaH / evaMsaMdigdhaMkiyatkAlaM vaktavyaM? ucyate-vIsatirAyaM, sviistiraaymaasN|jti abhivaSTiyavarisaM to vIsatirAtaM jAvaM anabhiggahiyaM / aha caMdavarisaM to savIsatirAyaM mAsaM jaavanbhigghiyNbhvti| "tena"ttitatkAlAtparataHappaNo,abhirAmukhyenagRhItaM abhigRhItaM, iha vyavasthiti iti, gihINa ya pucchaMtANa kaheMti- "iha ThitAmo varisAkAlaM" ti|| kiM puna kAraNaM vIsatirAte savIsatirAte vA mAse vAgate appaNo abhiggahiyaM gihiNAtaM vA kaheti, Arato na kaheMti? ucyate[16/11
Page #649
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-10/650 [bhA.3152] asivAikAraNehiM, ahavana vAsaM na suTuAraddhaM / ahivaDDiyammivIsA, iyresusviistiimaaso|| ghU-kayAiasivaMmave, AdiggahaNAtorAyaduvAi, vAsAvAsaMnasuTuAraddhaM vAsituM, evamAdIhiM kAraNehiMjai acchaMtito ANAtitAdosA |ah gacchati togihatthA bhaNaMti- etesavaNNuputtagA na kiMcijANaMti, musAvAyaMca bhaasNti| "ThitAmo"tti bhaNittA jeNa niggatA logo vA bhaNena. sAhU etthaM varisArataMThitAavassaMvAsaMbhavissati, tato dhannaM vikkiNaMti, logogharAtINi chAdeti, halAdikammANi vA saMThaveti / abhiggahite gihiNAte ya Arato kae jamhA evamAdiyA adhikaraNadosA tamhA abhivaDDiyavarise vIsatirAte gate gihiNAtaM kareMti, tisu caMdavarise savIsatirAte mAse gate gihiNAtaM kreNti| jattha adhikamAso paDati varise taM abhivaDiyavarisaM bhaNNati / jattha na paDati taM cNdvrisN|soyadhimaasgo jugassa ate majjhevA bhavati / jati aMte to niyamA doAsADhA bhvNti| aha majjhe to do posA / sIso pucchati - "kamhA abhivaDDiyavarise vIsatirAtaM, caMdavarise savIsatimAso?" / ucyate - jamhA abhivaviyavarise gimhe ceva so mAso atikato tamhA vIsadiNA anabhiggahiyaM taM kIrati, iyaresu tIsucaMdavarisesu savIsatimAsA ityarthaH / / [bhA.3153] ettha u paNagaM paNagaM, kAraNiyaM jAva sviistiimaaso| suddhadasamIThiyANa va, AsADhI punnnnimosvnnaa|| cU-esthau AsADhe puNNimAeThiyADagalAdIyaM gehaMti, pajosavaNakappaMca kaheMtipaMcadiNA, tato sAvaNabahulapaMcamIe pajosaveti / khettAbhAve kAraNe paNage saMvuDDhe dasamIe pajosaveMti, evaM pannarasIe / evaM panagavuddI tAva kajjati-jAva-savIsatimAso puNNo so ya savIsatimAso ca bhaddavayasuddhapaMcamIe yunyjti|ah AsADhasuddhadasamIe-vAsAkhettaM paviTThA |ahvaa-jsth AsADhamAsakappokaotaMvAsapAuggakhettaM, annaMca nasthivAsapAuggaM tAhe ttthevpjosveNti|vaasNc gADhaM anuvarayaM ADhattaM, tAhe tattheva paJjovaseMti / ekkArasIo ADhaveuM DagalAdItaM geNhaMti, pajosavaNAkapaMkaheMti, taaheaasaaddhpunnnnimaaepjosveti| esussggo|seskaalNpjjosveNtaannN avavAto / avavAte vi savIsatirAtamAsAtI pareNa atikkameuM na vaTTati / savIsatirAte mAse puNNejati vAsakhetana labmati torukkhaheTThA vipajosaveyavvaMtaM ca puNNimAepaMcamIe dasamIe evamAdipavvesupajosaveyavvaM noapuvvesu|siiso pucchati "idAni kahaM cautthIe-apavve pajosaviJjati?" Ayario bhaNati - "kAraNiyA cautthI aJjakAlagAyarieNa pavattiyA / kahaM? bhaNNate kAraNaM-kAlagAyario viharaMto "ujjeNi" gto| tattha vAsAvAsaM tthio| tattha nagarIe "balamito" raayaa|tss kaNiTTho bhAyA 'bhAnumitto' juvaaraayaa|tesiN bhaginI 'bhAnusirI' naam| tise putto 'balabhANU nAma / so pagitibhaddaviNIyayAe sAhU paJjuvAsati / AyariehiM se dhammo kahito - paDibaddho pavvAvio ya tehi ya balamitta-bhAnumittehiM ruDehiM kAlagajo paJjosavite nibbisato kto| keti AyariyA bhaNaMti - jahA balamitta-bhAnumittA kAlagAyariyANaM bhAgiNejjA bhavaMti / "mAulo" ti kAuM mahaMtaM AyaraM kareMti, abmuTThANAdiyaM / taM ca purohiyassaM appattiya, bhaNAti
Page #650
--------------------------------------------------------------------------
________________ 163 uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3153] ya esa suddapAsaMDo, vetAdibAhiro, ranno aggatopuNo puNo ullAveMto AyarieNa niSpiTTappasiNavAmaraNo kato / tAhe so purohito Ayariyassa paduTTho rAyANaM anulomehiM vippariNAmeti / ete risito mahAnubhAvA, ete jeNa paheNaM yacchaMti tena paheNaM jati ranno jano gacchati patANiM vAakka mai to asiM bhavati, tamhA visajjehi, tAhe visajjitA anne bhaNaMti-rannA uvAeNa visjjitaa| kahaM ? savvammi nagare kila ranna aNesaNA karAvitA, tAhe se niggatA / evamAdiyANa karaNANa annatameNa niggatA viharaMtA "patiThThANaM" nagaraMtena paTTitA / pativANasamaNasaMghassayaajakAlagehiM saMdiTuM-jAvAhaM AgacchAmitAva tumehiM nopajjosakyivvaM / tatthaya sAyavAhaNo' rAyA sAvato, soya kAlagajjaM eMtaMsouMniggatoabhimuhosamaNasaMgho ya, mahAvibhUIe paviTTho kaalgjjo| pavituhiM ya bhaNiyaM - "bhaddavayasuddha paMcamIe pajjosavinati", samaNasaMgheNa paDivaNNaM / tAhe rannA bhaNiyaMtaddivasaM mama loyAnuvattIe iMdo anujAeyavvo hohIti, sAhUcetite na paJjuvAsessaM, to chaDIe pajosavaNA kju|taahe rannA bhaNiyaM-anAgayaM cautthIe pajosacijati |aayrienn bhaNiyaMevaM bhavau / tAhe cautthIe pajjosaviyaM evaMjugappahANehiM cautthI kAraNepavattitA / saccevANumatA savvasAdhUNaM / rannA aMtepuriyAo bhaNitA - tubbhe amAvAsAe uvavAsaM kAuM paDivayAe savvakhajjabhojavihIhiMsAdhUuttarapAraNaepaDilAbhetApAreha, pajovasaNAeaTTamaMtikAuMpaDivayAe uttarapAraNayaM bhavati, taM ca savvalogeNa vi kayaM, tato pabhiti 'marahaTThavisae' "samaNapUya" tti chaNo pvtto|| idAnaM paMcagaparihANimadhikRtya kAlAvagrahocyate[bhA.3154] iya sattarI jahannA, asati nautI dasuttarasayaM ca / jati vAsati maggasire, dasarAyaM tinni ukkosaa| [bhA.3155] pannAsA pADijjati, cauNha mAsANa mjjho| tato u sattarI hoi, jahanno vAsuvaggaho / ghU- iya iti upapradarzane, je AsADhacAummAsiyAto savIsatimAse gate pajjosaveti tesiM sattari divasA jahanno vAsakAloggaho bhavati / kahaM sattarI? cauNhaM mANaM vIsuttaraM divasasayaM bhavati- savIsatimAso pannAsaM divasA, te vIsuttarasayamajjhAo sohiyA, sesA sttrii| je bhaddavayabahuladasamIe pajjosatitesiasItidivasAmajjhimovAsakAloggaho bhvti| jesAvaNapuNNimAepajosaviMtitesiMNautiM ceva divasA majjhimo ceva vAsakAloggaho bhvti| je sAvaNa bahuladasamIepajjosaveMtitesiMdasuttaraMdivasasayaM majjhimoceva vAsakAloggaho bhvti| je AsADhapuNNimAe pajosaviMti tesiM vIsuttaraM divasasayaM jeTTo vAsuggaho bhavati / sesaMtaresu divasapamANaMvattavbAevamAdipagArehiM varisArattaMegakhetteacchittA kattiyacAumpAsiyapaDivayAe avassaM niggaMtavvaM / ahamaggasiramAsevAsati cikhallajalAulApaMthAto avavAtena evaM ukkoseNaM tinnivA -dasa rAyAjAvatammikheteacchaMti, mArgasirapaurNamAsIyAvadityarthaH / maggasirapuNNimAe jaMparato jati vicikkhallA paMthA vAsaMvA gADhaM anuvarayaM vAsati jati viplavaMtehiMtahAvi avassaM nigaMtavyaM / aha na niggacchaMti to cugurugaa| evaM paMcamAsito jeTThoggaho jaato|| [bhA.3156] kAuNa mAsakappaM, tattheva ThiyANa tiitmggsire|
Page #651
--------------------------------------------------------------------------
________________ 164 nizItha-chedasUtram -2.10/650 sAlaMbaNANa chammAsio ujeTThoggaho bhnnito|| cU- jammi khette kato AsADhamAsakappo, taM ca vAsAvAsapAuggaM khettaM, annammi aladdhe vAsapAugge khette jattha AsADhamAsakappo kato tattheva vAsAvAsaM ThitA, tIse vAsAvAse cikhallAiehiM kAraNehiM tattheva maggasiraM ThitA, evaM sAlaMbaNANa kAraNe avavAtena chammAsito jedveggaho bhavatItyarthaH // [mA.3157]jai asthi payavihAro, caupaDivayammi hoi niggamaNaM / ahavA vi anitassa, ArovaNA puvaniddiTThA / / ghU- vAsAkhette nibiggheNa cauro mAsA acchiuM kattiyacAummAsaM paDikkamiuM maggasirabahulapaDivayAe niggaMtavvaM esa ceva cupaaddivo| caupADivae anitANaM caulahagA pcchitt| ahvaa-amitaann|avisddaato esevacaulahusavitthArojahA puvvaM vaNNionitIyasutte saMbhogasutte vA tahA dAyavyo / caupADivae appatte atikte vA Nite kAraNe niddosaa| tatya apatte ime kAraNA[bhA.3158] rAyA kuMthU sappe, agaNigilANe ya thaMDilassa'satI / eehiM kAraNehiM, appatte hoi niggamANaM // dhU-rAyA duTTho, sappovAvasahiM paviTTho, kuMthUhi vA vasahI saMsattA, agaNiNA vA vasahI daDDA, gilANassa paDicaraNaTTA, gilANassa vAosahaheuM, thaMDilassavAasatIte, etehiMkAraNehiM appatte caupADivae niggamaNaM bhavati / / ahavA ime kAraNA[bhA.3159] kAiyabhUmI saMthArae ya saMsattaM dullabhe bhikkhe / eehiM kAraNehiM, appatte hoti niggamaNaM // cU-kAiyabhUmI saMsattA, saMthAragA vA saMsattA, dullabhaM vA bhikkhaM jAtaM, AyaparasamutthehiM vA dosehiM mohodao jAo, asivaM vA uppanna, etehiM kAraNehiM appatte niggamaNaM bhavati / caupADivae aicaMte niggamo imehiM kAraNehiM[bhA.3160] vAsaM na uvaramatI, paMthA duggamA scikkhilaa| eehiM kAraNehiM, aikate hoi niggmnnN|| cU-aikate vAsAkAle vAsanovaramai, paMthovA duggamo,aijaleNasacikkhalloya, evamAiehiM kAraNehiM caupADivae aikkate niggamaNaM na bhavati / ahavA - ime kAraNA[mA.3161] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| etehiM kAraNehiM, aikvaMte hoya'niggamaNaM / / cU-bAhiM asivaM omaM vA, bAhiM vA rAyadu, bohigAdibhayaM vA AmADhaM, AgADhakAraNeNa vA na niggacchati / etehiM kAraNehiM caupADivae atikte aniggamaNaM bhvti|| esA kAlaThavaNA / idAni khettaThavaNA[bhA.3162] ubhao viaddhajoyaNa, addhakosaM ca taM havati khettaM / hoti sakosaMjoyaNa, mottUNaM kaarnnjjaae| ghU-"ubhao" ti puvvAvareNa, dakkhiNuttareNa vA / ahavA- ubhao tti sabdao smNtaa| ___
Page #652
--------------------------------------------------------------------------
________________ 165 uddezaka H 10, mUlaM-650, [bhA. 3162] addhajoyaNaM saha addhakoseNa egadisAe khettapamANaM bhavati / ubhayato vi melitaM gatAgatena vA sakosajoyaNaM bhavati / avavAyakAraNaM mottUNa erisaM ussaggeNa khettaM bhavai / taM vAsAsu erisaM khettaThavaNaM Thavei-kSetrAvagrahaM gRhAtItyarthaH / / so ya khettAvaggaho saMvavahAraM paDucca chaddisi bhavati / jao bhaNNati[bhA.3163] uDDamahe tiriyammiya, sakkosaM havati savvato khettaM / iMdapadamAdiesU, chaddisi sesesu cau paMca / / cU-uDaM, aho, puvvAdIyAoyatiriyadisAsocauro, etAsuchasudisAsu girimajjhadvitANa savvato samaMtA sakosaMjoyaNaM khettaM bhavati |tNc iMdapayapavvate chaddisiM saMbhavati / iMdapayapavvato -gyggpbvtobhnnnnti| tassa uvariMgAmo, adhevigAmo, majjhimaseDhIe vigaamo|mjjhimseddhii ThitANa ya cauddisaM pi gAmo, evaM chadisi pi gAmANa saMbhavo bhavati | AtiggahaNAto anno vi jo eriso pavvato bhavati tassa vi chaddisAo saMbhavati / sesesu pavvatesu caudisaM paMcadisaM vA bhavati / samabhUmIe vA nivvAghAeNa cauddisiM saMbhavati / / vAdhAyaM puNa paDucca[bhA.3164] tinni duve ekkA vA, vAghAeNaM disA havati khette / ujjAnAu pareNa, chinnamaDaMbaMtu akkhettaM / / dhU-egadisAe vAghAte tisu disAsu khetta bhavati, dosu disAsu vAghAte dosu disAsu khettaM bhavati, tisu disAsu vAghAte egadisaM khettaM bhavai / ko puNa vAghAto? mahADavI pavvatAdivisamaM vA samuddAdi jalaM vA, etehiM kAraNehiM tAo caudisAo ruddhAo, jeNa tato gAmagokulAdI nasthi / jaM disaM vAghAto taM disaM agguJjAmaMjAva khettaM bhavai / parao akhettaM jaM chinnamaMDavaM taM akhettaM / chinnamaMDavaM nAma jassa gAmassa nagarassa vA uggahe savvAsu disAsu anno gAmo natthi gokulaM vA taM chinnamaMDavaM, taM ca akhettaM bhavati // natimAtijalesuimA vihI[mA.3165] dagadhaTTatinni satta va, uDuvAsAsuna haNaMti te khetaM / cauraTThAti haNaMtI, jaMghaddhakko vitupareNa // cU- dagaghaTTo nAma jattha addhajaMghA jAva udagaM / udubaddhe tinni damasaMghaTTA khettovaghAtaM na kareti, te bhikkhAyariyAe gayAgaeNa cha bhavaMti, na haNaMti ya khettaM / vAsAsu satta dagasaMghaTTAna haNaMti khettaM, te gatAgatena coddasa / uDubaddhe cauro dagasaMghaTTA uvahaNaMti khettaM, te gayAgatena atttth| vAsAsu aTTa dagasaMghaTTA uvahaNaMti khettaM, te gatAgatena solasa / jattha jaMghaddhAto parato udagaM tena egeNa vi uDubaddhe vAsAsu uvahammati khettaM, soya levo bhaNNati // gatA khittaThavaNA / idAni 'dvvtthtthvnnaa"| [bhA.3166] davaTThavaNAhAre, vigatI saMthAra mattae loe| saccitte accitte, vosiraNaM gahaNadharaNAdI / / cU-AhAre, vigatIsu, saMthArago, mattago, loyakaraNaM, sacittoseho, DagalAdiyANayaacittANaM uDubaddhe gahiyANaM vosiraNaM, vAsAvAsapAuggANa saMthAradiyANa gahaNaM, uDubaddhe vi gahiyANa vatthapAyAvINa dharaNaM DagalagAdiyANa ya kAraNeNa / / tattha- "AhAre"tti paDhamaddAraM asya vyAkhyA
Page #653
--------------------------------------------------------------------------
________________ 166 nizItha-chedasUtram -2-10/650 [bhA.3167] puvAhArosavaNaM, jogavivaDDI ya sattio gahaNaM / saMcaiyamasaMcaie, davvavivaDhI pstthaao| cU-jo uDubaddhito AhAro so osaveyavyo osAreyavvo - parityAgetyarthaH / jai se AvassagaparihANI na bhavati to cauro mAsA uvavAsI acchau / aha na tarati to cattAri mAsA egadivasUNA, evaM tinni mAsA acchittA pAreu evaM jaijogaparihANI to do mAsA acchau, mAsaM vA, ato paraM divasahANI, jAva dine dine AhAreu jogvuttttiie| imo jogavuDDI jo nomakkAraitto so porasIe pAreu, jo porisitto so purimakhUNa pAreu, jo purimaDDaitto so ekkAsaNayaM karetu / evaM jahAsattIe jogavaDDI kAyavvA / kiM kAraNaM? vAsAsucikkhallacilivile dukkhaM bhikkhAgahaNaM kaJjati, saNNAbhUmiM ca dukkhaM gammati, thaMDilA hariyamAtiehiM dubbisojjhA bhavaMti / "AhAraTThavaNa"tti gayaM / idAni "vigatiTThavaNa"tti dAraM - "saMcaiya'tti pacchaddhaM / vigatI duvihA - saMcatiyA asaMcitiyA ya / tatya asaMcaiyA-khIraM dadhI maMsaM navanIya, keti ogAhimagA ya / sesA u ghayagula-maghu-majja-khajagavihANA vsNctigaao|ttth maghu-maMsa-maJjavihANAyaappasatthAo, sesA khIrAtiyA pstthaao|pstyaasuvaa kAraNe pamANapattAsugheppamANIsudavvavivaDDI katA bhvti|| nikkAraNe annataravigatIgahaNe doSa ucyate[bhA.3168]vigati vigatImIto, viyatigayaM jo u bhuMjae bhikkhU / ___ vigatI vigatisahAvA, vigatI vigati balA nei / / cU-vigatiM khIrAtiyaM / vibhatsA vikRtA vA gatI vigatI, sA ya tiriyagatI naragagatI kumANusuttaM kudevattaM ca / ahavA- vividhA gatIM saMsAra ityarthaH / ahavA-saMjamo gatI, asaMjamo vigatI, tassa bhIto / "vigatigamaM"tti vigatiptikAramityarthaH / vigatI vA jammi vA davve gatA taM vigatigataMbhaNNati taM puNabhattaM pANaM vA / jotaM vigati vigatigataM vA bhuMjati tassa imo doso - "vigatI vigatisabhAva"tti, khIrAtiyA bhuttA jamhA saMjamasabhAvAto vigatisabhAvaM kareti, kAraNe - kajaM uvacarittA paDhijati, vigatI vigtisbhaavaa| ahavA - vigayasabhAvA, vikRtasvabhAvaM vigatasabhAvaM vA jo bhuMjati taM sA balA naragAtiyaM vigati neti vApayatItyarthaH / jamhA ete dosA tamhA vigatIto NAhAreyavvAto uDubaddhe, vAsAsu viseseNa / jamhA sAdhAraNe kAle atIvamohubbhavo bhavati, vijugajjiyAiehiM yatammi kAle moho dippati / kAraNe-bitiyapadeNa-geNhejjA AhAreja vA-gelANo vA AhAreja / evaM Ayariya-bAlavuDDa-dubbalassa vA gacchovaggahaDhAdheppejA ||athvaa-sddddaa nibaMdheNanimaMtejApasatyAhiM vigatIhiM tathimA vidhI[bhA.3169]pasatthavigatiggahaNaM, tattha viya asaMcaiya ujA uttaa| saMcatiya na gehaMtI, gilANamAdINa kajjaTTA / ghU-pasasthavigatIto khIraMdahiM navanIyaM ghayaMgulo tela ogAhiyaMca, appasatthAmo mahu-majamaMsA / Ayariya-bAla-buhAiyANaM kalesu pasatthA asaMcaiyAo khIrAiyA gheppaMti, saMcatiyAo ghayAiyA na gheppaMti, tAsukhINAsu jayA kajaM tayA na labbhati, tena tAto na gheppati /
Page #654
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3169] 167 aha saTTA nibbaMdheNa bhaNeja tAhete vattavvA-"jayA gilANAtikajaM bhavissatitayA gecchAmo, bAla-buTTa-sehANa ya bahUNi kajANi uppaaMti, mahaMto ya kAlo acchiyavvo, tammi uppanne kaje ghecchAmo"tti / tAhe saDDA bhaNaMti - amha ghare asthi vittaM vigatidavvaM ca pabhUtamasthi, jAvicchA tAvageNhaha, gilANakajje vidAhAmo", evaMbhaNitA saMcaiyaM pigeNhaMti / giNhaMtANayaavocchinne bhAve bhaNaMti - alAhi pajjaMtaM / sA ya gahitA bAla-vuDa-dubbalANaM dijjati, baliya-taruNANaM na dijati / evaM pstyvigtigghnnN|| [bhA.3170]vigatIe gahaNammi vi, garahitavigatiggaho va kjmmi| garahA lAbhapamANe, pccypaavppddiighaato|| cU- mahu-majja-maMsA garahiyavigatINaM gahaNaM AgADhe gilANakacaM "garahAlAbhapamANe"tti garahaMto geNhati, aho! akajamiNaM kiM kuNimo, annahAgilANona pannappai, garahiyavigatilAbhe yapamANapattaM gemhaMti, noaparimitamityarthaH,jAvatitA gilANassa uvaujjatitaMmattAegheppamANIe dAtArassa paccayo bhavati, pAvaM appaNo abhilAso tassa yapaDighAo kao bhavati, pAvadiTThINaM vA paDighAo kaobhavati, suvattaM ete gilANaTThA gennhNtinjiihlolyaaetti| evaM vigatiTThavaNA gatA / idAni "saMthAraga"ti dAraM[bhA.3171] kAraNe uDDugahite ujjhiUNa geNhaMti annaparisADaM / dAuM gurusmasa tinni u, sesA geNhaMti ekkeI / / cU-uDubaddhakAlejesaMthAragAkAraNegahitAtevosirittAannesaMthAragAaparisADI vAsAjogge geNhaMti, garussa tinnidAuMNivAtepavAte nivaaypvaae|sesaa sAdhUahArAiNiyA ekkevaM gehNti|| idAni "mattae'tti dAraM[bhA.3172] uccArapAsavaNakhelamattae tinni tinni geNhaMti / saMjamaAesaTThA, bhileja va sesa ujjhNti|| cU-varisAkAle uccAramattayA tinni, pAsavaNamattayA tinni, tinni khelamattayA / evaM nava ghettavvA / imaM kAraNaM - jaM saMjamanimittaM varisaMte egammi vAhaDite bitiesu kajjaM kareti, asivAdikAraNiesu aTThajAyakAraNisu vA Aesie Agatesu dalaejA, sesehiM appaNo kajaM kareti / egamAdibhinneNa vA sesehiM kajaM kreNti| (esasA] je uDubaddhagahiyA te ujjhNti| ubhayo kAlaM paDilehaNA kaJjati / diyArota vA avAsaMte jati paribhujaMti tomAsalahuM, jAhe vAsaM paDati tAhe paribhujaMti, jeNaabhiggaho gahitoso pariDaveti, ullo nanikkhiviyavvo, apariNayasehANaM na vAijjati / / "mattae"tti gayaM / idAniM "loe"tti[bhA.3173] dhuvaloo ya jiNANaM, nicaM therANa vAsavAsAsu / asaha gilANassa va, taM rayaNiM tU na'tikkAme // ghU-uDubaddhe vAsAvAsAsu vA jinakappiyANaM dhuvaloo dine dine kurvatItyarthaH / dherANa vi vAsAsAdhuvalooceva / asahugilANA paJjosavaNarAti naatikkmNti| AukkAiyavirAhaNAbhayA saMsajaNabhayA ya vAsAsu dhuvaloo kajati / / "loe" tti gataM / idAni "sacitte" tti [bhA.3174] mottuM purANa-bhAvitasaDDhe saccittasesapaDiseho /
Page #655
--------------------------------------------------------------------------
________________ 168 nizItha-chedasUtram -2-10/650 mA hohiti niddhammo, bhoyaNamoe ya uddddaaho|| ghU-jo purANo bhAviyasaTTo vA ete mottuM sacitte - sesA sacittA na pavvAvijjati / aha pavvAviMti sehaM sehiM vA to cauguruMANAtiyAya dosA | vAsAsupavAvito mA hohiti niddhammo tena npbvaavijrti|khN "niddhammo" bhavati? ucyate-"vAsaMtemA nIhi, AukkAyAtiyavirAdhaNA bhavati" / tAhe so bhaNAti-jai ete jIvA to nisaggamANe kiM bhikkhaM geNha ? viyArabhUmiM vA gacchaha ? kahaM vAtubbhe ahiMsagA sAhavo yavAsAsucalaNe nadhovaMtipAyalehaNiyAe NillihaMti? tAhe so bhaNAti - asuddhaM cikkhallaM madiUNa pAe na dhovaMti, asuiNo ete, samalassa ya kao dhammo / evaM vippariNato uNNikkhamati / ahavA - sAgAriyaM kAuM sAhavo pAe dhovaMti tato asAmAyArI pAusadosoya, asamaMjasaM ti kAuMna sahati Niddhammo a bhavati / "bhoyaNamoe yauDDAho"ttivAse paDeta abhAvite sehe bahIto AnitaMjai maMDalIe bhuMjati to uDDAhaM kareti, pANA iva ee paropparaM sNktttthbhuNjNti| ahaMpinehiM vittttaalito|taahe vipariNamati / aha maMDalIe na muMjati tAhe asAmAyArI samayA ya na katA bhavati / jati vA te sAhavo nissaggamANe mattaesu uccarA-pAsavaNAti AyaraMti, soya taM daTuM vippariNAmejjA, unnikkhamate, uDDAhaM ca kareti / aha sAhavo sAgAriyaM ti kAuMdhareMti to AyavirAhaNA / aha nisaggaMte ceva nisiraMti to saMjamavirAdhaNA / jamhA evamAdidosA tamhA vAsAsu pajjosavite na pavvAvetavyo / purANasaDDesuMpuNa ete dosA na bhavaMti, tena te pavvAvijaMti / kAraNe pajosavite vipavvAvijaMti / atisati jANiUNa jattha puvvuttA dosA nasthi taM pavvAveti / anatisati vi avvocchittimAikAraNehiM pvvaaveti| imaMcajayaNaMkareMti-vicittaMmahatiM vasahiMgehaMti, AukkAyajIvacodaNe pannavijjati, asarIrodhammo nasthiti kAuM, maMDalImoesujattaM kareMti, annAe vasahIe ThaveMti, jatteNa ya uvacaraMti / / "sacitte"tti gayaM / idAni "acitte"tti dAraM[bhA.3175] DagalacchAre leve, chaDDaNa gahaNe taheva dharaNe ya / puMchaNa-gilANa-mattaga, bhAyaNabhaMgAti hetU se|| ghU-chAra-Dagala-mallamAtINaM gahaNaM, vAsAuDubaddhagahiyANa vosiraNaM, vatthAtiyANa dharaNaM, chArAiyANa vA dharaNaM, jati na geNhaMti to mAsalahuM, jA ya tehiM vinA gilANAtiyANa virAhanA, bhAyaNe vi virAdhite leveNa vinA / tamhA ghettavvANi |chaaro gahito ekkoNe ghano kajjati / jati na kajaM taliyAhiM to vigiciti / aha kajaM tAhi to chArapuMjassa majjhe ThaviJjati / paNayamAdisaMsajaNabhayA ubhayaM kAlaM taliyADagalAdiyaM ca savvaM paDilehati / levaM saMjoettA appaDibhujjamANabhAyaNaheTThapupphage kIrati, chAreNa ugguMThijjati, saha bhAyaNeNa paDilehijjati, aha apaDibhujamANaM bhAyaNaM nasthitAhe bhallagaMliMpiUNa paDihatyaM bhrijjti| evaM kANaigahaNaM kANai vosiraNaM kANai gahaNadharaNaM // "davvaTTavaNA" gatA / idAnaM "bhaavtttthvnnaa'| [bhA.3176] iriesaNa bhAvANaM maNavayasA kAyae ya ducrite| ahikaraNakasAyANaM, saMvaccharie vi osavaNaM // cU-iriyAsamitI esaNAsamitI bhAsAsamitI etesiM gahaNe - AyANa-nikkhevaNAsamitI pariTThAvaNiyAsamitIya gahiyAto / etasu paMcasu vi samitIsu vAsAsu samieNa bhaviyavvaM / evaM
Page #656
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3176] 169 uktocodagAha- "udubaddhe ki asamitena bhavitavvaM? jeNa vAsAsupaMcasuvi samitIsuuvautteNa bhaviyavvamiti bhaNasu?" AcAryAha[bhA.3177] kAmaM tu savvakAlaM, paMcasu samitIsu hoti jatiyavvaM / vAsAsu ahIkAro, bahupANA mediNI jennN|| cU-"kAmaM tu" kAmamavadhRtArthe, yadyapi sarvakAlaM samito bhavati tahAvi vAsAsu viseseNa ahikAro kIrai jeNaM tadA bahupANA mediNI AgAsaM ca / mediNi tti puDhavI evaM tAva savvAsiM sAmaNNaM bhaNiyaM // idAni ekkekAe samitIe dosA bhaNaMti[bhA.3178] bhAsaNe saMpAtivaho, duppeo nehachedu ttiyaae| iritacarimAsu dosuya, apeha apamajjaNe pANA / ghU-"bhAsaNe"tibhAsAsamitIteasamiyassaasamaMjasaMbhAsamANassamakkhigAtisaMpAtimANa muhe pavisaMtANa vadho bhavati, AdiggahaNAto AukkAyaphusitA sacittapuDhavirato sacittavAo ya muhe pavisati / "tatiyA' esaNAsamitI paDikkamaNa'jjhayaNe suttAbhihitAnukkameNa vAsAsu uvauttassa vi virAhaNA, kiM puNaanuvauttassa / udaullapurekammANaMcahatthamattANaM nehacchedaM dukkhaM jANaMti snigghakAlatvAt durjeyo durvijJeya AukkAiyacchedo pariNatI - acittI bhavatItyarthaH / ___ "irie"-iriyAsamitatAe anuvautto chajjIvanikkAe virAheti / "carimAsu dosu"ttiAyANanikkhevaNAsamitI pAriTThAvaNiyAsamitI ya, etAo do carimAo / eyAsu anuvautto jai paDilehaNapamajaNaM na kareti duppaDilehiya-duppamajjiyaM vA kareti na pamaJjati vA, eyAsu vi evaM chajivanikAyavirAhaNA bhavati / paMca samitIo udAharaNAo jahA Avassae / / [bhA.3179] maNa-vayaNa-kAyagutto, duccariyAti va niccmaaloe| ahikaraNe tu durUvaga, pajjoe ceva dumae y| cU-maNeNaM vAyAe kAeNa ya gutto bhavati / guttINaM udAharaNA jahA 'Avassae' |jN kiMci mUlaguNe uttaraguNesusamitIsuguttIsuvA udubaddhe vAsAsuyaducariyaM taM vaasaasukhipNaaloeyvvN| idAni - "adhikaraNa" tti-adhikaraNaM kalaho bhaNNati, taMca jahA 'cautyoddese' vaNiyaMtahA ihAvisavittharaMdaTThavvaM |tNcnkaayvvN, pubbuppnnNcnudiiriyNv| puvvuppannaMjai kasAyukkaDatAe nakhAmitato-pajjosavaNAsuavassaMviosaveyavvaM |adhikrnne imediTuMtAdurUvagAmovalakkhiyaM, pajoto, damao ya / / tatya "durUvaga"tti udAharaNaM - AyariyajaNavayassa aMtaggAme ekko kuMbhAro / so kuDagANaM bhaMDiM bhariUNa paccaMtagA durUtagaM nAmayaM gato / tehiM ya durUtagavvehiM gohehiM egaM baillaM hariukAmehiM bhaNNati[bhA.3180] egabatillaM bhaMDiM, pAsaha tubbhe vi DajhaMtakhalahANe / haraNe jjhAmaNa bhANaga, ghosaNatA mallajuddhesu / / ghU-"bho bho pecchaha imaM accheraM, egeNa bailleNa bhaMDI gcchti"| tena vi kuMbhakAreNa bhaNiya"pecchaha bho imassa gAmassa khalahANANi DajhaMti" atigayA bhaMDI gAmamajjhe ThitA / tassa tehi durUvagavvehiM chidaM labhiUNa ego baillo ho / vikkayaM gayA kulAlA, te ya gAmillayA jAtitA - deha baillaM / te bhaNaMti - tuma ekkeNa ceva bailleNa Agayo / te puNo jAtitA / jAhe na deMti tAhe
Page #657
--------------------------------------------------------------------------
________________ 170 nizItha-chedasUtram -2-10/650 rayakAle savvadhaNNANi khaladhANesukatAni, tAhe aggI dinno / evaM tena satta varisANi jhAmitA khaladhANAtAhe aTThame varise durUvagagAmellaehiMmallajuddhamahe vaTTamANobhANago maNito-dhosihi bhojassa amhehiM avaraddhaM taM khAmemo, jaMca gahiyaM taM demo, mA amha sasse dahau / tato bhANaeNa ugdhosiyaM // tato kuMbhakAreNa bhANago bhaNito bho imaM ghosehi[bhA.3181] appiNaha taMbaillaM, durUvagA tassa kuMbhakArassa / mA bheDaihiti dhaNNaM, annANi vi satta varisANi / / cU-bhANageNa ugghosiyNtN| tehiM durUvagabvehi so kuMbhakAro khAmito / dinno ya se baillo / imo ya se uvasaMhAro - jati tA tehi asaMjatehiM annANIhiM hotehiM khAmiyaM tena vi khamiyaM, kimaMgapuNa saMjaeMnANIhiMyojakayaMtaMsavvaMpajjosavaNAekhAmeyavvaMca,evaM karatehiM saMjamArAdhanA katA bhavati / / ahavA - imo diluto pajjogo tti[bhA.3182] caMpA anaMgaseno, paMca'cchara thera nayaNa duma vle| viha pAsa nayana, sAvaga, iMgiNi uvavAya naMdivare / / [bhA.3183] bohaNa paDimoddAyaNa, pabhAva uppAya devadattadde / maraNuvavAte tAvasa, nayana taha bhIsaNA samaNA / / [bhA.3184] gaMdhAragirI devaya, paDimAguliyAgilANapaDiyaraNaM / paJjoyaharaNa pukkhara, raNagahaNe nAmao savaNA / / cU- iheva jaMbuddIve aDDabharahe 'caMpA' nAma nagarI, 'anaMgaseno' nAma suvaNNagAro / so ya atIva thIlolo / soya jarUvavaI kaNNaM pAsati taM bahaM daviNajAyaMdAuMpariNei / evaM kila tena paMca itthisayA pariNIyA / so tAhiM saddhiM mANussae bhoge bhuMjamANo viharai / ito ya paMcaselaM' nAma dIvaM / tattha vijumAlI' nAma jakkho parivasai / so ya cuto / tassa do aggamahisIto - 'hAsApahAsA' ya / tAo bhogasthiNIto ciMteti - kiMci uvappalobhemo / tAhi ya diTTho 'anaMgaseno' | suMdare rUve viuvviUNa tassa asogavaNiyAe' nilINA / tAo dihAto anaMgasenena / tato ya tassa maNakkhevakare vibmame dariseMti / akkhito so tAhiM, hattha pasAreumAraddho / tAhe bhaNito- "jati te amhehiM kajaM to paMcaseladIvaM ejaha" tti bhaNittA-tAo adaMsaNaM gatA / iyaro vivihappalAvIbhUo asattho ranno pannagAraM dAUNa ugghosaNapaDahaM nInAveti ima ugghosijati - "jo anaMgasenayaM paMcaselaM dIvaM pAveti tassa so daviNassa koDiM payacchati" evaM ghussamANe nAviyathereNa bhaNiyaM - "ahaM pAvemi" tti, chiko pddho| tassa dinnA koDI / taM duve gahiyasaMbalA dUrUDhA nAvaM / jAhe dUraM gayA tAhe nAvieNa pucchito - kiM ci aggalo jalovari pAsaMsi? tena bhaNiyaM "nAva" ti / jAhe puNo dUraMgato tAhe puNo pucchati, netena bhaNiyaM - kiMci mANusasirappamANaM ghaNaMjaNa-vaNaM diisti| __nAvieNa bhaNiyaM - esa paMcaseladIvaNagassa dhArAe Thito vaDarukkho / esA nAvA etassa aheNa jAhitti, eyssprbhaagejlaavtto|tumN kiMcisaMbalaM ghettuMdakkho houMvaDasAla vilggejsi| ahaMpuNa saha nAvAe jalAvatte gcchiihaami|tumNpunn jAhejalaM velAe uattaM bhavatitAhe nagadhArAe NagaM ArubhittA parato pannorubhittA paMcaselayaM dIvaM jatya te abhippeyaM tattha gacchejasu /
Page #658
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3184] 171 anne bhaNaMti - tumaM etya vaDarukkhe ArUDho tAva acchasu, jAva u saMjjhAvalAe mahaMtA pakkhiNo AghamiSyaMtipaMcaseladIvAto / te rAto vasittA pabhAepaMcaselagadIvaM gamissaMti / tesiM calaNavilaggogacchejjasu / jAva yasothero evaM kaheti tAva saMpattA vaDarukkhaM nAvA / 'anaMgaseno' vaDarukhamArUDho |naaviytherosh nAvAe jalAvattegato / etesidoNha pagArANaM anatareNa tAto diTThAto / tAhi saMbhaTTo, bhaNio ya na eriseNa asuiNA deheNa amhe paribhuJjAmo / kiMci bAlatavacaraNaM kAuM niyANeNa ihe uvavajasu, tAhe saha amhehiM bhoge bhuNjhsi| ___ tAhiM ya se sussAdumaMte pattapuSphaphale ya datte udagaM ca / sIyalacchAyAe pAsutto / tAhiM ya devatAhiM pAsutto ceva karayalapuDe chubhittA capAe sabhavaNe kkhitto, vibuddhoya pAsati - sabhavaNaM sayaNaparijanaM ca |aaddhtto palaviuM "hAse pahAse" |logennpu ichajaMtobhaNAti -dilusuyamanubhUyaM jaM vattaM paMcaselae dIve / tassa ya vayase NAilo nAma sAvao, so se jiNapannattaM dhammaM kaheti - "eyNkrehi|ttosodhmmaaisukppesudiihkaaltthitiio saha vemAniNIhiMuttame bhogebhuMjihisi, kimetehiM vadhUterhi vANamaMtarIhiM appkaaldvitiiehiN"|sotNasddhNtosynnpriynnNc agaNaMto niyANakAuMiMgiNimaraNaMpaDivajjati / kAlagaouvavaNNapaMcaselae dIve vijumAlI nAmajasto, hAsapahAsAhiM saha bhoge bhuMjamANo viharati / so vi nAilo sAvago sAmagmaM kAuM AloiapaDikkato kAlaM kAuM accutte kappe sAmAnito jaato| so vi tatthe viharati / annayA naMdIsaravaradIveaTThAhimahimanimittaMsayaMiMdANittehi appaNa'ppaNonitogehiM niuttA devasadhA milati / 'vijumAli' jakkhassa ya AujjaNiyogo / paDahamanicchaMto balA AnIto devasaMghassaya dUrasthoAyojaM vAyaMto, nAiladeveNa dittttho| puvvAnurAgeNa tappaDibohaNatthaM canAila devo tassa samIvaM gato / tassa ya teyaM asahamANo paDahamaMtare deti / nAiladeveNa pucchitto - maM jANasi tti / vijumAliNA bhaNiyaM - ko tubbhe sakkAie iMde na yANai ? deveNa bhaNiyaM - parabhavaM pucchAmi, no devattaM / vijumAliNA bhnniyN-"njaannaami"|tto deveNa bhaNiyaM- "ahaM te parabhave caMpAe nagarIe vayaMsao AsI nAilo nAma / tume tayA mama vayaNaM na kayaM tena appiDdiesu uvavanno, taM evaM gae vijinappaNIyaM dhamma paDivajasu / dhammo se kahito, paDivaNNo ya / tAhe so vijumAlI bhaNAti-idAniM kiM mayA kayavvaM ? accayadeveNa bhaNiyaM-bohinimittaM jina-paDimAavatAraNaMkarahi / tato vijumAlIaTTAhiyamahivaMte gaMtuMcullihamavaMtaM gosIsadArumayaM paDimaM devayAnubhAveNa nivvatteti, rayaNavicittAbharaNehiM savvAlaMkAravibhUsiyaM kareti, annassa ya gosIsacaMdanadArussa majjhe pakkhivati, ciMtetiya "katthimaMnivesemi" / itoya samudde vaNiyassa pavahaNaMduccA puNo gahiyaMDollati, tassayaDolAyamANassachammAsAvati / soyavaNiobhItovviggo dhUvakaDacchuyahattho ittttveynnaa-nmokkaarproacchti| vijumAliNA bhiyaM- "bho bho maNuyA! aGgaM pabhAe imaM te jANapattaM vItIbhae nagare kUlaM pAvihiti / imaM ca gosIsacaMdanadAruM, purajanavayaM udAyanaM ca rAyANaM meleuM bhaNejAsi - ettha devAhidevassa paDimaM karejaha" esaa.devaannvttii| tao devAnubhAveNa, nAvA pattA viiiibhyN|to vaNio agdhaM ghettuMgao rAyasamIvaM, bhaNiyaM ca tena "ittha gosIsacaMdane devAdhidevassa paDimA kAyavvA" / savva jahAvattaM vaNieNa ranno kahiyaM, gao vaNio / rannA vi puracatuvejje (vaNNe) meleuM akkhiyaM akkhANayaM / saddiA .
Page #659
--------------------------------------------------------------------------
________________ 172 nizItha-chedasUtram -2-10/650 vaNakuTTagA - "ittha paDimaM karehi" tti / kate adhivAsaNe baMbhaNehiM bhaNiyaM - devAhidevo baMbhaNo tassa paDimA kIrau, vAhito kuThArona vahati annehiM bhaNiyaM-viNhu devAdhidevo / tahAvitaM na vahati / evaM khaMda ruddAiyA devayagaNA bhANettA satthANivAhitANi na vahati / evaM sNkilissNti| itoypbhaavtiieaahaarornnouvsaahito|jaaheraayaattth'vkkhitton gacchatI tAhe pabhAvatIe dAsaceDI visajjitA - gaccha rAyANaM bhaNAhi - velAikkamo va ti, savvamuksAhiyaM kiNNa muMjaha tti? gayA dAsaceDI, savvaM kahiyaM / tato rAtiNA bhaNiyaM - suhiyAsi, amhaM imeriso kAlo vaTTati / paDigayA dAsaceDI / tAe dAsaceDIe savvaM pabhAvatIe kahiyaM / tAhe pabhAvatI bhaNati. "aho micchadasaNamohitA devAdhidevaM pi na munnNti"| tAhe pabhAvatI bahAyA kayakouyamaMgalA sukkilla-vAsa-parihANa-parihayA bali-puSpa-dhUva-kaDacchUya-hatthA gatA / tato pabhAvatIe savvaM balimAdikAuM bhaNiyaM-"dehAdhidevo mahAvIravaddhamAnasAmI, tassa paDimA kIrau" tta paharAhi / vAhito kuhADo, egadhAeceva duhAjAtaM, pecchaMtiyapuvvanivvattiyaM savvAlaMkArabhUsiyaM bhagavao paDimaM, sA neu rannA gharasamIve veyAvayaNaM kAuM tattha viThThayA / tattha kiNhaguliyA nAma dAsaceDI devayasussUsakAriNI niuttA / ahami-cAuddasIsu pabhAvatI devI bhattirAgeNaM sayameva naTTovahAraM kareti / rAyA vi tayAnuvattIe murae pavAeti / annayA pabhAvatIe naTThovahAraM kareMtIe rannA siracchAyA na diTThA / "uppAu"tti kAuM amaMgula-cittassa ranno naTThasamamuravakkhoDA (na) paDaMti tti ruTThA mahAdevI "avajja" tti kaauN| tato rannA laviyaM -"no me avajJA, mA rUsasu, imeriso uppAo diTTho, tato cittAkulatAe muravakkhoDayANacukko"tti / tatopabhAvatIelaviyaM-jinasAsaNaMpavaNNehaM maraNassana bheyavvaM / annayA puNo vi pabhAvatIe pahAyakayakouyAte dAsaceDI vAhittA "devagihapavesA suddhavAsA Anehi" ttibhnniyaa|teysuddhvaasaaaanijmaannaakusNbhraagrttaaivaNtre saMjAtA uppaaydosenn| pabhAvatIe addAe muhaM nirakkhaMtIetevatthA paNAmitA / tatoruhApabhAvatI "devayAyaNaMpavisaMtIe kiM me amaMgalaM karesitti, kimahaM vAsagharapavesiNi"tti, adAeNaM dAsaceDI saMkhAvatte aahyaa| matA dAsaceDI khaNeNa / vatthA vi sAbhAvitA jAtA / pabhAvatI ciMteti - "aho me niravarAhA vi dAsaceDI vAvAtiyA, cirAnupAliyaM ca methUlagapANAivAyavayaM bhaggaM, eso vi me uppAu"tti / tato rAyANaM vinnaveti-"tubmehiM anunnAyA pavvajaM abbhuvemi|maaapricttkaambhogaa marAmi" tti| ___rannA bhaNiyaM - "jati me saddhamme bohehisi"tti / tIe abbhuvagayA nirakhaMtA, chammAsaM saMjamamanupAlettA AloiyapaDikatAmatA uvavannA vemaanniesuN|ttopaasittaapuvvNbhvNpuvvaanuraagenn saMgAravimokkhaNatthaM ca bahUhiM vesaMtarehiM ranno jaiNaM dhammaM kaheti / rAyA vi tAvasabhatto taM no paDivajeti / tAhe pabhAvatIdeveNaM tAvasaveso kato, puSphaphalodayahattho ranno samIvagaM gto| atIva ega ramaNIyaM phalaM ranno samappiyaM / rannAagghAyaM surabhigaMdhaMti, AloiyaM cakkhuNA surUvaM ti, AsAtiyaM ama(ya) rasovamaM ti / rannA ya pucchitto tAvaso kattha erisA phalA saMbhavaMti? ito nAidUrAsaNNo tAvasAsame erisA phalA bhavaMti / rannA laviyaM - daMsehi me taM tAvAsamaM, te ya rukkhA / tAvaseNa bhaNiyaM - ehi, duyaggA vita vayAmo / do vipayAtA /
Page #660
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 10, mUlaM-650, [bhA. 3184] 173 rAyA yamauDAtieNa savvAlaMkAravibhUsito gato pecchati ya mehaniguruM babhUtaM vnsNddN| tattha paviThTho diTTho tAvasAsamo, tAvasA''same ya pecchati sa dAre patte gaMdhaM divvaM / dihite ya maMtemANe nisuNei esa rAyA egAgI Agato savvAlaMkAro mAreuM geNhAmo AbharaNaM / rAyA bhIto pacchaosakkitumAraddho / tAvaseNa ya kUviyaM-dhAha dhAha esa palAto geNha / __tAhe savvetAvasA bhisiyagaNetiyaMtiyakamaMDaluhatyAdhAvitA, hana hana geNha geNha mAraha tti bhaNaMtA-ranno anumaggato laggA / rAyA bhIto palAyaMto pecchai - egaM mahaMtaM vanasaMDaM / suNeti tattha maanusaalaavN| etya raNaMtimannamANotaM vnsNddNpvisti|pecchiyttth caMdamiva somaM, kAmadevamiva rUvavaM, nAgakumAramiva suNevatthaM, bahassatiMvasavvasasthavisAraya, bahUNaMsamaNANaMsAvagANaMsAvigANa yasAreNa sareNaM dhammamakkhAyamANaMsamaNaM |tty rAyA gato saraNaMsaraNaM bhaNaMto / samaNeNaya laviya - "te na bhetavvaM"tti / "chuTTosi"tti bhaNitA tAvasA paDigatA / rAyA vi tesiM vippariNato isi Asattho / dhammo ya se kahito, paDivanno ya dhammaM / pabhAvatidevena vi savvaM paDisaMghariyaM / rAyA appANaM pRcchati saMghAsaNatyo ceva ciTTAmi, na kahiM vigato Agato vA, ciMtetiya kimayaM ti? pabhAvatideveNa ya AgAsatthena bhaNiyaM-savvameyaM mayA tujjha paDibohaNastha kayaM, dhamme te avigdhaM bhavatu, annattha vimaM Avatakappe saMbharejjAsi tti lavittA gato pabhAvatI devo / savvapurajanavaesu pAraMpariNanigghoso niggato-vItIbhae nagare devAvatAritA paDimA tti / itoya gaMdhArA' janavayAtosAvagopavvaitukAmosavvatitthakarANaMjammaNa-nikkhamaNakevaluppayAnivvANabhUmIo dadu paDiniyatto pavvayAmi tti / tAhe suttaM 'veyaddagiriguhAe' risabhAtiyANa titthakarANa savvarayaNavicittiyAto kaNagapaDimAo / sAhU sakAse suNattA tAo dacchAmi tti tastha gato / tattha devatArAdhanaM karettA vihADiyAo paDimAo / tattha so sAvato thayathutIhiM thuNaMto ahorattaM nivasito / tassa nimmalarayaNesu na manAgamavi lobho jAto / devatA ciMteti - "aho mAnusamaluddhaM" ti / tuTThA devayA, "bUhi varaM" bhaNaMtI uvahitA / tato sAvageNa laviyaM"niyatto haM mANusaesu kAmabhogesu kiM me vareNa kanaM ti ? "amohaM devatAdaMsaNaM" ti bhaNittA devatA aTThasayaM guliyANaM jahAciMtitamanorahANaM paNAmeti / tAo gahitAo sAvatena, tato niggto|suyNcnnnnjhaa bItIbhaenagaresavvAlaMkAravibhUsitAdevAvatAritA pddimaa|tNicchaami tti, tattha gato, vNditaapddimaa| kati vi dine pajjuvAsAmitti tattheva devatAyayaNe Thito, toya so tatya gilANo jaato| "desitosAvago" kAuMkaNhaguliyAe paDiyarito / tuTTho saavgo| kiMmama pavvatitukAmassa guliyAhi / esa bhogasthiNI tena tIse jahAciMtayamanorahANaM aTThasayaM guliyANaM dinnaM gato saavgo| tato vi kiNhaguliyAe vinnA(sa) NatyaM kimeyAo savvaM jahAcitiyamaNorahAo u neti? jai saccaM to "haM uttattakaNagavaNNA surUvAsubhagAya bhavAmI' ttiegA guliyA bhkkhiyaa| tAhe devatA iva kAmarUviNI parAvattiyavesA uttattakaNagavaNNA surUvA subhagA ya jAyA / tato pabhiti jano mAsiumADhatto esa kiNhaguliyA devatANubhAveNa uttattakaNagavaNNA jAyA, idAnaM houM se nAma "suvaNNaguliya"tti, taMca ghusitaM savvajaNavaesu / tato sA suvaNNaguligA guligaladdhapacayA bhogasthiNI egaM guliyaM muhe pakkhiviuM ciMteti "pajoyaNo me rAyA bhattAro bhavija"
Page #661
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 nizItha-chedasUtram -2-10/650 tti| bItIbhayAo ujjeNI kila asItimittasujoyaNesu / tattha va akamhA rAyasabhAepajjoyassa aggato purisA kahaM kahaMti - "bItIbhate nagare devAvatAriyapaDimAe sussUsakArigA kaNhaguligA devatAnubhAveNa suvaNNaguligA jAtA, atIva sohaggalAvannajuttA bahujanassa patthanijA jaataa|" taMsuNettApajootassa gulummAtitodUtaM visajjetiudAyanassa- "eyaM suvaNNaguliyaMsamaM visajesu" tti / gao dUto, vinnato udAyano / udAyaNeNa ruTeNa visajjito, assakAriyA'sammAnito ya dUto / ahAvattaM dUtena paJjoyassa kahiyaM / puNo pajjoeNa rahassito dUto visajio suvaNNaguliyAe jai maM icchasi vA to'haM rahassiyamAgacchAmi / tIe bhaNiyaM - jati paDimA gacchati to gacchAmi, iyarahA no gacche / gaMtuM dUtena kahiyaM paJjoyassa / tato palloto'nalagiriNA hatthirayaNeNa saNNaddhaNimiyaguDeNa appaparicchaDenAgato, ahoratteNa patto, paosavelAe paviThThA carA, kahiyaM suvaNNaguliyAte / tatya ya bAlavasaMtakAle lepagamahe vaTTamANe puvvakAritA pajoeNa lepagapaDimA maMDiyapasAdhitA gItAoJjanigghoseNa rAyabhavaNaM pavesitA devatAvatAriyapaDimAyayaNaM ca / bhaviyavvatAe chaleNa ya tammi AyayaNe sA ThavitA / iyarA devAvatAriyapaDimA kusumomAliyagIyavAittanigghoseNa sabajanasamakkhe leppachaleNa NitA suvaNNaguligA ya / paDimaM suvaNNaguligaM ca pajoto hariuM - gato / jaM ca rayaNi'nalagirI vItIbhae nagare pavesito taM rayaNiM aMto je gayA te'nalagiriNo gaMdhahatthiNo gaMdheNa AlANakhaMbhaM bhaMtuM savve viluliyA savvajanassa ya jAyaMti / mahAmaMtijanena ya unnIyaM- nUnaM ettha'nala girI hatyI khaMbhavippaNaTTho Agato, anno vA koi vaNahatthI / pabhAerannAgavesAviyaM / diTTho'nalagirissa aanimlo|pvttibaahtenkhiyN-rnnoaagto pajoto paDigao ya / gavesAvitA suvaNNaguligA yatti, nAyaM tadaTThA Agato Asi tti / rannA bhaNiyaM-paDimaMgavesahi tti |gvitthtthaa / kusumomAliyA ciTTaina vatti, devatAvatAriyapaDimAe ya gosIsacaMdanasItAnubhAveNayakusumA nomilAyaMti / hAyapayatotarAyA majjhaNha desakAle devAyayaNaM atigao, pecchatI ya puvakusume parimilANe / rannA ciMtiyaM - kimesa uppAto, uta annA ceva paDima tti? tAhe avaneuM kusume nirikkhitA, nAyaM haDA paDimA / ruTTho udAyano dUtaM visaneti, jaitehaDA dAsaceDI to haDA nAma, visaneha me paDimaM / gatapacAgatena dUtena kahiyaM udAyaNassana visajjeti pajoo paDimaM / tato udAyaNo dasahiM mauDabaddharAtIsaha sabbasAhaNa - baleNa payAto / kAlo ya gimho vaTTati / marujaNavayamuttaraMto ya jalAbhAve savvakhaMdhavAro tatiyadine tisAbhibhUto visnnnno| udAyanassa ranno kahiyaM / / rannA vi appabahuM ciMtiuM natthi anno uvAto saraNaM vA, nasthi paraM pabhAvatidevo saraNaM ti, pbhaavtidevosrnnNsiko|pbhaavtidevss kayasiMgArassAsaNakaMpojAo, tena ohI, pauttA, diTThA udAyanassa ranno aavttii| tato o Agato turaMto pinaddhaMkhaM paraMjaladharehiM puvvaM appAtito jaNavao paviralatusArasIyaleNa vAyuNA / tato pacchA vAlaparikkhitaM va jalaM jaladharehiM mukkaM sarassa taM ca jalaM devatA-kaya-pukkharaNItie saMThiyaM, devayakayapukkharaNi tti abuhajaneNaM "ti pukkharaM" ti titthaM pavattiyaM / tato udAyano rAyA gato ujjeni / rohitA ujjenI / bahujanakkhae vaTTamANe udAyanena pajjoto bhaNio- tujhaMmajjha ya viroho / amhe ceva duaggA juljhAmo, kiM
Page #662
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 650, [bhA. 3184] 175 * sesajanavaeNaM mArAvieNaM ti / abmuvagayaM paJcoeNa / duaggANa vi dUtae saMcAreNa saMlAvo kaha jujjhAmo ? kiM rahehiM gaehiM assehiM ? ti / udAyaneNa laviyaM jAriso tujjha'nalagirI hatthI eriso majjha natthi, tahA tujjha jeNa abhippeyaM tena jujjhAmo / pajjoeNa bhaNiyaM gaehiM asamANaM tujhaM ti, kallaM rahehiM jujjhAmo tti / dUvaggaNe vi avaTTiyaM / vidiyadiNe udAyaNo raheNa uvaTThito, poo'nalagiriNA hatthi - rayageNa / sesakhaMdhAvAro seNNaccaparivAro pecchago ya udAsINo ciTThati / udAyaNeNa bhaNiyaM esa bhaTTapaDivaNNo hato mayA, saMpalaggaM juddhaM, Agato hatthI / udAyaneNa cakkabhame cchUDho, causu vi pAyatalesu viddho sarehi, paDio hatthI / evaM udAyanena ranne jittA gahio pajoo | bhaggaM parabalaM / gahiyA ujreNI / naTThA suvaNNaguliyA / paDimA puNa devatAhiTThitA saMcAleuM na sakkitA / pajjoto ya lalATe suNahapAeNa aMkito / imaM ca se nAmayaM lalATe ceva aMkitaM [ bhA. 3185] dAso dAsIvatio, chettaTThI jo ghare ya vattavvo / ANaM kovemANe, haMtacco baMdhiyavvo ya // cU-kaMThA / udAyano sasAhaNeNa paDiniyatto, pajjoo vi baddho khaMdhAvAre nijjati / udAyano Ao, jAvadasapuroddese 1 tattha varisAkAlo jAto / dasa vi mauDabaddharAyANo niveseNa Thito / udAyanassa uvajemaNAe bhuMjati pajjoto / annayA pajjosavaNakAle patte udAyano uvavAsI, tena sUto visajjito / pajjoo ajja gacchasu, kiM te uvasAhijjau tti / gato sUto, pucchio pjjoo| AsaMkiyaM pajjotassa / "na kayAti ahaM pucchio, aja pucchA katA / nUnaM ahaM visasammiseNa bhatteNa aja mArijiukAbho / ahavA kiM me saMdeheNa, eyaM ceva pucchAmi / " I pajoeNa pucchio sUto - ajja me ki pucchijjati / kiM vA haM ajja mArijiukAmo ? sUtena laviyaM na tumaM mArijasi / rAyA samaNovAsao'ja pajosavaNAe uvavAsI / to te jaM ivaM ajja uvasAhayAmi tti pucchio / tao pajjotena laviyaM-"aho sapAvakammeNa vasaNapatteNa pajjosavaNA vina nAtA, gaccha kahehi rAiNo udAyanassa jahA ahaM pi samaNovAsago ajja uvavAsio bhatteNa na me kaJjaM / " sutena gaMtuM udAyanassa kahiyaM so vi samaNovAsago ajja na bhuMjati tti / tAhe udAyano bhaNati - samaNovAsageNa me baddheNa ajja sAmAtiyaM na sujjhati, na ya sammaM pajjosaviyaM bhavati, taM gacchAmi samaNovAsagaM baMdhanAto moemi khAmemi ya sammaM, tena so moio khamio ya lalATamaMkacchAyaNaTTayA ya sovaNNo se paTTo baddhI / tato pabhiti paTTabaddharAyANo jAtA / evaM tAva jati gihiNo vikayaverA adhikaraNAiM osavaMti, samaNehiM puNa savvapAghaviratehiM sudutaraM osaveyavvaM ti / sesaM savittharaM jIvaMtasAmiuppattIe vattavva // ahavA - imaM udAharaNaMkhaddhAdAni ya gehe, pAyasa damaceDarUvagA dahuM / [ bhA. 3186] pitarobhAsaNa kIre, jAiya raddhe ya tenA to // - - khaddhiM AdAniM jesu gihesu te khaddhAdANIyagihA IzvaragRhA ityarthaH / tesu khaddhAdANIyagihesu, khaNakAle pAyaso nvgpysaahito| taM daddhuM damagaceDA damago-dariddI tassa puttabhaMDA ityarthaH pitaraM obhAsaMti - "amha vi pAyasa dehi" tti bhaNito / tena gAme duddhataMdule ohAriUNa samappiyaM bhAriyAe - "pAyasamuvasAhehi" tti / soya paJcaMtagAmo, tattha corasenA -
Page #663
--------------------------------------------------------------------------
________________ 176 nizItha-chedasUtram -2-10/650 paDitA, te ya gAmaM viluliumaaddhttaa| [bhA.3187] pAyasaharaNaM chettA, pacchAgaya asiyennsiisNtu| bhAuyaseNAhivakhiM, saNAhiM saraNAgato jattha // ghU-tassa damagassa so ya pAyaso saha thAlIe hddo| taM velaM so damagocchettaM gato / so ya chetAto taNaM luNiUNaM Agato, taM ciMteti- "ajja ceDasvehi samaM bhokkhemi" tigharaMgaNapattassa ceDarUvehiM kahitaM tato "bappa" ti bhaNaMtehi so ya pAyaso ho / so taNapUliyaM chaDDeUNa gato kohAbhibhUto, pecchati seNAhivassa purato pAyasathAliyaM ThaviyaM / te corA puNo gAmaM paviThThA, egAgI senAhivo ciTThai / tena ya damageNa asieNa sIsaM chinnaM seNAvatissa naTTho damago / te ya corA hannAyagA naTThA / tehiM ya gatehiM mayakicaM kAuM tassa Daharatarato bhAyA so seNAhivo abhisitto| tassa mAyabhaginIbAujjAiyAto akhisaMti-"tumaMbhAovaratie jIvaMteacchati senAhivattaM kaauN,ghirtyuutejiiviyss|soamirsnngtoghito-dmgojiivgejjho, AnitonigaDiyaveDhigo sayaNamajjhagato AsaNahito vaNagaMgahAya bhaNati-are are bhAtiveriyA, katthate aahnnaamitti| ___ damageNa bhaNiyaM "jastha saraNAgatA paharijaMti tattha paharAhi"tti / evaM bhaNite sayaM ciMteti * "saraNAgayA no paharijaMti / " tAhe so mAubhagiNIsayaNANaM ca muhaM nirikkhati / tehiM ti bhaNito - "no saraNAgayassa paharijjati", tAhe so tena pUeUNa mukko / jati tA tena so dhamma ajANamANeNa mukko, kimaM nu puNa sAhuNA paralogabhItena abbhuvagayavacchalleNa abbhuvagayassa sammana sahiyavvaM ? khAmiyavvaM ti / idAni "kasAya"tidAraM |tesiN caukkanikkhevo jahAvaTThANe koho caubvidho udagarAisamANo vaaluaaraaismaayopuddhviiraaismaannopbvygraaismaanno,daarN| [bhA.3188] vAodaehi rAI, nAsati kAleNa sigayapuDhavINaM / nAsati udagassa satiM, pavvatarAI tujA selo|| ghU- vAeNa udaeNa ya rAtI nAsai jahA sakkhaM sigayapuDhavINaM / "kAleNa"tti kAlavizeSapradarzanArtha, udagarAtI sakRt nazyati, tatkSaNAdityarthaH / jApuNa pavvatarAtI sAjAva pavvato tAva ciTThati aMtarA nApagacchatItyarthaH / idAni rAtIhi kova-avasaMghAraNatyaM bhaNNati [mA.3189]udagasaricchA pakkheNa'veti catumAsieNa sigysmaa| varisena puDhavirAtI, AmaraNa gatI yapaDilomA / / cU-udagarAisamANo jo rusito taddivasaM ceva paDikkamaNavelAe uvasamati jAva pakkhe vi uvasamato udagarAtisamANo bhaNNati / jo puNa divasapakkhiesu anuvasaMto jAva caumAsie uvasamati so sigatarAtisamANo koho bhavati / jo divasapakkhacAummAsiesu anuvasaMto saMvaccharie uvasamati so puDhavirAisamANo / jahA puDhavIe sarade phuDiyAto dAlio pAuse pavuTTe milaMti evaM tassa vivariseNa krodho aveti| jo puNa panosavaNAe vi no uvasamati so pavvayarAtIsamANo koho / jahA pavvayassa rAtI na milati evaM tassa vi AmaraNaMto koho novasamati / etesiM gatIto paDilomaM vattavyAo / pavvayarAtIsamANassa naragagatI, puDavIsamANassa tiriyagatI, sigayasamANassa manuyagatI, udagasamANassa devagatI, akasAyassa mokkhgtii||
Page #664
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 10, mUlaM - 650, [bhA. 3190 ] [bhA. 3190 ] emeva thaMbhakeyaNa, vatthesu parUvaNA gatIo ya / maruya acaMkAri ya paMDarajjamaMgU ya AharaNA / / cU- evaM sesA kasAyA caubheyA vattavvA / thaMbhe tti thaMbhasamANo mANo / so cauvviho asthi / 177 [bhA. 3191] sela -'TThi thaMbhadAruyalayA ya vaMse ya meMDha gomuttI / avalehaNi kimi kaddama kusuMbharAge haliddA ya // [bhA. 3192] causu kasAtesu gatI, naraya tiriya mANuse ya devagatI / uvasamaha niccakAlaM, soggaimaggaM viyANaMtA // - selathaMbhasamANo mANo atthi, aTThithaMbhasamANo mANo atthi, kathaMbhasamANo mANo atthi, tinisalayAsamANo mANo asthi / gatIto paDilomaM vattavvAto / "keyaNaM" te chajjiyalevanagaMDo yati bhaNNati, soya vaMko tassamA mAyA / ahavA-yat kRtakaM taM pAyayaselIe keyaNaM bhaNNai, kRtakaM ca mAyA / mAyA cauvvihA- evalehaNiyAkeyaNe, gomuttiyAkeyaNe, ghaNavaMzamUlasamakeyaNe, meDhasiMgakeyaNevi / gatIto paDilomaM vattavvAo / "vatthe "tti vattharAgasamANo lobho / so cauvviho / hariddArAgasamANo lobho, kusuMbharAgasamANo bho, kaddamarAgasamANo lobho, kimirAgasamANo lobho / gatIo paDilomAto vattavvAo / ime udAharaNA - kohe maruo, mANe acchaMkAriyabhaTTA, mAyAe paMDarajjA, lobhe ajjamaMgU // kohe imaM [bhA. 3193] avahaMta goNa marute, chauNhe vappANa ukkaro uvariM / chUDho mao uTThA, atikove na demo pacchittaM // ettha eseva damago / adhavA - ego marugo, tassa ikko baillo / so ya taM gahAya keyAre haleNa vAhemi tti gato / so ya parissaMto paDito, na tarati uTTeuM / tAhe tena dhijAtieNa haNatena tassa uvariM tuttago bhaggo, tahAvi na uTThati / annakaTTAbhAve leguehiM haNiumAraddho, egakeyArale ehiM, tahAvi noTThito, evaM cauNha keyArANa ukkareNa Ahato, no utttthito| to tena lepuJja kato, mao so goNI / tAhe so baMbhaNo govajjhavisohaNatyaM dhijjAtiyANamuvaTTito / tena jahAvattaM kahiyaM, bhaNiyaM ca tena - ajJja vi tassovariM me koho na phiTTati / tAhe so dhijjAtiehiM bhaNio - tumaM atikkohI, natthi te suddhI, na te pacchittaM demo, savvalogeNa vajito so'sologapaDito jAto / evaM sAhuNA eriso kovo na kAyavvo / aha kareja to udagarAtIsamANeNa bhaviyavvaM / jo puNa pakkhiya- cAummAsiya-saMvacchariesu na uvasamati tassa vivego kAyavvo, jahA dhijjAtiyassa ! mAne ima [ bhA. 3194 ] dhanadhUyamAMkAriya-bhaTTA aTThasu va maggato jAyA / caraNapaDiseva sacive, anuyattI hiM padAnaM ca // [bhA. 3195 ] nivaciMta vikAlapaDicchaNA ya dAnaM na demi nivakahaNaM / khisA nisi niggamaNaM, corA senAvatI gahaNaM // [bhA. 3196] necchati jalUga vejje, gahaNaM taM pi ya anicchamANI tu / hAve jagavaNA, bhAuyadUe kahaNa moe // 16 12
Page #665
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 nizItha-chedasUtram -2-10/650 ghU-'khitipatiTTiya' nagaraM / 'jiyasattU rAyA / 'dhAriNIdevI / "subuddhI' sacivo / tattha nagare 'dhano' nAma setttthii| tassa 'bhaddA nAma bhAriyA / tassa ya dhUyA bhaTThA / sAya mAupiyabhAuyANa ya uvAtiyasayaladdhA / mAyapitIhi ya sabbapariyaNo bhaNNati - "esA jaM kareu na keNa ti kiMciccaMkAreyavaM" ti| tAhe logeNa se kayaM nAma acaMkAriyabhaTThA sA ya atIvarUvavatI, bahusu vaNiyakulesu vrijti| dhanoya seTThI bhaNati-joeyaM na caMkArehiti tassesA dijihiti tti / evaM vrgepddiseheti| annayA saciveNa varitA |dhnnenn bhaNiyaM-jaina kiMci viavarAhe caMkArehisi totepycchaamo| tena ya paDisuyaM / tassa dinnA / bhAriyA jaataa| soyanacaMkAreti / soya amacco rAtIte jAme gate rAyakanANi smaaneuNaagcchti| sA taMdinedine khiMsati savelAe nAgacchasitti / tatosavalAe etumaaddhtto| annayA ranno ciMtA jAtA - kimesa maMtI savelAe gcchtitti| ranno annehiM kahiyaM - esa bhAriyAe ANAbhaMga na kareti tti / annayA rannA bhaNiyaM- imaM erisaMtArisaMca kajaMca savelAe tumena gaMtavvaM / soosuabhUto vi rAyANuattIe tthito|saay ruTThA vAraM baMdheuM ThitA / amacco Agato ussUre, "dAra-mugghADehi"tti bahuM bhaNitA vi jAhe na ugghADeti tAhe tena ciraM acchiUNa bhaNitA- "tumaM ceva sAmiNI hojjAsi tti aho me Alo aNgiikto"|taahesaa "ahamAlo"ttibhaNiyA daarmugghaaddeuNpiyghrNgtaa| savvAlaMkAravibhUsitA aMtarA corehiM gahitA / tAse savvAlakAraM ghettuMcorehiM semAvatissa uvanItA / tena sA bhaNitA- mama mahilA hohi tti / sotaM balAna bhuMjati, sA vitaM necchati / tAhe tena visAjallagavejassahatye vikkiitaa| tena visAbhaNitA-mama bhajjA bhavAhittiAtaMpianicchaMtIe tena virusieNa bhaNitA-"vaNaM"-pANIyaM, tAto jalUgA geNhAhi"tti / sA appANaM navanIeNa makkheuM jalamavagAhati, evaM jalUgAto geNhati / sA taM ananurUvaM kamma kareti na ya sIlabhaMga icchati / sA tena rUhirasAveNa virUvalAvaNNA jaayaa|itoy tassa bhAyA dUyakicceNa tatthAgato, tena sA anusarisa ti kAuM pucchitA, tIe kahiyaM, tena davveNa moyAviyA AniyA ya / vamaNavirayaNehiM puNa navasarIrAjAtA / amacceNa ya paJcANeugharamANiyA savvasAmiNI ThaviyA / tAe so kohapurassarassa mANassa dosaM daTuMabhiggaho gahito- "na me koho mAno vA kAyavyo / [bhA.3197] sayaguNasahassapAgaM, vaNabhesajjaM jatissa jaaynnyaa| tikkhutta dAsibhiMdaNa, na ya koho sayaMca dAnaM c|| dhU-tassa ghare sayasahassapAgaM tellamatyi, taMca sAhuNA vaNasaMrohaNathaM osaDhaM maggiya / tAe ya dAsaceDI ANatA, "Anehi" tti / tAe ANaMtIe sahatelleNa egaM bhAyaNaM bhinnaM / evaM tinni bhAyaNANi bhinnaanni|nysaa ruThThA |tisuysyshssesu viNaDhesucautthavArAe appaNA uTheUNaM dinnaM / jai tAe kohapurassaro merusariso mAno nijito to sAhuNA sudutaraM gihatabbo iti // mAyAe ima[bhA.3198] pAsatthi paMDarajjA, prinn-gurumuul-naatabhiaagaa| pucchA tipaDikkamaNe, puvamAsA cautthaM pi|| kU-nANAtitiyassa pAseThitApAsatthI, sarIrovakaraNaba(pA) usA niccaM sukillavAsapariharittA
Page #666
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3198] 179 viciTThai tti / logeNa se nAma kayaM pNddrj"ti| sA ya vijA-maMta-vasIkaraNuccATaNakouesu ya kusalA janesu pauMjati / janoya se paNayasiro kayaMjalito citttthti| ___ addhavayAtikaMtA veraggamuvagatA guruM vinnaveti - "AloyaNaM paychAmi" ti / Aloie puNo vinnaveti- "na dIhaM kAlaM pavanaM kAuM samatthA" / tAhe guruhiM appaM kAle parikammavettA vijAmaMtAdiyaM savvaM chaDDAvettA "parinna" tti asanagaM paccakkhAyaM / AyariehiM ubhayavaggo vi bArito na logassa kaheyavvaM / tAhe sA bhatte paccakkhAte jahA puvvaM bahujaNaparivuDA acchittA idAniM na tahA acchati, appasAhusAhuNiparivArA ciTThai / tAhe se aratI kaJjati / tato tAe logavasIkaraNavijjA mnnsaaaavaahitaa| tAhe jano puSphadhUvagaMdhahattho alaMkitavibhUsito vaMdavadehi / ubhayavaggo pucchito - kiM te janassa akkhAyaM? te bhnnNti-"nv"tti|saa pucchittA bhaNati- mama vijAe abhioiyaM eti| guruhi bhaNitA- "navati" tti / tAhe paDikaMtA / sayaM Thito logo aagNtuN| evaM tao vArA samma paDiktA, cautthavArAte pucchitA na sammamAuTThA bhaNati ya-puvvabbhAsA'huNA AgacchaMti // [bhA.3199] apaDikkamasohamme, abhiuggA devskkosrnne| hatthiNi vAussagge, goyama-pucchA tu vAgaraNA // cU-anAloeukAlagatA sohammeerAvaNassaaggamahisI jaataa|taahe sAbhagavatovaddhamAnassa samosaraNe AgatA, dhammakahAvasANe hasthiNirUvaM kAuM bhagavato purato ThicA mahatAsaddeNa vAtaM kammaM kreti|taahe bhagavaM goymojaanngpucchNpucchti| bhagavayApubvabhavo se vAgarito |maaanno vi ko ti sAhu sAhuNI vA mAyaM kAhiti, teneyAe vAyakamma kataM, bhagavatA vAgariyaM / tamhA erisI mAyA duraMtA na kAyavvA / lobhe imaM udAharaNaM- "luddhamaMdI" ahavA "ajjamaMgU'[bhA.3200] madhurA maMgUAgama bahusuya veragga saDapUyA y| sAtAdi-lobha-nitie, maraNe jIhAi niddhamaNe / / cU-ajJamaMgU AyariyA bahussuyA ajjhAgamA bahusissaparivArA ujjayavihAriNote viharaMtA mhurNngriiNgtaa|te "veraggiya"tti kAuMsaddhehiM vatthAtiehiMpUitA,khIra-dadhi-dhaya-gulAtiehiM dine dine pajatieNa paDilAbhayaMti / so Ayario lobheNa sAtAsorakhapaDibaddho na viharati / nitio jAto / sesA sAdhU vihritaa|| so vi anAloiyapaDikkato virAhiyasAmaNNo vaMtaro niddhammaNA jakkho jAto / tena ya padeseNa jadA sAhU niggamaNa-pavesaM kareMti, tAhe so jakkhopaDimaM anupavisittA mahApamANaM jIhaM nillAleti / sAhUhiM pucchito bhaNati - ahaM sAyAsokkhapaDibaddho jIhAdoseNa appiDDio iha niddhammaNAo bhomejje nagare vaMtaro jAto, tujjha paDibohaNatthamihAgato taMmA tubbhe evaM kaahih| anne kaheMti-jadAsAhU jaMti tadA so mahappamANaM hatthaM savvAlaMkAraM viuviUNa gavaskhadAreNa sAdhUNa purato pasAreti |saahuuhiN pucchito bhaNAti-so haM ajjamaMgU iDDirasapamAdagaruo mariUNa NiddhammaNejakkhojAto,tamAkoitu evaMlobhadosaM kaheja // evaMkasAyadose nAuMpajjosavaNAsu appaNo parassa vA savvakasAyANa uvasamaNaM kAyavvaM / imaMca vAsAsu kAyavvaM[bhA.3201]abbhuvagayagayaverA, nAtuM gihiNo vimA hu ahigaraNaM / kujAhi kasAe vA, avigaDiyaphalaM va siM souM / /
Page #667
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 nizItha-chedasUtram -2-10/650 [bhA.3202] pacchittaM pahupANA, kAlo balio ciraM ca ThAyavvaM / sajjhAya-saMjama-tave, dhaNiyaM appA niyotvyo| ghU-aTThasu udubaddhiesu mAsesu jaM pacchittaM saMciyaM na bUDhaM taM vAsAsu voDhavvaM / kiM kAraNaM taM vAsAsukunjhe? bhaNNate-jeNa vAsAsu bahupANA bhavaMti, te hiMDatehiM vahijaMti, sIyANubhAveNa ya kAlo balito, suhaM tattha pacchittaM voDhuM sakkati / egakkhette ciraM acchiyabbaM tena vAsAsupacchittaM vujjhati / avi ya sIyalaguNeNa baliyAiM iMdiyAI bhavaMti / tadappanirohatyaM tavo kaJjati / paMcappagArasajjhAe ujjamiyabvaM, sattarasavihe ya saMjame, bArasavihe ya tave appA ghaniyaM suddha nioeyavvo, niuMjitavyamityarthaH // [bhA.3203] purimacarimANa kappo, tu maMgalaM vddhmaanntitthmmi| to parikahiyA jinagaNa-harA ya therAvalicarittaM / / cU-purimA usabhasAmiNo sissA, carimA vaddhamANasAmiNo | etesiM esa kappo ceva jaM vAsAsu pajosavijjaMti, vAsaM paDau mAvA |mjjhimyaannpunn bhaNitaM-pajjosaveMti vA na vA, jati doso asthi to pajosaveMti, iharahA no / maMgalaM ca vaddhamANasAmititthe bhvti|jenny maMgalaM tena savvajiNANaM caritAtiM kahijaMti, samosaraNANiya, sughammAtiyANa therANaM AvaliyA khijjti|| ettha suttaNibadheya imo kappo kahijjati[bhA.3204] sutta jahA nibaMdho, vagdhAriyabhattapANamaggahaNaM / nANaTTi tavassI ya'nahiyAsi vagghArie gahaNaM / / ghU-no kappati niggaMthANa vA niggaMthINa vA vagdhAriya-buTThikAryasi gAhAvati-kulaM bhattAe vApANAe vA nikkhamittae vApavisittaevA / kappaise appavuTTikAyaMsi saMtaruttaraMsi gAhAvaikulaM bhattAe vA pANAe vA nikkhamittae vA pavisittae vA / vagdhAriyaM nAmajaM tinnavAsaM paDati, jattha vA nevvaM vAsakappo vA galati, jatya vAsakappaM bhettUNa aMto kAo ya ulleti, eyaM vagghAriyaM vAsaM / erise na kappati bhattapANaM ghettuM / sutte jahA nibaMdho tahA na kalpate ityarthaH / avagghArie puNakappaMti bhttpaanngghnnNkaauN|kppti se appavuTTikAyaMsisaMtaruttaraMsi, saMtaramitiaMtarakappo, uttaramiti vaaskppkNblii| imehiM kAraNehiM bitiyapade vagdhAriyavuTTikAye vi bhattapANaggahaNaM kaJjati "nANaTThI" pacchaddhaM / "nANaTThi"ttijadA ko ti sAhU anjhayaNaM suttakkhaMdhamaMgaMvA ahijjati, vagdhAriyavAsaM paDati, tAhe so vagghArie vi hiMDati / 'tavassI"tti ahavA - chuhAlU anadhiyAso vagdhArie hiMDati / ete tinnihi vagdhArite saMtaruttarA hiNddNti| saMtaruttarasya vyAkhyA pUrvavat / ahavA-iha saMtaraMjahAsattIe cautthamAdI kareMti / uttaramiti "bAlesuttAdie" na aDati // [bhA.3205] saMjamakhetacuyANaM, nANahi-tavassi-anahiyAsANaM / Asajja bhirakhakAlaM, uttarakaraNeNa jaiyadhvaM / / / phUsaMjamakhetta-cuyAjenANahitavassIanadhiyAsIyajo, etesavvebhikkhAkAle uttarakaraNeNa bhikhagahaNaM kareMti / / kerisaMpuNa saMjamakhettaM[bhA.3206] unniyavAsAkappA, lAuyapAtaM ca labmatI jattha / ___ sajjA esaNasohI, varisaikAle yataM khettN||
Page #668
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-650, [bhA. 3206] 181 cU-jatya khetteunniyavAsAkappA labmaMti, jattha alAbupAdAcAukAloyasunjhati sajjhAo, jattha ya bhattAdIyaM savvaM esaNAsuddhaM labmati, vividhaM ca dhammasAhaNovakaraNaM jattha labmati / kAlavarisI nAma - rAto vAsai, na divA / ahavA - bhikkhAvelaM saNNAbhUmigamaNavelaM ca mottuM vAsati / ahavA - vAsAsu vAsati no udubaddhe esa kAlavarisA / evaM saMjamakhettaM // tato asivAdikAraNehiM cutaa| "nANadvitavassiaNadhiyAse"tti tinni viegagAhAte vakkhANeti[mA.3207] puvvAhIyaM nAsati, navaMca chAto na paccalo ghettuN| khamagassa ya pAraNae, varasati asahUya bAlAdI / / cU- chubhAbhibhUyassa parivADiM akuvvato puvAdhItaM nAsati, abhinavaM vA suttatyaM cchAto grahItumasamartho bhavati, khamagapAraNae vA tavasi, bAlAdI asahU vA, vAsaMte asamatthA uvavAsaM kAuM / / tAhe imeNa uttarakaraNeNa jataMti[bhA.3208] bAle sutte sUtI, kuDasIsagachattae ya pccime| nANahitavassI ana-hiyAsi aha uttaravisesA / / __cU-varisaMte uvavAso kAyavyo / asahu kAraNe vA "bAle"tti unniyavAsAkappeNa pAuto aDati / unniyassa asati uTTieNa aDati / uTTiyAsati kutaveNaM / jAhe evaM tividhaM pi vAlayaM nathi tAhe jaM sottiyaM thiraM ghaNaM masiNaM tena hiMDati / sottiyassa asati tAla-sUI uvari kAuM hiNddti| kuDasIsayaMpalAsaMpattehiM vA gaMDeNaviNA chattayaM kIrai, taM siraM kAuMhiMDati / tassa'sati vidlmaadiichttennNhiNddti|esosNjmkhettcuttaadiyaannvaasaasuvaasNteuttrkrnnviseso bhnnito|| savvoyaesapajjosavaNAvidhI bhaNito-bitiyapadeNapajjosavaNAe na pajosaveti apanosavaNAe vA paJjosavejA imehiM kAraNehi[bhA.3209] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, dosu vi suttesu appbhuN|| dhU- paJjosaNAkAle patte asivaM hohiti tti nAtUNa na pajjosati, omoyariesu vi evaM atikate vA pajosavijA / mahallaThANAto vA cireNa niggayA te na pajosavaNAe pajosavejA, bohiyabhae vA niggatA atikkaMtA paJjosati / evaM dosu vi suttesu appAbahuM nAuMna pajjosaviti / apajosavaNAe vA paJjosaveti / / mU. (651) je bhikkhU pajosavaNAe golomAiMpi vAlAI uvAiNAvei - uvAiNAveMta vA saatijti|| cU-golomamAtrA pi na kartavyA kimuta dIrghA ahavA - hastaprApyA apizabdena vishessyti| uvAtiNAveti tti panjosavaNArayaNiM atikkAma tItyarthaH / tassa caugurugaM pacchittaM / ANAdiyA ya dosaa| [bhA.3210] pajosavaNA kese, gAvIlomappamANamette vii| je bhikkhUvAtiNAvatI, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.3211] na vi siMgapuMchavAlA, na asthi puMche na basthiyA vaalaa| sujavasaNIrogAe, sesaM guru hAni haaniie||
Page #669
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182 nizItha-chedasUtram -2-10/651 cU-vAsAsu lomae akajaMte ime dosA[bhA.3212] nisudaMte Auvadho, ullesu ya chappadIu mucchNti| tA kaMDUya virAhe, kujjA va khayaM tu aayaate|| cU-AukkAe nisuDhete AuvirAhaNA, ullesuyavAlesuchappayAo sammucchaMti, kaMDuaMto vA chappadAdi virAheti, kaMDuaMto vA khayaM karejjA / tattha AyavirAhaNA / / jamhA ete dosA tamhA[bhA.3213]dhuvaloo u jiNANaM, varisAsuya hoi gacchavAsINaM / uDutaruNe caumAso, khura-kattarichallahU gurugaa| ghU- uDubaddhe vAsAsu vA jinakappiyANaM dhuvaloo, dherakappiyANa vAsAsu dhuvaloo dhuvalAyAsamattho vA taM rayaNiM nAtikkame / therakappito taruNo uDubaddhe ukkoseNaM cauNhaM mAsANaM loya karAveti, therassa vi evaM, navaraM - ukkoseNaM chammAsA / jati uDubaddhe vAsasu vA khureNa kAravetito-mAsalahuM,kattIe mAsaguruM,ANAdiyAyadosA, chappatigANa virAhanA pacchakammadosA y| AdesaMtareNa kAraveti to challahu, kattIe caugurugA / loyaM karAveMtena ete dosA parihAriyA bhavaMti // [bhA.3214] pakkhiya-mAsiya-chammAsie yatherANa tU bhave kppo| kattari chura-loe vA, bitiyaM asahU gilANe y|| cU-bitiyaMti bitiyapadeNaM loyaM na kAravejjA |ashuu loyaM na tarati adhiyAseuM sirorogeNa vA maMdacakkhuNA vA loyaM asahaMto dhammaM chaDDejA / gilANassa vA loo na kajjati, loe vA karate te gilANo hvej| evamAdiehi kAraNehiMjai kattiekareti to pakkhe pakkhe / aha chureNa to mAse maase| paDhamaMchureNa, pacchA kattie / loyakarassa mahurodayaMhatyadhovaNaM dijjtipcchaakmmprihrnntthN| avavAdeNa loo chamAseNa kAraveyavyo / therANa esa kappo saMvaccharie bhnnito|| mU. (652) je bhikkhU paJjosavaNAe ittiriyaMpiAhAraM AhAreti, AhAretaM vA saati0|| [bhA.3215] ittariyaM piAhAraM, pajjosavaNAe jo u AhAre / tayabhUi-biMdumAdI, so pAvati ANAmAdINi / / dhU- ittariyaM nAma thovaM egasitthamavi addhalaMbaNAdi vA / adhavA - AhAre tayAmettaM, sAtimimiriyaMcuNNagAdI bhUtimettaM, pANage biNdumtte| "taye"tti tilatusatibhAgamettaM / "bhUti" riti yat pramANamaMguSTa-pradezanIsaMdaMsakena bhasma gRhyate, pAnake biMdumAtramapi, Adiggaha nAto khAtimaM pithovaM jo AhAreti pajosavaNAe so ANAdiyA dosA pAvati cauguruMca pacchittaM / / pavvesu tavaM kareMtassa imo guNo bhavati(bhA.3216] uttarakaraNaM egaggayA ya aaloyceivNdnyaa| maMgaladhammakahA viga, pavvesuMtavaguNA hoti / [bhA.3217] aTThama chaTTa cautthaM, saMvacchara-cAumAsa-pakkhe ya / posahiyatave bhaNie, bitiyaM asahU gilANe y|| cU-uttaraguNakaraNaM kataMbhavati, egaggayAyakatA bhavita, posavaNAsuvarisiyAAloyaNA dAyavvA varisAkAlassayaAdIe maMgalaM kataM bhavati, saDDANa yadhammakahA kAyavvA / pajjosavaNAe
Page #670
--------------------------------------------------------------------------
________________ 183 uddezakaH 10, mUlaM-652, [bhA. 3217] -je aTThamaMna karei to cauguruM, cAummAsiechaTuM na kareti to caulahuM, pakkhie cautthaM na kareti tomAsaguruM / jamhA ete dosA tamhA jahAbhaNito tavo kAyabbo / bitiyaM avavAdeNa na karejA pi| uvavAsassa asahU na kareja, gilANo vA na karejjA, gilANapaDiyarago vA, so uvavAsaMveyAvaccaM cadovi kAuM asamattho, evamAdiehi kAraNehi pajosavaNAe AhAreMto suddho|| mU. (652) je bhikkhU annautthiyaM vA gArasthiyaM vA pajosaveti, paJjosaveMtaM vA saati0|| [bhA.3218] pajjosavaNA kappaM, pajosavaNAe jo tukddddejaa| gihi annatithi osannaM, saMjatINaM ca aannaadii| cU-pajosavaNA puvvavaNNitA / gihatthANaM annatitthiyANaM - gihatthINaM annatitthININaM, osannANa ya saMjatINa ya - jo ete pajosaveti, eteSAmagato paryuSaNAkalpaM paThatItyarthaH / tassa cauguruM / ANAdiyA ya dosaa|| [bhA.3219] gihi annatithi osanna dugaM te gunnehnuvveyaa| sammIsavAsa-saMkAdiNo ya dosA smnnivgge|| dhU- nihatthA gihatthIgIo evaM dugaM / ahavA- annatithigA, annatithiNIto / ahavA - osannA osaNNIo ete dugA, saMjamaguNehiM anuvaveyA, tena tesiM purato na kaTijati / ahavA - etesiM sammIsavAse dosA bhavaMti / itthIsu ya saMkamAdiyA dosA bhavaMti / sajatIo jai vi saMjamaguNehiM uvaveyAo tathApi sammIsavAsadoso saMkAdoso y|| [bhA.3220]divasato na ceva kappati, khettaM ca paDucca sunnejmnnesiN| asatI ya va itaresiM, daMDigamAdasthito kahe / / ghU- paJjosavaNAkappo divasato kadiuMnaceva kappati / jattha vi khettaM paDucca kaDijati jahA divasato AnaMdapure mUle cetiyaghare savvajanasamakkhaM kaDDijati, tattha vi sAhU na kaDeti, pAsattho kaddati,taM sAhU suNejjA, na doso / pAsatthANa vA kaTTakassa asati DaMDigeNa vA abbhaDio saDDhehiM vA tAhe divasato kavati / pajosavaNAkappakavaNe imA sAmAyArI - appaNo uvassae pAdosie Avassaekate kAlaM ghettuMkAle suddhevA paTThavettA kaDDijati, evaMcausu viraatiisu| pajosavaNArAtIe puNa kaDDIe savve sAdhUmappAvaNIyaM kAusaggaM kareMti, "pajjosavaNakappassa samappAvaNIyaM karemi kAussaggaMjaM khaMDiyaM jaM virAhiyaM jaM na pUriyaM sabbo daMDao kaDhiyavvo jAva vosirAmi tti|" logassuJjoyakaraM cittena ussArettA puNo loyassujoyagaraM kaDDittA savve sAhavo nisIyaMti / jeNa kahito so tAhe kAlassa paDikkamati, tAhe varisAkAlaThavaNe Thavijjati / / esa vidhI bhaNitA / kAraNe nihattha-annatisthiya-pAsatthe ya pajjosaveti / kaha? bhaNNati[bhA.3221] bitiyaM gihi osannA, kaDDiyaM tammi rattiejAhi / asatI ya saMjatINaM, jayaNAe divasato kaDDhe / / dhU-jati kaDDioNti gihatthA annatitthiyA osaNNA vA AgacchejjA to vi na ThavejA / evaM seJjiya mAdiitthIsu vi / saMjatIto vi appaNo paDissae ceva rAto kardati / jai puNa saMjatIe saMbhotiyANa kaiMtiyA na hojja to AhApahANANaM kulANaM AsaNNe sapaDiduvAre saMloe sAhu sAhuNINa yaaMtare cilimilaM dAuM divasato kaDDijati pUrvavat //
Page #671
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 2- 10 / 654 mU. (654) je bhikkhU paDhamasamosaraNuddese pattAiM cIvarAI paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijjati / taM sevamANe Avajjai cAummAsiyaM parihAradvANaM anugghAtiyaM // dhU- bitiyaM samosaraNaM uDubaddhaM / taM paDucca vAsAvAsoggaho paDhama-samosaraNaM bhaNNati / sesA suttapadA kaMThA / taM vatthapAdAdiggahaNaM sevamANe Avajjati prApnoti, caumAsehiM niSphaNNaM caAumpAsiyaM, anugdhAtiyaM gurugaM pAvati / imo suttattho [bhA. 3222] paDhamammi samosaraNe, vattha pAyaM ca jo paDiggAhe / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // 184 dhU- jo gehai so ANAikkamaM kareti, anavatthA ya tena katA bhavati / micchattaM ca jaNeti "na yathAvAdinastathAkAriNaH iti / AyavirAdhanaM ca pAvati / / [bhA.3223] paDhamosaraNe uvahI, na kappati puvvagahiyaM atiritte / appattANa u gahaNaM, uvahissA sAtiregassa / / dhU- jai paDhamasamosaraNe na kappati uvahI ghettu to kiM kAyavvaM ? ucyate - puvvagahito atiritto uvadhI paribhoktavyaH / kathaM puNa so atirego uvadhI ghetavvo ? ucyate- "appattehiM" ti kheta- kAle appattapattehi caubhaMgo kAyavvo / so imo caubhaMgo khettao nAmege pattA no kAlao / kAlato nAmege pattANa khettato / ege khettao vi kAlao vi pattA / ege no khettao no kAlao pattA / imo paDhamabhaMgo - udubaddhito carimamAsakappo jattha kato, annakhettAsatIe kAraNato vA tattheva vAsaM kAumANA khettato pattA na kAlato / imo bitiyabhaMgo - advANa paDivaNNavAya vAghAto, anaMtarA ceva AsADhapuNNimA jAtA, ete kAlato pattA na khettto| imo tatiyabhaMgo - je varisakhettaM AsADhapuNNimAe paviTThA te ubhaeNa vi pattA / AsADhapuNNimaM apattANa aMtare addhANe aTTamAANa evaM ubharaNa vi apattANa carimabhaMgo bhavati / / kevati puna atiritto uvahiM ghettavvo ? ata bhaNNati [bhA. 3224] doNhaM jai ekkassA, niSphajjati vAsajoggamettuvahI / vAsAjoggaM duguNaM, ageNhato guruga ANAdI / / cU- ekkeko sAhu aDDAije paDoAre geNhati / jai kAraNA addhANaniggatA vivittA Agaccheja tAhe do sAhU egassa saMpuNNaM paDoyAraM deti, tesiM ca appanno paDoyAro ciTThati / evaM anne vi do egassa evaM savvesiM dAyavvaM / evaM jati appanno duguNaM na geNhejja to cauguruM pacchittaM / ANAdiNo ya dosA bhavaMti // atirittovakaraNagahaNe kiM kAraNaM ? etta bhaNNati imo diTTaMto [bhA. 3225] davvovakkharaNehAdiyANa taha khAra- kaDuya-bhaMDANaM / vAsAvAse kuTuMbI, atiregaM saMcayaM kuNati // dhU- davvovakkharo - upaskaradravyamityarthaH / ahavA - dravyamiti hiraNyaM, ucakkharo sUrvAdikaH, sneho dhRtaM taila vA AdisaddAto vAsA tellaM eraMDAdi, vaNatellAdi vA khAro vatthullAdigo loNaM vA, kaTukAdi suMThamAdINi kaTuyaM vA, gharapiTTharAdiyA bhaMDA / ahavA kaDuyaM bhaMDaM kucchibhariM kuTuMbiNo vivAsAsu etesu atiriktaM saMcayaM kareMti / / syAt kiM kAraNaM ? ato bhaNNati - -
Page #672
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM - 654, [bhA. 3226] [bhA. 3226] vaNiyA na saMcaraMtI, haTThA na bahaMti kammaparihANI / gelapaNAse va kiM kAhiti agahite puvvaM // cU-kakkhapuDivavaNiyA gAmesu na saMcaraMti, paTTaNesu vi vAsavaddaleNa haDDA na vahati / aha so kuTuMbito atiriktaM na geNhati, uppanne paoyaNe kayavikkayassa haTTaM gacchati, tAhe se halakarisaNakammasaMjogA prihaayNti| gelaNNe vA uppanne, Adese vA Agate, atirittA'bhAve kiM pacchA bhoyaNapAhuNNAdI kareu // 185 [bhA.3227]taha annatitthiyAdI, jo jArisao tassa saMcayaM kuNati / iha puNa chaha virAhaNa, paDhamammiya je bhaNiyadosA / / cU-annatitthiyA vi jo jAriso so appanno liMgAnurUvarasa saMgahaM kareti / jahA sarakkhassa dagasoArAmaTTiyAe, pADiyA chagaNa-loNANa ya, tavvaNNiyavattharAganimittaM bhajjuNaMkaMdalayamAdiyANaM challividhINaM / "ihe" tti iha jinasAne jati atirittovakaraNaM na geNhaMti to chaNhaM jIvanikAyANaM virAhaNA bhavati, aha vAsAsu uvadhi geNhati to je paDhamasamosaraNe geNhato uggamAdidosA bhaNitA te pAvati // kahaM duguNa nijo AbhAve chaNhaM virAdhanA bhavati / ato bhaNNati - [ bhA. 3228] rayaharanenolleNaM, pamajaNe pharusageha puDhavivaho / gAmaMtare pagalaNe, puDhacI udagaM ca duvidhaM tu // - pharusa iti kuMbhakAra sAlAe paTThitA / tattha ya sacittapuDhavI- saMbhavo bhavati / tattha bitiyarayoharaNAbhAve ulleNa ceva rayaharaNeNa pamajjati to puDhavIvirAhaNA / annaM vA gAmaM bhikkhAyariyAdi gacchato Agacchato aMtarA atippaTTe maliNarayoharaNodage pagalamANe puDhavivirAdhanA, aMtarikkhodagaM bhomodagaM ca evaM virAheti // [bhA. 3229] ahavA aMbIbhUte, udagaM paNao patAvaNA aganI / ullaMDagabaMdha tasA, ThANAdI keNa va pamaje / dhU- bitiyarayoharaNAbhAve ullarayoharaNaM jati sukkhaveti tA uggahAu phiTTara, anuvvavijjaM taM aMbI bhavati / tamma aMbe udaga - virAhanA, paNao ya sammucchati / aha etaddosapariharaNatthaM aganIe tAveti to aganivirAhaNA / aha ulleNa pamajjaNaM karei to dasiyaMtesu ullaMDagA parivajjhati mRdagolakamityarthaH / etesu paDibaddhesu jati pamajaNaM karei to tasa virAdhanA / aha ullaMDaga tti kAuM na pamajjati to saMjamavirAdhana / ThANAdAna-nikkhevaM vA kareMto kena pamajjau / / [ bhA. 3230] emeva sesagammi vi, saMjamadosA tu bhikkhanijoe / colenisejjA ulle, ajIragelaNNamAtAe // cU- bhikkhAnijjogo paDalApattagabaMdho ya tesu duguNe su adheppaMtesu saMjamavirAdhaNA, yathA rayoharaNenetyarthaH / colapaTTe rayoharaNanisejjAe ya duguNe agheppaMte ullesu niccabhogeNa gelaNNaM bhavati, ettha AyavirAhaNA pUrvavat / appaNo duguNapaDoArAto atirittaM agevhaMto ime dosA[bhA. 3231] addhANaniggatAdI, paritA vA ahava naTThagahaNammi / jaM ca samosaraNammI, agiNhaNe jaM ca paribhoge / ghU- chinnAchinnaddhANaniggayA, AdiggahaNAto asivAtikAraNaviniggatA vA jati
Page #673
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186 nizItha-chedasUtram -2-10/654 parinjhovakaraNA hiyaNaTTovakaraNA vA jati paDhamasamosaraNe uvahiggahaNaM kareti to "jaMca" tti - je dosA abhihitA tAna prApnuvaMti atiriktaM agRNhaMto ityarthaH / paDhamasamosaraNaM vA kAuM uvakaraNamageNhato "jaMca"tti-je dosA taNAdiparibhoge tAMzca prApnuvaMti / / eSa evArtha vyAkhyAgraMthenocyate[bhA.3232] addhANaniggatAdInamadeMte hoti uvahinipphaNNaM / jaM te taNesaNaggi, seve deMta'ppaNA jNc|| ghU- atirittAbhAve adeMtANa uvahinipphaNNaM prAyazcittaM bhavati / jahanne paNagaM / manjhime mAsalahuM / ukkose caulahuyA / jaM te addhANAdi-viniggayA jhusirAjhusirataNaM anesaNIyaM vA kiMci sevaMti te taM adeMtA pAveti / aha appaNovakaraNaM tose dalayaMto appaNo parihANI, jaMte appaNA taNamaNesaNAdI sevaMti ||"ghnne"tti asya vyAkhyA[bhA.3233] attaTTha paraTThA vA, osaraNe geNhaNe ya pannarasa / dAu paribhoga chappati, Daure ulle ya gelaNNaM / / ghU-appaNo parassa vA aTTA paDhamasamosaraNe uvahiM geNhamANassa ahAkammAdiyA pannarasa uggamadosA bhvNti| "paribhoga"ttiasya vyAkhyA-aMto bahiM addhANAdiyANa dAuMegapar3oArassa niccaparibhogeNa chappadA bhavaMti / chappadAdisu ya'nnAdipaDiyakhaddhAsu dagodaraM bhavati - jalodaramityarthaH / egapaDoyArassa vA ulsassa niccaparibhogeNa ajIraMto gelaNNaM bhavati / / [bhA.3234] tamhA u givhiyavvaM, bItIyapadaMtahA na geNhejjA / addhANe gelaNNe, ahavA vi haveJja astiie|| cU-tasmAt kAraNAdAtmaduguNapaDoArato atirittaM geNhiyavvaM / bitiyapadeNaimehiM kAraNehiM geNhejA |addhaannpddivnnnno gilANo vA asatIte va na geNhejA atirittaM // ete tinni vi egagAhAte vakkhANeti[bhA.3235] kAlenevatieNaM, pAvissAmaMtare u vaaghaate| gelaNNAtapare vA, duvihA puNa hoi asatI u / / cU-gimhassa carimamAse addhANapaDivaNNA ciMteti ca jAva na AsADhapuNNimAkAlo eti tAva amhe kettaMpAvissAmo, aMtarAya natimAtivAghAtena ruddhA, AsADhapuNNimAkAle atikte pattA, ato duguNo atiritto vA na ghito| appaNA gilANeNa gilANavAvaDeNa vA atiritto na ghito| duvidhAevA saMtAsaMtasatIena ghitN| saMtAsatI anesanijaM labmati / ahavA-bahusAhU akappiyA egokappiyo, savvesiM atiritto uvadhiM ghettuMna pAreti / bahu vA bAlavuDdA asaMtAsatI apattA pi na labmati / etehiM kAraNehiM puvvaM atirittovahI na gahito hojjA / / imo paDhamamaMgo. [bhA.3236] gahie va agahie vA, appattANaM tu hoi atigamaNaM / uvahI-saMthAraga-pAdapuMchaNAdINa gahaNaTThA / / ghU- atirittovahidhAraNe gahite agahite vA kAlao appattANaM - vAsakhette atigamaNaM kartavyaM ityarthaH / appatte kAle kimarthaM vAsakhettaM pavisaMti / uvahI pacchaddhaM kaMThA / / paDhama-carimabhaMgapradarzanArthamevocyate
Page #674
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-654, [bhA. 3237] 187 [bhA.3237] kAleNa apattANaM, pattA'pattANa khettao gahaNaM / vAsAjoggovahiNo, khettammi u DagalamAdINi // cU-kAleNa apattANaM khettato pattANaM paDhamabhaMgo / kAleNa khetteNa ya apatto carimabhaMgo / paDalapatta baMdhamAdi-vAsAjoggovadhiNo duvidhabhaMge vi gahaNaM bhavati / kAlato pattANa niyamA / khettato pattApattANa DagalAdiyANa gahaNaM kareMti / bitiyabhaMgA ghiyaa||ddglaadiyaa ime[bhA.3238]Dagalaga-sasarakkha-kuDamuha-mattaga-tiga-leva paaylehnniyaa| saMthAra-phalaga-pIDhaga-nijjogo ceva duguNo tu.| cU-upaladugacIrAdi-DagalA khela-mallaga-saNNA-samAdhikAiyA dhUvaTThA ya sarakkhogheppati / gilANosahakAtiyA samAhiTThavaNaTThA kuDamuhe gheppati / kAtiyasaNNA khelamattago eyaM tigaM bhAyaNAviNaTThA levo / vAsAsukaddamaNillihaNaTThA pAyalehaNiyA |pddisaaddi aparisADi saMthArago duvidho vi sayaNaTThA / sIyalajavAdirakhaNaTThAya chgnnaadii| piDhagaM uvavesaNaTThA / caMpagapaTTAdiya phalayaM / savve vi ete khette gheppaMti / duguNovadhI jai bAhiMna gahito kAraNeNa to so vi khetteceva gheppti|| [bhA.3239] cattAri samosaraNe, mAsA kiM kappatI na kappati vA / kAraNiya paMcarattA, savvesiM mallagAdINaM / / cU-DagalAdisu gahiesu AsADhapuNNimAe pajjosaveti cattAri mAsA, kiM ghettuM kappati na kappaitti pucchaa|aayriyaah-ussggenn na kappati, kAraNe avavAdeNa kappati, khettassa alaMbhe addhANaniggayA vA AsADhapuNNimAe pattA tAhe paMcadiNeDagalagAdiyaM geNhaMti, paMcamIepajjosaveti / aha paMcamIe pattA to uvariMjAva dasamI tAvaDagalagAdiyaM gennhNti| evaM kAraNepaMcarAiMdiya -vuDI kjjti|mllgaadiinnNatttthaa-jaav-bhddvdsuddhpNcmiie gahite agahite vADagalagAdie niyamA pajosaveyavvaM // [bhA.3240] tesiM tattha ThiyANaM, paDilehocchuddha caarnnaadiisu| levAdINa agahaNe, lahugA pubbiM agahite vA / / cU-tesiMsAhUNaM, tattheti vAsAkhetteti, tANaimA sAmAcArI-jaMsabhA-pavA-''rAma-devakulasuNNagihamA-diehiM vatthaM ucchuddhaM paMthigAdiehitaMpaDilehati, jadAappaNo parassa vAghAto uppanno tadAtaM gheppaMti / tassAsati cAraNAdiesu / vAsAsu jati levaM geNhaMti, AdiggahaNAto vatthaM pAdaM vA to caulahugA / puvvaM vA levAdiesu agahiesucaulahugA ceva // [bhA.3241] vAsANa esa kappo, ThAyaMti ceva jAva tu sakosaM / paribhutta vipatiNNe, vAghAyaTThA nirikkhNti|| cU-sakosajoyaNamaMtarejaMkappaDiesupaDibhuttaM akiMcitkaraMti pariThThavaMti tNnirikkhiydhvN| - esA sAmAcArI[bhA.3242] addhANaniggayaTTA, jhAmiya sehe va tena pddinniie| AgaMtu bAhi puvvaM, diTuM asnnnni-snnnniihiN|| ghU-addhANa niggayA je tesiM aTThAe appaNo vA uvahI jhAmito hojjA, seho vA uvahito, tenagapaDiNIehiM vA uvahI haDA jadA, tadA eesu maggati // AgaMtu bAhi pacchaddhaM vakkhANaM
Page #675
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188 nizItha - chedasUtram -2-10 / 654 [ bhA. 3243] tAlAyare ya dhAre, vANiya khaMdhAra seNa saMvaTTe / lAuliga - vaiga- sevaga, jAmAtu ya paMthigAdIsu // - bhaMDA ceDANaDAdiyA tAlAyarA, dhArai tti devacchattadharA, vANiya tti vAlaMjuoSa rAyabiMbasahiyaM sacakkaM paracakkaM vA khaMdhAvAro, rAyabiMbarahiyA senA, coradhADibhaeNa bahU gAmA egaTTitA nAgayAhiTThitA ya saMvaTTho bhaNNati, lAuligA DuMgarapecchaNayaM, vaitti goulaM, sevagA cAra bhaDA, jAmAugA pasiddhA, paMthigA bahuvatyadesaM je pecchiyA te vA maggitavvA // addhANAdikAraNesu uppannesu tAlAyarAdisu maggaMti imeNa vidhiNA / "AgaMtu bAhi puvvaM" ti asya vyAkhyA [mA. 3244] AgaMtuesu puvvaM, gavesatI cAraNAdisU bAhiM / pacchA je saggAme, tAlAyaramAtiNo hoMti / / cU-mUlavasabhagAmaM motuM je anne paDivasabhagAmA sakosajoyaNabyaMtare saha aMtarapallIe etesu bAhiragAmesu je AgaMtugA tAlAyarAdiNo tesu puvvaM maggati / asati bAhiragAmesu cAraNAdiyANa, tato pacchA je mUlavasabhagAme AgaMtugA cAraNAdiNo eMti // khaMdhAvAra- seNa-saMvaTTe goulamajjhesu cAraNAdisu vatyasaMbhavo bhaNNati [ bhA. 3245 ] laddhUNa nave itare, samaNANaM dijja se va jAmAdI / cAraNa-dhAra-vaNINaM, paDaMti savve vi saDDiyarA / / cU- sa ca rAjAmAdiyA nave vatthe laddhUNa itare purANe sAhUNa dejjA, cAraNANaM devacchatta dharANaM DuMgarANa vaccaMtANaM vatthe paDaMti, te vA purANA vA sAhUNaM deMti, bAlaMjuyavaNiyANaM balajaMtANaM vatthA pati / ete puNa savve vi sAvagA itare vA asAvagA || bahiggAma- saggAmAdiesu AgaMtugacAraNAdiyANa asatI imA vidhI / "diTThamasaNNisaNNIsu" tti asya vyAkhyA [bhA. 3246] bahi aMta' sannisannisu, jaM dinaM tesu ceva jamadiTTha / kei duhao va'sannisu, gihisu saNNIsu diTTitare // cU-'"bahi'" tti-khetta'byaMtare paDivasabhagAmesu je asaNNI tesu jaM puvvadiTTaM vatthaM taM maggati / / 1 / / tassAsati bAhiragAmesu ceva saNNIsu jaM puvvadiTTaM vatthaM taM maggaMti // 2 // tassAsati bAhiragAmAdiesu ceva asaNNIsu jamadiTTaM taM maggaMti // 3 // tassAsati bAhiragAmesu caiva saNNIsu jamadiTTha vatthaM taM maggati / / 4 / tassAsati " aMta "tti aMto mUlavasabhaggAme asaNNIsu jaM puvvadiTTaM taM vatthaM maggati // 1 // tassAsati aMto ceva saNNisu jaM puvvadiTTaM vatthaM taM maggati // 2 // tassAsati aMto ceva asaNNisu jamadiTTaM vatthaM taM maggati // 3 // tassAsati aMto ceva saSNisu jamadiTTaM vatthaM taM maggaMti / / 4 // keti puNa AyariyA evaM bhaNaMti - bAhiM asaNNisu diTTaM // 1 // asati ceva jamadinaM // 2 // asati aMto asaNNi diTTaM // 3 // asati tesu caiva jamadinaM // 4 // evaM saNi vi cauro vikalpAH // 4 // itaraM - adRSTamityarthaH / diTThe AhAkampa-ukkhevanikvaNAdiyA AsaMkAdosA parihAriyA bhavaMti / tena puvvaM diTThassa gahaNaM, pacchA iyarassa // [bhA. 3247] koI tattha bhaNejjA, bAhiM khettassa kappatI gahaNaM / gaMtuM tA paDisiddhaM, kAraNagamaNe bahuguNaM tu //
Page #676
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 10, mUlaM-654, [bhA. 3247] 189 cU- koti codagapakkhAsito - tattheti puvvavakkhANe, imaM maNejja- "jai mUlagAmAto paDivasabhagAsesudUratvAtkalpyaM bhvti| evaMtahiM dUratvAt kSetravahirgrahItavyamityarthaH / " AcAryAha - khettabahivAsAsu tAva gaMtuM paDisiddhaM kiM puNa vatthAdiggahaNaM / aha kAraNe vAsAsu khettabahiyA gacchati tattha gao jaivAsakappAiNA nimaMtijatitaM saMjame bahuguNakAriyaMti kAuMtaMpigeNhati [bhA.3248] evaM nAmaM kappatI, jaM dUre tena bAhi gennhNtu| evaM bhaNate gurugA, gamaNe gurugA va lahugA vA // chU-pUrvArdhagatArtham |aacaaryaah-"gNtu khetassa bahiyAgheppau"tti, evaMtujha bhnntocugurugaa| aha gacchati to jati navapAuso to caugurugA, sesavAsakAle caulahugA / / "kAraNagamane bahuguNaMta" asya vyAkhyA[bhA.3249] saMbaMdhabhAviesuM, kappai jA paMcajoyaNe kaje / juNNaM va vAsakappaM, geNhati jaM bahuguNaM ca'n / cU-AyariyAdI kAraNe sAhammiyasaMbaMdhesu apparopparaM gamAgamabhAvitesu vAsAsu kappati gaMtu-jAva-paMca joyaNANi, tassa cirAyaNe juNNo vAsAkappo, naveNa ya vAsAkappeNa nimaMtito, tAhe taM vAsAsu bahuguNaM ti kAuM geNhati / evaM kAraNato kAraNAvekkhaM annaM pijaM paDalAdikaM bahuguNaM taM pi geNhati // nikkAraNagamaNe geNhato ya ime dosA[bhA.3250] AhAkammuddesiya, pUtIkamme ya mIsajAe yA ThavaNA pAhuDiyAe, pAotara kIya paamicce| [bhA.3251] pariyaTTie abhihaDe, ubminne mAlohaDe ti ya / __ acchejne anisaTTe, dhote ratteya ghaTe y|| cU-sAhuaTTA maliNaM dhovaMti, bhaTThimAdiyAsu vA rattaM vAlibhaddagaMDiyAe u pomhaNaTThA ghaTTI ete tinni vi eko doso|| [bhA.3252] ee savve dosA, paDhamosaraNeNa vajiyA hoti| jinadiDhe agahite, jo geNhati, tehi so puttttho|| cU-ete savve vi AhAkammAdiyA dosA paDhamasamosaraNe vatthAdi geNhatena vajjiyA mavaMti / puvvaMvA dappeNaagahiteuvakaraNe paDhamasamosaraNejogeNhatitassa jiNehiM diTThA kammabaMdhaNadosA, tehiM so puTTho bhavati / ahavA- jiNehiM je diTThA saMjamaguNA, kAraNeNa puvvaM agahite uvakaraNe, pacchA paDhamasamosaraNe jo geNhati, tehi guNehiM so'puTTho bhavati / [mA.3253] paDhamammi samosaraNe, jAvatiyaM patta-cIvaraMgahitaM / savvaM vosiritavvaM, pAyacchittaM ca voDhavvaM // cU-jaM nikkAraNae dappeNa gahiyaM taM savvaM vosiriyacvaM, tassa ya dosaniriharaNatthaM pacchittaM voDhavvaM // [mA.3254] addhANa niggayA vA, jhAmiya sehe yatena pddiniie| AgaMtu bAhi puvvaM, dilu asnnnni-snnnniisu|| [bhA.3255] tAlAyare ya dhAre, vANiya khaMdhAra seNa saMvaTTe / lAuliya vatiya sevaga, jaamaaug-pNthimaadiisu||
Page #677
--------------------------------------------------------------------------
________________ 190 nizItha - chedasUtram -2-10/654 - dvAvapyetI gamau keSucit pustakeSu punaH saMti teSvimo'bhiprAyaH[ bhA. 3256 ] sajjhAyaTTA dappeNa, vA vi jANaMtakevi pacchittaM / kAraNagahiyaM tu viU, dharaMta' gIesu ujjhati // cU- addhANaniggatAdikAraNA jo taM niravekkho tAlAyarAdisu kamukkameNa vA bAhiM aMto, diTThAdiTThavikappeNa vA jo saMjamaNiravekkho geNhati, sajjhAyaTThA dappeNa vA, tattha jANaMtage vi pacchittaM jANato gIyattho, kimuta agItasyetyarthaH / jaM puNa kAraNe vidhIe gahiyaM taM jati savve gIyatthA to dhareti, na pariTTaveMti / aha gIyatthamIsA apariNAmagA ya to aNammi uvakaraNe laddhe taM ujjhati / esa vAsAsu gahaNe vidhI bhaNito // [bhA. 3257] aha asthipadaviyAro, catupADivagammi hoti niggamaNaM / ahavA vi anaMtassA, ArovaNa puvvanidiTThA // [bhA. 3258] puNNammi niggayANaM, sAhammi ya khettavajjie gahaNaM / saMviggANa sakosa, itare gahiyaMmi geNhati // cU- puNNesu causu mAsesu padaviyAre vijaMte avassaM caupADivara niggaMtavvaM, aniggacchaMtANaM caulahuA / niggayA sAhammiyakhettaM vajjeuM annesu gAmanagarAdiesu uvakaraNassa gahaNaggAhaNaM kareMti / je saMviggA saMbhogA tANaM jaM khettaM sakosajoyaNaparimANaM taM pariharati, iyare pAsatthAdiyA tehiM jattha khette pajjosaviyaM tattha tehiM gahie uvakaraNe pacchA saMviggA geNhaMti na doSa ityarthaH // itaresi jaM khettaM taM do mAse na vajrijati / imeNa kAraNeNa [bhA. 3259] vAsAsu vi geNhaMtI, neva ya niyameNa itare viharati / tehi tu suddhamasuddhe, gahite jaM sesagaM kappe // - pAtyAdI vAsAsu vi uvakaraNaM geNhaMti, na ya caupADivae puNNe niyama viharaMti, tena kAraNeNa tehiM suddhe asuddhe vA uvakaraNe gahite jaM sesagaM sar3agA payacchaMti taM savvaM saMviggANa kappati ghettuM // sa parakkhettesu imo parihAra kAlo [bhA. 3260] sakkhette parakhette, do mAse pariharittu geNhaMti / jaM kAraNaM na niggaya, taM pibahiM jhosiyaM jANe // - do mAse pariharittu tatiyamAse gevhaMti / ahavA - caupADivae kAraNe na niggayA uvakaraNAvekkhaM jAvatiyaM kAlaM anuvAsa vasaMti taM pi khettA bAhirajjhosiyaM kSapitamityarthaH // caupADivara imehiM kAraNehiM na niggayA [bhA. 3261] cikkhalla vAsa asivAtiesu jati kAraNesu geNhaMti / deMte paDisehettA, gehaMti tu dosu puNNesu / / cU- sacikkhallA paMthA, vAsaM vA novaramate, bAhiM vA asiva-omadubbhikkhAdiyA / evamAdikAraNehiM na niggayA, tattha dosu mAsesu apuNNe jati koti vatthANi dejja te paDiseheyavvA / jAdo mAsA puNNA bhavaMti tAhe geNhaMti // kamhA dosu mAseSu puNNesu vatthaggahaNaM kajjati ? atocyate [bhA. 3262]bhAvo tu niggae siM, vocchijati deti vA vi annassa / attati va tAI, emeva ya kAraNamaniMte //
Page #678
--------------------------------------------------------------------------
________________ 191 uddezaka : 10, mUlaM-654, [bhA. 3262] cU-je iha khette vAsAvAsaM ThitA tesiM vattha dAhAmo tti savAyANa jo bhAvo so niggaesu sAhusu vocchijjati / sAhUNa vA je vasthA saMkappitA te annasAdhUNaM annapAsa'tthANa vA deti / appaNA vA- "attaha"ti pari jati vA / cauppADivae kAraNato anitesu vasaMtesuageNhatesu ya emeva bhAvavocchedo bhavati ||apunnesu vi do mAsesu kAraNe gahaNaM kajjati / ke ya te kAraNA? ime[bhA.3263]bAla'sahu-vuDa-ataraMta-khamaga-sehAulammi gacchammi / sIyaM avisahamANe, geNhaMti imAe jynnaae| cU- asahU azaktiSTaH, ataraMto gilANo, lallakaM vA sItaM paDataM na sahaMti, evamAdiehiM kAraNehiM dohiM mAsehiM apunnehiM imAe jayaNAe gehati / / [bhA.3264] paMcUNe domAse, dasadivasUNe divaTmAsaM vaa| dasapaMcahiyaM mAsaM, paNavIsadiNe va vIsaM vA / / [bhA.3265]pannarasa dasa va paMca va, dinAni parihariya geNha evaM vaa| ahavA ekkevadiNaM, auNaTTi dinAniArabbha / / cU-do mAsA posapuNNimAe pUraMti / jattha vAsaM ThitA tattha ussaggeNa mAhabahulapaDivayAe tattha ggahaNaM kAyavvaM / kAraNaM anAgADhaM gADhataraM avekkhiUNa omaMthagapaNagaparihANIe gahaNaM kAyavvaM / egaMvA caupADivvae egadinaM pariharettA gennhNti| ahavA - jattha vAsaM ThitA tattha caupADivayadiNAdArabma saDhidinA vasthaggahaNaM kAyavvaM / kAraNepuNaomaMthagaparihANIe auNasaTThidinArabmaekvekkaparihANIe jAva kattiyapoNNimapADivayaM ekkaM parihariya gennhNti| vAsAvAsaM jatta ThitA tattha sA vidhI bhaNitA // uDubaddhiyamAsakappaM ThitA tatthimA vidhI[bhA.3266] bitie vi samosaraNe, mAsA uksagA duve hoti| omaMthagaparihANI, yapaMcapaMcega ya jahanne / cU- uDDabaddhiyamAsakappo savvo bitiyasamosaraNaM bhaNNati, tattha vi ukkoseNNaM do bhAsA parihariyavvA / kAraNe omaMtha-ega-paNagegadinaparihANI pUrvavat, paNagaparihANIe paNagaMjahannaM, egadinaparihANIe egadino jahanno, taMparihariya geNhaMti / / eseva'tthovakkhANagAhA[bhA.3267] apariharaMtassete, dosA te ceva kAraNe gahaNaM / bAla-vuDDAule gacche, asati dasa paMca ekko y|| cU-uDubaddhiyakhette ete domAse apariharaMtassa je vAsAkhette dosA bhaNitA te caiva bhvNti| uDDabaddhiyakhatte bAladikAraNehiM, asati vA uvakaraNassa, omaMthagaparihAnIe jahannapakkhe dasa paMca vA ega vA dinaM parihariya gehati / / parakkhette saMviggasaMtie dohiM mAsehiM puNNehiM uvariM jahannena paMcahi ya dinehiM khettiehiM uvakaraNe agahie annesiM na kappati kiM ci ghettuM |jo geNhati tassimo doso[bhA.3268] kAraNAnupAlagANaM, bhagavato ANaM paDicchamANANaM / jo aMtarA u geNhati, tahANArovaNamadattaM //
Page #679
--------------------------------------------------------------------------
________________ 192 nizItha-chedasUtram -2- 10/654 cU-kAraNaM kriyA, piNddvisohiyaadiyaa| "piMDassajA visohI' gaahaa|puvvrisiihiN pAliyaM je pacchA pAlayaMti te kaarnnaanupaalyaa| bhagavato vaddhamAnassa ANaM paDicchati yathA bhagavatA uktaM - abhilApyAdipadArthaprarUpaNA tathA pratipatyA AjJApratipannA bhavati / erisaguNajuttANaM sAhUNaM aMtarA'gRhIte uvakaraNejo geNhati sAhU tassa pacchitta taTThANArovaNA-cAummAsukose, mAsiyaM mAjhe ya, paMca jahanne, bhagavayA ananunAyaM ti adattAdAnaM bhavati / / [bhA.3269] uvaripaMca apuNNe, gahaNamadattaMgata tti gehati / aNapuccha dupucchA, taM puNNe gata tti geNhaMti / / chU-parakhettedoNhamAsANaMuvaripaMcasudinesuapunnesujatigeNhatitatthavitahANArAdhanamadattaM bhvti| ahajANaMti nissaMdiddhaM khettasAmiNo paraM videsaMgatAto do mAsovaripaMcadinesugeNhaMti, khetteehi vatthaggahaNaM kayaM na kayaM ti anApucchA / / dupucchA imA[bhA.3270] govAlavacchavAlA, kAsagaAesa bAlavuDDA ya / avidhI vihI u sAvaga, mhtrdhuvkmmiliNgtthaa| cU-je gose niggayA te padose pavisaMti, te pucchitaM govAlamAdie kiM samaNehiM vasyaggahaNaM kataM na kataM ti / esA avidhipucchA / sAvagAdiyA, dhuvakammI lohakAro rahakAro kuMbhakAro tNtukaaroy| evaMvidhapucchAe nAuMvatthAdiggahaNaM kareMti vA navA pucchie vAsayaMvA paradesagae (nAuM) domAsAsu apunnesu geNhati / / parakhettaragahaNe imA vidhA[bhA.3271] uppannakAraNe gaMtu, pucchiuM tehi dinna geNhati / tesAgatesu suddhesu jattiyaM sesa aggahaNaM // cU-keiAyariyA-bahubAlavuDasehAdiyAtANa vatthaggahaNakAraNeuppanneyasakhetteyavatthAsatI te parakhette vatthaggahaNaM kAukAmA gaMtuM khettasAmie pucchaMti, tehiM abbhaNunnAyaM jattiyaM jappamANaM vA tattiyaM tappamANaM geNhaMti, atirittaM na geNhaMti / vihapucchAe pucchite suddhabhAveNa suddhe gahite uvakaraNe jati puvvakhettiyA suddhA Agacchejja to jaMgahiyaM taM samappeMti, atirittaM na geNhaMti / vihipucchAe pucchite suddhabhAveNa suddhe gahite uvakaraNe jati puvvakhettiyA suddhA Agaccheja to jaM gahiyaM taM samappeMti sesassa ya saggahaNaM / / kahaM puNa khettiyANa suddhAsuddhAgamo bhavati? ato bhaNNati[bhA.3272] paDijaggaMti gilANaM, osahahetUhi ahava kajjehiM / eehiM hoti suddhA, aha saMkhaDimAdi taha cev.| khettiyA puNNesu vi dosu mAsesu no agatA, imehiM kAraNehiM - gilANaM paDijaggamANA, gilANassavAosagahaNaMsaMpichittA, ahavA-kulagaNasaMghakajeNavAvAvaDA, evamAdiehi kAraNehiM anitA suddhA |ahsNkhddinimittN ThitA, vaiyAisuvA paDivatraMtamAgatA, tojaMkhettiehiM gahiyaM gahiyameva, na puvakhettiyANa deMti, sesaM pi giNhaMti ||ime visuddhakAraNA[mA.3273] tenamaya-sAvayabhayA, vAse naIe ya vA viruddhaannN| dAyavvamadeMtANaM, cauguru tivihaM va navamaM vA // ghU-pubbaddhaM kaMThaM / jagahiyaM taM dAyavvaM / aha na deMti to cauguruM / uvakaraNaniSphaNNaM vA
Page #680
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 655, [ bhA. 3273 ] tividhaM 'navamaM' aNavadvaMtaM vA bhavati // "taM puNNe gaya tti giNhati" asya vyAkhyAparadesagae nAtuM, sagaM va sejjAyare va puchittuM / gehati asaDhabhAvA, puNNesuM dosu mAsesu / / [ bhA. 3274] dhU- avavAdato geNhejA, nadeja vA [bhA. 3275] bitiyapayamaNAbhoge, suddhA deMtA adeMtA gurugA u / AuTTiyA gilANAdi jattiyaM sesa aggahaNaM // dhU- "kiM ettha sAdhU AsiNo "tti anAbhogA parakhette geNheja, pacchA nAe taM dAyavvaM / aha na deMti to cauguruM uvakaraNaniSphaNNaM vA / AuTTie vA gilANassa jatieNa kajjuM taM gehaMti sesamatirittaM (na) geNhatItyarthaH // uddezaka:- 10 samAptaH muni dIparatna sAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre dazama uddezakasya [ bhadrabAhu svAmi racitA niyukti yuktaM ] saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH parisamAptA / 193 uddezaka:- 11 cU-ukto dazamoddezakaH / idAnImekAdazaH prAbhyate / asyAbhisaMbaMdhI imo[bhA. 3276] vRttaM vatathaggahaNaM, dasame egArase u pAdassa / kAlassa va paDiseho, vutto iNamo u bhAvassa // dhU- dazame aMtasUtreSu vastragrahaNamuktaM, ekAdaze AdyasUtre pAtragrahaNamucyate / eSaH saMbaMdhaH / ahavA - dazamasUtre kAlapratiSedha uktaH / iha ekAdazAdyasUtre bhAvapratiSedha ucyate / / mU. (655) je bhikkhU aya-pAyANi vA taMba - pAyANi vA tajya-pAyANi vA kaMsa-pAyANi vA ruppa - pAyANi vA suvaNNa-pAyANi vA jAyarUva-pAyANi vA maNipAyANivA kaNaga-pAyANi vA daMta-pAyANi vA siMga- pAyANi vA dhamma-pAyANivA cela-pAyANi vA saMkha-pAyANi vA vairapAyANi vA karei, karetaM vA sAtijati / / mU. (656) je bhikkhU aya-pAyANi vA taMba-pAyANi vA tathya-pAyANi vA kaMsa-pAyANi vA ruSpa-pAyANi vA suvaNNa-pAyANi vA jAyarUva-pAyANi vA maNipAyANi vA kaNaga-pAyANi vA daMta - pAyANi vA siMga- pAyANivA campa- -pAyANi vA cela-pAyANivA saMkha-pAyANi vA vairapAyANi vA dharei, dharetaM vA sAtijati // mU. (657) je bhikkhU aya-pAyANi vA taMba - pAyANi vA tauya-pAyANi vA kaMsa- pAyANi vA ruSpa-pAyANi vA suvaNNa-pAyANi vA jAyarUva-pAyANi vA maNipAyANi vA kaNaga-pAyANi vA daMta-pAyANi vA siMga- pAyANi vA camma-pAyANi vA cela-pAyANi vA saMkha-pAyANi vA vairapAyANi vA paribhuMjai, paribhuMjaMtaM vA sAtijati / / mU. (658) je bhikkhU aya-baMdhaNANi vA taMba baMdhaNANi vA tautha baMdhaNANi vA kaMsaMbaMdhaNANi 16 13
Page #681
--------------------------------------------------------------------------
________________ 194 nizItha-chedasUtram -2-11/659 vA ruppa-baMdhaNANi yA suvaNNa-baMdhaNANi vA jAyarUvabaMdhaNANi vA maNi-baMdhaNANi vA kaNagabaMdhaNANi vA daMtabaMdhaNANi vA siMga-baMdhaNANi vA camma-baMdhaNANi vA cela-baMdhaNANi vA saMkhabaMdhaNANi vA vaira-baMdhaNANi vA karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (659) jebhikkhUaya-baMdhaNANivAtaMba-baMdhaNANivAtauya-baMdhaNANivA kaMsabaMdhaNANi vA ruppabaMdhaNANi vA suvaNNa-baMdhaNANi vA jAyarUvabaMdhaNANi vA maNi-baMdhaNANi vA kaNagabaMdhaNANi vA daMtabaMdhaNANi vA siMga-baMdhaNANi vA camma-baMdhaNANi vA cela-baMdhaNANi vA saMkhabaMdhaNANi vA vaira-baMdhaNANi vA dharei, ghareta vA saatijti|| . mU. (660) je bhikkhUaya-baMdhaNANivAtaMba-baMdhaNANivA tauya-baMdhaNANivA kaMsabaMdhaNANi vA ruppa-baMdhaNANi vA suvaNNa-vaMdaNANi vA jAyarUvabaMdhaNANi vA maNi-baMdhaNANi vA kaNagabaMdhaNANi vA daMta-baMdhaNANi vA siMga-baMdhaNANi vA camma-baMdhaNANi vA cela-baMdhaNANi vA saMkhabaMdhaNANi vA vaira-baMdhaNAmi vA paribhujai, paribhuMjataM vA saatijti|| ghU-ayamAdiyA kaMThA / hArapuMDaM nAma, (1] ayamAdhAH pAtravizeSAH mauktikalatAbhirupazobhitA / maNimAdiyA kaMThA, muktA zailamayaM celamayaM pa (vA] seppato khaliyaM vA puDiyAkAra kajjai / prathamasUtra svayameva karaNaMkajai / dvitIyasUtre anyakRtasyadharaNaM / tRtIyasUtre ayamAdibhiH svayameva baMdhaM karoti / caturthasUtre anyena ayamAdibhirbaddhaM dhArayati / [bhA.3277] ayamAI pAyA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte| tabbaMdhaNabaddhA vA, tANa dharaitammi ANAdI / / ghU-karaNe dharaNe ANANavatthamicchattavirAhaNA ya bhavai / catugurugaMca se pacchittaM / / imo ya bhAvapaDiseho bhaNNati[bhA.3278] tiNhaTThArasavIsA, satamalAijjA ya paMca ya sayANi / sahasaMca dasasahassA, pannAsa tahA ya syshssaa| [bhA.3279]mAso lahuo guruo, cauro mAsA havaMti lhugurugaa| chammAsA lahugurugA, chedo mUlaM taha dugNc|| cU-egAdiyA-jAva-tini kahAvaNA jassa mullaM, evaM ghareMtassa mAsalahuM / caurAdiyA-jAvaaTThArasa kahAvaNA jassa mollaM, eyaM dhareMtassa mAsaguruM / vIsAe caulahuM / ikkIvIsAi-jAva-sayaM pUraMetya cugurugaa| eguttarAdiyasayAo-jAva-aDDAijjA sayA etthchllhugN|tduvrieguttrvddddiiejaav-pNcsyaa etthachaggurugA / evaM sahasse chedo / dasasahassesumUlaM / pannAsAe shssesuannvttttho| sayasahasse pAraMciyaM / ekkakke ThANe ANAiyA dosA / / ime AyasaMjamavirAdhanAdosA[bhA.3280]bhArobhayaparAtAvaNa, mAraNe ahikaraNa ahiyakasiNammi / paDilehAnAlovo, manasaMtAvo tuvAdAnaM / / pamANAtiritte bhAro bhavati / adhavA- bhArabhayA na viharati / bhaeNa vA na viharai. "mA me evaM ukkosaM pattaM hIrejjA" bhAreNa vA paritAviti / tenagehiM vA tadaTThA gahio pritaavinyjti| 'mA esa ceva yaM kAheti" tti tenagA vA mArenja / tenagehiM ya gahie pAe ahikaraNaM / athavA -
Page #682
--------------------------------------------------------------------------
________________ 195 uddezaka H 11, pUlaM-660, [bhA. 3280] airittaM anupayogitvAt adhikaraNaM / ete gaNaNAdhike pamANAdhike mulAdhike ya dasadosA bhaNiyA / mullapamANakasiNaMcajaipaDilehaMti to tenagA paDuppAya ttiharaMtiyate, ato apaDilehie uvhinissphnnnnNsNjmviraahnnaay|gnnnnaairittNji paDileheito suttatthapalimaMtho, appaDilehie uvahiniSphaNNa saMjamavirAhaNA ya / atirittaggahaNAe appaDilehaNAe ya ANAlovo kao bhavati / kasiNAvarAhe manasaMtAvo bhavai / erisaMtArisaM majjha pAyaM Asi tti, khittAdi vA bhave, kasiNaMca sehassa unnikkhiviukAmassa uvAdAnaM bhavai / jamhA ete dosA tamhA mahaddhaNamollAI pAyAiM na dhreyvvaaiN|| [bhA.3281] bitiyapadaM gelaNNe, asatIe abhAvite ya gacchammi / __asivAdI paraliMge, parikkhaNahA vivego vaa|| [bhA.3282] agadosahasaMjogo, taM ciya rajatAdi ahava vejeTThA / mallagamabhAvitammI, paidinadulabhe va rytaadii| cU-ayamAipAtre vebruvadeseNa gilANassa osahaM ThavijJati, saMjoie vA vejaTTA vA gheppai / rAyA rAyamacco vA pavvAviosiyA, tassa ya kaNagamAipAdovaciyassa kaMsabhAyaNe mA chaDDI gelanaM vA bhavejja tena kaNagAdI gheppeja / "asai"tti lAuyamAdiyAbhAve ayamAdiyaM geNhejja / tattha vi appamullaM / gacche vA abhAviyA asthi, tersi aTThAe mullagaM giNheja / patidinaM alabhaMte dullabhe vA rayatAdi gheppeja // [bhA.3283] gacche va karoDAdI, patAvaNaTThA gilANamAdINaM / asive sapakkhapaMte, rAyaduDhe va prliNge|| cU- uvaggahaTThA vA karoDagAI gacche dharijjati / gilANassa vA kiMci osaDhaM choDhuM uNhe payAvijjati, AdiggahaNAo omarAyaduvAdisu, kAraNe vA paliMga kareMto geNheja / / [bhA.3284] bhuMjaina va tti seho, parikkhaNaTThA va geNaha kNsaadii| visarisavesanimittaM, hojja va pNddaadipvvio| cU-sehassa vA parikkhaNanimittaMpADihAriyaMgheppejjA |ahvaa-koi apavvAvanijjo kAraNeNa pavvAvio, tassa ya visariso veso kAyavvo, kAraNe samatte tassa vivego kAyavyo / / mU. (661) jebhikkhU paraM addhajoyaNamerAo pAyavaDiyAe gacchai, gacchaMtaM vA saatinyjti|| cU- mUlavasabhagAmAo-jAva-addhajoyaNaM ti merA bhavai / addhajoyaNAo parao jai jAi pAyaggahaNaM kareti to ANAdiyA dosA bhvNti|| [bhA.3285] paramaddhajoyaNAo, saMtharamANesu navasu khettesu / je bhikkhU pAyaM khalu, gavesatI ANamAdINi // cU-ussaggeNaM jAva ubmAmagakhettaM tammi pAyaM gavesiyavvaM, parato ANAdiyA dosA, tamhA no parato uppaaenaa|| [bhA.3286)bhikkhuvasahIsu jahacevaNavasu taha ceva paayvtthaadii| ___ joyaNamaddhe cauguru, adbhuTTehiM bhave crimN|| ghU-uDubaddhe asu mAsakhettesuvAsAkhette ya etesuNavasukhettesu jahaceva bhattapANamuppAei
Page #683
--------------------------------------------------------------------------
________________ 196 nizItha-chedasUtram -2-11/660 tahA pAyavatthAdie vi // jai puNa saMtharaMto parato addhajoyaNAo Aneti to imaM pacchittaM[bhA.3287] aMtarapallI lahugA, parato khalu addhajoyaNe gurugaa| tatiyAe gavesejjA, itarAhiM aTThahiM sapadaM / / cU-jai aNtrplliiaaoaaneitoculhugaa|aNtrplliiaaopro addhajoyaNamettAo, mUlavasamagAmAo taM ca joyaNaM, ettha caugurugA / khettabahi joyaNe challahuM / divaDhe chagguruM dohiM chedo / aDDAijehiM mUlaM / tihiM aNavaThTho / addhaTehiM pAraMciyaM / ANAiNo ya dosA / duvihA ya virAhanA / tatya AyarivAhaNA kaMTa'TTikhANubhAiyA, saMjame chkkaayaadiyaa| tamhA khettabahiM na gavesiyavvaM / khettato addhajoyaNa'bmaMtare gavasaMto, kAlato suttatthaporisI kAuM taiyaporisIe gavesai / jai itarohi gavesai to abhikkhAsevAe catulahugA, aTThamavArAe pAraMciyaM pAvai / khettabbhaMtare alamamANe viharate ceva bhAyaNabhUmi gaMtavvaM[bhA.3288] bitiyapadaM gelaNNe, vasahI bhikkhamaMtare / majjhAyagurujoge, suNaNA vattaNA gnne|| cU-gelanAiyANa imA vyAkhyA[bhA.3286] duhao gelaNammI, vasahI bhikkhaM ca dullabhaM ubhe| aMtaravigihisajjhAo natthi gurUNaM va pAuggaM / / ghU-duhato gelanaM appaNo parassa ! ahavA - anAgADhaM gADhaM ti / "duhata"tti khettakAlesu atikkamaM kareti / gilANakAraNeNa- sayaM gilANo gilANavAvaDo vA na tarati gaMtuMjatya bhAyaNA uppanaMti, tAhedUrAtovibhAyaNAaMtarapallIyAsuAnijaMti,annataraporisIe vA gennhejaa| ahavA - bhAyaNadese bhikkhaM dullabhaM, vasahI vA dullabhA, ubhayaM vA dullabhaM / ahavA - ubhae gilANassa gacchassa ya bhikkhavasahI ya dullabhA / ahavA - "ubhae"tti pAyoggaM natthi suttatthaporisIto vi akAuMpAdaggahaNaM kareMti / ahavA - "ubhae"tti pAyoggaM natyi suttatthaporisIto vi akAuM pAdaggahaNaM kareMti / ahavA-bAlavuDDA ubhayaMtehiM Aulo gaccho saMkAmeuMna sakkati, gAmaMtarANi vA vigiTThANi / ahavA- tammi bhAyaNadese sajjhAto na sujjhati / gurUNa va bhattapANAdIyaM pAyoggaM natthi, AgADha joggaMvA vahati // [bhA.3290] anuogo paTThAvaA, ahinavagahiyaM ca te u vttetti| appA vA te khettA, gacchassa va nasthi pAoggaM / cU-"anuogo paTTaviu"tti atthaM suNeti tti vuttaM bhavati, abhinavadhAritaM vA suttatthaM vA vatteti / bhAyaNabhUmIe vA mAsakappapAuggA khettA appA - gacchasya AdhArabhUtA na bhavaMtItyarthaH / sabAlavuDssa vA gacchassa vatthapAtoggaM ntthi|| [bhA.3291] eehiM kAraNehiM, gacchaM Asajja tini caturo vaa| gacchaMti nibbhayaM bhANabhUmi vasahAdiesu suhaM / / cU- evamAdiehiM kAraNehiM bhANabhUmiM gaccho na gacchai / "gacchamAsajja"tti -tricaturo vA sAhU nibbhayaM bhANabhUmiM gacchaMti / te ya gIyatthA vasabhA vacaMti / tesiM appANaM sulabhaM bhattapANavasahImAdI bhavati / / gaNaNApramANAtiriktamapi grahItavyaM, kutaH?.
Page #684
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 11, mUlaM -661 [ bhA. 3292 ] [bhA. 3292] AlaMbaNe visuddhe, duguNo tiguNo caugguNo vA vi / khettAkAlAdIo, samaguNNAo va kappammi || cU- visuddhe AlaMbaNe duguNo tiguNo vA caugguNo vA pAdapaDoyAro ghettavvo, avisaddAto vatthAdiyo vi / khettAtIo addha-joyaNAto parato / kAlAtIto vAsAsu gahaNaM kareti, dumAsaM vA apUrettA gahaNaM kareMti, rAo vA / etaM savvaM kAraNe visuddhe anunnaayN| pakappe pakappo gcchvaaso| ahavA - nisIhajjhayaNaM // mU. (662) je bhikkhU paramaddhajoyaNabherAto sapaJcavAyaMsi pAyaM abhihaDaM AhaDDa dijramANaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijjati // cU- addhajoyaNAto parato sapacavAtena paheNa abhihaDaM abhirAbhimukhye "haj haraNe" abhimukhaM hataM AnItamityarthaH / jo bhikkhU ANAvei taM paDiggAheti vA so ANAdI pAvati cauguruM ca se pacchittaM / eso ceva - attho imo [bhA. 3293] paramaddhajoyaNAo, sapaJcavAyammi abhihaDAnIyaM / taM je bhikkhU pAyaM, paDicchate ANamAdINi || cU- imehiM vA sAvAyo patho [ bhA. 3294] sAvatatenA duvidhA, savvAlajalA mahAnadI puNNA / vaNahatthi dusappA, paDinIyA ceva tu avAyA !! 197 cU- sIhAdiyA sAvayA, tenA duvihA- sriirovkrnne| jale-gAhamagarAIehiM sabvAlA mahAnadI vA agAdhA puNNA / vaNahatthavA duTTe pahe, kuMbhAkArAdisappA vA pahe vinaMti, gihINa vA veriyAdipaDiNIyA saMti // evamAti avavAtehiM ime dosA [bhA. 3295 ] tenAdisu jaM pAve, taM vA pAvaMti aMtarA kAyA / baddhahitamArite vA, uDDAhapadosavocchedo // - so gityo Anitto tenagasamIvAto jaM ghAtAdi pAvati / AdisaddAto siMhavagghAdiyANa vA samIvAto jaM pAvati, so vA gihattho Asuruto jaM kaMDAdie tenAdipahAre pAvati, aMtarA vA puDhavAdikAe virAheja, baMdiggahatenehiM vA baddho, hio vA, jujjhato vA mArito, tAhe sayaNAdijano bhAsati - saMjayANa pAde netA sAvago mAriu tti, evaM uDDAho, tassa vA sayanijjA padosaM gacchejjA, taddavvaNNadavvassa vA vocchedaM kareja, so vA padosaM gacche, vocchedaM vA karejja | jamhA evamAdi dosA tamhA AhaDaM no gehejjA, appaNA gaveseja // bitiyapadeNa gihatthANItaM pi gehejAasive omoyarie, rAyaduTThe bhae va gelaNNe / sehe carittasAvaya, bhae ya jayaNA imA tattha // [bhA. 3296] cU-sakkhette pAdAsatIe, dullabhesu vA asivehiMto vA gaMtumasamattho, ahavA pAdabhUmIe aMtarA vA asivaM omaM vA rAyaduTThabohigabhayaM vA sayaM gilANavAvaDo vA, sehassa vA tattha sAgAriyaM, mA so sIdejjA, carittadosA vA, tattha anesaNAdiyA dosA, sAvayabhayaM vA tattha / / evamAdikAraNehiM imaM jayaNaM kareMti [bhA. 3297] appArheti purANAtigANa satthe Anayaha pAtaM / tehi ya sayamANIe, gahaNaM gItetare jayaNA //
Page #685
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-11 / 662 cU- appAhaNaM sadesI, purANassa saMdisaMti / AdiggahaNeNaM gihItAnuvvayasAvagassa vA sammadiTTiNo saMdisaMti - pAdaM sattheNa aannyh| tehiM vA AnitA jadi savve gIyatthA to geNhaMti / itare agIyatthA tesu jayaNaM kareMti, puvvaM paDisehittA chinne bhAve tihaM ya jayaMtA jatA attaTThiyA tadA geNhaMti // 198 [ bhA. 3298 ] eseva gamo niyamA, AhAre sesate ya uvakaraNe / puvve avare ya pade, sapaJcavAetare lahugA / / cU- jo pAde vihI bhaNito eseva vidhI AhAre, sesovagaraNe ya daTThavvo / sapaJcavAte, itare puNa nipaJcavAte savvattha caulahugA / / mU. (663) je bhikkhU dhammassa avaNNaM vadati, vadataM vA sAtijati // dhU- "dhRJ dhAraNe", dhArayatIti dharmaH, na vaNNo avaNNo nAma ayaso akIrtirityarthaH / " vadavyaktAyAM vAci" / [bhA. 3299] duvihI ya hoi dhammo, suyadhammo khalu carittadhammo ya / suyadhammo sanjhAo, carittadhammo samaNadhammo // [bhA. 3300 ] suyadhammo khalu duviho, sutte atthe ya hoi nAyavvo / duviho ya caraNadhammo, ya agAramanagAriyaM ceva // cU- paMcavidho sajjhAto suyadhammo / so puNa duviho - sutte atthe ya / carittadhammo duviho - agAradhammo anagAradhampo ya / ekkekko duviho - mUluttaraguNesu // [bhA. 3301] duviho tassa avaNNo, dese savve ya hoti nAyavvo / suttanivAto dese, taM sevaMtammi ANAdI / / cU- dese savve vA suyassa avaNNaM vadati / evaM caritte vi duviho avaNNo / suttassa dese caulahugA, atthassa dese caugurugA / savvasuyassa avaNNe bhikkhuNo mUlaM / abhiseyassa aNavaTTo / guruNo carimaM / evaM dAna pacchittaM / AvajjaNAe tiNha vi savve sutte atthe vA pAraMciyaM / gihINaM bhUlaguNesu jati deze avaNNaM vadati to caugurugaM savvahiM mUlaM / gihINaM uttaraguNesu jati dese avaNNaM vadati to culhugaa| gihINaM savyuttaraguNesu caugurugA / sAhUNaM mUlaguNesu uttaraguNesu ya jati dese avaNNaM vadati to caugurugA, dosu vi savvesu mUlaM / ettha atyassa dese gihINa ya, mUlaguNadese sAhUNa ya, uttaraguNadese suttaNivA bhavati / evaM avaNNavayaNaM sevaMtassa ANAdiyA dosA bhavaMti // [ bhA. 3302 ] mUlaguNa-uttaraguNe, dese savve ya caraNadhammo u / sAmAdiyamAdI u, suyadhammo jAva puvvagataM // sAmAiyamAIe, ekkArasamAu jAva aMgAto / aha deso ettha lahugA, sutte atthammi gurugAdI // [bhA.3303] cU- pUvvaddhaM gatArthatvAt kaMThaM / suyassa sAmAdiyAdi-jAya ekkArasa aMgA-tAva deso, evaM caiva saha puvvagaNa savvasuyaM // [bhA. 3304] savvammi tu sayanANe, bhUyA vAte ya bhikkhuNo mUlaM /
Page #686
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-663, [bhA. 3304] 199 gaNi Ayarie sapadaM, dAnaM AvaJjaNA carimaM / [bhA.3305] gihiNaM mUlaguNesU, dese gurugA tu savvahiM mUlaM / uttaraguNesu dese, lahugA gurugAtu svvesiN|| [bhA.3306] mUlaguNe uttaraguNe, gurugA desammi hoti sAhaNaM / savvammi hoti mUlaM, avaNNavAyaM vayaMtassa / / ghU-kahaM puNa vadaMto AsAdeti? [bhA.3307] jIvarahite va pehA, jIvAulamuggadaMDatA moyaM / ko dosoya parakaDe, caraNe emAtiyA dese // dhU- jIvehiM virahite jAva paDilehaNA kajjati sA nirasthiyA / jIvAule vA loge saMkamaNAdikiriyaM kareMto kahaM niddoso? parittegiMdiyANayasaMghaTTaNe mAsalahuMdANe, evaM appAvarAhe uggadaMDayA ajuttA / jaM va bitiyapade Nu moyAyamaNaM bhaNiyaM taM piajuttaM___ AhAkammAdiesuparakaDesuko doso? evamAdicaraNassa deseavnnnno| sarvayama-niyamAtmakaM cAritraM kuzalaparikalpitaM eSa sarvAvarNavAdaH / / imerisaM sutte avaNNaM vadati[mA.3308] kAyA vayA ya tacciya, te ceva pamAya appmaadaay| jotisa-joni-nimittehiM kiM ca veraggaparayANaM / / cU-ayuttaMpuNo puNo kAyavayANavaNNaNaMpamAdappama yANaya kiMvAveraggapavaNNANaM, jotiseNa jonIpAhuDeNa vA nimitteNa vA / savvaM vA pAgatabhAsANibaddhaM, evamAdi suya-AsAyaNA / evaM avannaM vadaMto ANAjhyA ya dosA, suyadevatA vA khittAdicitta kareja, anneNa vA sAhuNA saha asaMkhaDaM vA bhave- "kIsa avatraM bhAsasi" tti | jamhA ete dosA tamhA no avaNNaM vade / / kAraNe vadejA vi[bhA.3309]bitiyapadabhaNappajhe, vaejja avikovite va appjjhe| jANate vA vi puNo, bhayasA tavvAdisU ceva / / cU-aNapajjho khettAdiyo vaejja, appajjho vA avikovito so vA vaejjA / 'tavvAditi jo avanavAdapakkhaggahaNaM kareti so ya rAyAdi balavaMto tabbhayA vadejjA, no doso|| mU. (664) je bhikkhU adhammassa vaNNaM vayati, vayaMtaM vA saatijti|| cU-iha ahammobhAraha-rAmAyaNAdi pAvasuttaM, caragAdiyANa yaje paMcaggitavAdiyA vyvisesaa| ahavA-pANAtivAyAdiyA micchAdasaNapajavasANA aTThArasa pAvaTThANA, etesivaNNaM vdtiityrthH| [bhA.3310] eseva gamo niyamA, voccatthe hoti tu ahamme vi / . dese savve yatahA, pubbe avarammi ya padammi / cU-voccatye vipakkhe, vannavAyaM vadatItyarthaH / sesaM kNtthN| (bhA.3311] iharaha vi tAva loe, micchattaM dippae sabhAveNaM / kiM puNa jati uvavUhati, sAhU ajayANa majjhammi // cU-"iharahavi"ttisahAveNapradIpatepracalate, kimiti nirdeze, punaH vizeSaNe, kiM vizeSayati? sUtarAM dIpyata ityarthaH / yadItyabhyupagame, ajayANaM aggato uvavUhati tAhe thirataraM tesiM micchattaM
Page #687
--------------------------------------------------------------------------
________________ 200 nizItha-chedasUtram -2.11/664 bhavatItyarthaH / zeSaM puurvvt|| mU. (665) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA pAe Amajeja vA pamajeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (666) je bhikkhUannautthiyassa vA gArasthiyassa vA pAe saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimade'taM vA sAtijati / / mU. (667) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA pAe telleNa vA ghaeNa vA basAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / mU. (668) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA pAe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvadeja vA ulloleMtaM vA uvaDhetaM vA sAtijati / / mU. (669) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA pAe sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (670) je bhikkhU annautthiyassa vA garasthiyassa vA kAyaM Amajjeja vA pamajheja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati // mU. (671) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA kAyaM Amajeja vA pamajheja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (672) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kArya saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAhetaM vA palima taM vA sAtiJjati // mU. (673) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAyaM telleNa vAdhaeNa vA vasAe vA NavaNIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / mU. (674) jebhikkhUannausthiyassa gArasthiyassa vA kAyaM loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvadejja vA ulloleMtaM vAsa, ubvaTeMtaM vA sAtijati // mU. (675) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA kAyaM sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (676) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA kAyaM phumeja vA raeja vA phutaM vAraeMtaM vA saatijti|| mU. (677) jebhikkhU annausthiyassa vA gArasthiyassa vA kAyaMsivaNaM Amajeja vA pamajena vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati // mU. (678) je bhikkhU annautthiyassavAgArasthiyassa vA kAryasivaNaM saMbAheja vA palimaddena vA, saMbAheta vA palima taM vA saatinyjti|| mU. (671)je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA kAryasi varNa telleNa vA dhaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeJja vA makkheMtaM vA bhiliMgeMtaM vA sAtijati / / mU. (680) jebhikkhUannautthiyassa vA gAratthiyassa vA kAryasi vaNaM loddheNa vA / kakkeNa vA ulloleja vA ubaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvaDhetaM vA sAtijjati // mU. (681) je bhikkhUannausthiyassa vA gArasthiyassavA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMta
Page #688
--------------------------------------------------------------------------
________________ 201 uddezaka : 11, mUlaM-681, [bhA. 3311] vA padhoeMtaM vA sAtiJjati // mU. (682) je bhikkhUannautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAyaMsivaNaM phumeja vAraeja vA, phumeMtaM vA raetaM vA sAtiJjati / / mU. (683) jebhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAryasi gaMDaMvA pilagaMvA araiyaM vAasiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikakhaNaM satyajAeNaM acchiMdeja vA vicchideja vA acchidaMtaM vA vichiMdeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (684) jebhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAyaMsi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaMvA bhagaMdalaM vAannayareNaM tikkheNaM satthajAeNaMacchidittAviJchidittA pUrva vA soNiyaM vA nIhareja vA visoheja va nIhAta vA visoheMtaM vA sAtiJjati / / mU. (685) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAryasi gaMDavA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM vikkheNaM satthajAeNaM acchiMdittA-viyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoejja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (686) jebhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAryasi gaMDavA pilagaMvA araiyaM vA asiyaMvA bhagaMdalaMvAannayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchidittA viJchidittA pUrva vA soNiyaM vAnIharettAvisohettAsIodaga-viyaDeNa vAusiNodaga-viyaDeNa vA uccholetapadhoetA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpena vA, AliMpataM vA viliMpaMtaM vA saatijti|| mU. (687) je bhikkhU annautthiyassa va gArasthiyassa vA kAryasi gaMDaMvA pilagaMvA araiyaM yAasiyaMvA bhagaMdalaMvAannayareNaM tikkheNaM satyajAeNaMacchidittA vicchidittA pUryavAsoNiyaM vAnIharettA visohettA sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vAuccholetApadhoetAannayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpittA viliMpittA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa yA abhaMgeja yA makkheja vA anbhaMgetaM vA makkheMtaM vA sAtinnati / / mU. (688) jebhikkhU annautthiyassa yA gArasthiyassa vA kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vAasiyaMvA bhagaMdalaM vAannayareNaMtikheNaM satthajAeNaM acchidittA viJchidittA yUyaMvA soNiyaM vAnIharettA visohettA sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholettApadhoetAannayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpittA vilipittA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgettA makkhettA annayareNa dhUvaNajAeNaM dhUveja vA padhUveja vA dhUtaM vA padhUveMtaM vA sAtijati / / mU. (689) jebhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA pAlu-kimiyaM vA kucchi-kimiyaM vA aMgulIe nivesiya nivesiya nIharai, nIharaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (690) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA dIhAo naha-sIhAo kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (691) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAI jaMgha-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (692) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAI kakkha-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / /
Page #689
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202 nizItha-chedasUtram -2-11/693 mU. (693) je bhikkhU annausthiyassa vA gAratthiyassa vA dIhAI maMsu-romAiM kappeJja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijjati / / mU. (694) je bhikkhU annausthiyassa vA gAratthiyassa vA dIhAiM vatthi-romAI kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (695) je bhikkhU annautthiyassa yA gArasthiyassa vA dIhAiMcakkhu-romAI kappeJja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (696) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA daMte Aghaseja vA paghaMseja vA AghaMsaMtaM vA paghaMsaMtaM vA sAtijati / / mU. (697) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA daMte uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (698) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA daMte phumeja vA raeja vA phutaM vA raetaM vA saatijti|| mU. (699) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyasa vA uDhe Amajeja vA pamazeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (700) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA uDhe saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimaddetaM vA sAtijati // mU. (701) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA uDhe telleNa vA dhaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgeMtaM vA sAtijati / / __mU. (702) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA uDhe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvadRjja vA, ulloleMtaM vA uvvadeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (703) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA uDhe sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU(704) jebhikkhUannautthiyassa vAgArasthiyassa vA uDhe phumejja vA raejja vA phutaM vA raeMtaM vA sAtijati // mU. (705) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAiMuttaroharomAiM kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtiJjati / / je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAI nAsA romAiM kappeja vA saMThavejha vA kappetaM vA saMThaveMtaM vA saatijti| mU. (706) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa yA dIhAiM acchipattAiM kappeja vA saMThaveja vA, kappetaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (707) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyasa vA acchINi Amajeja vA pamajeja vA, AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / mU. (708) je bhikkhU annausthiyassa vA gArasthiyassa vA acchINi saMbAheja vA palimaddena vA, saMbAheMtaM vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (709) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA acchINi telleNa vA ghaeNa vA
Page #690
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-710, [bhA. 3312] 203 vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijjati / / mU. (710) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubaTTeja vA, ulloleMtaM vA ubvate'taM vA sAtijati / / mU. (711) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA acchINi sIodaga-viyaDeNa vA usiNodaga-viyaDeNa vA uccholejja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (712) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA acchINi-phumeja vA raeja vA phutaM vA raeMtaM vA sAtiJjati // mU. (713) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAI bhumaga-romAiM kampeja vA saMThaveja vA, kapta vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / __ mU. (714) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA dIhAiM pAsa-romAiM kappeja vA saMThaveja vA, kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (715) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA acchimalaM vA kaNNamalaM vA daMtamalaM vA nahamalaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhareMtaM vA visoheMtaM vA sAtijati // mU. (716) je bhikkhUannautthiyassa vA gArasthiyassa vA kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaMvA malaM vA nIhareja vA visoheja vA nIhAta vA visoheMtaM vA sAtijati / / __mU. (717) je bhikkhU gAmAnugAmaMdUijjamANe annautthiyassa vA gArasthiyassa vA sIsaduvAriyaM karei, kareMtaM vA sAtijati // pAyappamajNAdI, sIsaduvArAdi je karejAhiM / gihi-annatitthiyANa vA, jo pAvati ANamAdINi / / cU-cauguruM se pacchittaM, ANAdiyA dosA bhavaMti / micchatte thirIkaraNaM / sehAdiyANa ya tatya gamaNaM / pavayaNassa ya obhAvaNA / jamhA ete dosA tamhA etesiM veyAyacaM no kAyavvaM / / kAraNe puNa kAyavvaM[bhA.3313]bitiyapadamaNappajjhe, karejja avikovite va appjjhe| jANate vA vi puNo, puraliMge sehamAdIsu // cU-kAraNeparaliMgapavaNNo karejjA, sehovAanalo vigiMciyavyo tassa kareMtosuddho, tassaggato vA pannavaNaM kareMto suddho / ahavA - seho Agato parissaMto davaliMgeNa, tassa vissAmaNAdi kAyavvaM / appasAgArie jayaNaM kareMto suddho / / mU. (718) je bhikkhU appANaM bIbhAveti, bIbhAvetaM vA sAtijati / / mU. (719) je bhikkU paraM bIbhAveti, bIbhAveMtaM vA sAtiJjati / / cU-ubhayaM vA / ananyabhAve AtmaivAtmA, pRthagbhAve AtmavyatiriktaH paraH, AtmaparavyapadezenobhayaM bhavati / aihikapAritrikaM bhayotpAdanaM bIbhAvanaM, cauguruM ANAdiyA ya dosA bhavaMti / [bhA.3314] divva-maNuya-tericchaM, bhayaM ca AkamhikaM tu nAyavvaM / ekekaM piya duvihaM, saMtamasaMtaMca nAyavvaM / / / cU-bhayaM caubvihaM uppaJjati - pisAyAdiehito divvaM, tenAdiehiM to mAmussaM, Au-teucAu-vaNassaiyAehiM to ya tericchaM, nirhetukaMcautthaM akasmAdabhayaM bhavati / ekkekaM puNo duviha
Page #691
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-11 / 719 saMtAsaMtaeNa / pisAya-tena-siMghAiesu diTThesu jaM bhayaM uppajjati taM saMtaM, adiTTheSu asaMtaM / akasmAdabhayaM saMtaM, AtmasamutthaM mohanIyabhayaprakRtyudayAdudbhavati asaMtaM, akasmAdabhayaM bhayakAraNasakalpitAbhiprAyotpannaM // codakAha - nanu ihalokabhayaM paralokabhayaM AdAnabhayaM AjIvaNAbhayaM akasmAdabhayaM maraNabhayaM asilogabhayaM eyaM sattavihaM bhayamuttaM, kahaM cauvvihaM bhaNaha ? AcAryAha [ bhA. 3315 ] kAmaM sattavikappaM, bhayaM samAseNa taM puNo cauhA / tatthAdAnaM samaNe, na hoja ahavA vi dehuvahI // cU- kAmaM ziSyAbhiprAyAnumatArthe, tadeva sattavihaM bhayaM saMkhiSpamANaM cauvvidhaM bhavati / kahaM puNa saMkhiSyati ? ucyate - ihalogabhayaM manuyabhae samotarati, paralogabhayaM divva- tiriyabhaesu samotarati / AdAne AjIvaNa-maraNa- asilogabhayaM ca ete caurovi tisu divvAdiesu samotaraMti / katham ? ucyate - jato AdAnena hatthaTThitaina divva-maNuya-tericchayANa bibheti / AjIvaNaM vittI, sA ca divva- maNuya-tericchAnyatamAdhInA / maraNaM prANaparityAgaH, asAvapi divya-manuSyatiryaganyatamabhAvAvasthasyeti / nArakA kila maraNabhayamicchantyeva / akasmAt kAraNAt trividhameva maraNabhaya / asiloga vi divva-maNuesu saMbhavati / sannIsu ya paMceMdiyatiriesu akasmAdbhayaM saTTANe samotarati / evaM sattabhayA causu bhaesu samotAritA / ettha samaNassa AdAnabhayaM na hoja / ahavA- samaNo ci deho vahI caiva, AdAnabhayaM bhavati // 204 codagAha - kahaM dehuvahI AdAnabhayaM ? ucyate - [bhA. 3316] egesiM jaM bhaNiyaM, mahabbhayaM etadeva vihisutte / tenAdAnaM deho, mucchAsahiyaM ca uvakaraNaM // - baMbhacerA vidhisuttaM, tattha bhaNiyaM etadevegesiM mahadbhayaM bhavati, etadeva sarIraM, egesiM avirayajIvANaM mahaMtaM bhayaM bhavati, tena kAraNeNa deho AdAnaM bhavati, uvagaraNaM ca mucchAsahiyaM AdAnaM bhavati, na sesaM / * [mA. 3317] rakkhasa-pisAya tenAiesu udayaggi-jaDumAIsu / tavvivarIyamakamhA, jo tena paraM ca appANaM / / cU- rakkhasa- pisAyAdiyaM divvaM, tenAdiyaM mANusaM, udaya-ggi- jaDumAdiyaM tericchaM, akasmAdbhayaM ca / etena cauvviheNa jo appANaM paraM ubhayaM vA // [ mA. 3318 ] bIhAvetI bhikkhU, saMte lahugA ya gurumasaMtammi / ANAdI micchattaM, virAdhanA hoti sA duvihA / / cU-saMte lahugA, asaMtesu caugurugA ityarthaH / duvihA Aya-saMjamavirAhaNA // [bhA. 3319] novekkhati appANaM, na iva paraM khettamAdiNo dosA / bhUehi va dheppejjA, bheseja paraM ca jaM ca'nnaM // cU- appANaM paraM bIhAbeMto appANaM paraM ca nAvekkhati, bIhaMto sayaM paro vA khittacitto bhaveja, tattha mUlaM, gilANArovaNAya / bhIo vA saMto taM caiva bIbhAveMto haNeja, bhIto vA bhUtena gheppejjA, gahaggahito vA paraM bhIseja, tattha pi bahu vaNAdiyA dosA / "jaM ca'nno 'tti khettAdiaNapajjho
Page #692
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-710, [bhA. 3319] chakkAyavirAhaNaM kareja, ettha se kAyaniSphaNNaM / / jamhA bhae kajjamANe ete dosA tamhA bhayaM na kAyavvaM / imaM kAraNaM[bhA.3320] jaha mohapagaDINaM kohAtINaM vivaJjaNA seyaa| taha caukAraNamudayaM, bhayaM pina hu sevitaM seyaM / dhU-jaha mohaniJjassa kohAdiyANa uttarapagaDINaM vajjaNA seyA bhavati tahA bhayaM cauvihaM mohassa uttarapagaDI vivajeuM zreyaM bhavatItyarthaH // [bhA.3321] bhayauttarapagaDIe, sesA mohassa sUtiyA pgddii| mohapagaDIe sesA, tu sUtitA muulpyddiito|| dhU-eyaMbhayaM mohanijjassa uttarapayaDI, eyAe gahiyAe sesAo mohanijassa uttarapagaDIto sUcitAto bhvNti| evaM savvA ceva mohapagaDigahiyA / mohamUlapagaDIe sesA satta nANAvaraNAiyA mUlapagaDIto sUciyA bhvNti|| [bhA.3322] tAjehi pagArehiM, bajhaMtI nANaniNhavAdIhiM / nikAraNammi tesU, vaTTate hoti pacchittaM / / cU-tA iti aTThamUlapagaDIo, paMcAnauivAuttarapagaDIto, samyaktvamizrayorbandhI nAstItyevaM paMcanavati / eyAto dohiM baMdhaheuppAgArehiM bajhaMti tesu vaTuMtassa pacchitaM bhvti| te ya ime|" nANaM jassasamIve sikkhiyNtNninnhvti| 2 nANipurisassa pddiniio|3adhijNto vA aMtarAyaM kareti / 4 jIvassa vA nAnovaghAyaM kareti / 5 nANipurise vA padosaM kareti / evAmAdiehiM paMcavihaM nANAvaraNaM bajjhai / etesuceva savisesu navavidhaMdasaNAvaraNaM bajjhati / bhUtAnukaMpayAte vayAnupAlaNAte khaMtisaMpannayAe dAnaruIe gurubhattIteetehiM sAtAvedanijaM vjjhti| vivarIyaheUhiM asAtaM / mohanijaM duvidhaM - dasaNamohaM carittamohaM ca / tattha daMsaNamohe arahaMta paDinIyayAe evaM siddha-cetiya-tavassi-suya-dhamma-saMghassayapaDinIyattaMkareMto daMsaNamohaM bNdhti|tivvksaaytaae bahumohayAte rAgadosasaMpannayAte carittamohaM baMdhati / AuyaM cauvvihaM - tattha nirayAuyassa imo heU-micchatteNa mahAraMbhayAte mahApariggahAte kuNimAhAreMnissIlayAte ruddamajjhANeNa ya nirayAuM nibaMdhati / tiriyAuyassa imohetU-ummaggadesaNAte saMttamaggavippaNAsaNeNaMmAillayAte saDhasIlatAte sasallamaraNeNaM evamAdiehiM tiriyAuyaM nibaMdhati |ime manuyAuyaheuNo- virayavihUNo jo jIvo tanukasAto, dAnarato, pagatibhaddayAe manuyAuyaMbaMdhati / devAuyahetU ime- devavirato savvavirato bAla-taveNa akAmanijjarAe sammaddiTTiyAe ya devAuyaM bNdhti| nAmaM duvihaM - subhAsubhaM / tattha sAmaNNato asubhe ya ime hetU - mana-vaya-kAyajogehiM vaMko mAyAvI tihiM gAravehiM paDibaddho / etehiM asubhaM nAmaM bajjhati / etehiM ceva vivarIehiM subhaM nAmaM bjjhi| subhagottassa ime hetU-aharaMtesuya sAhUsuya bhatto, arahaMtapanIeNa sueNa jIvAdipadatthe ya royaMto, appamAyayAe saMjamAdiguNappehIyauccAgoyaMbadhati vivarIehiM nIyAgoyaM / sAmaNNato paMcavihaMtarAe imo hetU. ____ pANavahe musAvAte adinnAdANe mehuNe pariggahe ya etesu raivaMdhagare, jinapUyAe vigghakaro, mokkhamaggaM pavajaMtassa jo vigdhaM kareti / etesuaMtarAiyaM baMdhati / visesaheu uvaujja vAttavvA /
Page #693
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 nizItha-chedasUtram -2.11/719 etesu heUsu nikkAraNevaTuMtassa pacchittaM bhvti|| codagAha-jAva bAyarasaMparAto tAvasavvajIvA Auyavajjato satta kampapayaDIto niccakAlaM sappabhedA baMdhaMti, kahaM appAyacchittI bhavati? sapAyacchittassa ya sohI natthi, sohI abhAve ya mokkhAbhAvo / AcAryAha[bhA.3323] kAmaM AuyavaJjA, nicaM bajhaMti svvpgddiito| jo bAdaro sarAgo, tivvAsu tAsu pacchittaM / / ghU-tIveSu hetuSu vartamAnasya prAyazcittaM bhavati, na maMdeSu / zeSaM kaMThaM / / uttaraprakRtIradhikRtyacyate[bhA.3324]ahikicca u asubhAto, uttarapagaDIto hoti pacchittaM / aniyANeNa subhAsu, na hoti sahANapacchittaM / / cU-aTTaNhaM pagaDINaM jA asubhAto tANaM hetusu vaTuMtassa pacchittaM, jahA nANapadosAdiesu / jA puNa subhAto tAsu na bhavati pacchittaM, jahA annANe padosaM kareti titthagaradipaDinIesu vA / anidAnena vA subhaM baMdhassa pAyacchittaM na bhavati, jahA titthagaranAmagotahetusu "arahaMtasiddha" kAraga-gAhA jammi bhede jaM pacchittaM bhaNiyaM taM tassa saTTANapacchittaM / / taM ca imaM bhaNNati[bhA.3325] desapadosAdIsuM, sAte lobhe a asarise phAse / lahuo lahuA puNa hAsa aratiniddAcaukkammi / cU- nANassa jati dese padosaM kareMti, AdiggahaNAto NANassa ceva jadi dese paDinIyattaM aMtarAyaM maccharaM niNhavaNaMkareti, sAyoveyanijassa nidANAdiehiM apasatyajjhavasAtojadi hetUe vaTTati, lobhakasAyassa ya jai baMdhaheUe vaTTati to mAsalahuM / asarisaphAse purisassa isthinapuMsakaphAsA asarisA, itthIe purisa-napuMsagaphAsA asarisA, napuMsagassa thI-purisaphAsA asarisA, ettha asarisA phAsA baMdhassa jati heUe vaTTati etesu savvesu caulahugA pacchittaM / hAsaM aratI niddA niddAniddA payalA payalApayalA eyAmaM chaNhaM pagaDINaM jati heUsu vaTTati to mAsalahuM pacchittaM // [bhA.3326] savve NANapadosAdiesu thINe yahoti carimaM tu / nirayAu kuNimavajje, micche vede ya mUlaM tu // cU-nANassa jati savvassa padosaM kareti paDinIyAdihetusu vA vaTTati, thINagiddhinidAe ya jati heUe vadRti to pAraMciyaM pacchittaM / nirayAuyasa kuNimaheuM ekaMvaouMsesesu mahAraMbhAdiesu jati vaTTati, micchattassa, tivihavedaheUe ya vaTuMtassa mUMpacchittaM / kuNimAhAre rAge gurugA, dose lhugaa|| [bhA.3327] tiriyAu asubhanAmassa ceva hetUsu mAsiyaM guruyaM / sesAsu appasatyAsu, hoti savvAsu culhugaa|| cU-tiriyAuyassa heUhiM savvehi, nAmassa jA asubhA pagaDIto tAna ya heUe vaTTati to mAsaguruM pacchittaM / sesAsutti cauro daMsaNabheyA, lobhavajA pannarasa kasAyA, hAsAdichakke ya hAsa arati vajA cauro bhedA, nIyAgoyaM, paMcavihaM ca aMtarAyaM / eyANa appasatthANa baMdhaheusuvaTuMtassa caulahugA pacchittaM // codakAha
Page #694
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-710, [bhA. 3328] 207 [bhA.3328] sakkA apasatthANaM, tu hetavo parihArittu payaDINaM / sAdAdipasatthANaM, kahaM nu hetU pariharejjA // dhU-aprazastaprakRtihetavo varjituM zakyante, azubhAdhyavazAyavarjanAt / kathaM nityakAlazubhAdhyavasitaH sAdhuH zubhaprakRtihetUna varjayati, teSAM zubhAdhyavasAyabandhAt ||codk evAha[bhA.3329] jati vA banjhatisAtaM, anukaMpAdIsuto kahaM saahuu| paramanukaMpAjutto, vaccati mokkhaM suhnubNdhii|| ghU- jati sAtaM bajjhati bhUyAnukaMpayAte, AdisaddAto vayasaMpannatAte saMjamajogujameNa khaMtisapaMnnAtAte dAnarUIe gurubhattirAgeNa ya to sAhU etehiM anukaMpAiehiM jutto punnabaMdhI kahaM gokkhaM gacchati ? jato puna mokkhagamaNavigghAya havati // kiM cAnyat[bhA.3330] suhamavi AvedaMto, avassamasubhaM puNo samAdiyati / evaM tu nasthi mokkho, kahaM ca jayaNA bhavati etthaM // dhU-suhaM AvedaMto avassaM pAvaM vaMdhati, punapAvodayA ya avassaM saMsAro bhavati, ato evaM sAhussa mokkho natthi / kahaM vA ettha sAhuNA jatiyavvaM - ghaTitavyamityarthaH // [bhA.3331] ahavA naceva bajjhati, puNNaM nAvi asubhodayaM pAvaM / savva aniTThiyakammo, uvavaJjati kena devesu|| dhU-ahavA - anukaMpAdiehiM puNNaM na bajjhati, na vA pApaM, savvahA aparikkhINakamme ya puNNAbhAve devesu keNa hetuNA uvavajjati / / evaM codakenokte AcAryAha[mA.3332] pubbatava-saMjamA hoti, rAgiNo pacchimA arAgassa / rAgo saMgo vutto, saMgA kammaM bhave tenaM / / [bhA.3333] bhaNNati jahA tu kotI, mahallapalle tu sodhayati patthaM / pakkhivati kubhaM tassa u, nathi khato hoti evaM tu / / [bhA.3334] atro puNa pallAto, kuMbha sohayati pakkhiveti patthaM / tassa khao bhavatevaM, iya je tu saMjayA jiivaa|| [mA.3335] tesiM appAnijjara, bahu bajjhai pAva tena natthi kho| appo baMdho jayANaM bahunijjara tena mokkhotu // cU- pUrvA iti prathamA / ke te ? tapaH saMyamazca / yatra tapaH tatra niyamAtsaMyamaH, yatra saMyamaH tatrApi niyamAt tapaH / ubhayoravyabhicArapradarzanArthaM tapaH saMyamagrahaNaM / yathA tatropayogaH, yatropayogastatrAtmA iti / sAmAiMya chedovaThThAvaNiyaM parihAravisuddhiyaM suhumasaMparAgaM ca ete puvatavasaMjamA / ete niyamA rAgiNo bhavaMti / pazcimA tava-saMjamA arAgiNo bhavaMti / taM ca ahAkhyAtacAritraM ityarthaH / ahava - anasanAdIyA jAva sukkajjhANassa AdimA do meyA, puttavitakkasaMviyAraM egattaviyakkaM aviyAraMca, ete pubbtvaa| sAmAiya-cheda-parihArasuhumaMcaetepuvatavasaMjamAniyamA rAgiNo bhvNti|suhumkiriyaaniyttttii vocchinnakiriyamappaDivAiM ete pacchimA tavA, ahakkhAyacArittaM pacchimasaMjamo, ete pacchimatavasaMjamA niyamA arAgiNo bhavaMti / etehiM pudatavasaMjamehiM devehiM uvavajjati sarAgitvAt /
Page #695
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 nizItha-chedasUtram -2-11/719 rAgo tti vA saMgo tti vA ekArthaM / yato bhaNitaM - "rAgo saMgo vutto" / ahavA - kammajanito jIvabhAvo rAgI, kammuNA saha saMjoyayaMto sa eva saMgo vutto| saMgAto pagatibhadeNa nivvattamANaM kammaM bhavati, tena kammuNA udijjamANeNa bhavo bhavati - saMsAra ityarthaH / te ya sarAgasaMjatA palladhaNmapakkhevadiTTatenaM bahusodhagA appabaMdhI kameNa pacchime tavasaMjame pappa bhokkhaM gacchaMti / evaM subhapagaDibaMdhesu sAhavo jataMti / jamhApagaDihetavesu pavattaMtassa ete dosA tamhA na bIbhe, na vA paraMbIhAvijA // [bhA.3336] bitiyapadamaNappajjhe, bIbhe appajjha hInasatte vaa| khettaM dittaM ca paraM, pavAti-paDinIya-tenaM vaa|| cU-aNappajjho kittadittosayaMvA bIbheti, paraMvAbIbhAvei, hInasatto vA appajjho bIbhena, khittAdiyaM vA parappavAdi vA paDinIyaM vA anuvasamaMtaM sarIrovagaraNatenaM duvihaM bIbhAveMto niddosa ityarthaH / / mU. (720) je bhikkhU appANaM vimhAveti, vimhAveMtaM vA sAtijati // mU. (721) je bhikkhU paraM vimhAveti, vimhAveta vA sAtijati / / ghU-vismayakaraNaM vimhAvaNA, Azcarya-kuhakaparAkSepakaraNamityarthaH / [bhA.3337] vimhAvaNAtu duvidhA, abhUyapuvvA ya bhUyapuvvA ya / vijA tava iMdajAliya-nimittavayaNAdisuM ceva / / cU-vijAe maMtena vA tavoladdhIe vAiMdajAleNavAtItAnAgatapaDuppannena vA nimittavayaNaNa aadisddaatoaNtddhaann-paadlevjogennvaa|ahvaa-vymmrhtttthy-dmil-kukk-golly-kiirddugsaiNdhvaatiiyaann ya kuTTikaraNaM / / imaM abhUtabhUtapubbANa vakkhANaM[bhA.3338] jo jeNa akayapuvvo, assuyapubbo adiTThapubbo vA / so hota'bhUyapubo, tavivarIyo bhave bhuuto|| dhU-jeNa purimeNa jo vija-maMtajoga-iMdajAlAdiopayogo appaNA akayapugyo aneNa vA kajjamANo na diTTho asuMto vA sotsa abhUyapuvvo bhannati |tvviriiyo puNa jo sayaMkato diTTho suto vA so bhUtapubyo bhaNNati / etya sabbhUte caulahuM, asabbhUe cauguruM, nemitte atIte caulahu~, paDuppannanAgateSu cauguruM / / ettha nimittavayaNaM asabbhUte imaM udAharaNaM[bhA.3339] divvaM accheraM vimhaoya atisAhasaM atisao y| katto se nAuMje, kiM nAhiti kiM suhaM nAtuM // cU-dojanAmiliuM kittiyAdiyANa sattaNhaMNakqhattANaMimaMNAmasaMgAraMkareMti-divvaM, accheraM, vimhato, atisAhasaM, atisato, "katto se nAtuM je, kiM nAhitti, kiM muhaM nAuM" evaM / evaM maghAdi anurAhAdi ghaniTThAdi / evaM saMgAraM karittA bahujanamajjhe evaM bhAsati -jo jaM aTThAvIsAe nakkhattANaM annataraM chivati tamahaM jANAmi, taM parokkhaM kAtuM chikkaM, itaro saMgArasAhU bhaNAti - jadi puvvadAriyaM to puvAmuho ThiccA, aho divvaM nANaM tAhe jANati kittiyA / evaM annammi vi saMgAranAme ukkittite jANati / evaM savvanakkhatte jANati // [bhA.3340] etto egaratenaM, vimhatakaraNeNa saMtasaMtenaM / appaparaM vimhAve so pAvati ANamAdINi //
Page #696
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 11, mUlaM-721, [bhA. 3340] 209 cU-vijJAmaMtAdiyANa egatareNa vimhAveMtassa aannaadiyaa|ime ya dosA[bhA.3341] ummAyaM pAvejA, tadaTThajAyaNa adANa pddinniie| khettaM va paraM kuJjA, tavanivvahaNaM ca mAyA y|| ghU-erisaM mayA kataMtti sayameva dittacitto bhavejjA, taMvA vimhAvaNakaraNaTThA jaejjA / dine ahigaraNaM / adijaMte paDinIto parovA vimhAvito khittacitto bhavati / vijJAjIvaNappayogeNaya tako nivvahatI - vikalIbhavatItyarthaH / asabbhUte yA mAyAkaraNaM musaavaadoy| jamhA ete dosA tamhA no vimhAvejA / / imehiM kAraNehiM vimhAvejA[bhA.3342] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, jayaNAe vimhayAvejjA / / cU-asivaavanayaNeNa vimhAvejA / ahavA - asive ome ya - apphavvaMto vimhAvejA, rAyaduDhe bhaye ya AuMTaNanimittaM vimhAvejjA / gelaNNe vi vija AuMTaNaTThA osahaTThA vA / rodhagaaddhANesu viapphavvaNAdigANibahUNi kAraNANiavekkhiUNaM vimhAvejjA |tNcjynnaate| sAimA-puvvaM saMtena, pacchA asaMtena, paNagAdijayaNAevAjAhe caulahu patto tAhe vimhAvejjA / / mU. (722) je bhikkhU appANaM vippariyAsei, vippariyAsaMtaM vA sAtijati / / mU. (723) je bhikkhU paraM vipariyAsei, vippariyAsataM vA sAtijati // cU-viparyayakaraNaM viSpariyAsaNA, taM kuvvaMto cugurugaa|saay vipariyAsaNA caubihA davvAdiyA imA[bhA.3343] dave khette kAle, bhAve ya cauviho vivcaaso| eesiM nANataM, vocchAmi ahaanupuviie|| . [bhA.3344] davammi dADimavADiesukhete dunAmamAdIsu / kAle gelaNNovahI, bhAvammi ya nivvuyaadiisu|| dhU-ajANayassa pucchaMtassa dAlimaM aMbADiyaM, aMbADiyaM dAlimaM kaheti / khette vivaJjAsaMdunAme kae jahA AnaMdapuraM akkatthalI, akkatthalI AnaMdapuraM / kAlavivajAso - anAgADhe gelane agADhagelaNNakahaNaM / AgADhagelaNNeanAgADhagelaNNakahaNaM / uvahiM vAakAle geNhati, kAle na geNhati / bhAvammi ya appANaM anivRttaM nivvuyaM daMseti, nivvuyaM paraM anivvuyaM pagAseti / AdisaddAto khamAdiyA bhAvA vttvvaa|| [bhA.3345] jojeNa pagAreNaM, bhAvo niyao tamaNNahA jo tu / maNNati kareti vadati va, vippariyAso bhave eso|| cU-bhAva iti dravyAdiko bhAvaH, niyatto tti Thito, taM annahA jo sAhU maNasA bhaNNati kiriyAe vA kariti annassa vA aggato pannaveMto vadati / eso vipryaasH|| tattha dabba-bhAvavippariyAso imo[bhA.3346] ceyaNamaceyaNaM vA, vaeja kujA va ceyaNamacittaM / vesaggahaNAdisu vi, thI-purisaM annahA davve / / |1614
Page #697
--------------------------------------------------------------------------
________________ 210 nizItha-chedasUtram -2-11/723 ghU-sacittapuDavAiyaM davvaM acittaM vadati, acittaM vA bhasmAdiyaM sacittaM vadati, kareti vA iMdajAlAdinA, itthiM vA purisanevatyaM kareti vadati, purisaM ca itthinevatthaM kareti vadati vA anyaakaarmityrthH||khettbhaave "dunAmamAdisu"tti asya vyAkhyA[bhA.3347]sAetA nA'ojhA, ahavAojjhAto'haM na saaetaa| vatthavvamavatthavvo, na mAlavo mAgadho vA'haM / / cU-kotisAhUaojjha-nagarAtopAhuNagogato, so vatthavvagasAdhUNApucchito-aojjhAto Agato si? tAhe so bhaNati - no atonjhAo, sAeyAto Agatomi / so vatthabbagasAhU taM bitiyanAmaM na gaNati / evaM sAete pucchitte aujjhA bhAsati / ahavA - "vasthavvago si"ti pucchite avasthavvaM appANaM khei|avttvvovaaapaannN vtthvvNkhei|maalvvisyuppnno vA pucchito jagahavisayuppaNo'haM kaheti / evaM mAgadhaH pRSTaH mAlavamanyaM vA viSayaM kthyti|| kAlabhAvavivaccAso imo[bhA.3348] varisA nisAsu rIyati, itaresuna rIyate vadati mnne| vayaparimANaM va vae, pariyAyaM vA vivccaasN|| cU-varisAkAle rIyati no uDubaddhe / ahavA-misAsu rIyati do divasato panaveti, vAsAsu rAto vA vihariyavvaM, iyaresuya uDubaddhe divase ya no vihariyavvaM / manute manyate vA vAsAsu rAto ya viharaNaM zreyamiti / vayapariNAmaM vA vivarIyaM kareti vadati vA, jahA - naDo tharo taruNavesaM kareti taruNo vA theraM kareti / jammaM padhvajapariyAgaM vA vivarIyaM vadati jahA - vIsativAsapariyAgo paMcavIsativAsa-pariyAgaMappANaMkaheti |pNcviistivaas-priyaago vIsativAsa-pariyAgaM kheti|| bhAvaviNacAso imo[bhA.3349]atavassiNaM tavassi, dehagilANo miso vi huna tinno| sArikkhe so vi ahaM, na vitti sara-vaNNabhedaM vA / / ghU-koti sAhU sabhAvakiso sarIreNa, pucchitto-so tuma tavassI? so appANaM atavissaM tavassi kaheti / ahavA - sabhAvakiso agilANo vi saDDhe jAyati vigatimAdiyaM, "dehi me gilANo"ti / saddehiM vA pucchito * "so tumaM gilANo" ? AmaMti vadati / ahavA - saddehi pucchitto - "kayaro so gilANo? demi se pAtogaM / " tAhe appANaM vadati, anaM vA kisaM sAdhu daMsetiagilANaM / luddho vA haTTe vigilANe gaMtusaDDhe jAyati-"sogilANo ajavina tarati, deha se dadhikhIrAdiyaM pAoggaM" / koi cirappavAsI sayaNo tassa sarisayaM sAdhuMTuM bhaNeja-esa sAhU tarasa sArikkho" / tAhe so sAhU bhaNeja * "so mi ahaM / " sabbhUtaM vA paJcabhinnAto avalAvaM kareti- "na vi"tti / sara-vanabhedakaraNIhiMguliyAhi vA appANaM annahA karena / (mA.3350] etesiM kAraNANaM, eyatarAeNa jo vivaJcAse / appANaM ca paraMvA, so pAvati aannmaadiinni|| {mA.3351] davvAdivivaccAsaM, ahavA vI bhikkhuNo vdeNtss| ahigaraNAiparehi, mAyAmosaM adattaM ca // ghU-ANAdiyA ya dosA, saMjamavirAhaNAyamAyAkaraNaMca, bAdaramusAvAyabhAsaNaMca, "kIsa
Page #698
--------------------------------------------------------------------------
________________ 211 uddezaka : 11, mUlaM-723, [bhA. 3351] vA avalavasi?"tti asaMkhaDaM bhve|| [bhA.3352] bitiyapadaM gelaNNe, khettasatIe va apariNAmesu / annassaTTA dulabhe, patteyaM causu vi padesu / ghU. "gelanaM"ti davvAvavAdo / "khettasatIe" tti khettAvavAdo / "apariNAmesu"tti kAlAvavAdo "annssttttedullbhe"ttibhaavaavvaado| causuvidavvAdiesupadesupatteyaMeteavavAdapadA imeNa vidhiNA-tattha gelanne acittassa alabha phalAiyaM missa sucittaM vA ANiyaM, taMca gilANo necchati, tAhe so bhaNNati- "eyaM acittaM' / ahavA acittaM caiva osaDhaM palaMbAdiyaM AniyaMca gilANassa appatthaM tamhA te bhannati - "evaM missaM sacittaM saMsattaM saMsattaM vA / " jadi gilANo bhaNejA - "kIsa bhe'do evaM gahiyaM?" bhannati - "aNAbhogA, idAniM evaM pariDaveyavvaM / " ___"khettAsatIe ti"-atojjhAe mAsakappo kato vAsAvAso vA, pune mAsakappe vAsAkAle vAanakhettAsatIe tattheva ThitA, tAhetato khettAtoanno koti gItattho anakhettaMapariNAmagANa kAsaM pAhuNago gato, tehiM ya apariNAmagehiM pucchitto kato Agato si? tAhe so gIyattho viteti - "mA ete apariNAmagA jANisaMti, ete nitiyavAsaM vasati" tti / tAhe so gIyatyo bhaNati -Agato'haM sAeyAto / idAniM kAlato - "apariNAmagesa"tti kAraNe anudiyatthamite ghettavbo, caMdaM AecaM bhaNejjA, anudiyaM vA udiyaM bhaNejA, udite kAraNe vA uditaM anuditaM bhaNeja, atthaMgataM vA bhaNeJja dharati tti / bhAvato"annassahA dullabhe"ttidullabhe gilANAdipAtogge appaNo annassa vAaTThAparavvaesa kreti|atvssii viso tavassittiappANaMbhaNejA, tassa vAtavassissa aTThAte nemi, agilANaM vA gilANaM appANaM bhaNeja, jeNaM vA paravavadeseNa labhati taM vade, vesaggahaNaM vA kre| mU. (724) je bhikkha muhavaNNaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / dhU-"muhaM" ti paveso, tassa cauvviho nAmAtI nikkhevo|naam-tthvnnaatogtaato / davvamuhaM gihaadivtthupveso|tinisyaa-tisttttaa pAvA durAsayA bhAvamuhaM / tassa bhAvamuhassa vannaM aNatIti vanaM Adatte - gRhAtItyarthaH / kathaM puNa so muhavannaM kareti[bhA.3353] kutittha-kusatyesU, kudhamma-kuvvaya-kudAnamAdIsu / je muhavaNNaM kujA, ummagge ANamAdINi // cU-bitiyagAhAe jahAsaMkhaM udAharaNa[bhA.3354] gaMgAtI sakkamaya, gaNadhammAdI ya govvyaadiiyaa| bhomAdI dAnA khalu, tinni tisaTTA u ummaggA / / cU- gaMgA AdiggahaNAto pahAsa-prayAga-avakhaMDa sirimAya (la] keyArAdiyA ete savve kutitthA / zAkyamataM kapilamataM IsaramatAdiyA savve kustyaa| mallagaNadhammo sArassayagaNadhammo kUyasabhAdiyA savve kudhammA / govvayAdiyA disApokkhayA paMcaggitAvayA paMcagavvAsaNiyA evamAdiyA savve kuvvayA / bhUmidAnaM godAnaM A-hatthi-suvaNNAdiyA ya savve kudANA / kutsitArthAbhidhAraNe khalu zabdaH / tinnisayA tisaTThA pAvA durAsayA jattINa vajA sesA savve ummaggA / jo jattha bhatto tadanukUlaM bhAsaMtassa ANAdiyA dosA, caugurugaM pacchittaM, micchate ya
Page #699
--------------------------------------------------------------------------
________________ 212 nizItha-chedasUtram -2. 11/724 pavattIkaraNaM, pavayaNe ya obhAvaNayA * "ete adinnAdANA sANA iva, ete cADukAriNo / " etaddosapariharaNatthaM / tamhA no kutitthiyANa muhavaNNaM karejja / / [bhA.3355] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / eehiM kAraNehi, jayaNAe kappatI kAuM / cU- saparakhapaMtAsive paraliMgapaDivanno pasaMsati / ahavA - asiyomesu asaMtharaMto tabmAviyakhettesu thalasu vA pasaMsejja / paraliMgI vA jo sayaduTuM pasamejA tadAnuvattIe pasaMsejjA / rAyabhayA bohigabhaeNavA srnnaavgtopsNsej|anntogilaannpaauggealbhtesucev labbhati psNsejaa| [bhA.3356] pannavaNe ca uvehaM, puTTho baMbhAti vA dhreNtete| AgADhe va apuTTho, bhaNejja laThTho tahA dhammo // ghU- kAraNe caragAdibhAvitesu khettesu Thiyassa jati te caragAdiyA bahujaNamajhe sasiddhataM panaveti tattha uvehaM kujA, mA paDivahakaraNe khetAto nINijejja / uvAsagAdipuTTho - "asthi NaM etesiM bhikkhuyANaM vae vA niyamevA?" tAhe tesiMdAnasavANaM anuyattIe manija-"ete vi baMbhasvayaM dhareMti, AdisaddAto jIvesu dyaaluyaa|" anatare vA AgADhe gilANAdikAraNe bhaNena / | imA pasaMsaNe jayaNA[mA.3357] je je sarisA dhammA, savvAhiMsAditehiM upsNse| eesiM pihuAtA, asthi hu nicco kuNati va tti / / cU-sarisadhammehiM pasaMsati-tumha vi saccavayaM, amha vi|tumh vi ahiMsA, amhvi| tumha vi adinnAdANaM vajaM, amha vi|tumh viasthiyA, amha vi|dvvttenn vA jahA tumhaM nicco, tahA amhaM pi nicco / jahA amha vi AtA suhAsuhaM kammaM karei, tahA tumha vi|| [bhA.3358] evaMtA savvAdisu, bhaNeja vaitUlikesimaM buuyaa| amha vina saMti bhAvA, itaretarabhAvato svve|| ghU- sat zobhano vAdI sadvAdI, aatmaastitvvaadiityrthH| je puNa vetuliyA tIsu imaM bUtA - vigayatullabhAve vetuliyA-nAstitvavAdina ityarthaH / savvabhAvA itaretarabhAvato natthi tti,nityatvaM anityatve nAsti anityatvaM niyatve nAsti / evaM AtmA anAtmA, kartRtvamakartRtvaM, sarvagatva asarvagatvaM, mUrtatvaM amUrtatvaM, ghaTatvaMpaTatvaM paramANutvaMdvipradezikatvaM kRSNatvaM nIlatvaM gotvaM azvatvaM evmaadi| ___ mU. (725) je bhikkhU verajja-viruddharajaMsi sajjaM gamaNaM, sajjaM AgamaNaM, sajaMgamaNAgamaNaM karei, kareMta vA sAtijati / / cU-jesiM rAINaMparopparaMvarejaM, jesiM rAINaM paropparaMgamanAgamaNaM viruddhaM, taMvareja viruddhrjj| sajjaggahaNA vaTTamANakAlaggahaNaM ahvaa-abhikkhgghnnNkreti|pnnvgNpdduccgmnnN, anaTThANAto AgamaNaM, gaMtuM paDiyAgayassa gamanAgamaNaM / evaM jo karei tassa ANAdiyA dosA, cauguruMca se pacchittaM / eso suttattho / esA suttaphAsiyaniJjuttI / verasadassa imo chabviho nikkhevo[bhA.726] nAma ThavaNA davie, khette kAle ya bhAvavere ya / taM mahisa vasabha vagghA, sIhA naraesu sijhnnyaa||
Page #700
--------------------------------------------------------------------------
________________ 213 uddezaka : 11, mUlaM-725, [bhA. 3359] cU-nAma-ThavaNAto gatAto / davvahetuMjaM veraM taM davvaveraM / virodhidavvANa vA jogo davvaveraM, jahA aMbakhIrANaM / jammi khette veraM vadRti, khettanimittaM vA, jammi vA khette vannijati taM khettverN| jammi vA kAle veraM vannijati taM kAlavaraM / bhAvevere imaM udAharaNaM - egastha gAme gAvIto corehiM gahiyAto / kuddheNa mahattaro niggato / amiyA gAvIto, jujhaM saMpalaggaM / corAhivo seNAvatI mahattareNa saha sNplggo| te ruddajjhANovagatA ekkamekaM vahetuMmayA,paDhamapuDhavIe nAragA uvvnnaa| tato ubvaTThA te do vi annonamahisajUhesu mahisavasabhA uvavannA, jUhAviA ityarthaH / tattha viannamannaM pAsittAAsuruttAjuddhaMsaMpalaggA, annonnaMvahittAmatA, doccapuDhavIe nAragA uvvnnaa| tato uvvaTTitA do vivagghA jAtA / tattha viannonnavahettAmayA, tccpuddhviNgtaa| tato uvvaTTitA do vi sIhA uvavannA / tasya vi ekkamekkaM vahettA mayA, cautthapuDhavIte nAragA uvavannA / tato uvyahitA do vi manuesu uvavatrA, tattha jinasAsaNaM pavannA, siddhA y|| imo verajjasadassa niggamo[bhA.3360] varaMjasya u rajje, veraM jAtaM va rajati va veraM / jaMca virajati rajjaM, rajjeNaM vigayarAyaM vA / / cU-jastha rajje puvvapurisaparaMparAgataMveramatthitaMbhaNNativerajaM |ahvaa-npuvvpurisprNpraagtN, jassa saMpadaM rAiNo beraM jAtaM taM verajjaM / ahavA-svairasattAe annarAINa gAma-nagaradAhAdie kareti so evaM kareMto veruppAyaNe rajjeti evaM vA verajaM / ahavA - jassa rAiNo rajje savvesarA virajjaMti - bhRtyA ityarthaH, taMrajaM rajjeNaM virtataM bhaNNati, etaM verajaM / ahavA-vigato rAyA mato pavasito vA eyaM verajaM / / jaM sutte sajjaggahaNaM kahiyaM tassimaM vakkhANaM[bhA.3361] sajjaggahaNAtItaM, anAgataM ceva vAritaM verN| pannavaNapaDuccagayaM, hojA gamanaM ca ubhayaM vA / / cU- jahA vaTTamANaveraM pariharijati, evaM jattha atItaM veraM, bhavissati vA jattha khette veraM, etesu vi gamaNAdiyA na kAyavvA / sesaM kaMThaM / / verajaggahaNAto anne vi atthA sUiyA, te ya ime[bhA.3362] anarAyA jugarAyA, tatto verajae ya doraje / etto ekkakkammi ya, cAummAsA bhave gurugaa| cU-ekkeke caugurugA pacchittaM bhavati / "aNarAyA" diyANa cauNha vi evaM vakhANaM[bhA.3363]anarAyaM nivamaraNe, juvarAyA docca jaav'nbhisitto| verajaMtu parabalaM, dAiyakalaho tu verajaM / / cU-mate rAyANe jAva mUlarAyA juvarAyA ya ete do vi aNabhisittA tAva anarAyaM bhavati / puvvarAiNo jo juvarAyA abhisitto tena adhiTThiyaM rajjaM jAva so doccaM juvarAyANaM NAbhisiMcati tAva taM juvarajaM bhaNNati / paracakkeNAgaMtuM jaM rajaM villolitaM taM verajaM / egarajAbhilAsiNo do dAiyA jattha kaDagasaMThiyA kalahiMti taM do rajjaM bhaNNati / / virajje vi imerise kappati gamaNAdIyaM kAtuM[bhA.3364]aviruddhA vANiyagA, gamanAgamaNaMca hoti aviruddhaM / nissaMcAraniruddhe, na kappatI baMdhaNAdIyA / /
Page #701
--------------------------------------------------------------------------
________________ 214 . nizItha-chedasUtram -2-11/725 ghU-jattha vANiyA paropparaMgamaNAgamaNaM kareMtA aviruddhA, sesa-janavayassa yajatya gamAgamo aviruddho, tattha sAhUNaM kppigNtuN| imaMviruddha-rajaMjatya vaNiyANaM sesajaNavayassayanissaMcAra niruddhaM (na kappai gaMtu) / tattha gomiyAIhiM gahiyANa ya AyasaMjamapavayaNovaghAyAdiyA ya dosA vakkhamANA / / so puNa imehi saddhiM ma gacchejjA[bhA.3365] attANa corameyA, vaggurasoNahi palAimo pahiyA / paDicaragA ya ahimarAdiyA paMthe ditttthdivaadii|| ghU-koveNaariijA kAraNAvekkhagAmiNoattANA, kavvaDiyAvA / gavAdihAriNo coraa| cAvaggahitaggahatthAdiyA rAtoyajIvaghAyaNaparA metaa| pAsiyavajjhappayogeNa mayaghAtayA vaggurA - loddhayA / suNahabitijJatA soNahiyA / je bhaDAdiyA ranno anApucchate saputadAraMdhaNAdiyA annarajaM gNtukaamaateplaadiyo| nAnAvidhagAma-nagara-desAhiMDagApahapaDivaNNagA pahiyA / gAmanagara-seNAdiyANa bhaMDiyA pddicrgaa| kesiMca vaggurasoNahiyA ekvaM, tatya adhimaragAaTTamagA, ahivat anupakRteSvapakAre mArakA abhimarA // etesu bhagovadaMsaNatthaM imaM bhaNNati[bhA.3366] attANamAdiesU, diyapahadiDhe ya aTThiyA bhayaNA / etto egatareNaM, gamaNAgamaNammi aannaadii| ghU-attANAdisahAesuaTTasu ekkeke abhNgaasNbhvNti| teya ime-attANasahAyA divasato gacchaMti paheNa gomiyAdirAyapurisehiM diTThA / esa paDhamabhaMgo / divasato paheNa adiTThA bitiyabhaMgo / divasato uppaheNa diTThA tatio bhaMgo / divasato uppaheNa adiTThA cauttho / evaM rAto vi curobhNgaa| evaMsavve atttth| ettoaTThabhaMgIto egatareNAvi jo gamanAdiyaM kareti tassa ANAdiyA dosA / / imaMca se pacchittaM[bhA.3367] attANamAdiesu, diyapahadiDhe ya caulahU hoti / - rAte ya pahamadiTTe, caugurugA'tikkame mUlaM / / __ cU- Adillesu causu bhaMgesu caulahugA tavakAlavisesiyA / pacchimesu causu rAtibhaMgesu caugurugA tavakAlavisesiyA / jato rajjAto pahAvito tammi atikaMte mUlaM / / savvabhaMgaparimANajANaNaTThA bhaNNati[bhA.3368] attANamAdiyANaM, aTThaNhaTTahipadehi bhiyaannN| causaTTI ya payANaM, virAdhanA hotimA duvihA / / cU-attANAdiesuaTThasu ekeke aTThabhaMgA, svvecustttthibhNgaa| causaTThibhaMgapadANaannatareNa gacchaMtassa imA saMjamAyavirAhaNA duvihaa|| [bhA.3369] chakkAya-gahaNa-kaDUNa, paMthaM bhettUNa ceva atigamaNaM / suttammi ya atigamane, virAdhanA doNha vaggANaM / / ghU-apahe asatthovahayapuDhavIe puDhavIkAyavirAdhanA / osa nadimAdi saMtaraNe AukkAya virAdhanA / vanadave satthiya-pajjAliya-vijjhAvaNe vA aganikkAyavirAdhanA / jatya jattha agaNI tattha tattha niyamA vAyU havati / hariyamAdipalaMbAsevaNe vA vaNassaivirAhaNA / puDhavi-AuvaNassatisamassiyANa beiMdiyamAdiyANa virAdhane tasakAyavirAhaNA / / imaM kAyapacchittaM
Page #702
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-725, [bhA. 3370] 215 [bhA.3370] chakkAyacausulahugA, parittalahugA ya guruga saahaare| saMghaTTaNa paritAvaNa, lahu guru ativAyaNe mUlaM / / cU-jahA peDhe tahA vattavvA / / idAni "gahaNa-kaDaNe"tti / ThANaillA rAyapurisA gahaNakavaNaM karejja / te caubvihA, ime[bhA.3371]saMjaya-giri-tadubhayabhaddagA ya taha tadubhayassa viypNtaa| caubhaMgo gommitesU, saMjayabhaddA visjeti|| cU-saMjayabhaddA, no gihibhaddA / no saMjayabhaddA, gihibhaddA / saMjayabhaddA vi, gihibhaddA vi| anne no saMjayabhaddA no gihibhaddA vi / gomiyA ThANaillA / saMjayabhaddA paDhama-tatiyabhaMgesute sAhU gacchaMte na dhareMti - visrjyntiityrthHH|| [bhA.3372] saMjayabhaddagamukke, bitiyA ghettuM gihI va gehaMti / je puNa saMjayapaMtA, giNhatI jati gihI mottuN|| cU-paDhamabhaMge saMjayabhaddA, tehiM bhaddattaNeNa saMjatA mukkA, naniruddhA / bitiyabhagillA saMjayapaMtA, (bitiyabhaMgillA] te saMjate ghettuM paDhamaThANapAlage gihI vi giNhaMti, kIsa bho ete saMjate mukka tti? je puNa bitiyabhaMge te saMjayapaMtA, te paMtattaNeNa sAhUsaheje gihatthe mottuMsAhU giNhaMti, mA gacchaha tti baMdhaNAdiyaM vA karejja / / [bhA.3373] paDhama-tatiyamukkANaM, raje diTThaNa doNha vivinaaso| pararajjapavesevaM, jato na netI tahiM pevaM // cU-paDhama-taiesubhaMgesu ThANapAlayA saMjayabhaddA, tehiM bhaddattaNeNaM mukkA sAhU "gacchaha ttina vAremo' / tAhe te sAhU pararajje paviThTha, diTTa ya rAyapurisehiM pucchiyA- "kaoAgatA" kahaM kena vA paheNa uppaheNa vA? jati sAhU bhaNaMti-uppaheNa AgatA to ummaggagAmiNo tti sadosA / aha sAhU bhaNaMti - paheNa ThANapAlapurisehiM visajjiyA AgatA - tAhe doNha vi viNAso, sAhUNa ya ThANaillANa y| evaM pararajjapavese geNhaNakaDDaNAdiyA dosA dicha / jato virajjAto niti tatthavi ete geNhaNa-kaDDaNa-paMtAvaNAdiyA dosA daTThavvA / / [bhA.3374] rakhijati vA paMtho, jati taM bhettUNa jnvymtiNti| gADhataraM avarAho, sutte suNNe va doNhaM pi|| cU-aha ghADiM corabhaMDiyaabhimaramAdibhayA paMthA rakkhijaMti na vAkassa ti gamAgamaM deti, tAhe sAhU attAnAdiehiM samANaM jA rannA merA katA, na gamAgamo kena ya kAyavyo tti, taM jati bhettUNaM pararanno janavayaM aiMtipravizaMti, janameraMvA bhettUNa jati atitiM,togADhatareNa avarAheNa sAhU junyjti| ettha sAhUNaMceva doso, na thANaillANaM asuttesuthANapAlesusuNNevAthANapAlage gacchaMti to "doNha vi"tti saMjayANaM thANapAlayANa ya / ahavA - saMjayANa sahAyANa ya geNhaNakaDaNAdiyA dosaa| imaM pacchittaM[bhA.3375] geNhaNe gurugA champAsA kavaNe chedo hoti vvhaare| pacchAkaDammi mUlaM, uDDAha-vihaMgaNe navamaM / / [bhA.3376] uddAvaNanivvisae, egamanege paosa paarNcii| aNavaThThappo dosuya, dosuyapAraMcio hoti / /
Page #703
--------------------------------------------------------------------------
________________ 216 nizItha-chedasUtram -2-11/725 cU-thANayaniuttehiM aniuttehiM vA rAyapurisehiM gahiyANa sAhUNa caugurugA / hatthe gahiuM kaDiesu challahugA / kavavikapakaraNe - chaggurugA / "vavahAre" ti - karaNasAlAe rohiesu vvhaarejmaannesuchedo| "pacchAkaDe"tti najjittesuvavahAre muulN| "uDDAhe "ttipecchaha bhoparalogaThitA janarAyasImAatikkamaMkareti, corAdiehiMvA saddhiM odhAti, kaNNacchi-nAsa-kara-pAdaviruMgite vA, etesudosu padesunavamaM aNavaDheM / uddavaNe nivvisate vA etesu vidosu vi padesupauDeNaM rannA kae pAraMciyaM bhavati / / ahavA-"paose" tti erise pagarisadosaduDhe pAraMciyaM bhvtiityrthH| attANasahAyANaM ete savve dosA bhnniyaa| [bhA.3377] emeva sesaesuvi, corAdIhi samagaMtu vaccaMte / savisesatarA dosA, patthAro jAva bhaMsaNatA / / cU-corAdiesusamayaM vacaMtassa te cciya geNhaNa-kaDaNa-vavahArAdiyA, imeya anne savisesA dosA / pattharaNaM patthAro svistrmityrthH|tss vA egassa vA sasahAyassa vA taggacchiyANaM annagacchiyANaMvAkulagaNa-saMghassa vA geNhaNAditAkareja / esptyaaro|jiivit-crnney bhaMsaNapatthAraM karenja / jAva saddaggahaNAto sarIraviruMgaNAbhedA daTThavvA / tesu vi patthAro bhaanniyvvo|| savisesadosadarisaNatyaM bhaNNati[bhA.3378] tenammi pasajaNa, nissaMkite mUlamahimare parimaM / jati tAva hoti bhaddaga, dosA te taM caimaM annaM / / ghU-tenagAdiehiM samANaM gacchaMto tenagAdiaDhesu kayakAritANumatena tenaTThadisu pasajjatistainyaMkarotItyarthaH / jatite aTThisaMkijjatitocaugurugA, nissaMkite mUlaM / abhimaraTenissaMkite pAraMciyaM jadi vA te bhaddayA thANapAlA, tehiM visajjiyANa parara paviThThaNaM te cciya geNhaNAdiyA dosA / taM ceva caugurumAdiyaM pacchittaM / imaM ca'nnaM dosubbhvkaarnnN|| [bhA.3379] Ayariya uvajjhAe, kula gaNa saMdhe ya ceiyAiM ya savve viparicattA, verajjaM saMkamaMtenaM / / cU-imaM ca se vakhANaM[bhA.3380] kiM Agata'tya te viti, saMti ne etya AyariyamAdI / ugghAemo rukkhe, mA etu phalasthiNo sauNA / / / cU-te sAhU rAyapurisehiM pucchicaMti - tubbhe kimatthamAgatA sAhU ? ti - "sati" vijaMte "ne" - asmAkaM, iha AcAryAdayaH santi tenAgatA vayaM / tAhe rAyapurisA diTuMtaM vayaMti-janhA phalasthiNo sauNA rukkhamAgacchaMti tamhA te ceva rukkhe "ugghAemo" chidAmo tti vuttaM bhavati, jeNa te phalasthiNo sauNA nAgacchaMti, etena diTuMtasAmattheNa AyariyAdI ugghAemo jeNa koti tadaTTha nAgacchati / / jamhA ete dosA tamhA[bhA.3381] eyArise vihAre, na kappatI samaNasuvihiyANaM tu / ___ do sIme 'tikkamati, janasImaM rAyasImaM ca // cU-sImA merA majjAtA, taMjanameraMca duvihaM pi atikkamati- laMghayatItyarthaH // --- rAyasImAikkame ime dosA
Page #704
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 725, [bhA. 3382] [bhA. 3382] baMdhaM vahaM ca ghoraM, Avajjati erise viharamANo / tamhA tu vivajjejjA, veraja-viruddha-saMkamaNaM // dhU- nigaDAdito baMdho, kasaghAtAdito vaho / "ghora' mamati bhayAnako atIva vadhabaMdhI ityarthaH / verajje jamhA erise dose pAvati tamhA verajje vihAraM vajrejjA / / imeNa bitiyapadeNa viharejjAdaMsaNanANe mAtA, bhattavisohI gilANamAyarie / ahikaraNa vAda rAyakula-saMgate kappae gaMtuM // [mA. 3383] cU- "daMsaNa-nANe "tti asya vyAkhyA [ bhA. 3384 ] suttatyatadubhayavisArayammi paDivaNNauttamaTThammi / eyArisamma kampati, verajja - viruddha-saMkamaNaM // - daMsaNappabhAvagANa satyANa sammadiyAdi sutanANe ya jo "visArado" nissaMkiyasuttattho tti vRttaM bhavati / jo ya uttimaTThapaDivaNNo so ya khette Thio tatyaMtarA vA verajjaM, mA taM suttatthaM vocchitu tti ato taggahaNaTTayAe kappati verajaviruddhaM saMkamaNaM kAuM / mAtA pitaM vA kassA ti nikkhimiukaamN| AyarieNa vA kena ti bhattaM paccakkhayaM / bhattaM vA paccakkhAukAmo eyArise vA kajje saMkameja 1 ahavA - koi sAhU bhattaM paccakkhAukAmo / "visodhi "tti so AloyaNaM dAtukAmo tAhe so gIyatthasamIvaM gacche, ajaMgamassa vA gIyatyo pAsaM gacchati / 217 gilANassa vA paDiyaraNaTTa gammati / gilANapAyoggosaDhaheuM vA / AyariyAdisamIvaM vA AyariyAdipesaNeNa vA gacchati / ahavA - kassa ti sAhuNo gihiNA saddhiM adhikaraNe uppanne so ya gihI nIvasamati, tAhe saladdhIto tassuvasAmaNaTTa gacchati / ahavA-so annarajje parappavAdI uvaTThito tassa niggahaTTa gacchati / rAyaduDevA ranno uvasamaNaTTa saladdhito gcche| ahavA- rAyakulasaMgataM kena ti adhikaraNaM taM taduvasAmaNDa gacche | ahavA - "kulasaMgata "tti kula-saMgha-kajreNa / evamAdisu kajjesu kappate verajaviruddhasaMkamaNaM kAuM / imeNa vidhinA [bhA. 3385 ] Apucchiya Arakkhiya seTTI senAvatI amaccArAyANaM / abhigamaNe nigamaNe, esa vihI hoi nAyavvo / [bhA. 3386] Arakkhito visajjeti, ahava bhaNijjA tu pucchaha tu seTThi / jAva nive tA neyaM, muddA purise va dUtenaM // cU- verajjaviruddharajjaM gacchaMtA sAhU daMDapAsiyaM pucchaMti, jati tena visajjiyA laTTha / aha so bhaNejja - ahaM na na yANAmi, seTThi pucchaha / tAhe seTThi pucchaMti / jadi tena visajjiyA to laThThe / aha sobhaNeja - ahaM na yANAmi, senAvaI pucchaha / tAhe senAvatiM pucchaMti / jadi tena visajjiyA to laThThe / aha so bhaNejja - ahaM na yANAmi amacaM pucchaha / evaM paraMpareNa neyaM jAva Nivo rAyA ityarthaH verajjAto niggacchaMtassa verajjaM vA pavisaMtassa esa saMkamaNe vihI bhaNito / rAyamAtiNo ya ete muddApaTTa dUtapurisaM vA maggijaMti, rAyadUtena vA saddhiM gammati, jato rajjAto niggacchaMti tatthesA vihI // [ bhA. 3387 ] jattha vi ya gaMtukAmA, tattha vi kAreMti tesi nAyaM tu / ArakkhigA vi te viya, teneva kameNa pucchaMti //
Page #705
--------------------------------------------------------------------------
________________ 218 nizItha-chedasUtram -2-11/725 ghU-jaM rajaM gaMtukAmA tattha je sAhU tesiM lehasaMdesageNa puvAmeva nAyaM kareMti - amhe ito AgaMtukAmA tubme ittha ArakkhiyAdi pucchaha / jAhe tehiM pucchiyA anunnAyaM ca tAhe iyare AgacchaMtItyarthaH / eso atigame praveze nirgame ca vidhiruktH| idAni "Ayarie"tti dArasya vyAkhyA[bhA.3388] rAINa doNha bhaMDaNa, Ayarie AsiyAvaNaM hoti| katakaraNe karaNaM vA, niveya jayaNAe saMkamaNaM // [bhA.3389] amarahiyassa haraNe, ujjANAdiTThiyassa gurunnoy| ubvaTTaNAsamatthe, dUragae vA vi savi bolaM / / cU- bhaMDaNaM kalaho / doNhaM rAtINaM kalahe vaTTamANe tatthegassa ranno Ayarito Asannasevagopriya ityarthaH / itaroya rAyAtaMjANiUNa appaNo sabhAe bhAsati-"ko sotaMamarihiyamAyariyaM ANeja mA sAdattaNaM se kayaM hoti"| tAhe ko ti sUravIravikkaMto bhaNejja- "ahamANemi"tti / so gaMtuAyariyassaAsiyAvaNaM kareti-haratItyarthaH ||abmrhito Asanno, niggayassa guruNo sabhApavArAmujANAdisuvaTThiyassa Ayariyasa hrnnN| tatthimaM karaNijaM-"katakaraNe karaNaM", dhanuvedAdiesu satthesu jeNa sikkhAkaraNaM kayaM gihibhAvahitaina so sAhU kayakaraNo bhaNNati - sa tatra karaNaM kareti samatyo juddhaMkAtuMuvaDheti |mohnni-dhNbhnnivijnyaadipyogenn vAuTeti |tssabhaave asamatyo vA khaNamettaM tuhikkA acaMti sAhU / jAhe Ayarito dUraM haDotAhe sesa sAhU bolaM kareMti - "Ayarito ne haDo, dhAha dhaah"tti| Asannahitai bolaM na kareMti, mA jujhaM bhavissati / juddhe ya bahujaNakkhayo bhvti|| sAdhUhi tao rAyA bhaNito, abhaNito vA hAreMtehiM rAtiNo dUtaM visajeti, "pasehi ne AyariyaM / " tena jati paTTavito to laTuM[bhA.3390] pesavitammi adeMte, rannA jati te visajjiyA sIsA / guruNA niveditammI, hAriMtagarAtiNo puvvaM / / ghU-jati dUte pesavite AyariyaM na visajjeti tAhe sAhU do tinni vA dine rAyANaM pAsettA vinnaveMti - amhe visajjeha, gacchAmi gurusamIvaM, kerisA amhe guruvirahiyA acchamANA? na sarati sajjhAyAdi amhaM / " jadi te rannA visajjiyA to sAdhUtAhe Ayariyassa saMdisaMti "amhe aagcchaamo|" tAheAyariyA haaretgraainnonivedeti| evaM niveditepuvvaMpacchA sAhUpuvuttavihANeNa jayaNAe saMkamaMti // mU. (726) je bhikkhU diyAbhoyaNassa avaNNaM vadati, vadaMtaM vA sAtijjati / / mU. (727) je bhikkhU rAtibhoyaNassa vaNNaM vadati, vadaMtaM vA sAtijati // cU-diyAbhoyaNassa avaNNaM dosaM bhAsati, rAtIbhoyaNassa vaNNaM guNaM bhAsati / [bhA.3391] diyarAto bhoyaNassA, avaNNavaNNaMca jo vade bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-ANAdiyA ya dosA cauguruMca se pacchittaM / / - kahaM puNa diyAbhoyaNassa avaNNaM bhAsati?
Page #706
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka :11, mUlaM-727, [bhA. 3392] 219 [bhA.3392] abalakaraMcakkhuhataM, apuTTikaraMca hoti diyabhattaM / vivarIyaM rAtIte, do vi vadaMtassa cugurugaa| [bhA.3393] diyabhattassa avaNNaM, je tu vade rAtibhoyaNe vaNNaM / cauguru ANAdIyA, kahaM ti avaNNaM va vaNaM vA / / [bhA.3394] vAyAyavehi sUsati, oyo hIrati ya diddiditttthss| macchiyamAtiNivAto, balahAnI ceva caMkamaNe // ghU-diyAbhoyaNaM vAtena AtaveNaya susiyaMabalakaraM bhvti| oyoteyo bhnnnnti| diTThiNA diLaM didvidiTuM / parajana-dRSTi dRSTasyAnasya ojApahAro bhavatItyarthaH / divasato macchiyamAdI nivaDaMti, uDDhe vagguliyAdI dosA / divasato ya bhuMjittA kammacesuavassaM caMkammiyavvaM, tattha passedo bhavati, AyAsosAso bahuM ca davamAdiyati, evaM taM abalakaraM bhavati / / imaM rAtI-bhoyaNassa vaNNaM vadati[bhA.3395] AuM balaM ca vaDati, pINeti ya iMdiyAi nisibhattaM / neva ya jijjati deho, guNadosa vivjocev|| cU-rAto bhutteakammassa satthiMdiyassaciTThatosubhapoggalovacayo bhavati / subhapoggalovacayAo AyubalaiMdiyANa vuDDI bhavati, rasAyanopayogavat / kiMca subhapoggalovayacayAto zIghraM deho na jIyate / ete guNA rAtIbhoyaNe / eyassa vivajjato divase / to tammi ceva guNA vivarIyA dosA bhavaMti / / imAmma kAraNajAte vaejA[bhA.3396] bitiyapadamaNappajjhe, vaejja avikovite va appjjhe| jANaMta vA vi puNo, kAraNajAte vejjaatu|| ghU-aNappajjho aNappavaso khittAdito so diyAbhoyaNassaavanaM vadejA, rAIbhoyaNassavA vaNNaM vaena / avikovito vA agIyattho appajjho vi vaejja, bahusu vA asivoma-gilANarAyaduhRdiesu kAraNesu guNavuDDihaiuM gIyatyo vi avannaM vanaM vA vaejja / / mU. (728) je bhikkhU diyA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA diyA bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati / / mU. (729) je bhikkhU diyA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA rattiM bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati / / mU. (730) je bhikkhU rati asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA diyA bhuMjati, bhujaMtaM vA sAtijati // mU. (731) je bhikkhU rattiM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhettA rattiM bhuMjati, bhuMjataM vA sAtijati / / ghU-causu vi bhaMgesu ANAdiyA ya dosA, cauguruM ca pacchittaM tavakAlavisesiyaM dijjati / tammiya[bhA.3397] caubhaMgo rAtibhoyaNe, tu paDhammi colpttttmtirege| pariyAvaNNa-vigicaNa, dr-guliyaa-rukkh-ghrsunnnne||
Page #707
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-11 / 731 cU- yaduktaM sUtre etadeva catuvidhaM / paDhamabhaMgasaMbhavo imo diyA ghettuM nisiM saMvAsetuM taM bitiyadiNe bhuMjamANassa paDhamabhaMgo bhavati / sA ThavaNA imehiM pagArehiM - "collapaTTe "tti asya vyAkhyA 220 - [ bhA. 3398] khamaNaM mohatigicchA, pacchittamajIramANa khamao vA / gacchai sacolapaTTo, pacchA ThevaNaM paDhamabhaMgo || - dhU- egeNa sAhuNA khamaNaM kataM taM puNa mohatigicchaM kareti, pacchittavisuddhaM vA kareti, bhatte va aJjIraMte kataM / ahavA so egaMtarAdikhamago, jaddivasaM ca taNa uvavAso kato taddivasaM ca tassa saNNAyagANa jaMghAparijiNNasaDDINaM vA virUvarUvA saMkhaDI, tehiM sAhU AmaMtiyA, bhikkhaggahaNakAle ya so khamagasAhU tesiM sAhUNaM davAvemi tti kAtuM anuggAhitena colapaTTibatijjo gacchati / te me varaM jAnissaMti - ha sa jeTTajjo uvavAsito, me saMvibhAgaM ThavissaMti bitiyadiNe gahaNabhogaM kareMtassa paDhamabhaMgo bhavati // "atirege pariyAvana - vigiMcaNa-dara-guliyA - rukkha sunnaghare " tti asya vyAkhyA[bhA.3399] kAraNagahiuvvariyaM, Avaliya vihI ya pucchiUNa gato / bhokkhaM sue darAdisu, Thaveti sAbhiggaha'NNo vA // cU- atipyamANaM bhattaM gahiyaM / sahasA lAbhe, saMkhaDI vA ucchUralaMbhe, anucittakhette vA gurugilANAdiyANa savvasaMghADagehi mattagA'vaTTavitA evamAdikAraNehiM atirittaM gahiyaM taM ca uvvariya uvavAsigamAdI AvaliyA te saMbhotigAdiAvaliyAe ya pucchiUNa parivaNAe gato, etadeva pariyAvannaM bhavati, ukkosa - aviNAsidavvalobheNa kalle bhokkhAmi ttiM ciMteUNa dare Thaveti, "guliga "tti lolage kAuM rukkhakoTare vA Thaveti, sunnaghare vA Thaveti, evaM kareti, evaM abhiggahito anabhiggahito vA therimanukaMpAe sue vA bhokkhAmi tti therighare Thaveti // [bhA. 3400 ] theriya dunnikhitte, pAhuNae sANa-goNakhaie vA / ArovaNa kAyavvA, baMdhassa parUvaNA ceva / / cU- therighare ThavitaM jati pAhuNaeNa khaiyaM, sANeNa vA khatitaM, goNassa vA gobhatte dinnaM, ettha pacchittaM vattavvaM, anusamayaM kammabaMdhaparUvaNA ya kAyavvA / / imaM pacchittaM [bhA. 3401] vile mUlaM gurugA vA, anaMtaguru sesa lahuya jaM ca'nnaM / kula - nAma-TThiyamAuM, maMsAjiNNaM na jA''uTTe || cU- vasime bile jati Thaveti to mUlaM pacchittaM / uvvase va caugurugA / anaMtavaNassatikAyakoDare caugurugA / "sesa "tti guliya, paritavaNassati sunnaghare therIe vA sannikhitte etesu caulahugA / "jaM ca'nnaM"ti AyavirAhaNA saMjamavirAdhaNA mahuviMdovakkhANaM ca / savvesu pacchittaM vattavvaM / imA kammabaMdhaparUvaNA - therighare ThaviyaM jati pAhuNaeNa khatiyaM jAva tassa pAhuNagapurisassa Asattamo kulavaMso tAva tassa sAhussa anusaMtato kammabaMdhI / anno bhaNati - jAva tassa nAmasaMtANo / anno bhaNati - jAva tassa aTThINi gharaMti / anno bhaNati - jAva tassAyuM ghareti / anno bhagati - jAva tassa tappaccato maMsovacayo dhareti / anno bhagati - jAva taM bhattaM na jIrati tAva tassa sAhussa kmmbNdho| Ayario bhaNati -
Page #708
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-731, [bhA. 3401] 221 "ete savve anAesA, imosiddhaMtassa bhAvo- "jAva nAuTTati tAva se kammabaMdho" |sbhaavaauttttss Aloie'nAloie vA kammabaMdho vocchijjtiityrthH||pddhmbhNgo gato / sesA tinni bhaMgA ime[bhA.3402] saMkhaDigamaNe bitito, vIyAragayassa tatiyao hoi| sannAtagame carimo, tassa ime vaNiyA bhedA / cU-avaraNhasaMkhaDIe diyA gahiyaM rAyo bhuttaM bitiyabhaMgo / anudite sUriye bAhiM viyArabhUmi gayassa deva-uvahAra-balinimaMtaNe rAto gahite diyA bhutte tatiyabhaMgo / sannAyagakulagatANaM saNNAyagavayaNeNa appaNo balavvavAte2 rAto ghettuMrAto bhuMjaMtANa carimabhaMgo, bhedA juNhAdiyA vakkhamANA ityrthH|| [bhA.3403] girijaNNagamAdIsuya, saMkhaDiukosalaMbhe bitio u / aggiTThi-maMgalaTThI-paMthiga-vatigAtisutatio // dhU-bitiyabhage avaraNhasaMkhaDI girijaNNayaM, AdisahAto kUla-talAga-nAga-gaNa-jakkhAdi jannasaMkhaDIte ukkosaM laddhaM, astamite sUrie bhuMjaMtANaM bitiyabhaMgo / dakkhiNApahe aTThakuDavamettasamitAteego mahappamANo mNddgokjjti| soguNadhaeNamaggo aruNodayavelAe dhulijaghassa dijjata, esa aggaTThiyabaMbhaNo bhaNNati, eyaMgeNhatassa tatiyabhaMgo bhavati / saDo vA paeM gaMtukAmo anuggate sUrite paDilAbhenja maMgalaTTha / vIyAraniggayassa vA sAhussa anuggate sUrite koti addhANapaDivaNNo addhANakappaM dejna / evamAdi tatiyabhaMgo / imo ya carimabhaMgo[bhA.3404] chaMdiya saI gayANa va, saNNAyasaMkhaDI ya vIsaraNaM / dinnaga kae saMbharaNaM, bhoyaNakallaM na ennhiti|| dhU-nimaMtiyA, ahAbhAveNa vA sayaM, saNNAyagasaMkhaDiM kei sAhU gatA to tattha nimaMtiyA - aJja me bhikkhA vissAmo - to tesiM sannAyagANaM bhoyaNakAle vissariyA, dinne janavayassa "kae"tti parivesaNAe samattAe tehiM saNNAyagehiM rAto sAhU saMbhariyA / te ya bhaNaMti - bhagavaM parivesaNavaggehiM na saMbharitA tumhe, khamaha amhaM avarAdhaM, geNhaha idAni bhattapANaM / sAhU bhaNaMti -kalle ghecchAmo, eNhi rAtI tti // tAhe tehiM nihatthA joNhAdIe te uvaNissaMti[bhA.3405] joNhA-maNI-patIve, uDitta jahannagAi tthaannaaii| caugurugA chaggurugA, chedo mUlaM jahannammi / / cU-etesu causu vi ThANesujaha saMkhaM pacchaddheNa jahannammi pade jahannaM pacchittaM bhaNiyaM // - saNNAgayesu rAto nimaMtitesu sAhU bhaNaMti[bhA.3406] saMsattAti na sujjhati, nanu johA avi ya do viusinnaaii| kAlebaMtarae vA, maNidIvuddIvie biMti // gha-rAto bhattAdiggahaNaM nasujjhati, jato saMsattAsaMsattaMna sujjhati, dAyagassaya gamAgamona dIsai, mattagassa ukkhavanikkhevAdI / gihiNo bhaNaMti - nanu divasasamA joNhA, savvaM dIsai / aha kAlapakkho, joNhA vA abbhAdiehiM chAdito caMdo, tAhe rayarNa maNiM vA dippaMtaM ThaveMti, joti vA pajjAleMti, etesu pagAsitesu savvaM dIsati / api ya bhattaM pANaga ca do vi usiNAI, natthi saMsattadoso / evaM bhaNaMtesu kei sAhu rAto ghettuM bhuMjiJjA / tatthimaM nAvAsaMThiyaM pacchittaM /
Page #709
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-11/731 jahAjaviyaM ti kAuM bhuMjatarasa caugurugA / tassAho maNIujjotiyaM kAuM bhujaMtassa chaggurugaM / tassAhodIvamujjotiyaM kAuM bhuMjaMtassa chedo / tassAho udditujjoviyaM kAuM bhujaMtassa mUlaM / ete mUlapacchittA // ato paraM bahipacchittaM taM cimaM / [ bhA. 3407] bhottUNa ya AgamaNaM, guruhi vasabhehi kulagaNe saMghe / ArovaNa kAyavvA, bitiyA vi abhikkhagahaNeNaM // 222 cU- satrAtagasaMkhaDIte asaMkhaDIe vA annatya vA rAto joNhAdiesu bhottUNAgatA, AgatehiM ceva AloyaNapariNayehiM annAloyaNAe vA gurUNa kahiyaM / gurUhiM bhaNiyaM - "duhuM me kayaM " ti / jati sammaM AuTTha to chaggurugaM ceva, anAuTTaMtANa guruvayaNatikkame chaggurugA / tato vasabhehiM bhaNitA-ajjo kIsa guruvayaNaM atikkamaha ? jati vasabhehi bhaNitA sammaM AuTTA to chaggurugaM caiva / vasabhavayaNAtikkame chedo / evaM kuleNa kulatherehi vA codito samma AuTTaMtassa chedo ceva, kulAtikkame mUlaM / gaNeNa gaNathererhi vA codite AuTTaMtassa mUlaM ceva, aNAuTTaMtassa aNavaI ceva, anAuTTaMtassa paarNciy| esA gurubhAtivayaNAtikkame dAhiNeNa vuDDI bitIyA vAmeNa etesu ceva pacchittaThANesu abhikkhasevAe vuDDI kAyavvA / evaM maNimmi vi buDDI / guru-vasabha-kulagaNAtikkame cauhiM padehiM chedAdI jAva carimaM NAyavvaM, vAmeNa bitiyA pi abhikkhasevAe kAyavyA / eva dIve guru-vasabha - kulAtikkame tihiM padehiM mUlAdi jAva carimaM / bitiyA vi abhikkasevAte / evaM uddite tti guru-vasabhAtikkame dohiM padehiM aNavaTTapAraMcI, bitiyA vAmeNa abhikkhasevAte kAyavyA / esA paDhamA nAvA / / kulAditherehiM kulAdIhiM vA jaM kayaM kajjaM taM ko atikkameti nAtikkamati vA ? etenAbhisaMbaMdheNa imaM bhaNNati [mA. 3408] tihi dherehi kayaM jaM, saTTaNe tattiyaM na voleti / hilliA vi uvarime, uvaritherA tu bhaiyavvA // dhU- tihiM - kulagaNasaMghatherehiM jaM AbhavaMtAdi kajaM kayaM, ThavaNA vA kAti ThavitA, taM karja saTTaNaM nAtikkamati / saTTaNaM kulatherANaM kulagaNatherANaM gaNasaMghadherANaM, saMgho eyaM tigaM annahA na karotItyarthaH / ahavA - tattiyaM vA tanmAtrameva kArya vyavaharanti na upariSTAd vyavahAraM saMvardhayanti, attaM vA ThavaNaM ThaveMti / heTThimA kulatherA te vijaM uvarimehiM gaNasaMghatherehiM kataM taM nAtikkamaMti / gaNarA vi saMghadherehiM kayaM nAtikkamaMti / uvarimatherA u bhatiyavvA / kA bhaaNA ? imA - kulatherehiM jaM kayaM arattaduTThehiM ya taM uvarimA gaNasaMghadherA annahA na karetaM, aha anAgameNa kataM rattaduTThehiM vA taM annahA kareMti / esA bhayaNA / evaM kulagaNasaMghakajesu vi daTTavvaM // gurumAdiehiM coijjato imaM bhaNati [bhA. 3409 ] caMdujoe ko doso, appappANe ya phAsue davve / bhikkhU vasabhA''yarie, gacchammi ya aTTha saMghADA || cU-puvvaddhaM kaMThaM / pacchaddheNa bitiya tatiyanAvAgahitAto / tesuceva joNhAdisu paDhamaNAvAgameNa bhikkhuvasabha- Ayariya-kula-gaNa-saMgha etesu chasu padesu atikkamamANe challahugA- jAva-carimaM daTThavvaM / esA dAhiNato pacchittavuDI | bitiyA vAmato abhikkhesevAte / maNimAdisu pacchitta-vuDDI, abhikkhasevAe ya pUrvavat / aTThasaMghADaggahaNAto ettheva purisa avibhAgeNa tatiyanAvA daMsijati,
Page #710
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 11, mUlaM -727, [bhA. 3409 ] 223 tassa viseso vakkhamANo, joNhAmaNIsu pacchittavuDDI ekkI saMghADago / padIvuddittesu bitito saMghADago, vAmato abhikkhasevAe vi do saMghADA, evaM bitiya - NAvAte caturo saMghADA, tatiyanAvAe vi cauro, do catukkA aTTha saMghADA bhavantItyarthaH / ahavA joNhAto pacchittavuDDIte vAmato abhikkha sevAe ya ekko saMghADo / evaM bhANadIvauddIvitesu vi / evaM vA bitiyanAvAte caurI saMghAr3A / tatiyanAvAe vi cauro, evaM aTTha saMghADA / anne puNa paDhama-bitiyaNAvAsu evaM ceva aTTa saMghADA bhavaMti / cautthanAvAte te bhikkhU vasabha Ayariya gaccho kulaM gaNo saMgho ya etesu sattasu vi padesu atikramaNe paDhamaNAvAgameNa caugurugAdi jAva jarimaM dAhiNato vuDDI, bitiyA vAmato / maNimAdisu pUrvavat // ahavA purisajohAdisu avisesato imaM pacchittaM [ bhA. 3410] saNNAyaga AgamaNe, saMkhaDi rAto ya bhoyaNe mUlaM / bitie aNavaTuppo, tatiyammi ya hoti pAraMcI // * dhU- sannAtagakulamAgatA annatthaM vA saMkhaDite sAhU jati rAto bhuMjati to mUlavayavirAhaNa tati kAtuM mUlapacchittaM, bitiyavArA bhuMjati to aNavaTTe, tatiyavAre pAraMcI // "phAsuyadavve "tti sIsassa ime dosA daMsijjuMti [ bhA. 3411] jati viyaphAsugadavvaM, kuMthUpaNagAdI taha vi duppassA / pacakkhaNANiNo viha, rAtIbhattaM pariharati // cU- yadyapi svata odanAdi prAzukaM dravyaM tathA'pyAgantukA kunthvAdayaH panakAdayazca tadutthA avisuddhakAle durdazyA bhavaMti / kiM ca ye'pi pratyakSajJAnino te vizuddhaM bhaktAnnapAnaM pazyaMti tathA'pi rAtrau na bhuMjata, mUlaguNabhaMgatvAt / joNhAmaNIdIvRddittAlaMbaNapratiSedhArthamidamAha[bhA. 3412] jati viya pivIlagAdI, dIsaMti patIva-jotiujjoe / taha vi khalu anAiNaM, mUlavayavirAhaNA jeNaM // cU-tIrthakaragaNadharAcAyaranAcIrNatvAt, jamhA chaDDe mUlaguNo virAhijjati tamhA na rAto mottavvaM ahavA - rAtIbhoyaNe pANAtivAyAdiyANaM mUlagunANaM jeNa virAhaNA bhavati ato rAtIe na bhottavvaM // " gacchaM" tiya asya padasya vyAkhyA [ bhA. 3413] gacchaggahaNe gaccho, bhaNAti ahavA kulAdio gaccho / gacchaggahaNe va kae, gahaNaM puNa gacchavAsINaM // cU- gaccho codayati jahA cautthaM padaM cautthaNAvAe kulagaNasaMghA vA patteyagaccho te codayaMti jahA savvanAvAsu gacchaggahaNAto vA imaM pacchittaM gacchavAsINa bhaNitaM na jinakalpAnAmityarthaH / / bitiyanAvAe imaM vakkhANaM - [ bhA. 3411] bitiyAdese bhikkhU, bhAMti duTTu me kayaM ti boleMti / challahu vasabhe chagguru, chedo mUlAdi jA carimaM // cU- bitiya tatiyanAvAe viseso bitiyAe sayaM kaheMti, taIyAe imaM[bhA. 3415] tatiyAdese bhottUNa, AgatA neva kassai kahei / te annao va soccA, khiMsaMtaha bhikkhUNo tesu / / cU-taIyAdeso tRtIyanAvA, je te bhottUNa AgayA tesiM ceva paropparaM saMlavaMtANaM bhikkhUhiM
Page #711
--------------------------------------------------------------------------
________________ 224 nizItha - chedasUtram -2-11 / 731 suyaM te codayati / "annao' tti je te bhottUNa AgayA tehiM jahA vasabheNa annassa kahitaM, tassaMtie bhikkhuNo soccA, atro vA gihattho tassaMtite bhikkhuNo socA khiMsavayaNeNa codeti // tattha atikkamaMte imA pacchitta-vuDDI bhavati [bhA. 3416] bhikkhuNo atikkamaMte, challahu vasabhesu hoti chaggurugA / guru-kula- gaNa-saMghAdIkkame ya chedAi jA carimaM / [bhA. 3417] AyariyA bhikkhUNa ya, vasabhANa gaNassa kula gaNe saMghe / gurugAdatikkamaMte, jAsapadaM cauttha Adese // cU- "khisaMtaha bhikkhuNo "tti asya vyAkhyA[bhA. 3418] pecchaha tu anAcAraM, rattiM bhottuM na kassai kaheti / evaM ekkka niveyaNeNa vuDI upacchitte // cU- bhikkhuhiM codio jAhe nAuTTati tAhe bhikkhuNo vasabhANa kaheMti / vasabhA gurUNa kaheMti / gurU vi kulassa / kulaM pigaNassa / gaNo vi saMghassa / evaM ekkkaNivedaNeNa pacchittavuDDI bhavati // ahavA - anyena prakAreNa prAyazcittavRddhidarzanArthamAha [bhA. 3419] ko doso ko doso, tti bhaNaMta laggatI bitiyaThANaM / ahavA'bhikkha gahaNe u ahavA vatthussa aiyAro || - uttarottarapradAnena abhIkSNAsevanena vA bhikSAdivastutavyatikrameNa vA prAyazcittavRddhiH / / jamhA nisibhoyaNe bahU doso pacchittaM ca tamhA na bhottavvaM / kAraNe puNa bhotavvaM / taM ca imaM kAraNaM[bhA. 3420] bitiyapadaM gelamme, paDhamabitie ya aNahiyAsammi / phiTTati caMdagavejjhaM, samAhimaraNaM ca addhANe || cU- gilANo agilANo vA paDhamabitiyaparIsahehiM additto asahU vA, siriiMgiyamAdiuttimaTThapaDivanno vA, cauggahaNAto ome vA addhANe vA, caubhaMgajayaNAe bhuMjejjA // tatthimaM "gilANe" - [bhA. 3421] pratidivasamalabdhaMte, visohi volINe paDhamabhaMgo u / addhANAdisu juyalodayamma sUlAdiyA bitio / / cU- jayA gilANassa patidiNaM visuddhaM na labbhati tayA paNaga-parihANIe visohikoDIe paidivasaM gehejA / jAhe taMpi volINo tAhe paDhamabhaMgo diyAgahiyaM diyA bhottaM / addhANAdipavattassa bAlavuDDajuyalassa paDhamabitiyaparIsahodae bitiyabhaMgo / AgADhe vA sUlAdigelane caturthabhaMgo rAto gahiyaM rAto bhuttaM // [bhA. 3422 ] emeva tatiyabhaMgo, Ati tamo aMtae pagAso u / duhato pi appAso addhANasuyAisu cauttho / [bhA. 3423] paDhamabitiyAturassa ya asahussa haveja ahava juyalassa / kAlammi durahiyAse, bhaMgacaukkeNa gahaNaM tu // cU- "emeva "tti AgADhe ahiDakkAdisu tatiyabhaMgo rAto gahiyaM diyA bhotaM / addhANapaDivaNNagANa AgADhe vA gelanne caturthabhaMgo rAto gahiyaM rAto bhuttaM ti / "gilANo "tti
Page #712
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 731, [bhA. 3423] gataM / idAniM "caMdagavejjhaM"[bhA. 3424] emeva uttimaTThe, caMdagavejjhasarise bhave bhNgaa| ubhayapagAse paDhame, AdIyaMte ya savvatamo // cU- cakrASTakamupariputtalikAkSicandrikAvevavat durArAdhyamanazanaM, tasmAttadArAdhane samAdhinimittaM catvAro bhaMgakAH / pazcArdhasiddhAH / / idAniM " addhANa" tti [ bhA. 3425] addhANammi va hujjatu, bhaMgA cauro tu taM na kappati u / duvihAya hoMti udarA, poTTe taha dhaNNabhANA ya // cU-taM addhANaM uddaddare gaMtuM na kappati, uddhaM darA uddhaddaraM, te darA Urddha pUrNA dhAnyasya bharitA ityarthaH / dhannabhAyaNA kaDapallAdi // [bhA. 3426] uddaddare subhikkhe, addhANa va vajraNaM tu dappeNaM / lahugA puNa suddhaNde, jaM vA AvajjatI tattha ghU- sulabhaM bhikkhaM subhikkhaM, uddaMdarasubhikkhesu cauro bhaMgA kAyavvA / paDhama-tatiyabhaMgesu jo dappeNa addhANaM paDivajjati tassa jati vi kiM vi avarAhaM nAvajjati tahA vi se caulahugaM, jaM vA saMjamavirAhaNaM Avajjati taM vA pacchittaM / paDhama-tatiesu vi bhaMgesu imeNa kAraNeNa gammati[bhA. 3427] nADu daMsaNa, carittaTTha evamAi gaMtavvaM / uvagaraNapuvvapaDilehitena sattheNa jayaNAe // cU- AyArAdI nANaM, goviMdanijjuttimAdi daMsaNaM, jattha visae caritaM na sujjhati tato'vamaNaM crit| uvakaraNapaDilehaNaM Alocya yogayasya grahaNaM, bhaMDimAdieNa visuddhasattheNa samaM gaMtavvaM / / nANadaMsaNa gammamANe imeNa vihiNA gammati [ bhA. 3428 ] saguru kula sadese vA, nANe gahite satI ya sAmatthe / vaJccati u annadesaM, daMsaNajuttAdi atthe vA // cU- svagurusamIve jamatthi nANaM tammi gahite tato sadeze svakule ghettavvaM, jAhe sadese natthi tAhe annadesaM gacchaMti, tattha vi Asannataresu egavAyaNesu giNhaMti / gihate nANe appaNo buddhisAmatthe vijramANe daMsaNavisuddhakAragasatthadvaM gammamANe eseva gamo / / idAniM carittaTTha 225 [ bhA. 3429] paDikuTTha desa kAraNa gatA u taduparame niMti caraNaTTha / asivAI va bhavissati, bhUte va vayaMti paradesaM // cU- asaMjamavisao jo deso so bhagavayA paDisiddho, tattha na vihariyavvaM / taM desaM asivAdikAraNesa jadi gatA tammi kAraNe uvasaMte tato asaMjamavisayAto nigacchaMti / taM saMjamavisayaM caraNaTTa gacchaMti / tattha vA vasaMtANa nimitteNa NAtaM jahA asivaM ettha bhavissati, uppannaM vA asivaM, tato paradesaM vayaMti / / paDhama-tatiyabhaMgehiM evamAdikAraNehiM vayaMtA gacchuvaggahakaraM imaM uvagaraNaM ghettuM vayaMti[ bhA. 3430] 16 15 cammAdi lohagahaNaM, naMdIbhANe ya dhammakarae ya / paratitthiya uvagaraNe, guliyAto kholamAdINi //
Page #713
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 nizItha-chedasUtram -2-11/731 ghU-cammAdilohaggahaNaM etesiM doNhaM dArANaM jahakameNa imA pubva-pacchaddhavakkhA. [bhA.3431] taliya puDaga vaddhayA, kosaga kattIya sikae kAe / pippalaga sUi Ariya-nakkhaccanisatthakoso ya // ghU-"talaviyapuDabaddhANa" imA vyAkhyA[bhA.3432] taliyA tu rattigamaNe, kaMTuppaha tenasAvate asahU / puGagavivacci sIte, baddho puNa chinnsNghtttt|| cU-acakkhuvisae rato gammamANe satyavasA uppaheNa gammamANe sAvayatenabhaeNa vA turiyaM gammamANa sukumAlapAdo vA asahU kaMTagasaMrakkhaNatthaM kamaNIopAdesubaMdhati, sItena vi pavvIsu viyAuAsu phuTuMtIsu khallagAdI puDage baMdhati, taligAdi tudvasaMghaNa? baghno (ddho] gheppti|| [bhA.3433] kosaga naharakkhaTTa, himAdikaMTAdisUtu khpusaadii| kattIo vikaraNaTTa, vivitta puDhavAdirakkhaTTa / / cU-aMgulikosagonahabhaMgAdirakkhaTTa, himaahikaMTAdirakkhaTTakhapusavaguriaddhajaMdhAtiyAo gheppNti|kttiicmmN tasthapalaMbAdi vikraakjNti,maadhuuliielolihiti|vivittaa vA vAsakappAbhAve atthaMDile sacittapuDhavimAdirakkhaTTa tatva uddhaTThaNAdi kareMti // "camme"tti gayaM AdisaddAo sikkakAyAdiggahaNaM tesiM imA vakkhA[bhA.3434] tahi sikkaehiM hiMiMti, jattha vivittA va palligamaNaM vA / paraliMgaggahaNammica, nikkhavaNaTTa va annattha // ghU-jatthamusitAtasthapattabaMdhAbhAvecorapallIsuvAbhikkhAyariyAe gammamANelAue sikkagesu kAuMgammai, cakkadharAdivA paraliMgaMsikkaeNa kajati, addhANakappAdivA tattha kAuMnikkhippati, palaMbAdi vA sikkae ANeuM annatya theramAdisusaNNikkhivaMti agIyatyAsaMkAe / / [bhA.3435] je ceva kAraNA sikkagassa te ceva hoMti kAe vi| kappuvahI bAlAi vA, vahaMti tehiM palaMbe vA // cU- "kAe"tti kvoddii| ahavA - kavoDisikagANaM imo uvayogo - addhANakappe bAlavuhaasahuAyariyANa uvahiM, bAlavuDhe vA sUlaviddhaM vA palaMbAINi vA vahati / / "sikkaga"tta gataM / idAnaM "lohaggahaNaM" [bhA.3436] pippalaga vikaraNaTTha, vivittajuNNe ya saMghaNaM suui| Ariga tali-saMdhaNaTTha, nakkhacaNaNakha-kaMTAdI / / ghU- palaMbavikaraNaTTa pippalago, musitasesavatthassa bhAvajuNNassa vA sivvaNaTTha sUI, tuTTevANahasivvaNaTTa ArA, sallakaMTuddharaNaha naharaNI gheppati // imo satyakoso - patthaNasatthayaM aMgulisatthayaM sirAvehasatthayaM kappaNasatthayaM lohakaTayA saMDAsao anuvehasalAgA vIhimuhaM sUimuhaM / evamAdisatthakosassa imo uvaogo[bhA.3437] kosA'hi-salla-kaMTaga, agatosaDhamAiyaM tuvaggahaNaM / ___ ahavA khette kAle, gacche purise ya jNjoggN|| dhU-ahiDakaMpacchijjai, salluddharaNaM vAsasthageNa kajjati |agdmev osddhN|ahvaa anegadavvehi
Page #714
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11,mUlaM-731, [mA. 3437] 227 agado, egaMgitaM osada / khette jaM jahiM natthi, gimhakAle vA suttagudizItalaM mahallagacche kelagAdisAdhAraNaM jaMca jassa purisassa (kha] samata taM pittavyaM / / idAni "naMdibhAyaNaM dhammakarao ya" jugavaM bhannai[bhA.3438] ekaM bharemi bhANaM, anukaMpA naMdibhANa darisaMti / neti va taM vaigAdisu, gAleMti davaMtu karaeNaM / / cU-addhANe kotibhaNeja-"ahaM me dine dineegabhAyaNaMbharemi", tattha nNdiibhaaynnNuvtttthvNti| ahavA-taM naMdibhAyaNaM bhikkhAyariyAe goulaM neti, phAsugAphAsugaMvA davaMdhammakaraeNaM gaaleti|| idAni "paratitthovakaraNaM". [bhA.3439] paratitthiyauvagaraNaM, khette kAle yajaMtu aviruddhaM ! taMrayaNi palaMbaTa, paDinIe diyA va kottttaatii|| ghU-paraliMge ThiyA bhattapANaM gehaMti, palaMbe vA jattha paDinIyA tattha paravesachannA gacchaMti, bhattAdivAuppAeMti, micchakoThaMdivasatogatA paravesacchannA poggalAdiakappaM geNhaMti / phalANi va jattha paJcaMti taM koTheM, tattha paraliMgaTTiyA phalAdi geNhaMti // idAni "guliga"tti tuvarukhacuNNaguligAo kajaMti / gorasabhAvitA pottA kholo bhaNNati[bhA.340] gorasabhAviyapotte, pubakate davassa saMbhame dhove| asatI ya tu gulita mige, sugNe navaraMgadatiyAo / / cU-jattha phAsuyadavassa asaMbhavotatthagorasabhAvite potte dhuvaMti, agIyatyapaccayAyabhaNNatigoulAo usittiyapAnagamAnItaM, asati guliyANaM agItacitarakkhaNaTTa sunne ya gAme paDisasthiyamAdiyANa / navaraMgadatiyAto gahitaM ti bhaNNati // [bhA.3441] emAdi anAgayadosarakkhaNa? ageNhaNe gurugaa| anukUle niggamao, pattA satthassa sauNeNaM / / cU-uvagaraNassa ageNhaNe kA / anukUle caMde tArAvale niggamago gacchati, jAva satyaM na pAvaMti tAva sauNaM giNhaMti, jadA satthaM pattA tadA sasthasaMtieNa sauNeNa gacchaMti, no patteyaM sauNaM gennhNti|| [bhA.3442] appattANa nimittaM, patte sasthammi tinni prisaato| suddhe tti patthiyANaM, addhANe bhikkhpddiseho| [bhA.3443] kaDajogi sIhaparisA, gIyatya thirA u vsbhprisaao| suttakaDamagIyatthA, migaparisA hoti nAyavvA / / cU-jadA satthaMpattAtadA titriprisaaokreNti-siih-vsbhmigprisaay| giiytthaasiihprisaa| gIyA balavaMto vasabhaparisA / adhItasuttAagItatthA migprisaa| satyo suddhatti kAuM ptttthiyaa| jayA aDaviM pavanA tadA kauti paDinIo bhikkhapaDisehaM kareja / / anunnavaNakAle satthavAho evaM vottavyo[bhA.3444] siddhatthagapupphe vA, evaM vottuM pi nicchubhati pNto| bhattaM vA paDisiddhaM, tiNha'nusatyAdi tattha imaa||
Page #715
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 nizItha-chedasUtram -2-11/731 ghU-"jahA siddhatthA caMpayapuSphaMvA sirahiyaM kiMci pIDaM na kareti evaM tumhe vi amhaM na kiMci pIDa kareha, vaccaha bhaMte!" pacchA paMto aDavimajhe bhikkhaM paDiseheti, satthAo vA nicchubbhai, tattha jayaNAe "tiNhaM" - satthassa sasthavAhassa AtiattiyANa // [bhA.3445] anusaTThI dhammakahA, vijJanimitte pabhussa karaNaM vA / paratisthiyA va vasabhA, sayaM va therI ya cubhNgo|| ghU- ihalogaavavAyadarisaNatthaM anusaTThI, ihaparalogesu kammavivAgadarisaNaM dhammakahA, vijamatehiM vA vsiikjjti| sahassajohI-balavaMsatyahiM baMdhittu sayameva satthaM adhiDhei-prabhutvaM karotItyarthaH / esA NicchubhaNe vihii| bhikkhApaDisedhe imo vihI - savvahA asaMtharaNe vasabhA paratitthigA hotu pannaveMti, bhattAi vA uppAeMti, rAo geNhaMti / / "sayaMva"tti asya vyAkhyA[bhA.3446] paDisehe alaMbhevA, gIyatthesu sayameva cubhNgo| therisagAsaM tu mige, pese tatto ya aaniitN|| ghU- satthAheNa paDisiddhA tenehiM vA satthe vilulite alabmamANe jai te savve gIyatthA to caubhaMgeNa jataMti / aha gIyamissA to saliMgeNa ceva / jati bhadditA tattha satthe therI asthi to tassamIve ThAveMti, agItehiM vA therisamIvAto ANaveMti, therisamIvAto AniyaMti bhaNNaMti / / [bhA.3447] katto ti palligAdI, saDDhA theri paDisatthagAto vaa| nAyammiya pannavaNA, na hu asarIro havati dhmmo|| cU-migesupucchaMtesuimaM uttaraM- "pallIovA paDisatthAto saddehiM vA dinnaM" evaM caubhaMgeNa jayaMtA jati migehiNAtA tote migA pannavijaMti "asarIrodhammo na bhavati, tamhA savvapayatteNa sarIraM rakkhiyavvaM, pacchA imaM ca annaMca pacchitteNa visohissaamo"| parisAgamane imo vidhI[bhA.3448] purato ya vaccaMti migA, majhe vasabhA u maggato siihaa| piTThato vasabha'nnesiM, paDitA'sahurakkhaNA donnhN|| cU-puvvaddhaM kaMThaM / anne bhaNaMti - piTThato vasabhA gacchati, imaM kAraNaM migasIhANaM eesiMje asaha khuhApivAsAparissahehiM pIDitA tesi rakkhaNaTTa / / vasabhovatogo imo[bhA.3449] purato ya pAsato piTThatoya vasabhA vahaMti addhaanne| gaNapatipAse vasabhA, migANa majjhammi vsbhego|| [bhA.3450 vasabhA sIhesu migesu, ceva thAmAvahAravijaDhA tu| jo jattha hoi asahU, tassa taha uggahaM kujaa|| cU-thAmo balavaM, jatthe tti jeNa pivAsAiNA asahU tena uvaggahaM kuvvaMti ||tNc imaM[bhA.3451] bhatte pANi vissAmaNe ya uvagaraNa-dehavahaNe y| thAmAvihAravijaDhA, tinni vi uvageNhate vsbhaa|| cU-khuhitassa bhattaM deMti, pivAsiyassa pAnaM, parissaMtassa vissAmaNaM, uvakaraNasarIre voDhuM asamatthassa tesiM vahaNaM kareMti, "tinni vi" migasIhavasabhe vasabhA uvginnhNti|| [bhA.3452] jo so uvagaraNagaNo, pavisaMtANaM annaagyNbhnnito| saTThaNe saTTaNe, tassuvaogo ihaM kamaso /
Page #716
--------------------------------------------------------------------------
________________ 229 uddezaka : 11, mUlaM-731, [bhA. 3452] ghU-cammAdipuvvuttameva saTTaNaM, jeNa jayA kajaM taM tadA payottavyaM / / eseva kmo|| [bhA.3453] asatIte gammamANe, paDisatthe tena-suNNagAme vA / rukkhAINa paloyaNa, asatI naMdI duvihadavve / / ghU-sattheNa gammamANe satye asatI bhattapANassa imesu magati-paDisatthe, "tena" pallIsu, suNNagAme vA, rukkhamUlesu vA palaMbe paloeMti-gRhaMtItyarthaH / saMtharaNAsati "naMdI" hariso, duvidhaM davvaM - parittAnaMtAdi, asaMthare utkrameNApi tadadravyaM gRhaMti, yena naMdI bhavatItyarthaH / / "paDisattho" asya vyAkhyA[bhA.3454] bhatteNa va pAneNa va, nimaMtae'nuggae va atthmite| . Aiccho udito tti ya, gahaNaM giiysthsNvigge|| ghU-sattheNaM gammamANe asaMthare jati paDisattho milejja rAto tattha ahAbhaddA dAnaruiNo saDDA vA jati bhatteNa pAneNa vA nimaMtiyA anuggae sUrie atthamite vA tAhe jati savve gItA to giNhaMti ceva / aha agItamissa tAhe gItA bhaNaMti - "vaccaha tubbhe, amhe udite sUrie imaM bhattapAnaM ghettuMpacchA ehaamo|" paTThiesumigesute gIyA takkhaNameva rAtoghettuManumaggato gacchaMti, thie satthe migapurato AloeMti - "Aicce udie gahaNaM kAtuM AgatA" / eyaM savvaM jayaNaM gIyatthI saMviggo kareti // [bhA.3455] gIyatthaggahaNeNaM, rAte geNhato bhave giito| saMviggaggahaNeNaM, taM geNhaMto vi sNviggo|| cU-"tenapallIsu pisitaM" saMbhavati / / tattha imA jayaNA - [bhA.3456] poggala beMdiyamAdI, saMtharaNe caulahU tu savisesA / teceva asaMtharaNe, vivarIya sabhAva saahaare|| cU-jaisaMtharaNe poggalaM beMdiyasarIraniphphannaM gehaMti to caulahugaMdohi ditvkaalehilhuyN| teiMdiesukAlaguruM / cauridiesu tvguruN| paMciMdiesu dosu gurugaM / asyaivApavAdo-asaMtharaNe beiMdiyAdikameNa dhettavvaM / aha asaMtharaNe vivarItaM ukkameNa gehaMti to te ceva cugurugaa| avavAde apavAdaH-ukkameNApi jaM sabhAveNa sAdhAraNaM taM geNhaMti // pisitaggahaNe imA jayaNA[bhA.3457) jatta visesaM jANaMti, tattha liMgeNa catulahU pisie| annAte uggahaNaM, satthammi vi hoti emeva / / cU- jattha satthe gAme vA jano visesaM jANati - jahA sAhU pisitaM na bhuMjaMti, tattha jati sAlageNa pisitaggahaNaM kreNtitoculhuN| "annAe"tti-jastha visesana jANaMtitatthasaliMgeNeva gahaNaM / aha paraliMga karei to mUlaM / paDisatyamAdisu vi emeva / rAtrau bhikSAgahaNe bhojane ca idameva draSTavyaM // idAni suNNagAmetti[bhA.3458] kapaDiyAdIhi samaM, tenagapalliM tu sikkae ghettuN| gahaNaM sati lAbhammi ya, uvakkhaDe annaliMgeNa // [bhA.3459] addhANAsaMtharaNe, suNNe davammi kappatI gahaNaM / lahuo lahuyA guruyA, jahannae majjhimukkose //
Page #717
--------------------------------------------------------------------------
________________ 230 nizItha chedasUtram -2- 11/731 cU-addhANapaDivatrANaM asaMtharaNe jAte suNNe gAme jahannamajjhimukkosassadavvassa adinnassa kappati gahaNaM kaatuN| aha saMtharaNe geNhati to imaM "oheNa" purisaavibhAgeNa pacchitaM, jahanne mAsalahuM, manjime caulahuM, ukkose cauguruM / jahannamanjhimukkosadarisaNatthaM imaM[mA.3460] ukkosaM vigatIo, majjhimagaM hoti kUramAdINi / dosINAti jahanna, geNhatI aayriymaadii| ghU-Ayariya-vasabha-bhikkhUNaM geNhatANaMANAdiyA dosaa||imNcpurisvbhaagenn pacchittaM[bhA.3461] addhANe saMtharaNe, suNNe gAmammi jo u ginnhejaa| chedAdI ArovaNa, neyavvA jAva mAso u|| dhU- addhANapaDivano saMtharaNe jo sunnagAme vigatimAdiyaM geNhati tassa aMto mAsassa bahiM vA diTThadi AyariyamAdiyANachedAdi ArovaNA tAva neyavvA jAva mAsiyaM aMte / / [bhA.3462] chedo chagguru challahu, cauguru caulahu guru lAmAso / bhikkhU vasabhAyarie, ukkosemajjhima jahanne / ghU-imocAraNApagAro-Ayariyassa vigaimAi ukkosaM sunnagAme aMto diTuMgiNhaMtassa chedo, aMto ceva adiDhe chagguru / bAhiM diDhe chaggurugA ceva / bAhiM adiDhe challahugA / Ayariyasseva odanAdi majjhime aMto diDhechaggurugA, adidechallahu / bAhiM diTechallahagAceva, adiDhe cugurugaa| Ayariyasseva aMto jahanne dosINAdiyammi diDhe challahugA, adiucaugurugA, bAhiM diDhe caugurugA ceva adiDhe caulahugA / vasabhasaksa evaM ceva-cAraNAppagAreNa chaggurugAdi mAsagurue ThAyati / bhikkhassa vi evaM ceva challahugAdi mAsalahuge ThAyati / "bhikkhavasabhAyarie"tti jaM purisavivaccAsagahaNaM kaMtaM taM viparItacAraNApradarzanArtham / bhikkhussa gAmabAhiM jahannaM adiTuM geNhaMtassa mAsalahuM, diDhe mAsaguruM, aMto adiDhe mAsaguruM ceva, diDhe caulahuM / evaM majhe mAsagurugAdi cauguruge ThAyati / ukkose caulahugAdi challahuge ThAyati / vasabhassa evaM ceva mAsagurugAdi chagguruge ThAyati / Ayariyassa caulahugAdi chede ThAyati / tamhA pacchittaM pariyANamAmo saMtharaNe na geNhejjA / / / asaMtharaNe imeNa vidhiNA sunnagAme sunnaM davvaM geNhejA(bhA.3463] uDvasesa bAhiM, aMto vA paMta geNhati adiTuM / bahi aMto tato di, evaM majjhe thukkosN|| cU-uDDasesa nAma jaM luMTAgehi appaNa? bAhiM nItaM, taM bhottuM sesaM chaDDiyaM, tattha jaM jahantaM adittuNgennhNti| tassa asati aMto gAmassa paMtaMceva adiDhe geNhati / tassa asati bAhiM paMtaM diTuM geNhaMti / tassa asati aMto paMtaM diTuM geNhaMti / tassa asatimajjhimaM / evaM ceva cAreyavvaM / tassa asati ukkosaM evaM ceva / / jaghanyamadhyamotkRSTavikalpapratiSedhArthamidamAha[bhA.3464] tullammi adattammi, taM geNhasujeNa AvatiM trsi| tullo tattha avAo, tacchaphalaM vajate tenaM / / cU-jahannamajjhimukkosesu davvesu avisuddhabhAvato tullaM adattAdAnaM, saMjamAyavirAhaNAvA, to geNhaNakaDDaNAdi avAyo tattha tullo ceva bhavati, tamhA tucchaphalaM davvaM vajeuM jeNa davveNa ___
Page #718
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 731, [bhA. 3464] bhuteNa taM Avarti tarasi taM geNhasu || asunnadavve imA vihI [ bhA. 3465 ] vilaulae ya jAyai, ahavA kaDavAlae anunnavae / iyareNa va satyabhayA, annabhayA vuTThie koTTe // cU- luMTAgA, vilaulagA to jAyati / ahavA - je tattha suNNagAme vuDDhAdi ajaMgamA gihapAlagA ThitA, na naTTha te maggati, anunnavettA vA sayaM girhati / kahaM puNa so gAmo sunno jAo ? tatthime sunnaheU- "itara" tti, corabhayaM mahallasatyabhaeNa va sannabhayaM nAma paracakkabhayaM etehiM uTThao gAmo / koTTaM vA jaM aTavimajjhe bhilla - puliMda - cAuvvanna - jaNavayabhissaM duggaM vasati, vaNiyA ya jattha vavaharaMti taM koTTaM bhannati, tammi sutre davvaggahaNaM vRttaM // "naMdi"tti asya vyAkhyA [bhA. 3466 ] naMdati jana tavasaMjamesu neva ya daratti ricaMti / jAyaMti na dInA vA, naMdI khalu samayasaNNA vA // cU-yenAbhyavahatena tave saMjame vA naMdati sa eva naMdI, yenAbhyavahatena na drutaM pappati sa naMdI / adhavAyenAbhyavahatena na dInA bhavaMti sa naMdI / samayasaNNAe vA saMtharaNaM naMdI bhaNNati / yayA yena vA saMgharaNaM bhavati tathA kartavyamityarthaH / / "rukkhAdINa paloyaNa' tti asya vyAkhyA[bhA. 3467 ] phAsugajoniparitte, egaTThi abaddhabhinna'bhinne ya / 231 baddhaTThie vi evaM emeva ya hoMti bahubIe // [bhA. 3468] emeva hoMti uvariM, baddhATThiya taha hoMti bahubIe / sAhAraNassa bhAvA, AdIe bahuguNaM jaMca // cU- eyao do vigAhAo jahA peDhe vaNassatikAyassa kappiyapaDi sevAe || idAniM rAo pAnagajayaNA, jahA bhattaM tahA pAnaM pi vattavvaM / grahaNaM prati imo viseso [bhA. 3469 ] pariniTThiyajIvajaDhaM, jalataM thalayaM sacittamiyaraM vA / eyaM tu duvihadavvaM, pAnayajayaNA imo hoi // [bhA. 3470] tuvare phale ya patte, rukkha - silA-tuppa-maddaNAdIsu / pAsaMdaNe pavAte, Ayavatatte vahe avahe // [bhA. 3471] jaDe khagge mahise, goNe gavae ya sUyara mige ya / duSparivADIgahaNe, cAummAsA bhave lahuyA || cU- eyAo do vigAhAo jahA peDhe AukkAyarasa kappiyaDisevaNAe / mU. (732) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA parivAsei, parivAseMtaM vA sAtijati / / cU- "az bhojane", "khAd bhakSaNe", "pApAne", "svada AsvAdane" / ete cauro, tinni, do annayaraM vA jo rAto anAgADhe - na AgADhaM anAgADhaM, tammi jo parivAseti tassa cauguruM, ANAti virAdhanA ya bhavati / imA nijuttI [bhA. 3472] je bhikkhU asanAdI, rAto anAgADhe nikkhavejjAhi / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve //
Page #719
--------------------------------------------------------------------------
________________ 232 [bhA. 3473] cU- kiMpuNa AgADhaM anAgADhaM vA ? tatthimaM AgADhaM samAsato caubbihaaddhA ome bA, gelapaNa pariNNa dullabhe davve / AgADhaM nAyavvaM, suttaM puNa hota'nAgADhe // - cU- imaM khettAgADhaM - addhANa- paDivaNNagANaM savvahA jaM asaMtharamaM taM AgADhaM / imaM kAlAgADhaM - omakAle jaM asaMtharaMNaM taM AgADhaM / ime gilANa - pariNNI do vi bhAvAgADhaM / gilANassa taddivasaM pAyoggaM jati na labbhati gilANAgADhaM / pariNNassa asamAdhANe uppanne diyA rAto vA parinnAgADhaM / iha rAtI ahikAro / imaM davvAgADhaM- "dullabhadavve" tti satapAga-saharasapAgaM, ghayaM, tellaM, tena sAhuNo kajaM, tammi alabmaMte dullabhadavvAgADhaM / evaMvidhaM AgADhaM nAyavvaM / paDipakkhe anAgADhaM ! isa sutaM - anAgADhe parivAseti, tassa ya sohI, saMjamAyavirAdhanAdosA ya / / tattha saMjaimA virAdhanA[bhA. 3474 ] nizItha - chedasUtram -2-11 / 732 - / sammucchaMti tahiM vA, anne AgaMtugA va laggaMti / takketi paraMparato, parigalamANe vi emeva / / cU- asanAdie parivesAvite kimirasagAdI pAnA sammucchaMti, anne vA macchiya-masaga - makkoDa - pivIligAdI paDeMti, takketi, paraMparato vA bhavaMti / taM parivAsidavvaM macchiga-muiMga-mUsagAdI takkeMti, macchiyAo gihakoiliMgA takkeMti, gihakoilagaM majjAro takketi, majjAraM sANo takketi, esa takketi paraMparao / aha taM bhAyaNaM parigalati, tattha vi parigalie evaM ceva takketi prNpro| ava madhubinoda rupAkhyAnaM draSTavyam / esA saMjamavirAdhanA || imA AyavirAdhanAlAlA tayA vise vA, uMdarapiMDI va paDaNa sukkaM vA / [bhA. 3475] gharakoilAimuttaNa, pivIligA maraNa nANAtA / / cU-bhatte pAne vA parivAsiThavite sappAdiNA jiMghamANeNa lAlA visasammissA mukkA havejjA, tayA viseNa vA phusitaM havejjA / uMdarANi vA saMvAsagatANi tattha paDejjA / jiMghamANeNa lAlA visasammissA mukkA havejjA, tayA viseNa vA phusitaM havejjA / uMdarANi vA saMvAsagatANi tattha paDejA / tehiM vA saMvAsagatehi bIyaM nisadvaM, taM paDejA / gharakoilo vA mutejA / gilakokilaavayavasammisseNa bhutteNa poTTe kila gihakoilA sammucchaMti / muiMgAdI vA paDejja / ettha bhuiMgAsu mehA parihAyati / mehAparihAnIe nANavirAhaNA / sesesu AyavirAhaNA / pariyAvaNAdi jAva carimaM pAvati // bitiyapade AgADhakAraNe nikkhavaMto adoso / ta ca imaMbitiyapadaM gelaNe, addhANome ya uttimaTThe ya / [bhA. 3476 ] etehi kAraNehiM, jayaNAe nikkhace bhikkhU / / cU- gilANassa patidiNaM alabdhaMte, addhANa pavaNnANaM asaMtharaNe, dubbhikkhe ya asaMtharaMto, uttamaTThapaDivaNNassa asamAhANe takkhaNamalaMbhe emAdikAraNehiM jayaNAte parivAsejA / / 3 imA jayaNA [bhA. 3477] saveMTa'ppamuhe vA, daddara mayaNAdi aparibhuMjaMte / uMdarabhae sarAvaM, kaMTiyauvariM ahe bhUtI / / - lAue saveMTe chubmati, appamuhe vA kuDamuhAdisu, tattha choDhuM cammeNa ghanena vA cIrena
Page #720
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-732, [bhA. 3477] 233 daddareti, daddarAsi sarAvAdipidhaNaMdAtuMsaMdhimayaNeNa liMpati, chagaNeNa, maTTiyAevA, tatoavvAbAhe egate Thaveti, jattha uMdarabhayaM tattha sikkae kAuMbehAse Thaveti, jai rajjUe uMdarA avataraMtitatyaMtarA sarAvaM ThaveMti, kaMTakAo vA kaddame uddhamuhA kareMti, bhAyaNassa vA muhe kaMTikA kareMti, esA uvari rakkhA / bhUmiThiyassa vA aho bhUtI kareti, parigalaNabhayA vehAsaThiyassa aho bhUti krijti||jtthpiviiligbhyN, mUsagAyanasthi, rajjUe vAmUsarohiM chiMdaNabhayaM, tatthimA AlayaNavidhI[bhA.3478] Isi bhUmimapattaM, AsannaM vA vichinnrkkhtttt| paDileha ubhayakAlaM, agIya ataraMta annatya / / cU- bhUmIe IsiM apattaM rajjUe osAreMti, AsaNNaM vA heTa aNapphiDataM Thaveti / kimevaM Thavijati ? jadi mUsageNa rajjU chijjati to sapANabhoyaNaM bhAyaNaMpaDitaM pi na bhijjatti, rakkhiyaM bhavati, puvvAvarAsuya saMjhAsu paDilehaNapamajjaNA kareMti, / agItagilANA jattha vasatIe saMti na tattha ThaveMti / te va agIyagilANA annattha ThaveMti / / mU. (733) je bhikkhU parivAsiyassa asanassa vA pAnassa vA khAimassa vA sAimassa vA tayappamANaM vA bhUippamANaM vA biMduppamANaM vA AhAraM AhArei, AhAreMtaM vA sAtijati / / mU. (734) je bhikkhU maMsAiyaM vA macchAiyaM vA maMsakhalaM vA macchakhalaM vA AheNaM vA paheNaM vA sammelaM vA hiMgolaM vA annayaraM vA tahappagAraM virUvarUvaM hIramANaM pehAe tAe AsAe tAe pivAsAetaM rayaNiM annatya uvAtiNAveti, uvAtiNAveMtaM vA sAtijati / / __cU-jammi pagaraNe maMsaM AdIe dijjati pacchA odanAdi, taM maMsAdi bhaNNati / maMsANa vA gacchaMtAAdAdeva pAraNe karetitaM vA mNsaadi|aaniesuvaa masesuAdAvevajaNavayassamaMsapagaraNaM kareMti pacchA sayaM paribhuMjaMti taM vA maMsAdI bhnnnnti| evaM macchAdiyaM pi vattavvaM / maMsakhalaM jattha maMsANi sosijaMti, evaMmacchakhalaM pi / jamannagihAto AnijatitaM sAheNaM, jamannagihaM nijati taM paheNagaM / ahavA - jaM bahUgihAto varagihaM nijati taM AheNaM, jaM varagihAto vahUgharaM nijati taM paheNagaM / ahavA- varavahUNa jaM AmavvaM paropparaM nijati taM savvaM AheNakaM, jamannato nijati taM paheNagaM / savvANa maMsAdiyANaM jaM hijati-nijjati tti taM hiMgolaM, huJjati vA taM higolaM / ____ ahavA - jaM matabhattaM karaDugAdiyaM taM hiMgolaM / vIvAhabhattaM sammelo / ahavA - sammelo goDI tie bhattaM sammelaM bhaNNati / ahavA- kammAraMbhesuNhAsitA je te sammelo / tesi jaM bhattaM taM smmel| gihAto ujjANAdisu NhAsitA je te sammelo / tesi ja bhattaM taM sammelaM / gihAto ujjANAdisu hIraMtaM - nIyamAnamityarthaH, prehA pekSya, taM laphyAmItyAzA / ahavA - odanAdi azitumicchA tadAsA, drAkSApAnakAdi pAtumicchA pipAsA / ahavA-tAe pradezAe -pratizrayAdityarthaH, jo ti sAhU jammi dine pagaraNaM bhavissati tassa AratojA rayaNI taMjo annattha pratizraye uvAtiNAveti - nayatItyarthaH / annaM vA nayaMtaM sAdijjati, tassa cauguruM ANAdiNo ya dosA, AyasaMjamavirAdhanA / uktaH sUtrArthaH / idAni nijuttI / sA prAyazo gtaarthev| [bhA.3479] maMsAi pagaraNA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / sejjAyaretarANa va, je tatthAsAgate bhikkhU //
Page #721
--------------------------------------------------------------------------
________________ 234 nizItha-chedasUtram -2-11/734 ghU-taMpagaraNaM sejjAtarassa, itarassa vA asejjAtarassa, je bhikkhU tattha bhatte AsA tatthAsA, tatthA sAte annaM vasahiM Agate ANAdayo dosA bhavaMti // [bhA.3480] taMraNiM annatthA, uvAtiNA etaresuvA ttthe| so ANA anavatya micchatta-virAdhanaM paave|| cU- sajjAyarabhatto sejAyarapiMDo akappiu tti kAuM annavasahiM gacchaMti, iyaresu tattha gaMtuM vasaMti pari jy|| [bhA.3481] maMsANa va macchANa va, gacchaMtA pAriyammi vygaadii| Aneti saMkhaDiM puNa, khalagA jahiyaM tu sosaMti / / cU- gacchamANA sakhaDiM kareMti, kattiyamAsAdi amaMsabhakkhaNavate gahite tammi puNNe maMsAdipagaraNaM kAuMdhijjAtiyANa dAuM pacchA sayaMpAreti / ahavA - maMsAdibhakkhaNavirativvayaM ghettuM tassa rakkhaNa? Adie saMkhaDiM kareMti, Anie vA maMge saMkhaDiM kareMti / khalagaM jattha maMsaM sosaMti / / [bhA.3482] AheNaM dAragaittagANa vadhuittagANa va paheNaM / varaittAdi vaheNaM, paheNaM neti annastha // [bhA.3483] sammelo ghaDA bhojjaM, jaMvA atthAragANa pkrNti| hiMgolaM jaM hijjati, sivaDhoDhasivAi karaDaM vA / / [bhA.3484] hIraMtaM nijaMtaM, kIraMtaM vA vi dissa tu tayAsA / annattha vasati gaMtuM, uvassato hoti tveso|| [bhA.3485] sejAyarassa piMDo,mA hohiti tena annahiM vasati / itaresu parijayaTTha anAgayaM vasati gaMtUNaM / / cU-tattha gacchamANassa aMtarA chakkAyavarihaNA kaTaTTivisamAdiehi vA AyavirAdhanA / - imeya dosA tattha[bhA.3486] dunniya donni viTTha, mattummattA ya tattha itthiio| dardu bhuttAbhutte, kouyasaraNehi gamaNAdI / / cU- uppAuyaM dunniyatthaM vA dunnItaM avAuDA, dunniviTTha vibmalA, nibbharA mattA, madakkhae IsiM saveyaNA savikareceTTakArI ummattA, bhuttabhogiNo tAto daTuM satikaraNaM, iyarANa kouyaM, tato paDigamaNAdi karejja / jamhA ete dosA tamhA tattha na gaMtabbaM / bitiyapadena vA gacchenA[bhA.3487] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, apparinAmesu jynnaae|| cU-asivAdI sattasukAraNesujati gIyatthA ttopnngprihaanniievshitthitiicevginnhNti|| - jato bhaNNati [bhA.3488] parinAmatesu acchati, AulachammeNa jAi itaresu / je dosA puvvattA, sA itare kAraNe jayaNA // cU-agiyA vijatiparinAmagA to acchNti|ahagiitaaaprinnaamiyaa to sejAyarasaMkhaDIte
Page #722
--------------------------------------------------------------------------
________________ 235 uddezaka : 11, mUlaM-734, [bhA. 3488] Ayario bhaNati - ettha kallaM jaNAulaM bhavissati, ito niggacchAmo annavasahIe ThAmo, asejAyarasaMkhaDIe puNa saMvAsabhaddayA bhavissaMti tti kAuM annavasahIe vi vasejjA / / mU. (735) je bhikkhU niveyaNapiMDaM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati // __ ghU-uvAiyaM anovAiyaM vAjaMpuNNabhaddamANibhadda savvANajakkha mahuMDimAdiyANa nivedijjati so niveyaNApiMDo / so ya duviho - sAhunissAkaDo anissAkaDo ya / nissAkaDaM geNhaMtassa caGaguruM, anissAkaDe mAsalahuM ANAdiyA ya dosaa| [bhA.3489] savvANamAiyANaM, duviho piMDo niveyaNAe / nissAe'nissAe nissAe aannmaadiinni|| cU- savvANAdiyA je arahaMtapakkhiyA devatA tANa jo piMDo nivedijjati so duvidho - nissamanissA kaDI y| nissAkaMDa piMDaM geNhaMtassa aannaadiyaa| imeNa vihiNA NissAkaDaM kareMti[bhA.3490] carugaM karemi iharA, samaNA necchaMtuvakkhaI bhottuN| saddhAkataM ThaveMti va, nissApiMDammi suttaM tu|| ghU-dANaruI saDDo vA niveyaNacaruvavadesaM kAtuM sAdhUNa deti, AdhAkammaM ThavitaM / ahavA - "jAva sAhU sAhU acchaMti tAva uvAtiyaM demo, suhaM sAhU giNhaMti", ettha osakkaNamIsajAyaThaviyadosA / jayA vA sAhU AgamissaMti tadA dAhemo, etya osakkaNa-mIsajAtaThaviyadosA / saddhAkaDaM sAhuNissAe vA ThaveMti, estha Thaviyagadoso / kevalo esa nnissaakddo| estha suttaNivAto / imo anissAkaDo sAhU hou vA mA vA devatAte puvvapavattaM ThaveMti / soya Thavito sAhU ya pattA, eso kpti|| nissakaDo vi kappati- imehiM kAraNehiM[bhA.3491] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, jayaNAgahaNaM tu giiytye|| ghU-panagaparihANijayaNAte geNhaMti, jahA vA agItaaparinAmagA nayANaMti tahA gIyatthA geNhaMti // mU. (736) je bhikkhU ahAchaMdaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / mU. (737) je bhikkhU ahAchaMdaM vaMdati, caMdaMtaM vA sAtijati // cU-"ahAchaMde"tti-jakAravyaMjanalopekRte svare vyavasthite bhavatiahAchaMdaH, chaMdo'bhiprAyaH, yathA svAbhipretaM tathA prajApayan ahAchaMdo bhavati, taM jo pasaMsati vaMdati vA tassa caugurugaM ANAdiyA ya dosA / kerisA puNa ahAchadapaDivattIto[bhA.3492] ussuttamaNuvaiTuM, sacchaMdavigappiyaM ananuvAdI / paratatti-pavatte tiMtiNe ya iNamo ahAchaMdo / / ghU-ussuttaM nAma suttAdavetaM, anuvadiTuM nAmajaMno AyariyaparaMparAgataM, muktvyaakrnnvt| sIso pucchati - kimannaM so parUveti? AcAryAha - "sacchaMdavigappiyaM", svena chaMdena vikalpitaM svacchandavikalpitaM, taM ca "ananupAtI"na kvacit sUtre arthe ubhae vA anupAtI bhavati, IdRzaM prarUpayanti / kiMcaparogRhasthastasya kRtAkRtavyApAravAhakaH, parapavAdabhASIvA, strIkathAdipravRtto
Page #723
--------------------------------------------------------------------------
________________ 236 nizItha-chedasUtram -2-11/737 vA, parataptivRtti / tiMtiNo - davve bhAve ya / davve tuMburugAdi kaTuM aganipakkhitaM tinitineti| bhAve tiMtiNo AhArovahisejjAo iTTato alabhamANo soyati-jUrati tippati / evaM divasaM pi tinitinito acchati addhitti |imaa ahAcchaMde pratiptayaH / / soya ahAchaMdo tihA ussuttaM daMseti - parUvaNa-caraNa-gatIsuM / tattha parUvaNe ima[bhA.3493] paDilehaNa-muhapottI, rayaharaNa-nisijja-pAtamattae paTTe / paDalAi cola uNNAdasiyA paDilehaNA potte // cU-pAdapaDilehaNimuhapottiyANaM egaMtaraM bhavatu, jato svakAyapamajjaNA bhAyaNapamajjaNA ya eyAe ceva kajati, na viroho appovagaraNayA ya bhavati, tamhA svave va paDilehaNigA savve va muhapottiyA kajjatu / rayaharaNapaTTagoceva bAhiraNisejAkajaM kareti / kiM nisejAgahaNaM kati? ekaM ce pAdaM paDiggahaM bhavatu / kiM mattayagahaNaM kajati ? paDiggaheNaM ciya mattayakajja kajjati, bhaNiyaM-taruNoegaMpAdaM geNhejjA / "paTTe'ttiuttarapaTTo, sorAtoatthuraNaMkajati, bhikkhAggahakAle taMceva pddlNkjjti|ahvaa-raatuttrptttte, divAsoceva colapaTTo knyjti| kiM kakkhaDaphAsAhiM unnadasiyAhiM? khomiyAceva miuphAsA bhvNtu|jtijiivdytthN paDilehaNA kajati to egavatthassa uvariM sabvapaDilehaNA kajau |tNvtthN bAhiM zItale padese paDilehijjatu / evaM jIvadayA bhvti|| [bhA.3494] daMtacchinnamalittaM, hariyaTTi pamajjaNA yanitassa / anuvAdi ananuvAdI, parUvaNA caraNa-gatIsuMca / / cU-daMtehiM nahA chettavbA, nehaharaNaM na ghettavvaM, adhikaraNasaMbhavAt / pAdaM alitaM ghareyavvaM, levaggahaNe bahU AyasaMjamavirAhaNA bhvti|hritovri ThitaMDagalAdighettavvaM, tejIvA bhArAkAMtA AsAsiyA bhavaMti, annahA adayAluttaM bhavati / jahA ziMto jIvadayatyaM pamajati jAva channa tahA parato pi pamajjatu, jIvadayatthena na doso / ettha kiM ci anuvAdi jahA paDilehanimuhapottI / ahvaa-pddilehnnaapotte| kiMcaananuvAdI, jahA- "paDhe paDalAdicole"tti, chpptiyuNdrsNbhvaat| ahavA- savve padAagItassa'nuvAdI ya pratibhAsanti, gItArthasya ananupAti, anabhihitatvAt - sadoSatvAcca / eSA parUvaNA bhaNitA / idAniM caraNa-gatIsuM bhnnnnti|| tattha caraNe[bhA.3495] sAgAriyAdipaliyaMkanisejjAsevaNA ya gihimatte / nigaMthiciTThaNAdI, paDiseho mAsakappassa / / [bhA.3496] sejjAtara-rAtapiMDe, uggamasaddhAi ko bhave doso| paDivatti duvihadhamme, sejaM navae ya paliyaMke / / [bhA.3497] anuDDAho gihimatte, niggaMthIciTThaNe ca savvattha / dosavimukko acche, mAsahiyaM UNa caraNevaM / / cU-sejjAtarapiMDo uggamAdisuddho bhottavvo, AdiggahaNAto rAyapiMDo, na tatra doSaH / nave paliyaMke maMkuNAijIvavirahite soyavyaM, ndosaa|gihinisijjaae ko doso ? aviya sAhU tatya nisaNNodhammaMkahejA, te yaduvihaMdhamma-gihidhamaMsAdhudhammaMca, evaMbahutamoguNo gihinisejaate| gihimattasevaNe ko doso? avi ya uDDAhapacchAdaNaMkataM bhavati / niggaMdhINaMuvassae dosavimuko
Page #724
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka :11, mUlaM-737, [bhA. 3497] 237 kusalacitto ciTThaNAdipade kiM na kareti? aha tattha Thiyassa akusalacittasaMbhavo bhave, annattha viakusalacittassa doso bhavatyeva / jattha na doso tattha mAsAhiyaM pi vasata, jattha doso tattha UNe vi mAse gacchau, evaM mAsakappeNa na kiM ci payoyaNaM / evaM caraNe paravaNaM kareti / / kiM cAnyat[bhA.3498] cAre veraje vA, paDhamasamosaraNa taha ya nitie ya / suNNe akappie vA, aNAuMche ya sNbhoe|| cU-caraNaM cAraH / vigatarAyaM verajaM, jaM bhaNiyaM "no kappai niggaMthANaM verejaviruddharajaMsi sajaMgamaNaMsajaM aagmnnN"tdyukt| kamhA? jamhAparIsahovasaggA soddhvvaa| aviyapavvayaMtena caiva appA paricato / paDhamasamosaraNammi uggamAdisuddhaM vatthapattaM kiM na gheppati? ko doso nimmamassa? nitiyAvAse ko doso? avi viharaMtANaMsIuNhaparIsahAiyA yadosA / nipaccavAte suNNA vasahI kiM na kaJjati? ko doso? akappieNa uggamAdisuddhaM aNiyaM piMDavatyAdi, kiM na jati ? anAyauMchaM aDaMtassa pivAsa-khuha-parissamA bahutarA dosA, tamhA sasahAdisu kulesu ceva uggamAdisuddhaM gettavvaM ! annasaMbhoio paMcamahavvaya-aDvArasasIlaMgasahassadhArI tigutto paMcasamitoya, tena saddhiM kiMna muMjati? na ya annakiriya anasasa saMkAmati / evaM caraNe ussuttaM parUvei kareti ya / idAni gatididrutamAha[bhA.3499] khettaM gato ya aDaviM, ekko ekko saMcikkhae tahi ceva / titthakaro ti yapiyaro, khettaM tU bhAvao siddhI // dhU-imaM ahAchaMdo diluto parikappeti |tN jahA - ego kuTuMbI tassa cauro puttA / tena savvo saMdiTTha - "gacchaha khette, kisivAvAraM kareha" / tatthego jahuttaM khettaM kammaM karei / bIo gAmA niggaMtuM aDavIe ujjANAdisu sIyalacchAyAdvito acchati / tatio gihA nigaMtuMgAme ceva devakulAdisupa jUyAdipatto ciTThati / cauttho gihe ceva kiMci vAvAraM kareMto ciTThati / annayA tesi piyA mato / tAna jaMpiisaMtiyaM kiMci davyaM chette vA uppannaM taM savvaM samabhAgeNa bhavati / idAniM dittuNtovsNhaaro| pacchaddhaM-kuDubisamA titthagarA, bhAvato khetaMsiddhI / paDhamaputtasamA mAsakappavihArI ujjamaMtA, bitiyaputtasamA nitiyvaasii|ttiyputtsmaapaassthaa, cautthaputtasamA sAvagadhampaThitA gihiNo / titthakarapitisaMtiyaM davvaM naanndNsnncrittaa|jN ca tubbhe khettaM paDucca dukkaraM kiriyakalAvaM kareha taM savvaM amha nitiyAdibhAvaTTiyANaM suheNa ceva sAmaNNaM / / kahaM puNa ahAchaMdaM pasaMsati ? ucyate[bhA.3500] veraggito vivitto ya, bhAsae ya saheuyaM / sAsaNe bhattimaM vAdI, evamAI psNsnnaa|| ghU-virAgo aggaM jassa sa veraggito, vigatarAgo vA veraggito / ujjamaMto mUluttaraguNesu visuddho vivitto / "ussuttaM pannaveMto vi esa juJjamANaM saheugaM bhAsaki, jinasAsane jinANaM jinasAsaNapavannANa ya savvesiM esa bhattimaMto vanavAdI ya" || [bhA.3501] evaM tuahAchaMde, je bhikkhU pasaMsae ahava vaMde / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve //
Page #725
--------------------------------------------------------------------------
________________ 238 nizItha-chedasUtram -2-11/737 . cU-kaMThA / jaM so samAyarati taM savvaM anunnAyaM bhavati / ahAchaMdasehANa ya ahAchaMdabhAve thirIkaraNaM kayaM avati, seho vA tattha gacchati / / kAraNe puNa pasaMsati vaMdati vA[bhA.3502] bitiyapadamaNappajjhe, pasaMsa avikovite va appajjhe / jANate vA vi puNo, bhayasA tavyAdi gaccha? // cU-ahAchaMdo koi rAissio, tabbhayA taM pasaMsati vaMdati vA / "tavvAdi"tti kazcidevaM vAdIpramANaM kuryAt - "ahAchaMdo na vaMdyo, nApi prazasya" iti pratijJA / kasmAddhetoH? ucyatekarmabandhakAraNatvAt / ko dRSTAntaH? aviratamithyAtvavaMdanaprazaMsanavat / IzapramANasya dUSaNe nadoSamAvahati parazaMsavaMdanaM parUvaNaM kurvan / "gacchaTTa"ttikoi ahAchaMdoomAisugaccharakkhaNaM kareti, taM vaMdati pasaMsati vA na doso|| mU. (738) jebhikkhU nAyagaMvAanAyagaMvA uvAsagaMvA anuvAsagaMvAanalaM vA pabbAvei, pavAveMtaM vA sAtijati // cU- nAyago svajanaH, anAyago asvajanaH / ahavA - nAtago prajJAyamAnaH, anAyago aprajJAyamAnaH / na alaM analaM aparyAptaH -ayogya ityarthaH, pavvAveMtassa caugurUAmAdiyA ya dosA / imA nijuttI na suttakkameNa anAnupubbIe vakkhANeti[mA.3503] sAdhuM uvAsamANo, uvAsato so vatI va avatI vA / so puNa nAyaga itaro, eva'nuvAse vi do bhNgaa| cU-uvAsago duviho- vatI avatI vA? jo avatI so paradasaNa-saMpaNNo / ekkeko puNo duviho - nAyago anAyago vA / anuvAsago pi nAyagamanAyago ya / ete ceva do vikpaa|| ___ analamityaparyAptaH / codakAha - "nanu alaMzabdaH triSvartheSu dRSTaH, tadyathA - paryApte bhUSaNe vAraNe ca / AcAryAha[bhA.3504] kAmaM khalu alasaddo, tiviho pajjae tahiM pagataM / analo apaccalo tti ya, hoti ajogo ya egaTTha / cU-yadyapi triSvartheSu dRSTaH tathApi arthavazAdatra paryApte dRSTavyaH / na alo analaH, ayogyazca ekArthA / / te ya pavvajAe ajoggA[bhA.3505] aTTharasapurisesuM, vIsaM itthIsu dasa napuMsesu / pavvAvaNA anarihA, iti analA ittiyA bhnniyaa| cU-savve aDayAlIsaM / je te aTTharasapurisesuM te ime[bhA.3506] bAle vuDDhe napuMse ya, jaDDe kIve va vaahie| tene rAyAvakArI ya, umpatte ya adNsnne|| [bhA.3507] dAse duDheya mUDhe ya, anatte juMgie iya / ubaddhae ya bhayae, sehniepheddiyaaiy|| cU-jo purisanapuMsago so paDisevati paDisevAveti / jA tA vIsaM itthIsu tA imA - bAlA vuDDI jAva sehanippheDiyA, ete aTThArasa / imAo ya do.. [bhA.3508] gumviNi bAlavacchA ya, pavvAveuM na kpptii| ___ eesi tuparUvaNA, kAyavvA dupayasaMjuttA / /
Page #726
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM- 738, [bhA. 3508] 239 cU- napuMsagadAre viseso-itthInapuMsiyA itthivedo vi se napuMsakavedamapi vedeti / "eesiM" gAhApacchaddhaM / "dupadasaMjutta'"tti asya vyAkhyA [bhA. 3509 ] kAraNamakAraNe vA, kAraNa jayaNetarA puNo duvihA / esa parUvaNa duvihA, pagayaM dappeNibhaM suttaM // - kAraNe nikkAraNe vA pavvAveti / kAraNe jayaNAte ajayaNAe vA / jo dappeNa pavvAveti tassa caugurugaM ANAdiyA ya dosA / / "bAle" tti dArassa imA vakkhA [ bhA. 3510] tiviho ya hoti bAlo, ukkoso majjhimo jahanno ya / etesiM patteyaM, tihaM pi parUvaNaM vocchaM // - tivihabAlassa patteyaM imaM vakkhANaM [ bhA. 3511] suttaTThagamukkoso, chappanamajjho tu jAva tu jahanno / evaM vayaniSphaNNaM, bhAvo vi vayAnuvattI vA // cU- jammaNato satta'variso jo so ukkoso bAlo, cha- paMcavariso majjhimo, egAdi jA cauvariso esa jahanno / evaM bAlattaM vatanipphaNNaM, prAyaso bhAvo vayANuvattI bhavati, vA saddo vayAnuvatti tti / kahaM ? jahA bAlo sa-bAlabhAvo - kAraga gAhA ahavA vA saddo navabhedojahannajahanno, jahannumajjho, jahannukkoso | eva majjhimuvakosesu tinni tinni bhedA vattavvA // imaM tivihabAlakaraNaM lakkhaNaM ca - [mA. 3512] ukoso daddUNaM, majjhimao ThAti vArito saMto / jo puNa jahannabAlo, hatthe gahito vi na vi ThAti / / cU-jaM puNa te vAritA kareMti taM kerisaM ? [bhA. 3513] chiMdaMtamachiMdaMtA, tinna vi haritAti vAritA saMtA / ukkoso jati chiMdati, tAni puNo ThAti to dihe // cU- AdisaddAto puDhavAdisu AliMpaNa- siMcaNa-tAvaNa-bIyaNa-saMghaTTaNAdi daTTavvA / ukkoso jati tesu chedaNAdisu payaTTati to guruNA annena vA diTThametto ceva avArio ThAyati / majjhimo puna yadA vAraMto tadA ThAyati / jahannabAlo jadA hatthe ghettuM dharitto tadA ThAyati, tivihaM vAmahattheNa chiMdati pAdeNa vA // idAnaM te kerisaM bAlA meraM dhareMti ? tivihaM bAlalakkhaNaM ca bhaNNati [ bhA. 3514] maMDalagammi vi dharito, evaM vA diTTha ciTThati taheva / majjhimao mA chiMda, ThAiti ThANaM nahiM cedve // - maMDalamAlihaMti, "meraM alaMdhittA ettha ciTThaha" tti bhaNitA ThiyA nisaNNA nivaNNA vA, haritAdi vA acchidaMtA ukkoso jaheva bhito taheva tthito| majjhimo vi haritAdi chiMdaMto jadA vArito tadA ciTThati, maMDale vi niruddho meraM laMghettuM pAse ciTThati // imo jahanno [ bhA. 3515] dAhiNakarammi gahito, vAmakareNaM sa chiMdati taNANi / na ya ThAti tahiM ThANe, aha rujjhati vissaraM ruvati // cU- haritAdisu puvvaddhaM gatArtham / jahannabAlo maMDaleNaM niruddho na tammi maMDalaTThaNe ciTThati,
Page #727
--------------------------------------------------------------------------
________________ 240 nizItha-chedasUtram -2-11/738 pAeNa vA maMDalaM bhaMjeti / ahaM bAlo rujjhati maMDale to caDapphaDato vissaraM ruvati / / esevatyo imAe gAhAe bhaNNati[bhA.3516] jaha bhaNito taha ciTThai, paDhamo bitieNa pheDiyaM ThANaM / tatito na ThAti ThANe, esa vihI hoti tiNhaM vi // cuu-kNtthaa| esa tiNhaM pi bAlANaM lakkhaNe saruve viparUvaNAvihI vakkhAo / / eya tivihaM bAlaM jo pavyAveti tassa sikkhAveMtassa asikkhAviMtassa vA imaM pacchittaM[bhA.3517] egUNatIsa vIsA, eguNavIsA ya tivihbaalmmi| paDhame tavo bitie mIso, tatie chedo va mUlaM vaa|| cU- ukkose bAle auNattIsA, manjhime vIsA, jahanne egUNavIsA / "paDhame"tti ukkose jadA savvetavaTThaNagatA tayA tesuceva ThANesuchedo payaTTeti / "bitie'tti majjhime tavachedojugavaM gacchaMti, eyaM miisNbhnnnnti| "tatie"ttijahanneNa[tavochedoceva kevalo bhavati, pavvAveMtassa vA mUlaM ceva / / ukkosabAlassa aunattIsa" tijaM vuttaM tassimA cAraNavihI[bhA.3518] egUNatIsa divase, sikkhAveMtassa mAsiyaM lahuyaM / ukkosagammi bAle, te ceva asikkhaNe gurugA // [bhA.3519]anne vi aunatIsaM, gurugA sikkhamasikkhe ya culhugaa| punaravi aunattIsaM, lahugA sikkhetare gurugo|| [mA.3520] anne vi aunatIsaM, gurugA sikkhe asikkha chalahugA / challahugA sikkhammI, asikkhagurugA aunatIsaM / / [bhA.3521] emeva ya chedAdI, lahugA gurugAya hoti maasaadii| sikkhAvetamasikkhe, mUlekkadugaMtahekkekaM / / cU- etesiM cauNha gAhANaM imA savittharA vakkhANabhAvaNA- ukkosagabAlaM pavvAvettA sikkhAveMtasasa egUNatIsaM divasA mAsalahU, asikkhAveMtassa mAsagurU / anne egUNatIsaM divase sikkhAveMtassa mAsaguruM asikkhaaveNtssculhu|anne yaegUNatIsaMdivasesikkhAveMtassa caulahu asikkhAveMtassa cuguru| ____ anne egUNatIsaM divase sikkhAveMtassa cauguru asikhAveMtassa challahu / anne egUNatIsaM divase sikkhAveMtassa challaha asikkhAveMtassa chagguru / anne egaNatIsaM divase sikhAveMtassa chagguru asikkhAvetassa mAsalahuchedo / anne eMgUtIsaM divase sikkhAveMtassa mAsalahuchedo asikkhaaveNtssmaasguruchedo|anneeguunntiisNdivse sikkhAveMtassamAsaguruchedoasikkhAveMtassa caulahuchedo / anne egUNatIsaM sikkhAveMtassa cauguruchedo asikkhAveMtassa challahuchedo / anne egUNatIsaM divase sikkhAveMtassa caulahuchedo asikkhAveMtassa chagguruchedo / anne egUNatIsaM divase sikkhAveMtassa chagguruchedo asikkhaaveNtssegdinnmuulN|ttosikkhaaveNtss egadinamUlaM asikkhAveMtassa egadinaaNavaTuM / tato sikkhAveMtassaegadiNaMaNavaDhaM asikkhAveMtassa paarNcii| tato sikkhAveMttassa paarNcii| [bhA.3522] ahavA eseva gamo, dinehi sikkhetaravaJjito hoti / mAsAdi tavacchedA, mUlAdie dinekvekkaM / /
Page #728
--------------------------------------------------------------------------
________________ 241 uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3522] [bhA.3523] ahavA eseva tavo, chedo paNagAdito lahU gurugo| jA chammAseNeo, tatto mUlaM duge ceva / / cU-ahavA - ukkoseNa bAlassa tavo mAsAdI ceva / chedo puNa lahagurugo paNagAdi tAvaneyavvo-jAva-chammAse sikkhAsikkhesu / mUlAdiyA ekkekkadinaM tahA / athavA - ukkosaM bAlaM pavyAveMtassa aunattIsaM divase mAsalahuM tayo / anne auNattIsaM divase mAsagurutavo / evaM auNattIsaM achaDUMtehi caulahugA caugurU challahuchagurU tavA chedA yaneyavvA, mUlAdi ekkekaM dinaM, etthaM sikkhAsikkhA na kaayvvaa|| [bhA.3524] majjhimavIsaM lahugo, sikkhamasikkhassa mAsio chedo| ___ anne vIsaM sikkhe, lahuo chaditare mAsagurU / [bhA.3525] anne vIsaM sikkhe, mAsagurUtavo asikkhe so chedo| puNaravi sikkhe chedo, guruo asikkhammi caulahugA / / [bhA.3526] evaM aDDokkaMtI, neyavvaM jAva chaggurU chedo| tena paraM mUlekvaM, dugaMca ekkakkayaM jANa / / dhU-etesiMdo (ti) NhaM gAhANaMimAbhAvaNA-majhimaMpavvAveMtassavIsaM divase sikkhAveMtassa mAsalahu tavo, asikkhAveMtassa mAsalahu chedo anne vIsaM divase sikkhAveMtassa mAsalahu chedo, asikkhAveMtassa mAsagurU tvo|anne bIsaM divase sikkhAveMtassamAsagurUchedo asikkhAveMtassa mAsagurUchedo |anne vIsaM divase sikkhAveMtassa mAsaguru chedo, asikkhAveMtassa caulahu tayo / anne vIsaM divase sikkhAveMtassa caulaha tavo, asikkhAveMtassa caulahuchedo |anne vIsa divase sikkhAveMtassa caulahu chedo, asikkhAdeMtassa cauguru tvo| evaM aDDovakaMtIe tavachedo neyavvo jAva cha'guruchedo / tato sikkhAtikkhesu mUla'NavaThThapAraMciyA ekekkadinaM neyavvA / / [bhA.3527] ahavA sikkhAsikhe, tavachedA mAsiyAdi jA lahugA / evaM jA chammAsA, mUlekkadugaMtahekkeI / / [bhA.3528] do lahuyA do guruyA, tavachedA jAva huMti chggurugaa| tena paraM mUlekaM, dugaMca ekkakkayaM jANe // cU- ahavA - majjhime anne vIsaM divase sikkhAveMtassa mAsalahu tavo, asikkhAveMtassa mAsalahu chedo||1|| anne vIsa divase sikhAveMtassa mAsalahuchedo asikkhAveMtassa mAsaguru tvo||2||anne vIsaM divase sikkhAveMtassa mAsaguru tavo, asikkhAveMtassa mAsaguru chedo / / 3||anne vIsaM divase sikkhAveMtassa mAsaguruchedo, asikkhAveMtassa culhutvo||4||anne vIsaM divase sikkhAveMtassa caulahu taco, asikkhAveMtassa caulahu chedo // 5 // anne vIsaM divase sikkhAveMtassa caulahu chedo, asikkhAveMtassa challahu tavo // 6 // anne vIsaM divase sikkhAveMtassa challahu tavo, asikkhaaveNtsschllhuchedo||7||anneviisN divase sikkhAveMtassa chaggurutavo, asikkhAveMtassa chggurutvo|| 8||anne vIsaM divase sikkhAveMtassa chaggurutavo, asikkhAveMtassa chagguruchedo / anne vIsaM divase sikkhAveMtassa chagguru chedo, asikkhAveMtassa [16|16
Page #729
--------------------------------------------------------------------------
________________ 242 nizItha-chedasUtram -2- 11/738 egadinaM mUlaM / tao sikkhAveMtassa egadiNaM mUlaM, asikkhAveMtassa egadinaM aNavaDhe / tato sikkhAveMto ega diNaM aNavaDhe, asikkhAveMto pAraMcI / tato sikkhAveMto egadinaM paarNcii| idAni jahanno[bhA.3529] eguNavIsajahanne, sikkhAveMtassa mAsio chedo| so ciya asikkha guruo, eva'DDokkati jA carimaM / / {bhA.3530] ahavA paDhame chedo, taddivasaMceva havati mUlaM vaa| emeva hoti bitie, tatie puNa hoi mUlaM tu / / cU- jahannaM pavvAveMto egUNavIsaM divase sikkhAveMtassa mAsalahuchedo, asikkhAdeMtassa mAsaguruchedo / anne egUNavIsaM divase sikkhAveMtassa mAsaguruchedo, asikkhAveMtassa culhuchedo|evNchedoattokktiieneyvvo, mUla'NavaThThapAraMciyAekekkadinaM neyavvA |ahvaa-ukkosbaalN pavvAveMtassa chedo bhavatimUlaM vA / evaM bitie tti-mjjhime|jhnne puNa mUlameva |codkaah-khN chedomUlaM vA? AcAryAha-yadicaraNasaMbhavo tataH chedo. caraNAbhAve mUlaM |jghnye punaH caraNAbhAva eva, na mUlaM / / tividhaM bAlaM pavvAveMtassa ANAdiyA, ime dosA uDDAhAdI[bhA.3531] baMbhassa vatassa phalaM, ayagole ceva hoMti chakkAyA / rAIbhatte cAraga,ayasaMtarAe ya pddibNdho|| taM bAlaM dardu atisayavayaNeNa bhaNaMti gihiNo - "aho / imesiM samanANaM iha bhave ceva baMbhavayassa phalaM dIsati" / ahavA - etesiM ceva jaNiu tti sakAe cauguruM, nissaMkite mUlaM / ayagolo viva aganipakkhito sudhamaMto aganipariNato jatto jattochippai tatto tattoDahati / evaM so bAlo ayagolasamANo mukko jato hiMDati tato chakkAyavahAya bhavati / so ya rAo bhattaM pAnaM obhAsati |jti rAo detito rAtibhoyaNaM virAdhitaM |ah na deMti topariyAvaNAniSphaNNaM! bhaNati ya logo - imassa bAlattaNe ceva baMdhanAgAro uvavaNNo / ime ya samaNA cAragapAlattaNaM kAti, jeNa evaM bAlaM NiruM bhati / ayaso ya aho ! niraNukaMpA samaNA balA ya nirubhte"| aMtarAyaM bhavati, bAlapaDivadheNa yate na viharaMti, je nitiyavAse dosA te vA bhavaMti // kiM cAnyat[bhA.3532] UNaDhe natyi caraNaM, pavvAveMto vi bhassate crnnaa| mUlAvarohiNI khalu, nArabhati vANati ceha~ // cU-UNabarise bAle carittaM na vijati, jo viyapavvAveti so niyamA carittAu bhassati / atra pratiSedhadvAreNa dRSTAntaH-jahA lAbhatthI vaNio mUlaM jeNa tuTThati tArisaMpannaM no kiNAti, jattha lAbha pecchati taM kiNAti / evaM jeNa carittAto bhassati taM na pavvAvei, jena na bhassatitaM pavyAveti / / bAlaM pavvAveMtassa ya jamhA imaMtavokammaM bhavati tamhA na pavvAveti / [bhA.3533] ugghAyamanugghAyaM, nAUNaM chavvihaM tavokammaM / tavaguNalakhaNameyaM,jinacaudasapabbie dikkhA / / ghU-lahu ugdhAyaM, guru anugghAyaM, etehiM dohiM bhedehiM chabbiha / / - kahaM puNa chavvihaM tavokammaM bhavati? ucyate
Page #730
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3533] __ 243 [bhA.3534] ugdhAyamanugdhAto, mAso cau chacca chabbiha tavo u| emeva chaviho vI, chegho sesANa ekek|| cU-mAso ugghAto anugghAto / evaM caumAsachammAsAdi ugghAtANugdhAtA / evaM chavihaM tavokammaM / chedo vieso ceva chaviho / sesA mUlAdiyA ekkekA bhvNti|tp Atmako guNaH, tapa eva vA guNaH tapoguNa, tapoguNasya lakSaNaM tapolakSaNaM / lakSate'neneti lakSaNaM / mAsenopalakSitaH mAsikalakSaNaH tapaH / evaM caturmAsaSaNmAseSvapi / etadeva SaDavidhaM tapoguNalakSaNaM bAlapabrAjane bhavati-napaMcakAdirityarthaH / / bitiyapadeNabAlopavvAvijjati / "jinacoddasapuvie dikkha"tti asya vyAkhyA[bhA.3535] pavvAti jinA khalu, coddasapuvvI yajo ya aisesii| ___ ee avvavahArI, gacchagae icchimo nAuM / cU-jina coddasapucI atisesI vA pavvAviMti / ziSyAha - amhaM ete avyavahArI, jahA gacchagato pavvAveti tahA me akkhaha / ke vA jinAdIhiM pavvAvitA / / ato bhaNNati[bhA.3536] satthAe aimutto, maNao sejjaMbhaveNa puvvavidA / pavvAvio ya vairo, chammAso sIhagiriNA vi / / cU-"zAstA" tIrthakaraH, tena atimuttakumAro pavvAvito / coddasapuvvavideNa sijaMbhaveNa attaNo putto bhaNago pvvaavito|avithnimittatisyttttitain sIhagiriNA viropvaavito|| bAlapavvAvaNe imaM gacchavAsikAraNaM[bhA.3537] uvasaMte vi mahAkule, nAtIvagge vi saNNi sejtre| ajjA kAraNajAte, anunAtA bAlapavvajjA / / cU-"uvasaMte vi mahAkule, nAtIvagge" etesiM doNha vi dArANaM imaM vakkhANaM[bhA.3538] vipulakule asthi bAlo, nAtIvagge va sevagAdimate / janavAtarakkhato sArati AsaNNabAlAI / cU-kiM pi viulaM vicchiNNakulaM "3uvasaMtaM" pavajApariNataM, navaraM-tattha bAlapaDibaMdhI, "jai amhaM etaM bAlaM pavvAveha to savve pavvayAmo" / te vattavvA - "niyayasamIve bAlaM Thaveha, tujhe puNa pavvayaha" / jati na ThaveMti, nIyA vA na icchaMti to saha bAleNa savve pavvAvijaMti, bahuguNataraM ti kAuM, mA tappaDibaMdheNa savvANi acchNtu| ahavA - kassati sAdhussa nAtivaggo savyoasivAdiNAmao, navarevaM bAlaM jIvati |nytss koti vAvAravAhao asthi / tAhe so sAdhUayasavAyarakkhAheuM taM bAlaM AsannaM puttaM bhAtiyaM pavvAvettA saMrakkhati // [bhA.3539] evaM saNNi tarANa vi, ajjA ya va DiDibaMdha pddiniie| kajjaM karemi sacivo, jati me pavvAvayaha bAlaM // cU- sammadiTThisaMtiyaM bAlaM anAhaM taM pi evaM ceva sAraveMti / "taro"tti sejjAtaro, tassa vi saMtiyaM bAlaM anAhaM pavvAti / "ajjA paDinIeNa kAmAtureNa vA kena ti balA paribhuttA / tassa ya samAvuttIte DiMDibaMdho jAto garbhasaMbhava ityarthaH / sA ya saMjamatthI na paricaiyavvA, vihiNA saMrakkhiyavvA, jayA pasUyA tayA bAlaM pavvAveyavvaM, satyakivat / "kAraNajAte"tti kula-gaNa For
Page #731
--------------------------------------------------------------------------
________________ 244 nizItha-chedasUtram -2-11/738 saMghakajje annammi vA gacchAdite kajje "sacivo" maMtI, so bhaNejA-"ahaM vo tujhaM imaM karja karemi,jai meimabAlaM alakkhaNaM mUlanakkhattiyaMvApavvAveha", tAhe pavvAvejA jAisaddaggahaNAto asivakaMtArAdisuviko ti bhaNejA-ahaMbheparitappAmijaimeimaMbAlaM pavAveha, evamAdikAraNehiM anunnAtA bAlapavvajA gacchavAsINaM / / pavvAviyANa ya tesiM imA vadAvaNavihI[bhA.3540] bhatte pANe dhovaNa, sAraNa taha vAraNA niuNjnntaa| caraNa-karaNa-sajjhAyaM, gAheyavyo payatteNaM / / / cU-niddhaM madhuraM riukkhamaMca se bhattaM deti, pAnaM pise madhurAdi ilu dijjati, rAto vibhattapANaM Thaveti, "dhovaNa"tti abbhaMgaNuvaTTaNaNhANaM ca se phAsueNa kIrati, kappakaraNeNa ya teyassI bhavati, levADAti vA savvaM se dhovati, paDilehaNAdipuvakahitesu atthesu puNo puNo sAraNA kajati, asamAyArikaraNaM kareMto hariyAI vA chidaMto khelaMto vA vArijjati, caraNakaraNesu ya niujjati, sajjhAyaM ca payatteNaM gaahijjti||niddh-mdhur-bhttgunnaa ime[bhA.3541] niddhamadhurehi AuM, pussati dehiMdipADavaM mehaa| acchaMti jattha Najati, savAtisu pIhagAdiyA / / tU-codakAha-kathamAyuSaH puSTi? AcAryAha-yathAdevakurottarAsukSetrasya snigdhaguNatvAdAyuSo dIrghatvaM, susamasusamAyAM ca kAlasya snigyatvAddIrghatvamAyuSaH, tathehApi snigghamadhurAhAratvAt puSTirAyuSo bhavati, sAcana pudgalavaddhaH, kintu yuktagrAsagrahaNAta, krameNa bhoga ityarthaH |dehsy ca puSTirindriyANAM ca paTutvaM bhavati / meghA ca khIrAdiNA bhavati / jatya ya so bAlo najati amugassa puto tti tattha gAme nagare dese rajje vA acchaMti jAva mahallo jAto / saDvAikulesu ya aMtarapANagapIhagAdI savvaM se ahAkaDaM bhavati / itthI vi bAlI evaM ceva // "bAle"tti dAraM gayaM / idAni "vuDe"tti tassime bhedA[bhA.3542] tiviho ya hoi vuDvo, ukkoso manjhimo jahanno ya] eesiM patteyaM, parUvaNA hoti tiNhaM pi|| dhU- kiM parimANasese Aue vuDho bhavati? ato bhaNNati[bhA.3543] dasa AuvivAgadasA, aTThamavarisAi dikkhpddhmaae| sesAsu chasu vi dikkhA, pabmArAIsusA na bhave / / cU-jaM jammi kAle AuyaM ukkosaM dasadhA vibhattaM dasa AuvivAgadasA bhavaMti / pratisamayabhogatvena AyAtItyAyuH, vipacanavipAkaH,AyuSoparihANItyarthaH |anubhaagen yukto vibhAgo dazA ucyate, tato ya dasa dasAo dasarisapamANAto varisasayAuso bhavaMti - bAlA kiDDA maMdA balA ya pannA hAyaNIpavaMcA padabhArA mummuhI sAyaNI y| eyAtI jahAnAmAnubhAvA ya parUveyavvA / paDhamadasAe aTThavarisovariM navamadasamesuM dikkhA, AdeseNa vA gabbhaTThamassa dikkhA jammaNao aTThamavarise / kIDDAdi evaM ca pavaMcAsu chasu vi dikkhA anunnAtA, pabmArAdiyAsu tisu vuDDo tti kAuMnANunnAtA dikkhA / / jahannamajjhimukkose vuDDaparUvaNatthaM imaM[bhA.3544] aTThami dasa ukkoso, majjho navamIi jahanna dsmiie| jaMtuvariM taM he?, bhayaNA va balaM samAsajja / /
Page #732
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 738, [bhA. 3544] 245 - aTThamidasAe jahannA vuDhabhAvo alpa ityarthaH, navamIe majjho, dasamIe ukkoso vuDDubhAvo, punarbAlabhavanAdityarthaH / ahavA jaM uvariM taM heDDa kAyavvaM / aTThamadasAe ukkoso, ceSTAbuddhayAdi bahaguNatvAt / navamI majjho madhyamaguNatvAt / dasamIe jahanno alpaguNatvAt / ahavA balaM samAsajja bharaNA kAyavyA / sAimA aTThamadasAto jo jahannabalo bhikkhaviyArapaDilehaNAdisu asatto so jahanno, majjhabalo majjhimo, ukkosabalo ukkosI / evaM navama-dasamIsu vi dasAsu * battavva // [bhA. 3545 ] bAlA maMdA kiDDA, pabalA paNNA ya hAyaNI / pavaMcA pabbhArA yA, mummuhI sAyaNI tahA / / [ bhA. 3546 ] kesi ci evaM bAtI, vuDDo ukkosago u jA sayarI / aTThamadasA vi majjho, navamIdasamIsu tu jahanno // cU- evaM bruvate, teSAmayamabhiprAyaH SaSTivarSAdUrdhva prabaledriyahAnIrityarthaH / / asamAyArIkaraNe pudhi nisiddho, puNo asamAyAriM kareMto guruNA atreNa vA diTThe tAhe imaM karetiukkosa davaNaM, majjhimao ThAti vArito saMto / jo puNa jahannavuDDo, hatthe gahito navari ThAti / / [bhA. 3547] [ bhA. 3548] jaha bhaNito taha uTThito, paDhamo bitieNa pheDitaM ThANaM / tatito na ThAti ThANe, esa vihI hoti tinhaM pi / / cU- pUrvavat vyAkhyeyA | buddhaM pavvAveMtassa imaM pacchittavihANaM[ bhA. 3549 ] egUNatIsa vIsA, eguNavIsA ya tivihavuDummi / paDhame tavo bitie mIso chedo mUlaM ca tatiyammi / / cU-dasamadasAThiyaM pavvAveMtassa egUNatIsa, navamadasaTThite vIsA, aTThamadasahita egUNavIsA / evaM jahA bAle tahA savvaM aviseseNa neyavvaM // vuDDhapavvAvaNe ime dosA [bhA. 3550 ] AvAsaga chakkAyA, kusattha soe ya bhikkhapalimaMtho / thaMDillaapaDilehA, apamajaNa pADhakaraNajaDho / / cU-vuDattaNeNa AvassagakaraNaMna sakketi gAhetuM, logakussuibhAvito puDhavAdikAe na saddahati, na tarati vA te pariharituM, kusatthabhAvito vA taM bhAvaNaM na muMcati, imammiya jinappaNIe bhAvaM na hati, atisoyavAeNaM puDhaviM geNhati, bahuNA ya daveNa Ayamati, cauttharasAdiNA vA davenAyamittuM necchati, bhikkhaM na hiMDati, hiMDato vA esaNaM na soheti, hiMDaNe vi adakkho, bitiyassAvi palimaMtho thaMDilasAmAyArI na saddahati, thaMDilaM vA na paDileheti, na pamajjati, pADhe dummeho maMdabuddhittaNao ya mahaNajaDDo, karaNakiriyAsu ya karaNajaDDo // [ bhA. 3551 ] thaMDillaM na vi pAsati, dubbalagahaNI ya gaMtuM na caeti / annassa vi vakkhevo, codane iharA virAdhanatA // cU- cakkhuvigalattaNao "imaM thaMDilaM na va" tti na pAsati, dubbalaggahaNI vA thaMDilaM gaMtuM na caeti, aMtarA ceva athaMDile vosirati, paDilehaNAdisu kiriyAsu pADhe ya abhikkhaNaM vinAseMtassa codaNA, annarasa vi vakkhevo / "ihara "tti acodane saMjamavirAhaNatA bhavati // kiM cAnyat
Page #733
--------------------------------------------------------------------------
________________ 246 nizItha-chedasUtram -2-11/738 [bhA.3552] uDeta nivesaMte, caMkammeMte avaauddiydosaa| paDileha-bhikkhagahaNe, pAtavaho uvahivIsaraNaM / / cU- vuttaNao colapaTuM na dhareti sammaM, to uDetanivesaMto caMkamaMto ya avAuDo, tato hstiloouddddaahoy| uvagaraNAi paDilehaMna kareina saddahativA, dosehiM vA kareti, jaDattaNao bhikkhaggahaNe pAdaM bhajati / jatya vIsamati tattha uvahiM vIsAraiti chaDDeti vA paMthe vccNto|| kiM cAnyat - vuDDo caraNakaraNaM sajjhAyaM gAhijjatoya cetijaMto bhaNati[bhA.3553] loyassa'nuggahakarA, ciraporANa tti vanimo amhe / caraNa-karaNa-sajjhAe, dukkhaM vuTTo ThaveuMje || cU- logapavAdo - "varisasayAuNA diTeNa pAvaM kharati" ti evaM vayaM logAnuggahakArI, amhe ya cirajIvittA je parassa pAvaMkhavemotoappaNona khavessAmo? dIhAuttaNao, cirAyusseva visesaNaM, purANakAlasamANa tti, porANagA iha gacche, amhe purANatarA ajjA ityarthaH / adhavAporANa ttijassa papottAdibhAvo asthi saporANo, soya vuDDo bhavati, tujhe savve papottasamANA, kiM sikkhAveha ? kiM vA jANaha? evaM vudo caraNa-karaNa-sajjhAe dukkha Thavejati / ahavA - sa vuDDo omarAtiNio bhoyaNamaMDalIe aMte nivesijaMto bhaNati - "amhe logassa anuggahakarA ciraporANA ya, taMamhehiM aniviTehiM ko anno AdIte - nivesiumicchati"tti // [bhA.3554] ugghAyamanugghAyaM, nAUNaM chavvihaM tavokammaM / tavaguNalakkhaNameyaM, jinacoddasapubbie dikkhA // [bhA.3555] pavvAti jinA khalu, caudasapuvI yaje ya aisesI / ee abbavahArI, gacchagae icchimo nAuM / / [bhA.3556] satthAe pubapitA, coddasapuvINa jaMbunAma pitaa| taM majjheNaM janao, dikkhio rakhiya'jjehaM / / cU-zAstA tIrthakaraH, puvvapitA mAhaMNakuNDaggAme somilo(?) baMbhaNo / jaMbu nAmeNa pitA pavbAvito usabhaddatto / taM majjheNaM tti navapubviNA rakkhiya 'jjeNa pitA pavvAvito somadevo nAma // codako bhaNati - ete avvavahArI, jahA gacchavAsI pavvAti tahA bhaNaha / AcAryAha[bhA.3557J uvasaMte vi mahAkule, nAtIvagge ya snnisejjaasu| ajA kAraNajAte, anunAyA vuDDapavvajA / / cU- jahA bAle taheva vyAkhyA : navaraM - imo viseso - khettAo khettaM ajANaM nasthi, vuddo hatasaMko "saMkAmissati"tti ato pavvAveti / / evamAdikAraNehiM pavvAviyassa jayaNAte imaM kAyavvaM[bhA.3558] bhatte pAne sayaNAsaNe ya uvahI taheva vNdnne| caraNa-karaNa-sajjhAyaM, anuyaTTamANa ya gAhaNayA / / cU- bhattapANagaM se samAhikAragaM dinati, sayaNIyaM se samabhUmIe mauyasaMthArage, vAso vi se ucco kajjati, AsanaM pi, se pAdapuMchaNaM dinati, pIDhagaMvA taM pise uccaM uvahiM jattiyaMtarati vo, jattieNa vA sItaM na bhavati tattiyaM dinati, ukkoso vAhijjati, addhANe vA se uvahiM vujjhati,
Page #734
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 11, mUlaM-738, [mA. 3558] 247 vaisuTThaNaM kAumasamattho tti vaMdanaM na davAviJjati, sAgArieNa vA (na] davAvijjati, caraNakaraNa-sajjhAyaM payatteNa gAhijjati, "anuyaTThamANehiM" kusattha soyamAdiesu avagahesu saNiyaM anuyaTThamANehiM samayaM gAhijjati ||avvaadenn bAlavuDapavvAvaNavihI, kAraNaM ca bhaNai[bhA.3559] uvajuMjiuM nimitte, duNhaM pi tu kAraNe duvaggANaM / ____hohiMti jugappavarA, doNha vi aTTha duvggaannN|| [bhA.3560] ohimaNA uvaujjiya, parokkhanANI nimitta ghettUNaM / jati pAragA to dikkhA, jugappahANA va hohiMti / / cU- ohimAipaccakkhanANI nANe uvaujjati, parokkhanANI nimittavisaeNa uvaujjati / kimatthaM uvaujjati? ato bhannati- bAlavuDDANa doNha pi ya kAraNA, "kiM nitthAragA nava? tti jati pAragA jugappahANAvA to dikkhA / teyabAlavuDDA "duvaggANaM" bhavaMti-itthIpurisavaggANaM ti, tadarthamupayujaMtItyarthaH / imaM kAraNaM - te bAlavuDDA jugappavarA hoMti tti, tena tesiM dikkhA kajjati / ahavA- duNhaTTa suttatthANaM, kAliyassa puvagayassa vA / ahavA- samaNasamaNIvaggANaM doNha viaadhaaraabhvissNtiiti|jenntesiN dikkhA dijjati ||vuddddenn tti gtN| idAni "napuMsage''tti dAraM / tassime solasa bhedA- . [bhA.3561] paMDae vAtie kIve, kuMbhI issAlue tti y| sauNI takkammasevI ya, pakkhiyApakkhite ti ya / / [mA.3562] sogaMdhie ya Asitte, vaddhie cippite tiy| maMtosahI uvahate, isisatte devasatte ya / cU-ciThThau tA, etesiM sarUvaM kahijjati / kenaM pavvAveyavvA na vA? ao bhannati[bhA.3563] pavvAvaNa gIyatthe, gIyatthe apucchiUNa cugurugaa| tamhA gIyatthassA, kappati pavvAvaNA pucchA / / / cU-gIto pavvAveti no agIto / jati agIto pavvAveti to cauguruyaM / gIto vi jati apucchiuM pavvAveti tassa vicaugurugaM / tamhA gIyatthassa pucchA, suddhe kappati pavvAvaNA / imA paDhamapucchA kosi tumaM? ko vA te nivvedo jeNa pavvayasi / / evaM pucchite[bhA.3564] sayameva koi sAhati, mettehi va pucchito uvAeNaM / ahavA vilakkhaNehiM, imehi nAuM pariharejjA // cU- sarise maNussate mama eriso vedodayo tti sayameva sAdhati / ahavA - mettehiM se kahiyaM nivvedakAraNaM - esa tatio tti / pavvAvageNa vA uvAyapuvvaM pucchito kaheti - tatio tti / ahavA - paMDagalakkhaNehiM nAtuMna pavvAveti / / sA ya pucchA imerise kajati[bhA.3565] najaMtamanajate, nivveyamasaDDapaDhamatA pucche / annAto paNa bhaNNati, paMDAina kappae amhaM / / cU-assAvage naJjate anajaMtevA paDhapaM nivvedo pucchijjati / jo puNa annAto sa sAmaNNeNa bhaNNati - "paMDAI na kappati amhaM pavvAveuM" || so yajadi paMDago to evaM ciMteti[bhA.3566] nAto mitti panAsati, nivveyaM pucchitA va se mittaa| sAheti esa paMDo, sayaM ca paMDo tti nivveyaM / /
Page #735
--------------------------------------------------------------------------
________________ 248 nizItha - chedasUtram -2-11 / 738 cU- ahametehiM nAto tti panAsati, sesaM gatArtham / / puccamulliMgitA paMDagalakkhaNA te ya ime - [bhA. 3567 ] mahilAsahAvo saravanabheo, meDhaM mahaMtaM mauyA u vANI / sasaddagaM muttamapheNagaM ca etANi chappaMDagalakkhaNANi // cU-paMDago mahilAsabhAvo bhavati / puMsasvarAd bhinno bhavati strasvaraH / ahavA - na puMsasvaraH nApi strIsvaraH, madhya ityarthaH / varNagrahaNAt gaMdharasasparzA gRhyante, yAdhzA strIpuMsayostayorvimadhyAH tasya bhavaMti / meDhaM aMgAdAnaM, tacca tasya mahaMtaM bhavati / vANI ya mauyA bhavai / sasaddagaM muttaM mutteti strIvat, aphenagaM ca mUtrayataH phena na bhavatItyarthaH / eyANi cha paMDagalakkhaNANi // " mahilAsahAvo"tti asya vyAkhyA [bhA. 3568 ] gatI bhave paJcavaloiyaM ca, miduttayA sIyalagattayA ya / dhuvaM bhave dokkharanAmadheo, saMkArapaJcaMtario DhakAro // - gatI se maMdA padAkulA sazaMkA ya, pAsapiTThato paJcavaloiyaM kareMto gacchati, tassa zarIratvacA mRdurbhavati, gAtaM ca zItapharisaM bhvti| jo eriso so ghuvaM duakkharanAmo bhavati / te ya akkharA saMkArI, saMkArapratyantare anaMtara ityarthaH, DhakAro bhavati // [bhA. 3569] gati -bhAsa- aMga-kaDi paTTi - vAhu-bhamuhA ya kesa'laMkAre / pacchanna-majaNaM piya, pacchannataraM ca nIhAro // cU- kiM cAnyat- bhAsate hatyapallavehi dAhiNakopparaM vAmakaratale kAuM dAhikaratale vadanaM nasituM bhAsati strIvat / aMgaMca se samAukkaM, abhikkhaM ca kaDithaMbhayaM kareti, maddAvei ya abhikkhaNaM piMDa, itthI va jahA abhilasitaparisaM daGkaM paTThi parAmusati, bAhuvikkhevaMto bolletti, vatthAbhAve bAhAhiM uraM pAuNati, bhAsatoya savibbhamaM bhamuhAjuyalaM ukkhivati, casaddAto pariharaNaM pAuraNaM vA jahA itthI tahA pariheti, itthI jahA kese tahA AmoDeti, juvatialaMkAraMca sepiyaM alaMkareti, hAyati ya pacchanne, pacchannatare uccArapAsavaNaM kareti / kiM cAnyat [ bhA. 3570 ] purisesu bhIru mahilAsu saMkaro pamayakammakaraNo ya / tivihammi viveyammI, tigabhaMgo hoi nAyavvo / cU- saMki samao ya purisamajjhe viciTThati, itthINa majjhe nissaMko nibmao ciTThati strIparSatsamAgameityarthaH / pamadAkammaM kareti, piyaMca se taM ca kaMDaNa-dalanupphaNa-payaNa-parivesaNavatthAyaMcaNa-soya (? ] dagAharaNapamajaNAdI / emAdibAhiralakkhaNaM / aMto se napuMsagavedo lakkhaNaM / so puNa saMvedo tivihe bhede bhavati / kahaM ? jao bhannati - "tivihammi vi" pacchaMddhaM / kahaM puNa tivihe vi vede ekkeke tigabhaMgo bhavati ? ucyate - puriso purisavedaM vedeti, puriso itthivedaM vedeti, puriso napuMsagavedaM vedeti / evaM itthInapuMsagA vi bhANiyavvA // imaM veyANaM salakkhaNaM [bhA. 3571] ussaggalakkhaNaM khalu, phuMphuMgamAdi sarisaM tu vedANaM / avavAtato tu bhaio, ekvekko dosu ThANesu / / cU- abhipretavastusvarUpaM nirvAcyaM, kAraNanirapakSamutsarga, tisu vi vedesu / imaM utsargalakSaNaM / bAhiM anuvalakkho aMto anusamayaDAho anuvasaMto vi ghaTTijamANadiSyaMto phuMphuaggisamANo itthivedo | pavaNa-vikokti- pattidhaNaMta rajaliya tivvapalAla- davaggisamANo vattalakkhaNA
Page #736
--------------------------------------------------------------------------
________________ 249 uddezakaH 11, mUla-738, [bhA. 3571] purisvedo|tnn-ktttth-mhaasNcy-vividhiNdhnn-ghor-jliymnnuvsNto'tttlkhnnomhaangrddaahsmaanno napuMsagavedo / avavAdaM puNa pappa ekkeko vedo dosu dosu ThANesu bhaiyavyo pUrvavat ||es lakkhaNapaMDago gatyAdyavaloyaNeNa bhavati / adhavA imaM paMDagalakkhaNaM[bhA.3572] duviho ya paMDato khalu, dUsiya-uvaghAya-paMDao ceva / uvaghAe vi ya duviho, vede ya taheva uvagaraNe / / ghU- napuMsago duvidho - dUsio uvaghAyapaMDago ya / dUsio duvidho- Usitto Asitto ya / uvaghayapaMDago viduviho - vede uvakaraNovaghAte ya / / "dUsi"tti asya vyAkhyA[bhA.3573] dUsiyavedo dUsI, dosu vi vedesu sajjae dUsI / do sevati vA vede, thIpuMsu va dUsate dUsI / / cUdUsito vedo jassa sa dUsI bhaNNati, dosu vA thI-purisavedesurajati jo so vA dUsI, do vA thI-purisavede sevati jo so dUsI, jo thI-purisavedo do vidUsati so vA dUsI / / [mA.3574] Asitto Usitto, duviho dUsI ya hoi naayvyo| Usitto aNavacco, sAvaco hoti aasitto|| cU-pubaddhaM gatArthaM / no jassa avaccaM uppajjati nibbhIo so ussitto, jassa puNa avaccaM uppajjati sIo so Asitto // "vedovaghAtapaMDao" imo[bhA.3575] jaha hemo tu kumAro, iMdamahe nagarabAliga nimittN| mucchiya gaDhio umao, veda vi ya uvahato tassa / / cU- hemapurise nagare hemakUDo raayaa| hemasaMbhavA bhAriyA / tassa putto varataviyahemasannibho hemo nAma kumAro / so ya pattajovvaNo annayA iMdamahe iMdaTTaNaM gato / pecchai ya tattha nagarakulabAliyANaM rUvavatINapaMcasate / balipuSphadhUvakaDacchayahatthAiMdAbhimuhIodaTuMsevagapurise pucchati - "kimeyAo AgayAto, kiM vA abhilasaMti?" bhaNiyA ya tena sevagapurisA - "ahametesiM iMdeNa varo datto, deha eyAo aMteurammi" / tehiM tAo ghettuMsavvAto aMteure chUDhA / tAhe nAgarajanorAyANaMuvaTTito- "moeh"tti|tornnaa bhaNiyaM- "kiMmajja puttona royati tumaMjAmAuo?" tato nAgarA tuhikkA ThitA / evaM ranno sammataM ti avipaNNaM gatA nAgarA / kumAreNa ya tA savvA pariNItA / so ya tAsu atIva pasatto / pasattayassa tassa savIryanIgAlo jAto, tato tassa vedovaghAto jAto, mao ya / anne bhaNaMti- tAhiM ceva appaDisevago tti rUsiyAhiM mArito / / vedovaghAya tti gataM / idAnaM "uvakaraNovahato" bhaNNati[bhA.3576] uvahata-uvakaraNammi, sejjAyara sejAyara bhUNiyA nimitteNaM / to kavilagassa vedo, tatio jAto durhiyaaso|| cU- suTTiyA AyariyA / tesiM sIso kavilo nAma khuDDago / so sejjAtarabhUNiyAte saha kher3e kareti / tassa tattheva ajjhovavAdo jAto / annayA sA sejAtarabhUNiyA egAgiNI nAtidUraM gAvINa dohaNavADagaM gatA / sA tato duddha-dadhi-dhettUNa gacchaMti / kavilo yataMceva bhikkhAyariyaM gacchati / tenaMtarA asAgArie anicchamANI balA bhAriyA uppAitA / tIe kappaTThiyAte adUre pitA chittekisiM krei|tiie tassa kahiyaM / tena sA diThTha joNibhaeiruhirokkhitto mahiyaloliyA
Page #737
--------------------------------------------------------------------------
________________ 250 nizItha - chedasUtram -2-11 / 738 ya / soya kuhADahatthagato ruTThe / kavilo ya tena kAleNa bhikkhaM aDituM paDiniyatto / tena ya diTThe, mUlato se sAgAriya saha jaladharehi chinnaM nikkattiya / soya AyariyasamIvaM na gato, unnikkhato / tassa ya uvakaraNovaghAeNa tatio vedo udinno / so ya juNNAkoDanIyAe saMgahio / tattha se itthIvedo udinno / esa uvakaraNovaghatapaMDago bhaNito / / esa vedovakaraNaghAto bahukammodaeNaM jAyati / jato bhaNNati[bhA. 3577] puvvaM duccariyANaM, kammANaM asubhaphalavivAgeNaM / to uvahammati vedo, jIvANaM maMdapuNnANaM // ghU- kaMThA / so ya napuMsagavedodayA posAsaesu paDisevoga bhavati, na vedodayaM tarati niruMbhiuM // ettha diTThato goNo [ bhA. 3578 ] jaha paDhamapAusammI, goNo vAto u haritagataNassa / anumati koTTibaM, vAvannaM dubbhigaMdhIyaM // dhU- imo uvasaMhAro[bhA. 3579] evaM tu kei purisA, bhottU bhoyaNaM pativisaTTaM / tAva na bhavaMti tuTTha, jAba na paDiseviyA pose / / [ bhA. 3580 ] lakkhaNadUsiM uvaghAyapaMDagaM tivihameva jo dikkhe| pacchittaM tisu vi mUlaM ime ya anne bhave dosA // cU- vedukkaDayA ete jAva na paDisevati purisasAgAriyaM AyabhAvaM vA tAva dhitiM na labhati / lakkhaNavedasiM uvaghAtapaMDagaM ca jo eyaM tividhaM pavvAveti tassa mUlaM pacchittaM, ANAiyA ya dosA // imA saMjamavirAdhanA [bhA. 3581] gahaNaM ca saMjayassa, AyariyANaM ca khippamAloe / bahiyA va niggayassA, carittasaMbhedaNiM ca kahA / / ghU- agha pavvAvito evaM nAuM "gahaNaMca" gAdhA / paDisevaNAbhippAtena saMjato tena gahito, tena ya saMjatena AyariyANaM khippamAloeyavvaM / jati nAloeti to cauguruM / ahavA - aMto virahaM alabhamANo bAhiM viyArAdiyagayANaM carittasaMbhedaNiM kahaM kahejjA // [bhA. 3582] chaMdiya-gahiya-gurUNaM, jo na kaheti kahiyammica uvehaM / parapakkha sapakkhe vA, jaM kAhiti so tamAvaje // cU- tena napuMsageNa jo saMjayo "chaMdiu "tti nimaMtito "maMpaDisevAhitti, ahaMvA paDisevAmi" tti / joya gahito ete jati gurUNaM na karheti kahite vA yadi gurava uvehaM kareMti to savvesiM caugurugA / jaM vA so napuMsago parapakkhe sapakkhe vA uDDAhaM karejjA paDisevaNaM kareto, taM so akaheMto uvehaMto ya pAyacchittaM pAvati / / "carittasaMbhedaNi"tti asya vyAkhyA [ bhA. 3583 ] itthikahAo kaheti, tAsi avannaM pumo pagAseti / samalA sAvi dugaMdhA, khedo ya na etare tANi // cU- itthikahA to kaheti tAsu vA jaM suhaM, jahA ya paribhujjaMti, puNo / tAsi avannaM bhAsati - tAsi jotI samalA sAvI duggaMdhA ya, tAsu ya paribhuMjamANIsu purisassa khedo jAyati / amhaM puNa -
Page #738
--------------------------------------------------------------------------
________________ 251 uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3583] Asae malAdidosA khedo yana bhavati, tovaraM amhehiM saha aNAyAro kto||pNddgss ime bhAvA, so imehiM vA bhAvehiM paMDago lakkhiyavyo[bhA.3584] sAgAriyaM nirakkhati, taM ca maleUNa jiMghate hatthaM / pucchati sevimasevI, ati suhaM ahaM vi yduhaavi|| dhU-aMgAdAnaM sAgAriyaM, taMappaNo parassava nirikkhati, taMca sAgAriyaM appaNo parassavA hatthehi maliuNa taM hatthaM jiMghati, bhuttabhogaM sAdhuM rahe pucchati - napuMsago kiM paDiseviyapuvvo na vA? tammipaDisevijaMte atIva suhaM bhavati / tato sAdhubhAvaM nAuM bhaNAti-ahaM viya se duvihA viAsae posae tha / tattha kei paDisevijjA ? teya paDigamaNAdI karenja / tatthAyario ega-dugatisu mUla'NavaThThapAraMciyA pAvati / ahavA[bhA.3585] so samaNasuvihitehiM, paviyAraM kattha tI alabhamANo / to sevitumADhatto, gihamo ya parappavAdI ya / / cU-sopaMDagosamaNesUsajjhAyajhANaniratesumehuNapaviyAraM alabhaMtotAhe gihiNo paratitthie ya AdisaddAto bhaDa-naTTa-caTTa-meMTha-ArAmiya-solla-ghoDa-govAla-cakkiya-jaMti-kharage seveja vedodaeNa ||ttthime dosA[bhA.3586] ayaso ya akittIyA, tammUlAgaM tahiM pvynnss| tesi pi hoti saMkA, savve eyArisA maNNe // dhU-vAyAghAo ayaso |avnnnnvaaybhaasnnN akittI / jinapavayaNassa tammUlA tannimittA taddhetukAayasaakittIto havejjA, je ya taM paDisevaMti tesiM saMkA bhavati - savve ima samaNA erisA - saMkayA manyate ityarthaH |aNdhvaa- tesiMpaMDagANaM saMkA bhavati jahA amhe tatiyA tahAime samaNA - savve erisA maNeNa mannateM // "ayasamaakittINaM" imaM vakkhANaM[bhA.3587] erisasevI eyArisA va etAriso carati sddo| so eso na vi anno, asaMkhaDaM ghoddmaadiihiN|| cU-bahujanasamudae logoevaMvAdI bhavati-etesamaNA erisasevI, sayaM vA erisA- "napuMsaga" tti vuttaM bhavati / eriso ayasakittIsadI logo "carati" prakAzatItyarthaH / sAdhavo vA bhikkhAviyArAdiniggate caTuM taruNA juvANagA bhaNaMti - are are bhadde gomiya ! so eso sirimaMdirakArao / annA bhaNai-na vi eso, anno so| ahavA- te taruNA juvANA bhaNajja - eha samaNA tubhe vi tArisaM kareha / evaM bhaNito ko vi asahuNo asaMkhaDaM ghoDamAdIhiM saha karejjA / tammiyanicchUDhe kotisaMjato saMsattocitAe daDamicchati unikkhamati marati vA / ettha Ayariyassa pabbAveMtassa pacchitaM vattavvaM / evamAdidosapariharaNatyaM paMDago na dikkheyavvo // "paMDaga"tti gataM / idAni "kIvo"[bhA.3588] kIvassa goNNanANaM, kammadaeNaM tu jAyae ttio| tammi vi so ceva gamo, pacchittussaggaavavAte // ghU-klidyate iti klIvaH / guNaniSphaNNaM goNNaM / mehuNAbhippAe aMgAdAnaM vigAraM bhayati, vIyaMthibuehiM ya galati, sa mahAmohakammodaeNabhavati / evaM galamANejatiMnirodheti toniruddhavasthI For
Page #739
--------------------------------------------------------------------------
________________ 252 nizItha-chedasUtram -2-11/738 kAlaMtareNa tatio bhavati / je paMDage dosA pacchitaM ca ettha vi ussaggeNa te ceva / avavAe pavvAveyavvA // "idAni vAtio'[bhA.3589] udaeNa vAtigassa, savikAraM tAva jA asaMpattI / taccaniya'saMvuDie, diluto hota'labhate / / tU- vAito nAma jAhe so mohakammodaeNaM sAgAriyaM kasAiyaM bhavati tAhe so na saketi dharetuM, na ya sabhAvatthaM tAva bhavati jAva na kayaM jaMna kAyavvaM / ettha taccannieNa diluto- egastha jalataraNaNAvArUDho taccanito / tattha tassa'ggato AsannA ahAbhAveNa agArI asaMvuDA niviTTha / tassa ya taccaniyassa taM daTuM thaddhaM sAgAriyaM, tena veukkaDayAe asahamANeNa janapurato paDiggahitA agArI / taca purisA haMtumAraddhA / tahAvitena na mukkA / jAhe se vIya nisaggo jAto tAhe mukkA // [bhA.3590] sAgAriyanissAe, alaMbhato vAtio anAyAraM / kAlaMtareNa so vihu, napuMsagattAepariNamati / / cU- sAgAriya tti aMgAdAnaM, taM mohukkaDayAe puNo puNo thabbhati, vAudoseNa ya taM thaddhaM acchati, tassa nissAe tannimittaM so bAtio anAyAra sevei, kAlaMtare napuMsagabhAvaM pariNamati / tattha doso jahA paMDago // idAni "kuMbhI". [bhA.3591] duviho ya hoi kuMbhI, jAtIkuMbhI ya vedakuMbhI ya / jAIkuMbhI bhaito, paDisiddho vedkuNbhiio|| cU-jassa vasaNA sujhaMti so kuMbhI / so duviho - vAyadoseNa jassa sAgAriyaM vasaNaM vA sujjhati so jAikuMbhI rogItyarthaH / jassa puNa mohukkaDayAe sAgAriyaM vasaNA vA Asevato sujjhati sa vedakuMbhI / jAikuMbhI pavvAvaNe bhatito / kA bhayaNA? jati se ati mahallA vasaNA to na pavvAvijjati / aha IsisUNA to pavvAvijjati / esa bhayaNA / vedakuMbhI acaMtaM paDisiddho pavvAvaNe / / kiM kAraNaM? ato bhaNNati[bhA.3592] vasthiNirohe abhivaDDamANe sAgArie bhave kuNbhii| soviya niruddhavatthI, napuMsagattAe pariNamati / / cU-apaDisevagattaNaM vatthiniroho, tena se vasaNA vaTuMti, te vaddhitA atippamANA sAgAriyA se bhavaMti, annaM ca se niruddho kAlaMtareNa napuMsagabhAvaM pariNamati / ettha doso pAyacchittaM ca pUrvavat / / idAni "IsAlugo" ti[bhA.3593] issAlue vi vedukkaDayAe baMbhavvayaM dhremaanno| soviya niruddhavasthI napuMsagattAe pariNamati / / cU-yasyA utpadyate abhilASetyarthaH, soIsAlU bhaNNai / paDisevijaMtaM daduIsA uppaNNA sa vedukkaDo itithaM alabhaMto baMbhavyaM ca dharemANo so vi kAlaMtareNa niruddho napuMsago bhavati / dosA pacchittaM pUrvavat / / idAni "sauNI". _[bhA.3594] sauNI ukkaDavedo, abhikkhpddisevnaannupgiio| so vi ya niruddhavatthI, napuMsagattAe pariNamati //
Page #740
--------------------------------------------------------------------------
________________ 253 uddezaka : 11, mUlaM-738, bhA. 3594] dhU- ukkaDavedattaNato abhikkhapaDisevaNAe pasatto gharaciDao iva sauNI bhavati / dosA pacchittaM ca pUrvavat / idAni takkammasevI[bhA.3595] takkammasevi jo U, seviyayaM ceva lihai sANuvva / soviya aparicaraMto, napuMsagattAe pariNamati / / [bhA.3596] paDicaratI AcaratI, DajhaMto ukkaDeNa vedeNa / so vi ya aparicaraMto, napuMsagattAe prinnmti|| ghU-paDicarati tti mehuNamAsevati, jayA bIyaNisaggo jAto tadA sANo ivataMceva jIhAe lihatiAcaratItyarthaH / sa erisaM vilINabhAvaM veukaDatA DajhaMto koti kareti suhmitimnnto| so vi appaDicaraNo anAsevago kAleNa napuMsago bhavati / doso pacchittaM ca pUrvavat // idAni "pakkhiyApakkhio". [bhA.3597] pakkhe pakkhe bhAvo, hoi apakkhammi jssappou| so pakkhapakkhitoU, so vi niruddho bhave apumaM // cU- suklapakkhe sukkapakkhe jassa aIva mohabbhavo bhavati, apakkhe tti kAlapakkhoM tattha appo bhvti| mohubbhavapakkhe so niraMbhaMto napuMsagopariNamati / ahavA-sukkapakkhe kiNhapakkhe vA pakkhametaM atIva udayo bhavati / "apakkho"tti tattiyameva kAlaM appodayo bhvti|dosaadi sesaM pUrvavat // idAniM "sogaMdhiya"tti[bhA.3598] sAgAriyassa gaMdhaM, jiMghati sAgAriyassa sNdhaae| kAlaMtareNa so vihu, napusagattAe prinnmti|| dhU-subha sAgAriyassa gaMdhaM maNNatIti sogaMdhI / so sAgAriyaM jiMghati, maleUNa vA hatyaM jiMghati, sa mahAmoho tena sagAriyAgaMdhabmAseNa pacchA lihati jIhAe vi, sa pacchA vi paribhogamalabhaMto kAlaMtareNa tatito bhavati / dosA pacchittaM pUrvavat / / idAni "aasitto"| ithisarIrAsatto Asitto, jo vatthiM sarIraM vA pappAsaMsati jo vA anna Asatto[bhA.3599] vigahamaNuppavesiya, acchati sAgAriyasi Asitto / soviya niruddhavatthI, hotI vedakaDo vsnnii|| dhU- viggahaM aMgAdAnaM, taM anuppavesittA acchati ithisAgAriyasi yonI ityarthaH / esa Asitto / so ya mohukkaDayAe aIva vasaNI niruddhavatthI / aivvasaNI alamaMto kAlaMtareNa napuMsago bhavati / dosA pacchittaM ca pUrvavat / / idAni "baddhitA"di bhaNNati[mA.3600] baddhiya cippiya avite, maMtosahiuvahate viya taheva / isisatta devasattA, avvasaNi napuMsagA bhajjA / / khU-baddhio nAmajassa bAlassevachejz2a daatuNvsnnaagaaliyaa|cippito nAma jassajAyamettasseva aMguTThapadesiNImajjhiyAhiM caTvijjati jaavkRtaaH| ete do niyamA abIyA / annassa maMtena vedo uvhto| annassaosaheNa / etesiM jAva paDibheo na bhavati tAva taha ceva sIyA na bhavaMti / risiNA deveNa vAruDeNavAsAvo dinno "mama tavAnubhAvA vayaNAonatepurisabhAvo bhavissati" tti| ete chAvi avvasaNI vasaNI vA / tattha je avvasaNI napuMsagA te bhajjA "bhaj sevAyAM," te
Page #741
--------------------------------------------------------------------------
________________ 254 nizItha-chedasUtram -2-11/738 pavvAveyavyA iti / ahavA-cha ete napuMsagA avaNI vasaNI vA evaM bhayaNijjA -je avvasaNI te pavvAvaNijjA no itare / / idAni etesu pacchittaM bhaNNati[bhA.3601] dasasu vimUlAyarie, vayamANassa vi havaMti cugurugaa| sesANaM chaha pI, Ayarite vadeMte ctugurugaa| cU-dasa Adille jo pavvAveti Ayarito tassa dasasuvipatteyaM mUlaM / te cciya jo dasa vadati - "pavvAveha"tti, tassa caugurugaM / vaddhitAdI sesA cha, te pavvAvetassa Ayariyassa caugurugA, te vi ya cha jo "pavAveha"tti bhaNati tassa vi caugurugaM / / sIso imAe uvauttIe bhaNati "pavvAveha"tti[bhA.3602] thIpurisA jaha udayaM, dharati jhANovavAsaNiyameNaM / evamapumaM pi udayaM, dharejjati ko tahiM doso| ghU-jahAthIpurisA jhANaniyamovavAsesu uvauttA vedodayaM dhareMti evamapumaMpijadi vedodayaM dharejjA te pavvAvite ko doso havejjA / / [bhA.3603] ahavAtatite doso, jAyati itaresu so na saMbhavati / evaM khu natthi dikkhA, saveyagANaM na vA titthaM / / cU-ahavA-tujjhamabhippAo tassa vedodaeNa cArittabhaMgadoso jAyati-itaresu thIpurisesu dodaeNa kiMnabhavati carittadoSo? teSvapi bhavatyevAkhINamohAdiyA mottuMtitthaM, nAvititthasaMtatI AcAryAha[mA.3604] thIpurisA patteyaM, vasaMti dosarahitesu ThANesu / saMvAsaphAsadiDhe, iyare vacchaM va diluto / / cU-itthI pavvAvitAitthINaM majhe nivasati, puriso vipurisANaM, evaM tepattegA dosarahitesu ThANesu vasaMtA nidosA / itaro yadi itthINaM majjhe vasati to saMvAsato phAsato diThThio yadosA bhvNti| evaM tassa purisesu vi dosA / tassevaM ubhao saMvAse diTuMto- "apatthaM aMbagaMbhoccA rAyA rajjaMtu haare"|adhvaa-vcchNbgdittuNtaa do vattavvA / vacchassa mAtaraM dadu thaNAbhilAso bhavati, mAtAviputtaM pnnhaati| aMbaM vA daTuM khajamANaMvAaMbayaM duTuM jahAannassa muhaM pahAti / evaM tassa saMvAsAdiehiM vedodaeNaabhilAso bhavati / bhuttAbhuttasAhavo vA tamabhilasaMti / tamhA napuMsago na dikkhiyavyo / bitiyapadena imehiM kAraNehiM savve dikkhenA[bhA.3605] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va AgADhe / gelaNNa uttamaTTe, nANe taha daMsaNe crite| cU- so asivaM uvasAmehi tti, asivaggahiyANa vA tappissati, saladdhio vA so ome bhattapANeNa gaNassa uvaggahaM karessati / / [bhA.3606] rAyaduTThabhaesU, tANaTTha nivassa ceva gmnntttth| vijjo va sayaM tassa va, tappissati vA gilaannss| cU-rAyadudvetANakaressati, rAyavallabhovA sorAyANaM gamessati, balavaMkayakaraNosa bohigAdi bhae AgADhe tANaM karessati, sattavihAgADhevA pavvAvijjati / vejo vA so sayaMgilANassa kiriyaM
Page #742
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA.3606] 255 karessati / ahavA - vijjassa gilANassa vA tappissati / uttimaTThapaDivannagassa asahAyassa kusahAyarasa vA me sahAyo bhavissati, tappissati vA so vA uttimaTTha paDivajjati / / [bhA.3607] guruNo va appaNo vA, nANAdI geNhamANa tappihiti / acaraNadesA Nete, tappe omAsivehiM vA / / cU-guruNo appaNo vA nANaM geNhaMtassa asanAdivatthAdiehiM tappihiti / evaM daMsaNe vi / caritaM jattha dese na sunjhai caraNaTTa tato nitassa esa me sahAyo bhavissati tappissati vA / / [bhA.3608] eehiM kAraNehiM, AgADhehiM tu jo u pavvAve / paMDAtI solasagaM, kae tu kaje vigicaNatA / / cU-jeNa kAraNeNa so pavvAvito tammi samANite pacchA so vigiNciyvyo| kAraNajAte ya pavvAvijaMtassa imA vihI[bhA.3609] duviho jANamajANI, ajAnagaM pannaveti tu imehiM / janapaccayaTThayA vA, najjaMtamaNajamANe vi / / dhU-jANi tti jANati, jahA "sAhUNa na kappati tatiyaM dikkheuM", tamuvaDiyaM pannaveti "no tujha dikkhA, avattavesadhArI sAvagadhamma paDivajjasu, annahA te nANAdivirAdhaNA bhvti|" ajAnagaMpuNajanapaccayaTTa kaDipaTThamAdiehiM pannaveti / so puNaajAnago tattha jaNe najati na vA evaM duvidhe viimA jayaNA[bhA.3610] kaDipaTTae ya chihalI, kattariyA bhaMDuloya pADho y| dhammakahasannirAula-vavahAravigiMcaNaM kujA / / ghU-puvvaddhassa imA vakkhA[bhA.3611] kaDipaTTao abhinave, kIrati chihalI ya amha cevAsi / kattariyA bhaMDU vA, anicche ekkevprihaannii|| cU-colapaTTo se vajjhata, no aggato carayaM kareti, sire se "chihali"ti sihaM se muJcati / jai so bhaNai- kiM me aggatocarayaM na kareha, savvaM muMDaM vA? tAhe so bhaNNati-navadhammo ceva evaM kiirti|vsbhaay bhaNaMti -amha viNavadhammANa evaM ceva AsitaMpuNa muMDaM kattarimanicchaMtassa, "bhaMDu' ti khuro, tena so muMDijati |khurN pianicchaMto evaM ekkahANIte pacchA se loo kaati| savvesu chihalI muMcati / / [bhA.3612] chihalI tu anicchaMto, bhikkhUmAdImayaM piNecchaMti / paratisthiya vattavyaM, ukkamadANaM sasamae vi|| cU-chihaliM pi anicchaMte savvaM vA se muMDaM kajjati, tato sikkhavinati / sA sikkhA duvihA - AsevaNasikkhA gahaNasikkhA ya / AsevaNasikkhAe se kiriyAkalAvo na daMsijati / imA gahaNasikkhA- "pADhe"tiasya vyAkhyA-bhikakhumAdiparatitthiyANaMsasamayavattavvayaMpADhiJjati, tammi anicchaMte siMgArakavvaM pADhiJjati, tammi anicchaMte dhammakahAgaMDiyAo pADhinati, tammi anicchaMtesamaejeparatisthiyakttavvayasuttAtepADhaMti, tammi anicchesasamayaM ukkameNa viluliyaM pAdati ||imaa se kAraNe vihI
Page #743
--------------------------------------------------------------------------
________________ 256 nizItha-chedasUtram -2-11/738 [bhA.3613] vIyAra-goyare therasaMjuo rattidUre trunaannN| gAheha mamaM pitao, therA gAheMta'jatteNaM // cU-viyArabhUmiM gacchaMto goyaraM vA hiMDato therasaMjutto hiMDati / rAto dUre tarunANa sevijati ciTThati vA, taM ca na pAdeti sAhavo / jati bhaNeja-mamaM pi pADheha tti tAhe therA vaMcaNANi kareMti, ayatteNa gaahiti||tN piimerisaM gAhiti[bhA.3614] veraggakahA visayANa niMdayA uTThanisIyaNe guttaa| cukkakhalite ya bahuso, sarosamiva codate trunnaa|| cU-je suttA veraggakahAe ThitA visayanidAe ya te sutte gAhijati / ahavA - tassa purato veraggakahA visayaniMdakahA kahijjA / uTTetanivesaMtA ya sAhavo saMvuDA bhavaMti jahA aMgAdAnaM na passati / tassa jai sAmAyArIe ki ci cukkayaM kayaM khalitaM vA viNahU~ kayaMtAhe taruNA bhikkhUte niguraM sarosaM codaMti, bahuvArA bahusaM, evaM kaesu taruNesu anubaMdhaM na gacchati // [bhA.3615] dhammakahA pADheti ya, kayakajjA vA se dhmmbhkkheNti| mA hana paraM pi loyaM, anuvvayA tuja no dikkhA / / dhU- gatattho paDhamo pado / idAni pacchaddhassa vakkhANaM-jeNa kajjeNa so dikkhio tammi samatte kajje dhammo se kahijjati, bohiuvadhAyakAraNAya se kahijjaMti, tumaMcarayoharaNAdiliMgaTTito ya parabhavabohIe uvadhAyakAraNAya vaThThasi, taMmA hana paraM piloga, muMca rayoharaNAdi liMga, tujjha sAvagANuvvatA te geNhasu, na sAdhudikkhA bhavati / / evaM pannavite jati sAdhuliMgaM muMcati to lhuuN| aha na muMcati tAhe "sannirAulaM" ti asya vyAkhyA[bhA.3616] sanni kharakammio vA, bhesetti kao ihesa kNcicco| nivasiDhe vA dikkhito, eehi anAye pddiseho|| cU-saNNI jo kharakammito so puvvaM pannaviDati- "amhehiM kAraNe tatio pavvAvito, so idAniM liMgaM necchae mottuM, taMtumaM bhesehi" pacchA soAgaMtu guravo vaMdituMniviTe, sabvenirikkhati saMjate / tAhe taM puvvakahiyaciMdhovalakkhitaM karamalaNa-bhUmaphAlaNa-sirakaMpaNa-pharusavayaNakharadiTThavaloyaNeNa rUsito bhaNAti- "kato esa tujjhamajhe kaMcico? avasarAhi tti, mAtena vAessaM / evaM ca jadi na muMcati, kharakammiyassa vA asati, tena va ranno kahitaM, ettha vi so vavahAreNa jetuM vikiMciyavyo . imo vavahAro-jadi sa bhaNejja etehiM dikhitomi tti, ettha jati jaNeNa na NAtaM eehiM dikkhito tito aNAte paDisijhaMti avalappati ityarthaH ||ah so bhaNejja [bhA.3617] ajjhAviomi etehi ceva paDiseho kiM va'dhIyate / chaligakahAtI kaDDati, kattha jatI kattha chliyaaii|| dhU-ahametehiM ceva ajjhAvito, janena annAte ettha vi pddiseho| ahavA bhannati - "kiM tume aghItaM"ti, tAhe so parasamae caliyakavvakahAdi kahati / tAhe sAhako bhaNaMti - "kattha jatI, kattha chaligAdi kavvakahA? sAhavo veraggamaggaTTitA siMgArakahA na padaMti - na yujatetyarthaH" / imerisaM sAhavo savvaNNubhAsiyaM suttaM paDhaMti
Page #744
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3618] [bhA.3618] pudavasaMjuttaM, veraggakaraM sataMta-aviruddhaM / porANamaddhamAgahabhAsA niyayaM havati suttaM / / ghU-pubbasuttanibaddhopacchAsuttemaavarujjhamANopuvAvarasaMjuttaMbhannati, visaesuvirAgakaraM, svataMtra svasiddhAntaH tammi aviruddhaM-savvahA savvastha savvakAlaM natthi AyA to satataviruddhaM bhannati, tisthayarabhAsito jassa'tyo gaMdho ya gaNadharanibaddho taM porANaM / ahavA - pAyayabaddhaM porANaM, magaha'ddhavisayabhAsanibaddhaM addhama gahaM |adhvaa- aThTharasadesIbhAsANiyataM addhamAgadhaM bhavati sudaM, "niyataM"ti nibaddhaM // kiM cAnyat[bhA.3619] je suttaguNA vuttA, tavivarIyANi gAhate puvvaM / nicchiNNakAranANaM, sA ceva vigiMcaNe jayaNA / / ghU-suttassa guNA ime[mA.3620] nidosaM sAravaMtaM ca, heUkAraNacoiyaM / uvanIyaM sovayAraMca, mitaM mahurameva ca .! [bhA.3621] appaggaMtha mahatthaM ca, battIsAdosavajjiyaM / acchobhaNamavajjaM ca, suttaM savvannubhAsiyaM / / cU- ete suttaguNA, etehiM vivarIta Ada veva suttaM paDhAvijjati / evaM pADhie ko guNo? bhannati-nicchinnakAranANaM sabbo vigicaNavihI bhavati, esa vavahAravigicaNavihI bhaNitA / / jo vavahAreNa virgicituMna sakkati tassimA vihI[bhA.3622] kAvAlie sarakkhe, taccaNNiyavasamaliMgarUveNaM / vaDDevagapavvaie, kAyavvaM vihIe vosiraNaM / / cuu-giiyaaavikaarinnovsbhaakaavaal-srkkh-tcniy-vesgghnnetNprihveti|bhusynno vaDaMvage tammi esA pariThThavaNavihI / / imesu ya[bhA.3623] nivavallabhavahupakkhammi vA vi taruNavasamA mitho veti / bhinnakahAto bhaTTe,na ghaDati iha vacca paratitthiM / / ghU. jo nivassa vallabho, jo ya bahumittasayaNapakkhito, tesu vi esa ceva pritttthvnnvihii| jayA sa napuMsago mitho rahasse taruNabhikkhuM obhAsati, bhinnakahAo vA kareti, tadA taruNabhikkhUbhaNaMti-"iha jatINa majjhe na ghaDati erisaM tuma, tumaM yadi erisaM kAukAmo sito unikkhamAhi paratisthiesa vA vaccaM" / jati so evaM gato to lahu~ / aha so bhaNejA[bhA.3624] tumae samagaM AmaM, ti niggato bhikkhamAtilakkheNaM / nAsati bhikkhugamAdI, chodUNa tato vi vipalAti / / cU-sanapuMsagotaMtaruNavasabhaMbhaNeja- "tumaMsamagaMvaccAmi, mamatattha choddhuNaagcchejjaasi|" tAhe sAdhU bhaNejja-"ANaMti, ehi vyaamo|" tAhebhikkhUmAdiliMgalakkheNa gaMtuMbhikkhumAdiesu choDhuM taM sAdhU nAsati / jo puNa nIto bhikkhu mAdiesutaM sAdhuMna muMcati taM rAto suttaM naauNviplaati| tammivA bhikkhAdiniggae vipalAti, sAhUvA bhikkhAdiniggato tatoniya viplaati|| __ "napuMsago"tti gataM / "jaDDe"tti1611 pa.
Page #745
--------------------------------------------------------------------------
________________ 258 nizItha-chedasUtram -2-11/738 [bhA.3625] tiviho yahoi jaDDo, sarIra-bhAsAe krnnjddou| bhAsAjaDDo tiviho, jala mammaNa elamUo y|| ghU-tiviho jaDDo - sarIrajaDDo, karaNajaDDo, bhAsAjaDDo ya / eta bhAsAjo puNo tiviho - jalamUgo mammaNamUgo elamUgo, casaddA dummehajaDDoya / jahA jale nibbuDDo ullAveti vA jalaM evaM jalamUgo avvattaM bhAsati / elamUgo bhAsai elago jahA buDabuDati, evaM elamUgo bhAsati / aMtaraMtare khalati vAto jassa avippaTThabhAsI bobbaDo ya sa mammaNo / ghosaMtassa vijassa gaMdho na ThAyati sa dummeho mASatuSavat / / ete pavvAveMtassa imaM pacchittaM[bhA.3626] jalamUe talamUe, sarIrajaDDe ya karaNajaDDe ya / eesu caugurugA, sesakajaDDammi mAsalahuM / / khU-jalaMelaM atisarIre karaNajahuMca, etepabvAveMtassacaugurugA, "sesa"ttinAtisarIrajaDDo, mammaNo dummeho ya, etesu tisumAsalahuM / / jala-ela-mUesu ime dosA[bhA.3627] daMsaNa-nANa-carite, taveya samitIsu krnnjogey| uvadiTuMpina geNhati, jalamUo elmuuoy|| dhU-dasaNasarUvaM, daMsaNapabhAvagANivA satthANi, daMsaNaM vApaDucca jo uvadeso dijati / evaM nANe caraNe tave samitIsu karaNesu joesu ya tini tinni bheyA kAyavvA / tesuvaiDena geNhati jalamUgo elmuugoy| ato te na dikkhiyabvA // kiMca[mA.3628] nANAdaTTa dikkhA, bhAsAjaDDo apaJcalo tassa / so bahiro viniyamA, gAhaNauDDAha ahikaraNaM // ghU-dikhA nANAdaTTha icchijjati / soya bhAsAjaDDo duviho vi tassaggahaNe apacalo asmrthetyrthH| so yaduvaho viniyamA bahiro bhavati / tammi mahatA saddeNa gAhijjaMte uDDAho bhavati / tammi agiNhate kovo bhavati, tato adhikaraNaM / / idAni sarIrajaDDe dosA[bhA.3629] tiviho sarIrajaDDo, paMthe bhikkhe ya hoti vNdne| etehi kAraNehiM, jaDDassa na dijjatI dikkhA // ghU- sarIrajaDDo na sarIra bhedeNa tiviho, kriyAbhedeNa tiviho imo - paMthe, bhikkhADaNe, vaMdanapayANakAle y|| eyassa tivihassa vi imA vakkhA[bhA.3630] addhANe palimaMtho, bhikkhAyariyAe apaDihattho y| doso sarIrajaDDe, gacche puNa so anunnaao| cU-pachaDDijati, UrughaMsoyase bhavati, sAvayatenabhayaMcase bhavati, aha sAdhavopaDikkhaMti tAhe tesi pi palimaMtho bhikkhAyariyAe, vaMdaneaparihattho, ettha vi anasiM palimaMtho / evamAdi sarIrajaDDe dosA / tenaM se dikkhaapddisiddhaa| "gacche puNa soanunnAto"tipuci pavvAvaNakAle kisoAsI pacchA sarIrajaDDojAto, tassa gacche pariyaTTaNA anunnAyA na parityAjyetyarthaH / anne bhaNati - nAtisarIrajaDDassa mahallagacche pavvajjA anunnAtA ityarthaH / kiM cAnyat[bhA.3631] uDDassAso aparikkamo ya gilANa'lAghava aggi ahi udae / jaDDussa ya AgADhe, gelaNNa'samAhimaraNaM vaa||
Page #746
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 738, [bhA. 3631] 259 - sarIrajaDurasa addhANAdisu uhuM sAso bhavati / khalAdilaMghaNesu ya appaparakkamo bhavati / jahA se gilANassa tahA savvaM kAyavvaM / gilANo vA so abhikkhaM bhavati / tassa sarIralAghavaM na bhavati / ahavA - ahi-aggi-udagAdisu AvataMtesu nAsitabbe alAdhavaM bhavati / sarIrajaDussa AgADhe gelaNe uvacitarIrassa DAhajarAdiNA asamAhimaraNaM bhavati / kiM cAnyat [bhA. 3632] seeNa kakkhamAtI-kucchaNadhuvaNuppilAvaNe pANI / natthi galabhoa coro, niMdiyamuMDA ya vAto ya / / cU- uvacitasarIrassa gimhAdisu kakkhoruudatarANi sedeNa kucchejA, te ya adhovaMtassa vraNI havejja / aha dhovati uppilAvaNe pANiNo baho bhavati / jaNo imaM bhAsati - galaparibhuttaM jatovassaM kaaMtare pagaDaM bhavati, tena natthi so coro jeNime samaNA evaM uvacitadehA, tena najjati jahA ete pariNatarasabhoyiNo neva ya iMdiyamuMDA - na jitendriyA ityarthaH // idAniM karaNajaDDo [bhA. 3633] iriyAsamitI bhAsesaNA ya AdANasamitiguttIsu / na vi ThAti caraNakaraNe, kammudaeNaM karaNajaDDo / / dhU- paMcasu samitIsutIsu ya guttIsu eyAsu aTThasu pavayaNamAdIsu tahA savitthare caraNe - "vayasamaNadhammasaMjamakaraNaga" gAhA / tahA karaNe savityare "piMDavisohIsamiti" gAhA, evaM uvadiTTaM jo na gehati cArittAvaraNakammodaeNa etesu na ciTThati esa karaNajaDDo / jo vetaM gAheti tassa vi suttesu paliyo / emAdidosapariharaNatthaM jaDDo na dikkhiyabdo // atha kAraNe ajANayA vA dikkhito tassa paripAlaye imA vihI[bhA. 3634] mottuM gilANakacaM, dummehaM pADhe jAva chammAsA / ekkeke chammAsA, jassa ya duhaM vigiMcaNayA / / - jati dumpaho gilANa pavvAvito to jAva gilANakiccaM tAva pariyaTTaMti pADheMti ya / jo puNa mottuM gilANakiccaM ajANayA pavvAvito taM chammA se pADheMti / aha dummeho pavvAvito ekkaM gilANakiccaM mottuM sesaM savvaM pamAdittA diyArAo ya paDhAvijjati jAva chammAsA / jati chammAseNa namokkAraM sAmAtisuttaM vA gehati to na chaDDiDjjati / aha na geNhati to atre do AyaritA saMkamati, jaM AyariyaM daduM dummehattaNaM chaDDeti tassa Ayariyassa / so aha na gAhito tehiM atopari vigiMcaNayA parityAgetyarthaH // [ bhA. 3635 ] chammAsakaraNajaGkaM pariyakRti do vi jaavjiivaae| ane do AyaritA, tesiM daddhuM vivego ya // dhU- karaNaDuM appaNo Ayarito chammAse pariyaiti pacchA anne do AyaritA saMkamati, dummehavat / mammaNaM NAtisarIrajaDDuM ca ete do jAvajjIvaM pariyaTTati // idamevArthaM kicidvizeSayuktamAha [bhA. 3636 ] jo puNa karaNe jaDDo, ukkosa tassa hoMti chammAsA / kulagaNasaMghaniveyaNa, eyaM tu vihiM tahiM kujjA / / dhU- karaNaDuM appaNo Ayario ukkoseNa chammAse pariyaTTati / aha anno natthi Ayario,
Page #747
--------------------------------------------------------------------------
________________ 260 nizItha-chedasUtram -2. 11/738 necchati vA, tAhe kulagaNasaMghasasavAtaM kAuM "jassa bhe runcati so geNhau" evaM vigiMcati / anne bhaNaMti-annAyariyAbhAve appaNocevaaTTharasamAse pariyaTThatitato pacchA kulaadiesuvigicti|| "jaDDe"tti gataM / idAni kIvo[bhA.3637] tiviho ya hoti kIvo, abhibhUto nimNtnnaaanbhibhuuto| caugurugA chaggurugA, tatie mUlaM tu bodhavvaM // [bhA.3638]ahavA- duviho ya hoi kIvo, abhibhUto ceva anabhibhUto ya / abhibhUto vi yaduviho, nimaMtaNA''liddhakIvo y|| cU-abhibhUto anabhibhUto ya / abhibhUto puNo duviho- nimaMtaNAkIvo AliddhakIvo y| anabhibhUto viduvidho - saddakIvo diTTikIvoya! esa caubviho kiivo|imaa parUvaNA - itthIte nimaMtito bhogehiM na tarati ahiyAseuM, esa nimaMtaNAkIvo / jatughaDo jahA aggisannikariseNa vilayati evaM jo hatthorukakkhapayodharehiM Aliddho paDisevati, esa AliddhakIvo / / imo diTTikIvo[bhA.3639] duviho ya anabhibhUto, sadde save yahoi naaybvo| abhibhUto gacchagato, sesA kIvA u pddikutttt|| [bhA.3640] saMphAsamaNuppatto, paDatI jo so u hoti abhibhuuto| nivatati ya ithiNimaMtaNeNa eso vi abhibhUto / / [bhA.3641] daLUNa dunniviTTha, nigiNamanAyAraseviNaM vA vi| saI vA sotu tatio sajjaM maraNaM va ohANaM / / cU. "daTUNa" uvarisarIramappAuyaM dubviyarDa "duniviTTha" asaMvuDaM "nigiNaM" ti, naggaM mehuNamanAyAraseviNaM vA jo khubmati so diThThikIvo / imo saddakIvo- "sadaM souM" ti, bhAsAbhUsaNa-gIta-pariyAraNa-sadaM ca sotuM jo khubmati so saddakIvo / "tatio"tti esa tatio kIvo / ahavA - ete nirujjhamANA "tatio"tti napuMsagA bhavaMti, sajjaM vA maraMti, ohAviMti vA / imaM dihikIve bhaNNati[bhA.3642] sAhammi annahammi ya, gArasthiyaitthiyAo dahNaM / to uppajjati vedo, kIvassana kappatI dikkhA // cU-eyAtividhitthIodaTuMukkaDavedattaNaopurisavedouditi |udinney balA ithiggahaNaM karejja / uDDAhAdI dosA tamhA na dikkheyavyo / dikkhaMtassa imaM pacchittaM -AliddhakIve cauguruM, nimaMtaNakIve chagguruM, diTThIkIve chedo, saddakIve mUlaM, ahavA-sAmaneNa kIve mUlaM / / ete jati pavvAvitA ajANatAe to imA jayaNA pariyaTThaNe[bhA.3643] saMghADagANubaddhA, jAvajIvAe niymiycritte| do kIve pariyaTTati, tatiyaM puNa uttimttttmmi|| cU-sadA saMghADagAnubaddhA sabitijjA evaM atIva niyamiyA kajjati / abhibhUto duvidho vi evaM pariyaTTijati / tatio anabhibhUto so paraM (puNa) uttimaDhe pvvaavijnyti|| eseva'tyo anahA bhaNNai
Page #748
--------------------------------------------------------------------------
________________ 261 uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3644] [bhA.3644] abhibhUto puNa matito, gacche sabitijao u savvattha / iyare puNa paDisiddhA, sadde rUve yaje kiivaa|| cU- puNasaddeNa abhibhUto duvidho vi, bhayaNasadde sevAe / adhavA - jati gacche bitijagA asthi to te pavvAvijaMti, sabitijA savvattha gacche gacchaMti, iyare puNaje sadda-diTThikIvA te do vipaDisiddhA, tesiM paraM uttimaDhe dikkhA / / "kIve"tti gayaM / idAni "vAhite"tti[mA.3645] rogeNa va vAhINa va, abhibhUto jo tu abhilase dikkhaM / solasaviho u rogo, vAhI puNa hoi atttthviho| dhU-imo solasaviho rogo[bhA.3643] vevaggipaMgu vaDabhaM, nimmanimalasaMca sakarapamehaM / ___bahiraMdhakuMTavaDabhaM, gaMDI koTIkkhate sUI / / cU-imo aTTaviho vAhI[bhA.3647] jara-sAsa-kAsa DAhe, atisAra bhagaMdare yasUle ya / tatto ajIraghAtaga, Asu virecA hi rogvihii|| cU-AzudhAtitvAvyAdhi, ciraghAtitvAdrogaH,tarogattha vAhigapavvAveMtassa dosA ANAdI ime ya[bhA.3648] chakkAyasamAraMbho nANacarittANa hoti prihaannii| ghaMsaNa pIsaNa payaNaM, dosA evaMvihA hoti|| cU- jati tassa tigicchaM Auddati to chakkAyavirAdhanA / esa carittaparihANI / gilANavAvaDaveyAvacassa suttatyaporisIo akareMtassa naannprihaannii| caMdanAdiyANa ghasaNaM, vaDachallimAdiyANa pIsaNaM, ghayamAdIyANa payaNaM, evamAdi palimaMthadosehiM appaNo savvakiriyAparihANo / adhana kareti se kiriyaM to cuguruN|jsevaa pAvati pAvehiM vA taM ca pAvati dikkhite / / kiM cAnyat[mA.3649] jAtA anAhasAlA, samaNA vi ya dukhiyA pddiyrtaa| teciya pauNA saMtA, hojja va samaNA na vA honA / / cU-"anAhasAla"tiArogasAlA gcchvaasoanaahsaalaavt| tattha sAhavoanassavamaNaM, annassa vireyaNaM, annassa (sa) masaNaM, annassa pANayaM, annassa ghayAINaM, evamAdi uggamettA dukkhiyA jAtA | pacchaddhaM kaMThaM / / "rogi"ti gataM / idAni "tenA"[bhA.3650] akkaMtito ya teno, pAgatito gAma-desa-addhANe / takkarakhANagateno, parUvaNA hoti kAyavvA / / cU-aDADAe balA harato akaMtio, rAte avaharaMto pAgatito / adhavA - rAulavaggasa akaMtito, pAgayajaNassa haraMtio pAgatio, gAmato haraMto gAmateno, sadesa paradese va haraMto desatemo, gAmadesaMtaresu haraMto aMtarateno, paMthe musaMto addhANateno / tadevikkaM karotIti takkaro, no annaM kiM ci kisimAdI karotI ti / khettaM khaNaMto khaanngteno| so masAseNa cauviho teno
Page #749
--------------------------------------------------------------------------
________________ 262 [bhA. 3651] cU- imo davvateno[bhA. 3652] nizItha-chedasUtram -2-11/738 davve khette kAle, bhAve ya tenagammi nikkhevo / eesiM tu cauNhaM, patteyaparUvaNaM vocchaM // saccit acitte, yamIsae hoti davvateno u / sAhammi annadhammiya, gAratthIhiM ca nAyavvo / cU- sacittaM dupadacatuSpadApadaM / acitaM hirannAdi / mIsaM sabhaMDamattovagaraNaM assAdi, phalAdi vA sovacitAvacitaM / taM puNa sacittAdi davvaM sAhammiyANa annadhammiyANa gAratthiyANa vA avaharaMto davvateno / so tiviho ukkosa majjhimajahanno / haya-gaya-rAyitthI-mANakke haraMto ukkoso, go-mahisa- khattakhaNa- khariyAdi vA haraMto majjhimo, pahiyajaNamosago gaMThabhedago asaNAdi vA haraMto jahannI / ettha ekkeke cauppagArA ime teno tenateno paDicchago paDicchagapaDicchago // idAniM khetta-kAla-bhAvatenA titri vi jugavaM bhannati * [ bhA. 3653] sagadesa paradesa videse, aMtarateno ya hoti khettammI / rAiMdiyA va kAle, bhAvammi ya nANateno tu // cU-sadesato, paradesato, etesimaMtare vA haraMto khettatenago / rAto vA diyA vA haraMto kAlateno / bhAvateno nANadaMsaNacarite haraMto // [mA. 3654] [mA. 3655 ] hayagayalaMcikkAI, teneMto tenao u ukkoso / khettakhaNa kaNhavaNNiya, goNAteno ya majjhimato | gaMThIchedagapahiyajaNadavvahArI jahanna teno u / ekkeko vi yaduviho, paDicchagapaDicchago ceva // - ime udAharaNA tisu vi [bhA. 3656 ] goviMda'Jja nANe, daMsaNasatyahetugaTTha vA / pAvAdiya uvvaragA, udAyivahagAtiyA caraNe // dhU- goviMdo nAma bhikkhU / so egeNAyarieNa vAde jito aTTharasa vArA / tato tena ciMtiyaM siddhaMtasarUvaM jAva etesiM na labmati tAhe te jetuM na sakkeMto, tAhe so nANAvaraNaharaNaTTa tassevAyariyassa aMte nikkhato / tassa ya sAmAiyAdi paDheMtassa suddhaM sammattaM / tato guruM vaMdittA bhaNati - dehi me vate / nanu dattANi te vatANi / tena sabbhAvo kahito | tAhe guruNA dattANi se vayANi / pacchA tena egiMdiyajIvasAhaNaM goviMdanittI kayA / esa nANateno / evaM daMsaNapabhAvagasatthaDa kakkaDagamAdihetugaTTa vA jo nikkhamati so daMsaNateno / jo evaM ca karaNaTTha caraNa caraNaM gehati, bhaMDio vA gaMtukAmo, jahA vA ranno vahaNaTTha udAyimArageNa caraNa gahiyaM / AdisaddAto "madhurakoNDailA' ete savve carittatenA / / ete davvAditenA samaNa - samaNI na kappaMti pavvAvetuM [bhA. 3657 ] saccittaM acittaM ca mIsagaM teNiyaM kuNati jo u / samanANa va samaNINa va, na kappatI tArise dikkhA // dhU- pavvAvite ime dosA
Page #750
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 11, mUlaM-738, [bhA.3658] 263 [bhA.3658] vahabaMdhaNa uddavaNaM, ca khisaNaM AsiyAvaNaM ceva / nivisayaM ca nariMdo, kareja saMghaM ca so ruTe / / dhU-tassa vA pavvAyagAyariyassa va savvassa va gacchassa latakasAdiehiM vahaM kareja, vaMdhaNaM niyalAdiehiM, uddavaNaM mAraNaM, khiMsA "dhiratthu te pavvajAte"tti, AsiyAvaNaM, pavvajAto, gAmaNagarAto vA dhADeja / ahavA- nareMdo ruDhe nivisayaM kareja, kulagaNasaMghANa vA vahAdie vi pagAre karejA / / kiM cAnyat[bhA.3659] ayaso ya akittI yA, taM mUlAgaM bhave pavayaNassa / tesi pi hoi evaM, sabve eyArisA maNNe // cU-navari-tenatthe kttavvA / / jo pavvAveti tassa ANAdiyA dosA, imaMca se pacchittaM[bhA.3660] saggAmaparaggAme, sadesa paradesa aMto baahiNc| diTThadiDhe sohI, mAsalahu aNtmuulaaii| dhU-saggAme paraggAme sadese etesiM adho ukkosa-majjhima-jahannA ThavizaMti, etesiM aMto bAhiM ThaviJjati etesiM aho diTThadidi / etassa'dho mUlaM // [bhA.3661] mUlaM chedo chagguru, chalahu cattAri guruglhugaay| gurugalahuo yamAso, saggAmukkosagAtINaM // cU- mUlAdi jAva mAsalahuM tAva Thavijjati / imA cAraNA - saggAme ukkosaM aMto diTuM jo avaharati taM jo pabbAveti tassa mUlaM / adiDhe chedo / bAhiM diDhe chedo, adiDhe chagguru / majjhime chedAto challahue ThAyati / jahanne chaggurugAtocaugurugeThAyati / evaM paraggAme aTokkati cAraNAe chedADhattaM caulahue ThAyati / sadese chagguruADhattaM mAsagurue ThAyati / evaM paraggAme aSTokkaMti cAraNAe chedADhattaM caulahue ThAyati / sadese chagguruADhattaM mAsagurue ThAyati / paradese challahu ADhattaM mAsalahue ThAyati / annadhA vi cArijate etadeva bhavati / jamhA ete dosA tamhA na pavvAveyabbo teno| kAraNato pavvAve[bhA.3662] mukko va moio vA, ahavA vIsajjito narideNaM / addhANaparaviese, dikkhA se uttimtttthte|| cU-baMdhanAgArasodhaNe mukko, sayaNeNamanneNa vA daMDeNa moio, rannA vA visajjito - jahA pabhavo / ahavA- meyajaRSighAtavat addhANe paradese vA uttimaDhevA paDivajaMto dikkhijNti|| tene tti gataM / idAni "rAyAvakAre"tti / imo rAyAvakArI[bhA.3663] ranno orohAtisu, saMbaMdhe taha ya dvvjaaymmi| abmuhito vinAsAya hotiraayaavkaariitu|| cU-aMteure avaraddho, sayaNo vA, ki ci davvajAtaM vA avahitaM ranno, rayaNadavvassa va vinAsAya abbhuhito rAyAvakArI / / [bhA.3664] saccitte accitte, va mIsae kuuddlehvhkrnne| samanANa va samaNINa va, na kappatI tArise dikkhA // cU-je ranno saJcittaM davvaM puttAdi, acittaM hArAdi, mIsaM vA, dUvattaNeNa vA viroho kato,
Page #751
--------------------------------------------------------------------------
________________ 264 nizItha-chedasUtram -2-11/738 kUDaleheNa vA rAyaviruddhaM kayaM daMDiyavirohe vA puttAdi se vahito, erisona kapati pavvAveuM / / [bhA.3665] AsA hatthI kharigAti vAhitA katakataMca knnyaadii| docaviruddhaM ca kayaM, leho vahitoya se koii| [bhA.3666] taMtuanuTThiyadaMDaM, jo pavvAveti hoti mUlaM se| egamaNegapadose, patthArapaosaovA vi // [bhA.3667] bahabaMdhaNa uddavaNaM, ca khisaNaM AsiyAvaNaM ceva / nivisayaMca nariMdo, kareja saMghaM ca so ruTe / / [bhA.3668] ayaso ya akittI yA, taM mUlAgaM bhave pavayaNassa / tesi pi hoievaM, sabve eyArisA mnnnne|| cU-evamAdidosA / jo pavvAveti mUlaM // kAraNe vA pavvAvejA[bhA.3669] mukko va moito vA, ahavA vIsajjito narideNaM / addhANaparavidese, dikkhA se uttimaDhe vA / / dhU-idAni "ummatto"[bhA.3670] ummAdo khalu duvidho, jakkhAeso ya mohanino ya / aganI AlIvaNatA, AtavayavirAhaNuDDAho / / cU-jakheNa AviTe, mohaNijjakammodaeNa vA se ummaadojaato| ete do vina pvaaveyvyaa| imedosA- aganIepayAvaNAdi kareja, palIvaNaMkareja, appAnaMvayANivirAheja, khariyAdiggahaNeNa vA uDDAha karejja / [bhA.3671] chakkAe na saddahati, sajjhAya-jjhANa-joga-karaNaM vaa| uvadilR pina geNhati, umpatte na kappatI dikkhA // ghU-kAe na saddahati, sajjhAyajjhANaM na kareti, appasatye maNAdijoge kareti, paDilehaNa saMjamAdikaraNajoge na kareti / annaM pi vividhaM cakkavAlasAmAyArIe uvadiTuM na kareti / evamAdidosehiM ummatte na kappati dikkhA / idAni "aiMsaNo". [bhA.3672] duviho adaMsaNo khalu, jAtIuvaghAyao ya naayvvo| uvaghAto puNa tividho, vAhI uppADa aMjaNatA // -jAtiojammAMdho, timirAdivAhiNAaMdho, avarAhiyassavAuppADiyANi, tattasalAgAe vAaMjiyANi, anne eeNeva pasaMgeNa "dhINaddhI" bhannati / jAti-vAhi-aMjitaM'dho yatisu vi cugurugaa| udvitanayaNe chagguru, carimaM thiinnddhiie|| [bhA.3673] uvahata uThThiya nayaNe, adasaNe ahava thiinngiddhiie| cauguruyaM chagguruyaM, taie pAraMcito hoti // [bhA.3674] chakkAyavirAdhanatA, AvaDaNakhANukaMTamAdIsu / thaMDille apaDilehA, aMdhassa na kappatI dikkhA // cU-appecchaMto chakkAe virAheti, visame khANukaMTesuAvaDai, appecchaMto thaMDilasAmAyAri na kareti, aMdhatvAdeva / / imA thINaddhidoso
Page #752
--------------------------------------------------------------------------
________________ 265 uddezakaH 11, mUlaM-738, [bhA. 3675] [bhA.3675] Avahati mahAdosaM, dNsnnkmmodennttiou| - egamaNegapadose, patthArapaosao vA vi / / cU- mahaMta dosaM Avahati - pAvati / makhA bhannati ? daMsaNakammodaema ko doso saMpAvai thINaddhI ? bhaNNati - ime ya dosA, so thiNaddhIe duDhe gihisAhUNaM egamaNegANa vA vadha-baMdhaNamAraNaM kareja, jaMca'naM kiM ci kAhi tti AlIvaNAdiyaM / savvaM pavvAveto pAvati pacchittaM / / "aMdhi"tti gataM / idAni "dAse" / tassime bhedA[bhA.3676] gabbe kIte aNae, dubhikkhe sAvarAharuddha vaa| samanANa va samaNINa va, na kappatI tArise dikkhA // dhU-"gabme "tti-ugAlidAso, kiNittA dAsokato, riNaMadeMtodAsattaNeNa paviTe, dubbhikkhe chAto dAsattaNeNa paviTe, kimiti kAraNe avarAdhI daMDaM adito rannA dAso kato, baMdiggahe niruddho, daviNaM adeMto dAso kato, ete dikkhetuM na kppNti||ime dosA[mA.3677] uvasaMto rAyamaco, samanANaM vaMdanaM tu kunnmaanno| daNa duvakkharagaM, savve eyArisA manne / / cU-ego rAyapratimo, rAyA vA, uvasaMto ahiNavasaho, tassa saMtito dAso egeNAyarieNa anAo pavvAvito / te ya viharaMtA taM nagaramAgatA jattha so raayaa| vaMdanaM kareMtena so.dive daaso| vippariNate nissAraM pavayaNaM ti| ciMteti ya sabve erisA ete ||ahvaa imaM karejja [bhA.3678] vahabaMdhana uddavaNaM, ca khiMsaNaM AsiyAvaNaMceva / - nivisayaM ca nariMdo, kareja saMghaM pi parikuvito / / ghU-taM annaM vA unnikkhAvittA dAsattaNaM karejja / sesaM kNtthN| [bhA.3679] ayaso ya akittIya, taM mUlAgaMtahiM pvynnss| tesiM pi hoi saMkA, savve eyArisA manne / / [bhA.3680] mukko vA motio vA, ahavA vIsajjio narideNa / addhANaparavidese, dikkhA se uttimadve vA // dhU-idAni "duTTe" [bhA.3681] viho ya hoi duTTe, kasAyaduDhe ya visayaduDhe ya / duviho kasAyaduDhe, spkkhprpkkhcubhNgo|| dhU- kohaM kareMtA kasAyaduDhe, visayAsevI visayaduTTe / kasAyaduDhe puNo duviho - sapakkhe parapakkhe ya / ettha caubhaMgo kAyavyo / imo paDhamabhaMgo[bhA.3682] sAsavanAle muhanaMtae ya ulugacchi sihiriNi sapakkhe / parapakkhammi ya ranno uddavao hoi nAyavyo / / cU-puvvaddheNa cauro udAharaNA paDhamabhaMgo, pacchaddheNa bitiybhNgo|| "sAsavaNAle" imaM udAharaNaM[bhA.3683] sAsavanAle chaMdaNaM, guru savvaM bhuMje etare kovo| __khAmaNa ya anuvasaMte, gaNi duveMta'nnahi parinno //
Page #753
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram -2-11 / 738 - egeNa sAhuNA sAsavaNAlussellayaM susaMbhRtaM laddhaM, tattha se atIva gehI, tena ya taM guruNo uvanIyaM taM ca guruNA savvaM bhuttaM, iyarassa kovo jAto jhaTiyaM ca / guruNA so khAmito, tadAvi novasaMto / bhaNatiya bhaMjAmi te daMtA / guruNA viciMtiyaM mA esa me asamAvimaraNeNa mArissai tti, gaNe annaM AyariyaM ThavettA annaM gaNaM gaMtuM anAsagaM paDivaNNaM / / - 266 pucchati ya te sAhU " kattha me guravo ?" [ bhA. 3684 ] pucchaMtamanakkhAe, sovva'NNao gaMtu kattha se sarIraM / guruNA puvvaM kahite, dAyite paDicaraNadaMtavaho / cU- pucchati kahiM gato gurU ? na kaheMti sAhavo / so annao soccA gato jattha guravo / tahiM kahiyaM - ajja ceva kAlagato pariTThavito / tAhe te pucchati - kattha se sarIrayaM ? guruNA puvvakahito ciMdhehi uvalakkhito - so eso pAvo tti / tena kiM karesi ? pecchAmi se sarIraM ti / tAhe daMsito, saha te sAhuNA guvilaTThaNaThitAna paDicarito "kimesa kAhiti "tti pecchaMti / ucaTThito tu golovalaM kaDDiUNa daMte va dhaMto bhaNAti - "sAsavaNAlaM khAsi" tti, evaM kareMto diTThe / idAniM "muhanaMtage" tti [ bhA. 3685 ] muhanaMtagassa gahaNe, emeva ya gaMtu nisi galaggahaNaM / sammUDheNitareNa vi, galate gahito mayA do vi / / * cU- egeNa sAhuNA atIva laThThe muhanaMtagaM AniyaM, taM guruNA gahiyaM / ettha vi savvaM puvvavakkhANagasarisaM / navaraM taM muhanaMtagaM ca paJcappiNaMtassa na gahiyaM / jIvaMte ya gato rAyo sAdhuvirahaM labhittA "muhanaMtagaM geNhasi "tti bhaNato gADhaM gale giNhati, saMmUDheNa guruNA vi so gahito, do vimatA // idAniM "ulugacchi"tti i [bhA. 3686] atyaMgae vi sivvasi, ulugacchI acchi ukkhiNAmi tuhaM / paDhamagamo navari ihaM, uluyacchIu tti Dhokketi // cU- ego sAhU atthaMgate sUrie sivvaMto guruNA bhaNito "pecchasi tti ulugacchI ?' so ruTThe bhaNAti "evaM bhaNatassa te do vi acchINi uddharAmi" / etya vi savvaM paDhamasarisaM / navaraMrathoharaNAto ayomayaM kIliyaM kaDDiUNa do vi acchINi uddharitu Dhokketi // idAnaM "sihiriNi" tti [bhA. 3687] sihiriNi laMbhA''loyaNa, chiMdite savvAtiyaMte uggiraNA / bhattapariNNA annaM, na gacchatI so ihaM navaraM // - egeNa sAhuNA ukkosA bhajjitA laddhA, guruNo AloiyA, nimaMteti, guruNA savvA AditA / so sAdhU patthara ukkhivittA Agato, annehi vi vArito, tahAvi anuvasamaMte guruNA ceva bhattaM paJcakhAyaM, no annaM gnngto| ete cauro vi liMgapAraMcI / / gatopaDhamabhaMgo / idAniM bitiyabhaMgo - sapakkhe parapakkhe duTThI, jahA udAyi mArago / eso vi kula-gaNasaMgharakkhaTTa ligaM hAtuM gicchubhati / ete pavvAvitA naayaa| pavvajakaraNaM paDuca anarihA / [ bhA. 3688 ] parapakkhe u sapakkho, udAyinimArato jaha ya duTThe / sopavaNa- rakkhaTTa, nicchubhati liMga hAtUNaM //
Page #754
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 738, [mA. 3688 ] cU- idAniM tatiyabhaMgo [bhA. 3689] parapakkho sapakkhe, bhaito jai hoi jauNarAyA u / taM puNa atisayanANI, dikkhaMtadhikAraNaM nAuM // - parapakkho sapakkhe duTThe jahA madhurAe jauNarAyA / akkhANagaM jahA jogasaMgahesu / evaM atisayanANI jati uvasaMto to dikkhaMti / anuvasaMto eseva bhayaNA / anatisatI na dikkhati, dikkhati vA avagAriNaM nAtuM / cautthabhaMgo [bhA. 3690 ] parapakkho parapakkhe, daMDikamAdI paTThe paradese / uvasaMte vA tattha u, damagAdi paduTTe bhatito u // cU- daMDiyAdI je paropparaM pauTTha te tattheva na dikkheyavvA, mA egataro egassa ghAtaM kAhiti / te pauTTa jattha paropparaM na passaMti tena paradese dikkhA dosu vi paroppare uvasaMtesu / Isaro vA uvasaMte damagamaNuvasaMtaM tattheva dikkhetti, bhayaNAvA, atiruddo orasavIriyaM damagaM pi tattheva na dikkheti / esa bhayaNA // idAniM visayadudve bhaNNati - [bhA. 3691] tiviho u visayaduDe, saliMgi gihiliMgi annaliMgI ya / etto ekkeko vi ya, negaviho hoti nAyavvo / dhU- saliMgaTThito visayaduTTe, evaM gihiliMga annaliMgaTThito visayaduTThe / ekkekke anegabhedA imesaliMgI saliMge, saliMgI gihiliMge, saliMgI annaliMge / eva gililiMge annaliMge ya tinni tinni bhedA kAyavvA // aha sapakkhaparapakkhehiM caubhaMgo kAyavvo / paDhamabhaMgo ibho 267 [bhA. 3692] saparipakkho visayaduTTe, sapakkhe pAraMcio u kAyavvo / AuTTassa u evaM hareja liMgaM aThAyaMte // dhU- jo pauTTe so AuTTe pAraMcio kAyavyoM, aTThayaMte puNa liMgaM haraMti | bitiyabhaMgo vi evaM caiva vattavva // imo tatiyabhaMgo vi [bhA. 3693] parapakkhaM tu sapakkhe, visayapaduTTaM na taM tu dikkhati / sejjhiyamAdipaduI, na ya parapakkhaM tu tattheva // cU-parapakkhaM sapakne duTTaM na pavvAveti, mA teneva pasaMgeNa puNo puNo paDisevissati, uvasaMtaM yA paradese / pacchaddheNa carimabhaMgo bhaNNati parapakkhaM parapakkhe / sejjhiyAdisu pauTTaM tattheva na dikkhati, annattha dikkhati / pAgatitthIsu avirataM pavbAveti cauguruM, koDuMbe mUlaM, daMDie pAraMcI, tamhA virato pavvAveyavvo / idAniM "mUDho" [bhA. 3694] davvadisakhettakAle, gaNaNA sArakkhi abhibhave vede / vuggAhaNamaNnANe, kasAyamatte va mUDhapadaM // cU- imo davvamUDho [bhA. 3695 ] dhUmAdI bAhirito, aMto dhatturagAdiNA davve / jo davvaM va na yANati, ghaDiyAvoddovadihaM pi // ghU bAhirito ghUmeNAkulito mujjhati, aMto dhattUrageNa madaNakoddavodaNeNa vA bhutteNa mujjhati / jo vA pubvadiTTaM davvaM kAlaMtareNa diTThammina yANati so davvamUDho ghaDigAvodravat / ajjhAvagabhaJjA
Page #755
--------------------------------------------------------------------------
________________ 268 nizItha-chedasUtram -2-11/738 kavaDaviNItA dussIlA vA aNAhagamaDagaM gihe choDhUNa dahitaM dhutteNa saha plaayaa| so bhattA tIse guNA saMbharaMto aTThI ghaDiyAte choDhuMghettuMgaMgaM payAto, tIe aMtarA diDhe |anukNpaae kahitaM- "ahaM saa|" "savvaM sArikkhA tIe, puNa imANi se aTThINi, na patijati" |taae savvaM kahiyaM teti "jahA puva-bhuttaM jaMpiyaMca" / tAhe baNAti - "savvaM satraM, imANi se aTThINi, na ptijnti"| esa dvvmuuddho|| [bhA.3696] disimUDho puvAvara, bhaNNati khatte u khettvnycaasN| diyarAtivivaccAso, kAle piNddaardiluto|| cU-disimUDho vivarItadisA geNhati, jahA puvvaM avrNbhnnnnti| khettamUDhojaM khettaM nayANati jammi vA khete mujjhati rAto vA parasaMthAraM appaNo maNNati / kAlamUDho divasaMvA rattiM mnnnnti| ettha piMDAradidruto - ego piMDAro ubbhAmigAsatto abbhavaddale mAhisaM dadhiM duddhaM nisaTuM pAtuM suttuTTito niddAkamaDhitojohaMmannamANo divA cevaM mahisItogharaM saMcAritechoDhuMvatijjhADaMtareNa oNato ubbhAmiyagharaM pttttito| "kimeyaM" ti jaNeNa kalakalo kato, vilakkho jAto / esa kaalmuuddho|| [bhA.3697] UNAhiyamannato, uTTAnaDho ya gaNaNato mUDho / sArikkhe thAmupuriso, mhtrsNgaamdittuNto|| cU-jo gaNetoUNaM ahiyaM vA bhaNNatiso gaNaNamUDho, jahA-egouTTapAlo, uTTe te egavIsaM rakhati, egatthArUDhotaMna gaNeti, sese vIsaMgaNeti, puNo vigaNite vIsA, na'sthi me ego uTTo tti anne pucchati, tehiM bhaNito jatthArUDho esa te igavIsaimo / sArikkhAmUDho jahA - khANuM purisaMmaNNati / ettha mahataraseNAvati saMgAmadiTuMto-egammi gAmecorApaDiyA, mahattaro kuDeNa lggo| corakuTTiyANa yajuddhaM / mahattaro seNAhiveNa saha laggo, tena seNAhivo mArito, so vi paDito / seNAhivo sArikkheNa mato, kuTTieNa gAmaM netuM daddo, corehiM vi sArikkheNa mahataro nIto / tattha so bhaNati - "nAhaM seNAhiyo", corA bhaNaMti - "esa raNapisAo"tti palavati, annadA so nAsiuM sggaamNgto|te bhaNaMti-ko si tuma peto pisAto? tena paDirUveNa aagto| sAbhiNnANe kahite pacchA saMgahito / ubhayo vi sayaNA sArikkhamUDhA // [bhA.3698] abhibhUto sammujjhati, stthggiivaadisaavtaadiihiN| accudayaanaMgaratI, vedammi u raaydilNto|| cU-khaggAdiNA sattheNa, AlIvaNAdisuaggiNA, vAdakAle vAdiNA, araNNe sAvayatenagesu, abhibhUo bhayA sammujjhati vedamUDho atIvaudayo, abbhudaeNa aNaMge ratI kareti, jahA puriso karaggIvajugachiDDAdisu, itthI vi karaMguliphalAdisu / ahavA - sarisavede - puriso purisaM AsaposAdisu paDisevati, asarisavede puriso - itthiM AsakharAdisu paDisevati / / bhaddabAhukayA gAhA davvadevuggAhaNamUDhe bhaNNati - [bhA.3699] vaNiyaM mahilAmUDhaM, mAImUDhaM ca jANa rAyANaM / dIve yapaMcasele, aMdhalagasudaNNakAre y|| ghU-"vaNiyaM mahilAmUDhaM" ti, ettha sAvagabhajA vattavvA / esa davvamUDho / veyamUDho rAyaputto
Page #756
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3699] 269 udAharaNaM- AnaMdapuraNaM nagara, jitArI rAyA, vAsatthA bhAriyA, tassa putto anaMgo nAma / bAlatte acchirogeNa gahito niccaM ruyateacchati |annyaa jananIte sayaNIe nigiNaTThiyAe ahAbhAveNa jAnuUruaMtare choDhuMuvaggUhito, do vitesiM gujjhA paropparaM samupphiDitA taheva tuNhikko tthito| laddhovAya svaMtaM puNotaheva kareti, ThAyatirUyaMto, pavaDDamANo tattheva giddho|maauNpiyanuppiyN, pitA se mato, so rao Thito, tahAvitaM mAyaraM paribhujati, sacivAdIhiM vucamANo viNo Thito / esa vedamUDho / dIve, paMcasele, aMthalaga, suvannagAre ya ete cauro vi vuggAhaNe mUDhA / / "dIvo"tti[bhA.3700] puvvaM vuggAhitA ketI, narA paMDitamAnino / necchaMti kAraNaM souM, dIvajAe jahA nre|| dhU- imaM tu udAharaNaM - ego vaNigo, tassa mahilA atIva iTTa, so vANijjeNa gaMtukAmotaM Apucchati / tIe bhaNiyaM-ahaM pi gacchAmi, tena sA nItA, sA gubviNI, samuddamajhe vinaTuM jAnavattaM, sA phalagaM vilaggA / aMtarA dIve ulitA, tattheva pasUtA dAragaM |sdaargo saMvuDDo, sA tattheva saMpalaggA / bahunA kAlena'vatarite tattha jAnavatte duruhitA sanagaramAgatA / so tIe vuggAhito "natelogavutteNaahajananitti kaauNpriciyvvaa|" salogeNa bhaNNaMti-"agambhagamaNaM mA karehi, paricayAhi", tahAvino paricayati, "paMcasele"tti jahA- anaMgaseno paMcaselaMgato hAsappahAsa'ccharAdivaggAhito bAlamaraNeNa marAhitti, paDiyAgato mittasayaNehiM bhaNNamANo vi iMgiNIpaDivaNNo savittharaM savvaM kaheyavvamiti / ___ "aMdhalaga"tti - aMdhapuraM nagaraM, tattha anaMdho nAma rAyA / so ya aMdhabhatto, tena aMdhA khAnapAnAdiehiM pariggahiyA / savvesu ya tesiM dANaM deti / diTTha ya te dhutteNa / "musAmi" tti citteuMsatemicchovayAreNaatIva uvcrti| maNati ya "aha aMdhalagadAso, jattha'mhe nivasAmo tatya rAyA atIva aMdhabhatto / tattha je aMdhA te divalogaM vilaMbeti / tubbhettha dukhiyA, jadi bhe asthi icchA to bhetastha nemi / tehicchitN|" tena rAto nINittA nAtidUre bhaNati-iha tyi coraa| jati bhe kiM ci aMtaddhaNaM asthi to appaha / tehiM vIsaMbheNa appiyaM, bhaNiyA ya patthare geNhaha, jo bhe alliya titaM pahaNejjAha, jati bhe ko ti bhaNijjA "musiyA kena vi aMdhA DoMgaraM bhaamitaa"| jANaha te core / pahaNejjAha, so vi mahaMtaM sIla chinnaTakaM DogaraM samaM bhamittA purillaM maggillassa laaittaasnniiyNplaato|tey diTThagovAlamAdIhiM, bhaNaMti ya- 'muddhA varAgA DoMgaraMbhAmitA", ete corA, patthare khivaMti, na deMti ya DhoyaM / "suvaNNagAre" tti - ego pasupAlaboddo / tena uvaJjiyaM suvaNNaM / taM tena appiyaM suvaNNagArassa, ghaDehi me ettha moraMgAI / tena ghaDitA, tassa daMsitA / kalAdeNaya so bhaNito- "tujjhatemA hIrijihi tti, jahi te royati chAemi" | tena paDivaNNaM / kalAeNa haDaM suvaNNaM, taMvitA tassa ghaDeuM appiyA, bhaNio ya jano te bhaNihi tti "kalAeNa muDhevarA, nate pattijjiyavaM" / imaMca bhaNijjAsi- "jo et paramattho tamahaM jaanne"|klaaynaamo ya sayameva bhaNNati / ete vuggAhaNamUDhA / annANamUDho - jA sakkAdimatA annANA nANabuddhIte geNhati, jojAtaNaM hetusatehi daMsiyaMpighaDamANamattha giNhati |ksaaymuuddho-ksaayodyaa hatAhitaM, ihaparalogesu kajjamakajaM vA na yANati / madamUDho duviho - davve bhAve ya / davve majjAdiehiM mUDho
Page #757
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 2- 11 / 738 kajjAkajjaM vaccAvaccaM gammAgammaM na yANati / bhAve aTThavihamayamUDho paralogahiyaM na passati // [bhA. 3701] annA kutitthimate, kohe mAnAtimatteNa vi ceto / viyaDeNa va jo matto, na veyatI esa bArasamo // 270 dhU- mUDhapade pavvajjArihA bhannaMti[bhA. 3702] mottUNa vedamUDhaM, AdillANaM tu natthi paDiseho / buggAhaNamaNnANe, kasAyamUDhA tu paDikuTTha / / cU- vedamUDho anariho / vedapadassa je AdillA padA te savve arihA pavvajjAe buggAhaNaannANakasAyamUDhA tabbhAvaNapaDikuTTha / matto vi madatyo paDikuTTe / vedavuggAhaNa- annANa-kasAyamattagamUDhaMca pavvAveMtassa caugurugaM ANAdiyA ya dosA ayasa akittIya, bitiyapadaM asivAdI / / "mUDhe "tti gayaM / idAniM "anatte" [mA. 3703] cU- ime dosA [bhA. 3704] saccittaM accittaM, va mIsagaM jo anaM tu dhAreti / samanANa va samaNINa va, na kappatI tArise dikkhaA / / ayaso ya akittI yA, tammUlAgaM tahiM pavayaNassa / ana poccaDa jhaMjhaDiyA, savve eyArisA maNNe / / dhU- anaMriNaM, poccaDaM mailaM, davvamailaM cakkiyAdiparihaNaM, bhAve annANapoJcaDo / "jhaMjhaDie "tti jhaMjhaDiyA riNe adijaMte vaNiehiM aNegappagArehiM duvvayaNehiM jhaDiyA jhaMjhaDiyA, latAkasAdiehiM vA jhaDitA / savve eyArisA ete gaNehaNakaDhaNAdiyA dosA / / imaM bitiyapadaM [mA. 3705] dAnena tosito vA ahavA vIsajjito pahUNaM tu / addhANaparavidese, dikkhA se uttamaTThe vA / / dhU- addhapadatte dANeNa tosieNa dhaNieNa visajjito, "pabhu "tti dhaNito, savvammi adinne tena visajjito pabvAviJjata / / sesaM kaMThaM / adAne tti gataM / idAniM juMgitojAtI kamme sippe, sArIre juMgigaM viyANAhi / [bhA. 3706 ] samanANa va samaNINa va, na kappatI tArise dikkhA || dhU- jAtijuMgito niyamA kuleNa juMgito tti tamhA do vi ekaM padaM / / so juMgito cauvviho imo [bhA. 3707] cauro ya juMgiyA khalu, jAtI kamme ya sippa sArIre / nekkArapANaDoMbA, varuDA vi ya juMgitA jAtI // cU-jAtijuMgito pacchaddheNa bhaNNati / jugucchito koligajAtibhedo nekkAro / anne bhaNaMti - lohakArA hariesA meyA pANA AgAsavAsiNo DoMbA suppAdiyA ruDaM karettA varuDAtaMtivarattA uvalittA / ete sabve jAtijuMgitA / kammajuMgitA [bhA. 3708] posaga saMpara-naDa-laMkha - vAha sogariMga-macchiyA kamme / padakArA ya parIsaha, rayagA kosejjagA sippe / /
Page #758
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 738 [bhA. 3708] 271 cU- itthI - mayUra-kukkuDosagA, saMparA NhAvigA, sodhagA, naDA nADagANi pADeMtA, laMkhA vaMsavarattArohagA, vAho ega-duga-tigAdiNo dhanuvaggahatthA, migaluddhagA mie vAgurAhiM vahettA, vAguriyA, suNakAragA, sogariyA khaTTikA, macchaggAhagA macchikkarA, ete kammajuMgitA / padakArA cammakArA, parISahA pahAvitA, vatthasohagA rathagA, veDayakAriNo kosejjA / ete sippajuMgitA || sarIrajuMgitA ime [bhA. 3709] hatthe pAe kaNNe, nAsA uTThe vivajjiyA ceva / vAmaNaga- vaDabha-khujjA, paMgula-kaMTA ya kANA ya / cU- sarvagAtrahInaM vAmanaM, pRSTato'grato vA vinirgatasarIraM vaDabhaM, sarvagAtramegapArzvahInaM kubjaM gaMtumasamarthaH, pAdajaMdhAhInaH paMgu hInahastaH kuMTaH, ekAkSaH kANaH // [ bhA. 3710] pacchA vi hoMti vigalA, AyariyattaM na kappatI tesiM / sIso ThAveyavvo, kANagamahiso ya niNNammi || cU-jadi pacchA sAmaNNabhAvaTThito sarIrajuMgito havejjA so aparivajjo, jati so AyariyaguNehiM uvaveo tahAvi Ayario na kAyavvo / / aha pacchA Ayarito vigalo havejja tena sIso ThAveyavvo / appaNA appagAsabhAvo ciTThati / jo cAyario sa kANagamahiso / jahA so ghaNe gaDDAe vA appagAse ciTThati, tahA gurU vi | ANAdI ayasa akittimAdI ya dosA bhavaMti tamhA no dikkhiyavvo / / -bitiyapade dikkhejjA [bhA. 3711] jAhe ya mAhaNehiM, paribhuttA kammasippapaDiviratA / addhANaparavidese, dikkhA se uttimaTTe vA // cU- jAhe jAtijugito mahAyaNamAhaNehiM paribhutto tAhe dikkhijati, kamma- sippajuMgitA kammasippaviratA mAhaNAdibhuttA tayA dikkhiti / sarIrajuMgito adikkhiyavvo / uttimaTTe vA // "juMgie" gataM / idAniM " ubbaddho" [bhA. 3712] kamme sippe vijjA, maMte joge ya hoti uvacarao / ubbaddhao u eso, na kappae tArise dikkhA / / uvacaragabhAveNa baddho upacArakaH, pratijAgaraka ityarthaH / kamme sippe vijjA, maMte ya parUvaNA cauNhaM pi / govAlauDDumAdI, kammammi u hoMti ubbaddhA // cU- kammasippAnaM donhaM vijJAmaMtANa ya doNhaM bheyaparUvaNA kajjati / tenaM caugahaNaM / anuvaesapuvvagaM gopAlAtikammaM, AyaritoyaesapuvvagaM rahagAratunnagArAdI sippaM / lehAdiyA sauNarUyapajjavasANA bAvattari kalAo vijjA, devayasamayanibaddho maMto / ahavA - itthipurisAbhihANA vijjAmaMtA / ahavA sasAhaNA vijjA, paDhaNasiddho maMto / dugamAdi davvaniyarA viddesaNavasIkaraNa-ucchAdaNa-rogAvaNayakarA va jogA / itya gopAlAdIkamme chinnagA kAlato, mulle gahite aggahite vA, kAle asaMputre na kappati dikkhiuM, putre kappati, acchinnakAlato kae kamme gahite vA aggahite vA mulle kappati // [bhA. 3714] sippAI sikkhato, sikkhAveMtassa deti jo sikkhe| gahiyammivi sikkhammI, jacirakAlaM tu obaddho // cU- esa paMcavidho [bhA. 3713]
Page #759
--------------------------------------------------------------------------
________________ 272 nizItha-chedasUtram -2-11/738 ghU-AdiggahaNAto vijAmaMtajogA sikkhaMto sikkhaveMtassa kevagAdi davvaM deti, so ya jati tena evaM ubbaddho jAva sikkhA tA tuma mamAyatto / tammi asikkhite kappati, sikkhie kappati / adha eva ubbaddho sikkhie vi uvari ettiyaM kAlaM mamAyatteNa bhaviyavvaM, tammi kAle apunne na kappati pune kppti|| [bhA.3715] emeva ya vijAe, maMte joge ya jAva obddho| tAvati kAle na kappati, sesayakAlaM anunnaato|| ghU-aMtarA pavvAvetassa ime dosA[bhA.3716] baMdha-vaho roho vA, haveja paritAva-saMkileso vaa| obaddhagammi dosA, avaNNasutte ya parihANI / / ghU-bitiyapadaM[bhA.3717] mukko va moito vA, ahavA vIsajjito narideNaM / __addhANaparavidesa, dikkhA se uttimaDhe vaa|| dhU-mato ubbddho| ubbaddha-bhayagANaM imo viseso - "kuNatu va saMpadaM ubaddho, bhayao puNa bhattIe gheppNte| ubbaddhaga-bhayagANaM, esa viseso muNeyavyo / / idAni "bhayago". [bhA.3718] divasabhayae ya jattA, kavvAle ceva hoti uccttaa| bhayato caubbiho khalu, na kappatI tArise dikkhaa|| ghU- bhayago caubliho - divasabhayago jattAbhayago kavvAlabhayago uccattayabhayago ya / esa tAva saMkhevato cauniho vi na kApati dikkheuM // tesiM cauNha vi sarUvamiNaM[bhA.3719] divasabhayao u dhippati, chinnena dhanena divasadevasiyaM / jattA u hoti gamaNaM, ubhayaM vA ettiyadhaNeNaM / ghU- kAle chinno savvadinaM dhanaM pacchiNNaM rUvagehiM tume mama kammaM kAyadhvaM / evaM dine dine bhayago gheppati / so dine apuNNe no kappati pavvAvetuM / imo jattAbhayago - dasajoyaNANi mama sahAeNa egAgiNA vA gaMtavvaM ettieNa dhanena, tito paraM te icchA / anne umayaM bhaNaMti- "gaMtavvaM kammaMca se kAyavvaM" ti / / imo kavvAlabhayago[mA.3720] kavvAla uDDamAdI, hatthamitaM kammamettiyadhanena / eccirakAlocatte, kAyavvaM kamma jaM beti|| cU- kavvAlo, khitikhANato uDDamAdI, tassa kampamappiNijjati, do tinni vA hatthA chinnaM achinaM vA ettiyaM te dhaNaM dAhAmi tti / imo uccattabhayago-tumemama eccirakAlaM kammaM kAyavjaM jaM ahaM bhaNAmi, ettiyaM te dhaNaM dAhAmi tti||imaa jattAbhayage pavvAvaNavihI[bhA.3721] katajattagahiyamolaM, gahite akayammi natthi pavvajjA / pavvAveMte gurugA, gahite uDDAhamAdINi // cU-kayAe jattAe gahie molle agahie vA kappaipavvAveuM, gahie mulle akayAejattAe no kappati / sesaM kaMThaM / kavvAlo vi evaM ceva / uccattabhayago vi kAle apunne na dikkhijati / / idAnaM kammobaddhabhayagANa yaje kappaMtina kappaMti vA tebhaMgavigappeNa visesitA bhaNaMti
Page #760
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 738, [bhA. 3722] [bhA. 3722] chinnamachinane va dhane, vAvAre kAla issare ceva . suttatthajANaeNaM, appabahuyaM tu NAyavvaM // dhU- puvvaddhassa imA vibhAsA [bhA. 3723] vAvAre kAla dhane, chinnamachinne va aTTa bhaMgA tu / sAvita gahite akae, mottuM sesesu dikkhaMti / / cU-chinno vAvAro, chinno kAlo, chinnaM dhaNaM, chinnaM nAma amugaM kammaM kAyavvaM, ettigaM kAlaM ettieNa dhanenaM ti / esa paDhamabhaMgo | bitiyabhaMge - dhaNaM achinnaM evaM aTThabhaMgA kAyavvA / etesiM aTTahaM bhaMgANaM vAvAre chinne achinne vA kAle vichinnAcchinne sakkhINa purato sAvite dhaNe chinne gahite aka ya kamme na dikkhaMti, sesesu dikkheMti / te ya sesA vi cauttha chaTTabhaMgA / adhavA - "sesa"tti asu vi bhaMgesu sakkhipurato asavie dhaNe chinne achinne vA agahite kae akae vA kamme dikheMti / idAniM puNo eyaM ceva viseseti [bhA. 3724] gahite va agahite vA, chinnadhaNe sAvie na dikkhati / achinnadhaNe kaMmpati, gahite vA agahite vA vi // 273 cU-paDhama-tatiya-paMcama-sattame ya vAvArakAlesu chinnAchinnesu sakkhipurato sAvitesu gahite agahite vA chinne dhane na dikkhati / kiM kAraNamucyate-so bhaNeja - "mae sakkhipurato sAvitaM" ti, annaM ca "mae anno vina gahito tujjha abbhAe" tti / achinne puNa dhane kappati, kiM kAraNaM? jamhA mollassa parimANaM na kayaM akate ya parimANe vavahAro labbhati // "issare" tti asya vyAkhyA [ bhA. 3725] jattha puNa hoti chinnaM, thovo kAlo va hoti kammassa / tattha anissare dikkhA, Isaro baMdhaM pi kArejjA / / cU- dhaNaM ca chinnaM, bahuM ca kammaM kayaM, thovaM ca sesaM, kAlo vi thovo acchati, erise kamme kappati jati anIsaro to dikkhijjati / Isaro puNa thovaM kammasesaM balA baMdhituM pi kArAveja / / kiM kAraNaM - issare na kappati / aNIsare kappai ? tato bhannati[bhA. 3726] ghettuM samayasamattho, rAyakule attahANi kaDhate / phellassa tena kappati, roddorasavIrite vA vi / / cU- te pabvAvitaM sehaM so dariddI sayaM appaNo ghettumasamattho / adha so dariddo rAyakulaM gacchati dUtageNa kati, tattha dhanakkhato bhavati, dravyAbhAvAttaM na karoti phello dariddo, tassa tena kappati / issaro puNa kaDhaI abhinivesA ukkoDaM (caM) pi dAtuM / jo puNa dariddo raudraH urasseNa vA bale juttomA vadhabaMdhoddavaNaM karessati, tena phellassa vi na kappati // "bhayage" tti gataM / idAniM sehanippheDitA'[ bhA. 3727] tatiyavvavAiyAre, nipphaDaga teNiyaM viyANAhi / atisesiyammi bhayaNA, amUDhalakkhe ya purisammi / / dhU- sehanippheDiyaM jo kareti so tatiyaM vayaM adinnAdAnaveramaNaM aticarati / taM kerisaM ? 16 18
Page #761
--------------------------------------------------------------------------
________________ 274 kahaM vA nipphaDeMto tatiyavvataM aticarati ? [bhA. 3728] apaDuppaNNo bAlo, biaTThavarisUNI ahava aNiviTTe / ammApitu avidinno, na kappati tattha va'nnattha / / cU- apaDuppaNNo aTThavariso kiMvAdhiko vA biaTThavarisUrNa vA solasavarisUNaM avaMjaNajAtaM / ahavA - aniviTTaM avivAhitaM etappagAraM ammApitiavidinnaM / tattha vA game annattha netuM na kaSpati pavvAvetuM / aha nippheDe to taM nippheDagatenaM viyANAhi / / ime ettha tenagavigappA[mA. 3729] cU- imaM vakkhANaM [bhA. 3730] nizItha - chedasUtram -2-11 / 738 tene ya tenatene, paDicchagapaDicchage ya nAyavve / ete tu sehanippheDiyAe cattAri u vigappA // jo taM tu sayaM netI, so teno hoti logauttarite / bhikkhAtie gatammi u, haramANo tenateno u // cU- apaDuppannaM bAlaM harato teno / sa teno taM sehaM bAhiM gAmAdiyANa ThavettA appaNNA bhikkharasa paviTTe, etyaMtare jo taM sehaM anno upposettA harati so tenateno / / [bhA. 3731] taM puNa paDicchamANo, paDicchato tassa jo puNo mUlA / gehati egaMtarito, paDicchagapaDicchago so u // cU-tenassa tenatenassa vA jo paDicchati sa paDicchago, paDicchagassa jo puNo anno paDicchAti sa paDicchagapaDicchago bhaNNati / iha saMtarameva egaMtaraM bhaNNati / anne bhAMti - "geNhati egaMtariu " tti, tenassa paDicchamANo tenapaDicchao ekkekkeNa aMtaritA paDicchagA bhavaMtItyarthaH / / sehanippheDiyaM kareMtassa cauguruM / ANAdI dosA ime ya [ bhA. 3732] ammA piyaro kassa ti, vipulaM ghettUNa atthasAraM tu / rAyAdINaM kahae, kahiyammiya giNhaNAdIyA || dippariNameva saNNI, koI saMbaMdhiNo bhave tassa / [bhA. 3733] vippariNatA ya dhammaM, mueja kuJjA va gahaNAdI / / cU- sehamavahaDaM nAtuM satrI vipariNamejjA, sehassa vA saMbaMdhI te ya vipariNatA dhammaM mueja, rAyamAdiehiM vA gahaNAdi kAravejjA // [bhA. 3734] nippheDaNe sehassa tu, suyadhammo khalu virAhito hoti / suyadhammassa ya lovA, carittalovaM viyANAhi // [ bhA. 3735] Ayariya uvajjhAyA, kulagaNasaMdho taheva dhammo ya / savve vi paridhattA, sehaM nippheDayaMtenaM // cU- rAyAdi ruTThe sa tesiM kaDagamaddaM kareja / tamhA mAtApitreNa adattA sehanippheDiyA na kAyavvA || bitiyapadeNa ya karejjA / "atisesagammi bhayaNe" tti asya vyAkhyA [bhA. 3736 ] hohiti jugappahANo, dosA ya na keyi tattha hohiMti / tena'tisesI dikkhe, amohahatyo u tattheva . /
Page #762
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-738, [bhA. 3736] 275 cU-jo ohimAdiatisayanANI jANati esa nitthArago jugappahANo hohiti dosA yana keti bhavissaMti, tena atisayI dikkhaMti / aha jANAti hohiMti dosA to na pavAveti / esa bhayaNA / amUDhalakkho vA Ayario amohahatthoja so pavAveti so avassaM nittharati na ya keti dosA uppanaMtitaMca nAnyatra nyntiityrthH||sehniphedditaa aTTarasapurisesuttigataM / idAni napuMsayA dasa-te purisesu ceva vuttA napuMsagadAre / je jati purisesuM vuttA teceva ihaM pi / kiM kato bhedo bhannati-tahiM purisAkitI, iha gahaNaM sesayANa bhve|idaani "vIsaMitthIo, tassa bAlAdI aDara itthIto jahA purisA / idAni gubviNI bAlavacchA ya[bhA.3737] je kei analadosA, puvvaM bhaNitA mae samAseNaM / teceva aparisesA, gumviNi taha baalvcchaae|| cU-je ete heTThA analANaM bAlAdI dosA vaniyA te gubviNI bAlavacchAe bhANiyavvA / kahaM ? ucyate - guviNIe bAladoso bhavisso, bAlavacchAe puNa vaTTamANo ceva bAladoso, napuMsagA vite hojjA / / sesA vi bhaiyavvA ime mottuM. [bhA.3738] mottUNa navari vuhUM, sarIrajahuMca cormvgaariN| dAsamanattaMca tahA, obaddhAtIya je pNc| ghU-ubbaddhAi paMca ime - ubbaddhago bhayago sehanippheDiyA gubbiNI bAlavacchA ya / etesu savvesuna bhvNti|| [bhA.3739] avasesA puNa analA, maiyavvA taha ya guviNA ya bhve| kAyabhavatyo biMbaM, vikita veyaNammi va marejjA / / cU-avisesA siya asthi siya nasthi / ime gubbiNIte ceva dosA, strIkAye bhavati AsthA kAyabhavastho ukkoseNa dvAdazavarSANi garbhatvena tiSThatItyarthaH / hasta-pAda-karNa-nAsAkSivivarjitaM biMba mRgAvatI putravata, vaikRtaMsAdivat bhavet, pasavakAle vedanAe vA marejja // [bhA.3740] etesAmannataraM, analaM jo nAyagAi pvvaave| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-analla vyAveMtassa imaM pacchittaMma. (3741] tene kIve rAyA'vagAriduDhe yajuMgite dAse / sehe gumviNi mUlaM, sese caturo savitthArA / / cU- "sehe"tti sehanippheDiyA eesujahuddiDhesu mUlaM sesesu savvesu caugurugA savitthArA // ahavA - anaparivADIte imaM bhannai - ahavA[bhA.3742] kIve duDhe tene, gumviNi rAyAvagAri sehe ya / mUlaM cau pAraMcI, mUlaM vA hoti cugurugaa| dhU- kIve mUlaM duhRdiesu causu pAraMciyaM / ahavA - duhRdiesu ceva causu mUlaMtene va cugurugaa|| [mA.3743] suttanivAto etthaM, cauguruyaM jesu hoti ThANesu / uccAritasthasarisA, sesA tu vikovaNaTThae /
Page #763
--------------------------------------------------------------------------
________________ 276 nizItha-chedasUtram -2-11/738 [bhA.3744] bAle vuTTe kive, jaDDe matte yjuNgiysriire| gacche pavvaiyANaM, saMvAso egato bhito|| cU-bAlavuDvAkAraNepavvAviyA, kIvoabhibhUto, sarIrajaDDo, ummatto, sarIrajuMgito, adaMsaNo, ete savvo pavvAviyA saMtA erisA jAtA / etesiM saMvAso ekktocev,npuddho|jditeannvshiie Thavijjati to te visAdaM gacchaMti, tamhA gacchagatA ceva vidhIe pariyaTTijati / guviNI kahaMci anAtA pavvAvitA jahA - karakaMDumAtA paumavitA / paDinIeNa vA jahA peDhAleNa jeTTa / sA vihIe bhAvitasaDakulesu saMguSpati, saDDA nisesavaTTamANi ca vahaMti, aMtaraMtare sAhavo ya // [bhA.3745] jinavayaNapaDikkuTe, jo pavvAveti lobhadoseNaM / caritahI ya tavassI, loveti tameva tu carittaM / / cU- aDayAlIsaM paDikuTTha sillalobheNa appaNo carittavuddinimittaM paro pavvAvito appaNo vi carittaghAyaM kareMti / imaM bitiyapadaM[bhA.3746] pavvAvio siyatti ya, sesaM paNagaM anaayrnnjoggN| ahavA samAyaraMto purimapadanivArite dose| ghU-jati aNalo pavyAvito "sia"tti ajANayA jANayA vA kAraNeNa sesaM paNagaM naayraaviti|tNc imaM muMDAvaNa sikkhAvaNa uTThavaNa saMbhuMjaNa saMvAse tti / soeyassa paNagassa nAyaraNajogo / adha AyarAveti to pavvAvaNapade puvvavannie dose pAvati-jattha jattha cauguru tattha tattha suttaNivAto / sesA pacchittA sIsavikovaNa? kahiyA // mU. (739)je bhikkhU nAyagaM vA anAyagaMvA uvAsagaMvA anuvAsagaM vA analaM uvaTThavei uvaTTaveMtaM vA sAtijati / / [bhA.3747] nAyagamanAyaga vA, sAvagamassAvagaMtu je bhikkhU / analamuvaThThaveI, so pAvati aannmaadiinni|| cU- sUtrArtha pUrvavat / aNalaM uvvavetassa ANAdI dosA caugurugaM ca / ciTThau tAva uvaThThavaNAvihI / pavvAvaNAvihI tAva naaumicchaami|| [bhA.3748] pucchA suddhe aTTA, vA sAmAiyaM ca tikkhutto| sayameva u kAyavvaM, sikkhA ya tahiM pyttennN|| cU-jAva uvaTThati pavvajAe so pucchinnati- "kosi tuma, kiM pavvayasi, kiM ca te veraggaM? evaM pucchito jati analo na bhavati to suddho pavvajjAe kappaNijjo / tAhe se imA sAhucariyA khijjti|| [bhA.3749] goyaramacittabhoyaNasajjhAya'NhANabhUmisejjAdI / abbhuvagaya thirahattho, gurU jahanneNa tinnnnttttaa| cU-goyaretidine dinebhikkhaM hiMDiyavyaM / jatthajaMlabbhaitaMacittaM ghettavyaM,taMpiesaNAdisuddhaM, AniyaM pi bAlavuDDasehAdiehiM saha saMvibhAgeNa bhottavvaM / niccaM sajjhAyajjhANapareNa hoyavva / sadAaNhANagaM, udubaddhe sayA bhUmisayaNaM, vAsAsuphalagAdiesusotavyaM aTTharasasIlaMgasahassA ghareyavvA, loyAdiyAyakilesA anege kAyavvA / eyaM savvaM jatiabbhuvagacchatito pvvaaveybvo||
Page #764
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-739, [bhA. 3749] 277 esA pavvAnijaparikkhA pavvAvaNA bhaNNati / idAnaM "muMDAvaNA" - sohaNe divase cetiyANa purao pavvAvaNijjaM | appaNo vAmagapAse ThavittA ceie vaMdittA parihiyacolapaTThassa rayaharaNaM deti / tAhe "aTTa"tti asya vyAkhyA-jothirahatthoAyarito tinni aTTAto geNhati, samattho vA savvaM loyaM kareti, asati Ayariyassa thirahatthassa, anno pabbAveti / / thirahattho tassa loyakaraNaM sAmAiyaM ca imerise ThANe kajati[bhA.3750] davvAdI apasatthe, mottu pasatyesu phAsugAhAraM / laggAtiva tUrate, guruanukUle va'hAjAyaM / / cU-ahimAdi appasatthadavvA, UsaramAdi appasatthakhettaM, rittAtihimAdI appasatthakAlo, viTTimAdI appasattho bhAvo / ete appasatthe mottuM pasatthesu davvAdiesu pabvAvijjati / tassa guruNo ya anukUlesu tArAbalacaMdrabalesujAva yadavvAdiyA pasatthA na labbhaMti tAva phAsugAhAraM dhareMti / sannAtagabhayA vA turaMgo pasatyalaggabaleNa pavvAvavijjati / ubhayasAhage alabbhamANe gurU anukUle pavvAvijjati / "ahajAtena" ti sanisecaM rayoharaNaM muhapottiyA colapaTTo ya evaM ahAjAtaM dAtuM vA / (sUrI sehaM vijAe abhimaMtai sattavArA] vAmapAsaTThiyassa Ayarito bhaNAti - imassa sAdhussa sAmAissa ArUhAvaNaM karemi kAussaggaM / anne bhaNaMti - uccArAvaNaM karemi; ubhayadhA viaviruddhaM, annatthUsasieNaMjAvavosirAmiti, logassujoyagaraMciMtitA namo'rahaMtANaM ti pArittA, logassuJjoyagaraM kaDDittA pacchA pabvAvaNijjeNa saha sAmAiyasuttaM tikkhutto kaDDati, pacchA seho icchAmi khamAsamaNo tti vaMdati / vaMdiya pubudvitobhaNAti-"saMdisaha kiMbhaNAmo"? guruvayaNaM "vaMdittA pavedehi", tAhe vaMdiya paJcuTTito bhaNAti - "tumhehiM me sAmAiyaM AruhiyaM, icchAmi anusttiN|" guruvayaNaM - "nitthAragapArago guruguNehiM vaTThahi" tti / / [bhA.3751] tiguNapayAhiNapAde, nitthAro guruguNehi vaTTAhi / anahiMDate sikkhaM, sammayanItehi gAheti / / cU-tAhe vaMdati, vaMdittA namokkAramuccAraMto payAhiNaM kareti, pAdesu AruhiyaM me sAmAiyaM, icchAmianusahiM" / te bhaNaMti-"nitthAragapArago hohi, AyariyaguNesuvasu" esA muNddaavnnaa| idAni sikkhA "sikkhA yatahiM payatteNaM" ti, sA duvihA -AsevaNa-gahaNasikkhA ya / duvihaM pi sikkhaM anahiMDaMto gAhijjati / ko taM gAheti ? je tassa sammatA nItA ya te gAhiti, tesiM asati anIto vi sammato, tesiM pi asati anno vi gAheti / ete ekkakke vitahaM karemANo caulaha / / sikkhA ya gAhA / / idAni "uvaTThavaNA"[bhA.3752] appatte akahittA, aNabhigata'paricchatikkame pAse / saMtharaNe hiMDAvaNa, ekkeke huMti caugurugA / / cU-"appatte"tti asya vyAkhyA[bhA.3753] appattaM u sutenaM, pariyAe uhaveMte cugurugaa| ANAdI kAyavaho, na ya paDhati akappio jaM ca // cU- puci jAhe satthapariNNA suttato adhItA tAhe uvaTThavaNApatto bhannati / / dasaveyAliyamuppattikAlato puNajAhe chajjIvaNiyAadhItAtaM jo sutteNa appatte pabvajApariyAte
Page #765
--------------------------------------------------------------------------
________________ 278 nizItha-chedasUtram -2-11/739 uvaTThaveti tassa uvaTThaveMtassa cauguruM tavakAlehiM dohiM gurugaM / ucce havaNA ut prAbalyena vA ThAvaNA uTThavaNA / "ANAdI" virAdhaNA, ayANaMto vA chajjIvanikAe vaheti, "uThavitomi" tti sesaM na paDhati, apadaMto ya piMDAdiyANa akappito, tenAniyassaya paribhoge pacchittaM jaMtaMca pAvati, uvaTThaveMto na veyAvaccaM karijati "akppiu"ti|| "akahettA" asya vyAkhyA[bhA.3754] suttatthe, akahettA, jIvAjIve ya puNNa pAvaMca / uvaTThaNe caugurugA, virAhaNA bhugjaannNte|| cU-suttassa atyo suttattho, ime puDhavAdiyA jIvA, ime dhammAdiyA ajIvA, Asavo, baMdho, puNNaM, pAvaM, saMvaro, nijarA, mokkho, navapayatthA sabhedA kammabaMdhabhedahetavo kaheti / jo evaM suttatthaM akettAuvaTThaveMtassa cauguruM tavaguruM, atthaM ca asuNeto bahuvihaM virAdhanaM kareti, sAya appattasutta bhnniyaa|| "anaMbhigate"tti asya vyAkhyA[bhA.3755] anabhigayapuNNapAvaM, uvaTThaveMtassa caugurU hoti| ANAdiNo virAdhana, mAlAe hoti diluto|| ghU-puNNapAvaggahaNAto navapayatthA gahitA, aNabhiggAhitA jassa no saddahati tti neyagahaNattaNeNa vA kahijjamANe no laddhA taM ca uvaTThaveti tassa cauguruM kAlaguruM / ANAdI dosA / asaddahaMto vA chajjIvanikAyavirAhaNaM karejja / so ya mahavvayANa ajoggo / kahaM diluto hoti mAlAe? -jahApaMcavaNNasugaMdhapupphamAlApaumuppalovasobhiyA uddhasukkakhANumAlaitA na sobhati tahA paMcamahavvayamAlA sabhAveNovasobhitA tassa na sobhati / / "aparicchi"tti asya vyAkhyA[bhA.3756] ullammi ya pAricchA, abhigae nAUNa to vae deti| ekekaM tikkhutto, jo na kuNati tassa cugurugaa|| ghU-ullampiya paricchatiesaAukAteparicchA gahitA, tadagrahaNAtosesakAesuviparicchA kAyavvA ||jto bhaNNati[bhA.3757] uccArAti athaMDila, vosiraThANAdi vA vi puDhavIe / nadimAdi dagasamIve, sAgaNi udditta teummi|| kU-jadAuccArapAsavarNakaretitadAseathaMDilaM scittaaypuddhvidNsijti| "etthavosirAhi" tti| evaM uddhaTThaNa-nisIya-tuyaTTaNaM kareMtassa jati necchati to saddahati / ahaMtaM asatthovahataM dardU na vimaMsati to najati anabhigato AukkAeNa tti / talAgAdINaM udagasamIve ullapuDhavIe evaM ceva paricchA / teukkAe sAgaNIe vasahIe ThAyaMti tattha bhaNNati- padIvaM ussakkehi, vAsa-sIte udite payAvehi tti bhaNNati / / [bhA.3758] viyaNa'bhidhAraNa vAte, harite jaha puDhavie tsesuNc| emeva goyagate, hoti paricchA ukaaesu|| cU-vAtedhammatto bhaNNati-viyaNaM tAlaveMTAdiNA viehi, ito vAtaM ehi abhidhAraNaM krehi| hariyatasesuMjahA puDhavIe paricchA / evaM bhikkhAgatopi kaaesupricchijjti|ssrkkhudullehiN ___
Page #766
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM- 739, [bhA. 3758 ] 279 hatthehiM aganisaMghaTTaNaM haritatasagatahatyAto ya bhikkhaM giNhAvijjati / yatrAgni tatra vAyuH / uSNaM vAzItIkRtya dApyate / evaM aparicchittA je uvaTThaveti tassa cauguruM dohiM vi lahuM / patte kahitatthe abhigatatthe paricchitatthe nAtuM patte deMte / "pAse"tti uvaTTavijamANe Ayario appaNo vAmapAse Thaveti, annaTTa cauguruM / jati atthi tAhe cetie vaMdittA mahavvayakahaNA ya kAussaggaM kareti, tattha cauvIsatthayaM ciMteti, NavakkAreNa pArettA cauvIsatyayaM phuDaviyaDaM vAyAte kaTTittA tAhe mahavvayauccAraNaM kareMti / savvattha pi taheva cauguru / "ikkame" tti asya vyAkhyA - "ekkekaM tikkhutto" pacchaddhaM kaMThaM / ekkekkaM mahavvayaM tato vArA atikkamati / anne bhaNati - tato vArA apurettA atikamaMtassa cauguruM / jati saMtharaNe hiMDAveti to cauguruM // sA uvaThThavaNA imerise kAyavvA [bhA. 3759] davvAtisAhae tA, taheva na tu gaMtu uvarime heTTha / duvihA tivihAya disA, AyaMbila jassa vA jaM tu // - davva-kheta-kAla- bhAvapasatthesu tArAcaMda - balesuya sAhagesu sesaM vaMdaNa-niveyaNa-nitthAragapayAhiNakaraNasAdhunivedanaM ca jahA sAmAtie taheva kAyavvaM, no paMca mahavvae saI kaDhittA puNo he do tatiyaM vArA kati, kiMtu ekkekkaM vataM tinni vArA kaDhijjati / jAhe sambhattA uvaTThavaNA tAhe uvaDaviyassa sAdhussa AyariyauvajjhAyA duvihA disA dijjati / itthiyA taiyA - pavattiNIdisA dijjati / jaddivasaM uvaTThavito taddivasaM kesi ci abhattaTThe bhavati, kesiMci nivvitiyaM, kesiM ci AyaMbilaM, kesiM ci na kiM ci / jassa vA jaM AyariyaparaMparAgataM chaTTaTTamAtiyaM kAravijati / esA uvaTThavaNA / idAniM saMbhuMjaNA jato maMDalisaMbhogaTTha satta AyaMbile kAravijati, nivvitie vA jassa vA jaM Ayariyassa paraMparAgayaM // bitiyapadeNa apattaM akavittA vi uvaTTavijati [bhA. 3760] bitiyapadaM saMbaMdhI, kakkhaDa bahibhAva oma saMvAse / pattaM va apattaM vA, analamuvaTThavate bhikkhU / / dhU- bitiyapadeNa sutteNa apattaM pi uvaTThavejja / jo saMbaMdhI sayaNijjao puttAdI, jadi so evaM ciMttijjA [ bhA. 3761] bhuMjiMsu mae saddhi, idAniM NecchaMti sA hu bahibhAvaM / ahiyaM khaMti va ome, pacchaNNaM jeNa bhuMjaMti // - puvvaM gihavAse mae saddhiM egabhAyaNe bhuMjiMsu idAniM egabhAyaNe bhottuM necchaMti, jati eeNa karaNeNa su bahibhAvaM kakkhaDaM gacchati to apattaMpi sueNa uvaTThaveMti / "oma" tti asya vyAkhyAtaM anuvaThThaviyaM maMDalIe anoyaviyaM puvvaM bhuMjAvittA bAhiM nINaMti, so tattha nINio ciMteti-mamaM nINittA appaNA kiM pi ahiyaM khAyati jeNa pacchaNNe bhuMjaMti / jati etena kAraNeNa kakkhaDaM bahibhAvaM gacchati // ahavA - "omi"tti kiM ci suMdaraM paDuppaNNaM anesaNijjaM "sehassa dijihiti"tti taM gahiyaM taM ca tassa dinnaM so bhaNejja - eyaM AyariyapAyoggaM ki mama dijjati tattha koti bhaNeJjA , [bhA. 3762] tava kappati na tu amhaM, anuvaTThavitassa' nesiyaM siTThe / jati gacchati bahibhAvaM, anulomA uDDavaTThavaNA //
Page #767
--------------------------------------------------------------------------
________________ 280 nizItha-chedasUtram -2-11/739 bU-tava anuvaTThaviyassa eyaM kappati, na u amhaM, tAhe so ciMteti "assamaNo haM kimettha acchAmi", jati so kakkhaDaM bahibhAvaM gacchejA to anulomehiM panavettA pavvAuTTa apattaM ceva uvaTThati / ahavA[bhA.3763] vAsAdisu vA ThAosi nasthi bahi aMto bhujamANesu / saMvAsotuna kappati, egassa'NalaM pitu Thati // dhU-anuvaTThavito tti maMDalIe na bhujati, sAgAriutti vA kAtuM puvvabhutto bAhiM Thavijjati, bahi pi vAsAsu vAsaMte maMDaviyAdi DhuNaM natthi, muMjatANa vA sAgAriuttiappattaM ceva uvtttthveNti| "saMvAse"tti asya vyAkhyA- pacchaddhaM / anuvaTThavitena saha egaTuM saMvAsona kappati, tassa ya puDho vasaMtassa vAsAsu udubaddhe vA vasahI sahAovA natthi, puDhoya egassavasituMna kappati, itthimAdi dosA bhavaMti, tamhA evamAdikAraNehiM pattApattassavAaNalassa ajjhayaNuddesaNAdI kAtuMuvaTThaveDaM saMbhuMjejja saMvAseja vA / / idAniM pattaMjati atikkAmeti-jattiyANi davasANi atikkAmeti tattiyANi divasANi caugurugAdi pacchittaM / sattarataMtavo gaahaa|bitiypdenn atikkAmejA na doso[bhA.3764] piya-putta khuDDa-there, khuDDagathere apaavmaannmmi| sikkhAvaNa pannavaNA, diluto dNddigaadiihiN|| dhU- do pitA puttA pavvattiyA, jati te do vi jugavaM pattA to jugavaM uvaTThavijaMti / aha "khuDe" tti khuDDe suttAdIhiM apatte "there"tti thera suttAdIhiM patte therassa uvaTThavaNA / "khuDDa"tti jadi puNa khuDDago suttAdIhiM pato there puNa apAvamANammi to jAva sujhaMto uvaTThavaNAdiNo eti tAva thero payatteNa sikkhAvijjati, jadi patto to jugavaM uvaThThavinaMti // aha tahAvina patto thero, tAhe imA vihI[bhA.3765] thereNa anunnAe, uvaThTha'nicche ThaveMti pNcaahN| ti paNa paramanicche cI, vatthusabhAve ya jA'hIyaM // dhU-dhereNa anunnAe khuDaMuvaTThati / aha necchatitAhe theropaNNavijjati "daMDiyadiTuMtena", AdisaddAto amaccAdI / jahAegorAyA rajjaparibbaDe saputtoannaM rAyANaM ulggiumaaddhtto| so rAyaputtassa tuTTe / taM se puttaM rajje ThavetuMicchati, kiM so pitA nAnujANAti? evaM tava jadi putto mahavvayarajjaM pAvati, kiM na mannasi? evaM pi pannavito jadi necchati tAhe ThaMti paMcAhaM, puNo vi pannavijJati, anicche paMcAhaM ThaMti, evaM tipaNa kAleNa jadi patto to jugavaM uvtttthvnnaa| ao paraM thero aniccheti khuDDo uvaTThaviJjati / ahavA - "vatthusabhAve vi jA'dhItaM" ti vatthussa sahAvo vatthussabhAvomAnI "ahaMputtassaomataro hojAmi"tti unnikkhamejjA, gurussa khuDDussa vA padosaM gacchejjA, tAhe tiNha paMcAhANa parato vi saMcikkhAviJjati jAva adhIyaM ti / / aha do pitA puttA juvalagANi to imA vihI[mA.3766] do thera khuDDa thera, khuDDagadhere apAvamANammi / ranno amaJcamAdI, saMjatimajhe mahAdevI / / cU- do therA saputtA samaga pavvAvitA, "ettha do there"tti do vi therA pattA na tAva khuDDagA, therAuvaTTaveyavvA / "khuDaga"ttidokhuDDA pattAnatherA, etya vipannavaNavidhItaheva / 'therakhuDDago''tti
Page #768
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-739, [bhA. 3766] 281 do therAkhuDDago yaego ettha uvaTThavaNA, aha dokhuDDAthero yaego patto, ege there apaavmaannmmi|| ittha imaMgAhAsuttaM[bhA.3767] do patta piyA puttA, egassa u putto patta na u thero| gahito sa paMca viyarati, rAiNio hou esa vi taa|| cU-pubbaddhaM kaMThaM / Ayariehi vasabhehiM vA pannavaNaM gAhito vitarati, sayaMvA vitarati, tAhe khuDDago uvaTThaviti, anicche rAyadiMdrutaM pannavaNA taheva, imo viseso / so apattathero bhaNNatiesa te putto paramamedhAvI etto uvaThThavijau, jai tumaM na visajjesi to ete do vi pittA puttA rAtinitA bhavissaMti, taM evaM visajehi, esa vi tA houM etesiM rAimiu tti / ato paraM anicche taheva vibhAsA / idAni pacchaddhaM - ranno amaco ya samagaM pavvAvitA jahA pitA puttA tahA asesaM bhANiyavvaM AdiggahaNeNaMseTThisatyavAhANaMranA sahabhANiyavyaM / saMjatimajhe vidoNhaMmAtAdhitINaM, doNha ya mAtAdhitI juvalayANaM, mahAdevI amaccINa ya, evaM ceva savvaM bhANiyavvaM / / [bhA.3768] rAyA rAyANo vA, donni vi samapatta dosu ThANesu / Isara seTThi amacce, nigama ghaDA kula duve ceva / / cU-rAyArAyANottiego rAyA, bitiorAyarAyA samapavvAiyA / etthavi jahA pitApottANaM tahA daTThavvaM, etesiM joahiyaro rAyAdi itarammiamaccAdie ome patteuvAvijamANe apattiyaM karejA, paDi bhajjejavA, dAruNasabhAvo vA udurusejA, tAhesoappatto vi itarehiM smNuvttttvijjti|| [bhA.3769] eehi kAraNehiM, ajjhayanuddesamAie kAuM / anadhIe vi kahettA, uvaTThaveUNa saMbhuMje / / cU-ahavA- rAitti jattha ego rAyA so amaccAdiyANa savvesi rAiNito kajati / rAyANo tti duSpabhiti rAyANo samaM pabvaiyA samaM ca patA te uvaTThavijaMtA samarAtiNiyA kAyavva tti dosu pAsesu ThAvija'ti / / eseva'tyo bhaNNati[bhA.3770] samagaMtu anegesU, pattesUanabhiogamAvaliyA / egato duhato va ThitA, samarAiNiyA jahAsaNNA / / cU-puttAdisaMbaMdhiNo asaMbaMdhesu bahusu samagaM uvaThThavijamANesu guruNA aneNa vA abhiyogo nakAyavvo "ioio daah"tti| evaMegato duhato vA ThitesujojahAgurussa Asanno sotahA jeTe ubhayapAsaTTiyasamA samArAiNiyA / evaM do IsarA, do seTTI, do amacA, "nigama"tti do vaNiyA, "ghaDa" tti goTTI do guTThIo goTThIyA vA pabbatiyA, do mahAkulehito pabvaiyA, sabve samA samarAtiNiyA kAyavvA, etesiM ceva puvvapatto, puvvaM ceva uvaTThaveyavvA / / [mA.3771] IsiM adhoNatA vA, vAme pAsammi hoti aavliyaa| ahisaraNammi u vaDDI, osaraNe so va anno vA / / cU-te uvaTTavijamANA guruNovAmapAsa Thito ego aNegA vAIsiM adhooNatA- gajadaMtavat avanatA ityarthaH / "ahisaraNe"tti tejadi guruM tena aggato vA saraMti to gacchavuDDI-anyo'pi pravrajatItyarthaH / aha pacchato bAhireNa vAosaraMti to so vA anno vA unnikkhamati, odAyi vA evaM nimittaM / /
Page #769
--------------------------------------------------------------------------
________________ 282 nizItha-chedasUtram -2-11/740 mU. (740) je bhikkhU nAyageNa vA anAyageNa vA uvAsaeNa vA anuvAsaeNa vA analeNa veyAvaccaM kArAvei, kArAveMtaM vA sAtijati // cU-kAraveMtassa cauguruM pacchittaM ANAdiyA ya dosA // [bhA.3772] puvvaM ciya paDisiddhA, dikkhA analassa kahamiyANiM tu / tyAvaccaM kAre, piMDassa akappie suttaM // [bhA.3773] veyAvacce analo, caubviho hoi ANupubbIe / suttattha abhigameNaya, pariharaNA eva nAyavvA / / cU-veyAvaccaM pratianalocaubviho-sutte, atthe, abhigame, prihrnne|suttto jeNapiMDesaNA napaDhitA / asthato jeNa tasseva attho na sutto|abhigmnnN-jo veyAvacaMna saddahati / pariharaNe -jo akappiyaM na pariharati / codakAha - "nanu jo pavvajAto analo ya veyAvaccassa vi analo, kiM puDho suttakaraNaM?" ucyate - jo pavvajjAe aNalo sa veyAvaccassa niyamA analo, jo puNa pavvajAe alosa veyAvaccassa alo vA analo vA / ato pihasuttakaraNaM / / [bhA.3774] eesAmaNNataraM, analaM jo nAigAti kArajA / veyAvaccaM bhikkhU, so pAvati ANamAdINi / / {bhA.3775] bitiyapae egAgI, gelaNNa'sahU ya'laddhimaMte yA ome ya anahiyAse, gihIsu vA maMdadhammesa / / cU-gacche ekko ceva piMDAdi kappito sabvesiMkAtuMna tarati, je kappiyA te gilANA asahU vA, aladdhimaMtA vA ome vA asaMtharato analeNa kAravija / "anahiyAsa"tti anne jAva bhikkhAdigayA na eMti tAva koti bhikkhU chuhAlU analeNa kAravijjA / gihiNo vA maMdadhammA pAuggaM na deMti, so ya analo laddhisaMpaNNo / / tAhe[mA.3776] eehi kAraNehiM, piMDassussArakappiyaM kaauN| __ veyAvaccamalaMbhe, kArejja'saDho tuanlennN|| cU-evaM asaDho kAraveMto suddho|| mU. (741) je bhikkhU sacele sacelagANaM majhe saMvasai, saMvasaMtaM vA saatijti|| mU. (742) je bhikkhU sacele acelagANaM majhe saMvasai, saMvasaMtaM vA sAtijjati / / mU. (743) je bhikkhU acele sacelagANaM majhe saMvasai, saMvasaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (744) je bhikkhU acele acelagANaM mAjhe saMvasai, saMvasaMtaM vA sAtijati / / cU-sacelA saMjatA, sacelAo saMjatIo, caubhaMgasUtraM vyAkhyeyaM / causu vibhaMgesu cauguruM tvkaalvisittuN| [bhA.3777] je bhikkhU sacelo tU, ThANa-nisIyaNa-tuyaTTaNaM vA vi| cetija sacelANaM, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.3778] vIsatthAdI dosA, cautthuddesammi vanniyA je tu| te ceva niravasesA, sacelamajjhe sacelassa / / ghU-kAraNe vasejA
Page #770
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 11, mUlaM-744, [bhA. 3779] 283 [mA.3779] bitiyapadamaNappajjhe, gelaNNuvasaggarohaga'ddhANe / samanANaM asatIe, samaNIpavvAvite ceva / / cU-aNappajjho vasejjA, gilANaM vA paDiyaraMto vasejA, usagge vA jahA so rAyakumAro saMgutto rohae vA ekkA vasahI laddhA, addhANapaDivaNNo vA saMjayANa asatI saMjativasahIe vasejA, ahavA-do vi vaggA addhANapaDivannA vsejaa| adhavA - samanANa asatIte samaNIhiM bhAyA piyA vA pavvAvio so vasejjA / / [bhA.3780] emeva bitiyabhaMge, kNtaaraadiisuuvhivaaghaate| samaNINaM tatiyammitu, vAghAto hoti samanANaM / / cU-bitiyabhaMge samaNINa uvdhiiuvghaato| tatiyabhaMge samanANa uvhiuvghaao|| catusu vibhaMgesime dosA[bhA.3781] saMcarite vihu dosA, kiMpuNa egataranigiNNi ubhao vaa| ___ diTThamadaTThavvaM me, diTThipayAre bhave khobho / / cU-paDhamabhaMge ubhaye visaMcaritevIsatyAdi AlAvAtiyAya dosA, kiM puNa bitiya-tatiyaubhayanigiNNeya, savisesA dosA / saMjato saMjatI vA ciMteti-diha~ adaTThavvaM me aNgaadaanaadi| sAgArie ya diTThipayAreNaM cittakkhobho bhavati / khubhio anAyArapaDisevaNaM karejja / / [bhA.3782] Ayapara ubhayadosA bitie bhaMge na kappatI bitiyaM / vihimuTThavatthadANaM, ThANAticaeti egattha / / [bhA.3783] emeva tatiyabhaMge, addhANe uvasayassatu alNbhe| khuDDAtimajjhesamaNI sAvayabhayaciTThaNAdisu / / [bhA.3784] emeva carimabhaMge, dosA jayaNA tu dabmamAdIhiM / sabhayammi manjhe samaNI, niravA emaggato eti / / [bhA.3785] duhato vAghAto puNa, catutthabhaMgammi hoti naayvyo| emeva ya parapakkhe, puve avarammiya pdmmii|| cU-puvvaddhaM kaMThaM / parapakkho gihatthiannatithiNIo / tesu eevaM ceva caubhaMgo dosA ya / egatare ubhayapakkhe vA vivitte vatthAbhAve khaMDapatta-dabma-cIvara-hatthapihaNA jayaNA kAyavvA / sAvayabhayAdIsu ya saMjaio majhe choDhuM ThANAtI ghetejjA / / duhato vi acelANaM paMthe imA gamaNavihI[bhA.3786] duhato vAghAyammI, purato samaNA tu maggato samaNI / khuDehi bhaNAveMti, kajje deyaM ti dAveti / / ghU-aggato sAhU gacchaMti, piTTato samaNIo / jati saMjatIo kiM ci vattavvAo khuDDehiM bhnnaaveNti|jNkiNci deyaM taMkhuDDehiM cevadavAveti |sbhepunn piTTao aggatopAsato vA saMjayA gacchaMti na doso| biiyacautthesu bhaMgesu savvapayatteNa saMjatINa vatthA dAyavvA / / [bhA.3787] samanANaM jo ugamo, aTThahi suttehi vannio eso| so ceva niravaseso, voccatyo hoti samaNINaM / /
Page #771
--------------------------------------------------------------------------
________________ 284 nizItha-chedasUtram -2-11/744 cU-cauro saMjatisuttA, cauro gihastha'nnatithiNIesu / ete aTTa saMjatINa vi, saMjatesu cauro suttA nihattha'nnatitthiesu cauro / eseva vivaccAso, dosA ya vattavvA / / mU. (745)je bhikkhU pAriyAsiyaM pippaliM vA pippalicuNNaMvA siMberaMvA siMgaberacuNNaM vA bilaM vA loNaM, ubhiyaM vA loNaM AhArei, AhAreta vA sAtiJjati // cU-pAriyAsiyaM nAma rAto patrusiyaM / abhiNNA pippalI, sA eyasuhumA bhedakatA cuNNA / evaM mirIya-siMgaberANaM pi / siMgaberaM suMThI / jattha visae loNaM natthi ettha Uso paJcati, taM billonnNbhnnnnti|unbhetimN puNasayaMruhaM jahA sAmudaM siMdhavaMcA / evamAdiparivAsitaMAhAreMtassa ANAdI dosA, cauguruMca |imaa nijuttI[bhA.3788] pariyAsiyamAhArassa maggaNA''hAro ko bhave annaahaaro| AhAro egaMgio, cauvviho jaMca'tIti tahiM / ghU-ettha sIsassa matI uppannA-pariyAsiyaAhArassamaggaNA / amhena yAnAmo ko AhAro ko vA anAhAro ? taM icchAmo AhArAnAhAraM nAtuM / Ayarito bhaNati - AhAro egaMgito asaNAdI cauvviho, ja vA anna tattha atIti sA-AhAro cauvviho / / egaMgito AhAro[bhA.3789] kUro nAsei sudhaM, egaMgI tkudgmjjaatii| khAtime phalamaMsAdI, sAtime mahuphANitAdINi / / ghU- kurAdI ekkaM ceva khudhaM NAseti / pANe takka-khIra-udaga majjAdI egaMgi tisaM nAseMti AhArakiccaM ca kareMti / khAime egaMgiyA phalamaMsAdI AhArakiccaM ca kareMti / sAimevi madhuphANiya-taMbolAdiyA egaMgiyA khuhaM NAseMti / / "jaMca atIti tahiM" tiasya vyAkhyA[bhA.3790] jaMpuNa khuhApasamaNe, asamatthegaMga so u lvnnaatii| taMpiya hotAhAro, AhArajataM va vijataM vaa|| cU-jaM egaMgiyaM khuhAsamaNe asamatthaM AhAre ya atIti taM AhAreNa saMjuttaM asaMjuttaM vA AdhAro ceva nAyavyo, jahA asane loNaM hiMgu jIrayaMkaDugaM maMDaM ca // [bhA.3791] udae kappUrAdI, phale suttAdINi siMgaberagulo / na ya tANi khaveMti khuhaM, uvakArittA to aahaaro| cU-udae kappUraM gacchati, aMbAdisu phalesu suttaM, suMThIe gulo, emAdikhuhApasamaNe asamatthaM pi uvakArittaNao AhAro ceva vattavyo / sesaM anAhArimaM / / adhavA AhArima'nahArimabhedo imo[bhA.3792] ahavA jaM bhukkhatto, kaddavaumAe pakkhivati koTTe / savvo so AhAro, osahamAdI paNo bhtio|| ghU- bubhukSayA Arta bukSukSArta, jaM kiM ci bhuMjati so savvo AhAro, kaddamovamo / "api kamapiDAnAM kuryAt kukSi nirNtrN|" osaDhamAdI bhayaNA-jaMghatapUrAdI osaDhattaM AhAra eva, jaMpuNa tiphalAdiyaM davvaM savvaM anAhArimaM yasmAt tadupariSTAt punarAhAra krissytiityrthH|| ahavA[bhA.3793] jaMvA bhukkattassa, u, saMkasamANassa deti AsAdaM / ___savvo so AhAro, akamaNiTuM c'naahaaro||
Page #772
--------------------------------------------------------------------------
________________ 285 uddezaka : 11, mUlaM-745, [bhA. 3793] cU-saMkasamANassasaMgrasataHkavalaprakSepaM kurvataH adhavA saMkasamANassaAsvAdayataH AsvAda prayacchati esa aahaaro| jaM puNa akAmaMabhyavahArAmItyevaM na kAmayati, aniSTaM zobhanamapi na rocate, erisaM anAhAro bhavati // taM puNa imaM anAhArimaM[bhA.3794] anahAra moya challI, mUlaM patta phala jNc'naahaaro| sesaMtayabhUti toye, biMdumette vi caugurugA / / cU-kAiyaMmoyaM, niMbAdINaMchallI, niMboliyamAdI phalA, tasseva mUlA, jaMca'nnaM ghosADagAdI, devadAlitirigicchamAdIyANaM pattapuSphaphalabIyA,evamAdI savvaManAhArimaM / "sesaM" ti aahaaro| tassa jati tila-tusa-tayAmettaM parivAsiyaM AhAreti, sattugAdisukkacuNNANi egamaMgulIejattiyA bhUtI lggti| "toyami" ti pANagaM, tassa ya biMdumitte vi cugurugaa|| anne ya imedosA[bhA.3795] micchattA saMcatie, virAhaNA sukkhe paannjaatiiy| sammucchaNA ya takkaNa, davve yadosA ime hoti|| cU-asaNAdiparivAsijjamANaMdaryusedho vA annovAmicchattaM gacchejjA, najadhAvAdI tadhAkAri tti / uDDAhaM vA karejA - "nissannidhisaMcayA samaNa tti, ime puNa savvaM kareMti" parivAsie ya AyasaMjamavirAhaNA / sattugAdie sukke dharie UraNigAdI sammucchaMti, uMdaro vA tattha takkeMto pAsato paripAleMto biDAlAdiNA khajati, evamAdI saMjame / AyavirAhaNA sappo koilA viso lAlaM muMcati / tayAviso viusiMdhamANo nissAseNa sikarejA, uMdaro vA lAlaM muttaM vA muMcejA, evamAdI dose sammuddiDhe AyavirAdhanA bhvti|| "micchattA saMghaiya" ti asya vyAkhyA[bhA.3796] seha-gihiNA va diTTe, micchataM kahamasaMcayA smnnaa| saMcayamiNaM kareMtI, annattha vi nUna emeva / / cU-gatArthA / "savvAo rAtIbhoyaNAo veramaNaM" ti jaMdhA eyaM paDimaM paDivajettA pAdaM ca caMdittA jadAeyaM annadhA kareMti tadAannatya vipANavadhAdisu "nUna" vitakke, evamevetyavadhAraNe, savvaM samAyaraMti // "davve ya dosA ime hoMti" asya padasya vyAkhyA[bhA.3797] niddhe dave paNIe, apamajjaNapANatakkaNA jharaNA / AhAre diTTha dosA, kapati tamhA anaahaaro|| cU- dhayAtie niddhe, "dave"tti pAnage / ahavA - niddhameva davvaM, jadhA khIraM ghataM tellaM dadhi takaM madhu ti| "paNIte" ti asanAdi neghaavgaaddhN| erisaM rAto ThavitaM jaM bhAyaNe taMpamajituMna tarati, aha paDileheti to rayaharaNaM vinAsejjati, apaDilehaNAe ya dasahiM divasehiM bhAyaNaM uvahayaM bhavati, tattha vA pANajAtI sammucchaMti paDeMti vA, takkaNA sacceva, jharate ya heTTha pANajAdI paDaMti, madhubiMdovaskhANeNa vA takta-paraMparadosA bhavaMti / ettha codagAha - "AhAre diTThadosA tamhA anAhAro kappatu ThacetuM |aacaaryaah[bhaa.3798] anahAro vina kappati, lahugA dosA yaje bhaNitapuTviM / taddivasaM jayaNAe, bitiyaM kddjogisNviggo|| cU-jati anAhArimaM Thaveti to caulahu pacchittaM, ANAdiyA virAdhanA ya / anAhArimaMca
Page #773
--------------------------------------------------------------------------
________________ 286 nizItha - chedasUtram -2-11 / 745 sukkhaM davaM ca, sukaM challimAdi, evaM niMbakareMjitatellAdI / ettha anAhArime ThavijamANe dosA je AhArame puvvavaNitAta eva bhavaM / tamhA amAhArimaM pi no ThavejjA / jAdhe payoyaNaM tAdhe taddivasaM caiva maggijjati / vibhelaya- haritakImAdINa ya challI aha na labpati, dullabhalaMbhe vA, dine dine maggatA vA garahitA, tAdhe jayaNAe ThaveMti / jadhA agIya saGghamAdI na yANaMti tathA bitiyapade kaDajogI saMviggo veti / mayaNeNAliMpati, ghaNacIreNa cammeNa vA daddare tti, jadhA pANAdI na nileMti, pAsao chAreNa oguMDijjati, nivvAghAe padese Thavijjati, ubhayato kAlaM pamajjijjati / evaM niddoso bhavati // [bhA. 3799] aha kAraNe anAhAro, tu kappati taha Thaveja itaro vi / vocchinnammi maDaMbe, bitiyaM addhANamAdIsu / / - jadhA kAraNe anAhAro diTThe ThavetuM tahA Thavija "iyaro "tti AhAro / so vi kAraNe kappati vetuM / taM puNa imerise kAraNe vochinne maDaMbe ThitA, tattha dullabhaM pippalImAdIti savvaM saMbasAvijjA, taM pi gacchakAraNA osadhabhesajjAdInimittaM taM pi jati mAsakappaM vAsAvAsaM vA ThitA tattha na maggati, annakhette maggati, jAhe annahi na labdhaMti tAhe tattheva maggaMti, jahA eyANi kAraNe diTThaNi tahA asanAi vi kAraNe ThavejjA, biiyapadeNa addhANakappaM ThavejjA / AdisaddAo paDivannauttimaTThassa vA gilANassa vA pAnagAi // [bhA. 3800 ] vocchiNNammi maDaMbe, sahasaruyuppAya - uvasamanimittaM / ditthA te taM ciya, geNhatI tivihabhesajjaM / / cU-"sahasaruya" sUlavisUyAti, tassa uvasamaNanimittaM, diTThatyA gIyatthA, te caM ciya davvaM haMti jejIvaso bhavai, tiviha bhesajja vAyapittasiMbhoya // mU. (746) je bhikkhU giri- paDaNANi vA maru- paDaNANi vA bhigu-paDaNANi vA tarupaDaNANi vA giri- pakkhaMdaNANi vA maru- pakkhaMdaNANi vA (bhigupakkhaMdaNANi vA) taru- pakkhaMdaNANi vA jala-pavesANi vA jalaNapavesANi vA jala-pakkhaMdaNANi vA jalaNa-pakkhaMdaNANi vA visabhakkhaNANi vA sattho - pADaNANi vA valaya-maraNANi vA 7vasaTTANi vA tabbhAvANi vA, aMto sallANi vA vehANasANi vA giddha-paTTaNi yA jAva annayarANi vA tahappagArANi vA bAlamaNANi pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati // taM sevamANe Avajjai cAummAsiyaM parihAraThThaNaM anugdhAiyaM / [ bhA. 3801 ] giripaDaNAdI maraNA, jettiyamettA u AhiyA sutte / tesiM annatarAgaM, pasaMsate ANamAdINi / / dhU- tesiM suttAbhihiyANaM duvAlasaNhaM bAlamaranANaM annatarAgaM pasaMsai, ANAdiyA dosA, caugurUMca pacchitaM // giri- - maru-taru-bhigUNaM cauNha vi imaM vakkhANaM [bhA. 3802] jattha pavAto dIsati, so tu girI maru adissamANo tu / DimAdI ubhigU, taru ya assotthavaDamAdI // - girimarUNaM viseso - jattha pavvae ArUDhehiM aho pavAyaThANaM dIsai so girI bhaNNai, adissamANe marU / bhigU naditaDI AdisaddAto vijukkhAyaM, agaDo vA bhannai / pippalavaDamAdI
Page #774
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-746, [bhA. 3802] 287 truu| etehiMtojo appAnaM muMcaimaraNaM vavasiuMtaMpavaDaNaM bhannai / etecauro vipaDaNasAmanAo eko mrnnbhedo|| etesu ceva causu pakkhaMdaNaM / pavaDaNa-pakkhaMdanANa imo bhedo[bhA.3803] paDaNaM tu uppatittA, pakkhaMdaNa dhAviUNa jaM pddti| taMpuma girimmi jujjai, NaditaDabhigUhi vA paDaNaM / / cU-thANatyo uddhaM uppaittA jo paDai vastraDevane DiMbhakavat, evaM pavaDaNaM / jaMpuNa adUrao AdhAvittA paDaitaM pakkhaMdaNaM / ahavA-Thiya-nisanna-nivannassa anuppaittA pavaDamANassa pavaDaNaM, uppAittAjopaDai pkkhNdnnN|tN puNapaDaNaMpakhaMdaNaMvA girimmijujaighaDatItyarthaH / naditaDibhigUhiM vA paDaNaM pakkhaMdaNaMca juJjai / / tarusu kahaM pakkhaMdaNaM jujjai ao bhaNNati[bhA.3804] olaMbiUNa samapAitaMca taruo upacaDaNaM hoti / pakkhaMdaNuppatittA, aMdoleUNa vA paDaNaM / / cU-hatyehiM sAlAe laggiuM aho laMbiuM paDatassa pavaDaNaM, rukkhaggao vA samapAdaThiyassa anuppaittA pavaDamANassa pavaDaNaM / rukkhaTThiyassa jaM uppaitta paDaNaM taM pakkhaMdaNaM, hatthehiM vA laMbiuM jaM aMdolaittA paDai taM vA pakkhaMdaNaM / cauro vipakkhaMdaNA pakkhaMdaNa sAmanao biio maraNabhedo jala-jalaNapaveso pavesasAmaNNo taio maraNabhedo jala-jalaNapakvaMdaNe cauttho maraNabhedo / sesA visabhakkhaNAiyA vA aTTha patteyabhedA / visalakkhaNaM siddhaM, satyeNa appAnaM vivaaei| "valaya-vasaTTANaM" imaM vakkhANaM[bhA.3805] valayaM valayAyamANo, jo maraNaM marati hiinstttyaa| sotiMdiyAdivasato, jo marai vasaTTamaraNaM tu|| dhU-saMjamajogesu valaMto hInasattayAe jo akAmago marai eyaM valayamaraNaM, galaM vA appaNo valei / iMdiyavisaesu rAgadosavasaTTo maraMto vasaTTamaraNaM marai // "tabbhava-aMtosallANaM" imaM cakkhANaM[bhA.3806] tammiM ceva bhavammI, mayANa jesiM puNo vi uppttii| taM tabbhaviyaM maraNaM, avigaDabhAvaM sasallaM tu|| cU-jammi bhavevaTTai tasseva bhavassa heusuvaTTamANo AuyaMbaMdhittApuNo tatthovajiukAmassa jaM maraNaM taM tabbhavamaraNaM, evaM manuyatiriyANa ceva saMbhavai / aMtosallamaraNaM duvihaM-davve bhAve yA davve nArAyAdiNA salliyassa maraNaM, bhAve mUluttaraiyAre paDisevittA guruNo anAloittA paliuMcamANassa vAbhAvasalleNa salliyassa erisassa avigaDabhAvassa aMto sallamaraNaM / vehAnasaM rajjue appAnaM ullaMbei / giddhihiM puTuMgiddhapuDhe gRddhaikSitavyamityarthaH, taMgomAikalevare attANaM pakkhivittA giddhehiM appAnaM bhakkhAvei |ahvaa- paTTedarAdisu alattapuDage dAuM appAnaM giddhehiM bhakkhAvei / / ete duvAlasa bAlamaraNA pasaMsamANassa ime dosA{bhA.3807] micchattathirIkaraNaM, sehpriishpraaitekktrN| nikkivayA sattesuya, havaMtije jatya ya pdd'tii| cU-aho ime sAdhU egaMtasuTThiyappA ime giripavaDaNAdI maraNe pasaMsaMti, dhuvaM ete karaNijjA, natthettha doso, evaM micchattAiThiyANaM micchattethirIkao bhAvo bhavati / pasaMsiyabAlamaraNe seho
Page #775
--------------------------------------------------------------------------
________________ 288 nizItha-chedasUtram -2-11/746 parIsahabaparAjio bArasaNhaM egataraM paDivajjejjA / jeya bAlamaraNe pasaMsie appAnaM aivAenA tesu sattesunigghiNayA kayA bhavati / tbbiraahnnaanissphnnnnNcpcchittNpaave||tmhaa no psNsejaa|| kAraNe vA pasaMsejA / imaM yate kAraNA[bhA.3808] bitiyapadamaNappamajhe, pasaMse avikovite va appjjhe| jANate vA vi puNo, kajjesu bahuppagAresu / / cU-te ya bahuppagArA kajjA ime[bhA.3809] kayammi mohabhesajje, aTThayaMte thaavitu| juMgiyaM Amae vA vi, asajjhaM pannati u|| cU-sAhussa udittamohassa nimviiyAdimohabhesa kaetaha vimahoNijje aTThayamANe, kanna'cchi nAsahatthapAdAdi muMgiyaM vA, kuTThavAhiNA vA asajjheNa gahiyaM, goNasamAikkhayaM vA asajhaM, paMDiyamaraNe asattaM, ete imeNa vidhiNA bAlamaraNeNa pannaveti / / [bhA.3810] tattha dasaNNaha avAte, AdillANa maranANa dNsettaa| donni pasaMsaMti vidU, vehAnasa gaddhapaTuM ca / / cU-pavaDaNAdIyA aMtosalla pajjavasANA eta dasa / etesiM jIvavavarovaNAdi avAe daMsettA te paDisehittA doNhaM vihANasagaddhapaTThamaranANaM guNe AgamavidU pasaMsaMti, paMDiyamaraNamasatteNa te pratipattavyA ityrthH|| bhaNiyaM duvAlasavihaM bAlamaraNaM / idAniM paMDiyamaraNaM / tassimo saMbaMdho[bhA.3811] bAlamaraNeNa ya puNo, paMDitamaraNe kayA havati sUyA / bhattapariNNA iMgiNi, pAdopagame ya nAyavve / / cU-taM tivihaM - bhattapariNNA iMgiNi pAuvagamaNaM ca / ete kameNa-jahannamajjhimukkosA / tattha ekekaMduhA paDivAi-ahAnupubIe anaanupubbiiey|pvvjaasikkhaapyaadikmenn maraNakAlaM pattassa ANupubbI, atthaggahaNAIepade aphphaasettaaanaanupucii| puNo ekkakkaM duvihaM-saparikkama aparikkamaM ca / saparikkamo - jo bhikkhU viyAraM annagAmaM vA gaMtuM samattho, itaro aparikkamo / puNo ekkejhaM duvihaM - nivvAghAimaM vAghAimaMca / niruassa akkhayadehassa nivvAghAima, itarassa vAghAimaM / vAghAoduviho -cirghaaiaasughaaiy|| etya bhattaparinaMtAva bhaNAmi |jNtNaanupubiie saparikammaM nivvAghAimaM taM ima[mA.3812] pavvajjAdI kAuM, neyavvaM tAva jAva vocchittii| paMca tuleUNa ya so, bhattapariNNaM pariNato ya / / cU-puvvaddhassa imA vakkhANagAhA[bhA.3813] pavvajjA sikkhAvaya, atthaggahamaM ca aniyato vaaso| niSphattI ya vihArI, sAmAyArI ThitI ceva // cU- pavvajaM abbhuvagao sikkhApadaM ti suttaM gahiyaM, atyo suo bArasamAo desadasaNaM kayaM, sIsA niSphAtiA, esA avvocchittI / tAhe jai dIhAU saMghayaNadhitisaMpaNNo ya tAhe appAnaM taveNa, satteNa, sutteNa, egatteNa, baleNaya paMcahA tuleUNa jiNakappaM ahAladaM suddhaparihAraM paDimavApaDivajai |ah uppAU, vihArassa vAajoggo, tAhe abbhuJjayamaraNaMtivihaM viyaleUNa appaNo dhitisaMghayanANurUvaM bhattaparinnaM pariNao // tassimAo tinni dAragAhao
Page #776
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 11, mUlaM - 746, [ bhA. 3814} [ bhA. 3814] gaNi nisiraNe paragaNe, siti saMlehe agIya'saMvigge / ekkA''bhoyaNa atre, aNapuccha pariccha Aloe / / [ bhA. 3815] ThANa-vasahI - pasatthe, nijjavaggA davvadAyaNA carima / hANas paritaMta nijjara saMthAruvvattaNAdINi / / [bhA. 3816] sAreUNa ya kavayaM, NivvAghAeNa ciMdhakaraNaM ca / aMtovahi vAghAto, bhattapariNNAe kAyavvo || cU-gaNi nisiraNe [bhA. 3817] gaNi nisirammi uvahI, jo kappe vanio ya sattaviho / so ceva niravaseso, bhattapariNNAe dasamammi || cU- jAva parikammaM karei tAva ittaraM gaNanikkhevaM karei, paDivaNNaM parivajjau Avakaha gaNanikkhevaM karei | dAraM / - paragaNe[bhA. 3818] kiM kAraNa caMkamaNaM, gherANaM taha tavo kilaMtANaM / appajjhayammi maraNe, kAluNiyA jhANavAghAte / / sineho palavI hoi, niggate ubhayassa vi / [ bhA. 3819] Ahacca vA vi vAghAto, nehe sehAdi viubbhAmI // "paragaNe tti" paragaNe gaMtuM anasanaM paDivajjai, kiM kAraNaM ? bhannai sissA kaluNabhAvaM karejA, ANAhANi vA, uvakaranimitteNa vA vuggahaNegaNabhedo havejja, bAlAINa vA ucie akajjamANe hANi vA daddhuM emAiehiM kAraNehiM sagaNe jhANavAghAo havejja / paragaNe ete dosA na havaMti, gurukulavAso ya kao bhavati / dAraM / - sitI - saMlehe[bhA. 3822] [bhA. 3820] davvasitI bhAvasitI, anuyogadharANa jesi uvaladdhA / na uDagamaNakaje, hiTThillapadaM pasaMsaMti // saMjamaThAnANaM kaMDagANa lessA ThitIvisesANaM / uvarillaparikkamaNaM, bhAvasitI kevalaM jAva / / [bhA. 3821] dhU- "sIti" duvihA- davve bhAve ya / davve jahA nisseNI jahA tIe uvaruvariM padArohaM karei tahA bhAvasaMjamasItIe uvaruvariM saMjamaThANA ArubhiyavvA, te ArabhaMto aMtakiriyaM vA karei / kappavimANovavattiM vA / esA bhAvasItI jehiM uvaladdhA na te uDDagamakajje hiDillapadagamaNaM pasaMsaMti / dAraM / cattAri vicittAI, vigatI nijjUhiyAti cattAri / egaMtaramAyAme, nAtivigiTTe' vigiTThe vA // [bhA. 3823] egaMtariyaM nivvivillaM tigaM ca egaMtare bhave vigatI / nissaTThagalladharaNaM, chArAdIchaDDuNaM ceva // 16 19 289 -
Page #777
--------------------------------------------------------------------------
________________ 290 nizItha-chedasUtram -2-11/746 ghU-"saMlehe" tipaleho, tiviho- ukkoso majjhimojahanno / ukkoso bArasavAsA, majjhimo varisAdi, jahanno chmmaasaa| tattha ukkosasaMlehaNAvihiM bhaNAmi - cattAri saMbaccharANi vicittaM tavaM karei, pAraNae uggamAisuddhaM kappaNijjaM savvaM pArei / anne cattAri varise vicittaM caiva tavo kAuM niddhapaNItavatraM nivitiyaMpArei / annedo varise cauttaM kAuMAyaMbileNapArei / ekkArasame varise paDhamaMchammAsa avikiTTha tavaM kAtuM kajieNa pArai / biie chammAse vigiTuM tavaM kAuM AyaMbileNa pArei / duvAlasamaMvarisa niraMtaraMhAyamANaMusiNodaeNaAyaMbilaMkarei,taM koDIsahiyaM bhavai,janAryabilassa koDI koDIe miili|jhaapiivss vattI telaMca samaM niitahA bArasame varise AhAraMpariharei, jahAAhArasaMlehaNA AuyaM ca samaniTThai / ettha bArasamavAsassa pacchimA je cattAri mAsA tesu tellagaMDUsa nisaTuMdharetuMkhelamallage nicchulmai, mAairukkhattaNao muharjatavisaMvAdo bhavissati, tassaya visaMvAdenosammanamokkAramArAheimajjhimajahannaparikammaNAsueseva vihImAsapakkhehi neyavyo / etto egayareNaM saMlehettA bhattapariNigiNipAuvagamaNaM vA paDivajai / dAraM / - agIya[bhA.3824] nAsei agIyastho, cauraMga svvlogsaarNg| nammiya cauraMge, na hu sulabhaM hoi cauraMgaM / / [bhA.3825] paDhamabitiehi chaDDe, aMto bAhiM vaNaM vigiMcaMti / micchadiDhe AsAsaNA ya maraNaM caDhaM tena / / [bhA.3826] paDigamaNAdipadose, tericche vANamaMtaraMte ya / moe daMDigamAdI, asamAhigatI ya diTThI ya / / [bhA.3827] ete anne ya tahiM, bahave dosAya paJcavAyA y| etehiM kAraNehiM, agIyatthe na kappai pariNNA / / [bhA.3828] paMca va cha satta sate, adhavA etto visaatiregtre| __gIyasthapAdamUlaM, parimaggejA apritNto|| [bhA.3829] egaMca do va tinni va, ukkosaM bArase va varisAtiM / gIyasthapAdamUlaM, parimaggejjA apritNto|| [bhA.3830] gIyatthadullabhaM khalu, kAlaM tu paDucca maggaNA esaa| te khalu gavesamANA, khette kAle yaparimANaM / / [bhA.3831] tamhA gIyattheNaM, pavayaNagahiyatthasavvasAreNaM / nijavatena samAhI, kAyavvA uttimmmi|| cU-"agIe"tti-agIyassapAsejai bhattaM pnyckkhaaitocuguruuN| kamhA? jamhA agIyastho cauraMgaM nAsei, taMca naTuMpuNo dullahaM bhavai tiMca kiM cauraMgaM? bhannai mANusattaM saI saddhA, saMjamammi ya vIriyaM / kahaM agIo nAsei, bhaNNai so'pirnniy|| paDhamabiiyaparIsahaparAjito diyA rAo vA obhAseja, te taM agIyatthA "niddhammo"ti
Page #778
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-746, [bhA. 3831] 291 kAuMgAmassaMto bahiM diyA rAo vA pariTThavejjA, so vi aTThaduhaDhe paDigamaNaM vA karejjA, mariUNa vA tiriyavANamaMtaresu uppajeja, tattha puvvabhavaveraM saMbharittA uvasaggaM karejA / ahavA- agIo "rAI"tti kAuM pAnagassa gahaNaM na karei, tisiyassa moyaM dejA, soya daMDiyamAI duruTe micchattaM gacche, kula gaNa saMghapatthAraMvA krejaa|jo so agIehiM parivavio so gIehiM dive, AsAsio, anusaDhe, vihiNA paDiyario, avirAhiyasAmaNNo mao / ete anne ya bahU agIyatthe dosA / tamhA no agIyatthasamIve parinaM paDivaje / gIyasamIve paDivajjiyavvaM / sagacche paragacche vA jaivi dUraM tahAvi gaMtavyaM, jAva paMca vA cha satta joyaNasae samahie vA gItatthasamIvaM aparissaMtena gaMtavvaM esA khittaMpaDucca ptrviyaa|kaaloaprissNtoegaahennvaajaavukkosaa ubArasavAseNa gIyatthasamIvaM gaMtavvaM / esA khettakAlaM paDucca pannaviyA / jeNa gItatthadullabo kAlo bhavissati gIyatyeNa ya savvahA uttamaTThapaDivanassa samAdhI kAyavvA / - asavigge[bhA.3832] nAsei asaMviggo, cauraMgaM savvalogasAraMgaM / nahammi ya cauraMge, na hu sulahaM hoi curNg| [bhA.3833] AhAkammiyapANaga, puSphA siMgA ya bahujane nAtaM / sajjAsaMthAro viya, uvahI viya hoti avisuddho| [bhA.3834] ete anne ya tahiM, bahavo dosA ya paccavAyA ya / etehiM ya annehiM ya, saMvigme kappati pariNNA / / [bhA.3835] paMca va cha satta sate, ahavA eto vi sAtiregatare / saMviggapAdamUlaM, parimaggejA apritNto|| [bhA.3836] egaMca do va tini va, ukkosaM vArise va vrisaaii| saMviggapAdamUlaM parimagejjA apritNto|| [bhA.3837] saMviggadullabhaM khalu, kAlaM tu paDucca maggaNA esA / te khalu gavasamANA, khette kAle ya parimANaM / / [mA.3838] tamhA saMviggeNaM, pavayaNagahiyatthasavvasAreNaM / nijavaeNa samAhI, kAyavvA uttimaTThammi / / cU-"asaMviggo"tti-asaMviggassa pAseuttimaTTha paDivajjai to caugammaMasaMviggojamhA cauraganAsei |imey dosA-ahAmmiyaM pAnagavasahisaMthAragAIdei,pumAIhi accaNaM kareikAravei, uvalevaNasamajaNAI ya bahujananAyaM vA kareja, tUraM vA ANeja, emAI asaMvigge bahU dosA, tamhA gIyatthassa saMviggassa pAse pariNaM paDivaje / tassAsai saMviggasasa gIyatthas, zeSaM puurvvt|| -ekka [bhA.3839] ege u kajjahANI, so vA sehA ya pavayaNaM cattaM / tavva'NNie nimitte, catto cattoya uDDAho / / tassadvagatobhAsaNa, sehAdi adAna so pricctto| dAu~ vA 'dAuM vA, bhavaMti sehA vi niddhammA / / [bhA.3840]
Page #779
--------------------------------------------------------------------------
________________ 292 nizItha-chedasUtram -2-11/746 [bhA.3841] kUyati adijjamANe, mAriti bala tti pavayaNaM cattaM / sehA yajaM paDigatA, jaNo avaNNaM padANe vi|| ghU-"ega tti" - dAraM, egega nijAvageNa kajahANI imA - pariNNI sehA pavayaNaM ca cattaM, uDDAho vA bhave / kahaM puNa ete dosA? so nijavago tassa pAsato kAraNeNa niggato, pariNNI ya paDhamabiiyaparIsahodae obhAseja, sesA agIyAna dijja, evaM so catto |ahvaa-soprinnii te agIte bhaNejA - "etthaM taM majjhaTThavi tellayaM etaM to me deha / " tAhe te agIyaparinAmagA ciMteja "mAI kavaDAyArA, natthettha dhammo" tti, unnikkhameja, aiparinAmagA vA taM da8 "niddhammA" bhavejjA, aipasaMgaM kareja / adattesu vA so kUvejA, "balA me mAriti" takti uDDAha karejja / evaM pavayaNaM cattaM tamhA jattha anege nijavagA ttha paDivajjiyavvaM / -Abhogana[bhA.3842] parato saMya va nacA, pAragamicchatta bhaNiragamicchattaM / asatI khemasubhikkhe, nivvAghAtena paDivattI / / [bhA.3843] sayaMceva ciraM vAso, vAsAvAse tavassiNaM tena / tassa viseseNa yA, vAsAsu paDivajaNANi / / [mA.3844] kaMcaNapura iha saNNA, dive ya guruNA ya puccha kahaNA ya / pAraNaga khIraruhiraM, AmaMtaNa saMghaNAsaNatA / / [bhA.3845] asivAdikAraNehiM, vahamANA saMjatA priccttaa| uvahivinAso je chattANa catto sopavayaNaM cevA / / cU- "Abhogana" tti dAraM - paJcakkhANakAle AbhauevvaM, anAbhoeMtassa cauguruM / jaM ca tappaDibaMdhe ThiyA tA asivAIhiM pAvihiMti, tamhA ohimAiNA AbhoebvaM, annaM vA aisesiyaM pucchati / jai jAva pariNNI jIvai tAva niruvasaggaM so vA nivvahai to paDivAi, annahA paDiseho / devatA vA kaheja - jahA kaMcanapuri khIraM khamagassa taccaniyaM jAyaM / jai evaM vihiM na pakareMti to imA virAmA - anAbhoie asivomAi uppanne jai parinnI uvakaraNaM ca vahaMti to AyavirAhaNA! ahA uvakaraNaM uDDeti to uvakaraNeNa vinAjA virAdhanA / aha parinnI chaDDeti to uDDAho micchattAiyA ya dosaa| -anne[bhA.3846] ego saMthAragato, saMlehagate ya (tatiya] ttiypddiseho| annAapucchaasamAhI, tassa vA tesiMca astiiy|| [bhA.3847] bhaveja jai vAghAto, bitiyaM tattha dhA (ThA] vate / cilimiNA aMtare ceva, bahi vaMdAvate janaM / / [bhA.3848] pAnagAdINi joggAI, jAtiM tattha smaahite| alaMbhe tassa jA ThANA, parikkhe soya jaaynne|| [bhA.3849] asaMtharaM ajoggA vA, jogavAhI va te bhave / esaNAdi parikkeso, jAyA tassA virAdhanA //
Page #780
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-746, [bhA. 3849) 293 dhU-idAni "ani" tti dAraM - egeNa paJcakkhAe anno jai Agato so saMlehaM kAravijjai, taio paDisehijjai apahuppaMtehiM / aha pahuppaMti nijAvagaveyAvaccakaro to bahU nijavinaMti / aha so parinI paDibhajai tAhe tattha anno puci salehio ThavijJati, cilimiliaMtarito ya jano vaMdAvijati / daarN| - aNapuccha[bhA.3850] khIrodaNe ya davve, tacca dugucchaNNaya tarhi vitre| __ paricchiyA susNlehdaagmnne'mcckoNkmte|| [bhA.3851] kalamodaNA vi bhaNite, hasaMti jai te tahiM na pddivje| AnIya kucchate jati, karemI joggaM ti to tivare // [bhA.3852] kalamodaNo ya payasA, annaM ca sahAvaanumayaM jss| uvanIyaM jo kucchati, taM tu aluddhaM paDicchaMti // dhU-"anApuccha' tti - gurujanassa aNApucchAe jai pariNaM paDivajai paccakkhAti vA to cuguruN|imaa virAdhanA- AyarieNaanApucchAepaDivanno kiikici veyAvaccAi kAuMnecchai, akajamANe tassa asamAhI, aha kareMti to te paritAviJjati, annattha vA gacchaMti, kakkhaDakhette vA tattha bhattapANaM natthi, asai bhattapANassa jai taM chaDDituM gacchaMti to uDDAho, mahaMto ya pavayaNovaghAo, bhattapaccakkhAyassa vA bhattAipAuggaM na labbai, jA tena vinA virAdhanA taM niSphaNNapAvati tamhA gacchopucchiyavvo- "ajo! imosAhU pariNaMpaDivajjai mahaMta niJjaradAraM", eva pucchie jojaMtarai sotaMabhiggaha geNhai sulabhaM vA dullabhaMvA bhattapANAigurUNaM kaheti, evaM dosA parihariyA bhvNti| - pariccha[bhA.3853] nahu te davvasaMlehaM, pucche pAsAmite kisN| kIsa te aMgulI bhaggA, bhAvaM sNlihmaaturN|| [bhA.3854] rannA koMkaNagAmaccA, dovi nivisayA kyaa| doddhie kaMjiyaM choIM, koMkaNo takkhaNA gto|| [bhA.3855] hiMDito vahile kAye, amacco jA bhareti tu / tAva puNNaM tupaMcAhaNe puNNe nihaNaM gto|| [mA.3856] iMdiyANi kasAye ya, gArave ya kise kuru. no vayaM te pasaMsAmo, kisaM sAhusarIragaM / / cU- "paricchaM" tti dAraM - AyarieNa pariNNI paricchiyavvo, tena vi gurU / accho ya pricchiyvyo|apricchinne cauguruM, virAdhanA duvihA, aparicchae ekko yajaMvirAhaNaM pAvihiti tannipphaNNaM bhavai paricchiyavvaM davvabhAvehiM / parinI gacchaM paricchai - "ajjo ! ANeha me kalamasAlIkUraM, khIraM ca me kaDhiyaM khaMDamacchaMDiyasakkarAjuyaM kallANayaMtA bhoynnN"| jai hasaMti, bhaNaMti vA - "kao amhaM erisaM" ? tAhe ttha na paccakkhAi / aha bhaNaMti - "jogaM karemo" AniyaM vA / ukkosaM pi AniyaM, so durgacchai, jai taM paDivaJjati bhaNaMti vA
Page #781
--------------------------------------------------------------------------
________________ 294 nizItha-chedasUtram -2- 11/746 "annaM Anemo"tti totesiM aMtie pddivaai| bhAvaparicchAe jaite kasAijati tAhe tassaMtie napaJcakkhAi / idAniM gurU gaccho yataM paricchai-vve kalamoyaNAe davvaM sabhAvAnumayaM vA uvanIyaM, jaidugaMchai to suddho / bhAveNa pucchiAi- "ajo! kiM saMleho, kaona kau?" tti / tAhe so rUsio aMguliM bhaMjiUNa dAyei - "pecchaha kiM kao, na kotti|" evaM kae gurU bhaNai - "kao tume dabbasalaMho bhAvasaMlehaM karehi, ettha pahANo bhAvasaMleho sapayatteNa kAyavyo / " ettha gurUamaccakoMkaNagadidrutaM kaheti-ranAamaJco koMkaNaoyado vinivvisayA aannttaa| paMcAhassa parao jaM passe tassaM sArIro niggaho / kaMkaNo doddhie kaMjiyaM choTu takkhaNA ceva niravanekkho go| amacco puNa bhAvapaDibaddho jAva bhaMDI bahIlage kae ya bharei tAva paMcAho putro / rannA uvaladdhe niggaho ko| evaM tumaMpi bhavapaDibaddho asaMlihiappA amacco iva vinissahisi / evaM paricchitte jo suddho so paDicchiyavyo, no itharao / -Aloe[bhA.3857] AyariyapAdamUlaM, gaMtUNa saMti parakkame sNte| sabveNa atasohI, kAyavvA esa uvadeso / / [bhA.3858] jaha sukusalo vivejo, annassa kaheti appaNo vaahiN| vejassa ya so souM, to paDikammaM samArabhate / / [bhA.3859] jANaMtena vi evaM, pAyacchittavihimappaNo niuNaM / taha vi ya pAgaDataragaM, AloeyavvayaM hoti / / [bhA.3860] chattIsaguNasamaNNAgaeNa tena vi avassa kaaybvaa| parasakkhiyA visohI, suhRvi vavahArakusaleNaM / / [bhA.3861] jaha bolo jaMpato, kajamakajaM ca ujju bhaNati / taMtaha AloejjA, mAyAmadavippamukko u / / [bhA.3862] uppaNnAnuppannA, mAyA anumaggato nihaMtavvA / AloyaNa niMdaNa garahaNA tena puNo vi biiyNti|| [bhA.3863] AyAraviNayagurukappamAdIvaNA atasohI ujubhAvo / ajava maddaca lAghava, tuTThI palhAyajananaM c|| [bhA.3864] pavvajjAdI AloyaNA utiNhaM caukkagavisohI / appaNo taha pare, kAyavvA uttimaTuMti // [bhA.3865] nANanimittaM AseviyaM tu vitahaM parUviyaM vA vi / __ ceyaNamaceyaNaM vA, davvaM sesesu imagaMtu // [bhA.3866] nANanimittaM addhANameti ome vi acchai tadaTTha | nANaM ca AgamessaMti kuNai parikammaNa dehe / / [bhA.3867] paDisevatI vigatIto, majhedavve ya esatI pivati vA / etassa vi kiriyA, katA upaNagAdihANIe / [bhA.3868] emeva daMsaNammi vi, saddahaNA navari tattha nANattaM / esaNa iTTI dosa, vayaMta gharaNe siyA so vaa||
Page #782
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-746, [bhA. 3869] 295 [bhA.3869] ahavA tigasAlaMbeNa davvamAdI caukkamAhavva / AsevitaM nirAlaM, batoya Aloya eyNtu|| [bhA.3870] paDisevaNAtiyArA, jai vIsariyA kahaM vi hojA di| tesu kaha vaTTiyavvaM, salluddharaNammi samaNeNaM // [bhA.3871] je me jANaMti jinA avarAhe jesujesu tthaannesu| tehaM AloetuM, uvahito savvabhAveNaM / / [bhA.3872] evaM AloeMti visuddhbhaavprinaamsNjutto| ArAhato taha vi sAgAravapaliuMcaNAhirato / dhU-"Aloe"tti dAraM-AloyaNA dAyavvA / pavvajadiNAArama Aloei jAva anAsagapaDivatti vidino, nANadaMsaNacarittAiyAraMekekaMdavvAicaukkasohIe, dabbao sacittAcittaM, khettato addhANAiesu, kAlao subhikkhadubmikkhe, bhAvao hiTThagilANeNa, evaM uttimaTTakAle svavaM AloyavvaM |jhaa kusalA vivijjo appaNo bAhiM annassakaheva tahA sAhU pacchittaviyANago vi annassa'iyAraM kahei, chattIsaguNasamannAgaeNa vi AloyaNA dAyavva / ime chattIsaguNA - aTTavihA gaNisaMyapAya, ekvekkA caubbihA / vinayapaDivattI caubvihA / ete savve miliyA chttiisN|pNcvihvvhaarkuslennviprskkhiyaa visohI kAyavvA |jhaavaabaalo ujjayaMkajjamakajaM va bhaNai tahA samattaM AloyavvaM / visAriesu paDisevaNAtiyAresu imaM vattavvaM je me jANaMti jiNA, avarAhe naanndNsnncritte| tehaM Aloettu, uvaSTio svvbhaavennN|| AloyaNAe ime guNA paMcaviho AyAro pabhAvio bhavai, carittaviNao ya kao bhavai, appA gurubhAve Thavio, therakappo carittakapo AloyaNakappo vA divio bhavai, attasohI kayA, ujjasaMjamokao bhavai, ajjavaM amAyattaMtaMkayaMbhavai, maddavayAe amAnattaMdAiyaM, lAghaveNa alobhattaM kayaM, appaNo tuTThI appaNo palhAdajaNaNaM kayaM, bahuvittharaM etta AloyaNApagayaM vttvvN| - ThANa[bhA.3873] gaMdhavvaNaTTAujjassa cakkajaMtaggikammapharuse ya / naMtikarayagadevatA DoMbA poMDahigarAyapahe / / [bhA.3874] bAraga-koddava-kallANa-karaya-puSpha-phala-dagasamIvammi / ArAmaahe vigaDe, nAgaghare pubbabhaNite ya / / cU-"ThANaM' tti dAraM - vasahI ThANaM, kerisaM tassa joggaM ? bhannai - jattha jhANavAghAo na bhvi| te ya ime jhANavAghAyaThANA - gaMdhavaNaTThasAlA, savvAujjasAlA cakkijaMtAdisAlAo, turaga-gatasAlAo, rAyapaho ya / ahavA - jattiyA samayaviruddhA uvassayA savve vajeyavvA / chakkAyapaDivajaNAya jattha daMdiyapaDisaMvAro natthi manasaMkhobhakaraNaM ca jattha natthi tArise ThANe vasahI ghettvvaa| - vasahI[bhA.3875] paDhamabitiesu kappe, uddesesU uvassagA je tu| vihisutte ya nisiddhA, tabvivarIyA bhave sejjA / /
Page #783
--------------------------------------------------------------------------
________________ 296 nizItha-chedasUtram -2-11/746 cU-"vasahi"tti dAraM-kerisA puNa sA vasahI ghettavvA ? savvasAhUNa ekA vasahIna kppi| jai ekkao ThAyati to cauguruM / tesu samuddisatesu annApANagaMdheNaM jhANavAghAo havenA, tamhA do vasahIo ghettavyAo / egA uttamaTThapaDivanassa, biiyA sesasAhUNaM / -pasattha[bhA.3876] iMdiyapaDisaMcAro, maNasaMkhobhakaraM jahi nasthi dAraM / cAussAlAI duve, anunnaveuM ya ThAyaMti // ujjANarukkhamUle, sunnagharanisaddahariyamagge y| evaMvidhe na ThAyati, hoja samAhIi vaaghaato|| [bhA.3878] pAnagajogAhAre, ThaveMti se tattha jattha na uti / apariNatA vA so vA, aNaccayagiddhirakkhaThTha / [bhA.3879] bhuttabhogI purA jo vi, gIyattho vi ya bhaavito| saMte sAhAradhammesu, so vi khippaM tu khubmati / / [bhA.3880] paDilomAnulomA vA, visayA jattha duurto| ThAvettA tattha se nicaM, kahaNA jANagassa te / / cU-"pasattha" tti dAraM - sannivesassa kamma disAbhAge vasahI pasatthA ? sannivesavasabhassa muhasira kakuhapoTTA pasatthA, sesesuappasatthA / -nijAvaga[bhA 3881] pAsatthosaNNakusIlaThANaparivijjiyA u nijjvgaa| piyadhamma'vaJjabhIrU, guNasaMpannA apharitaMtA / / [bhA.3882] uvvattaNAi saMthArakahagavAdI ya aggdaarmmi| bhattaM pAnaviyAre, kahaga disA je samatthA ya / / [bhA.3883] jo jArisao kAlo, bharaheravate ya hoti vaasesu| te tArisagA tatiyA, aDayAlIsaM tu nijavagA / / [bhA.3884] evaM khalu ukkosA, parihAyaMtA havaMti tinne va / do gIyatthA tatito, asuNNakaraNaM jahanneNaM / / ghU-"nijavaga"tti dAraM-nijavagA pddiyaargaa| te kerisA kettiyA vA? pAsatyAtiThANavirahiyA piyadhammAavajjabhIrUdaDhasaMghayaNA guNasaMpannA veyAvaccakaraNeaparitaMtA gIyatthAbharahavAse dusamANakAlANuruvA ukkoseNa aDayAlIsaM nijavagA ucvataNAdikAyapaDiyaragA cauro, abhaMtaradAramUle cauro, saMthAragavAvArecauro, tassappaNo dhammakahI cauro, vAdIcauro, balasaMpannA aggaddAre cauro, icchiyabhattaNitagA cauro, pANage Gka, viyAre cauro, pAsavaNe chauro, bAhiM janavayassa dhammakahI cauro, caudisiM sahasajohA cauro / pAnageGka, viyare cauro, pAsavaNe cauro, bAhiMjaNavayassa dhammakahI cauro, caudisiM sahasajohA curo| ettAo ekkagaparihANI ya neyavvA jAva jahanneNa dojanA ekko bhikkhAe vaccai, bIo parinnissa pAse acchi| -davvadAyaNA carime
Page #784
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM-746, [bhA. 3885] 297 [bhA.3885] navasattae dasamavitthare ya bitiyaM ca pAnagaM davvaM / anupuvvavihArINaM, masAhikAmANa uvahaniuM / [bhA.3886] kAlasabhAvAnumato, pubbajjhusito suto va diDhe vaa| jhosijjati so sehA, jayaNAe cuvihaahaaro|| [bhA.3887] taNhAchedammi kate, na tassa tahiyaM pavattate bhAvo / caramaMca eka bhuMjati, saddhAjaNaNaM dupakkhe vI / / [bhA.3888] kiM patto no bhuttaM me, parinAmAsuyaMmuyaM / diTThasAro sayaMjAo, codane se sItatA / / [bhA.3889] tividhaM vosirio so, tAhe ukkosagANi davvANi / maggaMtA jayaNAte, carimAhAraMpadeseti / / [bhA.3890] positA tAI kotI, tIrapattarasa kiM mametehiM / veraggamanuppatto, saMvegaparAyaNo hoti // [bhA.3891] desaM bhocA koI, dhikkAra karai imehiM kammehiM / veraggamanuppatto, saMvegaparAyaNo hoti|| [bhA.3892] savvaM bhoccA koto, dhikkAra karai imehi kammehiM / veraggapanuppatto, saMvegaparAyaNo hoti / / [bhA.3893] savvaM bhoccA koI, manuNNarasavipariNato bhavejAhi / teceva'nubaMdhato, desaM savvaM ca rocIyA / / ghU-davvadAyaNA carimitti dAraM-AhAradabaMdAijai carimAhArakAle |svvss kira carime kAle aIva AhArataNhA jAyai, tassa vocchedaNaTTa kAlasabhAvANumaopuvajhusio vA imo se daMsiyai - nava rasavigaio, dasamI savitthArA, sattaviho odaNaoSa aTTharasa vaMjaNo, pAnagaM pi se ukkosaM dijjai / evaM taNhAvocchede kae na puNa tassa tammi maI pavattai, tAhe vocchede ya kae samAhI bhavissati / taM ca uggamuppAdaNAesaNAsuddhaM maggijai, pacchA panagaparihANIe bitiyacauuvahariyaM daTuM koI saMvegamApanno tIrapattassa me kimetenaM ? na ceva muMjai, koi desaM bhuMjaI, koi savvaM bhuMjai / "aho ! imo sAhUcarimaM bhuMjaI"-sesasAhUNa visaddhA kayA bhavai, desaM savvaM vA bhoccA vi hA "kimeeNaM" ti saMvegaM gacchati / saMveggao ya tivihaM vosirai- AhAraM, uvahiM, dehaM ahavA AhArovahivasahI / anno puNa desaM savvaM vA bhoccA taM ceva'nuvaMdhijjA puNo Aneha ti bhnnejaa| - hAni[bhA.3894] vigatIkayAnubaMdho, AhAranubaMdhaNAte voccheto / __ parihAyamANadabbe, guNavuDvisamAhi anukmmaa| [bhA.3895] daviyaparinAmato vA, hAvaMti dine tujA tinni / veti na labmati dulabhe, sulabhammi va hoimA jayaNA / / [bhA.3896] AhAre tAva chiMdAhi, gehito na ya issti| jaM vA bhuttaM na puvvaM taM, tIraM patto na mucchasi / /
Page #785
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-11 / 746 dhU- ettha "hAni" tti dAraM- tassa maNunnAhArapaDibaddhassaguNavaDDhinimittaM davvahAnIe tahA vocchedaM kareMti / jA tinni dine hu samANaM Ane tato paraM bhannai - " na labbhai" / bhaNati ya- " Ahera tAva gehiM chiMdasu, pacchA uttima kAhisi / jaM vA puvvaM na bhuttaM tamidAniM tIrapatto icchasi / taNakaTTe va aggI jahA na tippai, udahI vA jaleNa, tahA imo jIvo AhAreNa na tippati, taM uttamasAhasaM karehi" tti / - aparitaMte [bhA. 3897 ] 298 vaTTati aparitaMtI, diyA ya rAto ya savvaparikamma / paDicaragAnuguNacaragA, kammarayaM nijaremANA || [bhA. 3898 ] jo jattha hoi kusalo, so uNa hAveti taM sati balammi / utA saNaoge, tassa va dIveMti taM saGkaM // cU- "aparitaMte'' tti dAraM te paDicaragA divA rAo ya aparitaMtA kammaM nijjaremANA veyAvaccaM kareMti / jo ya jattha kusalo samatto so tattha ujjamai tahA jaha bhAvaM sudbutaraM dIvei / dAraM / - nijjara[bhA. 3899 ] deha viugA khippaM, ca hoja ahavA vikAlaharaNaNaM / dohaM pi nijarA vaTTamANe gacchI u egaTTa // [ bhA. 3900 ] kammamasaMkhejjabhavaM, khavei anusamayameva Autto / annataragammi joge, sajjhAyammi viseseNaM / / [ bhA. 3901] kammamasaMkhejabhavaM, khaveti anusamayameva Autto / annataragammi joge, kAusagge viseseNaM // kammamasaMkhejjabhavaM, khavei anusamayameva Autto / annataragammi joge, veyAvacce viseseNaM // kammamasaMkhejjabhavaM, khavei anusamayameva Autto / annataragammi joge, visesato uttimammi // [bhA. 3902 ] [bhA.3902] [ bhA. 3903] cU- "nijjara "tti dAraM - kammanijarA dehaviyogo khiSpa cireNa vA hoja, paDicaragANa vi doha vi mahatI nijjarA / kahaM ? jao bhannaikammamasaMkhejjabhavaM, khavei anusamayameva Autto / annataragammi joge, sajjhAyammi viseseNaM // evaM gAhA battavvA kAussago veyAvacce uttimaThThe ya / dAraM / - saMdhAra [bhA. 3904] bhUmiM silAe phalae, taNAe saMdhAra uttimaTThammi / domAdi saMtharaMti, vitiyapada anadhiyAse ya / / taNakaMbalapAvAre, koyavattUlI ya bhUmisaMthAre / emeva anahiyAse, saMdhAragamAdi palleke // [bhA. 3905 ] "saMthAragi" tti dAraM - uttimaTThapaDivaNNarasa keriso saMthAro ? ussaggeNa tAva bhUmIe pacakkhAyassa
Page #786
--------------------------------------------------------------------------
________________ 299 uddezakaH 11, mUlaM-746, [bhA. 3905] Thio nivanno vA, jayAsaMtharei tayA saMthArutarapaTTe, asaMthare vahucIrA, tahAvi asaMthare ajhusire kusumAItaNe, tatokotava-pAvAraga-nava-tagatuliya, tahAviasaMthare saMthAragojAvapallaMko, ahavA jahA tassa samAhI tahA kAyavvaM / cU-uvvattaNAdi[bhA.3906] paDilehaNasaMthAre, pAnagauvvattaNAdiniggamaNaM / sayameva kareti sahU, ussaggAnetare karate / / [bhA.3907] uvvattaNanIharaNaM, mao u adhiyAsaNAe kaayvyo| saMthAra'samAhIe, samAhiheuM udAharaNaM / / [bhA.3908] kAovacio balavaM, nikkhamaNapavesaNaM va se kuNati / taha viya avisahamANaM, saMthAragayaM tu saMthAre / [bhA.3909] dhIrapurisapannatte, sappurisanisevite paramaramme / dhannA silAtalagatA, nirAvayakkhA nivajaMti / / [bhA.3910 jaI tAva sAvatAkulagirimaMdaravisamakaDagaduggesu / sAdhiMti uttima, dhitidhaNiyasahAyagA dhIrA / / [bhA.3911] kiM puNa anagArasahAyaeNa annonnasaMgahabaleNa / paraloiyaM na sakkai, sAheuM uttimo aDDe / / [bhA.3912] jinavayaNamappameyaM, mahuraM kaNNAhUti suNetenaM / sakkA hu sAhumajhe, saMsAramahoyahiM tariuM / / [bhA.3913] savve savvaddhAte, savvaNU svvkmmbhuumiisu| savvagurU savvahitA, sabve merummi abhisittaa| [bhA.3914] savvAhiM valaddhIhi, savve viparIsahe parAittA / savve vi ya titthagarA, pAovagayA tu siddhigatA // [bhA.3915] avasesA anagArA, tItapaduppannanAgatA savve / keI pAovagayA, paJcakkhANigiNiM kei|| [bhA.3916] savvAo ajAto, savve viya paDhamasaMghayaNavajjA / savve ya desaviratA, paccarakhANeNa umaraMti / / [bhA.3917] savvasuhappabhAvAto, jIviyasArAto svvjnitaato| AhArAto na taraNaM, na vijjatI uttimaM loe| [bhA.3918] viggahagate ya siddhe, mottuM logammi jattiyA jIvA / savve savvAvatyaM, AhAre hu~ti uvuttaa|| [bhA.3919] taMsArisagaM rayaNaM, sAraM jaM savvalogarayanANaM / savvaM paricayittA, pAovagatA prihrNti|| [bhA.3920] evaM pAovagama, nippaDikammaM jinehi pannattaM / jaM soUNaM khamato, vavasAyaparakkama kuNai / /
Page #787
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-11 / 746 cU- " uvvattaNAINi 'tti dAraM- ussaggeNa ya tena sayameva uvvattaNa-pariyattaNa- uTTha- nisIyaNaniggamanapavesa - uvakaraNapaDilehaNa-pANagANayaNaM ca kAyavvaM, cAukkAlaM sajjhAyaM ca karei / jaM jahA tara taMtahA sayameva karai / aha na tarai tAhe se savvaM anne kareMti, aMtohito bAhiM noneMti, bAhirato vA aMto pavaseMti jahA jahA sasamAhI dhII ya tahA kareMti / evaM pikIramANe jai na tareja tA se imaM kahijjai, dhIrapurisapannate maraNavibhattigAhAo dhoseyavvAo, jAva "eyaM pAuvagamaNaM, nippaDikammaM jinehiM pannattaM / saM soUNa parinnI, basasAyaparakkamaM kuNai / 300 - sAraNa [ bhA. 3921] keI parIsahehiM, bAuliuvetaNuDato vA vi| obhAsejja kayAtI, paDhamaM bitiyaM ca Asajja / / gIyatthamagIyatthaM, sArettuM mativisohaNaM kAuM / to paDabohiya (cha) aTTha, paDhame pagayaM siyA bitiyaM // [bhA. 3922] cU- "sAreUNaM" ti dAraM- koi paDhamaviiyaparIsaha' ddio diyA rAo vA bhAseja ? tAhe se saMbhArijai - "kosi tumaM ?" "sayaNo haM / " "kiM paDivanno" ? "uttimahaM / " "kA belA" ? kahe "divasa rAtiM vA / " to "kiM obhAsasi baliyaM, me sajjhANavAghAo vaTTai", evaM se sariUNa asamAhipaDighAyatthaM samAhihetuM ca bhattaM pAna vA divA rAo vA dijai / codagAha - "na juttaM" Ayario "kavae" tti dinaMtaM kahei - jAhe kila kAlaM karei jIvo tAhe AhAre gADhaM abhilAso bhavai / - kavaya [bhA. 3923] [bhA. 3924] parIsahacamU, joheyavvA maNeNa kAraNaM / to samaradesakAle, kavayatullo u AhAro // saMgAmadugaparUvaNaveDagaegasarauggaho caiva / asurasuriMdAvaraNaM, saMyubhayaM rahiyakaNagassa || lovae pavae johe, saMgAme paMthie ti ya / Aure sikkhate ceva, diTThato kahate ti ya // saMgAme sAhasito, kaNatena tattha Ahato saMto / sattuM puvvaliggaM, AhaNai u maMDalaggeNaM // [mA. 3925] [mA. 3926] [bhA. 3928] [bhA. 3927] rukkhavilaggo rudhito, pahaNai kaNaeNa kUNiyaM sIse / kUNio se, harati siramaMDalaggeNaM // sarIramujjhayaM jeNa, ko saMgo tassa bhoyaNe / samAhisaMvaraNA heu, dijjatI so u aMtato // suddhaM esittu ThAveMti, hAnI u vA dine dine / puvyuttAe u jayaNAe, taM tu goviMti annahiM / / [bhA. 3929] cU- ettha dito jahA koi sahassajohI saMgAme vammita-kavaio hasthikhaMdhagao saMgAmaM
Page #788
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 11, mUlaM - 746, [bhA. 3929] 301 joi, an ya se jahA kaMDamAINi na kiM ci AvAhaM kAuM samatthA / dumArUDheNa ya ekkeNa se purisaNa matyae kaNaeNa Ahao, so kaNao paJcaphiDio kavayassa guNeNa tena avaloiyaM, diTTe dumArUDho addhacaMdeNa ya se siraM avanIyaM / jahA sahassajohI tahA uttimaTThapaDicanno / jahA ya saravarisaM tahA parisahovasaggA / jahA kaNago tahA sAdhAraNavedanA / jahA kavayaM tahA AhAro / vedanA paDighAe kae savve parIsahovasagge jinai / hatthipadAuMdie vA jahA puriso pAyaM dAUNa khaMdhaM vilaggai evaM AuTTiyapadathANIyaM AhAraM AhArettA aMtakiriyaM vA devalogovavattiM vA ArUhai / eha vedana'TTI AhAraM na karei to aTTajjhANovago tiriesu uvavajjai, bhavanavanaesu vA, tamhA savvavedanovavAyaM kAuM samAhiNA nokkAreNa kAlagao / - ciMdhakaraNaM [bhA. 3930] / Ayarito kuMDipadaM, je mUlaM siddhivAsavasahIe / ciMdhakaraNa kAyavvaM, aciMdhakaraNe bhave gurugA / / [bhA.3931] sarIre uvakaraNammi ya adhikaraNammi so u rAtiNio / maggeNa gavesaNAte, gAmANaM ghAyaNaM kuNati // dhU- tAhe sa 'ciMdhakaraNaM" ti dAraM aha se ciMdhakaraNaM na kareMti to caulahu~ / ciMdhakaraNaM duvihaM - sarore upakaraNe ya / loyaM puvyaM ceva kAUNaM saMvareMti / aha puvaM na kao puNo vaDDilA cA tAhe loo se kajati, evaM sarIre / uvakaraNe kAlagayarasa colapaTTI, muhapottiyA muhe bajjhai, hatthapAdAya se bajjhati, aMgunaMtare laMchijjai tti / jadi divakhette nakkhatte kAlagao to duni puttalagA, samaNakhitte ego, avaDhe natthi / aciMdhakaraNe dosA- devesu uvavanno nicchattaM gacchai, jahA so sAvagI ujjainIe, daMDio vA ciMdheNa viNA daTTUNaM gAme giNhejja / - aMtovahi [ bhA. 3932] na pagAseja lahuttaM, parisahaudatena hoja vAghAto / uppanne vAghAte, jo gItatthANa uvAghAto // ghU "aMto bahiM "tti evaM bhattaparinaM gAmassa aMto bahiM vA paDivajjai na doso / - bAghAte [bhA. 3933] duvidhA nAyamanAyA duvidhA NAyA ya daMDamAdIhiM / sayagamaNapesaNaM vA, khiMsaNe cauro anugdhAtA // [bhA. 3934] saparakkame jo u gamo, niyamA aparakkamammi so ceva / pubvI rogAyakehi navari abhibhUto bAlamaraNaM pariNato ya / / cU- "vAdhae" tti dAraM - jai se kammodaeNa vAghAto havejjA to na caiva pagAsetavyo tti / imo vihI vAghAte uppanne anno jo saMlihio so Thavijai / esa gIyatthANaM uvAyo / jo vA anno vA ucchahai so Thavijjai / iyarassa puNa gilANapaDikammaM kIrai / ahavA - tattha vasabho Thavijjai / taM pirAo saMjjhAchede vA paridvaveMti / esA daMDiyamAIhiM annAe jayaNA / taM puNa paDibhaggaM pesaMti sayaM vA gacchaMti / jo taM khiMsai tassa cauguruM / jo saparakkame gamo so ceva aparakkame, navaraM - so
Page #789
--------------------------------------------------------------------------
________________ 302 nizItha-chedasUtram -2-11/746 sagacche paDivanai / saparakkamA itarA ya ete do vi bhaNiyA / idAni vAghAimaM anAnupuvdhI - rogAtaMkehiM bAhio bAlamaraNaM marejjA, atyabhallAIhi vA viruMgio bahUhiM AsughAikAraNehiM parakkamamakAUNaM bhattaM paJcakhAvei, sojaipaMDiyamaraNeNa asattotato UssAsaM niraMbhai, vehAnasaM giddhapar3ha vA paDivAi, tassa uttama ArAhaNA / viharaMto puNa AyAralovaM karei / / eso paJcakkhANe vihI bhaNito / idAni iMginI bhannai. [bhA.3935] AyaparapaDikkammaM, bhattapAraNNAe do anunnAtA / paravajjiyA ya iMgiNi, caubvihAhAraviratI y|| cU- jAva avvocchitI tAva neyavvaM / paMcadhA tuleUNa iMginimaraNaM pariNao / iMginIe AyaveyAvaccaM paro na karei, niyamA cauvvihAhAraviraI / jai bahiM paDivajjai to anIhArimaM, ahagaccheto niihaarimN|pddhmbiiysNghynnii paDivajjai,jeNaahiyaM navamapuvvassa taiyaMAyAravatthu ekkArasaMgI vA paDivAi, dhitIe vajakuDDasamANoM savvANi uvasaggANi ahiyAsei // gayA "iNginnii"| - igiNI[bhA.3936] AyaparapaDikammaM, bhattapariNNA ya do anunnaayaa| parivajjiyA ya iMgiNi caubihAhAraviratI y|| [bhA.3937] ThANa-nisIyaNa-tuyaTTaNamittirayAI jahA smaadhiite| sayameva ya so kuNatI, uvasaggaparIsaha'dhiyAsI / / [bhA.3938] saMghayaNadhitIjutto, navanavapubbAsu tena saMgAvA / iMginipAovagama, paDivajjati eriso sAhU / idAni "pAdavagamaNaM"[bhA.3939] nicalanippaDikammo, nikkhivati jaMjahi jahAaMga / eyaM pAdovagama, nIhAriM vA aniihaariN|| cU-ettha pavyAyAI neyavvaMjAva avvocchittii| paMca tuleUNa pAdavagamaNaM pariNao / dhiIe vajakuDDasamANo nicalo jahe va nikkhittANi aMgANi taheva acchai / appaNA kiM ci na karei, parona tassa kiM ci veyAvaccaM karei / tassa paDilehaNa-paphoDaNA nasthi / jahA- pAdavo samavisame paDio ciTThai tahA so vi parappayogA paraM cAlijjai / vicchinne thaMDile tassa (sa] pANa-bIyahariyarahie paDivajjai, jattha kaDdavikaDDikijjaMte tasa-thAvarANa pIDA na bhavai, erise nirAvarAhe paDivajjai, caubvihe uvasagge ahiyAsei / eyaM pi nIhArimaM anIhAriNaM vA / / - pAovagama[bhA.3940] pavvajAdI kAu, neyavvaM jAva hoti vocchittii| paMca tuleUNa ya so, paovagamaM pariNato ya / / [bhA.3941] nicalaNipphaDikamme, nikkhivate jaM jahiM jahA aMgaM / eyaM pAtovagama, nIhAriM anIyahAriM vA / /
Page #790
--------------------------------------------------------------------------
________________ 303 uddezakaH 11, mUlaM-746, [bhA. 3942] [bhA.3942] padovagamaM bhaNiyaM, samavisame pAdavo ya jaha pddito| navaraMparappaogA, kaMpeja jahA cltruss| [bhA.3943] tasa-pANa-bIyarahite, vocchinna-viyAra-thaMDilavisuddhe / nidesAniddese, bhavaMti abbhujayaM maraNaM / / [bhA.3944] puvabhaviyavereNaM, devo sAharati koti paataale| mA so caramasarIra, na vedanaM kiM ci pAvihisi || [bhA.3945] uppanne uvasagge, divve mANussate tirikkhe y| sabve parAjaNittA, pAdovagatA pariharaMti / / [bhA.3946]jaha nAma asIkosI asI vi (kosI vi do vi] khalu anne / iya me anno deho, anno jIvo timaNNaMti / / [bhA.3947] puvAvaradAhiNauttarehiM vAtehi AvayaMtehiM / jaha na vi kaMpai merU, taha tejjhANAo na clNti|| [bhA.3948] paDhamammiya saMghayaNe, vaTuMtA selkuttttsaamaannaa| tesiM piya vocchedo, coddasapubbINa vocchede / / [bhA.3949] divvamanuyA u dugatigassa pakkhevagaMsi aakunyjaa| vosaTTacattadeho, ahAuaMkoti pAlejjA / / [bhA.3950] anulomo paDilomo, dugaMtu ubhayasehiyA tigaM hoti| ahavA sacittamacittaM dugaM tiga mIsagasame y|| [bhA.3951]puDhavi-daga-agani-mArua-vaNassati-tasesu koti sAharati / vosaTTacattadeho, ahAuyaM ko u pAlejjA / / [bhA.3952] egaMtanijjarA se, duvihA ArAdhanA dhuvA tassa / aMtakirayA va sAhU, karena devA pavattiM vA / / [bhA.3953] majaNagagaMdhapupphovayArapariyAraNaM sayA kujjA / vosaThThacattadeho, ahAuyaM koti pAlejjA / / [bhA.3954] puvvabhaviyapemmeNaM, devo devakuruuttarakurAsu / koiMtu sAharejjA, savvasuhojattha anubhAvo / / [bhA.3955] puvvabhaviyapemmeNaM, devo sAharati NAgabhavaNammi / jahiyaM iTThA kaMtA, savvasuhA hoMti anubhAvA / / [bhA.3956] puvvabhaviyavereNaM, devo sAharati koti pAyAle / mAso carimasarIro, na vedanaM kiM ci pAvihiti / / [mA.3957) battIsalakkhaNadharo, pAdovagatoya paagusriiro| purisaddesinikaNNA royavidiNNA na gennhejaa|| [bhA.3958] Naga-gaMdha-puSphovayArapariyAraNaM sayA kujjaa| vosaTTa-cattadeho, ahAuyaM koti pAlejjA / /
Page #791
--------------------------------------------------------------------------
________________ 304 nizItha-chedasUtram -2-11/746 [bhA.3959] navaMgasottapaDivohayAe, atttthaarsvirtiseskuslaae| vAvattarIkalApaMDiyAe cosaTThimahilAguNehiM ca / / [bhA.3960] soAtI nava sottA, aTThArase hotiM desbhaasaao| igatIsa raivisesA, kosallaM ekkviistihaa|| [bhA.3961] caukaNNammi rahasse, rAteNaM rAyadinnapasarAte / timigarehiM va udahINa khobhito jA maNo munninno|| [bhA.3962] jAhe parAiyA sA, na samatthA sIlakhaMDaNaM kAuM / neUNa selasiharaM, to se silaM muMcate uvriN|| [bhA.3963] egaMtanijjarA se, duvidhA ArAhaNAdhuvA tss| aMtakiriyaM vasAdhU, kareja devovavAyaM vA / / [bhA.3964] munisuvvayaMtavAsI, khaMdagadAhe ya kuMbhakArakaDe / devI puraMdarajasA, daMDati pAlakkamarute ya / / [bhA.3965] paMcasayA jAteNaM, rudreNa purohiteNa miliyaati| rAgadosatulaggaM, samakaraNaM ciMtiyaM tehiM / / [bhA.3966] jaMteNa kateNa va satyeNa va sAvatehi vividhehi / dehe viddhaMsete, na ya te ThANAhi ucalaMti / / [bhA.3967] paDinIyatA ya keI, agiMga so savvato pdejaahiN| pAdovagamanasaMto jai cANakkassa va karIse / / [bhA.3968] paDinIyayA ya keI, vammaMse khelatehi vinihittA / mahu-ghaya-makkhiyehaM, pipIliyANaM tu dejAhi // [bhA.3969] aha so vivAyaputo, vosaTTa nisiTTa cttdehaauN| soNiyagaMdhehi pipIliyA cAlaMkio dhIro / / .mA.3970] jaha so kAlAsagavesiu vimoggallaselasiharami / khatito viubbiUNaM, deveNa siyaalruuvennN|| [mA.3971] jaha so vaMsipadese, vosiTTa nisiThTha cattadeho u / vaMsIpAtehiM viniggatehiM aagaasmukkhitto|| [bhA.3972] jaha'vaMtIsukumAlo, vosa? nisaThTha cattadeho u / dhIro sapelliyAe, sivAte khatioti ratteNaM / / [bhA.3973] jaha te goTThaTThANe, vosaTTha nisiThTha cttdehaagaa| udageNa vujhamANA, viyarammi u saMkame lggaa|| [bhA.3974] bAvIsamAnupubbi, tirikkhamaNuyA va bhesaNayA (te)| visayANukammarakkhA, na kareja devA va maNuyA vaa|| [bhA.3974] jaha sA battIsaghaDA, vosttttnisttttcttdehaagaa| dhIrA gateNa udIvite Nadigalammi u lliyaa|
Page #792
--------------------------------------------------------------------------
________________ 305 uddezaka : 12, mUlaM-746, [bhA. 3975] [bhA.3975] evaM pAdovagamaM nippaDikammaM tuvanInayaM sutte / titthagara-gaNadharehi ya, sAhUhi ya seviyamudAraM // uddezakaH-11 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre ekAdazauddezakasya (bhadrabAhu svAmi racitA niyukti yukta) saMghadAsagaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsamahattara viracitA cUrNiH pari smaaptaa| (uddezakaH-12) cU-bhaNio ekkaarsmo|idaani vArasamo bhannai / tassimo saMbaMdho[bhA.3976] jati saMsiuM na kappati, ativAto kisuparassa so kaatuN| baddhassa hoja maraNaM, bhaNitA ya gurU lahU vocchN| cU-"saMsa"tti psNsaa| giripaDaNAI bAlamaraNApANAivAutti kAuMjaisaMsiuMna kappai, kiM puNato atIvAo parassa kAuM kappissai ? sutarAMna kalpatetyarthaH / baMdho ya aivAyaheU / baddhassa ya maraNaM haveja / ao suttaM bhannai / ahavA saMbaMdho - caugurU bhaNiyA, idAnaM caulahuM vocchaM / tatthimaM paDhamaM suttaM mU. (747) je bhikkhU koluNapaDiyAe annayariM tasapANajAI-taNa-pAsaeNa vA muMjapAsaeNa vA kaTTa-pAsaeNa vA camma-pAsaeNa vA vetta-pAsaeNa vA sutta-pusaeNa vA rajju-pAsaeNa vA baMdhati, baMdhataM vA saatijti|| mU. (748) je bhikkhU koluNapaDiyAe annayariM tasapANajAI - taNa-pAsaeNa vA muMjapAsaeNa vA kaTTha-pAsaeNa vA camma-pAsaeNavA vetta-pAsaeNa vA sutta-pAsaeNa vArajju-pAsaeNa vA baddhelayaM vA muMcati, muMcaMtaM vA sAtijati / / cU-bhikkhU puravannio / "kolaNaM" kAruNyaM anukapA, "paDiyAe" tti pratijJA, anukaMpApratijJayA ityrthH| asaMtIti asA, tecatejo vAyU dviindriyaadyshcpraanninotrsaa| ettha teUvAUhiM nAhikAro / jAiggahaNAo visiTThagojAitannagAIhiM ahigAro / taNA damAiyA, pAsotibaMdhaNaM / dabbhArajjU ityrthH| vettapAsaggahaNAo savve vaMsabheyA gahiyA / kaTThapAsaggahANo niyalikhoDAdiyA gahiyA / evamAIhiM baMdhetassa caulahuM / biiyasutte vi baddhellagaMmuyaMtassa caulahuM ceva / imA suttaDhaphAsiyA[bhA.3977] tasapANa tannagAdI, kaluNaparinnAe jo u bNdhejaa| taNapAsagamAdIhiM, muMcati vA ANamAdINi / / cU-iha sejjagasejjAyarAI khalagakhettAI vaccaMtA bhaNejja[bhA.3978] ohANaM tA ajo, ihaI dejjA va tannagAdINaM / amhe tujhaM ihayaM, bhAyaNabhUtA parivasAmo / cU-"ohANaM" tiuvayogo, "ajjo"ttiAmaMtraNe, "ih"tighre| "tantragAINaM" AisaddAo [16] 20
Page #793
--------------------------------------------------------------------------
________________ 306 nizItha-chedasUtram -2-12/748 gavAisu vivihovakkharesuMca, evaMbhaNaMtesusAhuNAvattavbaM-pacchaddhaM "bhUta" zabdaHbhAyaNatulyavAcI! jahA aliMdAibhAyaNaMgihato bAhirevA ThiyaMna kiMcigharavAvAraM karetitahevaamheiha privsaamo|| vasahiggahaNakAle annatya vA vasaMte jai gihI kiM ci vijjaM pucchijjA tatthimaM bhAsejjA[bhA.3979]na vijoisaMna gaNitaM, na akkhare neva kiM cira (va] kkhaamo| appassagA asuNagA, bhAyaNa-khaMbhovamA vasimo / ghU-dhare kiM ci suNagAiNA avarajhaMte apassagA amhe, gihiNo saMdisaMtasasa asuNagA amhe, jhANovagayA vA anna passAmo suNemo vA / sesaM kNtthN| "tannagagahaNaM" kimarthaM cet ? [mA.3980] thaNajIvi tannagaM khalu, tannagagahaNaM tu taM bhuavaatN| sesA vi sUiya khalu, tannagagahaNeNa gonnaadii| dhU-bAlavacchaMtannagaM taMthaNajIvI bahuavAyaMca, atHtnngghnnkyN| suttetanagaggahaNAo ya sesA vi goNAI savve sUiyA, na baMdhiyavvA ityarthaH / / aha baMdhai to ANAiyA dosA / ime ya anne ya[bhA.3981] accAveDhaNa maraNaMtarAya phaTuMta aatprhiNsaa| siMgakhuraNollaNaM vA, uDDAho bhadda-paMtA vA // ghU-aIva AveDhiyaM paritAvijai maraivA, aMtarAiyaM ca bhavai / baddhaMca taDaphaDiMtaM appAnaM paraM vA hiMsai / esA saMjamavirAdhanA / taM vA bajhaMtaM siMgeNa khureNa vA kAeNa vA sAhuM nolejaa| evaMsAhussa aayviraadhnaa|tNc daTu janouDDAhaM kareja-"aho! duddidhmmaaprtttivaahinno"| evaM pavayaNovadhao / bhaddapaMtadosA vA bhave-bhaddo bhaNAi - "aho ! ime sAhavo amhaM parokkhANa ghare vAvAraM kareMti / " paMto puNo bhaNeja - "duvidhammA cADukAriNo kIsa vA amhaM vacche baMdhaMti muyaMti vA / " diyA vA rAo vA nicchubhejA, voccheyaM vA karejja / / ee baMdhaNe dosA / ime muyaNe[bhA.3982] chakkAya agaDa visame, hiya naTTha palAya khaIya pIte vA / jogakkhema vahati maNe baMdhanadosAya je vuttaa|| cU- tannagAimukkAmaDaMtaM chakkAyavirAdhanaM kareja, agaDe visame vA paDeja, teNehiM vA hIreja, naTThaaDavIe rulaMtaM acchenja, mukkaM vA palAyitaMpuNo baMdhiuna sakkai, vRgAdisaNapphaDe (e] hiM vA khajjai, mukkaM vA mAUe thaNAt khIraM piejjA / jai viemAidosA na hojjatahAvigihiNovIsatthA acchejja, amhaM ghare sAhavo sutyadutthajogakSemavAvAraM vahati, "maNa" tti-evaM maNeNa ciMtitA maaNuttasattA appaNo kammaM kreNti| aha taddosabhayA mukkaM puNo baMdhaMti / tattha baMdhaNe dosAje vattA te bhvNti| jamhA ete dosA tamhA na baMdhaMti muyati vA / / kAraNe puNa baMdhaNamuyaNaM kareja[bhA.3983] biiyapadamaNappajjhe, baMdhe avikovite va appjjhe| visama'gaDa agani AU, saNaphagAdIsujANamavi // cU-aNappajjho baMdhaiavikovito vA seho| ahavA-vikovioappajjhoimehi kAraNehiM
Page #794
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-748, [bhA.3983] 307 baMdhati - visamA agaDa agani AUsu marinihiti tti, vRgAdisaNaphaeNa vA mA khajihiti, evaM jANago vibaMdhai // "muMcaI" tassa imaM bitiyapadaM[mA.3984] bitiyapayamaNappajjhe, muMce Avakovite vi appajjhe / jANate vA vipuNo, blipaasgagnimaadiisu|| dhU-balipAsago tti bNdhnno| tena aIva gADhaM baddho mUDho vA taDapphaDei marai vA jayA, tayA muNci|agni tti palIvaNage baddhaM muMcei, mA ijjhihiti / / baMdhaNa-muyaNe imA jayaNA[bhA.3985] tesu asahINesuM, ahavA sAhINa'pecchaNe jynnaa| keNaM baddhavimukkA, pucchaMti na jANimo kennN|| cU-"tesu"tti jayA ghare nihatthA asAhINA tayA eyaM karei, sAhINesu vA apecchamANesu migesu / aha gihI pucchejjA-keNa tatragaMbaddhaM mukkaM vA tattha sAhUhiM vattavvaM - na jANAmo amhe / / mU. (749)je bhikkhU abhikkhaNaM abhikkhaNaM paJcakhANaMbhaMjai, bhaMjaMta vA sAtijati / / cU-abhikkhaM nAmapuNo puNo, namokkarAI paJcakkhANaM bhajaMtassa caulahuMANAdiyAya dosaa| imo suttaphAso[bhA.3986] paJcakkhANaM bhikkhU, abhikkhaNA''uTTiyAe jo bhNje| uttaraguNaniSphannaM, so pAvati aannmaadiinni|| cU-AuTTiyA nAma Abhogo-jAnAna ityarthaH, namokkArAIuttaraguNapaJcakkhANaM, paMcamahavvayA mUlaguNapaJcakkhANaM / ihauttaraguNapaJcakkhANeNAhigAro // imA abhikkhasevA[bhA.3987] saki bhaMjaNammi lahuo, mAso bitiyammi so gurU hoti / suttanivAto tatae, carimaM puNa pAvatI dshiN|| cU-"saki"ti ekkasiM bhaMjamANassa mAsalahuM, biiyavArA mAsaguruM, taiyavArAe caulahuM, etysuttnivaato| cautyavAre cuguruN|pNcmvaarem' |chtthtthvaarephro|sttmvaare cheo|atttthmvaare mUlaM / navame aNavaDhaM / dasamavAre carimaM - pAraMcItyarthaH |aannaaiyaa ya dosA / ime ya[bhA.3988] appaccoo avvanno, pasaMgadoso ya adaDhatA dhamme / mAyA ya musAvato, hoti painnAi lovo ya / / cU-jahA esa namukkArAi bhaMjai tahA mUlaguNapaJcarakhANaM pi bhaMjai, evaM agIyagihatthANa ya apaccayaMjaNei / varNyate yena sa varNa tatpratipakSaH avarNa, soappaNo sAhUNaM ca | paJcakkhANabhaMgo pasaMgeNa mUlaguNa vi bhaMjai / paccakkhANadhammo samaNadhamme vA adaDhattaM kayaM bhavai / annaM painnaM paDivAi, annaM vA kareitti mAyA / annaM bhAsai annaM karei ti musaavaao| ete do vijugalao lbbhNti|porisimaai-pinnaae ya lovo kao bhavai, esA saMjamavirAdhanA / paJcakkhANaM bhajai tti devayA paduTThA khittAi kareja ||kaarnne puNa apunne vi kAle bhuMjai[bhA.3989] biiyapadamaNappajjhe, bhaMje avikovite va appajjhe / kaMtAromagilANe gurUNiogA ya jaannmvi|| dhU-aNappajjho seho vA ajANaMto bhuMjai natthi doso / "kaMtAraM'"tti addhANapaDivanassa paJcakkhAe pacchA bhattaM paDuppannaM dUraMca gaMtavvaM aMtare ya annabhattasaMbhavo natthi, evaM bhuMjato suddho|
Page #795
--------------------------------------------------------------------------
________________ 308 nizItha chedasUtram -2-12 / 749 "ome" vi kallaM na bhavissai tti sAhAraNaTThA bhuMjai / "gilANo" vi vigaimAi paJcakkhAya vevaesA bhuMjai / aggiyaga-vAhiMmi vA rAo bhuMjai / AyariovaeseNa vA turiyaM karhi ci gaMtavvaM, tattha porisimAi apune bhottuM gacchai / khamao vA mAsAikhamaNe kate aIva kilaMto apunne ceva bhuMjAvijjai / uppUravigailaMbhe nivvitie saMdisAvijjai, dubbalasarIrassa vA vigaipaJcakkhANe vigaI dijjai / ussUre seho dukkhaM gamissai tti kAuM namokkAre ceva vitaraMti / khIrAiyA vA vinAsidavvaM cirakAlamaTThAhiM apunne porisimAipaJcakkhANe namokkAre ceva vitaraMti // [ bhA. 3990 ] khamaNeNa khAmiyaM vA nivvItiya dubbalaM va nAUNaM / ussUre vA seho, dukkhamaThAI ca vitaraMti / / mU. (750) je bhikkhU parittakAyasaMjuttaM AhArei AhAreMtaM vA sAtijjati / / cU- parittavaNassaikAeNaM saMjuttaM jo asaNAI bhuMjai tassa caulahuM ANAiNo ya dosA bhavaMti / [bhA. 3991] je bhikkhU asanAdI, bhuMjeja parittakAyasaMjuttaM / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU-imA saMjamavirAdhanA[bhA. 3992] taM kAyapariccayatI, tena ya catteNa saMjamaM cayate / atikhaddha anuciteNa ya, visUigAdINi AtAe / cU- tamiti parittakAyaM paricayai na rakSati, vyavatItyarthaH / tena ya paricatteNa saMjamo vahio - virAhio tti vRttaM bhavati / esa saMjamavirAdhanA / tena ya tigadugasaMjutteNa aippamANeNa bhutteNa anuvacieNa ya ajinnavisUiyAe AyavirAdhanA || asaNAisu ime udAharaNAbhUtaNagAdI asane, pAne sahakArapADalAdINi / [bhA. 3993] khAtime phalasuttAdI, sAime taMbolapaMcajuyaM // cU-bhUtataNaM ajjago bhannai, tena saMjuttaM asanaM bhuMjai, AisaddAo karamaddiyAdiphalA mUlagapattaM AsUripattaM ca, anne ya bahu pattapupphaphalA desaMtarapasiddhA / pAnagaM sahagAra pADalAnIluppalAdIhiM saMjuttaM pivai / khAime jAiphalaM kakkolaM kappUraM lavaMgaM pUgaphalaM ete paMca davvAtaMbolapattasAhiyA khAi / ettha tini sacittA, tinni acittA | ahavA pUgaphalaM khadiravat taM na ganijjai / ragatayA paMcamA chu, sA duvihA- sacittA acittA saMbhavai / ahavA- saMkhacunno pUgaphalaM khairo kappUraM jAipattiyA ete paMca acittA, etehiM sahiyaM taMbolapattaM khAei / / kAraNe parittasahiyaM muMjejjA [bhA. 3994 ] bitiyapadaM gelanne, addhANe ceva taha ya omammi / eehi kAraNehiM, jayaNa imA tattha kAyavvA // dhU- gelane vejjUvaesA, addhANe anammi alabdhaMte, ome asaMdharaMtA emAikAraNehiM imA 'jayaNA kAyavvA / [bhA. 3995] ome tibhAgamaddhe, tibhAgamAyaMbile cautthAI / nimmisse misse vA, parittakAyammi jA jayaNA //
Page #796
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM - 751, [bhA. 3995 ] bhU. (751) je bhikkhU salomAiM cammAI ahii ahiMDeMtaM vA sAtijjati // cU- saha lomehiM salomaM, ahiTThei nAma "mameyaM "ti jo giNhai tassa caulahu~ / [bhA. 3996 ] cammammi salomammI ThANa- nisIyaNa- tuyaTTaNAdINi / je bhikkhU cetijjA, so pAvati ANamAdINi / / cU- salome camme jo ThANaM cetei kareti nisIyai tuyaTTai vA so ANAidoso pAvati // imaM ca se pacchittaM [bhA. 3997] 309 giNhaMte ciTTaMte, nisiyaMte caiva taha tuyahaMte / lahugA catu jamalapadA, carimapade dohi vi gurugA || cU- geNhaNAdisu causu ThANesu caulahugA cauro bhavaMti / jamalapayaM ti kAlatavA, tehiM visiTTA diti / carimapayaM tti tuyaTTaNaM, tammi carimapade dohiM vi kAlatavehiM gurugA ityarthaH // an ya ime dosA [bhA. 3998] avidinnovahi pANA, paDilehA vi ya na sujjhai salome / vAsAsu ya saMsajjati, patAvaNa'patAvaNe dosA / / cU-titthakarehiM avidinnovahI, romaMtaresu ya pANA sammucchaMti, sarome paDilehaNA na sujjhai, kuMthupaNagAI tehiM vAsAsu saMsajjati / jai saMsajjaNabhayA patAvei to saMsajjati / ubhayathA vi dosA / salomadoSadarzanArtha jhusirapratipAdanArtha ca idamAha [bhA. 3999] ajina salomaM jatiNaM, na kappatI jhusira taM tu paMcavidhaM / potthagataNapaNa yA dUsaduvidha cammapaNagaM ca // cU- ajinaM carmma / jatayo tti sAhavo / taM tehiM na kappai, jhusiradoSatvAt / ziSyAha - kiM jhusiraM ? kaivihaM vA ? ke vA tattha dosA ? AcAryAha-jhusiraM pollaM jIvAzrayasthAnamityarthaH / taM imaM paMcavihaM- potthagapanagaM, taNapanagaM, pamagapanagaM, panagazabdaH pratyekaM yojyaH, dUsaM vatthaM, tatya do bhedA - apaDilehapaNagaM duppaDilehapaNagaM ca cammaNapaNagaMca paMcamaM // imaM potthagapaNagaM[bhA. 4000 ] gaMDI kacchavi muTThI, saMpuDa phalae tahA chivADI ya / sAlI vIhI koddava, rAlaga'ranne taNAI ca // cU-dIho bAhallapuhatteNa tullo cauraMso gaMDIpotthago / aMte taNuo, majjhe pihulo, appabAhallo kacchavI / cauraMguladIho vuttAkRtI muTTIpotthago / ahavA - cauraMguladIho caurasso muTThipotthago / dumAiphalagasaMpuDhaM dIho hasso vA pihulo appavAhallo chevADI / ahavA - tanupattehiM ussIo chevADI / rAlao tti kaMgupalAlaM, sAmagAi ArannataNA / / [bhA. 4001] appaDilehiyadUse, tUlI uvahANagaM ca nAyavvaM / gaMDuvahANA'' liMgiNi, masUrae ceva pottamae // dhU- egavahukameragA tUlI, akkaDoDDagAitUlabhariyA vA tUlI, rUyAdipunnaM sirovahANamuvahANagaM, tassovari gaMDapadese jA dijjai sA gaMduvadhANigA, jAnukopparAdisu sA AliMgiNI, cammavatthakataM vAyarUyAdipunnaM vivasaNaM masUrago // imaM duSpaDilehiyapaNagaM [bhA. 4002 ] palhavi koyavi pAvAraNavatae taha ya dADhigAlI u /
Page #797
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310 nizItha-chedasUtram -2-12/751 duppaDilehiyadUse, eyaM vitiyaM bhave paNagaM / / ghU- palhavi gayAttharaNI je vaDDattharagAdisU iNamA bhedA / maTTharomA abbhuttaromA vA te savve ettha nivayaMti / koyavagovarako, ato je anne vA vi bhedA viularomA kaMbalAdi te savve ettha nivataMti / pAvArago phullavaDapAtrigAdi / atthuraNaM pAuraNaM vA akattiyaunnAe navayaM kajati / dhoyapotti dADhIyAlI viralimAdibhUribhedA sabve ettha nivataMti / / [bhA.4003] aya-eli-gAvi-mahisI, migANamajinaM ca paMcamaM hoti| taligAkhallagavajjhe, kosagakattIya bitieNaM / / cU-adhavA - bitiyA''eseNa pacchaddhagahiyaM cammapaNagaM / idAni jhusiradosA bhaNaMti / tattha paDhamaM potthage imA dAragAhA[bhA.4004] potthagajiNadito, vagguraleveyajAlacakke y| lohita lahugA ANAdi muyaNa saMghaTTaNA baMdhe // cU-"jhusiro"tti potthago na ghettavyo, jiNehiM tatya bahujIvovadhAto diTTho / imo diTuMto "vaggura" asya vyAkhyA[bhA.4005] cauraMgavaggurA parivuDho pi pheTTeja avi mio'ranne / khIra khaura leve vA, paDio sauNo palaejjA / / cU-cauraMgiNI senA-hatthI assA rahA pAikkA, sa eva vAgurA, tayA parivRto AheDagArUDhehiM samaMtAdveSTita ityrthH| avi tattha migochaTTeja / nayapotthagapattaMtarapaviThThA jIvAchuTTejjA / "leve" tti sauNo pakkhI, so macchigAdi, so khIre paDio, cikkaNe vA anaMtaraM khaure, annattha vA avazrAvaNAdicikkaNaleve paDito palAyennazyedityarthaH / na ca pustakapatrAntare / / "jAle" tti asya vyAkhyA[bhA.4006] siddhatthagajAleNa va, gahito maccho vi nissphiddijjaahi| tila kIDagA vi cakkA, tilAvana yate tato jIvA // cU-siddhatthagAdijeNa jAleNa gheppaMtitaM siddhatthagajAlaM, avi tattha matso na gheppejja / na ya potthage jIvA na ghippijjA / "cakke" ti-avi tilapIlagacakke tilA kIDagA vA chuTTejA, na ya potthage jIvA / / "lohiya"tti asya vyAkhyA[bhA.4007] jati tesiM jIvANaM, tattha gayANaM tu lohitaM hojjA / pIlijaMte dhaNiyaM, galijataM akkhare phusituM // cU-"tatthagayANaM ti kaMthumAdijoNigANaM jahA tilesu pIlijaMtesutesutellaM nIti tahA yadi tesuMjIvANaM ruhiraM hojA, to potthagabaMdhaNakAle tesiM jIvANaM sudupIlijjatANaM akkhare phusiuM ruhiraMgalena // "lahuga"tti asya vyAkhyA[bhA.4008] jattiyamettA vArA, muMcati baMdhati ya jattiyA vaaraa| jati akkharANi lihati va, tati lahugA jaMca Avaje // cU-baMdhaNamuyaNe saMgaThThaNAdi Avajati taM ca pacchittaM / sesaM kaMThaM / -- idAnaM taNapaNagAdisu dosA
Page #798
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-751, [bhA. 4009] 311 [bhA.4009] taNapanagammi vidosA, virAdhanA hoti sNjmaa''taae| sesesu vipaNaesuM, virAdhanA saMjame hoti // ghU-taNesujhusira tti kAtuM caulahU / duvihA virAdhanA ya imA[bhA.4010] ahi-vicchuga-visakaMTagamAdihi khatiyaM ca hoti aadaae| kuMthAdi saMjamammi, jai uvvattA tatI lahugA / ghU-pubaddheNa AyavirAdhanA / kuMthumAdisu virAhijaMtesu saMjamavirAdhanA / jattiyA vArA uvattatiparivattativA AuMcati pasAreti vAtattiyA culhuu|ah gahiyaM "jhusira"tiparicayati to ahigaraNaM, na ya jhusirataNesu paDilehamA sujjhati / sesA paNagA appaDilehiya cammapaNagaMca etesu gahaNesu caulahU, dhuvA ya saMjamavirAdhanA, AyavirAdhanA jahAsaMbhavA / jamhA ete dosA tamhA potyAdi jhusirAna kappaMti dhettuM / codakoha[bhA.4011] diTTa salome dosA, nillomaM nAma kappae ghettuM / geNhaNe gurugA paDileha paNaga tasapANa satikaraNaM // dhU-codako bhaNati - amhamuvagataM-salome camme diTThA dosA, taMmA kappatu, acchatu AvannaM, nillomNkpptu| aayritobhnnti-nillomNgennhNtsscugurugaa| ciTThatassa nisIyaMtassa tuyaTuMtassa etesu vicaugurugA kaaltvvisesitaa| tattha paDilehAna sunjhati, nillome kuMthumAdiyA yatasA sammucchaMti, taM ca sukumAraM isthiphAsatullaM, tattha bhuttabhogINa satikaraNaM bhavati, abhuttabhogINa isthiphAsakouyaMjaNeti / idamevArthamAha[bhA.4012] bhuttassa satIkaraNaM, sarisaM itthINa eta phAseNaM / jati tA aceyaNe'yaM, phAso kimu saceyaNe itre| cU-jati tAvaaceyANacammeayaMphariso suhaphAso, itaratti saceyANa itthIsarIre sAgArie vA kimityatizayo bhavet draSTavyaH / yasmAt ete doSAH, tamhA nillomaM pina ghettavvaM // jaiavavAdato cammaM geNhai tadA puvaM saloma, tatthimaM[bhA.4013] bitiyapadaM tu gilANe, bur3he tadivasa bhutta jynnaae| nilloma makkhaNaDhe ghaTe bhimNe va arisAu (su] // cU- "gilANe" "vuDe"ti asya vyAkhyA[bhA.4014] saMthAragagilANe, amilA-ajinaM saloma giNhaMti / vuDvA'sahu-bAlANa va, atthuraNAe vi emeva / / cU-gilANassa atthuraNaTThA gheppati, taM ca amilAiajiNaM / vuTTa-asahu-bAlANa vikAraNe atthuraNaTThA emeva gheppati / / "taddivasabhutta jayaNAe" tti asya vyAkhyA[bhA.4015] kuMbhAra-lohakArehi divasamaliyaM tutaM tsvhuunnN| uvari loma kAtuM, sottuMpAdo paNAmeti / / ghU-kuMbhArAdiyA tattha divasatovaveTThA kammaM kareMti, tammi taddivasaM paribhujamANe tasAdiyA pANA nabhavaMti, taddivasaMteuhitaisupaDihAriyaMgiNhaMti, rAtoasthurittA "pAto' pbhaaepnycppinnNti| esa gahaNaparibhogajayaNA / idAni alomassavavAdo- "nilloma" pacchaddhaM / nillomaM salamAbhAve
Page #799
--------------------------------------------------------------------------
________________ 312 nizItha-chedasUtram -2-12/751 gilANAdi atthuraNaTThA gheppati / telleNa vA makkhaNaTThA, kullagAdipAsesu vA ghaDesu atyuraNahA, bhinnakuTThi-parihANaatthuraNaTThA vA, arisesu vA savaMtesu uvavesaNaTThA giNhaMti / [bhA.4016] jaha kAraNe saloma, tu kApate taha haveja itaraM pi| AgADhe a salomaM, Adi kAtuMjA potthae ghnnN|| ghU- "iyaraM" ti alomaM, AgADhe kAraNe taM a (sa] lomaM Adi kAtuM appappaNo jhusiraparibhogaTThANesu pacchAnupubIte tAva gAheyavvaM jAva potthago tti / / alomagahaNakAraNANaM vakkhANaM imaM[bhA.4017] avatANagAdi nilloma tella makkhaTTa gheppatI ajiNaM / ghaTThA va jassa pAsA, glNtkoddhaarisaasuNvaa|| ghU-bhinnakuTThArisesu alomacammagahaNaM imeNa kAraNeNa gheppati[bhA.4018] soNitapUyANitte, dukkhaM dhuvaNA dine dine ciire| kacchulle kiDibhille, chappatigille ya nillomaM / / ghU-kacchUpAmA, kiDibhaM kuTThabhedo sarIregadese bhavati, chappadAto vA jassaatIva sammucchaMti, sa nillomaparihANaM geNhati / emAdikAraNehiM nillomaM gheppti|| taNadUsajhusiraggahaNe imA jayaNA[bhA.4019] bhattaparinna gilANe, kusamAti kharA'satI ya jhusirA vi| appaDilehiyadUsAsatI ya pacchA taNA hoti / / ghU-bhattapaccakkhAyassa gilANassaavavAdeNajayaNAegheppati tadAanjhusirAkusAdighetavvA, aha te kharA asatI vA tesiM tAhe jhusirA vidhippaMti / ahavA - bhattapaJcakkhAyassa gilANassa vA avavAteNa apaDilehiyaM dUsaggahaNaM pattaM taMtUlimAdi ghettavvaM, tassa asatI ajhusirajhusirAtaNA ghettvvaa|| [bhA.4020] duppaDilehiyadUsaM, addhANAdI vivitta gehaMti / gheppati potthagapaNagaM, kAlika-nijjuttikosaTTA // cU- addhANAdisu vivittA jahuttovahiM alabhaMtA duppaDilehiyapaNagaM gehati / mehAu gahaNadhAraNAdiparihANiM jANiUNa kAlisuyaTThA kAliyasuyanijuttinimittaM vA potthagapaNagaM ghepaMti / koso ti smudaayo|| mU. (752) je bhikkhU taNa-pIDhagaM vA palAla-pIDhagaM vA chagaNa-pIDhagaM vA kaTTha-pIDhagaM vA paravattheNocchannaM ahiDhei, ahiTThataM vA sAtijati // ghU-palAlamayaMpalAlapIDhagaM, taNamayaM taNapIDhagaM, vettAsaNagaMvettapIDhagaM, bhisimAdi kaTThamayaM, chagaNapIDhagaMpasiddhaM, parogihatyo, tassaMtieNavatyeNa ucchaiyaM,taMjo sAhUahiDeti nivstiityrthH| tassa caulahU ANAiNo ya dosA / [bhA.4021] pADhagamAdI AsaNa, jattiyamettA u AhiyA sutte| paravattheNocchanne, tANi ahiTThati aannaadii|| dhU-ime AyavirAdhanA dosA
Page #800
--------------------------------------------------------------------------
________________ 313 uddezaka : 12, mUlaM-752, bhA. 4022] [bhA.4022] duTThiya magga pamAde, paDeja tabbhAvaNA va se hojjA / pavaDeMte uDDAho, pavaMcaNaTThA kate ahiyaM / / cU-pareNa tamAsaNaM ajANatA paDinIyaTThayA vA pavaMcaNaTThA vAduTThiyaM ThaviyaM, bhaggaMvA ThaviyaM, ega-du-tisavvapAdavirahiyaM vA ThaviyaM, tattha vIsatto niviTTo paDeja vaa| niddose tabmAvaNA vA se hojjA / paDamANo vA avAuDo bhavati / tattha uDDAho "samaNo paDiu" ti|pvNcnntttthaa duhitAdi kayaM AsaNaM to ahiyatarA uDDAhapavaMcaNA dosA bhavaMti // vajjamANe vA / ime saMjama dosA[mA.4023] gaMbhIre tasapANA, puvvaM Thavite ThavijjamANe vA / pacchAkamme ya tahA, upphosaNa dhovaNAdINi / / cU- gaMbhIraM guvilaM aprakAzaM, tattha dunirikkhA kuMthumAditasA pANA te virAhijjati / evaM puvaDhavite samaNaTThA ThaviJjamANe vA imo diTuMto egassa ranno purato sAhussa taJcaniyassa vAdo / sAhU bhaNati-arahaMtapaNIo maggo sudihro / itaro-buddhapaNIo tti / evaM tesiM bahudivasA gtaa| annayAranno jAva te nAgacchaMti tAva do AsanA ThavittAaMDayANi vatthapacchAdiyANi kyaanni| taccanito puTviM AgatoapehitA niviTTho / sAhUAgatovatthaM avaNItaM / diTThA aNddtaa|annaasnne pamajjittA niviTTho / tuTTho rAyA - esa sammaggo tti / ohAvito taccanio tti / "ete" na nilleti, cauttharaseNa vA nilleveMti" / evaM upphosaNAdi pacchAkammaM kareja / / - imammi kAraNe adhivejja[bhA.4024] bitiyapadamaNappajjhe, ahiDhe avikovite va appjjhe| rAtiDDimaMtadhammakahivAdi parAbhiyoge y|| cU-rAyA anno vA amaccAdi iDDimaMto dhammakahI vAdI vA rAyAbhiyogAdiNAvAadhiTeJja / / imA jayaNA[bhA.4025] pIDhaphalaesu puvvaM, tesa'satIe u jhusirpribhutte| pAgaitesu pamaJjiya, bhAce puNa issare nAtuM // dhU-pIDhAdi ajjhusire puvvaM adhiTeti, anjhusirANa asatI jhusire adhiTeti, jhusirA vi je gihIhi takkhaNa puvvaparibhuttA tattha nisaMto pAgaDiesu pamajjiya nivasati, tattha gihivatyaM avaneu appaNo nisijja dAte adhiTeti, rAyAdiissarANa gharejatipamajjite tussati topamajjati, adha "kukkuDaM"timannati, to na pamajati / evaM bhAvAbhAvaM nAuM pamaJjati, na vA / / mU. (753) je bhikkhU niggaMthIe saMghADiM annautthieNa vA gArathieNa vA sivvAvei, sivvAveMtaM vA sAtijati / / cU-annatisthieNa gihattheNa sivvAveti tassa caulahuM, ANAdiNo ya dosA[bhA.4026] saMghADio cauro, tipamANA tA puNo bhave duvihA / egamanegakkhaMDI, ahigAro anegkhNddiie|| cU-prAyeNa saMghAtijjaMtitti saMghADI, guNasaMghAyakAraNI vA saghADI, desIbhAsAto vA pAuraNe sNghaaddii| tato saMkhApamANeNa curo| pamANapamANena tipmaannaa| egA duhatthadIhA duhatthavitthArA sA uvassae acchamANIe bhavati / do tihatthadIhA tihatthavitthArA / tatthegA bhikkhAyariyAe, vitiyaMvIyAraMgacchatI paaunnti| cautthAcauhatthadIhA cuhtthvitthaaraa| eyA savvA vipaasglddhaa|
Page #801
--------------------------------------------------------------------------
________________ 314 nizItha-chedasUtram -2-12/753 puNo ekekkA duvihA / pacchaddhaM kNtthN|| [bhA.4027] taMje u saMjatINaM, gihiNA ahavA vi annatitthINaM / sivvAveti bhikkhU, so pAvati aannmaadiinni|| cU-taM saMjatisaMtiyaM saMghADiM jo Ayarito gihattheNa annatisthieNa vA sivvAveti tassa ANAdiNo dosA / / sivvAveMtassa ime dosA[bhA.4028] kujA vA abhiyogaM, pareNa puDhe va siTe uddddaaho| hIna'hiyaM vA kuJjA, chappatiNA saMharijA vA / / cU-so gihI annatitthI vA tattha vasIkaraNappayogaM karejja / aneNa vA puTTho kassa saMtiyaM vatthaM ? so kahija - saMjatisaMtiyaM / tAhe tassa saMkA bhavati, uDDAhaM vA kareja- nUnaM ko visaMbaMdho asthi tena esosivveti / pamANeNa hInamahiyaM vA kareja / chappadAto chaDDeja mArena vA / taM saMghADi harejjA / sivvaMto vA viddho, tattha paritAvaNAdiniSphan / upphosaNAdi vA pacchAkammaM kujA // jamhA ete dosA tamhA imo vihI[bhA.4029] chinnaM parikammitaM khalu, agujjhauvahiM tu gaNaharo deti / gujjhovahiM tu gaNiNI, sivveti jahArihaM milituM / / cU-jaMatippamANaM taM chiMdati, ukutimAdiNAparikammiyaM, agujjhovahi tinni kappA, cauro saMghADIto, pAtaM pAyaniJjogo ya, evaM gaNaharo pari kammiyaM deti / seso gujjhovahI, taM gaNiNI sarIrapamANaM miliuM sivveti / kAraNe gihIannatitthINa vA sivvAveti[bhA.4030] bitiyapadamaniuNe vA, niuNe vA hoja keNatI asahU / gaNi gaNadhara gacche vA, parakaraNaM kappatI taahe|| cU-gaNI uvajjhAto, gaNaharoAyarito, annovA gacche vuDo taruNo vA vuDDasIlo tesivvenaa| aha te asahU hojjA gacche vA natthi kusalo tAhe gihiannatisthiNA vA sivvaati|| tattha imo kappo[bhA.4031] pacchAkaDasAbhiggaha, nirabhiggaha bhaddae ya assnnii| gihi annatitthieNa va, gihipuvvaM etare pacchA / / cU-sivvAvaNe imo vihI[bhA.4032] ahabhAvamAgateNaM, asatI saTThANe gaMtu sivvaave| pAsaTThiya avvakhitto, to dosevaM na jAyaMti / / ghU-so gihattho annatithio vAsAhusamIvaM ahappabvittIe Agato sivvaavijjti|jdi abbhAsAgato na labmati to tassa jaM ThANaM tattha gaMtuM sivvAviJjati / jayaNAe chappadAto puvvaM annattha saMkAmijaMti / tassa samIve Thito nivanno vA tAva ciTThati jAva sibviyaM / evaM puvvuttA dosA na bhvNti|| mU. (754) je bhikkhU puDhavikAyassa vA AukkAyassa vA aganikAyassa vA vAukAyassa yA vaNapphatikAyassa vA kalamAyamavi samArabhai, samArabhaMtaM vA sAtijati / / cU-"kalamAya"tti stokapramANaM |ahvaa "kalo "tticaNao, tappamANamettaM pijovirAheti .
Page #802
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-754, [ bhA. 4032 ] 315 tassa caulahuM ANAdiyA ya dosA evaM kaDhiNAukkAe teUvAUpatteyavaNassatisu / dave puNa AukkAe biMdUmittaM / vAukkAte kalamettaM kahaM ? bhannati - batthipUraNe labbhati / [bhA. 4033] je bhikkhU puDhavikArya, kalAyadhannappamANamettamavi / AU teU vAU, patteyaM vA virAhejA / / cU- "kalAyadhanna" tti caNagadhannaM / sesaM kaMThaM / / jo ete kAe virAdheti[ bhA. 4034 ] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvihaM / pAvati jamhA teNaM, ete u pade vivajrejjA / / cU-puDhavAdi virAheMtassa saMjamavirAdhanA / "AhAre "tti paMDurogAdisaMbhave AyavirAdhanA, sesaM kaMThaM / sIso pucchati - "kalamettahINatare virAdheti, kiM catulahU na bhavati ANAdiyA ya dosA ?" gurU bhaNati [bhA. 4035] kalametta navari nemmaM, ekkammi vi ghAtiyammi caulahugA / kalamettaM puNa jAyai, vaNavajjANaM asaMkhehiM / / cU-nibhamettaM nemaM pradarzanamityarthaH / vaNassaikAyamettaM vajrittA sesegeMdiyakAyANaM asaMkhejjANaM jIvasarIrANaM samudayasamitisamAgameNaM kalamettaM labbhati / imaM vaNassatikAe sarIrappamANaM[ bhA. 4036 ] egassa anegANa va, kalAu hInAhigaM pi tu tarUNaM / jA AmalagA lahugA, duguNA duguNA tato buDDhI / / cU- egassa patteyavaNassatikAyassa asaMkhejjANa vA kaladhannappamANamettaM sarIraM bhavati / kalamettAo hINaM ahiyaM vA virAheMtassa jAva addAmalagamettaM tAva caulahuM, ao paraM duguNabuDDhIe jAva aTTavIsAhite sate carimaM / anaMte caugurugAdi neyavvaM // kAraNe virAheja[bhA.4037] bitiyaM paDhame bitie, paMcame addhANakajjamAdIsu / gelannAtI taie, cautthakAe ya sehAdI // / cU-bitiyaM avavAdapadaM / paDhametti puDhavikkAe, bitie vi AukkAe, paMcamitti vaNassatikAe, eesutisu kAesu, addhANakajjamAdiyA je paDhavanniyA kAraNA te iha daTThavvA / taie tti teukkAie je dIhagilANAdI kAraNA bhaNiyA / cautthe tti vAukkAie je sehAdiya kAraNA bhaNiyA te iha daTThavvA // mU. (755) je bhikkhU sacittarukkhaM duruhai, duruhaMtaM vA sAtijjati / / cU- AruhaMtassa caulahuM / ANAdiNo ya dosA / kaMThA / [ bhA. 4038 ] je bhikkhU saccittaM, rukkhaM AuTTiyAe duruhejjA / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-teya saccittarukkhA tivihA ime [bhA. 4039] saMkhejjajIvitA khalu, asaMkhajIvA anaMtajIyA ya / tivihA havaMti rukkhA, suttaM puNa dosu ANAdI // cU-saMkhejjajIvA tAlAdI, asaMkhejjajIvA aMbAdI, anaMtajIvA thoharAdI / saMkhejjAsaMkhejjesu do suttanivAto, anaMtesu caugurugA || AruhaMtassa
Page #803
--------------------------------------------------------------------------
________________ 316 nizItha-chedasUtram -2-12/755 [bhA.4040] kheve khevelahugA, micchattaM pavaDaNe ahikke| paritAvaNAdi AyA, savisesatarA prigghite|| cU- "kheve"tti, AruhaMtassa uvaruvari hatthAlaMbaNe sevA jattiyA khevA tattiyA caulahu, anaMte cauguruM / taM daTuM koi micchattaM gacche / tavvirAdhane saMjamavirAdhanA / AyAe paDeja vaa| paDitassahatyAdivirAdhanA, etya gilANArovaNA, paDatovAadhikAevirAhejja / devamanuyapariggahite ete ceva savisesatarA dosA, khettAdibaMdhaNAdiyA ityarthaH / / kAraNe duruheja[bhA.4041] bitiyapadamaNappajjhe, gelanna'ddhANa oma udae ya / uvahI sarIra teNaga, saNa'phae jddddmaadiisu|| cU-khettAdiyAaNappajjhadurUheja, gelanne osadhaTThA, addhAnomeasaMtharaMtApalaMbaTThA, udagapUre AyakhaTThA, uvadhisarIrateNagesu rAyabodhigAdibhaesuvA durUhitA nilukkaMti, sIhAdisaNapphae jaDDami vA vadhAya AvavaMte AyarakhaNahA durUhaMti / tatya puvvaM acitte, tato parittamIse, tato anaMtamIse, tato parittasacitte, tato anaMtasacitte, evaM kAraNA jayaNAe na dosA / / mU. (756) je bhikkhU gihimatte bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / cU-gihimatto ghaTikaragAdi / tattha jo asanAdI bhuMjati tassa caulahuM / [bhA.4042] je bhakkhU gihimatte, tsthaavrjiivdehnnipphnne| bhuMjejjA asanAdI, so pAvati ANamAdINi / / ghU-so gihimattoduviho-thAvarajIvadehaniSphannovA, tasajIvadehanipphanno vA / sesaM kaMThaM / teya ime[bhA.4043] savve vilohapAdA, daMte siMge ya pakkabhome y| ete tasaniSphannA, dArugatuMbAiyA itare // cU-suvanna-rayata-taMba-kaMsAdiyA savve lohapAdA, hatthidaMtamayA, mahisAdisiMge vA kayaM, kavAliyAdi vA pakkaM bhomaM, etaMsavvaMtasanipphanna / "itaraM"ti thAvaraniSphannaM taM dAruyaMtuMbaghaDiyaM bhannaI, maNimayaM vA / / etehiM jo bhuMjai tassa caulahuM ANAdiyA ime dosA[mA.4044] puTviM pacchAkambhe, osakkahisakkaNe ya chkkaayaa| ANaNa-NayaNa-pavAhaNa, darabhutte sahariya vocchedo|| cU-je bhaddayA gihI te puvvaM ceva saMjayaTThA dhovetuM ThavejjA, paMto pacchAkammaM kareti, jAva saMjayANaM na bhoyaNavelA tAva bhuMjAmottiosakkaNA, bhuttesusaMjaesubhuMjihAmo tti ahiskknnaa| saMjatA ettha bhutte tti puNo nimmajaNA, nimajamovaTTaNAyamaNesu chakkAyavirAdhanA / AnijaMtaM nijaMtaMvA bhajjejja / avahaMtaM annaM pavahAvejja |saadhuunn vAdarabhuttemaggati tattha adeMtassaaMtarAyadosA, deMtassa sakajjahANI, sAdhUhiM vA Amite hIrenja / ettha jA taNaphalaesuavahaDesu virAdhanA vuttA sAiha gihimatte bhANiyavvA / sakajahANIe ruTTho bhaNejja - mA puNo saMjayAma deha tti vocchedo / / jamhA ee dosA gihimatte na bhaMjiyavvaM / kAraNe bhuMjati[bhA.4045] bitiyapadaM gelane, asatI ya abhAvite va khettammi / ___asivAdI paraliMge, parikkhaNaTThA va jataNAe /
Page #804
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-756, [mA. 4045] 317 ghU- vejaTTA gilANaTThA vA gihimattA gheppaMti, bhAyaNassa vA asatI, rAyA dikkhitto abhAviyassaThThAvA, sagacchevA uvaggahaTThA, asive vA sapakkhapaMtAe paraliMgakaraNe gheppati, seho saddahati na va tti taparikkhaNaTThA gheppati / "jayaNAe"tti jahA puvvabhaNiyA pacchAkammAdiyA dosAna bhavaMti tahA gheppNti|| mU. (757) je bhikkhU gihivatyaM parihei, pariheMtaM vA sAtijati / / ghU-gihivatthaM paDihAriyaM bhujatassa caulahuM, ANAdiyA ya dosaa| [bhA.4046] gihimatto jo ugamo, niyamA so ceva hoti gihivatthe / nAyavvotu matimayA, puvve avarammi ya padammi / / cU-ime visesadosA[bhA.4047] koTTiya chinne uddivamailite aMkite va aciyttN| duggaMdha-jUya-tAvaNa, upphosaNa-dhAva-dhUvaNatA // ghU- mUsageNa kuTTitaM pamANAtirittaM chinne dosA, acchinne sakajahANI, ghayatellAdiNA vA aMkiyaM / emAiehiM kAraNehiM aciyattaM bhavati / sAdhUNaM aNhANaparimaleNa vA duggaMdhaM juguNchti| "jUya"tti chappayA bhavaMti, chaDDeti vA / tAva tti agani uNhe vA tAveti / saMjatehiM paribhuttaM upphosati dhovati vA, duggaMdhaM vA ghuuveti|| mU. (758)je bhikkhU gihinisejaM vAhei, vAheMtaM vA sAtiJjati / / cU-gihiNisejjA paliyaMkAdI, tattha nisIdaMtassa caulahuM, ANAdiyA ya dosA / [bhA.4048] goyaramagoyare vA, je bhikkhU nisevae gihiNisenaM / AyArakahA dosA, avavAyassAvavAto ya / / dhU- bhikkhAyariyAgato Agato vA dhammatthakAmA AyArakahA tattha je dosA bhaNiyA te gihiNisejjaM vAheMtassa iha vattavvA / asthAne apavAdApavAdazca kRto bhavati // kiM cAnyat[bhA.4049] baMbhassa hota'guttI, pANANaM piyavaho bhave avahe / caragAdIpaDighAto, gihINa aciyttsNkaadii|| [bhA.4050] kharae khariyA suNhA, naDhe vaTTakkhure ya saMkejjA / khaNaNe aganikkAe, dAra vatI saMkaNA hrite|| cU- gihiNisenaM vAheMtassa baMbhaceraaguttI bhavati, avahe pANiNaM vadho, udAharaNaM - dhammasthakAmAe caragAdibhikkhAgayANaMsAdhusamIvasanniviTThA kahamuDemittipaDisehaMkareti, kimesa saMjato niviTTho ciTThati tti aciyattaM, mehuNAsaMkA bhavati, duvakkharagAdIsu ya naDhesu sa saMjato saMkijati / kette vA khae (khaNaNe], aganiNA vA daDDhe, dAreNa vA harite, vatIM vA chettuMharite, sAdhU saMkijjati / jamhA ete dosA tamhA no gihiNisejaM vAhei |imesiN puNa aNunnA[bhA.4051] ucchuddhasarIre vA, dubbalatavasosio va jo hojA / there junnamahalle, vIsaMbhaNa vesa htsNke| cU-bAusattaM akareMtomalapaMkiyasarIro "ucchuddhasarIro" bhannati, rogapIDiodubbalasarIro tavasosiyasarIrovA, jo thera tti sadvivarise viseseNaMjunnasarIre / "mahalle"tti savvesiM vuDtaro
Page #805
--------------------------------------------------------------------------
________________ 318 nizItha-chedasUtram -2-12/758 saMviggavesadhArI visaMbhaNaveso ceva hatasaMko / ahavA - tattha nisano na saMkiJjati jo keNai doseNa sohtsNko|| [bhA.4052] ahavA osahaheuM, saMkhaDi saMghAie vA vaasaasu| vAghAyammi u ratthA, jayaNAe kappatI ThAtuM / cU-"ahava"tti-avavAdakAraNabhedapradarzane osadhahetuMdAtAraM ghare asahINaM paDicchati, saMkhaDIe vA velaM paDikkhaMti, bhariyaM bhAyaNaMjAva muMcittuM ete tAva saMghADao paDicchati vAse vA paDate acchati, vadhuvarAdiuvvahaNeNa vA racchAe vAghAto, jahA puvvuttA dosA na bhavaMti tahA jayaNAe acchiuM kppti|| [bhA.4053] eehiM kAraNehiM, aNunnaveUNa virahite dese| acchaMta'vavAteNaM, avavAdavavAtato cev|| cU-bIesupaMDagAivirAhite dese gihivatiMsArmiaNunnaveuMacchaMta'vavAeNa ubmaatthiyaa| atavAde puNaanno avavAo avavAyAvavAdo bhannati, tena avavAdAvavAdeNa nisIdaMtItyarthaH / mU. (759) je bhikkhU gihiteicchaM karei, kareMtaM vA sAtijati / cU-imo suttaphAso[bhA.4054] je bhikkhU tegicchaM, kujA gihi ahava annatitthINaM / suhumatigicchA mAso, sesatigicchAe lahu aannaa|| cU-tigicchA nAma rogapratikAraH, vamana-virecana-abhyaMgapAnAdibhitaM jo gihINa adhavAannatitthiyANaM kareti tassa suhumatigicchAe mAsalahuM, bAyarAe caulahuM, ANAdiyA ya dosA / suhamatigicchA nAma nAhaM vejjo aTTApadaM deti / ahavA - bhaNAti mama eriso rogo amugeNa pannatto // bAdaratigicchA catuppayA[bhA.4055] virae ya avirae vA, viratAvirate ytivihtegicchN| jaMjaMga~jati joggaM, taTThANapasaMghaNaM kunntii| cU- pAsatthAdiyA virayA, avirao saTTo, micchAdiTThI vA avirato, gahIyANuvvato viratAvirato, tivihatigicchA aTThApadaM deti, appaNo vA kiritaM kaheMti, catuppAdaM vA tegicchaM karei / gilANo Anijato nijaMtojaM virAdheti tannipphannaM pAvati / kiriyAkaraNakAle vA jaM kaMdamUlA divaheti, pacchAbhoyaNakaraNe vA / ahavA- sa rogavimukko kisikaNAdi kajaM jaM jogaM kareti sa tena tigicchiNA tammi jogaTThANe saMdhito bhavati / ahavA - sa rogI jaMjogakarI puvvaM AsI se rogakAle avvAvArotammiacchatirogavimukkopuNataTThANasaMdhaNaM kareti, vyAghrAyaspiMDavat, sAmA bahusatvoparodhI bhavati, ityato cikitsA na krnniiyaa|| bitiyapade karejjA vA[bhA.4056] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelane / addhANarohae vA, jayaNAe kappatI kaatuN|| cU-gacche asivAdikAraNasamuppannapaoyaNA jayaNAe karitA suddhaa|| imA jayaNA[bhA.4057] pAsatthamAdiyANaM, puvvaM dese tato avirate y| suhumAti vijamaMte, purisitthi acittsccitte||
Page #806
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 12, mUlaM-759, [bhA. 4057] 319 cU-jAhe paNagaparihANIecaulahuMpattotAhe pAsatthesuputvaM viJjamaMte suhumAe kareti, pacchA acittadavbehiM, pacchA sacittehi, taM pipuvvaM purisesu, pacchA itthiyAsu pacchA itthiyAsu, tao napuMsesu / "desa" ti pacchA desaviratesu evaM ceva, tato avirate, appabahuciMtAe vA attho uvauja vattavyo / mU. (760) je bhikkhU purakammakaDeNa hatyeNa vA matteNa vA dabieNa vA bhAyaNeNa vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati // cU-imo suttattho[bhA.4058] hatyeNa va matteNa va, purakammakaeNa geNhatI jo u| AhArauvadhimAdI, so pAvati ANamAdINi // ghU-purastAt karma purekarma, pure kammakaeNaM hattheNa matteNa ya caubhaMgo / hastena mAtrakeNa / hastena, na mAtrakeNa / na hastena, mAtrakeNa / na hastena, na mAtrakeNa / paDhamabhaMge do catulahuyA bitiyatatiesu ekkakke catulahuM, carimo suddho / udaulle tisu vi maMgesu mAsalahuyA, sasaniddhesu tisubhaMgesupaMcarAtiMdiyA // imo suttAphAso[mA.4059] purakammammi ya puccha, kiM kassArovaNA ya prihrnnaa| eesi cauNhaM pI, patteyaparUvaNaM vocchN| cU-kimiti priprshne| kiM purekammaM? kassa vA bhavati? kA vA purekamme ArovaNA? kaha vA purekammaM prihrijjti?||codkaah[bhaa.4060] jatijaM purato kIrati, evaM utthANa-gamaNamAdINi / hoti purekammaM te, emeva ya pubbakamme vi|| cU-sAdhussa bhikkhasthiNo gharaMgaNamAgatassa jatijaM purato kiirtitNpurekmm| evaM dAtArassa jAo uTThANa-gamaNa-kaMDaNAdiyAo kiriyAo savvAo purekammaM pAvati / aha puvvaM kammaM evaM samAso kajati, ihApyevamityarthaH / / kiM cAnyat ? codaka evAha[bhA.4061] evaM phAsumaphAsaM, na jujjate na viya kAyasohI te| haMdi hu bahUNi purato, kIraMti katANi puvvaM ca // cU-dudhA vipaccakkhaparokkhasamAsakaraNeesanamanesanIyaMna najati, karmaNa anekArthasaMbhavAt, anajamANe ya sohI na bhavati |hNdiityevN, hugurvAmaMtraNe, evaM he gurU / bahuNipurato kIraMti bahUNi ya puvvaM dAyageNa kayANi savvANi tedANiM purekammaM pAvaMti // AcAryAha[bhA.4062] kAmaM khalu purasaddo, paccakkhaparakkhato bhave duviho / taha vi ya na purekammaM, purakammaM coyaga! imaM tu / / cU-codaka! abhipretArthAnumate kAmazabdaH, pAdapUraNe khalu evshbdevaa| paJcakkhaparokkhakayA dAyageNa gamaNAdiyA purekammaM na bhavati / imaM bhavati[bhA.4063] hatthaM vA mattaM vA, puvvaM sIodaeNa jo dhove| samaNaTThayAe dAtA, taM purakammaM viyANAhi / / cU-sItodagaMsacittaM, tena jo dAyago hatthamatte dhovati samaNaTThA evaM purekammaM // "kiM" ti
Page #807
--------------------------------------------------------------------------
________________ 320 nizIya-chedasUtram -2-12/760 gayaM / idAni "kassa"tti dAraM[bhA.4064] kassa ti purekammaM, jatiNotaM puNa pahU sayaM kujjaa| ahavA pahusaMdiTTho, so puNa suhi pema baMdhU vA // dhU-kassa ti purekammaM? pucchA, uttaraM tapparihAriNo sAdhorityarthaH / taM purekammaM pabhU vA pabhusaMdiTTo vA karejja / gihasAmI pabhU tassaMdiTTho tiviho - suhI mitto, pesso dAsamAdI, baMdhu maayaa-bhginimaatio|khN purekammassa saMbhavo? bhannati-saMkhaDIepaMtiparivesaNe niutto koi hatthaM mattaM vA dhuviuM denA, annatya va asuihattho dhuviuM dejA / / ahavA - [bhA.4065] acusiNa cikkaNe vA, kare dhuviuM puNo puNo deti| AyamiUNa ya pus, deja jatINaM paDhamatAte / / cU-parivesaMtassa jatiaccusiNokUrocikkaNohatthelaggati ttitAheanopAsaTTitokuMDagAdisu pAniyaM dhareti, tattha se dAyA puNo puNo hatthe udaulletuM dalayati / adhavA - yadi uvaulletuM paDhamaM sAdhUNaMdalayati to purekampaM bhavati / bhaddabAhukayA gAhA aTThavidhabhaMgesuvisuddhabhaMgaggahaNaM imaM[bhA.4066] damae pamANapurise, jAepaMtIe tAe mottuunnN| . so puriso taM va'nna, taM davvaM anna-annaM vA // cU-"damae"tti kammakaraggahaNaM / "pamANapuriso"ttideyadavava-sAmiggahaNaM / dAtA damago sAmI vA jAe paMtIe niuttotaMpati mottuMjadito purekammakateNa hatyeNa taMvA davvaM annaM vA davvaM dalayati |jti pariNayahatyoya to kappati biyctthbhNgesutti| aha anno purisota vA davvaM annaM vA davvaM dalAti, kappati anyapaMktItyanuvartate SaSThASTamabhaMgagrahaNaMvA vikalpaH SaSThASTamamadhyagatazca saptamabhaMgo kalpata eva // prathama-tRtIya-paMcamabhaMgeSu abhaMge vA bhadrabAhukRtagAthayA grahaNaM nirdizyate[bhA.4067] dAUNa annadavvaM, koI dejjA puNo vitaM ceva / attaTThiya-saMkAmita, gahaNaM gIyatvasaMvige / / cU-anesaNAkayaM davvaM mottUNa davvassa annaM dAuMtaMceva anesaNAkataM davvaM puNo dejA, evaM chinnavAvAre kappati / adhavA -ta anesaNAkataM dAtA sayaM ahilei / ahavA - taM asaNAkayaM dAtA annassa dejA, so jati dejjA evaM saMkamiyaM kappati / taM anesaNAkataM davvaM eteNa vikappeNa gIyasthassa kappati, no agIyatthassa / jamhA taM gIyatye giNhaMto vi saMviggo bhavati / / eseva'ttho siddhasenakhamAsamaNeNa phuDataro bhannati[bhA.4068] sotaM tAe annAe, bitie u annatI ya do v'nne| emeva ya anneNa vi, bhaMgA khalu hoti cttaari|| cU-so purisotaMdavvaMtAepaMtIe paDhamo bhNgo|annpNtiie tti bitio bhNgo|evN aTThabhaMgI kAyavvA / / imo gahaNa vikappo[bhA.4069] kappati samesu taha sattamammitatiyammi chinnavAvAre / ___ attaTThiyammi dosU, savyastha ya bhaesu krmtte|| ghU-karamattesu bhayaNA, jati sasaNiddhAdI na bhavati tataH grahaNaM /
Page #808
--------------------------------------------------------------------------
________________ 321 uddezaka : 12, mUlaM-760, [bhA. 4069] "gItatyasaMviggo" tti asya vyAkhyA[bhA.4070] gIyatvaggahaNeNaM, attadvitamAdI giNhatI giiyo| saMviggaggahaNeNaM, taMgiNhaMto vi sNviggo|| cU-attaTTiyaM AgamapramANato geNhati, na tassa vippariNAmo bhavati - saMvigga evetyarthaH / / imeNa puNa vikappeNa purato vi kayaMtaM purekammaM na bhavati[bhA.4071] parato vi hujaM dhoyaM, attaTThAe na taM purekammaM / taMpuNa ullaM sasiNiddhagaM ca sukkhe tahiM gahaNaM / / cU- appaNaTThA jadi hatthe pakhAleti to udaullaM vA sasaNiddhaM vA bhannati, tattha pariNate aNattaTThie vigahamaM bhavati // purekammaudaullesu imo viseso[bhA.4072] tulle vi samAraMbhe, gahaNaM sukkhekka ekkpddiseho| annattha bUDha tAviya, attaDhe hoti khippaM pi|| cU-AukkAyasamAraMbhe tulle siodaulle sukke aNattaTThie vigahaNaM, purekamme puNa sukke vino gahaNaM cireNa vi / imeNaM puNa vihANeNaM khiSpaM pi gahaNaM, takkAdichUDhe laMbaNe aganitAvite vA attaTThie vA grahaNamityarthaH / "kassa"tti dAraM gyN| "idAni" ArovaNa"tti dAraM[bhA.4073] cAummAsukkose, mAsipamajhe yapaMca ya jahanne / purakamme udaulle, sasiNiddhArovaNA bhnniyaa|| ghU- udagasamAraMbhe purekamma ukkosaM / udaullaM majjhimaM / sasaNiddhaM jahannaM / etesu kamaso ArovaNA caulahuM mAsalahuM paNagaM ca // "ArovaNa" tigataM / idAni "pariharaNa"tti[bhA.4074] pariharaNa vi ya duvihA, avidhi-vidhIte ya hoi nAyavvA / paDhamillagassa savvaM, bitiyassa ya tammi gcchmmi| [bhA.4075] tatiyassa jAvajIvaM, cautthassa yataM na kappatI davvaM / tadivasa egagahaNe, niyaTTagahaNe ya sttme| cU-paDhamagAdhAe puvvaddhaM kaMThaM / sese divaDagAdhAe satta codagA AyariyadesagA / tesiM imaM vakkhANaMbha. (4076] paDhamo jAvajIvaM, savvesi saMjayANa svvaaii| davvANi nivAretI, bitio puNa tammi gcchmmi|| cU-paDhamacodagAha-jattha ghare kammakataMtattha jAva so purekammakArI jassa yataM kayaM pure kamma tejAvajIvaM ti tAva sagacchaparagacchayANaMsavvasAdhUNaM savvadavvA na kappati ghettuM / bitiyacodago paDhamabhaNati-jaMparagacchayANaM ni pAresitaMajuttaM, sagacchayANaMcevasavvesiM tattha ghare savvadavvA jAvajjIvaM na kppNti|| [bhA.4077] tatio jAvajIvaM, tassevegassa svvdbvaaii| vArei cautyo puNa, tassevegassa taMdavvaM / / cU-tRtIyacodako bitiyaMbhaNAti-jaM sagacche savvesiM nivAresitaM ajuttaM, jassa purekammaM [16] 21
Page #809
--------------------------------------------------------------------------
________________ 322 nizItha-chedasUtram -2-12/760 kataM tassa vegassa jAvajIvaM savvadavvA na kappaMti / cautthacodago taiyacodagaM bhaNati - jaM tattha savvadavve vAresitaM ajuttaM, taM cevegadavvaM tassevegassa jAvajIvaM mA kpptu|| [bhA.4078] savvANi paMcamo taddiNaM tu tassevachaTTotaMdavvaM / sattamato niyattaMto, taM geNhai prinntkrmmi|| cU-paMcamocautthaMbhaNAti-tassevegassajAvajIvaMdavvanivAraNamajuttaM, tassevegadinaMtassevegassa tattha ghara savvadavyA mAgheppaMtu / chaTTacodago paMcamaM bhaNAti- tassa dinamajuttaM savvadavvanivAraNaM, tamevegaM davvaM tassa taddinaM tattha ghare mA kappatu / saptama codagAha- sarvamidamayuktaM / jadA hatye pariNao AukkAo tadA sanniyaTuMto tatya ghare so ceva sAdhU savvadavve geNhau, ndoso|| AcArya Aha[bhA.4079] egassa perakammaM, pattaM savve vitattha vAreti / davvassa ya dullabhatA, paricatto gilANao tehiM / / [bhA.4080] jesiM esuvadeso, AyariyA tehi tU priccttaa| khamagA pAhuNagA tU, suvvattamayANagA te u // dhU-egassasAdhussa katepurekamme je savvasAdhUNaM tammigihe savvadavvenivAreti tehiM gilANaAyariya-khamagA pAhuNagA bAlA vuDvAyaparicattA, catuguruMca se pacchittaM / kamhA? jamhA tammi kule gilANAdipAyoggaM labmati, nAnyatra / kiM ca anyaprarUpaNA caiSA- codagAha - "kahaM vA savvehiM nAyaM jahA ettha purekammaM kataM?" AcAryAha[bhA.4081] addhANaniggayAdI, ubbhAmaga khamaga akkhare rikkhaa| maggaNa kahaNa paraMpara, subvattamayANagA te vi|| [bhA.4082] ubhAmaga'nubbhAgama, sgcchprgcchjaannnntttthaae| acchati tahiyaM khamato, tassa'satI saeva sNghaaddo|| gha-je addhANaniggayA ubbhAmagA ya apphaciyA bhikkhaM aDaMti / sagacchaparagacchayANa ya kahaNaTThA khamago tattha nisanno acchati "ettha purekammaM kataM" ti / khamagAsati pAraNagadiNe vA jassa purekammaM kataM sa eva sAdhusaMghADo ego vA tattha acchati / / [mA.4083] jadi egassa u dosA, akhara na tu tAni savvato rikkhaa| jati phusaNa saMkadosA, hiMDatA ceva sAheti / / ghU-jadi egassa acchao isthimAdiyA dosA bhavaMti to kuDDAdisu akkharANi lihaMti "estha purekammaMkataM" ti / aha akkharANisavve nayANaMtito sAdhujanasamayakayA "rikkha"tti rekhA kajjati |ah anno virikkhaM kareti to phusaNAsaMkabhaMgadosA bahave hoja, tojassa purekamma kataM so saMghADago hiMDato ceva annassa sAdhUNaM kadheti- "ettha ghare purekamma" |tevianesiN / evaM paraMpareNaM savva sAdhUNaM khiti|aacaary Aha- "suvvattamajANagA jesiM esA pariharaNavidhI" // [mA.4084] esA avihI bhaNitA, sattavihA khalu imA vihI hoti| tatthAdI carimaduge, attaTTiyamAdi gItassa / / ghU- esa sattavidhA avidhipariharaNA bhaNiyA / sattavidhA ceva imA vidhipariharaNA
Page #810
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-760, [bhA. 4084] 323 upphosaNApadavirahiyA // etesiM aTThaNha payANaM Aillesu dosu, carimesu ya dosu, etesu causu attaTThiesugahaNaM jai savve gIyatyA bhvNti| [mA.4085] egassa bitiyagahaNe, pasajjaNA tattha hoti kpptttthii| vAraNa lalitAsaNio, gaMtUNa ya kamma hattha upphose / / [bhA.4086] egeNa samAraddhe, anno puNa jo tahiM sayaM dei / jati hoti agItA to, parihariyavvaM payatteNaM / / cU-bhikkhaDA sAhussa "gharaMgaNe Thiyassa" dAtAreNa AukkAyasamAraMbhokao, sAhuNA pddisiddho|tty annojai sayaM ceva dAuMabbhujaoanabhaNio vA tattha jai savve sAhavo gIyatthA to giNhaMti, agItesumIsesuya pariharaMti / / [bhA.4087] samaNehi ya abhaNaMto, gihiNito appaNo va chaMdeNaM / mottumajANagamIse, giNhatI jANagA sAhU // cU- "bitiyaggahaNe"tti asya vyAkhyA- paDhamadAtAreNa jA purekammakateNa hattheNa bhikkhA gahiyA taM jadA anno bitio dei sA kiM gejjhA agejjhA? tattha agItAbhippAo bhannati[bhA.4088] amhaTThasamAraddhe, taddavvanneNa kiha nuniddosa / savisannAharaNeNaM, mujjhati evaM ajaannto|| cU-ettha agIto mujjhati imeNa diTuMteNa-"vairiNo aTThAya viseNa saMjuttaMbhattaM kayaMegeNa, annojaditaM dei to kiM na bharati? evaM amhaTThAjeNa udagasamAraMbho kato tena jA gahiyA bhikkhA taMjadi anno dei kiM doso na bhavai? bhavatyeva" / tamhA agItesumIsesuvA parihariyavvaM // gItesu imo vidhI[bhA.4089] egeNa samAraddhe, anno puNa jo tahiM sayaM deti / ___jati jANagA u sAhU, paribhuttaM je suhaM hoti // cU-gItA giNhaMti paribhuMjaMti ya adhavA[bhA.4090] gIyatyesu vi bhayaNA, anno annaM va tena matteNaM / vippariNatammi kappati, ssnnicudullpddisiddhaa|| cU- anno puriso annaM davvaM tena udaulleNa matteNa jadA deti tadA na kappati, AukkAe pariNate attaTTie kappati / sasaNiddhAvatthaM udaullAvatthaM ca paDisiddhaM-na kalpatItyarthaH / / aha bitieNa vipurekammaM kayaM, so vi sAdhuNA paDisiddho, tatio annabhaNito sayaM vA jadi deti tatya vi gahaNaM puurvvt| ___"pasajjaNA tattha hoti kappaTTI" asya vyAkhyA-aha tatio vipurekammaM karejja, tattha gIeNa vina ghettavyaM, jamhA ettha pasajjaNAdoso diisti| ko pasajjaNA doso? bhannati-"taruNakappaTThIo kaMdappA sAdhu celavaMtIo purakammaM kareja" / asyaivArthasya vyAkhyA[bhA.4091] taruNIo piMDiyAo, kaMdappA jati kare purekammaM / paDhamabitiyANa mottuM, Avajati caulahU sese / / cU- paDhamabitiesu purekamme kate jadi anno bhaNati - "paDicchAhi ahaM te dalayAmi" tesu
Page #811
--------------------------------------------------------------------------
________________ 324 ukkhiti / tatIyAdisu jadi udikkhati to caulahuM // "vAraNa laliyAsaNao"tti asya vyAkhyA nizItha - chedasUtram - 212 / 760 [bhA. 4092] purekammammi kayammI, jati bhaNati mA tumaM imA deU / saMkApadaM va hojjA, laliyAsaNio va suvvattaM // cU- purekamme kate sAdhU bhaNati - "mA tumaM dehi, imA deu / " tAhe sA ciMteti- "ahaM virUvA buDDhA vA, na vA se ruccAmi, imA taruNI surUvA ruccati vA, se evaM saMkA bhavejjA - aha kiM manne esa etIe saha ghaDio have ? ahavA bhaNeja - tumaM phuDaM laliyAsaNio iva jahAbhilasiyaM parivesiyaM icchasi // "gaMtUNa" yatti asya vyAkhyA [bhA. 4093] gaMtUNa paDiniyatte, so vA anno va se tahiM dati / annassa vi dijihitI, parihariyavvaM payatteNaM // cU-purekamme kate dAyageNa bhikkhA nINitA, sAdhuNA paDisiddhA, gato sAdhU / bhikkhAhatthagato dAyagI ciMtei - jadA esa sAhU gharapaMtIo imAo paDiniyatto ehiti tadA se dAhAmi taM bhikkhaM / so dAtA anno vA deti / na kappati ! aha taM nINitaM bhikkhaM annassa sAdhussa kappeti ? tassa vi na kappaM // [ bhA. 4094] annassa va dAhAmo, annassa vi saMjayassa na vi kappe / attaTThiyacaragAdINa vA vi dAhaMti to kappe | cU-puvvaddhaM kaMThaM / aha appaNo attaGketi caragAdINaM vA saMkappeti jadi ya pariNato AukkAo to gheppati // " annarasa va dAhAmo" tti asya vyAkhyA [bhA. 4095] purekammammi kayammI, paDisiddhA jati bhaNejja annassa / dAhaMti paDiniyatte, tassa va annassa va na kappe // [bhA. 4096 ] bhikkhacarassa'nnassa vi, puvvaM dAUNa jai dae tassa / so dAtA taM velaM, parihariyavvo payatteNaM // cU- sAdhu aTTa purekamme kate pubvaM bhikkhAyarassa bhikkhaM dAuM pacchA acchinnavAvAro "tassa "tti sAdhussa dekhA, so dAtA taM velaM acchinnavAvAro parihariyavyo, na pakappati / / idAnaM "kamme "tti dAraM [bhA. 4097] purekammammi kayammI, jai geNhati jai ya tassa taM hoi / evaM khu kammabaMdho, ciTThati loe va baMbhavaho / * cU- codaga Aha - purekammakaDadoso jadi dAyagassa na bhavata sAdhussa giNhato bhavati, to jadA sAdhUna gehati tadA purekammakatakammabaMdho dAyagagAhagesu aNavaTThito vegalo ceTThati / ettha loiya-udAharaNaM- iMdeNa uDaMkarisipattI rUvavatI ditttthaa| tIe samaM adhigamaM gato / so tao niggacchaMto uDaMkeNa diTTho | ruTTeNa risiNA tassa sAvo dinno, jamhA agamanijjA risipattI abhiyA tamhA evaM te baMbhavajjhA bhavatu / tassa baMbhavajjhA uvaTThiyA, so tassa bhIto - kurukhettaM paviTTo / sA baMbhavajjhA kurukhettassa pAsao bhamati, so vi tao tabbhayA na nIti / iMdeNa vinA sunnaM iMdaTThANaM / tato savve devA iMdaM maggamANA jANiUNa kurukhette uvaTThitA bhaNaMti - ehi gaccha devAlayaM / so
Page #812
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 12, mUlaM-760, [bhA. 4097] 325 bhaNAti- io niggacchaMtassa me baMbhavajjhA laggati / tAhe sA devehiM baMbhavajjhA catudhA vibhattA, ikko vibhAgo itthINaM RtukAle Thio, bitio udage kAiyaM nisiraMtassa, tatio baMbhaNassa surApANe, cauttho gurupattIe abhigame / sA baMbhavajjhA etesuThiyA / iMdo videvlogNgo| evaM karmabandhaH brahmahatyAvat vegalaH ||aacaaryaah[bhaa.4098] davveNa ya bhAveNa ya, caukkamayaNA bhave purekamme / sAgAriyabhAvapariNati, tatito bhAve ya kamme ya / / cU-davyato purekammaM, na bhaavto|n davvao purekammaM, bhAvao purekammaM / bhAvato vi davyato vipurekammaM / na davvato na bhAvato purekammaM / idAni - bhaMgabhAvaNAkate purekamme "sAgAriya"tti suikANa aTThAe na paDisiddhaM, gihataM, vigiMcIhAmo tti davvao pddhmbhNgo| bhikkhamavatarato ciMteti purekammaM pi ghecchaM, na ya laddhaM, bhAvapariNayassa bitio bhaMgo / bhAvapariNaeNapurekamma laddhaM tatio / ubhayadhA vi suddho cauttho purekammaM paDucca / / [bhA.4099] davveNa ya bhaveNa ya, caukkabhayaNA bhave purekamme / sAgAriyabhAvapariNati, tatito bhAve ya kamme y|| ghU-davyato purekammaM, na bhaavto| nadavvao purekammaM, bhAvaopurekammaM |bhaavto vi davvato vipurekammaM / na davyato na bhAvato purekammaM / idAni - bhaMgabhAvanAkate purekamme "sAgAriyaM"tti suikANa aTThAe na paDisiddhaM, gahitaM, vigiMcIhAmo tti davao paDhamabhaMgo / bhikkhamavatarato ciMteti purekammaM pi ghecchaM, na ya laddhaM, bhAvapariNayassa bitio bhaMgo / bhAvapariNaeNa purekamma laddhaM ttio| ubhayadhA vi suddho cauttho purekammaM paDucca // [bhA.4099] sunno cautthabhaMgo, majjhillA donni tU pddikkuttttaa| saMpattIi vi asatI, gahaNapariNae purekammaM / / dhU-majjhima do bhaMgA paDisiddhA avisuddhabhAvatvAt / paDhamo suddhasariso prayojanapekSatvAt vizuddhabhAvatvAccA / davyato saMpatte vipurekamme bhAvapurekammassaasatI asNpraapti-prthmbhNgetyrthH| bhAvato gahaNapariNate davvato asaMpatte vi bhAvato purekammaM bhavati-dvitIyabhaMgetyarthaH / ahavAsavvaM pacchaddhaM bitiyabhaMgadarisaNatthaM bhaNiyaM // codaga Aha[bhA.4100] saMpattIi vi asatI, kammaM saMpattio viya akammaM / evaM khupurekammaM, ThavaNAmettaM tu codeti / / cU-"purekammeasaMpattevipurekammaMbhavati bitiyabhaMge, purekamme saMpattevipurekamme purekammadoso na bhavati paDhamabhaMge, jato evaM tato me cittassa patiTThiyaM purekammaM ThavaNamettameva nippayoyaNaM parUvijjati" || AcArya Aha- he codaga! jo tume baMbhavajjhAdidruto dinno kammabaMdhaM paDucca mamaM pi so ceka diTuMto imo[bhA.4101] iMdeNa baMbhavajjhA, kayA ubhIo u tIe naasNto| so kurukhettapaviTTho, sA vi bahi paDicchae taMtu // [bhA.4102] niggata punaravi geNhati, kurukhettaM eva saMjamo amhaM / jAhe tato tu nIte, gheppati tA kammabaMdheNaM / /
Page #813
--------------------------------------------------------------------------
________________ 326 nizItha-chedasUtram -2-12/760 ghU- jadA kurukhettAo niggacchai iMdo tadA puNo vi baMbhavajjhA geNhati / Ayario didrutamuvasaMhAraM kareti- kurukhettasariso amhaM saMjamo, baMbhavajjhasariso kammabaMdho, jAhe saMjamAto bhAvo niggacchati tAhe kammabaMdheNaM vajjhati, aniggato na bajjhati / / kiM cAnyat[bhA.4103] je je dosAyataNA, te sutte jinavarehi paDikuTThA / te khalu anAyaraMto, suddho itaro u bhaiyavyo / / cU-"iyaro"tti samAyaraMto, sobhayanico-bajjhatI na vaa|kaa bhayaNA? kAraNA jayaNAe akappiyaM sevaMto suddho, iharaha tti nikAraNe kAraNe ya ajayaNAe dappato pamAdeNa ya sevato na sunjhati / idAni purekammAdianesaNavajaNaguNo vidhI ya saMdisijjati[bhA.4104] samaNunnA parisaMkI, aviya pasaMgaM gihINa vaaretaa| giNhaMti asaDhabhAvA, suvisuddhaM erisaMsamaNA // cU-"samaNunna"tti anumatI / taM ca parisaMkati- "mAanumatI bhavissai"tti, aovajei purekammaM / jati ya purekammakateNa hatyeNa bhikkhaM giNhati togihIsupasaMgo kato bhavati, aggahaNe puNapasaMgo vArito bhavati-puNo vigihInakarotItyarthaH / evaMsavvaM asaNaM vanettA asaDhabhAvA sAdhU visuddhaM geNhaMti bhattAdi |idaani hatthe[bhA.4105] kiM uvaghAto hatthe, matte davve udAhu udagammi / titrivi ThANA suddhA, udagammi anesaNA bhaNiyA / / cU-codagopucchati-purekammakate hatthAdicauNhaM kammi uvadhAo diTTho? Ayario bhaNati - hatthamattadavvA ete tini vi ThANA suddhA, udage anesaNA tthitaa|| atrAcArya upapattimAha[bhA.4106] jamhAtu hatyamattehi kappatI tehi cevataM davvaM / attaTThiya paribhuttaM, pariNate tamhA dagamanesi / / cU-jamhA pariNate dage tehiM ceva hatthamattehi taM ceva davvaM attaTThiyaM paribhuttaM sesaM vA kappai tamhA dage anesaNA tthiyaa| vidhipariharaNA asanAdisu sattavidhA bhnniyaa| idAni "phosaNa"tti dAraM evaM vatthe pasaMgeNAbhihitaM[bhA.4107] kiM uvaghAto dhoe, ratto cokkhe suimmi vi kayammi / attaTTiya-saMkAmiya, gahaNaM giiytthsNvigge|| cU- sAdhUNaM dAhAmi tti maliNaM dhovati, vidhiM ajANato dhAtumAdisu rattaM kAuM dalAti, rayagasajjiyaM niSpakakayaM ca cokhaM, asutimuvalittaM ghotaM sutaM ti eyAvatyaM kayaM nAtuM sAdhuNA paDisiddhaM, appaNA attaTTiyaM annassa dinnaM, saMkAmiyaM kappanijjaM bhavati / "gIyatthasaMviggassa" vyAkhyA[bhA.4108] gIyatthaggahaNeNaM, attadviyamAti giNhatI giio| __ saMviggaggahaNeNaM, taM geNhaMto vi sNviggo|| [bhA.4109] emeva ya paribhutte, nave ya taMtuggate adhotammi / upphosiUNa deMte, attaDhigasevite gahaNaM / /
Page #814
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-760, [bhA.4109] 327 cU-gihiNA aMgaM parimaliyaM paribhuttaM, taMtumaya udagatamAtraM, ete vijayA upphosituM dadAti tadA akappaM / attaTThiyaM dAyageNa appaNA vA paribhuttaM tadA kapaM / / [bhA.4110] uggamamAdisu dosesu, sesesArovaNaM vinaa| gamo eseva vinneyo, sohI navari annahA // cU-sesesu uggamadosesu ya esaNadosesu visodhikoDisamutyesu eseva vidhI, navaripacchittaM bhavati / avisodhikoDIe puNaattaTTiyaM pi na kappati // idAni purekammassa avavAdo[bhA.4111] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelane / addhANa rohae vA, jayaNAe kappatI kAtuM // cU-asivAdisu aphavvaMtA giNhaMti, jayaNAe paNagaparihANIe / / mU. (761) je bhikkhU nihatthANa vA annatitthiyANa vA sIodagaparibhogeNa hatyeNa vA matteNa vAdavieNavA bhAyaNeNa vAasanaMvA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMvApaDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / [bhA.4112] gihiannatisthiyANa va, sutimAdI AhitaM tumatteNaM / je bhikkhU asaNAdI, paDicchate ANamAdINi // cU-gihatthA sottiyabaMbhaNAdI, annatitthiyA parivvAyagAdI, udagaparibhogI mattao suI, ahavA koI suivAdI tena dalejA, soyasIodagaparibhogImattaoullaMkakamAdI, tena geNhaMtassa ANAdiyA dosA caulahuMca se pacchittaM / ime sItodagaparibhoiNo mattA[bhA.4113] dagavArabaddhaNiyA, ullaMkAyamaNivallalAUya / kaTThamayavAracaDDaga, mattA sItoyaparibhogI / / cU- matto dagavArago gaDuao AyamaNI loTTiyA kaTThamao, ullaMkao kaTThamao, vArao caDDayaM kavvayaM taM pi kaTThamayaM / / etesu geNhaMtassa ime dosA[bhA.4114] niyamA pacchAkamma, dhoto vipuNo dagassa so satyaM / taMpiya satthaM annodagassa saMsajjate niyamA / / cU-bhikkhappayANovalittaM pacchAdhuvaMtassa pacchAkammaM / sa mattago asanAdirasabhAvio tti udagassa satthaM bhavati / taM pi udagaMannodagassa satyaM bhavati, tamudagamaMbIbhUtaM saMsajjate ya / / [bhA.4115] sIodagabhoINaM, paDisiddha mA hu pacchakammaM ti| kiha hoti pacchakammaM, kihavana hoti tti taM sunnsu|| dhU-jeNa mattaeNa saccittodagaM paribhuJjati tena bhikkhaggahaNaM paDisiddhaM / sIso pucchati"kahaM pacchakammaM bhavati na bhavati vA ? AcAryAha- "suNsu"[bhA.4116] saMsaTThamasaMsaTTe, sAvasese ya niravasese y| hatye matte davve, suddhamasuddhe tigaTThANA / / cU-saMsaTTe hatthe, saMsaTTe matte, sAvasese davve eesu tisu padesu aTTha bhaMgA kAyavvA / visamA suddhA samA asuddhA // bhaMgesuimA gahaNavidhI
Page #815
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-12/761 [bhA.4117] paDhame bhaMge gahaNaM, sesesu vijattha saavsesNtu| annesu tu aggahaNaM, aleksukkhesu vA gahaNaM // dhU-"anesu"ti-samesubhaMgesu / jadi deyaM davvaM sukkhaMalevakaDaM, sukkhaM maMDagakumbhAsAdI, to gijjhaM, pacchAkammassa abhAvAt // bitiyapadaM[bhA.4118] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / addhANa rohae vA, jayaNAgahaNaM tu gIyatthe / mU. (762) je bhikkhU kaTTa kampANi vA cittakammANi vA potthakammANi vA daMtakammANi vA maNikammANi vA selakammANi vA gaMthimANi vA veDhimANi vA pUrimANi vA saMdhAtimANi vA pattacchejANi vA vihANi vA cakkhudasaNa paDiyANa abhisaMdhAreti abhisaMdhAretaM vA sAtijati / [bhA.4119] kaTTakammANi ThANA jattiyamettAu AhiyA sutte / cakkhUpaDiyAe tesu dosA te taMca bitiyapadaM // ghU.kaTThakammakoTTimAdipustakeSuca vastreSuvApotthaMcittalevAprasiddhApUyAdiyApuSphamAlAdiSu gaMThimaM jahA AnaMdapure, puSphapUragAdiveDhimaM pratimA, pUrimaM sa ca kakSukAdimukuTa saMbaMdhisu vA saMghADimaM mahadAkhyAnakaM vA mahattA mahataM / mU. (763)je bhikkhU vappANi vA phalihANi vA uppalANi vA pallalANi vA ujjharANi vA nijjharANi vA vAvINivA pokkharANi vAdIhiyANivAsarANi vA sarapaMtiyANivA sarasapaMtiyANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreMtaM vA sAtijati / / [bhA.4120] vappAI ThANA khalu, jattiyamettA ya AhiyA sutte| cakkhupaDiyAi tANI, abhidhAreMtassa aannaadii| dhU-vappokedAro, parihAkhAtiyA, nagarAdisupAgAro, ranoduvArAdisutoraNA, nagaraduvArAdisu aggalA, tasseva pAsago rahasaMThito pAsAto, pavvayasaMThitaM uvaruvaribhUmiyAhi vaTTamANaMkUDAgAraM, kUDevAgAraMkUDAgAraMparvate kuttttitmityrthH| nUmagihaM bhUmigharaM, rukkho ciyagihAgAro rukhagihaM, rukkhe vAgharaMkaDaM,parvataHprasiddhaH, maMDabo viyaDaH, dhUmaH prasiddhaH, paDimA gihaM cetiyaM, lohArakuTThI AvesaNaM, logasamavAyaThANaM AyataNaM, devakulaM pasiddha, sadbhyaH sthAnaM sabhA, gimhAdisu udagappadANaThANaM pavA, jattha bhaMDaMacchatitaMpaNiyagiha, jattha vikkAi sAsAlA / ahavA-sakuTuM gihaM, akuDDA sAlA, evaM jANasAlAo vi, jANA sivigAdi jattha mikkhittA, guhA prasiddhA, evaM dabho pavvago vidakhmasAriccho, iMgAlA jattha DajhaMti, kaTThA jattha phaTTati, ghaDijaMti vA, savasayaNaM susANaM, giriguhA kaMdaraM, asivasamagahANaM saMti, selopabvato, gosAdi ThANaM uvaTThANaM, bhavaNAgAraMvaNarAyamaMDiyaM bhavaNaM,taMceva vaNavivajjiyaMgiha, cakkhurindriyaprItyarthaH darzanapratijJayA gacchaMti, tattha gacchaMtassa saMjamavirAdhanA, diDe ya rAgadosAdayo / ime dosA[bhA.4121] kammapasatthapasatthe, rAgaM dosaM ca kArae kunyjaa| sukayaM suajjiyaM ti ya, sudu vi vinioiyaM davvaM / / cU-kArago sippI / tena suppasatthe kate rAgaM kareti, appasatthe dosaM / ahavA bhaNati - devakulAti sukayaM ettha anumatI / ahavA jeNa kAravitaM taM bhaNAti - suTu ajjiyaM tena davyaM,
Page #816
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM - 763, [bhA. 4121] suTThANe vA niuttaM, evaM anumatI micchasuvavUhA // [bhA. 4122] vakkehiya satthehi ya, paraloyagatA vi te suNacaMti / niuNAniuNA va kayI, kammANa va kArakA sippI // cU- niuNA'niuNattaM kavINa vakkehiM najjita, sippiyANaM kammehiM najati // - vinaTThavatyuM daGkaM bhaNati [bhA. 4123]dussikkhiyassa kammaM, dhaNiyaM aparikkhio ya so AsI / jeNa suhA vi niuttaM, subIyamiva Usare mollaM // cU- kArAvagI vA dhammAdhamme sippisue vA aparikkhago Asi / kahaM so aparikkhago Asi ? pacchaddhaM bhaNAti / / aMtarA gayassa vA ime dosA [bhA. 4124] duvihA tivihA ya tasA, bhItA vADa saraNANi kaMkhejjA / nolleja tagaM va'nnaM, aMtarAe ya jaM ca'nnaM // 329 - duvidhA - jalacarA thalacarA y| tivihA- jalathalakhahacAriNo ya, te bhItA, "vADa" ttikhaDayaM dejjA, jalayarassa jalaM saraNaM, bilaM DoMgaraM vA thalacarassa, khahacarassa AgAsaM, kaMkhejjA abhilASasaraNaM vA gacchatetyarthaH / taM vA sAdhuM annaM vA nollejja / tesiM vA caraMtANaM aMtarAiyaM kareti / "jaM ca'nnaM" tite nassaMtA jaM kAhiMti / idAniM avavAdaH [ bhA. 4125] bitiyapadamaNappajjhe, ahidhAre akovite va appajjhe / jANaM vA vi puNo, kaje bahuppagAresu / / cU- "kajesu bahuppagAresu" asya vyAkhyA [ bhA. 4126 ] tattha gato hoja pahU, na vinA tena vi ya sijjhate kajaM / saMbhamapaDiNI bhae, osannAinnagelanne // cU- pabhU rAyAdi, kula-gaNa-saMghakajjuM aggimAdisaMbhame paDiNIyabhayA vA gacchaMti / osannaM ti sAdhUNaM tattha gamaNaM aviruddhaM | AinnaM ti sAdhavo tattheva AvAseMti / gilANassa vA patthabhoyaNAdinimittaM gacchati / tatthimA jayaNA [ bhA. 4127] tesuM diTThimabaMdhato, gayaM vA pddisaahre| parassAnuvaroheNaM, dehaMto do vi vajrae / cU-padhANappadhANesu diddhiM na baMdhati, sahasA vA gayadiTThi paDisAharati, rAyAdi anuyattio joto do vi rAgadose vajrei || mU. (764) je bhikkhU kacchANi vA gahaNANi vA nUmANi vA vaNANi vA vaNaviduggANi vA pavvayANi vA pavvayaviduggANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei abhisaMdhAretaM vA saatijjti|| [bhA. 4128] kacchAdI ThANA khalu, jattiyamettAM u AhiyA sutte / cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM // cU-cakkhuddaMsaNapaDiyAe gacchaMto caulahuM / ikkhumAdi kacchAsa gahaNANi kAnanAni, (daviyaM i] nUmaM bhinnaM, vaNANi ujjANANi vA, egajAtIya aNegajAIyarukkhAulaM gahaNaM vaNaviduggaM, ego pavvato. bahUehiM pavvatehiM pavvaviduggaM / kUvo agaDo, taDAga daha-nadI pasiddhA, samavRtA
Page #817
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-12/764 vApI, cAturassA pukkharaNI, etAo ceva dIhiyAo, dIhiyA sAraNI vAvi pukkharaNIo vA maMDalisaMThiyAo, annonnakavADasaMjuttAo guMjAliyA bhannati |annebhnnNti- nikkA aNemabhedagatA guMjAliyA / sarapaMtI vA egaM mahApramANaM saraM, tAmi ceva bahUNi paMtIThiyANi patteyavAhujuttANi sarapaMtI, tANi caiva bahUNi annonakavADasaMjuttANi srsrpNtii| tesu gacchaMtassa te caiva dosA, taM cava ya hoti bitiyapadaM / mU. (765) je bhikkhU gAmANi vA nagarANi vA kheDANi vA kabbaDANi vA maMDabANi vA doNamuhANi vA paTTaNANi va AgArANi vA saMbAhANi vA sanivesANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei abhisaMdhAreta vA saatijti|| [bhA.4129] gAmAdI ThANA khattu, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-gacchaMtassa dappao catulahuM / karAdiyANa gammo gAmo, na karA jatya taM nagaraM, kheDaM nAma ghUlIpAgAraparikkhittaM, kuNagaro kabbaDa, joyaNamaMtare jassa gAmAdI natthitaM maDaMba, suvannAdi AgAro, paTThaNaM duvihaM - jalapaTTaNaM dhalapaTTaNaM ca, jaleNa jassa bhaDamAgacchati taM jalapaTTaNaM itaraM thalapaTTaNaM, donni muhA jassa taM donnimuhaM jaleNa vi thaleNa vi bhaMDamAgacchati, AsamaM nAma tAvasamAdINaM, satyavAsaNatyANaMsannivesaM, gAmo vA piMDito sanniviTTho, jattAgatA logo sanniviTTho sannivesaM bhannati, annattha kisiM karettA annattha voDhuM vasaMti taM saMbAhaM bhannati / ghosaM goulaM, vaNiyavaggo jattha vasati taM negamaM aMsiyA gAmatatiyamAgAdI, bhaMDagA ghaNA jattha bhijaMti taM puDAbheyaNaM, jattha rAyA vasati sA rAyahaNi / / mU. (766)je bhikkhU gAma-mahANi vA nagara-mahANi vA kheDa mahANi vA kabbaDa mahANi vA maDaMba-mahANi vA doNamuha-mahANi vA paTTaNa-mahANi vA AgAra-mahANivA saMbAha-mahANi vA sannivesa-mahANi vA carakhuddasaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreta vA sAtijati / / [bhA.4130] gAmamahAdI ThANA, jattiyamettAu AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM // cU-gAme maho gAmamaho - yAtrA ityarthaH // mU. (76) je bhikkhU gAma-vahANi vA nagara-vahANi vA kheDa-vahANi vA kabbaDa-vahANi vA maDaMba-vahANa vA doNamuha-vahANi vA paTTaNa-vahANi vA Agara-vahANi vA saMbAha-vahANi vA sannivesa-vahANi vA cakkhuiMsaNa-paDiyAe abhisaMdhArei abhisaMdhAreta vA sAtijati / / [bhA.4131] gAmavahAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taMca bitiyapadaM / / cU-grAmassa vadho grAmavadho - grAmaghAtetyarthaH / / mU. (768)je bhikkhU gAma-padhANi vA nagara-padhANi vA kheDa-padhANi vA kabbaDa-padhANi vA maDaMba-padhANi vA doNamuha-padhANi vA paTTaNa-padhANi vA Agara-padhANi vA saMbAha-padhANi vA sannivesa-padhANi vA cakkhuddasaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati //
Page #818
--------------------------------------------------------------------------
________________ 331 uddezaka : 12, mUlaM-768, [bhA, 4132] [bhA.4132] gAmapahAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte / cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-gAmassa paho grAmamArgetyarthaH / / mU. (769) je bhikkhU Asa-karaNANi vA hasthi-karaNANi vA uTTa-karaNANi vA goNakaraNANi vA mahisa-karaNANi vA sUyara-karaNANi vA cakkhuddasaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati / / [bhA.4133] AsakaraNAdi ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-AsasikkhAvaNaM AsakaraNaM evaM sesaannivi|| mU. (770) je bhikkhUAsa-juddhANi vA hatthi-juddhANi vAuTTa-jukhANi vA goNa-juddhANi vA mahisa-juddhANi vA sUyara-juddhANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei abhisaMdhAreta vA saatijti|| [bhA.4134] hayajuddhAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / / dhU-hayo azvaH teSAMparasparatoyuddhaM, evmnyessaampi|gjaadyH prasiddhA / zarIreNa vimadhyamaH kAraSTaH, raktapAdaH caTakaH, zikhidhUmavaNaHlAvakaH,ahimAdI pasiddhA, aDDiyapavvaDiyAdikAraNehiM juddhaM / savvasaMdhivikkhohaNaM nijuddhaM / puvvaM juddheNa jujiuM pakchA saMdhIo vikkhobhijjati jattha taMjuddhaM nijuddhaM / / mU. (771) je bhikkhU ujjUhiya-ThANANi vA hayajUhiya-ThANANi vA gayajUhiya-ThANANi vA cakkhuiMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA saatijti|| [bhA.4135] nihitAdi ThANA; jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-gAvIo ujjUhitAoaDavihuttIo ujjuhija'ti / ahavA-gosaMkhaDI uhigA bhannati, gAvINaM nivveDhaNA parimANAdi nihigA, vadhuvarapariANaM ti mihujUhiyA, vammiyaguDiehiM hatehiM baladarisaNA hayANIyaM, gayehiM baladarisaNA gayANIyaM, rahehiM baladarisaNA rahANIyaM, pAikkabaladarisaNA pAikkANIyaM, causamavAyo ya aNiyadarisaNaM corAdivA vajhaMnIniJjamANaM pehaae| mU. (772) je bhikkhU abhiseya ThANANivA akkhAiya-ThANANi vA mANummANiya-ThANANi vAmahayA haya-naTTa-gIya-vAiya-taMtI-tala-tAla-tuDiya-paDuppAiyaTThANANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreta vA saatijti|| [bhA.4136] AghAtAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA te taM ca bitiyapadaM / cU-akkhANagAdI AghAdiyaM, egassa valamANaM anneNa anumIyata iti mAnummANiyaM jahA dhanne kaMbalasaMbalA adhavA - mAnapotAo mAnummANiyaM / vijjAdiehiM rukkhAdI namijaMtIti
Page #819
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-12/772 nemmaM / adhavA - nammaM na sikkhAvijaMtassa aMgANi namijaMti / gahiyaM kavvA / adhavA - vasthapuSphacammAdiyA bhajaM rukkhAdibhago davvavibhAgovA |klho vAtigo jahA siMdhavINaMrAyAdINaM buggaho / pAsA AdI jUyA, sabhAdisu anegavihA jaNavAyA / mU. (773) je bhikkhU DivANi vA DamarANi vA khArANi vA verANi vA mahAjuddhANi vA mahAsaMgAmANi vA kalahANi vA bolANi vA cakkhuddasaNapaDiyAe abhisaMdhAreiabhisaMdhAreta vA sAtijati / ghU-je bhikkhU itthINi vA" ityAdi[bhA.4137] itthImAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesa, dosA tetaMca bitiyapadaM / cuu-aasyNtestthaavtthaanniacchNti| ahala-azva vaMti jaMtItyarthaH / codamANA geMdugAdisu ramaMte majjapAnaaMdolagAdisulalaMtejalamadhye nA, naSTamRtAdiSukaMdaNA, mohanoavakArikAkriyA mohaNA mehuNAsevaNaMtA, sesapadA gNypsiddhaa| [mA.4138] samavAyAdiThANA, jAteyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesu, dosA te taM ca bitiyapadaM / / mU. (774) jebhikkhUvirUvarUvesumahussavesuitthINi vA purisANi vA therANivA manjhimANi vA DaharANi vA aNalaMkiyANi vA sualaMkiyANi vA gAyaMtANi vA vAyaMtANi vA nacaMtANi vA hasaMtANi vAramaMtANi vA mohaMtANivA viulaM asanaM vA pAnaMvA khAimaMvA sAimaMvA paribhAyaMtANi vA pari jaMtANi vA cakkhudaMsaNapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreta vA sAtiJjati / / [bhA.4139] virUvarUvAdi ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte| cakkhupaDiyAe tesU, dosA tetaMca bitiyapadaM // cU- anegarUvA visvarUvA, mahaMtA mahA mahAmahA, jatya mahe bahu rayo jahA bhNsurulaae| ahavA - jattha mahe bahU bahurayA milaMti jahA sarakkhA so bahurayo bhannati / tAlAyarabahulA bahunaDAgalAguputtapujje vegaDaMbhagAyabahusaDhA avvattabhAsiNobahugAjastha mahemilaMti sobahumilakkhU maho, te ya milakkhaU dhabhaabhamIlAdi // mU. (775)je bhikkhU ihaloiesuvA skvesu, paraloiesuvA rUvesudihrasuvA rUvesu, adiDhesu vA ruvesu suesu vA sevesu, asuesu vA ruvesu vinAesu vA rUvesu, avinAesu vA rUvesu sajai rajjai gijjhai ajjhovavajai sajaMtaM rajaMtaM gijjhaMtaM ajjhovavajaMtaM vA sAtijati / / [bhA.4140] ihalogAdI ThANA, jattiyamettA ya aahiyaasutte| cakkhupaDiyAe tesU, te dosA taM ca bitiyapadaM // cU-ihaloiyA maNussA, paraloiyA hayagayAdi, puvvaM paccakkhaM diTThA |aditttthaa devAdI / maNunA je iTThA / amaNunnA je aniTThA / saJjaNAdI padA egaDiyA / ahavA - AsevanabhAve sajjaNatA, maNasApItigamaNaMrajaNatA, sadosuvaladdhe viaviramo gedhI, agammagamaNAsevaNe vianyjuvvaato|| mU. (776) jebhikkhU paDhamAeporisIe asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaM vA paDiggAhettA pacchimaM porisiM uvAiNAvei, uvAimAvetaM vA sAtijati / /
Page #820
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 12, mUlaM-776, [bhA. 4141] 333 [bhA.4141] puvAe bhattapAnaM, ghettUNaM je uvAdiNe carimaM / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / ghU- divasassa paDhamaporisIe bhattapAnaM ghettuM carimaM ti cautthaporisI taM jo saMpAveti tassa caulahuM ANAdiyA ya dosA / Ahacca kadAcit kAlappamANaM abhihitaM jaMtassa atikkamaNaM taM uvAtiNAvitaM bhannati / siyA avadhAraNe, bhuMjaMtassa vi catulahaM, jiNakappiyassa atikkamaNe bhuMjaNeyacauguruM,ciTThatutAvacautthaporisI, paDhamAtobIyA carimA, bitiyAotatiyA carimA, tatiyAo cautthI carimA / / evaM puvvA vibhANiyabbA, jato bhannati[bhA.4142] bitiyAto paDhama puvvA, uvAdiNe cauguruMca aannaadii| dosA saMcaya saMsatta dIhasANe ya goNe y|| cU-bitiyaporisiM paDuca paDhamApuvyA bhannati tatiyaM paDucca vitiyA puvvA, cautthassa tatiyA puvvA / evaM jattha gahaNaM tattheva bhuMjiyavaM, jo atikkAmeti tassa cauguruMcaulahuM ANAdiyA ya dosA / ime ya saMcayAiyA // [bhA.4143] agani gilANucAre, abbhuTThANe pAne pAhuNe nirohe ya / sajjhAyaviNayakAiya, payalaMtapaloTTaNe paannaa|| cU-"saMcayasaMsattassa" vyAkhyA[bhA.4144] nissaMcayA u samaNA, saMcayo gihI tu hoti dhaaretaa| saMsattaanuvabhogA, dukkhaM ca vigiMcituM hoti|| cU- gRhItvA dharaNaprasaMge saMcayastatra gRhIvad bhavati, ciraM ca acchaMtaM saMsajjati, saMsattaM ca dukkhaM vigiMcijjati, pariThAveMtassa ya virAdhanAdinipphannaM, bhAravi (ddi] yAvaDo dIhasANehiM DasiMjati, goNeNavAAhammati, etya aayrivaahnaanissphnnNcuguruN| aha tabbhayA nivikhavati tocaulahuM / paritAvaNAdIjAva carimaMneyavvaM / AulabhAve bhANabhedaMkareja |tppddibNdheagninaa vaaddjjhtiuvkrnnNvaa,jNcuvdhinaavinaapaavti| gilANaveyAvaccaMkAtuMnatarati, uvvattaNAdIyaM akIraMte ya paritAvaNAdiyaM / aha nikkhivaMti to nikkhavaNadosA / uccArapAsavaNamattagaM kahaM parivettu dharetuvA, guru pAhuNagassa vA abmuTThANaM na kareti / aha kareti toviyAvaDo bhANabhedaM karenja, bhariyabhAyaNadharaNe gAtaNirodho asamAdhI sajjhAyaM na paTTaveti, AyariyAdINa vinayaM na kareti, sakAiyaNirodo, ahagahiteNa vosirati touDDAho, ughaMtassa vApaloTeja, tattha pAnavirAdhanA haveja // [bhA.4145] emeva sesaesuvi, egataravirAdhanA ubhayato vA / asamAhi viNayahANI, tappacayanijarAe y|| cU- "dIhasANAdIesu dAresu jahA saMcayasaMsattA tahA sapAyacchittA bhaNiyavvA / sAdhussa bhAyaNassa vA ubhayato vA / ahavA- "egatarassa"tti AyasaMjamaubhayavirAdhaNA vA bhArakkamaNe asamAdhI gurumAdINa ya vinayahANaM kareja, akareMto sa nijarAlAbhaM na labheja / / [bhA.4146] pacchittaparUvaNaya, etesiM ThaveMtae ya je dosaa| gahiyakaraNe ya dosA, dosA ya prihveNtss||
Page #821
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-12 / 776 dhU- savvesu saMcayAdIsu dAreSu pacchittaparUvaNA kAyavyA ! ThaveMtassa ThavaNA dosA / gahiteNaM kicAI kareMtassa bhAyaNabhedAdi dosA / payalaMtaparidvaveMtassa aMtarAdiyA dosA / / ato jamhA dharite ettiyA dosA 334 [bhA. 4147] tamhA u jahiM gahiyaM, tahi bhuMjaNe vajriyA bhave dosA / evaM sohi na vijjati, gahame vi ya pAvate bitiyaM // dhU- jahiM ceva porisIe gahiyaM tahiM ceva bhottavvaM / evaM bhaNite codagAha "tujjhaM sodhI natthi, jato gahaNe ceva bitiyA porisI pAvai" // evaM nodage bhaNite guru bhagati [ bhA. 4148 ] evaM tA jinakappe, gacchammi cautthiyAe je dosA / itarAsu kiM na hoMti, davve sesammi jayaNAe / dhU- eyaM jinakappiyANaM bhaNiyaM, gacchavAsINa paDhamAe gahiyaM yadi carimaM saMpAvati to saMcayAdIyA savve dosA saMbhavaMti / puNo codago bhaNati - "bitiyatatiyAsu dharijjUMte asanAdI davve taccaiva saMsattAdI dosA kiM na bhavaMti" ? Ayario bhaNati - davve jimiyasesammi uddharie anuddharie vA kAraNe dharijjate jayaNAe dharijati, jayaNAe dhareMtassa jadi dosA bhavaMti tahAvi sujjhati, AgamaprAmANyAt / / atirittaggahaNaM imaM kAraNe [mA. 4149] paDilehaNA bahuvihA, paDhamAe katA vinAsimavinAsI / tattha vinAsiM bhuMje'jinnaparinne ya itaraM pi // cU- abhigamasaGkeNa dAnasaDeNa vA annatare pagate bahuNA bahuvidheNa bhakkhabhojreNa paDilAbhaNA kayA paDhamAe porisIe, taM ca davvaM duvidhaM vinAsi khIrAdiyaM, avinAsi odaNaM, nehakhaJjagAdI ya / namokkAraporesittA vinAsi davvaM savvaM bhuMjati / sesasAdhUNaM jati ajinaM parinni vA abhattaTThI vA adhavA - tIe vigatIe paccakkhANaM kayaM to iyaraM pi avinAsi davvaM savvaM bhuMjati // asyaivArthasya vyAkhyA [ bhA. 4150] jati porisiittA taM, garmeti to sesagANa na visajje / agamittA'jinne vA, dhareMti taM mattagAdIsuM // cU- sesA purimaDiyA, taM tesiM na dijjati, jadi namokkAraittA savvaM na gameti, savvesi ajinna vAtA taM mattagAdisu choDhuM dhareMti na doso // ahavA imeNa kAraNeNaM dharijjejja [bhA. 4151] taM kAuM koti na tarati, gilANamAdINa ghettu puvvaNhe / nAuM va bahuM vitarati, jahA samAhi carimavajraM || cU-taM asanAdiyaM pesalaM paribhuttaM gilANaveyavdhaM uvvattaNAdi kAuMna tarati, bahuM pariTThavaNiyaM laddhaM, savelaM ca bhottukAmA tAhe carimaM porisiM vajrettA bitiyatatiyAe ya gurU "vitaraMti" dharaNamanujAnaMtItyarthaH // tammi dharijaMte saMsajjaNabhayA imA vihI [ bhA. 4152 ] saMsajjimesu chubbhati, gulAdi levAi itara loNAdI / jaM ca gamissaMti puNo, emeva ya bhuttasese vi // - levADe gulo chumati alevADe loNaM, "jaM ca gamissaMti puNo " bitiyatatiyavArAe bhuMjaMtA niTTavehiMti tammi esA vihI, biiyataiyavArAsu bhuttasesuddharie saMsajjaNabhayA eseva
Page #822
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : :12, mUlaM- 776, [bhA. 4152] loNagulAdiyA vidhI // evamukte punarapyAha codaka: [bhA. 4153 ] codeti dharijaMte, je dosA giNhamANe kiM na siyA ! ussaggavIsamaMte, ubbhAbhAdI udikkhate / / dhU- jahA dharaNe dosA tahA geNhaNe vi sANagoNamAdIyA aNegavidhA dosA, kAussaggakaramakAle vi dosA, vIsamaMtassa vi te caiva dosA, ubbhAmago bhikkhAyariyagato udikkhivaMtassa te ceva dosA // [ bhA. 4154 ] evaM avAyadaMsI, thUle vi kahaM na pAsaha avAe / haMdi hu niraMtaro yaM, bharito logo avAyANaM / / cU- sa eva codago bhaNati - dharitesu tumbhe evaM avAe pekkhaha, sikkhAdi - aDaNo goNAdie thUle avAe kahaM na mekkhaha ? hadIvyAmuMvati pratyakSabhakhadarzate vA anegAvAtabhariyaM loyaM pajya ityarthaH // kahaM ? ucyate [ bhA. 4155 ] bhikkhAtiviyAggate, dosA paDinIyasANamAdIyA / uppate jamhA, na hu labbhA phaMdiuM evaM / / cU- codaka evAha[bhA. 4156 ] 335 ahavA AhArAdI, na ceva sayayaM havati ghettavvA / nevAhAreyavvaM, to dosA vajjitA hoMti // cU- satataM nAhAreyavvaM, cautthachaTTAdi kAuM savvahA asatto AhAreja | ahavA savvahA anAhAreMteNa avAyA vajjiyA bhavaMti || Ayario bhaNati - [bhA. 4157] pannati sajjhamasajjhaM, kaJjaM sajjhaM tu sAhae maiNaM / avisajhaM sAto, kilissati na taM ca sAhei // cUka duvihaM sAdhyamasAdhyaM ca / sajjhaM payogasA sAdheMto na kilissati sAheti ya kajjaM / asajjhaM sAdheMto kilissati, na ya taM ca kajjaM sAdheti, mRtpiNDapaTAdi sAdhanavat // [ bhA. 4158 ] jadi etavippahUNA, tavaniyamaguNA bhave niravasesA / AhAramAdiyANaM, ko nAma pariggahaM kujjA / / mokkhapasAhaNaheuM, nANAdI tappasAhaNe deho / dehaTTA AhAro, tena tu kAlo anunnAto // [ bhA. 4159] - mokkhaheuM nANadaMsaNacaraNA, tersi nANAdiyANa pasAhaNe deho icchijjai / dehadhAraNaTThA AhAro icchijjati / tassa ya AhArassa gahaNe dhAraNe ya kAlo anunnAto // [bhA. 4160] kAle u anunnAte, jai vi hu laggeja tehi dosehiM / suddho uvAtiNito, laggati u vivajjae pareNaM // cU- kAlo anunnAo, AdillA tinni paharA vIyAI vA tinni paharA / tammi anunnAe kAle jati vi dosehiM phusijjai tahAvi apacchittI / anunnAtakAlAto pareNa atikkAmeMto asaMtehiM vi dosehiM sapacchittI bhavati // [ bhA. 4161] paDhamAe giNhiUNaM, pacchimaporisi uvAtiNe je u /
Page #823
--------------------------------------------------------------------------
________________ 336 te ceva tattha dosA, bitiyAe je bhaNitapuvi / / cU- paDhamaporisigahiyaM bitiyaM porisiM uvAiNAveMtassa je puvvaM dosA bhaNiyA te ceva dosA paDhabhagahiyaM cautthaporisiM uvAiNAveMtassa / taM uvAiNAviyaM pariTThavittA asaMtharaMto annaM ghettuM bhuMjati kAle pahuppaMte / adha kAlo na pahuppati, to taM caiva jayaNAe bhuMjeti / jayaNA paNagaparihANIe / anaM alabdhaM pahuppaMte vi kAle tasseva paribhogaH / ime atikkamekAraNA [ bhA. 4162 ] AhacuvAtiNAvita vitigiMcaNaparinna'saMdharaMtammi / annassa gehaNaM bhuMjaNaM ca jataNAe tasseva // [bhA. 4163 ] sajjhA-levaNa-sivvaNa, bhAyaNa-parikammasaTTArAtIhiM / sahasa aNAbhogeNaM, uvAtitaM bhoja jA carimaM / / cU- sajjhAe atiuvayogA vissariyaM, evaM lepaparikammaNaM kareMtassa, uvadhisivvaNaM, AlajAlaM anegavihAI sadesakahaM tesiMdUraM, eteSveva vyagrasya sahasAtkAro atyNtvismRtirnaabhogo|bitiypde imehiM kAraNehiM uvAtiNAvijjau, uvAtinAvitaM vA bhuMjeja // [ bhA. 4164 ] bhayagelannaddhANe, dubmikkhtvssikaarnnjaae| kappati atikAmeuMta kAlamaNunnAta AhAro // - bohigAdibhaeNa nassaMto lukko vA niSmayaM jAva bhavati tAva dhareti, gilANaveyAvaccaM kareMto, addhAe vA satthavasago, dubbhikkhe vA bahu aDaMto // "tavasse"tti asya vyAkhyA[ bhA. 4165 ] saMkhunnato tavassI, egaTThANammi na taratI bhottuM / taM ca paDhamAe labmati, sesAsu ya dullabhaM hoti // dhU- vikiTThe tave kate tavassiNA saMkhuttA aMto paDhamaporisigahiyaM savvaM na tarati bhotuM, asamAhI vA bhavati, ussUre ya annaM na labmeti, tAhe taM ceva dharei jAva carimaM, bhuMjati ya / "kAraNa jAte "tti asya vyAkhyA kulAdikajjehiM vAvaDo dhareti bhuMjati vA // [ bhA. 4166 ] AhAro va davaM vA, paDhamAgahitaM tu sesigA dulahaM / ataraMtatavassINaM, bAlAdINaM ca pAoggaM // nizItha - chedasUtram -2-12 / 776 - dhU- ataraMtAdiyANa aTThA dhareti jAva carimA / evamAdiehiM kAraNehiM kappati atikkameuM kAlaM anunnAtAto pareNaM AhAretuM ca kappatItyarthaH // mU. (777) je bhikkhU paraM addhajoyaNamerAo asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA uvAtiNAvei, uvAtiNAveMtaM vA sAtijJjati // [bhA.4167] paramaddhajoyaNAto, asanAdI je uvAtiNe bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve || dhU- dugAuyaM addhajoyaNaM, jo tao khettappamANAo pareNa asanAi saMkAmei tassa caulahuM ANAdiyAya dosA // AcArya- nizcayotsargamAha [bhA. 4168 ] paramaddhajoyaNAto, ujjANapareNa caugurU hoMti / ANAdiNo ya dosA, virAdhanA saMjamAtAe /
Page #824
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-777, [bhA. 4168] cU-acchatutA paramaddhajoyaNaM, aggujANApareNaMjouvAiNAveti tassa caugurugAANAdiyA ya dosA, AyasaMjamavirAdhaNA ya duvidhA bhavati // sA imA[bhA.4169] bhAreNa veyaNAe, na pehae khANumAi ahighAto / iriyA-paliya-teNaga-bhAyaNabhedeNa chakkAyA / / cU-bhArakaMto veyaNAbhibhUto khANUmAdI na pekhati, assAdIhiM vA abhihannai / adhavA - mArakaMto anuvautto vaDasAlAdiNA siraMsi ghaTTijai, iriya vA na visodheti, dUravahaNeNa pagalite puDhavAdi virAdhanA, teNehi vA samuddeso harijjati, khuhApivAsattassa bhAyaNaMpi bhijjejja, tatya chakkAyavirAdhaNAsaMbhavo, mAyaNabhede appaNo parassa ya hAnI, je ya dosA tamAvajjati sAvaM / / codagAha[bhA.4170] ujANA AreNaM, tahiyaM kiM te na jAyate dosA / pariharitA te dosA, jati vitahiM khettamAvajje / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / AcAryAha - pacchaddhaM - anunAe khette jadi vi dose Avajati tadAvi niddoso / / codakAha[bhA.4171] evaM suttaM aphalaM, suttanivAto imo u jinakappe / gacchammi addhajoyaNa, kesi cI kAraNe tNtu|| cU- ujjANAdikkame jadi bhArAdie dose bhaNaha, to "paramaddhajoyaNAto"tti jaM suttaM evaM niratthayaM kahaM (na] bhavatu ? Ayario bhaNati - "jaM aggujjANaM nAtikkamati" imo suttattho jinakappo / "jo puNa addhajoyaNamera"ti suttatyo evaM gacchavAsiyANaM / keI puNa AyariyA bhaNaMti-jahA gaMcavAsINaMvi utsageNamaggujAmaM nAtikkamati kAraNeaddhajoyaNaM / evaMavavAdiyaM suttaM / avavAdeNa avavAdAvavAdeNa vA atarapalliyAto vA parato vA dUrato vi Aneti / / -jato bhannati[mA.4172] sakkhette jai na labbhati, tatto dUre vi kAraNe jttii| gihiNo vi ciMtaNamaNA, gatammi gacche kimaMga puNa / / cU-aha aMtarapalliyAo jadA khette na labmati tadA kAraNe dUrAto vi Aniti, ussageNa gacchavAsI addhajoyaNAtoANeti / saggAmena hiMDati / kiM kAraNa? bhannati-jai tAvagihiNo kayavikkayasaMpauttA agAgayamattha citeuM ghata-gula-kaDu-lavaNataMdulAdI ThaveMti abbharahiyapAhuNagA''gamaNaTThA / gache kimaMga puNa jesiM kayavikkayo jesiM kayavikkayo saMcayo ya nasthi tehiM sakhettaM rakhiyavvaM / / imo vidhI[bhA.4173] saMghADegoThavaNA, kulesu sesesubaalvuvaadii| taruNA bAhiragAme, pucchA nAtaM agaariie|| cU- saggAme je saDDAdI ThavaNakulA tesu gurusaMghADo ekko hiMDatti, jANi saggAme sesANi kulANi tesu bAlavuDDasehaasahumAdI hiMDaMti / pucchati-"kiM AyareNa khettaM paDilehituM rakkhaha, bAhiragAme hiDaha?" // ettha AyariyA agAridiTuMtaM kareMti1622
Page #825
--------------------------------------------------------------------------
________________ 338 nizItha-chedasUtram -2-12/777 parimitabhattagadANe, nehAdavaharati dhovadhovaM tu / pAhuNaviyAla Agama, visanna AsAsaNaM dAnaM / / [bhA. 4174] - ego kivaNavaNio agArIe avissaMto taMdula - ghaya- gula-lavaNa- kaDu-bhaMDAdiyaM divasaparivvayaparimaMta deti, AvaNAto ghare na kiMci taMdulAdi dhareti / agArIe ciMtA - "jadi eyassa abmaraMhio mitto anno vA padosAdI avelAe AgamiMssati to kiM dAhaM ? " tato sA appaNI buddhipUvvageNa vaNiyassa ajANato nehataMdulAdiyANa dhovaM thovaM pheDeti, kAleNa bahu susaMpannaM / annayA tassa mitto padosakAle Agato / AvaNaM ArakkhiyabhayA gaMtuM na sakketi / vaNiyarasa ciMtA jAyA, visanno- kahametassa bhattaM dAhAmi tti / agArI vaNiyassa maNogataM bhAvaM jANittA bhaNati mA visAdaM karehi, savvaM se karemi / tIe abbhaMgAdiNA pahAveuM visiTTamAhAreNa bhuMjAvio, tuTTho mitto, pabhAe puNo jemeuM gato / vaNio vi tuTTho bhAriyaM bhaNati - ahaM te parimiyaM demi, kato etaM ti ? tIe savvaM kahiyaM / tuGkheNa vaNieNa "esA gharaciMtiya" tti savvo gharasAro samapio || [bhA. 4175] - evaM pItivivaDDI, vivarItaM nega hoi diTTaMto / louttare viseso, asaMcayA jeNa samaNA u / / cU- evaM kIraMte mittANa paropparaM pItivuDDI bhavati / bitiyadiTTaMto eyaraseva vivarIto kAyavvo, tattha nehacchedo bhavati / ihaM pi loguttare jena asaMcayA samaNA tena viseseNa khettaM vaDDAveyavvaM // khette ya vaDvAvite ya imo guNo[bhA. 4176 ] janalAvo paraggAme, hiDaMtANaM tu vasahi iha gAme / deha bAlAdINaM, kAraNajAte ya sulabhaM tu / / dhU- jano appaNI appaNI gharesu gAmamajjhe vA miliya AlAvaM kareti - ime tavassiyo annagAme bhikkhaM hiMDituM iha bhuMjaMti vasaMti vA parigihesu / itthiyAo bhAMti - iha gAme je bAlAdI hiMDaMti tesiM AdareNa avisesaM dejjaha, pAhuNagAdikAraNajAte jati desakAle adesakale vA hiMDaMti to sulabhaM bhavai // / [bhA. 4177 ] pAhuNavisesadANe, nijjarakittI ya ihara vivarIyaM / puvviM camaDhaNa siggA, na deMti saMtaM pi kajesu / / dhU- pAhuNagassa ya visesa AyareNa bhattapANe dijamANe paraloe nijarA, ihaloe kittI, pItivaDDI, paropakAriyA ya katA bhavati / iharaha ti - pAhuNagassa akIraMte eyaM ceva vivarIyaM bhavai / ThavaNakulAya puvvaM aTThAviyA, saggAme vA diNe diNe hiMDatehiM camaDhiyA dAnaM detA saMtA "siggA" zrAntA saMtaM pi davvaM paresu uppanne pAhuNagAdikajje na deti, tamhA guNa dosadarisaNAto sakhettaM ThavaNakulA vA ThAveyavvA / ima ya guNo [bhA. 4178] borIe diTThataM, gacche vAyAmihaM ca pairikkaM / kei puNa tattha bhuMjaNa, ANaggahe je bhaNiyadosA || cU- "borIdiTTaMtassa" imaM vakkhANaM [bhA. 4179] gAmamAse badarI, nissaMdaM kaDuphalA ya khujjA ya /
Page #826
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-777, [bhA. 4179] 339 pakkAmAlasaDiMbhA, khAyaMtiyare gatA duurN|| ca-gAmamAse bdrii| sA gAmaNIsaMdapANieNaM saMvaDDiyakaDugaphalA / annaM ca khujjattaNao suhArohA / tattha phalA, kei pakkA kei AmA / ahA- "pakkAmaMti" maMdapakkA / tatya je AlasiyA ceDayAteapajattiekhAyaMti, iyarepuNajeAlasiyA nabhavaMti tedUraMgaMtumahAdarIvaNesuparipAgapakke paJjattie khAyaMti // kiMca[bhA.4180] sigghayaraM AgamaNaM, tesi'nnesiM ca deti sayameva / khAiMti evamihayaM, Ayapara-suhAvahA trunno|| ghU-jAvate AlasiyA tAva kaDugaphalAe badarIe kilissamANA acchaMti tAva te dUragAmI sayaM paJjattIe khAittA bhariyabhArAe AgaMtu tesiM AlasiyANaM annesiM ca ghare ThiyANaM pajjattIe deMti, puNo ya appaNA khAyaMti / evaM ihaM pi gacchavAse taruNabhikkhU vIriyasaMpannA ucchAhamaMtA bAhiraggAme hiMDatA AyaparasuhAvahA bhavati // kahaM ucyate[bhA.4181] khIradahImAdINa ya lAbho sigghtrpddhmptirikke| uggamadosA vijaDhA, bhavaMti anukaMpitA vitre|| cU-didvaMtAnurUvogAhatthouvasaMdhAreyavvo, sigyataraMAgamaNaM, "paDhama"tti paDhamAliyaM kareMti, paDhamataraMvA AgacchaMti, anasAdhuvirahiyaM pairikaM, bahUsAdhuabhAvo, uggamadosAjaDhA, "itare"tti bAlavar3Adi acchaMtA ||codgaah[bhaa.4182] ujjJANAto pareNaM, uvAtiNaM tammi puvva je bhnniyaa| ___bhArAdiyA dosA, te ceva ihaM tu savisesA / / cU-codako bhaNati-ujjANAtikame bharAdiyA dosA bhaNiyA, teceva addhajoyaNamerAtikkame khettabahuttaNao savisesatarAdosA bhavaMti, tamhAdosadarisaNAto AhAranimittaMmAceva ahNtu|| AcAryAha[mA.4183] tamhAuna gaMtavvaM, na hi bhottavvaM na vA vi bhottavvaM / iharA bhede dosA, iti udite codagaMbhaNati // [bhA.4184] jati eyavippahUNA, tavaniyamaguNA bhave niravasesA / AhAramAdiyANaM, ko nAma pariggahaM kujA // ghU- jati vinA AhAreNa tavAdi guNA niravasesA havena, to AhArAdiya na dhammovaggahakaraNadavvANa ko gahaNaM kujjA / / "gacche vAyAmihaM ca pairakaM"ti asya vyAkhyA[bhA.4185] evaM uggamadosA, vijaDhA pairikatA anomANaM / mohatigicchA ya kayA, viriyAyAro yanucinno|| dhU- puvvaddhaM kaMThaM / gacche esA ceva samAcArI gaNadharabhaNitA / taruNabhikkhUhiM ya mohatigicchanimittaM vAyAmo kato bhavati / tassa aiMtassa yapairikaM casaddAo ihaM pipairika, vIriyaM ca na gahiyaM bhavati tamhA gaMtavvaM // codakAha - "gammatu, tattheva samuddisaMtu, je AnayaNe dosA bhAravedaNAtiyA te pariharittA bhavaMti tamhA tahiM ceva bhuMjate / Ayario Aha[bhA.4186] jati tAva lotiyagurussa lahuo sAgArie puddhvimaadii| AnayaNe pariharitA, paDhamA Apuccha jynnaae||
Page #827
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 nizIya-chedasUtram -2-12/777 dhU-jaditAva loiyAdi, jo kuTuMbaMdhareti gururu, tammi abhutte namuMjaMti, kimaMgapuNa loguttare jassapabhAveNa saMsAronittharijati, tamhAtatthanaM bhottavavA aha muMjatitomAsalahuM, vasadhiabhAve tattha bhuMjatANaM sAgAriyaM, athaMDille ya puDhavAdivirAdhanA / bhattaM AnayaMtehiM ete sabve dosA parihariyA bhvNti|vitiypdennpddhmaaliyNkreNtaa guruApucchittA saMdisAvittA gacchaMtijayaNAe kareMti jahA saMsaTuM na bhavati // [bhA.4187] codagavayaNaM appAnukaMpito te ya bhe pricttaa| Ayarie anukaMpA, paraloe iha pasaMsaNatA // cU-codago bhaNati - jAva so tato ehiti tAva taNhAchudhAkilaMto atIva paritAviJjati, evaM te paTTavetehiM paricattA, appA anukaMpio bhvti|" Ayario bhaNai-te ceva anukaMpiyA jato veyAvaccaniuttA, esA pAraloiyA anukaMpA / ihaloge vi te anukaMpiyA, jato bahUhiM sAdhusAdhuNIhiM psNsirjti|| [bhA.4188] evaM pipariccattA, kAle khamae ya asahupurise ya / kAlo gimho tu bave, khamatto vA paDhamabitiehiM // cU-jao te tisiyabhukhiyA bhArakaMtA vA tava abhihayA paMthaM vAheti, tabbhe puNa chAyAsu acchaha, evNtepricttaa|aayriyaah-tesiN kAlaM paDucca, khamagaMpaDucca, khamagaMpaDucca, asahapurisaM paDuccha, paDhamAliyAkaraNaM anunnAyaM / gimho tisAkAlo tattha paDhamAli kAtuM pANiyaM piyaMti / khamagovA paDhamabitiyaparisahehiM bAdhitotattheva kAyasAharaTTApaDhamAliyaMkareti / evaM asahupuriso viu mukkhAlU / / [bhA.4189] jati evaM saMsahUM, appatte dosiNAdiNaM gahaNaM / laMbaNabhikkhA duvihA, jahannaukkosatigapaNae / cU-jadikAlakhamagapurisepaDuccapaDhamAliyA anunnAtA evaM saMsaTThabhavati, saMsaTTe gurumAdiyANa dijjate abhattirAgo / AcAryAha - appatte desakAle dosINaM gheppati, jesu vA padesesu velA tesu ghettuM kareMti / kappaM ca bhAyaNasasa kareMti / paDhamAliyApamANaM duvidhaM - laMbaNehiM bhikkhAhiM vA / tattha jahanneNa tinni laMbaNA, tinni bhakkhAo / ukkosaNaM paMca laMbaNA, paMca vA bhikkhA / seso majjhimaM / imo saMsaha parihANappayogo[bhA.4190] egatya hoti bhattaM, bitiyammi paDiggahe davaM hoti| gurumAdI pAyogaM, mattae bitie ya sNsttN|| cU-egammi paDiggahe bhattaM bitiyasAdhupaDiggahe paanngN| egammimattae gurumAdiyANapAyoggaM ghippati / bitiyasAdhumattae saMsattaM gheppati / davaM vA paDilehijjati, jadi suddhaM to paDiggahe parikhippati / / [bhA.4191] jati rakko to davamattagammi paDhamAliyAe ghnnNtu| saMsattaggahaNa davadullabheya tatthevajaM aMtaM / cU-jadi rikkosodavamattago, to tattha aMtapaMtaM paDhamAliyAnimittaM gheppati, tattheva paDhamAliyaM kareti / evaM saMsaTuM na bhavati / aha tammi mattage saMsattagaM gahiyaM dullabhadave vA khette davaM gahiyaM to
Page #828
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM-777, [bhA. 4191] 341 tatthaiva bhattapariggahe jaM aMtapaMtaM bhattaM taM jahA asaMsaTuM bhavati tahA kareMti, davamattage vA ukaDDiaM kareti / / [bhA.4192] bitiyapadaM tatthevaya, sesaM ahavA vi hojja savvaM pi / saMsattaggahaNa davadullabhe ya tatthevajaM aNtN|| cU-jadi rikko sodavamattago, to tattha aMtapaMtapaDhamAliyA nimittaM gheppati, tatthevapaDhamAliyaM kareti / evaM saMsaTuM na bhavati / aha tammi mattage saMsattagaM gahiyaM dullabhadave vA khette davaM gahiyaM to tattheva bhattapariggahe jaM aMtapaMta bhattaM taMjahA asaMsaTuM bhavati tahA kareMti, davamattage vA ukaDDiaM kreti|| [bhA.4192] bitiyapadaM tatyeva ya, sesaM ahavA vi hojja savvaM pi| tamhA AgaMtavvaM, AnanaM ca puTTho jati visuddho|| cU-avavAto bhikkhAyariyagatA tattheva bhuMjaMti appaNo saMvibhAga, sesaM savvaM Aneti / adhavA - tattheva savvaM appaparasaMvibhAgaM bhuMjaMti / jamhA esa eva vidhI tamhA vidhANA gaMtavyaM, vihiNA AneyavvaM, vihiNA tattheva bhottavyaM / savvattha evaM vidhiM kareMto jadi vi dosehiM puTTho tahA visuddho|| bhikkhAyariyagayA savvamasavvaM vA bhottavvaM imeNa vihiNA[bhA.4193] aMtarapallIgahitaM, paDhamAgahitaM ca savva bhuNjejaa| dhuvalaMbho saMkhaDI yava, jaMgahitaM dosiNaM vA vi|| cU-jaMaMtarapalliyAe gahiyaM paDhamaporisigahiyaM vA savvaM bhuMjati / jattha vA jANaMti saMkhaDIe dhuvo laMbho bhavissati tti tasya jaMgahitaM taMsavvaM bhuMjati, dosINaM vA jaMgahiyaM taM savvaM bhuMjati // [mA.4194] darahiMDite va bhANaM, bharitaM bhottuM puNo vi hiNddejaa| kAlo vAtikamatI, bhuMjejjA aMtarA savvaM // cU- adhavA - addharhiDie bhariyA bhAyaNA, tAhe appasAgArie pajjattiyaM bhottuM puNo vi hiMDejjA / adhavA - jAva patti tAva kAlAtikaMtaM bhavati asthameti vA, tAhe tattheva aMtarA savvaM bhuMjati / / [bhA.4195] paramaddhajoyaNAto, ujANapareNaje bhaNitadosA / AhaccavAtiNAviya, taMcevassA avvaate| mU. (778)je bhikkhU diyA gomayaM paDiggAhettA diyA kAyaMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpataM vA viliMpataM vA sAtijati / / mU. (779)je bhikkhU diyA gomayaM paDiggAhettA rattiM kAyaMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpataM vA piliMpataM vA sAtijati / / mU. (780) je bhikkhU rattiM gamoyaM paDiggAhettA diyA kAyaMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpataM vA viliMpataM vA sAtijati / mU. (781) je bhikkhU rattiM gomayaM paDiggAhettA rattiM kAyaMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpejja vA AliMpaMtaM vA viliMpataM vA sAtijjati / cU-caukkabhaMgasuttaM uccAreyavvaM / kAyaH zarIraM, vraNo ksstN| taM tena gomayeNa AliMpai sakRta, viliMpai anekazo / aparivAsite mAsalahuM, parivAsite caubhaMge caulahuM tavakAlavisiTTA,
Page #829
--------------------------------------------------------------------------
________________ 342 nizItha-chedasUtram -2-12/781 ANAdiyAya dosaa| [bhA.4196] diyarAo gomateNaM, caukkabhayaNA tujA vaNe vuttA / etto egatareNaM, makkheMtANAdiNo dosA // cU-caukkamayamA caubhaMgo tatioddesae jA vraNe vuttA, ihaM pisaneka // [bhA.4197] nacuppatitaMdukkhaM, abhibhUto veyaNAe tibvaae| addIno avvahito, taMdukkha'hiyAsate samma / [bhA.4198] avvocchittinimittaM, jIyaTThIe samAhiheuM vaa| eehiM kAraNehi, jayaNA AliMpaNaM kujjA / / dhU-gomayagahaNe imA vidhI[bhA.4199] abhinavavosiTThAsati, itare uvaoga kAu gahaNaM tu / mAhisa asatI gavvaM, anAtavatthaM ca visaghAtI / / cU-vosiriyamettaM ghettavyaM, taMbahuguNaM / tassAsati iyaraM cirakAla vosiriyaM, taMpi uvaogaM karettuM gahaNaM / jadi na saMsattaM pi mAhisaM ghettavvaM ! mAhisAsati gavvaM / taM vi anAyave ThiyaM, chAyAyAmityarthaH,taM asusitaM visaghAti bhavati, AyavatthaM puNa susiyarasaM na guNakArI / / mU. (782) je bhikkhU diyA AlevaNajAyaM paDiggAhettA diyA kAryasi vaNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpaMtaM vA viliMpaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (783) je bhikkhU diyA AlevaNajAyaM paDiggAhettA rattiM kAMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpaMtaM vA viliMpataM vA sAtijati // mU. (784) je bhikkhU ratti AlevaNajAyaM paDiggAhettA diyA kAryasi vaNaM Alipeja vA viliMpeja vA AliMpaMtaM vA viliMpataM vA saatijti|| mU. (785) je bhikkhU rattiM AlevaNajAyaM paDiggAhettA rattiM kAyaMsi vaNaM AliMpeja vA viliMpena vA AliMpaMtaM vA viliMpaMtaM vA sAtijati / / cU-AlevaNajAtaM aalevnnppgaaraa| [mA.4200] diyarAto levaNaM, caukkabhayaNA tujA vaNe vuttaa| eto egatareNaM, makkheMtANAdiNo dosA / / [bhA.4201] so puNa levo cauhA, samaNo pAyI virega sNrohii| __ vaDachallituvaramAdI, anAhAreNa iha pagataM / / ghU-vedanaMjouvasameti, pAyipAgakareti, vireyaNopuvvaM rudhiraMdosevA nigghAeti, 3 / saMrohI rohaveti, 4 / jAvaiyA vaDachallimAdI tuvarA veyaNovasamakAragA / iha anAhArimaM prisaavet|| [bhA.4202] nacuppatitaM dukhaM, abhibhUto veyaNAe tivyaae| addIno avvahito, taMdukkha'hiyAsae sammaM // [bhA.4203] avvocchittinimittaM, jIyaTThIe samAhihetuM vA / eehi kAraNehiM, jayaNA AliMpaNaM kuJjA / /
Page #830
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 12, mUlaM-786, [bhA. 4203] 343 mU. (786)jebhikkhUanauthieNa vA gArathieNavAuvahiM vahAvei, vahAveMtaMvA saatijti|| mU. (787)je bhikkhUtanIsAe asanaMvA pAnaM vAkhAimaMvA sAimaMvAdei, detavA saatijti| [bhA.4204] je bhikkhU uvagaraNaM, vahAve gihi ahava anntitthehiN| AhAraMvA dejA, paDucca taM ANamAdINi / / ghU-"mamesa uvakaraNaM vahaI"tti paDucca AhAraM dejjA tassa caulahuMANAdiyA ya dosA / ime yadosA[bhA.4205] pADejja va bhiMdeja va, malagaMdhAvanna chpptiynaaso| atthaMDile ThavejA, hareja vA so va anno vA / / cU-sa gihatyo annatithio vA uvakaraNaM pADeja, bhAyaNaM vA bhiMdeja, maliNe duggaMdhe vA uvakaraNe avannaM vadeja, chappatiyAo vA chaDDeja vA mAreja vA adhavA so ayagolo athaMDile puDhavihariyAdisuThavejja / adhavA - tassa bhAreNa AyavirAdhanA havejja |tN uvakaraNaM so vA hareja, anuvauttassa vA ano hrej| [bhA.4206] dubaliyattaM sAhU, bAlANaM tassa bhoyaNaM mUlaM / dagaghAto api piyaNe, duguMcha vamaNe kayuDDAho // ThU-bhagavatA goyameNa mahAvIravaddhamANasAmI pucchito-"etesiMnaMbhaMte! bAlAmaMkiMbaliyattaM seyaM ? dubbaliyattaM seyaM"? bhagavayA vAgariyaM- "dubbaliyattaM seyaM, baliyattaM asseyN"| tassaya baliyattaNassa mUlaM aahaaro| soya sAhusamIve AhAraM AhArettA bahUNi adhikaraNANi kareja, udagaMvA piejja, Ayamejja vA, bhutto vA duguMchAe vameja, ruyuppAto vA se havejja / saMjaehiM erisaM kiMpime dinnaMjena rogo jAo evaM uDDAho mareja vaa| savvattha pacchAkamme phAsueNa dese mAsalahaM, aphAsueNa dese savve vA catulahu~, tamhA gihattho annautyio vA na vAheyavyo, na vA asanAdI dAyavvaM / / bhave kAraNaM jeNa vahAveja vA asanAdi vA dejA[mA.4207] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / desuTThANe aparakkame ya vAheja dejjA vaa|| cU-asivakAraNeomevA rAyaduDhe vA bohigAdibhae vA vaccaMto appaNA asamattho vahAveja vA, tannimittaM vA asanAdi dejja / gilANo vahAveja vA, gilANaTThA vA gammate / desuTThANe vA aparakkamo gihiNA vahAveja deja vA AhAraM / / mU. (788) je bhikkhU imAo paMcamahannavAomahAnaIo udiTThAogaNiyAo vaMjiyAo aMtomAssa dukkhutto vA tikkhutto vA uttarai vA saMtaraivA, uttaraMtaM vA saMtaraMtaM vA saatinyjti|tN jahA-gaMgA jauNA saraU erAvaI mhii|| taM sevamANe AvAi cAummAsiyaM parihAradvANaM anugghAiyaM / cU-je ityaviziSTo nirdezaH, bhikSoH / imA iti vakSyamANA pratyakSIbhAve gaNitAo paMca mahannavAo iti bahUdakAH bahvarNavatvAdeva mahAnadyaH / ahavA- mahat zabdaH prAdhAnyavistIrNatve ityrthH| [bhA.4208] uddivAo naIo, gaNiyA paMca iti vajiyA nAme / bahusalilA va mahannava, mahANaIo ya paadhnne||
Page #831
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -2-12/788 dhU-puvvaddhaM kaMThaM / pazcAdhaMgatArtham / aMto amaMtare kAlamAsasya mAsakalpavihAreNa sakRt kalpata eva uttrituN| tasminneva mAse dvi-tRtIyavArA prtissedhH|| [bhA.4209] bAhAhi vapAehi va, uttaraNaM saMtaraM tusaMtaraNaM / taMpuNa kuMbhe daie, nAvA uDupAiehiM vA // ghU-niraMtaraM uttaraNaM, kuMbhadatiyAdiehiM saMtaraM saMtaraNaM / kuMbho ego ghaDaNAvA vA, datio vAtapUrio, nAvA pasiddhA, uDuvo koTiMvo, AdisaddAo lAupannIhiM / sAdijaNAanumoyaNA vAkyopanyAsetaMjahA gaMgAdyAH prasiddhAH, caulahuM paavti||es suttttho|adhunaa niyuktivistara:[bhA.4210] paMca paraveUNaM, nAvAsaMtArimaM tujaMjattha / saMtaraNammi vilahugA, tattha vi ANAdiNo dosA / / ghU-"jaM jatya"tti jadi uttaraNaM saMtaraNaM vA jattha tti nadIe eesiM paMcaNhaM nadINaM kamhi vi uttaraNaM kamhii saMtaraNaM / adhavA - ekkAe ceva appodagatthAme uttaraNaM bahudagathAme saMtaraNaM / saMtaraNecaulahuM, avisaddAo utataraNevicaulahuM, dosuviaannaadiyaadosaasvisthraamaanniyvvaa|| [bhA.4211] paMcaNhaM gahaNeNaM, sesAto sUyiyA mahAsalilA / tattha purA vihariMsU, na ya tAo kayAi sukkhaMti // cU-paMcaNhaggahaNAtoannA vijAobahUdagAo, aviccheyvaahinniiotaaovighitaao| syAbuddhiH kimarthaM gaMgAdInAM grahaNaM ? atrocyate - pacchaddhaM kNtthN|| tastha saMtaraNe tAva dosA bhaNAmi[mA.4212] anukaMpA paDinIyA, va hojja bahave ya paccavAyA tu| eesiM nANattaM, vocchAmi ahaanupuvviie|| ghU-tattha anukaMpAe tAva mannati[bhA.4213] chubhaNaMjale thalAto, anne vottAritA chubhahi sAhU / ThavaNaMca paTTi (sthi) tAte, daTuM nAvaM ca Aneti / / ca-sAdhusaMtaraNaTuMjANittAthalAonArvajalechubhejA / ettha jahAsaMbhavatoAukkAyavirAdhanAe saTTANapacchittaM / puvvArUr3he vA uttArettA udae vA chuhittA sAdhuNA vilagaMgAvejA / sAdhuNo vA daTuM saMpaTThiyaM nAvaMdharejja, sAdhumo vA duTuMparakUlAtonAvaMANeja, etthavijahAsaMbhavato kaaynissphnn|| ettha je avatAritA udage vA chUDhA sAdhunimittaM imaM kujA[mA.4214] nAviya-sAhupadose, niyaTThaNa'cchaMtakA ya hritaadii| jaMtena-sAvatehi va, pavAhaNa'nnAe kiNaNaM vA / / ghU-nAviyassa sAdhusa vA padosaMgacchejjA,jaMvAtepAveja tanniSphanna, jaMvA te niyaTuMtA taDe vA acchaMtA hariyAdicakkAyavirAdhanaM kareja, jaM ca te sAvaehiM pAvihiMti, jaM ca annaM nAvaM kItAdI kAuM pavAheja, ettha tanniSphannaM savvaM sAdhuNo pAveti / / parakUlAto nAvANayaNe imo diluto[bhA.4215] majaNagato maruMDo, nAvaM sAhUNa appaNA''neti / kahiyA jati akkhevA, tati lahugA maggaNA pacchA / /
Page #832
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 12, mUlaM- 788, [bhA. 4215 ] 345 dhU- hAyaMto muruMDarAyA sAdhuNo saMtaritukAmA davaNaM sayameva nAvie AnettA sAdhuNo vilaggAvettA bhaNati - kaheha kiM citAva jAva naM uttaremo / akkhevaNAdikahAladdhijutto sAdhU kahetumAraddhI / tena kahaMteNa akkhitto nAviyaM "sanne" ti saNiyaM kahuha, jeNa esa sAdhu ciraM kaheti / sAdhukAraNA saNiyaM gacchaMtANaM jattiyA AvallakhevA tattiyA caulahugA / uttinneNa rannA aMtepure akkhAyaM - atisundarakadhagA sAdhuNo / aMtepure kouhallUssugaM yANaM vinnaveti - jai te sAdhu ihaM Anijjeja to amhe vi suNejAmo dhammakadhaM / rannA gavesittA, AniyA, evAmAdI dosA / jai aMtepure AyaparasamutthA dosA // kiMca [ bhA. 4216] sutta 'tthe palimaMtho, negA dosA y| nivadharapavese / | satikaraNa koueNa va, bhuttA -' bhuttANa gamaNAdI // dhU- kaMThA / ete anukaMpadosA gatA / ime "paDinIya" dosA [bhA.4217] chubbhaNa siMcaNa bolaNa, kaMbala-sabalA ya ghADiyAnimittaM / anusaTTA kAlagatA, nAgakumAresu uvavannA // cU- tattha chubbhaNAdisu nAvAe sAmanneNa didRtI kajjati / jahA madhurAe bhaMDIrajattAe ghADieNa aNApucchAe vaillA nItA / tannimittaM veraggiyA sAvageNa anusaTThA bhattaM paJcakkhAyaM / kAlagayA nAgakumAresu uvavannA || tehiM [bhA. 4218] vIravarasasa bhagavato, nAvArUDhassa kAsi uvasaggaM / micchAdiTTha paraddho, kaMbala-sabalehi tityaM ca // cU- bhagavaM nAvArUDho, nAgakumAreNa sudADheNa uvasaggito, kaMbalasabalehiM moio, mahimA ya kayA, tampiya padese tityaM pavvattaM // "chuTamaNa "tti paDinIo nAvAe ArubhaMte sAdhuNo bhaNati [ bhA. 4219] sIsagatA vi na dukkhaM, kareha majjhaM ti evamavi vottu / jA chumaMtu samudde, muMcati nAvaM vilaggesu / / cU-siddhatyaga-samipattapuSpANi vA siraTThiyANi jahA pIDaM na kareMti evaM mama tubme pIDaM na kareha, anuggahoya, evaM bottuM pi jAhe nAvaM ArUDhA sAdhavo tAhe muMcati nAvaM nadimuhesu "jo "tu samudde paDatu tti, tattha kilassaMtu, maraMtu vA // "chubbhaNa "tti gayaM / "siMcaNa bolaNa" do vi dAre jugavaM vakkhANeti [bhA. 4220] siMcati te uvahiM vA, te ce jale chubhejja uvahiM vA / manovahinipphannaM, anesiya taNAdi tarapannaM // cU- nAvigo anno vA paDinIo sAdhuM siMcati, uvarhi vA / "bolaNa tti - te ceva sAdhU jale chuhejA uvahiM vA / AyavirAdhanAe paritAva maraNa niSphannaM, jaMca uvadhiNAse anesanijjaM gevhihiMti, jaMca jhusirAjhasire taNe sevehiMti, savvaM tanniSphannaM pAvati / tarapanne ca maggejjA, adijamANe vA ruMbhejA, dijamANe adhikaraNaM / "siMcaNa - bolaNa'' tti do dorA gatA / idAnaM "bahavo ya paccavAyA u"tti asya vyAkhyA [ bhA. 4221] saMghaTTaNA ya ghaTTaNa, uvagaraNapaloTTasiMcaNe dosA /
Page #833
--------------------------------------------------------------------------
________________ 346 nizItha-chedasUtram -2-12/788 sAvayateNe timhegatarA, virAdhanA sNjmaa''yaae|| ghU-puvvaddhassa imaM vakkhANaM[mA.4222] tasa-udaga-vaNe ghaTTaNa, siMcaNa logoya nAvisiMcaNayA / loTTaNa uvahI ubhae, vuDDaNa emeva asthAhe // dhU-jalasaMbhavA tasA, daga sevAlAdi vaNakAyo ete saMghaTTaNa-paritAvaNa-uddavaNAdi / sAdhu uvagaraNaM vA logo nAvigA vA siMcejja vA, pAdehiM vA malejA, sAdhu uvakaraNaM vA vaNAvAto loTTeja / atisaMvAdhe vA sayaM loTTejja / evaM vAhe atthAhe vA uvahi AtA tadubhayaM vA vuDDeja / / - "sAvayateNe" tti asya vyAkhyA[bhA.4223] ohAramagarAdIyA, ghorA tattha u saavyaa| sarIrovahimAdiyA, nAvAteNA ya ktthi| ghU-ohAro maccho / sesaM kaMTha / sarIrateNA uvakaraNateNA ubhayateNa vA katthai samuddamajhe nAvAhiM bhamaMti / / "tiNhegatara"tti asya vyAkhyA[bhA.4224] sAvayateNe ubhayaM, anukaMpAdI virAdhanA tinni| saMjama AubhayaM vA, uttara-nAvuttaraMte y|| cU-sAvayA, teNA, sAvayA vitenA vi|ahvaa-anukNpaae paDiNIyaTThayAe anukaMpaDiNIyaTTayAe vA / ahavA- saMjamavirAdhanA AyavirAdhanA ubhayavirAdhanA / ahavA- nAvaM Arubhate, nAvA ArUDhe, nAvAto uttaraMte ya evaM bahavA paccavAyA bhavaMti / / saMtaraNaM gataM / idAni "uttaraNaM tattha[bhA.4225] jaMghaddhA saMghaTTo, saMghaTuvaritu leva jA naabhii| tena paraM levuvariM, tuMbAdI nAvavajesu / / cU- jattha tale pAdatalAto ArubheUNaM jAva mukkajaMghAe addhaM buDDuti esa saMghaTTo bhannati / mukkajaMghaddhAo ArubheUNa uvariM jAva nAbhI vuDDuti esa levo bhannati / nAbhIto ArabheUNa uvariM savvaM levovariM bhannati / taMduviha - thAhaM athAhaM ca / jattha nAsiyaM na buDuti taM thAhaM / jattha puNa nAsiyA buDDuti taM atthAhaM / tuMbAdiesu vA nAvAvajesu jattha taraMto jalaM saMghaTTeti taM savvaM uttaraNaM bhannati // tattha uttaraNe ime dosA[bhA.4227] saMgaTTaNA ya siMcaNa, uvakaraNe paDaNa saMjame dosaa| cikkhalla khANu kaMTaga, sAvaya-bhaya-bunjhaNe aataa| ghU-logeNa sAdhussa saMghaTTaNA, sAdhU vA jalaM saMghaddeti / adhavA - saMbhavato kAyasaMghaTTaNe pacchittaM vattavyaM / saMghaTTaNagahaNA paritAvaNoddavaNe vigahite, tannipphannaM ca / paDinIo sAdhuM uvakaraNaMca vA se siMcati, anukaMpAe vA sAdhuMsiMcati, sAdhUvA appaNAappAnaM siMcejjA, paDaNaM vA sAdhussa uvakaraNassa vA ude| ete saMjamadosA / ime pacchaddhagahitA AyavirAdhanA dosA - sacikhale jale khuppati, jalamajjhe acakkhuvisaekhANukaMTaeNa vA vijjhajja, magarAdI sAvayabhayaM bhavati, nadIvAheNa vA vujjhai / / imaM ca kappasasa cautthudadesagAbhihitasuttassa khaMDaM bhannati, eravati koNAlAsu jattha cakkiyA ityAdi / imo suttattho
Page #834
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 12, mUlaM-778, [bhA. 4227] 347 [bhA.4228] eravati jammi cakkiya, jalathalakaraNe imaMtu nANattaM / ego jalammi ego, thalammi ihaI thalA''gAsaM / / ghU- eravatI nadI kulANA janavate, kuNAlAe nagarIe samIve addhajoyaNaM vahati / sA ya uvvedheNaM addhajaMghappamANaM, annAe yajammi addhaM jaMghappamANaM "cakkiyaM"ti sakkijjati uttaritraM tattha jalathalakaraNe uttariyavvaM. jalathalANa nANattaMpacchaddhagahitaM, na viroleNtenngNtvvmityrthH|| [bhA.4229] eravatikuNAlAe, vitthinnA addhajoyaNaM vhtii| kappati tattha apunne, gaMtuMjA verisI annA // ghU-puvvaddhaM gatArthaM / uDubaddhakAle apunne mAsakappe jAva tinivArA bhikkhalevAdikajjesu jayaNAekapati / atrA vijAnadI erisItAte vikApati gaMtuM |uttrnnsNtrnnaani svavidhAnena puurvvt| adhavA-dagasaMghaTTe sakRd uttaraNaM, dvitRtIyavArA saMtaraNaM // bhaNio suttattho / idAni nijuttI / uttaraNe paMthappagArA bhannati[bhA.4230] saMkama thale yanothale, pAsANajale ya vAlugajale y| suddhadaga-paMkamIse, paritta'naMte tasA ceva / / cU-tiviho paMtho saMkameNa thaleNaM nothaleNaM / jaM taM nothaleNaM taM cauvvihaM - pAsANajalaM, cAluyAjalaM sacittapuDhavIe suddhadagaM, paMkamIsaMjalaM, tmmikhupptehiNgmmti| ekekeparittanaMtakAyANa tasANa ya virAdhanA saMghaTTaNAdiyA saMjamavirAdhanA bhvti|| jaleNa gammamANe vikalpapradarzanArthamAha[bhA.4231] udae cikkhallaparitta'NaMtakAtiga tase ya mIse ya / akaMtamaNakaMte, saMjogA huMti apbhu|| cU-aha puNa evaMjANajjA-eravai kuNAlAejatya cakkiyA egaMpAyaMjale kiccA eNaM pAyathale kiccA, evaM se kappai aMto mAsassadukkhutto vA tikkhutto vA uttarie vA saMtarie vA / jattha no evaM cakkiyA, evaM se no kappai aMto mAsassa dukkhutto vA tikkhutto vA uttarie vA saMtarie vA / udagaggahaNe udae teUvAUvihUNA ega-du-tiyAdI cikkhallAdipuDhavIsu vaNassatIsu ya paritta'naMtesu tasesu ya beiMdiyAsu, eesu puvvaM mIsesu, pacchA sacittesu, thiraathiresu, akkatamanakkaMtesu, saMjogA bhANiyavyA | appAbahuaM" ti eesu saMjogesu jesu appatarA saMjamavirAdhanA dosA tesugaMtavvaM / / "saMkama"tti jattha saMkamo tasthime saMkamabhaMgavigappA[bhA.4232] egaMgiya cala thira pADisADi nirAlaMba egato sbhe| paDipakkhesu ya gamaNaM, tajjAtiyare ca saMDe vaa|| ghU-saMghAtimAsaMghAtimo egaMgio bhavati, tena gaMtavvaM, na caleNa / pArisADiNA na gaMtavvaM / apArisADimA gaMtavvaM / na nirAlaMbeNa egato vA sAlaMbeNa gaMtavvaM / duhao (vA] sAlaMbeNa gNtvvN| sabhae na gaMtavvaM, paDipakkhe nibbhaeNa gaMtavyaM |anegNgiy-cl-prisaaddi-niraalNb-sbhe etesiM paMcaNhaM padANaM paDipakkhesu gamaNaM / ettha battIsabhaMgA kAyavyA. ego paDhamabhaMgo suddho / sesA asuddhA / tesu vi bahuguNataresu gamaNajayaNA kAyavvA / "saMDe" vA saMkamavikappo tti, ao bhannati - te duvihA - tajjAyA atajjAyA vA, tattheva jAyA silAdI tajJAyA, annao dAragAdI
Page #835
--------------------------------------------------------------------------
________________ 348 nizItha-chedasUtram -2-12/788 AnettA ThaviyA atajjAyA / tesuvi calAcala-prakaMtA'nakkaMtasabhaya-nimayAdI bhedA kAyavvA / / - "saMkame"tti gataM / idAni "thale"tti[bhA.4233] nadikoppara caraNaM vA, thalamudayaM nothalaM tutaM cuhaa| uklajala vAlugajala, suddhamahI paMkamudayaM ca // dhU-nadIe AuMTiya kopparAgAraM calaNaM tena gammati, jalovarikavADANi mottuM pAlibaMdho kAtitena caraNeNaM gammai, etthaviakaMta-anakaMta-samaya-nibbhayAdI bhedA vattavvA / "udaga"ti thaleNa udayassa parihAro / thalaM ti gataM / idAni "nothalaM"titaM caubvihaM pacchaddhaM / aho pAsANA uvariM jalaM, aho vAlugA uvari jalaM, aho suddhamahI uparijalaM, aho paMko uvariM jalaM / / paMkudage ime vidhANA[bhA.4234] lattagapahe ya khalute, taha'ddhajaMghe yajAnu uvariM ca / leve ya levauvariM, akaMtAdI ya saMjogA .! cU-jammettaM alattageNa pAdo rajjati tammeto kaddamo jammi pathe so lattagapaho, khalugametto kaddamoaddhajaMghametto jAnumito, "jAnuvari leve"tti nAbhimetto lebo, levovariMca kaddamo / ete savvekaddamappagArAcauvvihenothale kaddameya sabheyA avatAnacaMta-samaya-nimayAdI savvejahAsaMbhavaM saMjogA kAyavvA // imeNa jutto paMtho parihariyavvo[bhA.4235] jo viya hota'kato, hariyAditasehi ceva prihiinno| tena vi u na gaMtavvaM, jattha avAtA ime hoti // kNtthaa| cU-imehiM sAvAto patho bhavati[bhA.4236] girinadi punna vAlAdikaMTagA dUrapAramAvatta / cikkhalla kallugANi ya, gArA sevAla uvale y|| cU- jattha pahe girinadI pUrapunnA tivyavegA magarAdi vAlA aMtojale jatya pAsANa-kaMTakA vaNapphati kaMTakA vA pUrANIA, dUrapAraM vA jalaM, AvattabahulaM vA jalaM, calanicikkhallo vA jattha, koMkaNavisae nadIsuaMtojalassa kallugA pAsANA bhavati te pAdaM aceyaNaM kareMti chiMdaMti "gArA' gArisarisANi ninnANi, lokaprasiddhAoaddagA, sevAloprasiddho, uvalA chinnpaasaannaa|| cauvvihe nothale puvvaM imeNa gaMtavvaM[bhA.4237] uvalajaleNa tu puvvaM, akkaMta niraccaeNa gaMtavvaM / tassa'sati anakkaMte niravvaeNaMtu gaMtavvaM / / cU-uvalajale kaddamAbhAve sthirasaMghananAca ataH pUrva tena gamyate / sesaM kNtthN| tassa abhAve sigatajalasuddhapuDhavIe ya kameNaM / ato bhannati[bhA.4238] emave sesaehi vi, sigatajalAdIhi hoti sNjogaa| paMka madhusitya lattaga, khalu'ddhajaMghA ya jaMghA y|| ghU-uvalAtovAluyAappasaMghayaNatarA tena vAluyAjaleNapacchA gammati, vAlugAtosuddhapuDhavI appasaMghayaNatarA tena vAluyAjalAtopacchA tIe gammati, tesuatAdi saMjogApUrvavat / paMkajalaM bahuavArya, annapahAbhAve tena pacchA gammati / so ya paMko jo mahusitthAgitI lattagametto tena
Page #836
--------------------------------------------------------------------------
________________ 349 uddezaka : 12, mUlaM-788, [bhA. 4238] paheNa gammati, pachA khalugametteNa, pacchA addhajaMghappamANeNa, tao pacchA jaMghappamANeNa - jaanumaatrennetyrthH||jo puNa jANuppamANAto pareNa paMko tena na gaMtavvaM-jao bhannati[bhA.4239] aghorugamettAto, jo khalu uvaritu kaddamo hoti / kaMTAdi jaho vi ha so, atthAhajalaM va sAvAto // ghU-jAnuppamANAto uvari kaddamo kaMTAdi avAyavajjito vi gatiabhAvAto sAvAto ceva bhavati, asthaahjlvt|| esovidhIsabbouvalAdisacittapuDhavIe bhnnio| aha acittAdIpuDhavI to imA vidhI[bhA.4240] jattha acittA puDhavI, tahiyaM aau-trujiivsNjogaa| joNiparitta-thirehi, akaMta-niracchaehiM ca / / cU-puDhavI savvattha accittA, kiM AukkAeNa gacchau, kiM vaNassatiNA gacchatu? AukkAe niyamA vaNassatI asthi tamhA tena mA gacchatu, vaNassatiNA gacchatu / tattha vi parittajoNieNa thirasaghayaNeNa, tattha vi arkateNa tattha vi nippaccavAteNa, sapaccavAteNa bitio / anakaMte vi ete ceva do vikappA / evaM thire vicauro vikappA / athire ca curo| evaM paritte aTTa vikappA / evaM anaMte vi atttth| evaM paritte atttthvikppaa| evaManaMte vi aTTha / evaM savvaggeNa vaNassatikAe solasa vikappA ||idaani Aussa tasANa ya saMyogo bhannati[bhA.4241] emeva tu saMjogA, udagassa catubbihehi tu tasehiM / akaMta-thirasarIre, niraccaehiM tu gaMtavvaM / / cU-caubvihA tasA-beMdiyA teiMdiyA catupaMciMdiyA / ettha puvaM beMdiesu thiresu akaMtasu nipaccavAeNa esa paDhamabhaMgo, sapaccavAteNa bitio / anakaMte vi ete ceva do vikappA / evaM athiresucauro vigappA / evaM teiMdiya-cauridiya paMcaMdiesuvi aTTa'havigappA / evaM tasesuvi sabbaggeNaM battIsaM vigappA / aha saMtara-niraMtaravigappo kajati to tasesu savvaggeNaM causaTTi vigappA bhavaMti // teu-vAusu gamaNassAsaMbhavo tti ao bhannati[bhA.4242] teU-vAuvihUNA, evaM sesA vi svvsNjogaa| udagassa tu kAyavvA, jena'hikAro ihaM ude|| cU-vaNassAtatasesu vidugasaMjogo bhANiyabyo |puvvN tasesutherAdisugaMtavvaM, jato vaNe vi niyamA tasA asthi ti / puDhavI-Au-vaNassati tigasaMjogo, tisuvi saMbhave kayameNa gacchau ? puvvaM puDhavinA, tato vaNassatiNA tao AuNA / puDhavi-Au-vaNassati-tasesu tti esa caukkasaMjogo / caukkasaMbhave karateNa gaMtavvaM ? puvvaM acittapuDhavIe, tao viralatasesu, tao sacittapuDhavIe, tao vaNassatiNA, tao AuNA, ete sesasaMjogA bhaNiyA / iha bahubhaMgavitthare bIyamettamabhihitaM / etthaM puNa bhaMgavitthare je udagaM amuMcaMteNa bhaMgA bhavaMti te kAyavvA, jeNa iha udagAdhigAro / sesabhaMgA puNa iha vikovaNadvA bhnniyaa|| "aMto mAsassa dukkhutte tikkhutto uttara"tti asya sUtrapadasyArthaH[bhA.4243] eravati jattha cakkiya, tArisae na uvahammatI khettaM / paDisiddhaM uttaraNaM, punne asati khetta'nunnAtaM / /
Page #837
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-12 / 788 dhU- eravatI nadI kuNAlA janapade, sA addhajoyaNavitthinnA addhajaMgha'tthAhaM udagaM vahati / tIe kei padesA sukkhA natthi / udagaM taM jo uttarittA bhikkhAyariyaM kareti tattha uDubaddhe jattha tinni dagasaMghaTTA te gatAgateNaM cha, vAsAsu satta te gayAgaeNaM coddasa / etto ekkeNa vi ahiehiM uvahammati khetta / annattha vi jattha ettiyA dagasaMghaTTA tattha vi evaM ceva - "paDisiddhaM uttaraNaM" pacchaddha, asya vyAkhyA - putre mAsakappe vAsAvAse vA jati anuttinnANaM asthi annaM khettaM mAsakappapAyoggaMto na uttariyabvaM, jANi anutinnANi khettANi tesu vihariyavvaM, aha anuttinnANaM annaM natthi khettaM to uttariyavvaM // [bhA. 4244] 350 [bhA. 4245] jaha kAraNammi puNNe, aMto taha kAraNammi asivAdI / uvahassa gahaNa liMpaNa, nAvodagaM taM pi jayaNAe // cU- jahA kAraNe punne mAsakappe vAsAvAse vA annakhettAsatI ya diTTaM uttaraNaM tahA aMto vi mAsassa asivAdIhI kAraNehiM uvahI vA annato dullabhA levassa vA aTThAe uttarejjA / "navodagaM taM pi jayaNAe" tti asivAdiehiM ceva kAraNehiM jaM udagaM nAvAe uttarittA ujjANaM gammati // jattha gaMtavvaM tatthimA vidhI [bhA. 4246 ] satta tu vAsAsu bhave, dagaghaTTA tinni hoMti uDubaddhe / je una haNaMti khettaM, bhikkhAyariyaM ca na haraMti / / nAva-thala-levaheTThA, leve vA uvarie va levassa / donnI divaDDamekkaM, addhaM nAvAe parihAti // dhU- nAvuttaraNathAmAto jai do joyaNANi pajjohAreNa vakkathaleNa gammati tena gaMtavvaM, mAya nAvAe / [bhA. 4247] do joyaNAi gaMtuM, jahiyaM gammati thaleNa teneva / mAya duruhe nAvaM, tatthAvAyA bahU vuttA // cU- evaM nAvA uttaraNathAmAo 'levaheDa' tti dagasaMghaTTaNeNa divaDhajoyaNaNa gacchau mA ya naavaae| evaM nAvuttaraNaghAmAtI joyaNapajjohAreNa leveNa gacchau mA ya naavaae| evaM nAvuttaraNathAmAto addhajoyaNapajJjohAreNaM levuvarie gacchatu mA ya naavaae| esa nAvuttaraNathAmAo parihANI vRttA / evaM caiva levovari uttaraNathAmAo divaDhajoyaNapajjohAreNa thaleNa gaMtavvaM mA ya levovariNA / levuttaraNathAmAo egajoyaNapajjohAreNaM saMghaTTema gacchau mA ya levovariNA / levuttaraNathAmAo addhajoyaNaparihAreNa addhajoyaNeNa saMghaTTeNa gacchatu mA ya leveNa gacchau, mA ya levovariNA / esA levuvarithAmAto parihAmI / levuttaraNathAmAto egajoyaNapajohAreNa thaleNa gacchau mA ya leveNa / levuttaraNathAmAto addhajoyaNeNa saMghaTTeNa gacchatu mA ya leveNa, esa levAto parihANI | saMghaTTuttaraNathAmAto addhajoyaNapajjohAreNa thaleNa gacchatu mA ya saMghaTTeNa, etesi parihAsaNaM asatIe nAvAlevovari levasaMghaTTehiM vi gaMtavvaM jayaNAe / tattha'ddhajaMghAe vi imA jayaNA [ mA. 4248 ] thalasaMkamaNe jayaNA, paloyaNA pucchiUNa uttaraNaM / paripucchiUNa gamaNaM, jati paMtho tena jayaNAe /
Page #838
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 12, mUlaM - 788, [bhA. 4248 ] 351 cU- "thalasaMkameNe" ti evaM pAdaM thale vibhAsA, paloyaNA nAma loyaM uttaraMte paloeti, jeNaM jeNaM addhajaMghAmettaM udagaM teNaM teNaM gacchati / aha uttaraMte na pAsejjA to pADipahiyamannaM vA pucchati, "jato nIyatarAgaM udagaM ti taM ciMdhehiMti" tti vutta bhavati / paripucchiUNaM ti jadi tassa udagassa parihArapaMtho atthi taM pucchiUNa tena jayaNAe gaMtavvaM // aha tena thalapaNa ime dosA havejja [ bhA. 4249 ] samudAnaM paMtho vA, vasahI vA thalapaheNa jati natthi / sAvayateNabhAyaM vA, saMghaTTeNa tato gacche // cU-samudAnaM bhikkhA natthi, athavA thalapaho ceva natthi, vasadhI vA natthi, siMhAdisAvatabhayaM vA, sarIrovAhiteNabhayaM vA, to thalapahaM mottuM udagasaMghaTTeNaM gaMtavvaM // tadabhAve leveNa vA tatthimA uttaraNajayaNA [ bhA. 4250 ] ete caiva ya dosA, jati saMghaTTeNa gacchamANassa / to leveNaM gacche, niravAeNaM timA jayaNA // nibbhae gAratthINaM, tu maggato colapaTTamussAre / sabhae atyagdhe vA, oinnesu ghaNaM paTTaM // [bhA. 4251] - jai gihisatyasahAyo tAhe udagasamIvaM gaMtuM, uDDagakAyaM muhanaMtageNa pamajjittA, ahokAyaM syaharaNeNaM uvakaraNaM paDilehittA, egao ya taM uvakaraNaM karettA, jadi corabhayaM natthi to gihatyANa savvapacchao udagamavatarati / jaha jaha ogADhataraM jalamogAhai taha tapa pacchao Thito uvaruvariM colaTTamussAre jahA na bhijjai / aha satyapacchao bhayaM athAhaM vA jalaM to jAhe aggato gihatthA kettiyA vi uttinnA tAhe sAhU majjhe avatarati, colapaTTaM ca ghaNaM kaDIe - daDhaM baMdhatItyarthaH // eteNa vihANeNa uttaraMtassa jai colapaTTI bhinno, annaM vA kiM ci uvakaraNajAyaM, to imo vihI / dagatIre tA ciTThe, nippagalo jAva colapaTTo u / sabhae palaMbamANaM, gacchati kAeNa aphusaMto / / [bhA. 4252 ] dhU-pagalamANaM dagasaMrakkhaNaTThA dage dagasamIve vA niddhapuDhavIte tAva ciTThati jAva colapaTTI annaM vA uvakaraNaM niSpagalaM / aha tattha acchaMtassa bhayaM to pagalamANameva sarIre aphusaMto gacchati, bAhAe palaMbamANaM nei // jattha satyavirahio egAgI dagamuttarai tatthimo vihI [bhA. 4253 ] asati gihi nAliyAe, nAkkhettuM puNa vi paDiyaraNaM / egAbhogaM ca kare, uvakaraNaM leva uvariM ca / / - gihisahAyAsai savvovakaraNaM oyaraNatIre mottuM nAligA AyappANAto cauraMgulAirittA, taM ghottuM jalamoyarittA, tI ANakkheuM uvagdhAittA ityarthaH, saparatIrAo puNo vijalapaDiyaraNaM kareti pratyAgacchatItyarthaH / AgaMtUNaM taM sukkovakaraNaM egAbhogaM kareti, taM ghettuM tena ANAkkhitajalapaNa uttarati / esa leve levuvarite vA vihI bhaNito // thalasaMghaTTalevalevovaripahesu vijamANesu vi avavAdeNa nAvaM duruhejjA / imehiM kAraNehiM[ bhA. 4254] bitiyapaya tena sAvaya, dubmikkhe kAraNe va aagaaddhe| kavahi magara vujjhaNa, nAvodaga taM pi jayaNAe //
Page #839
--------------------------------------------------------------------------
________________ 352 nizItha-chedasUtram -2- 12/788 cU-tesu thalAipahesu sarIrovahiteNA duvihA hoja, sIhAdisAvayabhayaM vA hoja, bhikkhA vAna labbhai, gADhaMvA ahiDakkavisavisUiyAdigilANakajaM vA hoja, evamAdikAraNehiM khipaMosahehi kajaM haveja, atituriyaM vA kulAikajaM haveJja, uvakaraNupAdaNArthaM vA gacche, levalevovariehiM vA magarabhayaM,ahavAlevalevovariehiM bujjhaNa bhayaM, evamAdiehi kAraNehinAvAtArimaM udagaMgacchejA, taM pijayaNAe gacchai / ahavA- "kuJjavahi"tti egAbhogo uvahI karejjA / kiM kAraNaM? kayAi paDinIehiM udage chubmeja, tattha magarabhayA egAbhogakaesu padesu Arubhai, egAbhogakaesu vA bujjhai-taratItyarthaH / nAvAe vA viNaTThAe egAbhogakae dagaMtaraMtItyarthaH / adhavA - nAvodagaM "taMpijayaNAe"ttijaibalAbhiyogeNa nAvAiudagaMussaMcAvejejA, taMjayaNAe ussiNciyvv|| taM puNa egAbhogaM uvakaraNaM kaha kareMti? ata ucyate[bhA.4255] purato durUhaNamegaMte, paDilehA puba paccha samagaM vA / sIse maggato majjhe, bitiyaM uvakaraNa jayaNAe / / cU-na gihatthANaM purato uvakaraNaM paDileheti, egAbhiyoga vA kareti, durUhaNitta nAvaM duruhitukAmo egaMtamuvakkimittA uvakaraNaMpaDileheti, ahokAyaMrayaharaNeNa, uvarikAyaM muhanaMtageNa, bhAyaNeyaegAbhogebaMdhittA tesiMuvariMuvahiMsuniyamitaMkarei, bhAyaNamuvahiM ca egaTThA krotiityrthH| anne bhaNaMti-savvovahI (egaTThA kajati bhAyaNaM amathieH egaTTANe puDho kajjata / puvvapacchasamagaM va"tti gihatthANaM kiM puvvaMduruhiyavyaMaha pacchA adha samagaM? ettha bhannati-jadiyathirA nAvA na DolAyati to puvvaM duruhiyavaM, samagaM vA, na pcchaa| ___ adhapaMtA to napuvvaM, mA amaMgalamiti kAuM rUseja / tesiM paMtANa bhAvaM nAtuM samagaMpacchAvA Arubheja / "sIse"tti nAvAe sIse na durUhiyavvaM, taM devatANaM ThANaM / "maggato"tipacchato vi na duruhiyavvaM, taM nijAmagaTThANaM / majjhevina duruhiyavvaMtaMkUvagaTThANaM, tattha vA caraMtA bhAyaNAdi virAheja / sesamajhe durUhiyavvaM / jadi majjhe ThAto nasthi to sesaMte nirAbAhe ThAti, jattha vA te ThaveMti tattha tthaayNti| sAgAraMbhattaM paccakkhAti tti, namokkAraparo ThAyati / uttaraMto napubvamuttarati, majhe uttarati, na pacchA / sAruvahi puvvameva appasAgAriyA kaJjati / ussaggeNa tarapannaM na daayvvN| aha tarapanaM nAvio maggeja, tAhe anusaTTidhammakahAdIhiM mellAviJjati / amucaMte bitiyapadeNa dAyavvaM, tattha vi AtmopakaraNaM jaMtaM paMtaM dijati, jaditaM necchati ruMbhati vA tattha anukaMpAe jadi anno deja so na vAreyavyo, appaNA vA annato maggittA dAyavvaM / / uddezakaH-12 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre dvAdazam uddezakasya [bhadrabAhusvAmi racitA niyuktiyukta] saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH prismaaptaa| (uddezakaH-13) cU-ukto dvAdazamoddezaH / idAnIM trayodazamaH / tattha saMbaMdhagAhA imA[bhA.4256] nAvAe uttinno, iriyApahitAe kuNati ussaggaM /
Page #840
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM-788, [bhA. 4256] 353 tamanaMtarAdi puDhavisu, nivAraNaDhesa saMbaMdho / cU-saMghaTTAdi jAva nAvAe uttinno udagaM 'iriyAvahiyaM paDikkamai" taM ussagaM annaM vA ceTTA ussaggaM kattha kareti tti kattha vA na karei tti esa saMbaMdho / saMbaMdhAnaMtaraM imaM suttaM mU. (789) je bhikkhU anaMtarahiyAe puDhavIe ThANaM vA seja vA nisejaM vA nisIhiyaM vA ceei, veetaM vA saatijti|| mU. (790)je bhikkhU samaniddhAe puDhavIe ThANaM vA sejaM vA nisecaM vA nisIhiyaM vA ceei, ceetaM vA sAtiJjati / / mU. (791)je bhikkhU maTTiyAkaDAe puDhavIe ThANaM vA sejaM vA nisenaM vA nisIhiyaM vA ceei, ceetaM vA sAtijati / / mU. (792) je bhikkhU sasarakkhAe puDhavIeThANaM vA sejaM vA nisejaM vA nisIhiyaMvAceei, ceetaM vA sAtijati // mU. (793) je bhikkhU cittamaMtAe puDhavIe ThANaM vA sejaM vA nisejaM vA nisIhiyaM vAceei, ceetaM vA sAtijati // mU. (794) je bhikkhU cittamaMtAe silAe ThANaM vA saijaM vA nisejaM vA nisIhiyaM vA ceei, eMtaM vA sAtijati / / mU. (795) je bhikkhU cittamaMtAe lelUe ThANaM vA sejaM vA nisejaM vA nisIhiyaM vA ceei, ceetaM vA sAtijati / / mU. (793) je bhikkhU kolAvAsaMsi vA dArue jIvapaiTThie saaMDe sapANe sabIe saharie saossesaudae sauttiMga-paNaga-daga-maTTiyamakaDAsaMtANagaMsi ThANaMvAsejaMvAnisejaMvA nisIhiyaM vA ceei, ceetaM vA sAtijati / / cU-sasaNiddha sasarakkha silA lelU kolAvAsa saaMDe sapANesabIe saharie uttiMga-paNagasaussaMdagamaTTiya-makkaDaga-saMkamaNaM / ete suttapadA / imaM vakkhANaM[bhA.4257] puDhavImAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sute| tesuTThANAdINI, ceeMtANAdiNo dosA / / ghU-ThANakAussaggaM, AdisahAtonisIyaNa-tuyaTTaNAceyaNakaraNa,anaMtarahiyAnAmasacintA, tammi saTTANe pachittaM caulahuM |ahvaa[bhaa.4258] aMtararahitAnaMtara, IsiM ullA u hoti ssnniddhaa| ranaraeNa vibhinnA, phAsugapuDhavI tu sasarakkhA // ghU-antaraNaM vavadhAnaM, tena rahitA niraMtaramityarthaH / adhavA - puDhavI anaMtabhAveNa rahitA asaMkheya jIvikA pajattaM saMkheyA vi / adhavA - jIe puDhavIe aMtA jIehiM rahiyA sA puDhavI aMtarahiyA na aMtarahitA sarvA sacetanA na mizrA ityarthaH / IsiM ullA sasaNiddhA, seyaM puDhavI acittA sacitteNa ArammaraeNa vitibhinnA sasarakkhA // [mA.4259] cittaMjIvo bhaNito, tena saha gayA tuhoti sccittaa| pAsANasilA ruMdA, lelU puNa maTTiyA ledduu|| 1623
Page #841
--------------------------------------------------------------------------
________________ 354 nizItha-chedasUtram -2-13/796 dhU-saceyaNA ruMdA mahAsilA, sacitto vA lellU le o|| [bhA.4260] kolA udhuNA tesi, AvAso tappatiTTiyaM daaruuN| aMDA tumudiMgAdI, pANaggahaNe tasA curo|| [mA.261] bIyaM tu apparUda, tadeva rUDhaM tu hoti hritaadii| kIDaganagaruttiMgo, saaMkuraniraMkuro paNao / ghU-kolA ghuNA, tesiM AvAso dArue vA, "jIvapatihie" "sapANe"vA dArue puDhavIe vA, evaM "sabIe" dArue puDhavIevA anaMkuriyaM, taM ceva aMkurabhinnaM haritaM, kIDayaNagarago uttiMgo, pharugaddabho vA, paNago paMcavanno saMkuro aNaMkuro vA, uso neho, aMDagA muiMgAdigA, dagamaTTiyA cikkhallo sacitto mIso vA // [bhA.4262] machaDasaMtANA puNa, lUtA phuDatoya aphuDito jaav| saMkamaNaM tasseva u, pivIligAdINi annesiN|| dhU- makoDiyaphuDagaM aphuDiyasaMtANagaM, tasseva gamaNakAle saMkamaNaM bhannati / ahavA - saMtANagasaMkamaNaM pipIlikamakkoDagAdINaM bhannati / ThANaM uddhaTThANaM, sejA sayanijaM, nisejjA AsaNaM, nisIhikA sajjhAyakaraNaM / eesiM ceyaNakaraNaM Avanne saTTANapacchittaM, AmAdiyA ya dosA, AyasaMjame ya dosA jahAsaMbhavaM bhANiyavvA / puDhavAdiegidiyANa saMghaTTaNAdikaraNe veyaNovamA imA[mA.4263] theruvamA akkate, matte suttevajArisaMdukkhaM / emeva ya avvattA, viyaNA egiMdiyANaM tu|| chU-jahAtherassajarAejinnassa varisasatAyussataruNeNabalavattAjamalapANiNAsavvatthAmeNa avaMtassa jArisA vaiyaNAtArisA puDhavikAiyANaadhikatarA ThANAdiThiyakaMtehiM veyaNA bhavati, nyavvtnnolkkhijti|veynnaa yajIvassa bhavati, naajiivss|teyjiivliNgaa egidiesu abbattA / jahA matte sutte vA avvattaM suhadukkhaliMgaM, evaM egidiesuviavvattA ceyaNA daTThavvA liNgNc||kiN ca egidiyANa uvayogapasAhagA ime dikhaMtA[bhA.4264] bhoyaNe vA rukkhetevA, jahA neho tanutthito / pAballaM nehakajesu, kAreMtuMje apnyclo|| dhU-jahArukkheti bhoyaNe suhumo nehaguNoasthi, jatotenaAhArieNa sarIrovacayo bhavati na ya avvattataNao lakkhijati, tahA vA puDhavIe asthi neho suhumo, so vi suhumattaNeNaM na dissati,jaopuDhavIetanuTTitoalpaH ttotenpraablyenehkjehtyaadisriirmkhnnNkrtupshky|| assa diTuMtassa uvasaMghAro[bhA.265] kohAI pariNAmA, tahA egidiyANa jaMtUNaM / pAballaM tesu kajesu, kAreuMje apnyclaa|| dhU-egidiyANakohAdiyA pariNAmA, sAgAriyAyauvayogA,tahA sAtAdiyA tuveyaNAto, ete savve mAvA suhumattaNao aNatisayassa anuvalakkhA / jahA sannI paJjattA kohudayA u
Page #842
--------------------------------------------------------------------------
________________ 355 uddezaka : 13, mUlaM-796, [bhA. 4265] akkosaMti tivaliM bhiguDi vA kareMtitesu te appItikajjesutahA prAbalyena egiMdiyA appaccalA asamarthA ityrthH| jamhApuDhavIkAyAevaMvidhavedaNamaNubhavaMtitamhA tesuThANAdiyanakAyavvaM // avavAdato vA karena[mA.4266] dosaTTakAyaasive, gelanna'ddhANa sNbhmegtre| vasahIvAghAeNa ya, asatI jayaNA u jA jattha / / chU-vosaTTakAyopaovagatosoparapapaogAaNaMkaMpanenapaDinIyattaNeNavAanaMtarahiyAThANesu ThavijejA, ativagahiyA vasahimalabhaMtA rukkhAdiheDhesu ThAyaMti, vejjahA osahaTThA vA gilANo jayA nijatitadAvasadhiabhAve athaMDile ThAeja, addhANapaDivannAvAThAyaMti, aganimAdisaMbhame vA vasahiNiggayA uppahe ThAyaMti, vasahivAghAe vA ThAyaMti, savvahA vA vasahieabhAve ThAyaMti, tehiM anaMtarahitAdiathaMDilANajAjattha jayaNA saMtaraNamAiyAsaMbhavati paDilehaNa-pamajjaNAdiyA vA sAsavvA vikAyavvA / / __mU. (797) je bhikkhU dhUrNasi vA giluyaMsi vA usukAlaMsi vA kAmajalaMsi vA dubbaddhe dunnikhite anikaMpe calAcale ThANaM vA sejaM vA (nisejjaM vA) nisIhiMya vA ceei, eMtaM vA saatijti|| [bhA.4267] thUNAdI ThANA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte| tesUThANAdINiM, ceteMtANAdiNo dosaa| dhU-thUNA velI, giheluko uMbaro, usukAlaM ukkhalaM, kAmajalaMNhANapIDhaM // [bhA.4268] thUNAo hoti viyalI, giheluo uMbaro u naayvyo| udukhalaM usukAlaM, siNANapIDhaM tu kAmajalaM / / cU-gatArthA / navaraM - siNANa majjaNA do vi egaTThA / / "dubaddhe"tti baMdho duvidho rajjubaMdho kaTThAdisu vehabaMdho vA, taM na subaddhaM dubaddhaM / "dunnikkhittaM"ti nihitaM sthApitamityarthaH taM na sunikkhittaM dunnikkhittaM / kesiM ci dunirikkhiyaM tiaalaavgo|tN apaDilehiya duSpaDilehiyaM vaa| na ni prakaMpaM ani prakaMpaM, aniprakampitvAdeva calAcalaMcalAcalanasvabhAvaM / tAze sthAnAdi na krtvym| [bhA.4269] rajjU veho baMdhaoSa nihayANihataM hu hoti nikkhmnnN| anirikkha apaDilehA, calAcalamanippakaMpaMtu / / cuu-gtaarthaaH| nihatAnihaya tti nikkhayamanikkhayaM vaa|| tArise sadose ThANAI kareMtassa ime dosA[bhA.4270] pavaDate kAyavaho, AuvaghAtoya bhaannbhedaadii| tasseva puNakaraNe, ahigaraNaM annakaraNaM vA / / dhU-tato paDato chaNhaM kAyANaM virAdhanaM kareja appaNo vA se hatthapAdAdIvirAdhanA hvej| bhANAdI vA uvakaraNajAtaM virAdhejja / tassa thUNAdiyassa pADiyassa rajjUbaddhassa vA voDitassa vehabaddhassa vA visaMdhAtiyassa puNo karaNe, annassa vA ahiNavassa karaNe adhikaraNaM bhavati / paDisiddhakaraNe ANAdiyA dosA, caulahuMca se pacchitaM // bitiyapadaM
Page #843
--------------------------------------------------------------------------
________________ 356 nizItha-chedasUtram -2-13/797 [bhA.4271] vosaTTakAyaasive, gelannaddhANa saMbhamegatare / vasahIvAdhAtemaya, asatI jayaNA ya jA jattha / / mU. (798)je bhikkhU kuliyaMsivA bhittisivA silasi vAleluMsi vA aMtarikkhajAryasi vAdubbaddhe dunnikhitte anikaMpe calAcale ThANaMvA sejaM vA (nisejaMvA) nisIhiyaM vA ceei, ceetaM vA sAtijati / / cU-kuliyaM kuDaM taMjato nicamavatarati, iyarA sahakarabhaeNa bhittI, naINaM vA taDI bhittI, silA-leDU puvvuttA / paDhamasutte niyamA sacittA, iha bhayanijA / zeSaM pUrvavat / [bhA.4272] kuliyAdi ThANA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte| tesUThANAdINI, ceteMte aannmaadiinni|| [bhA.4273] kuliyaM tu hoi kuDaM, mittI tasseva girinadINaMtu / sila-lelU puvvuttA, tattha sacittA ihaM bhayitA / / [bhA.4274] vosaTTakAyaasive, gelanna'ddhANa sNbhmegtre| vasahIvAghAtemaya, asatI jayaNAyajA jattha // mU. (799)je bhikkhU khaMdhaMsi vA phalahaMsi vAmaMcaMsi vA maMDavaMsivA mAlaMsivA pAsAyasi vAhammatalaMsi vA dubbaddhe dunnikhitte anikaMpecalAcale ThANaM vA sejaM vA (nisejaM vA) nisIhiyaM gheei, ceetaM vA saatijti|| dhU-khaMdhaM pAgAro peDhaM vA, phaliho aggalA, akuDDo-maMco, so ya maMDavo, gihovari mAlo dubhUmigAdI, nijUhavagavakkhovasobhitopAsAdo, sabbovaritalaMhammatalaM bhUmitalaMtaraMvA hmmtlN| esa suttatyo / imA nijuttI[bhA.4275] khaMdhAdI ThANA khalu, jattiyamettA u AhiyA sute| tesu ThANAdINiM, ceteti aannmaadiinni|| [bhA.4276] khaMdho khalu pAyAro, peDhe vA phaliho tuaggalA hoi / ahavA khaMdho u gharo, maMco akuDDo gihe maalo|| ghU-ahavA- kaMdho gharo mRdiSTakadArusaMghAto skandha ityarthaH[bhA.4277] vosaTTakAyaasive, gelnnddhaannsNbhmegtre| vasahIvAghAtema ya, asatI jayaNA yajA jattha // mU. (800) je bhikkhU annautthiyaM vA gArasthiyaM vA sippaM vA silogaM vA aTThAvayaM vA kakkaDagaM vA vuggahaMsi vA salAhatthayaMsi vA sikhAvei sikkhAveMtaM vA sAtijati / / ghU-sippaMtunnagAdi, silogo vannaNA, aTThAvadaMjUtaM, kakkaDagaM heU, duggaho kalaho, salAhA kvvkrnnppogo| esa suttattho / imA nijuttI[bhA.4278] sippasilogAdIhiM, sesakalAo vi sUiyA hoti / gihi annatisthiyaM vA, sikkhAveMte tmaannaadii| ghU-sesA u gaNiyalakkhaNasauNarUyAdi sUcitA, na gihI annatitthI vA sikkhAveyavvo, jo sikkhAveti tassa ANAdiyA dosA, caulahuM ca se pacchittaM / /
Page #844
--------------------------------------------------------------------------
________________ 357 uddezaka : 13, mUlaM-800, [bhA. 4279] [bhA.4279] sippasiloge aTThAvae ya kakkaDaga-buggaha-salAgA / tunnAge vannajute, hetU kalahuttarA kavve // ghuu-puvvddhnnsuttpdsNgho| pacchaddheNajahAsaMkhaMtastha udAharaNaM sippaM, jaMAyariyauvadeseNa sikkhijati, jahA tuNmAgatUNAdi, silogo guNavayaNehiM vannaNA, aTThApadaM cauragehiM jUtaM / ahavA - imaM aTThApadaM[bhA.4280] amme na vi jANAmo, puTTho aTThApayaM imaM beti / suNagA vi sAlikUra, necchaMti prNpbhaatmmi|| cU-pucchito apucchito vAbhaNAti-amhe nimittaM na suTu jANAmo / ettiyaM puNa jANAmo paraM pabhAyakAle dadhikaraM suNagA vikhAtiuM necchihiMti / arthapadena jJAyate subhikkhaM / kakkaDaga heU jattha bhaNite ubhayahA pi doso bhavati - jahA jIvassa niccattapariggahe nAragAdibhAvo na bhavati, anice vA bhaNite vinAsaI ghaTavat kRtavipraNAzAdayazca doSA bhavaMti / ahavA - karkaTahetusarvabhAvaikyapratipatti, atrobhayayAdoSo, mUrtimadamUrtasukhaduHkhabhedato jJAnakAlabhedAcca kArakabhUtavizeSAca viruddhaM sarvabhAvaiyayaM, atha naivaM tataH pratijJAhAni / "vuggaho" - rAyAdINaM amukakAle kalahobhavissati, rannovAjuddhazagaDamadeseNakalahejayamAdisati, doNhaMvA kalahaMtANaM ekkassa uttaraM kaheti / "salAha"tti kavvasadbhAvaM kaheti, kavvehiM vA vikovito kavvaM kareti / salAhakahattheNaMtisavvakalAtosUtitAto bhvNti|taanianntithigaadiinni sikkhAticaulahuM, ANAdI saMjame ya dosA, adhikaraNaM, ummaggovadesoya // imaM bitiyapadaM[bhA.4281] asive omoyarie, rAyadaduDhe bhae va gelanne / addhANa rohae vA, sikkhAvaNayAu jynnaae|| dhU-rAyAdimannaM vAIsaraMsikkhAveMto asivagahito tappabhAvAo ThANagAdi labhati, ome vAphavvati, soccArAyaduDhe tANaMkareti, bohigAdibhayetANaM kareti, gilANassa vAAsahAtiehiM uvaggahaM karissati, addhANarohagesuvA uvaggahakArI bhavissati, evamAdikAraNe avikkhiUNa imAe jayaNAe sikkhaaveti|| [bhA.4282] saMviggamasaMviggo-dhAviyaM tu gAhejja paDhamatA gIyaM / vivarIyamagIe puNa, sAhiggahamAitena prN| cU-paNagaparihANIejAhe caulahuMpatto tesujatiuM tesu vi asaMtharaMto tAhe saMviggodhAvitaM gIyatthaM sikkhaveti, pacchA asaviggoghAvitaM gIyatthaM agIesu vivarIyaM kajjati, tato asaMviggoghAvitaMagItaM, tato saMviggaagIyaM / atraviparItakaraNe heturmA tdbhaavnaaNkrissyti| savigna agItArtha pacchA gahiyAnuvvayaM, tato pacchA dasaNasAvagaM, tato pacchA ahAbhaddayaM, tato miccha anabhiggahAbhiggahiyaM // mU. (801) je bhikkhU annautthiyaM vA gArasthiyaM vA AgADhaM vayai, vayaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (802)je bhikkhU annautthiyaM vA gAratthiyaM vA pharusaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / mU. (803)jebhikkhUannautthiyaMvA gAratthiyaMvAAgADhaMpharusaMvayai, vayaMtaMvA saatijti|| mU. (804)je bhikkhUannautthiyaM vA gArasthiyaM vA annayarIe acAsAyaNAeacAsAei, accAsAeMtaM vA sAtijati / /
Page #845
--------------------------------------------------------------------------
________________ 358 nizIya-chedasUtram -2-13/804 [bhA.4283] AgADha pharusamIsaga, dasamuddesammi vannitaM puvvaM / gihiannatithiehi va,taM ceva ya hoti terasame / / TU-jahAdasamuddese-bhadaMtaMprati AgADha-pharusa-mIsagasuttAbhaNitAtahAihaMgihatyaannautthiyaM prati vktvyaaH|| imehiM jAtimAdiehiM gihatthaM annatitthiyaM vA UNataraM paribhavaMto AgADhaM pharusaMvA mnnti| [bhA.4284] jAti kula rUva bhAsA, dhaMNa bala pAhanna dANa pribhoge| ___ satta vaya buddhi nAgara, takkara bhayake ya kmmkre| ghU-jAti kula rUpa bhAsA-dhaNeNa, baleNa, pAhannattaNeNa ya / etehiM dAnaM prati adAtA sati vidhne| kimannattaNeNa? aparibhogI, hInasatvaH, vayasA apaDuppanno maMdabuddhi, svataH nAgarotaM grAmyaM paribhavati, tathA gihatthaM annatithiyaMvA takkara-mRtaka-karmakarabhAvehi ThiyaM paribhavati / / [bhA.4285]jati tAva mammaparighaTTiyassa muNiNo vijAyate mNtuNmnnu| kiM puNa gihINa maMtuM (mannuM], na bhavissati mmmviddhaannN|| dhU-jatitAvakohaNiggahaparA vijatiNAjAtimAdimammeNaghaTTiyA kuppaMti kiMpuNagihiNo? sutarAM kopaM krissyntiitythH||soy uppannamaMtU imaM kujA[bhA.4286] khippaM mareja mAreja, vA vi kujjA va gennhnnaadiinni| desabAgaM va kare, saMtAsaMteNapaDibhinne / / cU-appaNA vA mannupanno mareja, kuvito vA sAhuM mAreja, ruThTho vA sa hu rAyakulAdiNA gehAvejA, sAdhuNA vA sehio desacAgaM kareja, saMteNa asaMteNa vA pratyAbhinno evaM kuryAt // mU. (805)je bhikkhU annautthiyANa vA gAratthiyANa vA kougakammaM kareti, kareMta vA saatijti|| mU. (806)jebhikkhUannautthiyANavAgArasthiyANavAbhUikammaMkareti, kreNtvaasaatijti|| mU. (807)jebhikkhU annautthiyANa vA gArasthiyANavA pasiNaM vAgarei vaagreNtvaasaati0|| mU. (808)je bhikkhU annautthiyANa vA gAratthiyANa vA pasiNApasiNaM vAgarei vAgareMtaM vA saatijti|| mU. (809) je bhikkhU annautthiyANa vA gArasthiyANa vA tIyaM nimittaM karei, kareMta vA saatijti|| mU. (810)jebhikkhUannautthiyANavAgArasthiyANavAlakkhaNaMkarei, kreNtvaasaatijti|| mU (811)je bhikkhUannautthiyANa vAgArasthiyANa vAsumiNaMkarei kareMtaM vA saatijti|| mU. (812)jebhikkhUannautthiyANavAgArasthiyANa vA vijaMpauMjai, puNjNtNvaasaatijti|| mU. (813) jebhikkhU annautyiyANa vA gArasthiyANavA maMtapauMjai, pauMjaMtaMvA saaijti|| mU.(814)jebhikkhUannautthiyANavA gAratthiyANavAjogaMpauMjai, puNjNtNvaasaaijti|| cU-imA suttapadasaMgahaNI[bhA.4287] kouga-bhUtIkammaM, pasiNApasiNaM nimittatItaM vA / __ lakkhaNaM vaMjaNa sumiNaM, vijA mNtNcjogNc||
Page #846
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM - 814, [bhA. 4288] [ bhA. 4288] gihiannatitthiyANa va, je kujjA vAgareja vA bhikkhU / vijAI ca pauMje, so pAvati ANamAdINi // dhU- kouabhUtINa karaNaM, pasiNassa pasiNApasiNassa nimittassa lakkhaNavaMjaNasuvinANa ya vAgaraNaM, sesANaM vijjAdiyANa pauMjaNatA // kouAdiyANa imaM visesarUvaMhANAdikoukammaM, bhUtIkammaM savijagA bhUtI / vijjArahite lahago, dhauvIsA tinni pasiNasayA / / [bhA. 4289 ] cU- niMdumAdiyANa masANacaccarAdisu NhavaNaM kaJjati, rakkhAnimittaM bhUtI, vijjAbhimaMtIe bhUtIe caulahuM / iyarAe mAsalahuM / pasiNA ete paNhavAkaraNesu puvvaM AsI // [bhA. 4290 ] pasiNApasiNaM suviNe, vijjAsiddhaM tu sAhati parassa / ahavA AIkhiNiyA, ghaMTiyasi parikaheti // - suviNayavijjAkahiyaM kadhiMtassa pasimApasiNaM bhavati / ahavA - vijjAbhimaMtiyA ghaMTiyA kannamUle cAlijjati, tattha devatA kadhiti, kaheMtassa pasiNApasiNaM bhavati, sa eva iMkhiNI bhannati / / [ bhA. 4291] lAbhAlAbhasuhaduhaM, anubhUya imaM tume suhihiM vA / / jIvattA evaiyaM kAlaM suhiNo mayA tujjhaM // cU-pucchagaM bhaNati - atItakAle vaTTamAme vA imo te lAbho laddho, anAgate vA imaM bhavissati / eva alAbhaM pi niddissati, evaM suhadukkhe vi saMvAdeti / ahavA bhannati - suhIhiM te imaM laddhamanubhUtaM vA | ahavA bhaNAti mAtApitAdite suhiNo evatiyaM kAlaM jIviyA, amuge kAle eva matA // [ bhA. 4292] duvihAya lakkhaNA khalu, abbhitarabAhirA udehINaM / bahiyA sara- vannAI, aMto sabbhAvasattAI // [bhA. 4293] dhU- pAgayamaNuyANaM battIsaM, aTThasaMya baladevAvAsudevANaM, aTTasahassaM cakkavaTTititthakarANaM / je puTThA hatyapAdAdisulakkhijjuMti tesiM pamANaM bhaNiyaM, je puNa aMto svabhAvasattAdI tehiM saha bahutarA bhavaMti, te ya annajammakaya subhaNAmasarIraaMgovagakammodayAo bhavaMti // lakkhaNavaMjaNANa imo viseso [ bhA. 4294] battIsA aTThasayaM, aTThasahassaM ca bahutarAI ca / dehe dehINa lakkhaNANi suhakambhajaNiyANi // 359 mANummANapamANAdilakkhaNaM vaMjaNaM tu masagAdI / sahajaM ca lakkhaNaM, vaMjaNaM tu pacchA samuppannaM // cU- mANAdiyaM lakkhaNaM, masAdikaM vaMjaNaM / ahavA - jaM sarIreNa saha uppannaM taM lakkhaNaM, pacchA samuppannaM vaMjaNaM // mANummANapamANassa ya imaM vakkhANaM [bhA.4295] jaladoNamaddhabhAraM, samuhAi samussito va jA nava tu / mAnummAnapamAmaM, tivihaM khalu lakkhaNaM evaM // cU- jalabhariyAe doNIe jalassa doNaM char3eMto mANujutto puriso, tulArovito addhabhAraM tulemANo ummANajutto puriso bhavati, bArasaMgulapamANAI samuhAI nava samussito pamAnavaM puriso, evamAdi tividhalakkhaNeNa Adissati - tumaM rAyAdi bhavissati // idAniM devANaM bhannati
Page #847
--------------------------------------------------------------------------
________________ 360 nizItha-chedasUtram -2-13/814 [bhA.4296] bhavapaccaiyA lINA, tu lakkhaNA hoMti devdehesu| bhavadhAriNiesubhave, viuvitesuMtu ta vttaa|| dhU-devANaM bhavadhArinijasarIresu lakkhaNA lINA anupalakSyA uttaravaikriyasarIre vyaktA lakSaNA || idAni nAraka-tiriyANaM bhannati[mA.4297] osannamalakkhaNasaMjuyAo boMdIo hoti niraesu / nAmodayapaccaiyA, tiriesuya hoti tivihAu / / ghU-osannamekAMtenaiva neraiyANaM alakSaNayuktA boMdi sarIramityarthaH / tiriesu lakkhaNaalakkhaNa-missA yativihA sarIrA bhavaMti, lakkhaNamalakkhaNaM vA savvaM mANakammudayAo / / idAna suviNaM bhaNAti[bhA.4298] noiMdiyassa visao, sumiNaMjaM suttajAgaro paase| suhadukkhapubarUvaM, arimiva so naragaNANaM // dhuu-noiNdiyomnno| tabvisate suvino noiMdriyaviSayamityarthaH, mtijnyaanvissyshc|tNc suviNaM pAyo suttajAgarAvatthAe pekkhati, Agamissa suhadukkhassa so nimittaM bhavati / jahA manuyANaM maraNakAle puvAmeva ariDagamuppaJjatitaMca suhadukkhanimittaM tividhaM bhavati / kAtiyaM vAtiyaM mANasiyaM bhavati ||jto bhannati[bhA.4299] akkhI bAhU phuraNAdi kAio vAiotu sahasuttaM / aha sumiNadasaNaMpuNa, mANasio hoi duppaaoN|| dhU-kAtito bAhuphuraNAdi anegaviho, vAtito vi sahasA bhaNitAdianegavidho mAnasio vi (sumiNa dasaNAdi anegavidho) // suviNuppAto imo paMcaviho[bhA.4300] AhAtacca-padAne, ciMtA vivarIya taha ya avvtto| paMcaviho khalu sumiNo, pakhavaNA tassimA hoi.| ghU-ahAtaccaM ime passaMti, imaMca se sarUvaM[bhA.4301] pAeNa ahAtacaM, sumimaMpAsaMti saMvuDA samaNA / iyare gihI ta bhatitA, jaM diTaM taM tahA tacca / / ghU-savvapAvaviratA saMvuDA / itare pAsatthA nihatthA yaahAtacaM prati bhayanijjA |jhev divo taheva jo bhavati so ahAtaco bhavati / / padANAdiyANa tiNhaM imaM sarUvaM[mA.4302] payato puNa saMkalitA, ciMtA taNhAi tassa dagapAnaM / menjhassa daMsaNaM khalu, amejjhamejhaM ca vivriitN|| ghU-pratataH svapnasaMtAnaH zrRMkhalAvat |jaagrtennjNciNtiyNtNsuvinnepaasti, esa "ciMtA" suvino| sui sugaMdhe mejhaM, itaraM amejhN| mejjhe diDhe suviNe phalaM amejhaM bhavati / amejhe dive phalaM se mejhaM bhavati / esa vivarIto sminno|| imo "avvatto". [bhA.4303] jaMna sarati paDibuddho, jaM na vi bhAveti passamANo vi| eso khalu avvatto, paMcasuvisaesunAyavyo / ghU-vibuddho vijaMphuDaM na saMbharati, saMbharaMto vA jassatyaM na vi bunjhati so savvatto / so ya
Page #848
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM - 814, [bhA. 4303] paMceMdriyavisae saMbhavati / savve vA suviNe pAyo iMdiyavisae bhavaMti // idAniM vijjA maMtA[bhA. 4304 ] vijjA maMta parUvaNa, jogo puNa hoti pAyalevAdI / so u savija avijjo, savijja saMjoyapacchittaM // cU- itthi abhihANA vijjA, purisAbhihANo maMto ahavA sovacArasAdhaNA vijjA, paDhiyasiddho maMto / vasIkaraNaviddesaNucchAdaNApAdalevaMtaddhANAdiyA jogA bahuvidhItA, te puNa savve vi savijjA avijA vA / savijetuM caulahaM, iyaresu mAsalahaM, mIsesu saMjogapacchittaM / gihINaM annatitthiyANa vA etesu kougAdisu jogapaJjavasANesu kahi mANesu adhikaraNaM, jaM vA te karheti ucchAdaNAdi tanniphannaM pAvati || bitiyapade kougAdi kareja kaheja vA maMtAdI [mA. 4305 ] asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelanne / addhANarohaka' jAya vAdI pabhAvaNatA // cU- asivAdisu jaM jattha saMbhavati taM tattha kAyavvaM, kulAdikajjesu vA aTThajAyaNanimittaM vA vAdI vA kareja, pavayaNapabhAvaNaTThA vA kareja || mU. (815) je bhikkhU annautthiyANa vA gAratthiyANa vA naTThANaM mUDhANaM vippariyAsiyANaM maggaM vA paveei, saMdhiM vA paveei, maggAo (maggeNa) vA saMdhiM paveei, saMdhIo vA maggaM paveei, paveeMtaM vA sAtijati // [bhA. 4306 ] - naTThA paMthaphiDitA, mUDhA u disAvibhAgamamuneMtA / taM ciya disaM pahaM vA vacceti vivajjiyAvannA // cU-paMthapraNaSTAnAM paMthaM kathayati, aDavIe vA mUDhANaM disIbhAgamamunaMtANaM disivibhAgeNa pahaM kaheti, jato ceva AgatA taM caiva disaM gacchaMtANaM vivajjatAvannANaM sabbhAvaM kaheti // maggo khalu sagaDapaho, paMtho va tavvivajitA saMdhI / so khalu disAvibhAgo paveyaNA tassa kahaNA u / [bhA. 4307 ] cU- saMdhI kheDago, jato gamissati so disAbhAgo, taM tesiM mUDhANaM pavedeti kathayatItyarthaH / sagaimaggAo ujjusaMdhisaMkheDayaM pavedeti, ujjusaMdhisaMkheDayAo vA sagaDamaggaM pavedeti, kahayati tti vRttaM bhavati / ahavA savvo ceva paho maggo bhannati, saMdhI paMthavodheyaM / ahavA paMthuggamo caiva saMdhI, paMthassa vA sadhI aMtare kaheti, saMdhIo vA jo vAmadakkhiNo paho taM kaheti // [ bhA. 4308 ] gihi-annatitthiyANa va, maggaM saMdhiM va jo pavedeti / maggAto vA saMdhi, saMdhIto vA puNo maggaM // - tesiM gihaannatitthiyANaM maggAdi kaheMto imaM pAvati [bhA. 4309 ] so ANAaNavatthaM, micchatta-virAdhanaM tahA duvihaM / pAvati jamhA temaM, ete u pae vivajjejjA / / 361 * cU-duvihA AyasaMjamavirAdhanA- tesiM sAdhuciMdhiteNa paheNa gacchaMtANaM ime anne dosA[bhA. 4310] chakkAyANa virAdhanA, sAvaya- teNehi vA vi duvihehiM / jaM pAvaMti jato vA, padosa tesiM taha' nnesiM // cU- jaM te gacchaMtA chakkAe virAheMti, sa ciMdhato tanniSphannaM pAvati / tena vA paheNa gacchaMtA te
Page #849
--------------------------------------------------------------------------
________________ 362 nizItha-chedasUtram -2- 13/815 sAvatovaddavaM sarIrovahitenovaddavaM pAveMti tti, jaMvA te gacchaMtA annesiM uvaddavaM kareMti, jato vA te niddivA to svayaMpAvaMti, tato tassa paMthaciMdhagassa sAdhussa annassa vA sAdhussa padosamAvaLeti amhe paDinIyattaNeNa erisapaMthe chUDhA, imeNa paMtAvaNAdI karejja / vAdAto ciMdhijja[bhA.4311] biiyapayamaNappajjhe, pavede avikovite va appajjhe / addhANa asiva abhioga AturAdIsu jANamavi / / cU-khittAdigoaNappajjho seho vA avikovitociMdheja, appajjho vi addhANe vA satthassa pahaM ajANaMtassa ciMdheja, asive gilANakajje vA vejassa kappAyariyassa vA AnilaMtassa paMthamuvadisati, "abhiogo"tti balA rAtiNA desito gahito, evamAdikAraNehiM jANaMto vi kahito suddho|| mU. (816) jebhikkhUannautthiyANa vAgAratthiyANa vAdhAuMpaveei, paveeMtaMvA saatijti|| mU. (817)jebhikkhU annautthiyANavAgArasthiyANa vA nihiM pavaei, paveetaMvA saatijti|| cU-yasmin dhamyamane suvarNAdi patate sdhaatuH| [bhA.4312] annatarAgaMdhAtuM, nihiM va Aikkhate tuje bhikkhU / gihiannatitthiyANa va, so pAvati aannmaadiinni|| dhU-annayaragahaNAto bahubhedA dhAtU / nidhANa nidhI, nihitaM sthApitaM draviNajAtamityarthaH / taMjo mahAkAlamatAdiNA nAuM akkhAti tassa ANAdiyA dosA |ime dhAtubhedA[bhA.4313] tivihoya hoi dhAtU, pAsANarase ya maTTiyA ceva / so puNa suvanna-u-taMba-rayata-kAlAyasAdINaM / cU- jattha pAsANe juttiNA jutte vA dhammamAte suvannAdI paDati so pAsANadhAtU, jeNa dhAtupANieNataMbagAdi AsittaM suvannAdi bhavati soraso bhannati, jAmaTTiyAjogajuttA ajuttA vA dhammamANA suvannAdi bhavati sA dhAtumaTTiyA, kAlAyasaM lohaM, AdiggahaNAo maNi-rayaNamottiya-pavAlAgarAdi // nahANe imo vigappo[bhA.4314] sapariggahetaro vi ya, hoi tihA jalagao thlgovaa| . nihitetaro thalagato, kayAkato hoti savvo vi / / cU-so nihI maNuyadevatehiM pariggahito vA hoja apariggahito vA / so jale vA hoja thale vAjA so thale so duviho- nikkhato vA anikkhao vA / savvo ceva gihI sarUveNa duvidhokayarUvoakayarUvo vA / svagA''bharaNAdikayatvo, ckklpiNddhitoakyruuvo|sprigghe adhikatarA dosA kaheMtassa nihaanngsaamismiivaato||dhaatunihidNsnne ime dosA[bhA.4315] adhikaraNaM kAyavaho, dhAtummi myuuraNkdittuNto| ahigaraNaM jA karaNaM, nihimmi makkoDa gahaNAdI / / cU-kAyavadhamaMtareviasaMjayaparibhogeadhikaraNaMbhavati, dhammamANe puddhvaatikaayviraadhnaa| ahavA-taM ceva sAdhuM dhAtuvAyaM kaarveti| eso dhAtudaMsaNe doso||imo nihANe mayUrakadiTuMto[bhA.4316] mora nivaM kiyadInAra pihiyaNihijANaeNa te khiyaa| diTThA vavaharamANA, kao ee paraMparA gahaNaM /
Page #850
--------------------------------------------------------------------------
________________ 363 uddezaka H 13, mUlaM-817, [bhA. 4316] cU-mayUrako nAma raayaa| tena mayUraMkeNa aMkitA dInArA AhaNAvi / tehi dInArehiM nihANaM ThaviyaM / tammiThavite bahU kAlo gto|tNkenninemittinnaa nihilakkhaNeNa nAyaM, taMtehi ukkhayaM, te dInArA vavaharaMtA rAyapurisehiM diTThA / so vaNito tehiM rAyapurisehiM rAyasamIvaM nIto / rannA pucchiyaM kato ete tujjha dInArA? tena kahiyaM-amugasamIvAto / evaM paraMpareNa tAva nIyaM jAva jehiM ukkhittaM, te gahitA daMDiyA ya |asNjynnigghnne adhikaraNaM / nihiukkhaNeNa ya nisi jAgaraNaM kAyavvaM / ahavA- nihidaMsaNe adhikaraNaM jAgaraNaM nAma yajanakaraNaM, uvlevndhuubpussphblimaadikrnneadhikrnnmityrthH| nihikkhaNaNeya vibhIsigAmakkoDagAdI visatuMDAbhavaMti tattha AyavirAdhanAdI, rAyapurisehiM ya gahaNaM, tasya geNhaNakaDaNAdiyA dosA / / tattha imaM bitiyapadaM[bhA.4317] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / addhANarohakajja'jAtavAdI pabhAvaNAdIsu / / cU-asivevejoAnitotassadasijatidhAtU nihANagaMvA, omeasaMtharaMtA gihiannatisthie sahAe ghettuM dhAtuM kareti, nihiM vAgeNhati, rAyaduDhe ranno uvasamaNaTThA sayameva jo vAtaM uvasameti tassa ghAuM nidhANaM vA daMseti, bodhigAdibhayAto jo trAeti tassa daMseti / gilANakajje sayaM giNhati, vijassa vA daMseti, addhANe jo nitthareti, rohage asaMtharaMtA sahAyasahitA geNhaMti / ahavA-jo rohage AdhArabhUto tassa daMseti / kulAikajje vA, saMjatimAdinimittaM vA aTThajAte, vAdI vA, udAsINagahaNaTThA pavayaNapabhAvaNaTThA pUyAdikAraNamimittaM sahAyasahito gihiannatityiehiM dhAtuM nihANaM vA geNheja // mU. (818)je bhikkhU mattae attaANaM dehai, dehataM vA sAtijati / / mU.(819)je bhikkhU adAe appAnaM dehai, dehataM vA sAtijati / / mU. (820) je bhikkhU asIe appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati / / mU. (821)je bhikkhU maNie appAnaM dehai, dehataM vA sAtijati // mU. (822) je bhikkhU kuDDApANe appAnaM dehai, dehataM vA saatijti|| mU. (823)je bhikkhU telle appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati // je bhikkhU mahue appAnaM dehai, dehataM vA sAtijati // je bhikkhU sappie appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati / / ] mU. (824) je bhikkhU phANie appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati / / [je bhikkhU majjae appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati // ] mU. (825) je bhikkhU vasAe appAnaM dehai, dehaMtaM vA sAtijati / / cU- mattago pANagassa bharito, tattha apaNo muhaM paloeti / oetassa ANAdiyA dosA, caulahuMca se macchittaM / evaM pddigghaadisuvi| sesapadANaMimA saMgahaNI[bhA.4318] dappaNa maNi AbharaNe, sattha dae bhAyaNa'tratarae ya / tella-mahu-sappi-phANita, mj-vsaa-suttmaadiisu|| cU- darpaNaH Adarza, sphaTikAdi maNi, sthAsakAdi AbharaNaM, khaDgAdi zastra dagaM pAnIyaM, taca annatare kuMDAdibhAjane sthitaM, tilidigaM tailaM, madhu prasiddhaM, sappi ghRtaM, phANitaM guDo,
Page #851
--------------------------------------------------------------------------
________________ 364 nizItha-chedasUtram -2. 13/825 chiDDaguruM manaM, machAdIvasAsuttaM majhe kajjati, ikkhurasevA gaMDiyAstaMta / savvesutesujahAsaMbhavaM appaNo acakkhuvisayatthA nayaNAdiyA dehAvayavA paloei, tattha svaM rUpaMpazyati |codk Aha - "kiM tatpazyati?" AcAryAha-AtmacchAyAMpazyati / punarapyAha codakaH-"kathaM AdityabhAsvaradravyajanitacchAyAdigamAgaMmuktvA anyato'pi zyate?" AcAryAha-avocyate, yathA damarAgendranIlapradIpazikhAdInAM AtmasvarUpAnurUpaprabhAchAyA svata eva sarvato bhavati, tathA sarva - pudgaladravyANAM AtmaprabhunurUpA chAyA sarvato bhavatyanupalakSA vA ityato'nyato'pi zyate / punarapicodakarAha-"jadiappaNochAyaMdehati to kahaM appaNosarIrasarisaMvannarUpaMnapecchati?" atrocyate[mA.4319] sAmA tu divA chAyA, abhAsuragatA nisiM tu kaalaamaa| sacceva bhAsuragatA, sadehavannA muNeyavvA // cU-AdityenAvabhAsite divAabhAsvare adIpti bhUmyAdike draye vRkSAdInAM nipatitA chAyA chAyeva dRzyate aniyaMJjatAvayavA varNataH zyAmAbhA, tasminneva abhAsvare dravye bhUmyAdike rAtrI nipatitA chAyA varNataH kRSNAbhA bhavati |jyaa puNa sacceva cchAyA diptimati darpaNAdike dravye nipatitA divA rAtrau vA tadA varNataH (zarIravarNataH) zarIravarNavyaMjitAvayavA ca dRzyate, sAca chAyA sadhza na bhavati // codaka Aha - yadi chAyA sadhzA na bhavati, sA kathaM na bhavati? kiMvA tat pazyaMti ? atrocyate[bhA.4320] ujjoyaphuDammi tu dappaNammi saMjujjate jayA deho| ___ hoti tayA paDibiMba, chAyA va pbhaassNjogaa| ghU-ujjIyaphuDodappaNo, nirmala zyAmAdivirahitaH, tammiyadAsarIraMannaMvA kiMcighaDAdi saMjujate tadA spaSTaM prabiMba pratinibhaM bhavati ghaTAdInAM / jadA puNa sa dappaNo sAmAe Avarito gaganaM vAabmagAdIhiM AvanaritaM, tadA tammi ceva Ayarise pagAsahitai dehAdisaMjutte chAyAmAtraM dissati ||idaani sIso pucchati- "taM paDibiMbacchAyaMvA ko pAsati ? tattha bhannati-sasamayaparasamayavattavbayAe[bhA.4321] AdarisapaDihatA uvalaMbhati rassI sarUvamannesi / taMtuna jujjai jamhA, passati AyA na rssiio|| cU-AtmanaHzarIrasyayA razmayaH SaDdizaM vinirgatAH, tAsAMyAAdarzeadhaHkRtAH pratihatA razmayaH, tA razmayo biNbaadisvruupNuplbhNti|esso'bhipraayanyessaaNprtNtraannaaN / jainataMtravyavasthitA AhuH-na yujate etat / yasmAt sarvapramANAni AtmAdhInAni, tasmAdAtmA pazyati na razmayaH / / idAnIM parAbhiprAye tiraskRte svapakSaH sthApyate "ujjoyaphuDammitu" gAhA eSo'rthastasyArthasya sthirIkaraNArthaM punarapyAha[bhA.4322] juJjati hu pagAsaphuDe, paDibiMbaM dappaNammi pssNto| tasseva jayAvaraNaM, sA chAyA hoti biMbaM vaa|| cU-jujate ghaTate phuDappagAse dappaNe appANaM paloeMte aDibiMba pratirUpaM nivvaMjitAvayavaM passati, taM ca pasaMtassa jatA adamAdIhiM appagAsIbhUtaM bhavati tadA tameva biMbaM chAyA dIsati, ___
Page #852
--------------------------------------------------------------------------
________________ 365 uddezaka : 13, mUlaM-825, [bhA. 4322] "biMba"tti chAyaMvApekkhaMtassaabbhAdI AvaraNAvagametamevachAyaMbiMbaMpassati, nivvaMjitAvayavaM -prtiruupmityrthH| sIso pucchati-'kamhA savve dehAvayavA Adarisena pecchati?" ato bhannati[bhA.4323] je AdarisaMtatto, dehAvayavA havaMti nayanAdI / tesiM tatthuvaladdhI, pagAsajogA na itresiN|| ghU-chaddisi sarIrateyarassisu padhAvitAsu jaM disi Adariso Thito tato ye nayanahatthAdI sarIrAvayavA je Adarise nivaDiyA tesiM tammi Adarise uvaladdhI bhavati / jati ya Adariso abmAvago sappagAseNa saMjuttona, aMdhakAravyavasthita ityarthaH / "itare"ttije AdariseNa saha na saMjuttA, te na ttroplbhynte| [bhA.4324] emeva ya paDibiMbaM, jaMAdariseNa hoi saMjuttaM / ___ tattha vi ho uvaladdhI, pagAsajogA adiDhe vi / / ghU-evamityavadhAraNe / kiM avadhArayitavyaM? yadetadupalabdhikAraNamuktaM / anenopalabdhikAraNeNa yadapyanyat ghaTAdisvarUpapratibiMbaMAdarzasaMyujyatetatrApyupalabdhirbhavatyAtmanAapazyato'pighaTAdikaM evaMmaNimAdIsuvi bhAveyadhvaM, navaraM-tellajalAdisujArisaMbiMbaMAgAsamaMtare titArisameva diiste|| [bhA.4325] eesAmannatare, appAnaMje udehate bhikkhU / so ANAaNavatyaM, micchatta-virAdhanaM paave|| ghU-dappaNamaNimAdiyANaannayarejo appAnaMjoetitassa ANAdiyAdosA, caulahuMca se pacchittaM AyasaMjamavirAdhanA ya bhavati // ime ya anne dosA[bhA.4326] gamaNAdI rUvamarUvavaM tu kujA nidaannmaadiinni| bAtusa-gAravakaraNaM, khittAdi nirtthguddddaaho| ghU-AdarisAdIsuappAnaM svataMdaTuM visae bhuMjAmittipaDigamanaM kareti, annatithiesu vA pavisati, siddhaputto vA bhavati, siddhaputtiM vAsevati, saliMgaNavA saMjati paDisevati, virUvaM vA appAnaM daTuM niyANaM karejA, AdisaddAto devatArAhaNAdI vasIkaraNajogAdI vA adhijjeja, sarIrabAusattaMvA kareja, AdarisevAappaNo svaM duTuMsobhAmitti gAravaMkareja, sveNa harisio virUvo vA visAdeNa khittAdicitto bhavejja / taM kammakhavaNavajjiyaM niratthaka, sAgAriya diDhe uDDAho / "na esa tavassI, kAmI, esa ajiiMdio"tti uDDahaM kareja // [bhA.4327] bitiyapadamaNappajjhe, sehe avikovite va appjjhe| visaAtaMko majjaNa, mohatigicchAe jANamavi // dhU-aNappajjhoparAdhInattaNato seho, avikovito ajANataNato, jo puNaappajjhojANago so imehiM kAraNehiM appAnaM Adarise dehati sappAdiviseNa abhibhUte jAlAgaddabhalUtAtaMke vA uvaTTite AdarisavijAe majjiyavvaM, tattha Adarise dehati - sappAdiviseNa abhibhUte jAlAgaddabhalUtAtaMke vA uvahitai AdarisavijAe majiyavvaM, tattha Adarise appaNo paDibiMbaM gilANassa vA umajjati, tato pannappati, mohatigicchAe vA dehati ||ahvaa ime kAraNA[bhA.4328] puSphaga galagaMDaM vA, maMDala daMtarUya jIha oDhe y| cakkhussa avisae vuDihANi jANaTThatA pehe / /
Page #853
--------------------------------------------------------------------------
________________ 366 nizIya-chedasUtram -2-13/825 cU-akkhimmi phullagaM, gale vA gaMDaM, patu ti maMDalaM vA, daMte vA koti ghunndNtgaadirogo| ahavA- jimAe oDhe vA kiM ci uThThiyaM pilagAdi / evamAdi acakkhuvisayaTThiyaM apekhato tigicchAnimittaM, rogAivuDihANijANaNanimittaM vA adAe dehati appasAgArie, na doso|| mU. (826)je bhikkhU vamanaM karei, kareMtaMcA saatijti|| mU. (827) je mikkhU vireyaNaM karei, kareMtaM vA sAtijati // mU. (828) je bhikkhU vamaNa-vireyaNa karei, kareMtaM vA sAtijati / / cU-uddavireyo vamanaM, aho sAvaNaM vireyo| [bhA.4329] vamaNaM vireyaNa vA,je bhikkhU Aie anntttthaae| so ANA aNavatyaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-nippayoyaNaMaNaTThA |culhuNc pcchittNpaavti|smtiritt'tthpdghnnNimaaegaahaae[bhaa.4330] vamanaM vireyanaM vA, abmaMgoccholaNaM siNANaM vaa| nehAditappaNa rasAyaNaM va natyiM ca vatthiM vaa|| cU- gAtabmaMgo tellAdimA, phAsugaaphAsugeNa dese uccholaNaM, savvagAtassa siNANaM, vannabalAdinimittaM ghayAdiNehapAnaM tappaNaM, AdiggahaNAto abhaMgo tappaNaM ca, vayatthaMbhaNaM egamaNegadavvehi rasAyaNaM,nAsArasAdirogaNAsaNatthaMnAsakaraNaM natthaM, kaDivAyaarisavinAsaNatthaM caapANabAreNavatyiNA tellaadisspdaannNvsthikmm| kiMcAnyat-vividhANaM davANaMegANegapayuttANaM vIriyavivAgaphalaM negavihaM jANeUNa davvANaM abbhavahAraM kareti ||jto bhannati[bhA.4331] vanna-sara-rUva-mehA, vaMgavalI plit-naasnnttttaavaa| dIhAu tadvatA vA, dhUla-kisaTTA va taM kujA // ghU- sarIre suvannayA bhavati, mahurasaro paDipunnediyo rUvavaM mehAdhAraNAjutto bhavati, vaMgA gaMDe bhavaMti, saMkuciyagattavalIpaliyAmayaNAsaNaTThA uvaujaMti davve | ahavA-dIhAU bhavAmi tti tadahA vovayujaMti / thUlo vA kiso vA bhavAmi, kiso vA yUlo vA bhavAmi, etadaTThA tavidhadabbovayogaM kareMti / evamAdi kareMtassa ANAdiyA dosA / / imeya dosA[bhA.4332] ubhayadharaNammidosA, ahakaraNakAyA yajaMca uddddaaho| pacchannamaggaNaM piya, agilANagilANakaraNaM vA / / ghU-"ubhae"tti- vamanaM vireyanaM / atIva vamaNe mareja, ativireyaNe vA marenja / aha ubhayaM dharetito uDanirohe koDho, da nirohe maraNaM atha ativegeNa athaMDilAdisuchaDDuNanisiraNaMvA, ettha chakkAyavirAdhanA / jaMca appAnaM agilANaM gilANaM kareti tannipphannaM, "cattasarIrA vi sarIrakammaM kareMti"tti uDDAho, tammi kate patthaM annaM maggiyavvaM, patthabhojanamityarthaH / ahavApacchannaM taM kareMtehiM appasAgAritopaDissato mggiyvyo|| imaM bitiyapadaM{mA.4333] nacuppatiyaM dukkhaM, abhibhUto veyaNAe tivvaae| addINo avvahito, taMdukkha'hiyAsae samma / [bhA.4334] abdocchittinimittaM, jIvaTThAe samAhiheuM vaa| vamaNavireyaNamAdI, jayaNAe Adite bhikkhU / /
Page #854
--------------------------------------------------------------------------
________________ 367 uddezaka : 13, mUlaM-828, [bhA. 4334] dhU-do vigAhAto tatiyauddesakagameNa pUrvavat // ma. (821) je bhikkhU arogiyapaDikammaM kareti, kareMtaM vA sAtijati / / cU-arogo niruvhysriiro|maa merogo bhavissatittianAgayaMceva rogaparikammaMkaretitassa caulahu~, ANAdiyA ya dosaa| [bhA.4335] je bhikkhU arogatte, kujA hi anAgayaM tu tegicchN| so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // dhU-imehiM kAraNehiM avavAdeNa kujA[bhA.4336] viharaNa vAyaNa AvAsagANa mA me va tANa vA piilaa| hojjA hi akIrate, kappati huanAgayaM kaauN| cU-viharaNaM jAva mAsakappo na pUrati tAva karemi, mA mAsakappe punne viharaNassa vAdhAto bhavissati / roge vA uppanne mA vAyaNAe vAghAo bhavissai / vividhANa vA AvAsagajogANaM rogamuppanne kamaMasahamANehiM haritAdicchedaNaM annavAkiMci gilANaTThAvatAiyAraMkareja, anAgayaM puNakIramANekammephAsueNakIramANevratabhaMgona bhavati, tmhaaanaagyNkpptikaauN|emaadikaarnne avekkhiUNa anAgayaM rogaparikammaM kajati / jato bhannati[bhA.4337] amugo amugaM kAlaM, kappati vAhI mamaM titaM naatuN| tappasamaNI u kiriyA, kappati iharA bahU hAnI / / cU-mamaMjappasarIrassaamugovAhI amugekAle avassamuppajati tassa rogassaanAgapaMceva kiriyA kajati / "ihara"tti uppanne roge kiriyAe kajjamANIe bahU dosA, dosabahuttAo ya saMjamahAnI bhavati / / anAgaya kaJjamaNe ime guNA[bhA.4338] appaparaanAyAso, na ya kAyavaho na yA viprihaanii| naya caTTaNA gihINaM, nahachejjariNehi dittuNto|| cU- anAgataM rogaparikamme kaJjamANe appaNo parassa ya anAyAso bhavati, kame phAsueNa kaJjamANe kAyavadho na bhavati, na ya suttatthe AvassagA parihAnI bhavati, anAgataM jahAlAbheNa saNiyaM kajamANe gihINaM camaDhaNA na bhavati / kiMca uvekkhito vAhI ducchejjA bhavati, jahA rukkhoaMkurAvasthAe nahacchejo bhavati, vivaDito puNajAyamUlo mahAkhaMdho kuhADeNaviducchejo, riNaM piavadiaMappattaNao succhejjaM, vivaDDiyaM duguNacauguNaM ducchelaM, evaM vAhI vi anAgataM succhejo, pcchaaducchejo|josutttyesughiythoghnnsmtthoghnnsmtthoyjoy gacchovaggahakArI kulagaNasaMghakajjesuyapamANaM tassa esA vidhI / jo puNa na imeriso tassa imA vidho[bhA.4339] jo puNa apubbagahaNe, uvaggahe vA apaccalo presiN| asahU uttarakarame, tassa jahicchA na u niogo / dhU-amiNavANaMsuttatyANaMgahaNeasamattho, sAdhuvaggassavavatthapAyabhattapANaosaDhabhesajjAdI etehiMuvaggahaMkAuM asamatyo, uttarakaraNaMtavopAyacchittaMvA tatya viasahU, erisassa parisassa icchA na niyogo "avassamaNAgayaM kAyavvaM" ti|| mU. (830) je bhikkhU pAsatthaM vaMdai, vaMdaMtaM vA sAtijati / /
Page #855
--------------------------------------------------------------------------
________________ 368 nizItha-chedasUtram -2-13/831 mU. (831) je bhikkhU pAsatthaM pasaMsai, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / dhU-suladdhaM te mANussaM jammaMja sAhUNaM vaTTasi-evamAdipasaMsA, vidhIe vaMdanaM ucchobhaNaM vaMdanaM vA / esa suttattho / imA nijuttI[bhA.4340] duvidho khalu pAsattho, dese sabve ya hoi naaybvo| savve tinni vigappA, dese sejaatrkulaadii| ghU-duvidho pAsattho-dese savve yAsavvahAjopAsatto sotividho| deseNa jo pAsatyo so sejjAtapiMDabhotimAdI anegavidho // pAsatyaniruttaM imaM savvadesaabhedeNa bhannatibhA.(4341] daMsaNanANacaritte, taveya attAhitopavayaNe ya / tesiM pAsavihArI, pAsatthaM taM viyaannaahi|| ghU-dasaNAdiyA pasiddhA / pavayaNaM cAuvanno samaNasaMgho / attA AtmA saMdhipayogeNa AbhiogeNa Ahito AropitaH sthApitaH jehiM jehiMsAdhUhi-te ujuttavihAriNa ityarthaH / tesiM saadhuunnNpaasvihaariijosoevNvidhopaasttho| pavayaNaMpaDucca jamhA sAhu-sAhuNi-sAvaga-sAvigAsu egapakkhe vi na nivaDati, tamhA pavayaNaM pai tesiM paasvihaarii| adhavA - daMsaNAdisu attA ahio jassa so attAhito / ettha akAro saMdhIe atthavasA husso daTThavvo, darzanAdInAM virAdhakamityarthaH / jamhA so virAdhako tamhA tesiMdasaNAdINaM pAsavihArI / / idAniM savapAsattho tividhabhedo mannati[bhA.4342] daMsaNanANacaritte, satyo acchati tahiM na ujamati / eteNa upAsattho, esoanno vipjjaao| ghU-sattho acchai ti / suttaporisiM vA asthaporisiM vA na karei nodyamate, daMsaNAiyAresu vaTTati, cArittenavaTTati, aticArevAna vajeti,evaM satthoacchati, tena pAsattho |anyH paryAyaH anyo vyaakhyaaprkaarH||adhvaa[bhaa.4343] pAso tti baMdhaNaM ti ya, egar3ha baMdhahetavo paasaa| pAsasthiyapAsatthA, eso anno vi pjjaato|| cU-pAsotti vA baMdhaNo tti vA egaI, ete padAdo viegaTThA / baMdhassa heU "avirayamAdI" te pAsA bhannati, tesu pAsesu Thito pAsattho / / savvapAsattho gato / imo desapAsattho[bhA.434] sejAyarakulanissita, ThavaNakulapaloyaNA abhihaDe y| _ puTviM pacchA saMthuta, nitiyaggapiMDabhoti paasttho|| dhU-sejAtarapiMDa bhuji, saDDAIkulanissAe viharati, ThavaNAkulANivA nikkAraNe pavisati, saMkhaDiMpaloeti, AdaMsAdisuvAdehaM paloeti, abhihaDaM geNhati jati ya, sayaNaM paDucca mAtApitAdiyaM puvvasaMthavaM kareti, pacchAsaMthavaMvAsAsusasurAdiyaM / dAnaM vApaDucca adinne puvvasaMthavo, dinne pacchAsaMthayo, nitiyaM niccanimaMtaNe nikAeti, jati dine dine dAhisi aggapiMDoaggaLUro taM geNhati bhuMjai ya, evamAdiesuMavavAdapadesu vaTuMto desapAsattho bhavati / mU. (832) je bhikkhU osannaM vaMdati, vaMdataM vA sAtiJjati / / mU. (833) je bhikkhU osannaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtiJjati / /
Page #856
--------------------------------------------------------------------------
________________ 369 uddezaka : 13, mUlaM-833, [bhA. 4344] dhU-dve sUtre / osannadoso / osanno bahutaraguNAvarAhI ityarthaH / [bhA.4345] AvAsaga sajjhAe, paDileha jjhANa bhikkha bhattaTTe / kAussaga paDikamaNe, kitikammaM neva paDilehA / / ghU-"AvAsaga"tti asya vyAkhyA[bhA.4346] AvAsagaM aniyataM kareti hInAtirittavivarIyaM / guruvayaNaNiyoga valAyamANe iNamo u osanno / / cU-aniyayaM - kadAtiM karei, kayAi na kareti, adhikaM vA kareti, dosehiM vA saha karei, cakkavAlasAmAyArIe sIdamANo Avassage AloyaNavelAe "nioiTa"tti codito samma apaDivajaMto tahA vA akareMtovalAyamANo guruvayaNobhavati, annatya vA codito guruvayaNAo valAyati / "sajjhAya"tti sajjhAyaM hInaM kareti, atirittaM vA kareti / ahavA - na kareti / vivarIyaM vA kAliyaM ukkAle kareti, ukkAliyaM vA kAlavelAe kareti, asajjhAe vA kareti / paDilehaNAe vi evaM caiva daTThavvaM / puvvAvarattakAle jjhANaM no jhAyati / asubhaM jhAyati / ____ Alasito bhikkhaM na hiMDati, anuvautto vA bhikkhAvisohiM na kareti, asuddhaM vA gennhti| "bhattaha~" tti-maMDalIe kadAti bhuMjai, kadAi na bhuMjati, maMDalisAmAyAriM vA na kareti, dosehiM vA bhuMjati, pavisaMto nisIhiM na kareti, nito AvassiyaM na kareti, niMtAniMto na pamajati vA / nadisaMtaraNAdisuannatyaM vAgamaNAgamaNekAussaggaMna kreti|dosehiN vaakreti| "paDikkamaNaM"ti micchAdukkaDaM, taM pamAyakhaliyAdisu na kareti / saMvaraNAdisu kitikammaThANesu "katikamma" vaMdaNaMna kareti gurumAdINa vA vissAmaNAdi kitikammaMna kreti| nisIaNatuya?NAdiTThANaMna paDilehe, saMDAsayaMvA nisIyaMtoAdAnanikkhaMvaNasuvAnapaDilehetina pmnyjti||esdesosnno gto| imo sambosanno[bhA.4347] uubaddhapIDhaphalagaM, osannaM saMjayaM viyANAhi / Thaviyaga raiyaga bhotI emetA pddivttiio|| cU- jo ya pakkhassa piTThaphalagAdiyANa baMdhe mottuM paDilehaNaM na kareti so saMjao uubaddhapIDhaphalago adhavA- nicathaviya saMthArago, niccutthariyasaMthArago ya uubaddhapIDhaphalago bhannati / ThaviyapAhuDiyaM bhuMjati, nikkhittabhotI vA, ThaviyabhotI / ghaMTI karagapaTalagAdisu jo avaDiyaM AneuM bhuMjati so ratiyabhotI ||ahvaa- imo saMkhevao osanno bhannati [bhA.4348] sAmAyAri vitaha, osannojaMca pAvatI tattha / [gArthArdhaH] ghU. savvaM sAmAyArivitahaM kareMto osanno, jaM vA mUluttaraguNAtiyAraM jattha kiriyAvisese payaTTho sapAvati taM aniMdato anAloyaMto pacchittaM akareMto osanno bhavati / / mU. (834)je bhikkhU kusIlaM vaMdati, vaMdaMtaM vA sAtijati / / mU. (835)je bhikkhU kusIlaM pasaMsai, pasaMsaMtaM vA sAtijati // dhU- kutsitaH zIlaH, kutsiteSu zIlaM karotItyataH kusIla imA nijutti [bhA.4349] kouyabhUtIkamme, pasiNApasiNaM nimittmaajiivii| [16| 24
Page #857
--------------------------------------------------------------------------
________________ 370 nizItha-chedasUtram -2-13/835 kaka-kuruya-sumiNa-lakkhaNa-mUla maMta-vijovajIvI kusilo u / / cU-nidumAdiyANaM tigacaccarAdisu NhavaNaM kareti tti kotu, rakkhanimittaM abhimaMtiyaM bhUrtideti, aMguTTabAhUpasiNAdI kareti, suviNae vijAe akkhiyaMaskhamANassapasiNApasiNaM, tItapaDuppannamanAgayanimittovajIvI |adhvaa-aajiivii jAti-kula-gaNa-kamma-sippe paMcavidhaM kareti / loddAdikeNa kakkeNa jaMghAidhasati, sarIre sussUsAkaraNaM kurukuyA, bakusabhAvaM kareti tti vuttaM bhavati, subhAsubhasuviNaphalaM akkhati, itthipurisANa masatilagAdilakkhaNe subhAsubhe kaheti, vividharogapasamaNe kaMdamUle kaheti / ahavA - gamAdAnapaDisADaNe mUlakamaM maMtavijAhiM vA jIvANaM kareMto kuzIlo bhvti|| mU. (836) je bhikkhU nitiyaM vaMdati, vaMdataM vA sAtijati // mU. (837)je bhikkhU nitiyaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / cU-niccamavatthaNAto nitito| [mA.4350] jaM puvvaM nitiyaM khalu, caubvihaM vanniyaM tu bitiyammi / taM AlaMbaNarahito, sevaMto hoti nitio u / ghU-davva-khetta-kAla-bhAvA etaM caubvihaM, iheva ajjhayaNe bitiyuddese vanniyaM, taMnikkAraNe sevaMto nitito bhavati // mU. (838)je bhikkhU saMsattaM vaMdati, vaMdataM vA saatinyjti|| mU. (839)je bhikkhU saMsattaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / dhU-dosehiM jutto saMsatto Akinnadosa vA sNstto| [bhA. ] saMsatto va alado, naDarUvI elato caiva / [gAthArddhaH] -imApacchaddhAto nijuttI-saMsatto kaha? alaMdamivAjahAgobhattaka laMdayaManegadavvaniyaraM kimimAdIhiM vA saMsattaM tahA so vi| ahavA-saMsatto aNegarUvI naTavat elakavata, jahA naDo naTTavasA anegANi rUvANi kareti, UraNago vA jahA haliddarAgeNa ratto dhoviuM puNo guligorugAdirAgeNa rajjate, evaM puNo vidhoviuM annonnena rajjati, evaM elAdibahurUvI / evaM saMsatto imeNa vihiNA bahurUvI[mA.4351] pAsattha ahAchaMde, kusIla osannameva sNstte| piyadhammopiyadhammesu ceva iNamo tusNstto|| ghU-pAsatthANaM majjhe Thito pAsatyo, ahacchaMdesu ahAchaMdo, osannesu osannAnuvattio osanno, saMsattANamajhe saMsattANucarito, piyadhammesumilitoappAnaM piyadhamaMdaMseti, niddhammasu niddhammo bhvti| "iNamo"tti vakkhamANasarUvo sNstto|| [bhA.4352] paMcAsavappavatto, jo khalu tihi gAravehi paDibaddho! itthigihisaMkiliTTho, saMsatto soya nAyavyo / / ghU-paMca AsavadArA - pANavaha-musAvAya-adatta-mehuNa-pariggaha, etesu pravRtaH / khalu avadhAraNArtho / tinni gAravA - iDDirasasAyaM vA, etesu bhAvato pddibddho| itthIsu mohamohito saMkiliho tappaDisevI / gihIsu vi samakkhaparokkhesu sutyadutthesu
Page #858
--------------------------------------------------------------------------
________________ 371 - uddezaka : 13, mUlaM-839, [bhA. 4352] dupadacauppadesu vA vAvAratahaNapaDibaddho saMkiliho / saMkhevo imo - jo jArisesu milati so tAriso ceva bhavati, eriso saMsatto naayvyo| mU. (840)je bhikkhU kAhiyaM vaMdati, vaMdaMtaM vA sAtijati / / mU. (841)je bhikkhU kAhiyaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / cU-dve sUtre / sajjhAyAdikaranije joge mottuM jo desakahAdikahAto kadheti so kaahito| imA nijuttI[bhA.4353] AhArAdINa'TThA, jasaheuM ahavapUyaNanimittaM / takammo jo dharma, kaheti so kAhio hoti / / dhU-dhammakahaM pijo kareti AhArAdinimittaM, vatthapAtAdinimittaM, jasatthI vA, vaMdanAdipUyAmimittaMvA, suttasthaporisimukkavAvAroahoyarAtoyadhammakahAdipaDhaNakahaNavajjho, tadevAsya kevalaMkarma takkamma evaMvidho kaahitobhvti||codgaah-"nnusnjhaao pNcvidhovaaynnaadigo| tassa paMcamo bhedo dhmmkhaa| tena bhavvasattA paDabujhaMti titthe ya avvocchittI pabhAvaNA ya bhavati, ato tAo nijarA ceva bhavati, kahaM kAhiyattaM paDisijjhati ? / " AcAryAha[bhA.4354] kAmaM khalu dhammakA, sajjhAyassava paMcamaM aMgaM / avvocchittIi tato, titthassa pabhAvanA ceva // cU-pUrvAbhihite nodakArthAnumate kAmazabdaH / khaluzabdoavadhAraNe'rthe / kimavadhArayati? imaM sajjhAyassa paMcama evAMgaM dhammakahA" jai ya evaM[bhA.4355] taha viyana savvakAlaM, dhammakahA jIi savvaparihANI / nAuMva khetta kAlaM, purisaMca pavedate dharma // cU- savvakAlaM dhammo na kaheyavyo, jato paDilehaNAdi saMjamajogANa suttatthaporisINa ya AyariyagilANamAdIkiccANa ya parihANI bhavati, atona kAhiyattaM kAyabvaM / jadA puNadhamma kaheti tadA nAuM sAdhusAdhuNIya ya bahugacchudaggahaM / "khettaM" tiomakAle bahUrNa sAdhusAdhuNINaM uvaggahakarAimedAnasahAdibhavissaMti (ti) dhammaM khe| rAyadipurisaMvA nAuM kahejjA, mahAkale vA imeNa ekkeNa uvasaMteNaM puriseNaM bahU uvasamaMtIti kahejjA / / mU. (ER)je bhikkhU pAsaNiyaM vaMdai, caMdaMtaM vA sAtiJjati // mU. (843) je bhikkhU pAsaNiyaM paMsasai, pasaMsaMtaM vA saatijti|| cU-janavayavavahAresu naDaNavAdisu vA jo pekkhaNaM kareti so paasnnio| [bhA.4356] loiyavavahAresU, loe satyAdiesu kjesu| pAsaNiyattaM kuNatI, pAsaNio soya naayvvo|| ghU-loiyavavahAresu"tti asya vyAkhyA[bhA.4357) sAdhAraNe viregaM, sAhati puttapaDae ya AharaNaM / doNha ya ego putto, donni mahilAo egassa / / cU-dohaM sAmannaM sAdhAraNaM, tassa viregaM vibhayaNaM, tatpanne pAsaNiyA cchetumasamatthA, so bhAvatyaM nAuMchiMdati / kahaM ? ettha udAharaNaM bhannati- egassa vaNiyassa do mahilA, tatthegIe
Page #859
--------------------------------------------------------------------------
________________ rU7ra nizItha-chedasUtram -2-13/843 putto / eyaM udAharaNaM jahA namokkAraniJjuttIe / paDagaAharaNaM pi jahA tattheva / evaM - annesu vi bahasu logavavahAresu pAsaNiyattaM karei chiMdati vA // 'loe satyAdiesu"tti asya vyAkhyA[bhA.4358] chaMdaniruttaM saI, atthaM vA loiyANa satyANaM / bhAvatthae ya sAhati, chaliyAdI uttare sunne|| ghU- chaMdAdiyANaM logasatthANaM suttaM kaheti atthaM vA, ahavA "atthaM va"tti atthasatthaM, setumAdiyANa vA bahUNa kavvANaM, kohlayANa ya, vesiyamAdiyANa ya bhAvatyaM pasAhati / chaliya siMgArakahA tthIvannagAdI / "uttare"tti - chaMduttarAdI / ahavA - vavahAre utatara sikkhAvei / ahavA - "uttare"tti louttare vi sauNa ruyAdANi kahayati // mU. (em)je bhikkhU mAmagaMvadai, baMdataM vA sAtijati / / mU. (845)je bhikkhU mAmagaM pasaMsai, pasaMsaMtaM vA sAtijati // cU-mamIkAra kareMtaM mAmAo[bhA.4356] AhAra uvahi dehe, vIyAra vihAra vasahi kula gAme / paDisehaM ca mamattaM, jo kuNati mAmato so u / / cU-uvakaraNAdisu jahAsaMbhavaM paDisehaM kareMti, mA mama uvakaraNaM koi geNhau / evaM annesu vi viyArabUmimAdiesu paDisehaM sagacchaparagacchayANaM vA kareti / AhArAdiesu ceva savvesu mamattaM kareti / bhAvapaDibaMdhaM evaM kareMto mAmao bhavati / / vividhadesaguNehi paDibaddho mAmao imo[bhA.4360] aha jArisao deso, je ya guNA ettha sssgonnaadii| suMdaraabhijAtajaNo, mamAi nikkAraNovayati / / cU-"aha"tti ayaMjAriso desorukkha-vAvi-sara-taDAgovasobhito eriso anno ntthi| suhvihaaro| sulabhavasahibhattovakaraNAdiyA ybhuugunnaa|saalikkhumaadiyaaybhuusssaa niSphajaMti y| go-mahisa-paDarattato ya pauragorasaM / sarIreNa vatthAdiehiM suMdaro jaNo, abhijAyattaNatoya kulINo, na sAhusuvaddavakArI, evamAdiehiM guNehiM bhAvapaDibaddho nikkAraNio vA vayati - prazaMsatItyarthaH / / mU. (846) je bhikkhU saMpasAriyaM vaMdati, vaMdaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (87) je bhikkhU saMpAsAriyaM pasaMsati, pasaMsaMtaM vA sAtijati / / cU-gihINaM kajANaM gurulAghaveNaM saMpasAreto spsaario| [bhA.4361] assaMjayANa bhikkhU, kaje assaMjamappavattesu / jo detI sAmatthaM, saMpasArao so ya nAyavyo / / cU-je bhikkhU asaMjayANaM asaMjamakajjapavattANaM pucchaMtANaM apucchaMtANa vA sAmatthayaM deti"mA evaM imaMvA karehi, ettha bahU dosA, jahA haMbhamAmitahA karehi" tti, evaM kareMto saMpasArito bhvti||te ya ime asaMjayakajjA / [bhA.4362] gihinikkhamaNapavese, AvAha vivAha vikkaya kae vaa| gurulAghavaM kaheMte, gihiNo khalu sNpsaariio|
Page #860
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 13, mUlaM-847, [bhA. 4362] 373 ghU-gihINaM asaMjayANaM gihAo disi jattae vA niggamayaM deti / gihi (ssa]jattAo vA Agayassa pAvesaM deti / AvAho viDDiyAlaMbhaNayaM suhaM divasaM kaheti, mA vA eyassa dehi, imassa vA dehi / vivAhapaDalAdiehiM jotisagaMthehiM vivAhavelaM deti / agghakaDamAdiehiM gaMthehiM imaM davyaM vikkiNAhi, imaM vA kiNAhi / evamAdiesu kajesu gihINaM gurulAghavaM kaheMto saMpasArattaNaM pAvati / / pAsatthAdiyANa savvesiM imaM sAmannaM[bhA.4363] eesAmannataraM, je bhikkhU pasaMsae ahava vaMde / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhanaM pAve // cU-micchattaM janeti, saMjamavirAdhanaM ca pAvati / imANi pasaMsaNakAraNANi bhavaMti[bhA.4364] mehAvi nIyavattI, dANarUI ceiyANa atibhatto / logapagato suvakko, piyavAI puvvabhAsI y|| cU-anujjamaMtassa ete savve aguNA daTThavvA, tamhA mehivamAdiehiM pasaMsavayaNehiM na pasaMsiyavvA ||annesu vi suttesu pAsatyAdiyANa vaMdaNaM paDisiddhaM / jato bhannati[bhA.4365] Thiyakappe paDiseho, suhasIla'jANa ceva kitikammaM / navagassa yA pasaMsA, paDisiddhapakappamanjhayaNe / / cU-imo Thiyakappo "Acelakuddesiya-sejjAtara-rAyapiMDa-kitikamme / vayajeThTha-paDikkamaNe mAsaM pajosavaNakappe / " ettha paDisiddhaM vaMdanayaM pasaMsAya suhasIlANaM / pAsatyAdI ajjANa ya kitikmmNpddisiddh| kitikammaM vaMdanayaM / "navagassa"tti pAsatthAdI paMca kAhikAdI cauro, ete savve nava / pagappo imaM ceva nisIhajjhayaNaM / ettha navagassa pasaMsA paDisiddhA / / idAni sAmanneNa sIyaMtesu vaMdaNapaDiseho kajjati[bhA.4366] mUlaguNa-uttaraguNe, saMtharamANA vi je ppaaeNti| tehota'vaMdanijjA, tahANArovaNA cauro / / cU-jo saMtharaMto mUluttaraguNesu sIdati soavNdnijo|jNcpaastyaadi ThANaM sevati tehiM vA saha saMsaggiM kareti, ato taTThANAsevaNeNa ArovaNA, se caulahuM ahAchaMdavalesu, ahAchaMde puNa cauguru // bitiyapadaM[bhA.4367] bitiyapadamaNappajjhe, pasaMsata avikovie va appajjhe / jANate vA vi puNo, bhayasA tavvAdi gacchaTThA / / cU-anavajjho khittAdicittoparAdhINattaNatopasaMse, avikovitoseho sovAdosaMajANato pasaMse satthacitto vi / adhavA - jANatA vi dosa bhayA pasaMse rAyAsiyaM / "tavvAdi"tti koi paravAdA imArasaM parakhaM kareja-pAsatthAdayo napasaMsajjA iti pratijJA, asya pratighAtatthaM pasaMsiyavvaM na doso, gacchassa vA uggahakArI so pAsatthAdI puriso ato gacchaTThA pasaMseti / / imo vaMdanassa avavAto[bhA.4368] bitiyapadamaNappajhe, vaMde avikivoe va appjjhe|
Page #861
--------------------------------------------------------------------------
________________ 374 nizItha - chedasUtram - 2 - 13/847 jANate vA vi puNo, bhayasA tavvAdi gacchaDA // dhU- pUrvavat / avavAe ussaggo bhannati - avavAdeNa jadA pAsatyAdiyANa sarIranirAbAhattagavesaNaM / kareti tayA vaMdanavirahiyaM kareti / jatA bhannatti [bhA. 4369 ] gacchaparirakkhaNaTThA, anAgayaM AuvAtakusaleNaM ! evaM gaNAdhipatiNo, suhasIlagavesaNaM kuJjA / / cU- omarAyaduTThAdisu gacchassa vA uvaggahaM karessati, tigiccha vA "anAgayaM" ti, tammi omAdige kAraNe anuppanne vi "Au' "tti assa pAsatyAdipurisassa pAsAto asanavatthAdI saMjamavaDI vA gacchanirAvAhayA vA aayo| uvAyakusalattaM puNa gaNAdhipatiNo tahA suhasIlANaM vesaNaM kareti jahA na vaMdati, te gavesati ya na ya tesi appattiyaM bhavati // sAya tesiMgavesaNA imehiM ThANehiM kAyavvA[bhA. 4370] bAhiM AgamaNapahe, ujjANe deule samosaraNe / racchauvasagabahiyA, aMto jayaNA imA hoti // cU- jattha te gAmanagarAdisu acchaMti tesi bAhiM Thito jatA te parasati sejjAtarAdi vA tadA nirAbAhAdi gavesati / jayA vA te AgacchaMti bhikkhAyariyAdi tammi vA pahe diTThANaM gavesaNaM kareti / evaM ujjANAdiTThANaM cetiyaM vaMdananimittamAgato vA devaule gavesati, samosaraNe vA diTThA, racchAe vA bhikkhAdi anaMtA abhimuhA saMbhimuho saMbhiTThA gavesati / kadAci te pAsatthAdayo bAhiM diTThA bhaNe - amha paDissayaM na kadAi eha, tAhe tadANuvattIe tesiM uvassaya pi gammati / tattha uvassayassa bahiyA Thito savvaM nirAbAhAdi gavesati / atinibbaMdhe vA tesiM aMto uvassayassa pavisittA gavesati / imA jayaNA gavesiyavve bhavati / ahavA jayaNA imA hoti purisavisesavaMdane / so ya purisaviseso imo [bhA. 4371] mukkadhurA saMpAgaDakicce caraNakaraNaparihINe / liMgAvasesamette, jaMkIrati tArisaM vocchaM // cU-saMjamadhurA mukkA jeNa so mukkadhuro, samatyajaNassa pAgaDANi akiccANi kareti jo so saMpADagaDakicco | ahavA asaMjamakiccANi saMpAgaDAdi kareti jo sA saMpAgaDakiJcco, saMpAgaDattevI vA mUlaguNe uttaraguNe sevatItyarthaH / so akiJcapaDisevaNAto caiva karaNaparibbhaTTho, caraNakaraNapaDihINattaNao ceva davvaliMgAvaseso, davvaliMgaM se na paricattaM (liMga) sesaM savvaM paricattaM / mAtrazabdaH lakSaNavAcI / pravrajyAlakSaNaM dravyaliMgamAtramityarthaH // tArise davvamaliMgamette jArisaM vaMdaNaM kIrati tArisaM suNasu [bhA. 4372 ] vAyAe namokAro, hatthusseho ya sIsanamanaM ca / saMpucchaNa'cchaNaM chobhavaMdanaM vaMdaNaM vA vi // dhU- bAhiM AgamaNapahAdiesu ThANesu diTThassa pAsatyAdiyassa vAyAe vaMdanaM kAyavvaM - 'caMdAmo' 'tti bhaNAti / visiTTatare uggasabhAve vA vAyAe hatthussehaM ca aMjaliM kareti / ato vi visiTTatarauggayatarasabhAvassa vA do vi ete kareti, tatiyaM ca sirappaNAmaM kareti / tato visiddhatare tinni kAuM puruTThito bhatti piva darisaMto sarIre vaTTamANiM pucchti| tato visiTThatarassa pucchitA
Page #862
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM-847, [bhA. 4372] 375 khaNamettaM paJjuvAsaMto acchti| adhavA-purisavisesaMjANiUNaucchobhavaMdanaMdeti-"icchAmikhamAsamaNovaMdiuMjAvanijAe nisIhiyAe tiviheNaM" eyaM ucchobhavaMdanayaM / ahavA - purisavisesaM nAuM saMpunnaM bArasAvattaM vaMdaNaM deti||tey vaMdanavisesakAraNA ime[bhA.4373] pariyAya parisa purisaM, khettaM kAlaMca AgamaM nAuM / kAraNajAtejAte.jahArihaMjassa jaMjoggaM / / dhU-baMbhaceramabhaggaM visesito dIhapariyAto sesutaraguNehiM sIdeti / sayaM sIyati, "parisa" parivAro se saMjamaviNIto mulUttaraguNesu ujutto / "puriso" rAyAdidikkhito bahusaMmato vA pvynnubbhaavgo| "khettaM" pAsatthAdIbhAviyaMtadaNugaehiM tatya vasiyavvaM / omakAle jopAsattho sagacchavaDvAvaNaM kareti tassa jahArito sakkAro kaayvyo| "Agame" se suttaM asthi, atthaM vA se pannaveti-cAritraguNAnaprajJApayatItyarthaH / kaarnnaakulaadigaa| jaatshbdoprkaarvaacii| bitio jAtasaddo uppannavAcI / jassa purisassa jaM vaMdaNaM arihaM taM kAyavvaM / codagAha - jogaggahaNaM niratyayaM punaruttaM vA / AcArya Aha - no niratthayaM / kahaM ? bhannati - annaM pijaM karaniGgaM abhuTTANAsaNa-vissAmaNa-bhattavatyAdipadANaM taM pisavvaM kAyabvaM, eyaM jogaggahaNA gahitaM / / [bhA.4374] eyAi akuvvaMto, jahArihaM arihadesie mgge| na bhavai pavayaNabhattI, abhattimaMtAdiyA dosA / / cU-eyAI ti vAyAe namokkAramAtiyAI ti pariyAgamAdiyANaM purisAM arihaMtadesie magge ThiyANa jahArihaM vaMdaNAdi uvayAraM akareMtANaM nopavayaNe bhattI kayA bhavati / vaMdanAdi uvayAraM akareMtassa abhattI bhavati / AisabAto nijjara-sugailAbhassa vA anAbhAgI bhavati / mU. (848) je bhikkhU dhAtipiMDaM bhuMjai bhujaMtaM vA sAtijati" cU.- bAlassa dhAittaNaM kareMtassa ANAdiyA dosA, caulahuM ca se pacchittaM / [bhA.4375] je bhikkhU dhAtipiMDaM, giNheja sayaMtu ahava sAtije / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU-sAtijaNA annaM kareMtaM anumodati / sesaM kaMThaM dhAiniruttaM imaM[bhA.4376] dhArayati dhIyate vA, dhayaMti vA tamiti tena dhaatiito| jahavibhavA Asi tayA, khIrAI pNcdhaatiio|| cU-taMbAlaM dhaarytiitidhaatii| tena bAleNadhIyatepIyata ityarthaH / so vA bAlotaMdhAvatIti dhAtI, taM pibatItyarthaH / nijRttikAra Aha - jatA bhagavatA titthaM paNItaM tadA vibhavANurUvA paMcadhAtIto aasii|tNjhaa-khiirghaatii maJjaNa-maMDaLa-kIlAvaNaM aNkdhaatiiy|| eyA savvAo visamAseNa duvidhA-sayaMkaraNe kArAvaNe ya |ahvaa - dhAti dhAittaNe Thaveti / kahaM puNa dhAittaNaM kareti? bhannai- egassa sAdhussa egA pariciyasaDDI |so sAdhU tattha bhikkhAe gto| tassa saMtiyaM dAragaM rudaMtaM daDe sAhU imaM bhaNAti[bhA.4377] khIrAhAro rovati, majjha kitA''sAdi dehiNaM paje / pacchA va majjha dAhisi, alaM va bhujo va ehaami||
Page #863
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -2-13 / 848 cU- sAhU bhaNati - dasa dArago khIrAhAro chuhato rovati, tA tumaM anna vAvAraM mottuM imaM tAva dAragaMthaNato khIraM pajjehi / evaM kate majjhaM AsApUraNaM kayaM hoti, majjha vi bhikkhaM pacchA dAhisi eyaMmi titte / ahavA bhaNati bhikkhAe vi me alaM, paraM evaM pajjehi / ahavA bhaNAti - puNo bhikkhAnimittaM ehAmi, idAniM evaM pAehi // imaM ca annaM bhaNAti [bhA. 4378] matimaM arogi dIhAuo ya hoti avimANito cAlo / dullabhayaM khu sutamahaM pajehi ahaM va se demi // - bAlo bAlabhAve vi avimANito matimaM bhavati, arogo bhavati, dIhAugo ya bhavati / vimANito puNa maMdabuddhI sarogo appAuto / taM mA vimANehi, annaM ca dullabo puttajammo, taM evaM pajjehi dhaNaM / ahavA - gavAdikhIraM karoDage choDhuM dehi, ahametaM paJjAmi // sAdhussa dhAittaNaM kareMtassa ime dosA 376 [bhA. 4479 ] ahikaraNa bhaddapaMtA, kammudaya gilANae ya uDDAho / caDugArI ya avanno, nIyA anno va naM saMke // dhU- asaMjato pAsito adhikaraNaM kammabaMdhaparUvaNA ya kulamaDiyAdiNa bhaddapaMtadosA ya / bhaddadosA esa tavassI appaNo gihaM caittA amhovari nehaM kareti viseseNa, se bhattapANAdI dejjaha / agArI vA saMbaMdhaM gacchati / paMtadosA - appaNI asubhakammodaeNa gilANo jAto so bAlo, tAhe bhaNati - kiM pi erisaM samaNeNa dinnaM jeNa gilANI jAto, evaM janavAe uDDAho - "ete kammaNakAragA / " ahavA bhaNejjA - ete adinnadAnA bhikkhAnimittaM cADuM kareMti, evamAdi loe avannaM vadeja | ahavA - tassa agArIe sayaNA anno vA sayaNo saMkejjA - nUnaM esa saMjato etIe agArIe saha anAyAraM sevati jeNa se puttabhaMDAdi bhuMjAve ti // ahavA - imo dhAtikarANa vigappo [bhA. 4380] ayamaparo u vigappo, bhikkhAyari saDhi addhitI pucchA / dukkhasahAyavibhAsA, hitaM me dhAtittaNaM ajjo // cU-dhAtikaraNe puccillavikappAto imo avaro anno vigappo bhannati - egassa sAdhussa egA agArI uvasamati, annayA so tIe gharaM bhikkhAe gato, diTThA ya tena sAdhuNA sA saDDI vimaNI ussuyamaNI addhitimaMtI / tAhe so sAhU pucchati - kiM nimittaM vimaNA - sA bhaNati - kiM tujjha mama saMtiyeNa dukkheNa / bhaNiyaM ca || 9 || joyaNa dukkhaM patto, jo ya na dukkhassa nimgahasamatyo / joyaNa duhie duhio, na hu tassa kahijjau dukkhaM / / sAhU bhai ahayaM dukkhaM patto, ahayaM dukkhassa niggahasamattho / ayaM duhie duhio, tA majjha kahijjau dukkhaM // // 2 // sA "dukkhasahAyavibhAsa"tti / tAhe sA saDDI bhaNai jati tumaM dukkhaniggahasamatyo to kahemi, amugadhare me dhAtittaNaM AsI, tattha tena dhAittaNeNa suhaM jIvaMtI AsI, aja me taM pheDiyaM, annA tattha ThaviyA tena'mhi ajja saMciMtA // tahe sAdhU taM pucchata imehiM taM[bhA. 4381 ] vaya-gaMDa-thulla-taNuya-taNehi taM pucchiyaM ayANaMto / tattha gato tassamakkhaM, bhaNAti taM pAsiuM bAlaM //
Page #864
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM - 848, [bhA. 4381] 377 cUjA sAThavetA tassa keriso vayo- taruNI majjhA vuDDhA ? gaMDathaNI unnayathaNI mahatthaNI appathaNI kopparathaNI patitathaNI ? sarIreNa thUlA taNuyI vA taM ThaviyaghAtiM ayANaMto emAiehiM pucchiuM tammi gharagato tIe / ThaviyadhAtIe samakkhaM gihapatisamakkhaM ca taM ba laM pAsiuM imaM bhaNai // [bhA. 4382 ] ahuNuTThiyaM ca anavekkhitaM ca imaMgaM kulaM tu mannAmi / punnehi jahicchAe, calati bAleNa sUemo // cU- aho ! imaM kulaM nanupitiparaMparAgayasiriyaM ahuNuTTiyasiriyaM eyaM / athavA aNavekkhiyaM ti, na evaM gharaciMtagA buDDhA paDijaggati, natthi vA etya gharaciMtagA vuDDA, appaNo jahicchAe punnehiM calati / gihasAmoya bhannati - ajjo kahaM jANasi ? sAdhU bhaNai - imeNa bAleNa jANAmi // jArisI sAThaviyadhAtI tArisIe dose ubbhAsiukAmo bhaNati [bhA. 4383 ] therI dubbalakhIrA, cimiDho pelliyamuhI atithaNIe / tanuI maMdakkhIrA, kopparathaNiyaM ti sUimuho / - imI bAlo lkkhnnjutto| eyANi se lakkhaNANi ammadhAtIe uvahammaMti, jato eyassa dhAtI therI, therI dubbalakhIrA bhavati, esa baTTaMto rukkhagato bhavissati / aha mahallathaNI to thaNehiM pelliyA nAsikA cimiTA bhavissati, suhaMca se pelliyaM gallaraM bhavissati, kRzA maMdakhIrA bhavati, appAhArattaNao vaTTaMto kisI caiva bhavissati / kopparathaNIe kopparAgAre thaNe sUsaMto uddaMturo sUimuho ya bhavissati / bahuvitthAradUsaNe imaM sAvannaM bhavati [bhA. 4384] jA jena hoti vanneNa ukkaDA garahate sa teNeva / garahati samaNA tivvaM, patthabhedaM ca duvvannaM // cUjA sAThaviyadhAtI sA jeNa vanneNa juttA pasattheNa vA apasatyeNa vA ukkaDeNa vA jahannena vAsa sAdhU teNeva vanneNaM taM garahati / adha jA ya ThaviyA jA ya pheDiyA tato do vi samavannA to samavAyAto vA tattha vi taM ThaviyaM tivvatareNa vA duvannayareNa vA vannabhedeNa juttaM teneva garahati / jA puNa sAThaveyavvA taM duvvanneNa vi juttaM pasaMsati kimuta pasattheNa // evaM kareMtassa ime dosA [ bhA. 4385 ] oTTiyA padosaM, chobhaga ubbhAgamo ya se jaM tu / hojjA majjavi vigdho, visAti iyarI vi emeva // -jA sA dhAtiThANAto sAdhuvayaNeNa uvaTThitA padosamAvannA chobhagaM chubheja / chobhago abbhavakkhANaM / esa te tIe saha anAyAraM sevati, tassa vA ubbhAmago tti, saMghADago anno vA saTTo paTTho jaM paMtAvaNAdi kAhiti tanniSphannaM ca / iyarI vi jA saMjaeNa pasaMsitA dhAtittaNe ThavitA, sA vi ciMtejja-esa samajato puNo tIe ulaggio majjha dose kAuM tIe guNe vanneuM mama vigdhaM dhAtittaNe kareja, taM jAva na kareti tAva visaM garaM vA demi, evaM sA vi kareja // gatA khIradhAtI / idAniM majjaNAdiyAo [ bhA. 4386 ] emeva sesiyAsu vi, suyamAdisu karaNakAraNe sagihe / iDDIsu ya dhAIsu ya, taheva uvvaTThiyANa gamo //
Page #865
--------------------------------------------------------------------------
________________ 378 nizItha-chedasUtram -2. 13/848 yuu-sesiyaaomjnn-mNddnn-kiilaavnn-akghaatiioy| "sutt"tiputto|tss majaNAdikaM mAtari vA kAraveti, "karaNaM"ti appaNA vA sagihaM ceva kareti, jahA iDDigharesu khIradhAtI ThaviJjai tahA iDDigharesuceva majaNAdidhAtIto ThavijaMti / majjaNAdidhAtINa vi uvvahitANaM jo gamo khIradhAtIe so ceva gamo aseso daTThavvo // imaM majaNadhAtitaM[bhA.4387] lolati mahI yadhUlI, ya guMDito pahANa ahava naM mjhe| jalabhIru abalaNayaNo, atiuppilaNeNa rttccho|| ghU-bAlaM dhUlIedhavaliyaMgaMdaTuM, mahIe vA lolaMtaM daTuM, sAdhUtaMputtamAyaM bhaNAti-eyaM bAlaM Nhavehi / udagaMvA kuDagAdisu choDhuM tehi, tAhe ahaM NhAvemi / hANadhAtIe ima pacchaddhaM dUsaNaMai(sa]jjhallamalaNhANeNa uvasaMto ehavijaMto jalabhIrU bhavati, nayaNA ya atijalabharaNeNa dubalA havaMti, annaM ca jaleNaM uppilAviyA nayaNA jamadUasannibhA rattA bhavaMti // [bhA.4388] abbhaMgiya saMvAhiya, uvvaTTiya majjiyaMcataM bAlaM / uvanei pahANadhAtI, maMDaNadhAtIe suidehN|| ghU-sA bahANadhAtIM taM bAlaM abhaMgAdiehiM cokkhadehaM karettA maMDaNadhAtIe samappeti // gatA mjnndhaatii| imA maMDaNadhAtI[bhA.4389] usukAdiehi maMDehi tAva naM ahavanaM vibhUsemi / hatthevagA va pAde, kayamelecA va se pAde / / cuu-usuutilgaa|tehiN tilagakaDagAdiehi imaM vibhUsiyaMkarahi |ahvaa-vibhuusnne Anehi, jeNAha vibhUsemi / imo maMDaNadhAtIe doso- hatthevvagAAbharaNagA kaDagAdI pAde kareti gallivagA vase nakkhattamAlAdo pAe kayA, evaM sA alakkhaNaM maMDeti tti / gatA mNddnndhaatii|| imA kIlAvaNadhAtI[bhA.4390] Dhavasara punnamuho, mau girAsUya mammanullAvo / ullAvaNakAdIhi ca, karati kAreti vA kihuM / / ghU-kIlAvaNadhAtIe dosaM tAva bhaNAti - jayA DhaDDarasarA kIlAvaNadhAtI bhavati to tassa sareNa punnamuho bhavati / aha mauyagirA to mammaNapalAvo bhavati, maulapalAvo vA bhavati, mUaM vA bhavati / evaM rudaMtaM bAlaM madhuramadhurehiM kIlA vaNavayaNehiM sAdhUkIlAvaNaM kareti / mAtaraM vA bhaNAti - eyaM rudaMtaM bAlaM kiilaavehi|| imA aMkadhAtI[bhA.4391] thullAe vigaDapAdo, bhaggakar3I sukkaDI ya dukkhaM vaa| nImaMsakakkhaDakarehi bhIruto hoi gheppNte|| cU-thUlAe akadhAtIe kaDimAroviyassajena visAlA urUbhavaMtitena viyaDapAdo bhavati, sukkhakaDIe aho uruvilaMbiyattaNao bhaggakaDisamANo bhavati, nimaMsakaDIe aTThIsudukkhavijjati, kiMca nimaMsalehiM karehiM kakkhaDaphAsehiM nicaM gheppaMtebhIrU bhvti| taMbAlaM sAhU akeNa dhareti, mAyaraM vA se bhaNAti- "dharehitti bAlaM" ||dhaatiipiNdde imaM udAharaNaM[mA.4392] kollatire vatthavvo, datto AhiMDito bhave siiso| uvaharati dhAtipiMDaM, aMgulijalaNe ya sAdivvaM //
Page #866
--------------------------------------------------------------------------
________________ 379 uddezaka : 13, mUlaM-848, [bhA. 4392] cU-esAbhaddavAhukayA nijuttigAhA / imaM se vakkhANaM[bhA.4393] ome saMgamatherA, gaccha visajjaMti jNghblhiinaa| navabhAgakhettavasahI, dattassa ya Agamo tAhe // cU-asthi saMgamatherA nAmAyariyA, te viharaMtA kollairaM nagaraM gatA, tattha dubhikkhaM, so ya Ayario jaMghAbalaparikkhINo, appaNo sIsassa sIhanAmassa gaNaMsamappeti, visanetiya gacchaM, subhikkhe viharaha, gatA te, so vi Ayario kollaire Thito vatthavvo, jaato-khettnnititotti| tattha so Ayario taM kollairaM navabhAge kAuM tattheva mAsakappeNa viharati / evaM viharaMtassa bArasamo variso / tato sIheNa sejhaMtito datto nAma AyariyANaM sIso gavesago pesito, so Agato / Ayario nitito tti kAu parihaveNa uvassayassa bAhiM Thito, gurUhiM saddhiM goyaraM paviTTho, annAuMcheNaM alabhaMto saMkilissati, ThavaNAkuleNa daaeitti|tNguruu jANiUNa egammi siTTikule pUyaNAgahiyaM ceDaM dardu bhaNati - mAruya ce? tti / sA pUyaNA aTTahAsa guruppabhAveNa naTThA, seTThiNI tuTThA,tIe laDugAdI nINiyaMpajjattiyaM guruNA bhaNio-"geNhasu"tti / datteNa gahiyaM, sanniyaTTo ya, ciMtitaM - "eyassa eyAninissAkulAdINi / " Ayario vi annAuMchaM hiMDiuM aagto| viyAle AvassagakaraNe guruNA bhaNiyaM- "sammaM Aloehi ti|" uvutto-"nsNbhraami"tti|gurunnaa bhaNio "dhAtipiMDotume bhutto"ttina smmpddivnno| bhaNiyaMca "atisuhumANi pikkhasiguruNo sucariyatavajogajuttassa"khettadevayAuvasaMtA, sAtassa ruTThA, mhduddinnNviuvvti| so bAhiM sasIkareNa vAuNA abhibhUo guruNA bhaNito "atIhi "tti| so bhaNAti "duvAraM na pekkhAmi"tti / guruNA kheleNa aMgulI saMsaTTA kA,uDdAgArA padIvamiva jali umADhattA,ehi ya ito tti vuttaM, so taM "sAdevyaM"atisayaM daTuM tuTTho,AuTTo "micchAmi"ttibhAsati / [bhA.4394] uvasaggabahiTThANaM, annAuMcheNa sNkilesoy| pUyaNa ceDe mA ruda, paDilAbhaNa vigaDaNA sammaM / / dhU-evamAdidhAtipiMDo na kappae ghettuM |avvaade kAraNato geNhaMto adoso[bhA.4395] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / addhANarohae vA, jayaNA gahaNaM tugIyatthe / / cU-asivAdikAraNehiM gIyatyo paNagaparihANI jayaNAe geNhaMto suddho / / mU. (849) je bhikkhU dUtipiMDa jati, bhujaMtaM vA sAtijati // cU-gihisaMdesagaM neti Aneti vA jaMtannimittaM piMDaM lamati so duutipiNddo| [bhA.4396] je bhikkhU dUtipiMDaM, geNheja sayaMtu ahava sAtircha / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // dhU-appaNA geNhati, annaM vA geNhataM anujANati, tassa ANAdiyA dosA, caulahuM ca pcchittN|| [bhA.4397] saggAma paraggAme, duvihA dUtI u hoi naaybvaa| sA vA so vA bhaNatI, bhaNatI taM channavayaNeNaM / / ghU-taMdUittaNaM duvihaM-saggAmevA karei prggaamevaa|jaa sA saggAme pAgaDatthA apAgaDatthA
Page #867
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 nizItha - chedasUtram -2-13 / 849 vA / paragAme vi esA caiva duvidhA / puNo ekkekkA duvidhA - itthI vA saMdisati, puriso vA / / duvihAya hoi dUtI, pAgaDa channA ya channa duvihAya / louttare tatthegA, bitiyA puNa ubhayapakkhe vi // [ bhA. 4398 ] dhU- puvvaddhaM gatArtham / jA sA channa sA duvidhA - egA louttare, bitiyA loge ya // loguttare yaimA pAgaDatthA [mA. 4399 ] bhikkhAdI vaccaMte, appAha niNeti khaMtigAdIhiM / sA te amugaM mAtA, so ca piyA pAgaDaM kahati // cU- saggAme annapADayaM bhikkhAe vacaMtaM sAhuM saDDI sejjAtarI vA dhUyAe appAheti - "pAgaDaM imaM bhaNejjAha" / sAdhU vi asaMkitaM ce paDivajjati- "AmaM kahissa" ti tattha gao taM sejjAyaridhUyaM bhaNAti - " sA tujha mAtA pitA vA te imaM bhaNati" / sapakkhaparapakkhANaM asaMkaMto kaheti tti / / imA louttarachannA [ mA. 4400] dUtittaM khu garahitaM, appAhito vitiyapaccaM bhaNati / avikavitA sutA te, jA Aha mamaM bhaNati khaMtI / / cU- sagAme ceva sAhuM bhikkhaDDA annapADayaM gacchaMtaM sejjAtarI mAtUM saMdisati - "mama mAu imaM imaM ti kahejjAsi" / so taM savvaM saMdesagaM sou bitiyasAdhupaJcayadvA taM sejjAtariM bhaNAti - "amhaM dUittaM garahiyaM / " tamevaM paDihaNittA so appAhiyasAdhU taM mAtidharaM gato / bitiyasAdhupaccayA garihaNagavavadesappadANeNa sadiTTaM kahei, "suNehi sahI ! sA tujjhaM dhUyA sAdhudhamme akovitA / " sA bhaNati 'kiM te kataM tAe ?" sAdhU bhaNati -jA Aha" tti / bhaNati - " amugaM imaM imaM ti mama mAtuM khejjh|" sA vi taM sou bhaNAti - "bAriJcihitti, na puNo evaM kAhiti / " jA ubhayapakkhe vi ghannA sA biitIe ceva gAhAe daTThavvA / tattha viseso - jassa saMdisati jo ya saghADaiddho anno vA koi pAsaTTito taM na jANAti / kahaM ? bhannati - jaMghAparijiyasaDDIjAmAU titthajattaM gato / tampi gate tAhiM mAtAdhutAhiM ovAtiyaM "jati so kkhemasiveNa ehiti to bokkaDeNa baliM koTTajjAe dAhAmo" / so ya Agato appaNI gharaM / tao tAe ghUtAe tammi gAme mAtigharaM / taM gAmaM sAhU bhikkhAyariyaM jaMtA diTThA, bhaNiyA ya "maM mAtUte kahijjAsi taM tahatti / " tehi kahayaMtIe pariyacchiyaM "Agao jAmAu "tti, dinnaM uvAtiyaM / emAdiyA dosA // ime ya annagAme dUittaNe dosA [bhA. 4401 ] gAmANa doha veraM, sejjAyaridhUya tattha khaMtassa / vahapariNatta khaMtabbhatthaNaM ca nAte kae juddhaM // cU-doha gAmANaM AsannaTThiyANaM paropparaM vairasaMbaMdho / tatthegagAme sAdhU ThitA / tattha sAdhUNa jA jAtarI dhUyA tammi paDiveragAme vasati / tattha ego khaMto dine dine bhikkhAyariyaM gacchati / jatthaThitA te sAdhU tena gAmeNa saMpasAriuM sannahiuM paDiverAme pddaamo| taM nAuM tAe sejjAtarIe so bhikkhAyariyaM gacchaMto abhatthio mama dhUyAe kahejjAhi- esa gAmo tumhovari paDiukAmo, bhattuNo suttaM kareAsa / tato khaMteNa tIse kahiyaM, tAe vi bhattuNo kahiyaM / gAmo evaM nAuM sannadhi N egapAsaTTito, itaresu Agatesu juddhaM kataM //
Page #868
--------------------------------------------------------------------------
________________ 381 uddezaka : 13, mUlaM-849, [bhA. 4402] [bhA.4402] jAmAtiputtaparimAraNaM tu keNa kahitaM ti jnnvaato| jAmAtiputtapatimAraeNa khaMteNa me siDeM / / cU-tattha juddhe sejAtarIe jAmAuo putto patI ya mAritA / tattha logajattAgato jaNo bhAsati - "keNa anAgataM kahiyaM, jena sannaddhehiM mahaMtaM juddhaM kataM, jAmAtiputtapatimAraNaM ca bhe vattaM?" tAhe sejjAtarI ruyaMtI jaNassa kaheti- "eyaM jAmAtiputtaparimAraNaM vattaM, eyaM ca khaMtena kataM, jato tena sihuuN|" jamhA evamAtidAso bhavaMti tamhA datittaNaM na kAyavyaM // bitiyapade imehiM kAraNehiM kareja[bhA.4403] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelanne / addhANarohae vA, jayaNA kahaNaMtu giiytthe| mU. (850) je bhikkhU nimittapiMDa bhuMjai, bhuMjataM vA saatijti|| cU- tItamanAgatavaTTamAmatthANopaladdhikAraNaM nimittaM bhannati, jo taM paryujitA asanAdimuppAdeti so nimittapiMDo bhannati / ANAdiyA dosA, caulahuM ca se pacchittaM / [bhA.4404] je bhikkhU nimittapiMDaM, kaheja sa taMtu ahava sAtile / so ANA aNavatthaM, nicchatta-virAdhaNaM pAve / / cU- kaMThA / tividho kAlo-tIto vaTTamANo Agamisso, ekkekkaM chabvihaM nimittaM payuMjati / tasthaimechanbhedA- lAbhaMalAbhaMsuhaMdukkhaMjIviyaMmaraNaM eyammipatteujjateniyamAsaMjamAyaparobhayA dosA bhavaMti / ettha tItaM appadosataraM, tato AgamissaM bahudosataraM, tato paDuppannaM bahudosataraM / / tattha paDuppanne imaM udAharaNaM[bhA.4405] niyamA tikAlavisae, nemitte chavvihe bhave dosaa| sajjaMtu vaTTamANe, Aubhae tatthimaM nAyaM // cU-imA bhaddabAhukayA gAhA / etIe imA do vakkhANagAhAto[bhA.4406] AkaMpiyA nimitteNa bhoiNI bhoie cirgymmi| puvvabhaNitaM kaheMte, Agato ruDo va vlvaae| [bhA.4407] dArAbhoyaNa egAgiAgamo pariyaNassa pcconno| pucchA ya khamaNakahaNaM, sAiyaMkAre suvinAdi / / cU-egamme gAme osanno nemittI acchti| tattha jo gAmabhotito sopvsito| tassa ya jA bhoiNI sAtaM nemittiyaM nimittNpucchti| tAhe tena sA avitahanimitteNa AkaMpiyA / annadA sA taM pucchati-kayA amoggatiyA eMti / so ya dihro / / sAgate kae, pucchai - kahaM bhe nAtaM? tena bhaNiyaM- khamaNo nemittI, tena kahiyaM / Agato gharaM / kilisiMtomaNasA esa "vbhicaari"tti| bhuttuttare nemittI saddAvito, kaheti nimittaM / tena jaM kiM ci puvvabhaNiyaM bhuttaM vA anubhUtaM vA suvinAdigataM savvaM satyaGkArehiM kahitaM, evaM kahate vi kovaM na muMcati / / [bhA.4408] kohA valavAgabhaM, ca pucchito paMcapuMDagA sNtu| phADaNA diDhe jati neva to tuhaM avitahaM kati vA / / cU-tato ruTTho (dado) pucchati-etIe valavAe kiM gabbhe tti? nemittaNA uvauttema hoiUNa bhaNiyaM-kisoro paMcapuMDo / tato ruTTho kAlaM na paDikkhati tti, phADeha udaraM, se phADiyaM, diTTho
Page #869
--------------------------------------------------------------------------
________________ 382 nizItha-chedasUtram -2-13/850 jahAdiho / tato bhaNAti-jati eyaM nimittaM evaM na bhavaMtaM to tujhaM poTTaM phADiyaM hotaM / taM erisA avitahanemittI kettiyA bhavissaMti, jato vabhicaraMti nimittA, chAumatthuvaokgA ya vitahA bhavaMti / adhikaraNAdayo ya dosA AyaparobhayasamutthA, saMkAdiyA ya itthIsu dosA / atona nimittaM vAgareyavvaM ||avvaadennN vAgareyavvaM[bhA.4406] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnne| addhANarohae vA, jayaNAe vAgare bhikkhU / / ghU-asivAdikAraNehiM suTuvautto tItAinimittaM vAgareti, jAhe paNagaparihANIecaulahuM ptto| mU. (851)je bhikkhU AjIviyapiMDa jati, bhuMjataM vA sAtijati // cU-jAtimAtibhAvaM uvajIvati tti aajiivnpiNddo| [bhA.4414] je bhikkhU''jIvapiMDaM, giNheja sayaM tu ahava sAtijje / / so ANA aNavatthaM, nicchatta-virAdhaNaM pAve / / cU-svayaM geNhati, annaM vA geNhAvati, anujANati vA tassa ANAdiyA ya dosA, caulahuM capacchittaM // tammimaMca AjIvaNaM[mA.4411] jAtI-kula-gaNa-kamme, sippe AjIvaNA upaMcavihA / sUyAe asUyAe va, appANa kaheja (ti) ekeko| cU-eyassa imaM vakkhANaM[bhA.4412] jAtI kule vibhAsA, gaNo u mallAdi kamma kisimAdI / tunnAti sippaNA vajagaMca kamametarA vaje // yU-mAtIsamutthAjAtI, pitipakkhokulaM / vibhAsati vkkhaannNkaayvvN| ahavA-kammasippAnaM imoviseso-vinAAyariovadeseNajaMkajatitaNahAragAditaMkamma, itaraM puNajaMAyariovadeseNa kajati taM sippaM / etesiM ceva imaM vakkhANaM / / doNha vijAtIkulANaM imaM[bhA.4413] homAtivitahakaraNe, najjatijaha sottiyassa putto tti / osio vesa gurukule, AyariyaguNe va sUeti / / ghU-jAtikulavisuddhovihomevitahakaraNe najati-"esa sottiyaputto-zrutismRtikriyAvarjito zrotrikaH" avitaha puna kiriyaM kareMto najati jahA-"visiDe gurukule vasio sikkhio vaa|" vitahakaraNeNa Ayarito vA vi se najati appahANa ppahANotti / "sUteti"Atmano kriyAcaritena guro kriyAcaritaMjJApatItyarthaH / ahavA- "sUya" tti-appAnaMsUyAe jaannaaveti|| jato bhannati[bhA.4414] sammamasammA kiriyA, anena UNAhiyA va vivarIyA / samidhA maMtAhuti dvANa jAva kAle ya ghosAdI / / ghU-samihAtikA kiriyAaNeNa sammaM payuttA / kahaM jANasi sammaMpauttA asammevA? sAdhU bhaNati-''anegahA meesa kiriyA anubhuutpuvaa|" tAhe bhaNati-"kiMtumaMbaMbhaNo?" "AmaM"ti bhaNati / tAhe gRhe saMdisati * "imassA''gatassa avassaM bhikkhaM dejh|" jA asamA kiriyA sAtividhA-hInA ahitA viviitaa|tNc asammakaraNaM samihaM pakkhivaMto kareti, annaM vAmaMtaM
Page #870
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM-851, [bhA. 4414] 383 uccArati, ghRtAdi vA AhutiM kareti, ukkuDugAdiThANaM vA maMtudhAraNaM jAva udAttAdI ghoso / ete samihAdao appaNo ThANesu kajjaMtA kAlajutA bhavaMti, annahA ajuttA / ahavA - saMjjhAtigo kAlo, tammi hInAdhiyavivarItatA joeyavvA, jahA baMbhaNajAtikulesuappAnaM jANAveti // [bhA.415] uggAtikulesu viemeva gaNe mNddlppvesaadii| deuladarisaNabhAsA, uvaNayaNe daMDamAdI vA (yA) / cU-khattiesuuggakulA, AdisaddAto vaisa-suddesu vi| kula tti gataM / maMDalamAlihiyaM daTuM mallAdigaNesu hinAhiyaM vivarIyaMvA tattha viappAnaM jaannaaveti|gnnttigyN| sippe ahinavaghaDaNaM cikkhayaM vA sippiyaM daTuM bhaNAti - "aho ! devakulassa uvaNato uvasaMdhArA pahANo ahavA appahANo" tti / aho AyAmavitthAre durdu bhaNati - "evatie daMDe eyassa u"tti / iha daMDo hastaH / AdizabdagrahaNAddhanvAdi / / kiM cAnyat[bhA.4416] kattari payoyaNApekkha, vatthu bahuvittharesu emev| kammesu ya sipapesu ya, sammamasammesu suuitraa|| cU- kartarItyeSa kartAraH, sa cazilpI kArApako vA, paoyaNaM kAraNaM, taM ca daviNaM, avekkhA'pekSya dRSTvA ityarthaH vatthu (kkhA) ussiyAdi, bahuvittharaM anegamedaM / esa avyvttho| imo uvasaMghArattho-jo kattA sippI so jati pabhUtaM daviNajAtaM labhati to vatthU sukayaM bahuvittharaM kreti| kArAvago vijati asthipabhUtaM daviNajAyaM to vatthU sukataM bahuvittharaMkArAveti, tAni vatyUNi bahuvittharANi "samma" kayANi daTuMbhaNAti - 'susippiNA kataM, kArAvagovA visesannU pahANoAsita suviDhattaMca dvinnjaatN|" aha "asamma' vatyuMkayaMdaTuM bhaNAti-"dussikkhiyassa kamma kArAvago vAavisesannUjeNa davvaM muhA nijuttaM, subIyamiva uusre|" evaM appAnaM kammesu vA sippesu vA jANAveti, suAvetti appAnaM kammesu vA, akahaMto jANAvei, asUyAe puNa phuDameva appAnaM kahei- "ahaM pi sippI puvvAsameNa AsI" ||imN bitiyapadaM[bhA.4417] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnne| addhANarohae vA, jayaNAe vAgare bhikkhuu|| ma. (852)je bhikkhU vaNImagapiMDaM bhaMjai, bhaMjaMtaM vA saatinyjti|| [bhA.4418] je bhikkhU vaNiyapiMDa, bhuMje ahavA vijo u sAtijje / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU-kaMThA / samaNAdiyA sANapajjavasANA je tesubhattA tesudAtAresu appAnaM vanneti / kahaM ? bhannati[bhA.4419] mayamAtivacchagaM pi va, vaNeti AhAramAtilobheNaM / samaNesu mAhaNesuya, kivinA'tihisANabhattesu // tU-jahAmayamAtivacchoannAegAvIevannejati, gAvIvAtammivannijati, soya AhArAdisa luddho appAnaM vanneti, luddhattameva doSa ityarthaH / samaNasaddo imesu Thito[bhA.4420] niggaMdha sakatAvasa, geruya AjIva paMcahA samaNA / tesiM parivesaNAe, lobheNa vaNeja ko appaM / / cU-nigaMthA sAdhU khamaNA vA, sakkA rattapaDA, tAvasA vaNavAsiNo, geruA parivAyayA, ___
Page #871
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384 nizItha-chedasUtram -2-13/852 AjIvagA gosAlasissA paMDarabhikkhuA vi bhannati / ete parivesajjamANe da8 bhattalobheNa te dhuNaMto dAtAraM ca pasaMsaMto appAnaM tatya vanneti / samaNesuimeNa vihiNA[bhA.4421] bhuMjaMti cittakammahitA va kAruNiyadANaruiNo vaa| avi kAmagaddabhesu vi, na nAsae kiM puNa jtiisu|| cU-jahA cittakarma nivikAraM evaM ThitA bhuMjaMti annaM ca sattesukAruNiyA dayaM kuvvNti| appaNA dAnaM deti, runycti| avipdtysNbhaavnnaae| imaMsamAveti-je vitAva kAmapavvattA desu vi dAnaM dinnaM na vinassati - phalaM dadAtItyarthaH / kimaMga puNaje imejaiNo zIlamaMtA vatadhAriNo y| aho ! tesu viDhattaM sudinnaM ca tena dAnaM bIyamiva sukhette mahaphalaM te bhvissti|| evaM bhaNaMtassa ime dosA[bhA.4422] micchattathirIkaNaM, uggamadosA ya tesuvA gacche / caDugAradinnadAnA, paJcatthiya mA puNo eNtu|| cU- kusAsaNatthe pasaMsaMto dAtArassa nicchattaM thirIkataM, dAtAro vA tassa tuTTho uggamadosannataravvauM bhattAdi dejja / ahavA-te pasaMsaMto bhoyaNAdiluddho vA tesuceva pavisati / paMto vA bhaNAti - imehiM parabhave na dinnaM dAnaM, tena suNagA iva cADu kareMtA bhattAdi pabhati / ___ahavA-ime paJcatthiyApratyanIkA buddhakaMTakAmApuNoejeMti, kaDugapharusavayaNehiM nibmacchiti dAnaM ca na deMti / ahavA - ime paJcatthiyA "mA puNo eMtu"tti visAdi dejja / / samaNe tti gataM / "mAhaNi"tti asya vyAkhyA[bhA.4423] lokAnuggahakArIsu bhUmidevesu bahuphalaM dAnaM / avinAma baMbhabaMdhusu, kiM puNa chakkammaniraesu // cU- prAyazcittadAna-sUtakavizuddhi-hastagrahaNakaraNaM, tathAnyeSu bahuSu samutpadyamAneSu lokAnugrahakAriNaM, kiM ca ete divi devA AsI, prajApatinA bhUmau sRSTA devA, eteSu jAtimAtrasaMpannabrahmabaMdhuSvapi dattaM mahat phalaM / kimityatizayArthe / atizayena phalaM bhavati SaTkarmanirateSu / tAni ca yajanaM yAjanaM adhyayana adhyApanaM dAnaM pratigrahaM ceti / / "mAhaNe"tti gataM / idAni kivaNe[bhA.4424] kivaNesu dubbalesu ya, abNdhvaayNkjuNgiyttesu| pUyA hejje loe, dAnapaDAgaM harati deNto|| cU-aparityAgazIlaH kRpaNaH, ahavA - dAridovahato jAyago kRpaNaH, svabhAvato rogAdvA durbalaH, abaMdhuH sarvasvajanavarjitaH,jvarAdyAtaMkenAtaMkitaH,juMgitaH hastapAdAdivarjitaH, ziro'. kSidaMtAdivedanAta, pUjayA lokohiyate, jo ete kivaNAdi pUeti so dAnapaDAgaM harati-sarvottaraM dAna dadAtItyarthaH / / "kivaNa" ti gataM / idAni "atihi"tti[bhA.4425] pAeNa deti logo, uvayArI parijitesu vusite vaa| jo puNa addhAkhinnaM, atihiM pUeti taM dAnaM / / cU-pAtoggahaMjatobAhulyeuvakArakArI, paricitomittAdIvusitosamosioegagAmanivAsI vaa|paayso erisesu dAnaM logo deti, taM ca dAnaM na bhavati |jotti dAtA, puNo tti visesaNe / kiM viseseti ? "addhANaM", tammi addhANe jo khinnaH zrAnta ityarthaH so atihI bhavati, nAnyaH, taM ___
Page #872
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 13, mUlaM - 852, [bhA 4425] 385 jo pUeti so dAtA, ta ca dAnaM jaM tArisassa atihissa dijati / atithAvupasthitaH atithI // atihi tti gataM / idAniM "sANe" tti [bhA.4426] avi nAma hoti sulabho, goNAdINaM taNAdi AhAro / chikkikkArahayANaM, na ya sulabho hoti suNagANaM / / cU- avi saM sAvaNe / kiM saMbhAveti ? goNAdINaM sANassa ya AhAradullabhattaM / nAma iti pAdapUraNa | ahavA - nAma ityupasarga, ayaM cArthavizeSe, kiM visesayati ? imaM goNAtINaM durlabho'pyAhAraH tRNAdikaM sulabha evama mantavyaH aTavyAM svayaM bhUtaH prakIrNatvAt, na ca zvAnAdItAM / kutaH ? parAdhInatvAt jagupsitatvAcca, chikkikArakaraNA daMDAdibhizca hanyamAnAnAM na sulabha ityarthaH // kiMca[bhA.4427] kelAsabhavaNe ete, AgayA gujjhagA mahiM / caraMti jakkarUveNaM, pUyApUyahitAhitA // - kailAsaparvato meru, tattha jAmi devabhavaNANi tannivAsiNo je devA ete imaM macalogaM Agacchati jakkharUveNa khAnarUpeNetyarthaH / aha buddhI kimatthaM AgacchaMti ? bhannati - pUyApUyahiyAhiyA / jo pUeti tassa ete hitaM ti hitaM kareMti, jo puNa apUyago tassa ete ahiyaM kareMti. ahavA pUyApUyahitAgatA / pUya tti pUyanijjA, etesiM etya pUyaM hitaM / logo kareti tti, tadatthaM ete AgatA / sANitti gataM / evamAdipasaMsAe appAnaM vanneti ime dosA [ bhA. 4428] eteNa majjha bhAvo, viddho loge yaNAtahaJjammi / ekeke puvyutta, bhaga-paMtAiNo dosA // dhU- "yaNAtahajjuMmi ' ' tti - immammi loge jo manogataM bhAvaM jANAti tassa logo AuTTati tti vRttaM bhavati, soya dAtA ciMteti eteNa majjha maNogato bhAvo viddho tti nAto, tAhe so dAtA tassa AuTTo bhaddo so uggamAdi kareja, paMto vA adinnadAnAdipadose karejja / ete ya etyeva puvyuttA // imaM atyasesaM bhannati [ bhA. 4429] - - emeva kAgamAdisu, sANaggahaNeNa sUiyA hoMti / jo vA jamma patto, vanneti tahiM puTTha' puTTho u / / dhU- sANagahaNaNa kAgAdibhattA vi gahitA / jo vA jammi aniddiTThe pUyAbhirato taM tahA pasaMsaMto appAnaM vanneti - pucchito vA apucchio vA dAnaphalaM tassa anukUlaM kahayatItyarthaH // ime apattaM anumatidosA [bhA. 4430] dAnaM na hoti aphalaM, pattamapattesu sannijujaMtaM / Iya vibhaNite dosA, pasaMsato kiM puNa apattaM // cU- sAnne vi pasaMsite doso, kiM puNa jo visesiyaM apattaM pasaMsaMti // apavAdaHasive Amoyarie, rAyaduTTe bhae va gelanne / [bhA. 4431] addhANarohae vA, jayaNAe pasaMsate bhikkhU // mU. (853) je bhikkhU tigicchApiMDaM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijjati // - rogAvaNayaNaM tigicchA, taM jo kareti gihassa tassa ANAdiNo dosA, caulahuM ca se pacchittaM / 1625
Page #873
--------------------------------------------------------------------------
________________ 386 nizItha-chedasUtram -2-13/853 [bhA.4432] je bhikkhU tigicchapiMDaM, muMjeja sayaM tu ahava sAtije / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / [bhA.4433] bhaNai ya nAhaM vaijo, ahavA vi kaheti appaNo kiriyaM / ahavA vi vejiyAe, tiviha tigicchA muNeyavvA // dhU-"bhaNati ya nAhaM vejo" asya vyAkhyA[bhA.4434] bhikkhAtigato rogI, kiM vejo haM ti pucchito bhaNati / asthAvattIe kayA, apahANaM bohaNA evaM / / cU-bhikkhAtigataM sAdhuMrogI pucchati-imo rogoimaMca se samutthANaM, kahehimejeNa pnnppaami| sAdhUbhaNati- kimahaM vejo,jeNapucchasi? erisayaNeNa tesiM abuhANaM bohaNaMkataM atthAvattIe, to vejjaM pucchAmoti // "ahavA appaNo kiriyaM kaheti"tti asya vyAkhyA[bhA.4435] erisayaM va dukkhaM, bhesajeNa amueNa paDaNaM me| sahamuppatiyaM ca sayaM, vAremo attttmaadiihiN|| cU-sAdhU rogiNA pucchito bhaNAti - eriso rogo amugeNa me dabveNa pannattA, amugeNa vA vejennpnnvvito| ahavA-sAdhUbhaNAti-erisaMrogamuppannaMjarAdigaMsahasA cautthacchaTTha'TThamAdIhiM pheDemo ||"ahvaa vi" pacchaddhassa imaM vakkhANaM[bhA.4436] saMsohaNa saMsamaNaM, nidAna parivajjaNaM ca jaM jattha / AgaMtu dhAtukhobhe, va Amae kuNati kiriyaM tu|| dhU-"vejiyA" vejasatthaM, "tividhaM" tti vAtito rogo, pattio va sibhio vA / etesu rogesu sasohaNaM vamaNaM vireyaNaMca / "saMsamaNaM" -jeNa dosA samijaMti taM ca paripAyaNAdikaM,jaM ca jatya roge "nAyaNaM" ti jeNa rogo saMbhUto jeNa vA vaDDati tassa vajaNaM kAraveti / rogo puNa duvidho-AgaMtuto ghaaukhobhenny|dhaaukhobho tiviho |aagNtugo duTThakaMTagAdigo / ettha duvidhe vi kiriyaM karei / / tigicchakaraNe ime dosA[bhA.4437] assaMjamajogANaM, pasaMdhaNaM kAyaghAta ayagole / dubalavagdhAharamaM, acudae geNhaNuSTAho // cU-rogAdabhibhUto ApucchamANo pannavaMteNa asajamajogasu kRsimAdiesusaMdhito bhavati, kaaraapitetyrthH| kaMdamUlAdiyANa ya ghAto kato bhavati / assaMjato ya vasa'to ayagolasamANo kAtovaghAte vi payaTTito bhavati / ettha udAharaNaM-tigicchiNA dubalavagyo pannaviyo anukaMpAe / pacchA so vagyo arogasarIro bhusttehNtuNpvtto| evaM gihattho vi / atha rogakiriyAe kajjamANIe vi ati udito jAto, tattha geNhaNAdiyA dosA, kiM pi saMjaeNa dinnaM ti jeNa rogavuDDI jAtA mato vA / saMjaeNa mAritotti uDDAho / imaM bitiyapadaM_[bhA.4438] asive omoyarie, rAyaduvai bhae va gelnne| addhANa rohae vA, jayaNAe kArae bhikkhU / / mU. (854) je bhikkhU kovapiMDaM bhuMjati, muMjataM vA sAtijati // ghU-kohaprasAdAtpiDaM labhate sa kopapiMDaH, culhuN|
Page #874
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUlaM - 854, [ bhA. 4439] [ bhA. 4439 ] [ bhA. 4440] je bhikkhU kovapiMDaM, bhuMjeja sayaM tu ahava sAtijje / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhaNaM pAve // vijA-tavAvaM, rAyakule vA vi vallahattaM se| nAuM orassa balaM, jaM labbhati kovapiMDo so / cU- vijjAsiddho vijApabhAveNa sAvANuggahasamattho bhavati, tavappabhAveNa va teyaladdhimAdisaMpanno, ranno vA esa vallabho, accaMkArio uvaghAta karessati, sahassajohI vA esa orasabalajutto, ete kuddhA avakArakAriNo tti, dAtA bhayA deti, geNhaMto vi mamesa kovabhayA deti, jamevaM labbhati taM gehaMtassa ko piMDo bhavati // ahavAannesi dijamANe, jAyaMto vA aladdhio kuje / kovaphalammi vidiTThe, jaM labbhati kohapiMDI u / [ bhA. 4441 ] dhU- pagate annesiM dhijjAdiyamAdiyANaM dahuM alabhaMto kujjhati, vinA vi pagaeNa catyamasaNAdiyaM jAtaM to vA aladdhe kujjhati, tamaNunnavettA jaM saMjayassa dijjati so kodhapiMDo / ahavA - kuddheNa sAve dine sAvaphale diTThe jaM labbhati, so kovapiMDI || ettha udAharaNaM imaM - [ bhA. 4442 ] karaDuyabhattamaladdhaM, annahi dAhitya bhaNati vacca'to / therAbhogaNa tatie, AikkhaNa khAmaNA dAnaM / / 387 cU- hatthakappe dhammaruI mAsakhamago mAsapAraNe vaNiyakule maryAkaccaM kareDuyabhattaM, tattha bhikkhaM paviTTho / dhijAtiyaparivesaNAe vaggacittehiM so na sannAto / AsAe ciraM kAlaM Thito / vaccaMto bhaNAti - " annehiM dAhiha" / taM ca thereNa suyaM / so vi annato pajjattiyaM ghettuM pAretA puNo mAsovavAsaM karettA pAraNaTThA paviTTho tammi ya vaNiyakule / taddiNaM ceva annaM mataM / puNo tassa mAsapuraNe tattha paviTTho, taheva aladdhe bhaNAti, taM pi thereNa suaM / evaM tinni vArA / taiyavArAe thereNa kahiyaM evaM risiMuvasameha, mA savve viNassihiha / so uvasAmito pattiyaM ghayapunnAdi dinnaM / esa ko piMDo // imaM bitiyapadaM - [bhA. 4443] asive omoyarie, rAyaduTTha bhae va gelanne / addhA rohae vA, jayaNAe esae bhikkhU // yU. ( 855) je bhikkhU mAnapiMDaM bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtiJjati / / cU- abhimAnato piMDaggahaNaM kareti tti mANapiMDo, ANAdiyA ya, pacchittaM ca caulahuM / [ bhA. 4444 ] je bhikkhU mAnapiMDaM, bhuMjejja sayaM tuahava sAtijje / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU- imaM mAnapiMDe lakkhaNa [ bhA. 4445 ] ucchAhito pareNa va, laddhipasaMsAhi vA samuttuio / avamANio pareNa va, jo esati bhANapiMDo so // cU-tavyatiritto paro / tena mahAkulapasUtAtiehiM vayaNehiM ucchAhito, tato mANaTThito jaM esati so bhANapiMDo / tahA pareNa caiva tumaM laddhIe aNannasarisA evaM pasaMsito samuttuio tti mANAbhibhUto | ahavA - vividhapAyaM pakkaM dahuM bhaNAti dehi me ito bhattaM / bhattasAmiNA vRttaM - "na demitti / paDibhaNati sAhU - avassaM dAyavvaM ti / atimANato tallaMbhe ujjamaM kareMtassa mAnapiMDo -
Page #875
--------------------------------------------------------------------------
________________ 388 nizItha-chedasUtram -2-13/855 bhavati / ettha imaM udAharaNaM[bhA.46] iTTagachaNammi paripiMDatANa ullAvo ko nu hupeti| ANejja iTTagAo, khuDDo paccAha haM ANe / / dhU- asthi giraphulligA nagarI, tattha ya AyariyA bahusissaparivasaMti / annadA tattha "iTThagacchaNe"tti, iTTagA sattAgalA (suttAalA) chaNo uusvo|tmmi vaTuMte sAhU paropari piMDitA ullAvaM kareMti-ko amhaM ajja iTThagAcchaNe vaTTamANe iTTagAo pajjattiyAo Anejati ? khuDago bhaNati- ahaM aannaamitti|| sAdhU bhaNaMti[bhA.4447] jai viyatA pajjattA, agulaghatAhiM na tAhi ne krj| jArisayAto icchaha, tA ANemi tti nikkhNto|| ghU-jai vitumaMtApajattAo ANehisi tahAvi amhaMtA hiMgulaghayavaJjiyAhiM na kajhaM / evaM nikAIe khuDDo bhaNAti - jArisAo tubbhe bhaNaha tArisAo ANemi tti vottuM bhAyaNe ghettuM uvaogaM kaauNniggto| pariyaDateNa diTThA egammi ghare pabhUtA uvsaahiyaa| tattha agArI[bhA.4448] obhAsiya paDisiddho, bhaNati agAri avassimA mjjhN| jati labhasi tA to me nAsAe kuNasu moyaM tu // dhU-tIe paDisiddho / tAhe khuDDo bhaNati-imA iTTagAto avassaM majjhaM bhavissaMtiAhattaya, agArI paDibhaNAti-jati eyA labhasi, to tume majjha nAsAe moyaM kataM-mUtritamityarthaH / tatoso khuDDo tato gharAo niggato / / so Aha[bhA.4449] kassa gharaM pucchiUNaM, parisAe kataro amugo pucchaMto / kiM tena amha jAyasu, so kivino na dAhitI tujhaM / cU-imaMkassa gharaM? pucchie kahiyaM-iMdadattassa / kattha so? imo? parisAe acchti|taahe parisaM gaMtuM pucchati-"kayaro tubhaM iMdadatto?" ti / tattha'nne bhaNaMti - "kiM tena ? so kivaNo isthivaso ya na tujjha dAhiti jAtito / amhe jAyasu dAhAmo jahicchiyaM / tAhe iMdadatteNa[bhA.4450] dAhaM ti tena bhaNitaM, jati na bhavati chaNhamesi purisANaM / annataro to te haM, prisaamjjhmmijaayaami|| cU- tAhe khuDo bhaNai . "jai imesi chaNhaM purisANaM annataro na bhavasi to te haM imAe parisAe majhe kiMci paNaemi" // tato tenaM annehiM ya bhaNiyaM-ke ete cha purisA? ime sunnsu| [bhA.4451] seDaMguli vagguDAve kiMkara titthaNhAyae ceva / gaddhAvaraMkhi hadda-nae ya purisA'dhamA chaatu|| cU- jadA itthI bhaNitA raMdhehi, tadA bhaNati - ahaM uThemi, tAva tumaM adhikaraNIto chAraM avanehi tti|tsschaare avaNIte seDaMgulIto bhnnti|isthivynnaato dagamANeti, soya logasaMkito appabhAe ceva suhasutte page roDeto Aneti ti vagguDAyo / kiMkaro udvito ityiM bhaNAti - kiM karemi tti? jaMbhaNAmitaM kresitti|tisthnnhaayto - jayA siNANaM maggati, tadA itthI bhaNati - gaccha taDAgaM, tattha pahAto kalasaM bharetumAgacchAhi tti / gaddhAvaraMkhI-bhoyaNakAle parivesaNAe "ito bAhi" ti bhaNito, tAhe gaddho iva rikhaMto
Page #876
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 13, mUlaM - 855, [ mA. 4451 ] 389 bhAyaNaM uDDeti / itthIbhaNito "kammaM karehi" tti / tAhe paDibhaNati - "haMda annayaM haMda" tti / " geNha annayaM ttabhaMDaM", eyaM geNha, jA kammaM karemItyarthaH / ete cha purisA adhamA / etesiM hatthAto na geNhAmi / tAhe janena kalakalo kato - esa chahiM vi guNehiM jutto tti / / iMdadatto bhaNati[bhA. 4452 ] jAyasuna eriso haM, iTTagA dehi puvyamatigaMtuM / mAlA uttAre gulaM bhoemo die tai durUDhA // cU- tAhe khuDugeNa bhaNiyaM - iTTagA dehi / tena abbhuvagayaM demi / jAhe gharasamIvaM gato, tAhe khuDDugaM gharAsanne appasAgAriyaM ThaveDaM, appaNo puvvaM gharaM paviTTho agAriM bhaNati mAlAo gulaM uttArehi tti, jeNa baMbhaNe bhuMjAvemo / tAhe sA agArI mAlaM ArUDhA, tIe gulo samapito, bhaNiyA- "uvari gulabhAyaNaM saMjIharAhi "tti, sA gulabhAyaNaM saMjIharI gatA / iyareNAvi[bhA. 4453] sitiavaNaNa paDilAbhaNa dissitarI bola aMgulI nAsaM / dohekkatarapadose, AtavivattI ya ubhae ya // - - niseNI pheDatA khuDDo hakkArito paDilAbhiuM payatto / bahupADalAbhie agArie diTTha, rolaM kareti - " mA dehi "tti bhaNAti / tAhe khuDDo appaNo sAgAriyaM sanneuM aMguliM nAsiyAe pakkhivati, "nAsigAe te moyaM kayaM " ti / paDilAbhito gato khuDDo / esa mAnapiMDI / ime dosA - sA agArI donhaM egatarassa padosaM gacchati sAhussa bhattuNo vA / agArI abhimAnato appAnaM vihADeja | ahavA - ruTThA sAhussa bhattuNo vA ubhayassa vA visaM garaM vA dAuM vihADejjA / / imaM vitiyapadaM [ bhA. 4454] - - asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelanne / addhANa rohae vA, jayaNAeM esae bhikkhU // mU. (856) je bhikkhU mAyApiMDaM bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtijati // mU. (857) je bhikkhU lobhapiMDaM bhuMjati bhuMjaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (858) je bhikkhU vijjApiMDaM bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtijjati / / mU. (859) je bhikkhU maMtapiMDaM bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / cU-vijjAmaMtehi piMDaM jo uppAeti tassa ANAdiyA dosA caulahuM ca / [bhA. 4455] vijjAe maMteNa va, jo uppAiUNa giNhae bhikkhU / so ANA aNavatthaM micchatta-virAdhanaM pAve // [bhA. 4456] vijjAmaMtaparUvaNa, vijAe bhi (cchu) kkhuvAsio hoi / maMtammi sIsaveyaNa, tattha maruDeNa diTTaMto // cU- itthi abhidhANA sasAdhaNA vA vijjA, purisAbhihANo paDhiyasiddho ya mNto| vijAe bhikkha uvAsago udAharaNaM / imaM [ bhA. 4457] paripiMDitamullAvo, atipaMto bhikkhuvAsato dAne / jati icchaha jANa ahaM, vatthAdINaM davAvemi / / ghU-bahU sAdhU itarakahAe acchaMtA piMDitA ullAvaM kareMti- "esa bhikkhuuvAsago atipaMto, abhiggahiyamicchadiTThI, sAhuvaggansa dAnaM na deti / " evaM sAhU ullAveti / egeNa sAhuNA bhaNitaM -
Page #877
--------------------------------------------------------------------------
________________ 390 nizItha-chedasUtram -2-13/859 jai vijJApiDaM icchaha to ahaM vatthagulaghayAdINi davAvemi / sAhUhiM abbhuvagataM / so sAhU bhikkhuuuvaasgdhrNgto|| [mA.4458] gaMtu vijJAmaMtaNa, kiM demI ghayagula ya vtthaadii| dinne paDisAharaNaM, kena hitaM keNa muTTho mi / / ghU-vijjA AmaMteuM uvAsago vasIkato bhaNati - ajo ki demite? sAhU - "ghayagulavatthe vividheya khajage / " tAhe tena bhikkhuuvAsageNa haTTatuTTeNa sAhU paDilAhitA gatA / tena sAhuNA dinne vijAe uvasaMcAro kto| uvvAsago cetaNaladdho satthIbhUto bhaNAti- "keNa me haDaM, keNa vA muttttho"ti| tAhe tassa parijaNo Atikkhati "tume sahatyeNa seyabhikkhUNaM dinnNti||taahe so[bhA.4459] paDivijathaMbhaNAdI, so vA anno va se karejA hi / pAvAjIcI mAdI, kammaNakArI bhave bitie / cU-jassa sA payuttA vijA se vA anno vA koti rattapaDAdI sAdhU vA thaMbhejA, paDivijAe vacchAi vA thabhejA jahAnova jejjA ahavA-yasya prayuktAvidyAsoavasIkato ceva paDivijAe sAhuM vijaM vA thaMbheja, anno vA koi se uvakArakArI paDivijAto vijhaM sAdhu vA thaMbhejja, evaM uDDAho / annaM ca so vA anno vA logo bhaNejA- "ete pAvajIvino mAyAvino kammaNANi ya kareMti, na sAhuvittiNo ete / " bhave bitiyapadeNa vijJApayogA, asivAdikAraNehi na doso / / "maMtammi sIsa" pacchaddhaM, asya vyAkhyA[bhA.4460] jaha jaha paesiNiM jANuyammi pAlittato bhamADeti / taha taha sIse viyaNa, panAsati muruMDarAyassa / / cU-muruMDorAyA, sIsaveyaNatto jayA vejjehiM na sakiopannaveutAhe pAlittAyariyaM hakkAreti, so Agato, AsaNatyo muruMDeNa bhaNio-vedanaM me avanehi, tAhe appasAgAriyaM appaNojANuMsi maMtaM jhAyaMto padesiNiM aMguliM bhamADetijahAjahA tahAtahA muruMDarayassa sIse veyaNA paNassati, avagayaveyaNo diTThasaMpaccayo gurussa pAesu paDito // evamAdI maMtapaoge ime dosA[bhA.4461] paDimaMtathaMbhaNAdI, so vA anno va se karejAhi / __pAvAjIvI mAyI, kammaNakArI bhave biitie| mU. (860) je bhikkhUjogapiMDa jati, bhuMjataM vA sAtiJjati / / cU-pAdalevAdijogehiM AuTTeuM jo piDaM uppAdeti tassa aannaadiik| [bhA.4462] je bhikkhU jogapiMDaM, bhuMjeja sayaM tu ahava sAtije / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve / / ghU-te ya jogA imerisA[bhA.4463] sUbhagadUbhaggakarA, je jogA''hArimeya itrey| AghaMsa vAsadhUvA, pAdapalevAiNo itare / / cU-dUbhago subhago kajati, subhago vA dubbhago kjtijogennN|te yajogA AhArimA hojjA, itare anAhAribhA vA / anAhArimA ime - sarIraM AdhassaMti jahA cadanenaM, vatthaM vAsavAsiyaM dijjati, agarumAdiNA vA jahA dhUvijjati, pAdatalaM vAlevijati tena dUraMjalovari vA gammati / / tatthimaM udAharaNaM
Page #878
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 13, mUla-860, [mA. 4464] [bhA.4464] nadikaNhavennadIve, paMcasayA tAvasANa nivasati / pavvadivasesu kulavatI, paadlevuttaarskaaro|| dhU-AbhIravisae kaNhavennA nAma nadI / tassa kUle baMbhaddIvo / tattha paMcasatA tAvasANa parivasaMti / tersi jo kulavatI so pAdaleva joga jaNati / te aTTamicauddasAdisu pavadivasesu pAdalevajogappabhAveNavennaNadIparakUlato jalamuvarieNapAdapayAreNajaha bhUmIetahA bennAtaDanagaraM eNti| tato tesiM savvajaNo AuTTo, bhattAdiNA sakkAraM kareti / je yA vi anabhigatA sahA te vi tesiM AuTTA, aho! paJcakkho tavappabhAvo tti / / [mA.4465] jana sAvagANa khiMsaNa, samiyakkhaNa mAtiThANa leveNaM / sAvagapayattakaraNaM, avinayaloe calaNadhoe / / cU-janena sAvagA khisijaMti- "tujhaMpavayaNe erisoatisao natyi, ete paJcakkhadevatA, paNamaha etesiN|" annadA vairasAmImAulo samiyAyario viharaMto tatthAgato, tassa kahiyaM te tuhikkA tthitaa| saddehi do tinnivArA bhaNitA-ohAmijatipavayaNaM,kareha psaayN| tena bhaNitaM - "ete mAtihANiNo pAdaleveNa uttaraMti, tubme nimaMtittA savve gihe neuM usiNodaeNa pAde pkkhaaleh|"taahe sAvagA uvaTTitA paadsoenn,tenecchNti|"logo nayANati tujhaM vinayaMkAuM, amhe vinayaM karaNe, vinaeNayabahuphalaM dAnaM bhavati"tato sAvagehiM payatteNaM calaNadhovaNaMkattaM // [bhA.4466] paDilAbhita vaccaMtA, nibuGa nadikUla milaNa smitaae| vimhaya paMcasayA tAvasANa pavvaja saahaay|| gha-sAvagehiM bhattAdihi paDilAhita bahajanaparivAritA gayA vennaM natiM / tattha jo jahA uinnoso thaanibbuddo| sAvagehiM janassa akkhittaM- "etemAtiTThANaM kareMti, na etesiM atisao ko vi|" tammijanasamUhe AgatA nadIe tIre ThitA bhaNaMtiAyariyA-venne! kamaM dehi tti| tAhe do vi taDIo AsannaM ThitAo kamamettavAhiNI jAtA / AyariyA egakkameNa paratIraM gatA, piTTao nadI mahaMtI jAtA, puNo taheva paccAgatA / tAhe janotAvasAya savve paraM vimhayaM gtaa| bahU jaNo AuTTo / te ya paMcatAvasasayA samiyAyariyassa masIve pavvatitA / tatoya baMbhaddIvA sAhA saMvuttA / asivAdikAraNesuvA jogapiMDaM uppAdejA, na dosa iti|| mU. (861)je bhikkhU cunnayapiMDaM bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / dhU-vasIkaraNAiyAcunnA, tehiM jo piMDaM uppAdeti tassa ANAdiyA, caulahuMca se pcchittN| [bhA.4467] je bhikkhU cunnapiMDaM, muMjeja sayaM tuahava sAtije / so ANA aNavasthaM, micchata-virAdhana pAve // cU- kaMThA / vijAmatehiM je dosA te ceva vasIkaraNamAdiehi cunnahiM dosA, egANegapadosapatthAradosA ya / asivAdikAraNehiM vA vasIkaraNamAdicunnehiM piMDaM uppaadejaa|| mU. (862) jebhikkhUaMtaddhANapiMDaM jati, bhuMjaMtaM vA sAtiJjati // taM sevamANe AvaJjai cAummAsiyaM parihAraTThANaM ugdhAtiyaM / / __ cU-appAnaM aMtarahitaM kareMto jo piMDaM geNhati so aMtaddhAnapiMDo bhnnti| tattha udAharaNaM - pADaliputte nagare caMdagutto rAyA, cANako maMtI, suTTiyA AyariyA / te ya
Page #879
--------------------------------------------------------------------------
________________ 392 nizItha - chedasUtram - 2-13 / 862 [bhA. 4468 ] jaMghAhINe ome, kusumapure sissa jogarahakaraNaM / khuDadugaM'jaNasuNaNaM, gamanaM desaMta osaraNaM // cU- appaNA gaMtu asamatthA omakAle sIsassa sAhugaNaM dAu taM subhikkhaM paTTaveMti / tassa ya sIsassa aMtaddhANajogaM rahe ekAMte kaheti / so ya aMjanajogo dohiM khuDDagehiM suto / tato so gaccho payaTTo jato subhikkhaM / tato khuDDagA do vi AyariyaneheNa paDibaddhA desaMtAo gacchassa osaritA AyariyasamivamAgayA / / tattha ya [bhA. 4469] bhikkhe parihAyaMte, therANaM ome tesi deMtANaM / sahabhoja caMdagutte, omoyariyAe dobballaM // cU- tato te therA jaM labdhaMti taM tesiM khuDDagANaM samatiregaM deMti, appaNA omaM kareMti / tato tehiM dohiM vi khuDDagehiM so aMtaddhANajogo melio, egeNaM akkhI aMjitA bitito na passati / evaM laddhapaJcayA bhoyaNakAle saha rannA caMdagutteNa bhuMjaMta, jaM ranno sArIrayaM bhattaM taM te aMtaddhiyA bhuMjaMti, tato ranno omoyariyAe dobbalaM jAyaM // tato cANakkeNa [bhA. 4470] cANakkapuccha iTTAla cunna dAraM piheu dhUmo ya / dissA kuccha pasaMsA, therasamIce ucAlaMbho // dhU- pucchitto kIsa parihANI ? bhaNAti - "majjha bhattaM ko ti atiddhito pakkhivati tti, na jANAmi" / tato cANakkeNa samaMtA kuDDe dAuM egaduvArA bhuMjaNabhUmI katA / dAramUle ya suhumo iTTAla cunno vikkhitto / rAyA aMto egAgI niviTTho / tAhe khuDDagA AgatA, paciTThA aMto / diTThA payapaddhatI cunne / cANakkeNa nAyaM pAdacAriNo ete, aMjaNasiddhA / " tAhe dAraM ThaveuM dhUmo kato, aMsuNA galaMteNa galitaM aMjaNaM, divaM khuDDagadugaM / caMdagutto picchati "ahametehiM viTTAlito / " tato appasAgAriyaM cANakkeNa nINitA / dherANa samIvaM cANakko gato "kIsa khuDDe na sAraveha / " tena bhaNiyaM- "saMtA paDicodaNA, micchA me dukkaDaM 'ti / gato, khuDDANa ya vAvAraMto pavUDho / [ bhA. 4471] je vijamaMtadosA, te cciya vasikaraNamAicunnehiM / egamaNegapado, kujjA patthArato vA vi // asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelanne / addhANaroha kA, jayaNAe bhuMjaI bhikakhU // saMkarajaDamauDavibhUsaNassa tannAmasarisanAmassa / tassa suteNesa katA, visesacunnI nisIhassa / / uddezakaH-13 samAptaH [bhA. 4472] muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIya sUtre trayodazauddezakasya (bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yuktaM ) saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH parisamAptA / 34 prathama cheda sUtraM "nizIthaM - 2" parisamAptaM (uddezaka : 7.... 13 paryantA : samAptAH )
Page #880
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAvabharI vaMdanA jemanA dvArA sUtramAM guMthAyela jinavANIno bhavya vAraso vartamAnakAlIna "AgamasAhityamAM prApta thayo e sarve sUrivara Adi ArSa pUjyazrIonepaMcama gaNadhara zrI sudharmA svAmI | cauda pUrvadhara zrI bharbAhu svAmI daza pUrvadhara zrI zayyabhavasUri (anAmI) sarve zruta thavIra maharSio devavAcaka gaNi zrI zyAmAcArya devardhvigaNi kSamAzramaNa jinabhadra gaNi kSamAzramaNa saMpadAsagaNi siddhasena gaNi | jinadAsa gaNi mahattara agatsyasiMha sUri zIlAMkAcArya abhayadevasUri malayagirisUri kSemakIrtisari haribhadrasUri AryarakSita sUri (?) droNAcArya caMdra sUri vAdivetAla zAMticaMdrasUri malladhArI hemacaMdrasUri zAMticaMdra upAdhyAya dharmasAgara upAdhyAya - vijaya vimalagaNi virabhadra | RSipAla | brahmamuni tilakasUri guNaratnasUrI sUtra-niryukti - bhASya - cUrNi - vRtti- AdinA racayitA anya sarve pUjyazrI vartamAna kAlina Agama sAhitya vArasAne saMzodhana-saMpAdana-lekhana Adi dvArA mudrIamudrIta svarUpe rajU kartA sarve zrutAnurAgI pUjya puruSone AnaMda sAgarasUrijI | caMdrasAgara sUrijI muni mANeka jinavijayajI punyavijayajI caturavijayajI jaMbu vijayajI amaramunijI kanaiyAlAlajI lAbhasAgarasurijI AcArya tulasI caMpaka sAgarajI smaraNAMjali bAbu dhanapatasiMha pa. becaradAsa paM. jIvarAjabhAI paM. bhagavAnadAsa pa0 rUpendrakumAra - pa0 hIrAlAla zruta prakAzaka sarve saMsthAo
Page #881
--------------------------------------------------------------------------
________________ 121 45 Agama mULa tathA vivaraNanuM zloka pramANadarzaka koSTaka) krama | AgamasUtranAma mUla / vRtti-kartA zloka pramANa zlokapramANa AcAra 2554 zIlAGkAcArya 12000 2. |sUtrakRta 2100 zIlAGkAcArya 12850 3. sthAna 3700 abhadevasUri 14250 4. samavAya 1667 abhayadevasUri 3575 5. bhagavatI 15751 abhayadevasUri 18616 jJAtAdharmakathA 5450 | abhayadevasUri 3800 7. upAsakadazA 812 abhayadevasUri 800 8. | antakRddazA 900 abhayadevasUri 400 9. anuttaropapAtikadazA 192 abhayadevasUri 100 10. praznavyAkaraNa | 1300 abhayadevasUri 5630 11. vipAkazruta 1250 abhayadevasUri 900 12. aupapAtika __ 1167 abhayadevasUri 3125 |13. rAjaprazniya / 2120 |malayagirisUri 3700 14. jIvAjIvAbhigama / 4700 malayagirisari 14000 |15. prajJApanA | 7787 malayagirisari 16000 16. sUryaprajJapti 2296 | malayagirisUri 9000 17. candraprajJapti 2300 malayagirisUri 9100 |18. jambUdvIpaprajJapti 4454 zAnticandraupAdhyAya 18000 |19thI nirayAvalikA 1100 candrasUri 600 23. (paJca upAGga) 24. catuHzaraNa 80 | vijayavimalayagaNi (?) 200 | 25. Atura pratyAkhyAna 100 guNaratnasUri (avacUri) (?) 150 26. mahApratyAkhyAna 176 AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 176 27. bhaktaparijJA 215 AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 28. tandula vaicArika 500 |vijayavimalagaNi (?) 500 29. saMstAraka 155 guNarala sUri (avacUri) / 110 30. gacchAcAra 175 |vijayavimalagaNi 1560 31. gaNividyA 105 | AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 105 - 215
Page #882
--------------------------------------------------------------------------
________________ 131 * vRtti - - krama / AgamasUtranAma vRtti-kartA zloka pramANa zlokapramANa |32. | devendrastava 375 | AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) 375 33. maraNasamAdhi - 837 AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) 837 |34. | nizItha 821 jinadAsagaNi (cUrNi) 28000 saGghadAsagaNi (bhASya) 7500 | 35. | bRhatkalpa 473 malayagiri+kSemakIrti 42600 | saGghadAsagaNi (bhASya) 7600 36. | vyavahAra 373 | malayagiri 34000 saGghadAsagaNi (bhASya) 6400 37. | dazAzrutaskandha 896 - ? - (cUrNi) 2225 38. | jItakalpa * 130 |siddhasenagaNi (cUrNi) 1000 39. mahAnizItha 4548 |40. | Avazyaka 130 haribhadrasUri 22000 41. | oghaniyukti ni.1355 droNAcArya (?)7500 piNDaniyukti * ni. 835 malayagirisUri 7000 | 42. dazavaikAlika 835 haribhadrasUri 43. uttarAdhyayana 2000 zAMtisari 16000 |44.| nandI 700 malayagirisUri 7732 | 45. | anuyogadvAra 2000 | maladhArIhemacandrasUri 5900 nodha:(1) 60 45 mAgama sUtramA vartamAna ANe paDela. 1 thI 11 aMgasUtro, 12 thI 23 upAMgasUtro, 24thI33 prakIrNakasUtro u4thI. u8 chedasUtro, 40 thI 43 mULasUtro, 44-45 cUlikAsUtrona nAmeDala prasiddha che. (2) ukta zloka saMkhyA ane upalabdha mAhitI ane pRSTha saMkhyA AdhAre noMdhela che. jo ke te saMkhyA mATe matAMtara to jovA maLe ja che. jemake AcAra sUtramAM 2500, 2554, 2525 evA traNa zloka pramANa jANavA maLela che. Avo mata-bheda anya sUtromAM paNa che. (3) 6ta vRtti-auled nauMdha che te ma rela saMpAdana mubAnI cha. sipAyanI 51 vRtti-cUrNi sAhitya mudrita amudrita sasthAmA 5905 cha 04. (4) gacchAcAra bhane maraNasamAdhi nAvi caMdAvejjhaya ane vIrastava prakIrNaka mAve cha.4 me "AgamasuttANi" bhAM bhUNa 3pe bhane "mAsamahA5'mA akSarazaH gujarAtI anuvAda rUpe Apela che. temaja nItA jenA vikalpa rUpe che e 7000
Page #883
--------------------------------------------------------------------------
________________ paMcattvanuM mAdhya ame '"AmamuttA'i'mAM saMpAdIta karyuM che. (5) sodha ane viSNu e baMne niryukti vikalpe che. je hAla mULasUtra rUpe prasidhdha che. je baMnenI vRtti ame ApI che. temaja temAM mAdhvanI gAthAo paNa samAviSTa thaI che. (6) cAra pravhIla sUtro ane mahAnizIya e pAMca AgamanI koI vRtti Adi upalabdha thavAno ullekha maLato nathI. prInja nI saMskRta chAyA upalabdha che tethI mUkI che. nizIya-zA-nitattva e traNenI vRtti ApI che. jemAM ddazA ane nItattva e baMne upa2vRtti maLatI hovAno ullekha che, paNa ame te meLavI zakyA nathI, jyAre nizItha upara to mAtra vIsamA uddezanI ja vRtti no ullekha maLe che. vartamAna kALe 45 AgamamAM upalabdha nirmuttiH krama niyukti 9. AcAra-niyukti 2. sUtrakRta-niyukti rU. gRpa-nivRtti zra 4. vyavahAra-niyukti 5. dazAzruta0 -niryukti zlokapramANa krama niryukti 450 265 [4] JALLA 180 6. Avazyaka-niryukta 7. oghaniyukti 8. piNDaniryukti 9. dazavaikAlika - niryukti 10. uttarAdhyayana-niryukti noMdha : (1) ahIM Apela zno pramALa e gAthA saMkhyA nathI, ''32 akSarano eka zloka'' e pramANathI noMdhAyela zloja pramANa che. (2) * vRhattva ane vyavahAra e baMne sUtronI nivRtti hAla mALa mAM bhaLI gaI che. jeno yathAsaMbhava ullekha vRttivAr mahattva e mA uparanI vRttimAM karyo hoya tevuM jovA maLela che. shlokprmaann| 2500 1355 835 500 700 (3) oSa ane viSNunivRtti svataMtra mUttama svarUpe sthAna pAmela che tethI tenuM svataMtra saMpAdana Ama-41 rUpe thayela che. (temaja A saMpAdanamAM paNa che.) (4) bAkInI cha niyuktimAMthI yazazrutattva niryukti upara vRtti ane anya pAMca nivRtti uparanI vRtti ame amArA saMpAdanamAM prakAzIta karI che. jyAM A cha niyukti spaSTa alaga joI zakAya che. (5) nittikartA tarIke madravAhusvAmI no ullekha ja jovA maLe che.
Page #884
--------------------------------------------------------------------------
________________ krama 1. 2. 3. 4. 5. [5] vartamAna kALe 45 AgamamAM upalabdha bhASya zlokapramANa krama 7500 6. 7600 7. 6400 8. 3185 9. 3125 10. bhASya nizISabhASya bRhatkalpabhASya vyavahArabhASya paJcakalpabhASya jItakalpabhASya bhASya AvazyakabhASya oghaniyuktibhASya piNDaniryuktibhASya dazavaikAlikabhASya uttarAdhyayanabhASya (?) gAthApramANa 483 322 noMdha : (1) nizISa, bRhatkalpa ane vyavahArabhASya nA urtA saGghadAsagaNi hovAnuM bhagAya che. abhArA saMpAhanamAM nizISa bhASya tenI cUrNi sAthai ane bRhatkalpa tathA vyavahAra bhASya tenI-tenI vRtti sAthai samAviSTa dhayuM che. (2) paJcakalpabhASya bhabhArA AgamasuttANi bhAga-38 mAM prAzIta dhayuM. 46 63 ( 3 ) AvazyakabhASya bhI gAthA prabhAra 483 sabhyuM mAM 183 gAthA mULabhASya 3ye che jane u00 AdhA anya bheDa bhASyanI che. heno samAveza Avazyaka sUtra- saTIkaM bhAM yo che. [bhe 3 vizeSAvazyaka bhASya bhUSa4 prasidhdha dhayuM che patra te samagra Avazyaka sUtra- 52nuM bhASya nadhI ane adhyayano anusAranI alaga alaga vRtti Adi peTA vivaraNo to avazyA ane nItattva e baMne upara maLe che, jeno atre ullekha ame karela nathI.] (4) oghaniryukti, piNDaniyukti, dazayaikAlikabhASya no sabhAveza tenI tenI vRtti bhAM thayo 4 che. pAza tena vizeno ullekha sabhone bhajesa nathI. [ oghaniyukti upara 3000 zloka pramANa mAdhvano ullekha paNa jovA maLela che.] (5) uttarAdhyayanabhASyanI gAdhA niryuktibhAM lajI gayAnuM saMbhaNAya che (?) (5) khArIte aMga - upAMga - prakIrNaka - cUlikA bhe 35 Agama sUtro (paranI ardha mALano ullekha amArI jANamAM Avela nathI. koIka sthAne sAkSI pATha-Adi sva3pe bhASyagAthA bhevA bhaNe che. (7) bhASyakartA tarI mukhya nAma saGghadAsagaNi bhevA bhaNesa che. tebha4 jinabhadragaNikSamAzramaNa jane siddhasena gaNi no pakSa ullekha bhaNe che. sAMDa bhASyanA uta ajJAta 4che.
Page #885
--------------------------------------------------------------------------
________________ [6] vartamAna ANe 45mAgamamA 565 cUrNiH krama | cUrNi | zlokapramANa krama | cUrNi zlokapramANa 1. AcAra-cUrNi 8300 9. | dazAzrutaskandhacUrNi 2225 2. sUtrakRta-cUrNi 9900 10.| paJcakalpacUrNi 3275 3. bhagavatI-cUrNi 3114 11.| jItakalpacUrNi 1000 jIvAbhigama-cUrNi 1500/ 12. AvazyakacUrNi 18500 jaMbUdvIpaprajJapti-cUrNi 1879 / 13. dazavaikAlikacUrNi 7000 6. nizIthacUrNi 28000 | 14. | uttarAdhyayanacUrNi 5850 7. bRhatkalpacUrNi | 16000 | 15. nandIcUrNi 1500 | 8. vyavahAracUrNi 1200 | 16. | anuyogadAracUrNi / 2265 noMdha:(1) 6.16 cUrNimAthI nizItha , dazAzrutaskandha, jItakalpa me cUrNi AmA / saMpAdanamAM samAvAI gayela che. (2) AcAra, sUtrakRta, Avazyaka, dazavaikAlika, uttarAdhyayana, nandI, anuyogadvAra e sAta | pUjyapAda AgamoddhAraka zrI e prakAzIta karAvI che. (3) dazavaikAlikanI mI0 me cUrNi 4 agatsyasiMhasUrikRta chetenuM prAzana pUlya zrI. punyavijayajIe karAvela che. (4) jaMbUdvIpaprajJapticUrNi vize sadAba 14l40 praznAyikSa muM 3 cha. bhagavatI cUrNitI bhaNe04 che, 547 prazIta yaI nathI. tabha4 vRhatkalpa , vyavahAra, paJcakalpa merA stamatI sabhecha 5 prazIta yayAnuM samAM nadhI. (5) cUrNikAra tarI jinadAsagaNimahattarannAma mukhyatve saMbhaNAya che. 326 mate jamuI cUrNinAtAno spoTobhato. nI.. "mAgama-paMyAMgI" cintya pAta" vartamAna kALe prApta Agama sAhityanI vicAraNA pachI kharekhara AgamanA pAMca aMgomAM keTaluM ane zuM upalabdha che te jANyA pachI eka prazna thAya ke Agama paMcAMgI nI tI mI yintya 9. aMga-upAMga-prakIrNaka-cUlikA meM u5 bhAgamo 652 | mArga nathI. eTale 35 AgamanuM eka aMga to aprApya ja banyuM. sUtra paratve upalabdha nivRtti phakta cha che. eTale 39 AgamonuM eka aMga aprApya ja banyuM.' sazata syais bhASya, sis niyukti sane yais cUrNinA samAye mAna anI suvyavasthita paMcAMgI me mAtra Avazyaka sUtra nI gAya. |2 naMdIsUtra mAM paMcAMgIne pahale saMgrahaNI, pratipatimo vagerenA pakSa Geen cha.
Page #886
--------------------------------------------------------------------------
________________ [7] 0 45 Agama aMtargata vartamAna kALe upalabdha vibhAgo [sUcanA :- ame saMpAdIta karela bAgamatu'La-saTIAM mAM bekI naMbaranA pRSTho . upara jamaNI bAju AgamasUtra nA nAma pachI aMko Apela che. jemake 1/3/6/2/54 vagere, A aMko te te AgamanA vibhAgIkaraNane jaNAve che. jemake gAvAmAM prathama aMka zruta nyano che tenA vibhAga rUpe bIjo aMka pUttA che tenA peTA vibhAga rUpe trIjo aMka adhyayana no che. tenA peTA vibhAga rUpe cotho aMka uddeza no che. tenA peTA vibhAga rUpe chello aMka mULano che. A mUtta gadya ke padya hoI zake. jo gadya hoya to tyAM peregrApha sTAIlathI ke chUTuM lakhANa che ane jAthA/padya ne padyanI sTAIlathI ! - II goThavela che. ke pratyeka Agama mATe A rIte ja oblikamAM (} pachI nA vibhAgane tenA-tenA peTA-peTA vibhAga samajavA. jyAM je-te peTA vibhAga na hoya tyAM (-) oblika pachI Dresa mukIne te vibhAga tyAM nathI tema sucaveluM che.] (1) bhAvAr * pUnA nAmaka peTA vibhAga bIjA zvetaskandhAmAM ja che, zrutaskandhaH/adhyayanaM/uddezakaH / mUlaM sthAnaM/adhyayanaM / mUlaM samavAyaH/mUlaM - (2) sUtrata (3) sthAna (4) samavAya (1) mAvatI - zatao/varna:-aMtarazata/ddeza:/mUnuM ahIM zata nA peTA vibhAgamAM be nAmo che. (1) darjA (2) aMtargata kemake zataH 21, 22, 23 32,34,36,36.40 nA peDha mAM zataka nA peTA vibhAganuM nAma : jaNAvela che. zatada vibhAgane aMtaratA athavA zaLAtaka nAmathI oLakhAvAya che. zrutaskandhaH/cUlA/adhyayanaM / uddezakaH /mUlaM - * (6) jJAtAdharmavA-zrutanya varSA/adhyayanuM mUrta pahelA zrutattva mAM adhyayana ja che. bIjA muttabdha no peTAvibhAga vattta nAme che ane te yant nA peTA vibhAgamAM adhyayana che. (7) upAsakadazA- adhyayanaM/mUlaM (8) ananta:zA van:/adhyayana/mUrta (1) anuttopapAtizA-varSA/adhyayana mULa (10) navyArA- dvAra/adhyayana/mUrta Athava ane saMvat evA spaSTa be bheda che jene bAdhavadAra ane saMvAda kahyA che. (koIka vAra ne badale zrutavA zabda prayoga paNa kare che) (11) vizruta-zruta nya:/Spavana/mUrta (12) saupapAtidra mUrchA (1) rAmazIva- mUrchA -
Page #887
--------------------------------------------------------------------------
________________ [8] (14) jIvAjIvAbhigama- *pratipattiH/* uddezakaH/mUlaM A AgamamAM phakta traNa vibhAgo karyA che to paNa samajavA mATe AMtati pachI eka peTAvibhAga nopanIya che. 30 pratipatti -3-Hi naraiya, tirikkhajoNiya, manuSya, deva bhevA ra peTavilA 43 . tethI tipatti (neraipaAdi)/uddezakaH/mUlaM bharate saTa mA pAudA cha, 4 d era pratipatti n| uddezakaH navanapI parate peTavimA pratipattiH nA 4 che. prajJApanA- padaM/uddezakaH/dvAraM mUlaM padanA prAvi six uddezakaH cha,sis prAraMcha para pada-28nA vibhAgamA uddezakaH ane tenA peTA vibhAgamAM kAI paNa che. (16) sUryaprajJapti- prAbhRtaM/prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM (17) candraprajJapti- prAbhRtaM/prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM bhAsa418-17 prAmRtaprAbhRta na pata pratipattiH nAma paiTara vimacha. pa. uddezakaH saha mujaba teno vizeSa vistAra thAyela nathI. (18) jambUdIpaprajJapti- yakSaskAraH/mUlaM (19) nirayAvalikA - adhyayana/mUlaM (20) kalpavataMsikA - adhyayana/mUlaM (21) puSpitA - adhyayanaM/mUlaM (22) puSpacUlikA - adhyayana/mUlaM (23) vahidazA - adhyayana/mUlaM mAsamA 18 thI 23 nirayAvalikAdi nAmayI sAthe hovAbhaNe 343 tene 64ganA pAyata sUtradhA bhogAvedAcha. *ial-1, nirayAvalikA, [-2 kalpavataMsikA... 123 sapA (24 thI 33) catuHzaraNa (Adi dazepayannA) mUlaM (34) nizItha * uddezakaH/mUlaM (35) bRhatkalpa - uddezakaH/mUlaM (36) vyavahAra - uddezakaH/mUlaM (37) dazAzrutaskandha - dazA/mUlaM (38) jItakalpa - mUlaM (39) mahAnizIya - adhyayana/uddezakaH/mUlaM (40) Avazyaka - adhyayanaM mUlaM (41) ogha/piNDaniyukti - mUlaM (42) dazavaikAlika - adhyayanaM/uddezakaH/mUlaM (43) uttarAdhyayana * adhyayana//mUlaM (44- 45) nandI-anuyogadvAra - mUlaM
Page #888
--------------------------------------------------------------------------
________________ kama 27. [9] amArA saMpAdIta 45 AgamomAM AvatA mUla no aMka tathA temAM samAviSTa gAthA AgamasUtra | mUlaM gAyA krama | AgamasUtra mUlaM | gAyA AcAra 147 24. | catuHzaraNa sUtrakRta 806 723 | 25. AturapratyAkhyAna 71 70 sthAna |1010 169 | 26. | mahApratyAkhyAnaM 142 / 142 4. samavAya 383 bhaktaparijJA 172 172 bhagavatI 1087 28. taMdulavaicArika 161 139 jJAtAdharmakathA 241 | 57 / 29. / saMstAraka 133 | 133 upAsaka dazA / | 13 | 30. | gacchAcAra 137 antakRddazA 62 12 | 31. | gaNividyA 82 anuttaropapAtika 4 | 32. | | devendrastava 307 307 praznavyAkaraNa 47 14 | 33. | maraNasamAdhi 664 664 47 3 | 34. / nizISa 1420 |12. aupapAtika 77 30 / 35. | bRhatkalpa 215 | rAjaprazniya 85 - | 36. | vyavahAra 285 jIvAbhigama 398 93 / 37. | dazAzrutaskandha 114 15. prajJApanA 622 231 / 38. | jItakalpa sUryaprajJapti 294 103 | 39. / mahAnizItha 1528 17. | candraprajJapti 218 107 | 40. | Avazyaka 92 | 21 18.| jambUdIpaprajJapti 365 131 | 41. | oghaniyukti | 1165 1165 19. nirayAvalikA 21 - | 41. | piNDaniyukti 712 / 712 20. kalpavataMsikA 142. | dazavaikAlika 21. puSpitA 2 / 43. uttarAdhyayana 1731 1640 22. | puSpacUlikA 1 | 44, 1 nandI 168 / 93 23.| vahidazA 1 | 45. | anuyogadvAra 350 | 141 vipAkazruta 13. 14. 11 nodha :- 651 gAthA saMdhyAno samAveza mUlaM bhAM 45deg4 15 che. te mUla sipAyanI mAna gAthA samAvI nahIM, mUla za6 me sabhI sUtra bhane gAthA bane bhATeno Apalo saMyuta bhanuma cha. gAthA badhA saMpAnImA sAmAnya saM. undeovAdhI teno sasasa Apela che. paNa sUtranA vibhAga dareka saMpAdake bhinnabhinna rIte karyA hovAthI ame sUtrAMka judo pADatA nathI.
Page #889
--------------------------------------------------------------------------
________________ [io] (12) [13]. " [14] [15] [16] -- amArA prakAzano:abhinv hema laghuprakriyA - 1 - saptAGga vivaraNam abhinava hema laghuprakriyA - 2 - saptAGga vivaraNam abhinava hema laghuprakriyA - 3 - saptAGga vivaraNam abhinaya hema laghuprakriyA - 4 - saptAGga vivaraNam kRdantamAlA caityavandana parvamAlA caityavandana saGgraha - tIrthajinavizeSa caityavandana covizI zatruJjaya bhakti [AvRtti-do] abhinava jaina paJcAGga - 2046 abhinava upadeza prAsAda - 1- zrAvaka kartavya - 1 thI 11 abhinava upadeza prAsAda - 2- zrAvaka kartavya - 12 thI 15 abhinava upadeza prAsAda - 3-zrAvaka kartavya - 16 thI 36 navapada - zrIpAla (zAzvatI oLInA vyAkhyAna rUpe) samAdhi maraNa [vidhi - sUtra-padya- ArAdhanA-maraNabheda-saMgraha caityavaMdana mALA [779 caityavanaMdanono saMgraha tatvArtha sUtra prabodhaTakA [adhyAya-1] tatvArtha sUtranA Agama AdhAra sthAno siddhAcalano sAthI [AvRtti-be] caitya paripATI amadAvAda jinamaMdira upAzraya Adi DirekTarI zatruMjaya bhakti [AvRtti - be zrI navakAramaMtra navalAkha jApa noMdhapothI zrI cAritra pada eka karoDa jApa noMdhapothI zrI bAravrata pustikA tathA anya niyamo - AvRtti - cAra] abhinava jaina paMcAMga - 2042 sirvaprathama 13 vibhAgomAM] zrI jJAnapada pUna aMtima ArAdhanA tathA sAdhu sAdhvI kALadharma vidhi zrAvaka aMtima ArAdhanA [AvRtti traNa vItarAga stuti saMcaya[1151 bhAvavAhI stutio] pUjya Agama ddhAraka zrI nA samudAyanA) kAyamI saMparka sthaLo tatvArthAdhigama sUtra abhinava TakA- adhyAya-1 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-2 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-3 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-4 [2] ri2] [23] [25] [28] [29]. [30]. [31]. [32] [33] [34] [35]
Page #890
--------------------------------------------------------------------------
________________ [11] [3] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA-adhyAya-5 [7] tatvAthadhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya[38] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-7 [39] tatvAthadhigama sUtra abhinava TakA - adhyAya-8 [ro] tayAdhigama sUtrasabhinavarI-adhyAya-8 41 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA-adhyAya-10 prakAzana 1 thI 41 abhinavazruta prakAzane pragaTa karela che. [42] AyAro [AgamasuttANi-1] paDhamaM aMgasutaM [43] sUyagaDo [AgamasuttANi-2] vIaM aMgasuttaM [44] ThANaM [AgamasuttANi-3] taiyaM aMgasuttaM [45] samavAo [AgamasuttANi-4] cautthaM aMgasuttaM [46] vivAhapannati [AgamasuttANi-5] paMcamaM aMgasuttaM [47] nAyAdhammakahAo [AgamasuttANi-6] chaTTha aMgasuttaM [48] uvAsagadasAo AgamasuttANi-7] sattamaM aMgasuttaM [49] aMtagaDadasAo [AgamasuttANi-8] aTTamaM aMgasuttaM [50] anuttovayAiyadasAo [AgamasuttANi-9] navamaM aMgasuttaM [51] paNhAvAgaraNaM [AgamasuttANi-10] dasamaM aMgasuttaM [52] vivAgasUyaM [AgamasuttANi-11] eksarasamaM aMgasuttaM [53] ubavAiyaM [AgamasuttANi-12] paDhabha uvaMgasuttaM [54] rAyappaseNiyaM [AgamasuttANi-13] bIaM uvaMgasutaM [55] jIvAjIvAbhigamaM [AgamasuttANi-14 ] taiyaM uvaMgasuttaM [56] panavaNAsutaM [AgamasuttANi-15] cautyaM uvaMgasuttaM [57] sUrapannatiH [AgamasuttANi-16] paMcamaM uvaMgasuttaM [58] caMdapannattiH [AgamasuttANi-17] chaTuM uvaMgasuttaM [59] jaMbUddIvapannati [AgamasuttANi-18] sattama uvaMgasuttaM [60] nirayAvaliyANaM [AgamasuttANi-19] aThThamaM uvaMgasuttaM [61] kappavaDiMsiyANaM [AgamasuttANi-20] navamaM uvaMgasuttaM [62] puphiyANaM [AgamasuttANi-21 ] dasamaM uvaMgasutaM [63] puSphacUliyANaM [AgamasuttANi-22] ekarasamaM uvaMgasuttaM [64] vahidasANaM [AgamasuttANi-23] bArasamaM uvaMgasuttaM [65] causaraNaM [AgamasuttANi-24 ] paDhamaM paINNagaM [66] AurapaccakkhANaM [AgamasuttANi-25] vIaM paINNagaM [67] mahApaccakkhANaM [AgamasuttANi-26] tIiyaM paINNagaM [68] bhattapariNNA [AgamasuttANi-27] cautthaM paIgNagaM
Page #891
--------------------------------------------------------------------------
________________ [12] [69] taMdulaveyAliyaM [AgamasuttANi-28] paMcamaM paINNagaM [70] saMthAragaM [AgamasuttANi-29] chaThaM paINNagaM [71] gacchAyAra [AgamasuttANi-30/1] sattamaM paINNagaM-1 [72] caMdAvejjhayaM [AgamasuttANi-30/2 ] sattamaM paINNagaM-2 [73] gaNivijJA [AgamasuttANi-31] ahama paINNagaM [74] deviMdatyao [AgamasuttANi-32] navamaM paINNagaM [75] maraNasamAhi [AgamasuttANi-33/1] dasamaM paINNagaM-1 [76] cIratthava [AgamasuttANi-33/2 ] dasamaM paINNAga-2 [77] nisIha [AgamasuttANi-34] paDhamaM cheyasuttaM [78] buhatkappo [AgamasuttANi-35] bIaM cheyasuttaM [79] vavahAra [AgamasuttANi-36] taiyaM cheyasuttaM [80] dasAsuyakkhaMdha [AgamasuttANi-37 ] cautthaM cheyasuttaM [81] jIyakappo [AgamasuttANi-38/1 ] paMcamaM cheyasutaM-1 [82] paMcakappabhAsa [AgamasuttANi-38/2 ] paMcamaM cheyasutaM-2 [83] mahAnisIhaM [AgamasuttANi-39] chaTuM cheyasuttaM [84] AvasassayaM [AgamasuttANi-40] paDhamaM mUlasuttaM [85] ohanizrutti [AgamasuttANi-41/1] bIaM mUlasutaM-1 [86] piMDanijjutti [AgamasuttANi-41/2 ] bIaM mUlasuttaM-2 [87] dasaveyAliyaM [AgamasuttANi-42] taiyaM mulasuttaM [88] utaraljhayaNaM [AgamasuttANi-43 ] cautthaM mUlasuttaM . [89] naMdIsUrya [AgamasuttANi-44] paDhamA cUliyA [90] anuogadAraM [AgamasuttANi-45 ] bitiyA cUliyA prakAzana 42 thI 90 Agamathuta prakAzane pragaTa karela che. [1] mAyAra gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] paheluM aMgasUtra [2] sUyaga gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-1] bIjuM aMgasUtra [8] - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] trIjuM aMgasUtra [e4] samavAya - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1 cothuM aMgasUtra [95] vivAhapatti - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-2) pAMcamuM aMgasUtra [es] nayAdhamma- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3]. chaa aMgasUtra [87] GIsahasA - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] sAtamuM aMgasUtra [8] maMtagaDasA- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] AThamuM aMgasUtra [9] anuttaropapAtikadasA- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3 navamuM aMgasUtra [10] pahAvAgaraNa- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3. dazamuM aMgasUtra
Page #892
--------------------------------------------------------------------------
________________ [13] [101] vivAgasUya - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] agiyAramuM aMgasUtra [102] uvavAya gujarAtI anuvAda [AgamardIpa-4] paheluM upAMgasUtra [13] rAyakhaseNiya- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-4] bIjuM upAMgasUtra [104] jIvAjIvAbhigama - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-4] trIjuM upAMgasUtra [15] pannavaNAsutta gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-4] cothuM upAMgasUtra [10] sUrapannatti - gujarAtI anuvAda [Agamadapa-5 pAcamuM upAMgasUtra [17] caMdapannati - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-5] chaThuM upAMgasUtra [108] jaMbuddIvapannati - gujarAtI anuvAda AgamadIpa-5] sAtamuM upAMgasUtra [10] nirayAvaliyA - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-5] AThamuM upAMgasUtra [117] kaSpavaDisiyA- gujarAtI anuvAda AgamadIpa-5] navamuM upAMgasUtra [111] puSkriyA - gujarAtI anuvAda AgamadIpa-5] dazamuM upAMgasUtra [12] puSkacUliyA - gujarAtI anuvAda AgamadIpa-5] agiyAramuM upAMgasUtra [113 vahidasA - gujarAtI anuvAda AgamadIpa-5] bAramuM upAMgasUtra [11] usaraNa - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-] pahelo paDyo [15] AurapaccakhANa - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-] bIjo payajJo [11] mahApaccakhkhANa - gujarAtI anuvAda (AgAmadIpa-s] trIjo payagno [117] bhattapariNA - gujarAtI anuvAda [AgamadIpaDo cotho paDyo [118] taMdulayAliya - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-] pAMcamo paDyo [118] saMthAraga - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-s] chaThTho paDyo [12] gacchAcAra - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-che sAtamo payagno-1 [121 caMdAjhaya- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-6] sAtamo payagno-2 [122 gaNivijjA - gujarAtI anuvAda AgamadIpa-6] AThamo paDyo [123] deviMdaFo - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-6] navamo paDyo [24] vIratyava - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-6] dazamo pADyo [125 nisaha gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-6] paheluM chedasUtra [12] buhatakappa - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-che bIjuM chedasUtra [17] vavahAra - . gujarAtI anuvAda AgamadIpa-6] trIjuM chedasUtra [128] dasAsuyaphabaMdha - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-4] cothuM chedasUtra [12] jIyakappo - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa- pAMcamuM chedasUtra [13] mahAnisaha- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-6] chaThTha chedasUtra [131] Avasmaya - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] paheluM mUlasutra (132) haniphphatti - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] bIjuM mUlasutra-1 [133] piMDanijutti- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-7] bIjuM mUlasutra-2 [134] dasayAliya - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] trIjuM mulasUtra
Page #893
--------------------------------------------------------------------------
________________ [14] [135] 61257ya - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] cothuM mUlasutra [13] naMdIsutta - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] pahelI cUlikA [137) anuyogadvAra - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-7] bIjI cUlikA prakAzana 91 thI 137 AgamadIpa prakAzane pragaTa karela che. 138] dIkSA yogAdi vidhi [139] 45 Agama mahApUjana vidhi [140] AcArAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-1 [141] sUtrakRtAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-2 [142] sthAnAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-3 [143] samavAyAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-4 [144] bhagavatIagasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-5/6 [145] jJAtAdharmakathAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-7 [146] upAsakadazAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-7 [147] antakRddazAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-7 [148] anuttaropapAtikadazAGgasUtraM saTIkaM / AgamasuttANi saTIka-7 [149] praznavyAkaraNAgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-7 [150] vipAkazrutAGgasUtraM saTIkaM / AgamasuttANi saTIka-8 [151] aupapAtikaupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-8 [152] rAjaprazniyaupAGgasUtra saTIka AgamasuttANi saTIka-8 [153] jIvAjIvAbhigamaupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-9 [154] prajJApanAupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-10/11 [155] sUryaprajJaptiupAsUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-12 [156] candraprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-12 [157] jambUdvIvaprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-13 [158] nirayAvalikAupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [159] kalpavataMsikAupAyasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [160] puSpitAupAGgasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 puSpacUlikAupAGgasUtra saTIka AgamasuttANi saTIka-14 [162] vaNhidasAupAGgasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-14 catuHzaraNaprakIrNakasUtra saTIkaM AgamasuttANi saTIka-14 [164] AturapratyAvyAnaprakIrNakasUtraM saTIka AgamasutANi saTIkaM-14 [165] mahApratyAkhyAnaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIka-14 [166] bhaktaparijJAprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIka-14 [161] [163]
Page #894
--------------------------------------------------------------------------
________________ [15] [167 ] taMdulavaicArika prakIrNakasUtraM saTIka [168 ] saMstArakaprakIrNakasUtraM sacchAyaM [169 ] gacchAcAraprakIrNakasUtraM saTIkaM [ 170 ] gaNividyAprakIrNakasUtraM sacchAyaM [171 ] devendrastavaprakIrNakasUtraM sacchAyaM [ 172 ] maraNasamAdhiprakIrNakasUtraM sacchAyaM [173 ] nizIthachedasUtraM saTIkaM [ 174 ] bRhatkalpachedasUtraM saTIkaM [175] vyavahArachedasUtraM saTIkaM [176 ] dazAzrutaskandhachedasUtraM saTIkaM [177 ] jItakalpachedasUtraM saTIkaM [178 ] mahAnizIthasUtraM (mUlaM ) [179 ] AvazyakamUlasUtraM saTIka [180 ] oghaniyuktibhUlasUtraM saTIka [181] piNDaniryuktimUlasUtraM saTIkaM [182] dazavaikAlikamUlasUtraM saTIkaM [183] uttarAdhyayanamUlasUtraM saTIkaM [184 ] nandI - cUlikAsUtraM saTIkaM [185] anuyogadvAracUlikAsUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM 14 AgamasuttANi saTIkaM - 14 AgamasuttANi saTIka - 14 AgamasuttANi saTIka - 14 AgamasuttANi saTIkaM - 14 AgamasuttANi saTIka - 14 AgamasuttANi saTIkaM - 15-16-17 AgamasuttANi saTIkaM - 18-19-20 Agagama suttANi saTIkaM - 21-22 AgamasuttANi saTIkaM 23 AgamasuttANi saTIka - 23 AgamasuttANi saTIkaM 23 AgamasuttANi saTIkaM- 24-25 Agama suttAmi saTIkaM - 26 AgamasuttANi saTIkaM -26 AgamasutANi saTIkaM - 27 AgamasuttANi saTIkaM - 28-29 AgamasuttANi saTIkaM - 30 AgamasuttANi saTIkaM - 30 prakAzana 139 thI 185 Agamazruta prakAzane pragaTa karela che. -: saMparDa sthaNa :'Agama ArAdhanA kendra' zItalanAtha sosAyaTI-vibhAga-1, phaleTa naM-13, 4the mALe zrI naminAtha jaina derAsarajI pAchaLa, vhAI senTara, khAnapura amadAvAda-1
Page #895
--------------------------------------------------------------------------
________________ [16] "AgamasuttANi-saTIkaM" // 1 thI u0 vi125|| samAviSTAAgamAH AgamasuttANi bhAga-1 AyAra bhAga-2 sUtrakRta sthAna bhAga-3 bhAga-4 bhAga-5-6 bhAga-7 bhAga-8 bhAga-9 bhAga-10-11 samavAya bhagavatI (aparanAma vyAkhyAprajJapti) jJAtAdharmakathA, upAsakadazA, antakRddazA, anuttaropapAtikadazA, praznavyAkaraNa vipAkazruta, aupapAtika, rAjaprazniya jIvAjIvAbhigama prajJApanA sUryaprajJapti, candraprajJapti jambUdvIpaprajJapti niravAyalikA, kalpavataMsikA, puSpikA, puSpacUlikA vahidazA, catuHzaraNa, AturapratyAkhyAna, mahApratyAkhyAna, bhaktaparijJA, tanDulakaicArika, saMstAraka, gacchacAra, gaNividyA, devendrastava, maraNasamAdhi bhAga-12 bhAga-13 bhAga-14 bhaag-15-16-1|| bhAga-18-19-20 bRhatkalpa bhAga-21-22 vyavahAra | bhAga-23 | dazAzrutaskandha, jItakalpa, mahanizItha bhAga-24-25 Avazyaka bhAga-26 oghaniyukti, piNDaniyukti bhAga-27 dazavaikAlika bhAga-28-29 uttarAdhyayana bhAga-30 nandI, anuyogadvAra
Page #896
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhASya
Page #897
--------------------------------------------------------------------------
________________ namo namo nimmala dasaNassa AgamasuvANi (saTIkaM) bhAgaH - 17 saMzodhaka sampAdakazca: / mani dIparatnasAgara
Page #898
--------------------------------------------------------------------------
________________ bAlabrahmacArI zrI neminAthAya namaH namo namo nimmala daMsaNassa zrI AnaMda-kSamA-lalita-suzIla-sudharmasAgara gurubhyonamaH Agama suttANi (saTIka) bhAgaH-17 nizItha-chedasUtram-3 uddezakAH-14.....20 paryantAH -: saMzodhakaH sampAdakazcaH :muni dIparatnasAgara - - tA. 14/4/2000 ravivAra 2056 caitra suda 11 - 45. Agama suttANi-saTIka mUlya rU.11000/ Wan Agama zruta prakAzana ke --: saMparka sthala :- - "Agama ArAdhanA kendra'' zItalanAtha sosAyaTI vibhAga-1, phleTa naM-13, 4-thI maMjhila, vhAyasenTara, khAnapura, ahamadAbAda (gajarAta)
Page #899
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtrasya | nizItha-chedasUtrasya viSayAnukramaH bhAga:-15 - uddezakAH-1.....6 paryantAH gatAH bhAgaH-16 - uddezakAH-7.....13 paryantAH gatAH bhAgaH-17 - uddezakAH-14.....20 atre vartamAnAH | pRSTAGkaH mUlAGkaH viSayaH pRSTAGka: 863.904 uddezakaH-14 - azanAde sambandhe niSedhaH - pAtrasambandhe vidhi-niSedhaH - gItanRtya sambandhe niSedhaH - pAtranikSepa vidhAnam - rUpa Asakti niSedhaH | - pAtraiSaNA-sambandhe vidhiH -1332 uddezakaH-18 284 | - pAtrecchayA cAturmAsa evaM - nAva sambandhe niSedhaH mAsakalpa niSedhaH - nAvAta jalamocane evaM -1058 uddezakaH-15 chidraruMdhane niSedhaH * pharusavacanasya niSedhaH - nAve sthita gRhasthasya - sacita Amropabhogasya niSedhaH AhAra grahaNe niSedhaH anyatIrthika evaM gRhastha .. vastrakrite niSedhaH sambandhe niSedha vidhAna -1369 uddezakaH-19 293 - pAvasthAdayaH sambandhe - sandhAyAyAm svAdhyAya niSedhaH niSedha vidhAnam sandhyAyAm praznakaraNe vidhiH -1108 uddezakaH-16 129 svAdhyAya sambandhe praayshcitH| - sAgarikasya zayyAyAH niSedhaH samavasaraNa vAMcana vidhiH -sAgArikasya vyAkhyA - uttamazrutaMvyAkhyA - divyapratimAyAH svarUpaM | - vAcanAyAH vidhi-niSedhaH tiryaJcapratimAyAH svarUpaM | 142va uddezakaH-20 upasampadAvidhiH - prAyazcit vidhAnam . upadhi AdeH vidhi-niSedhaH * AlocanA vidhAnam |-1259/ uddezakaH-17 * utsarga-apavAda vidhiH kutuhalena kiyatakArye niSedha nizIthasUtrasya aneka vidha sambhogI sAdhum vasati arthAdhikAraH evaM adAne prAyazcit sUtrasya adhikArI 257
Page #900
--------------------------------------------------------------------------
________________ Arthika anudAtA -pa.pU, mAlavabhuSaNa tapasvI AcAryadeva zrI navaratnasAgara sUrIzvarajI ma.sA.nI preraNAthI zrI lAlabhAI devacaMda zAha taraphathI - nakala eka. -pa.pU, saraLa svabhAvI-zrImad bhagavatIsUtra vyAkhyAna paTu AcAryadeva zrI naradevasAgarasUrIzvarajI ma.sA. tathA pUjyazrInA ziSyaratna tapasvI gaNivaryazrI caMdrakIrtisAgarajI ma.sA.nI preraNAthI zrI puruSAdAnIya pArzvanAtha zve. mUrti. jaina saMgha, devakInaMdana sosAyaTI, amadAvAda taraphathI nakala eka. -pa.pU. zAsana prabhAvakakiyArAgI AcAryadevazrI vijaya cakacaMdra sUrIzvarajI ma.sA.nI preraNAthI eka sagRhastha taraphathI nakala eka. pa.pU. sAhityapremI munirAja zrI sarvodaya sAgarajI ma. sA.nI preraNAthI-"acalagacchAdhipati pa.pU.A.bha. zrI guNasAgarasUrIzvarajI ma.sA.nA ziSyaratna pa.pU. munirAja zrI cAritraratnasAgarajI ma. nI 19mI aDhAi nimitte zrI cAritraratna phA.ce. TrasTa taraphathI nakala epha. -pa.pU, vaicAvRtyakArikA sAdhvI zrI malayAzrIjI ma.sA.nA ziSyA vyavahAra vicakSaNA pU. sAdhvI zrI hitajJAzrIjI ma.nI preraNAthI jaina ArAdhanA maMdira-"jJAnakhAtA" taraphathI nakala eka. pa.pU. saumyamUrti sAdhvIzrI samyaguNAzrIjI ma.nI preraNAthI pa.pU. gurumAtA-vAtsalyamUrti sA.zrI ratnatrayAzrIjI ma.nI paMcamI punyatithi nimitte zrImatI lIlamabena prANalAla pI. dAmANI taraphathI nakala eka. -pa.pU. svanAmadhanyA sA. zrI saumyaguNAzrIjI tathA tenA ziSyA!! sA. zrI samajJAzrIjInI preraNAthI-2013nA yazasvI cAtumati nimitte pI. zrI pArzvapadmAvatI jaina saMgha, pArUlanagara, amadAvAda taraphathI nakala be. pa.pU. ratnAsayArAdhako sAdhvIzrI samyaguNAzrIjI tathA teozrInA ziSyA sA. zrI samajJAzrIjInI preraNAthI saMvata 2054nA nirmaLa ArAdhanAmaya cAtumasanI smRtimAM-ghATaloDiyA (pAvApurI) jaina zve. mUrti. saMgha, amadAvAda taraphathI nakala eka.
Page #901
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - - -pa.pU, sAdhvI zrI ratanATayAzrIjI ma.nA parama vineyA sA.zrI saumyaguNAzrIjInI preraNAthI teonA saMsArIbhAIzrI indravadanabhAI dAmANInA anumodanIya puruSArthathI "Agama dapa-saMpuTa"nA badalAmAM prApta rakamamAMthI-nakala cAra. -pa.pU. prazamarasanimagnA sAdhvI zrI prazamazIlAzrIjI ma.nI preraNAthIsametazikhara vidvArikA pa.pU. sAdhvIzrI raMjanazrIjI ma.sA.nA ziSyA apratima vaiyAvRtyakArikA sA. zrI malayAzrIjI tat ziSyA sA. zrI narendrazrIjI-tat ziSyA sA. zrI praguNAzrIjI ma.nA. AtmazreyArthearihaMta TAvara, jaina saMgha, muMbai taraphathI nakala eka. -pa.pU. AgamoddhAraka AcAryadevazrI nA samudAyavata pa.pUjya || vaiyAvRtyakArikA sA. zrI mAlAzrIjI ma.nA ziSyA pUsA. zrI kaivalyazrIjI || ma.nA ziSyA pU.sA.zrI bhavyAnaMdazrIjI ma.sA.nA suziSyA miSTabhASI sAdhvIzrI pUrNaprajJAzrIjI ma. sA. tathA temanA vinita ziSyA sA. zrI pUrNadarzitAzrIjI tathA sA. pUrNataMdItAzrIjInI preraNAthI-sarvodaya pArzvanAtha cerITebala TrasTa, mulunDa muMbaI taraphathI nakala eka. -pa.pU, vaicAvRtyakArikA sAdhvIzrI malayAzrIjI ma.nA praziSyA sA. zrI bhavyAnaMdazrIjIma.nA suvinitA sA. zrI kalpaprajJAzrIjI tathA kokIlakaMThI sA. zrI kezavaprajJAzrajI nI preraNAthI -mehula sosAyaTI, ArAdhanAbhavana, subhASanagara, vaDodarAnI baheno taraphathI nakala eka -zrI vizAzrImALI tapagacchajJAti-jJAnakhAtuM, jena pAThazALA, | Amanagara taraphathI nakala che. -zrI maMgaLa pArekhano khAMco-jena . mUrti, saMgha, amadAvAda. taraphathI 2054nA cAturmAsa nimite nakala be. - zrI AkoTA jaina saMgha, vaDodarAnI baheno taraphathI nakala epha. -zrImatI nayanAbena ramezacaMdra zAha, vaDodarAnI preraNAthI AgamonA seTanA badalAmAM prApta rakamamAMthI nakala pAMca. zeSa sarve rakama "amArA"Aja paryata prakAzanonA badalAmAM prApta thayelI che.
Page #902
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-863, [bhA. 4473] namo namo nimmala saNassa paMcama gaNadhara zrI sudharmAsvAmine namaH 34/3 nizItha-chedasUtram saTIka [prathamaM cheda sUtram (uddezakAH 14.....20 - paryantAH]] mUlam + [niyuktiyuktena]bhASyam + cUrNiH] (uddezakaH-14) cU-uktastrayodazamaH / idAnIM caturdazamaH, tassa imo saMbaMdho[bhA.4473] dhAtAdipiMDa-avisuddhavajjaNe piMDo pAtamavi hoti / ahavaNa sohI pagatA, sacciya pAde vi vinneyA / / cU-dhAdiAdi jAva jogapiMDo ete savve avisuddhatti kaauNpddisiddhaa| pAdaM pipiMDo ceva, taM pi avisuddhaM vajeyavvaM | ahavA - caulahu pacchittaM adhikayaM imaM pi taM ceva / ahavA - piMDe suddhI, pAde vi sA ceva suddhI kAyavvA / ahavA - dhAtAdipiMDo visuddho, kattha ghettabbo ? pAde tassa maggaNA / ato bhannati mU. (863) je bhikkhU paDiggahaM kiNati, kiNAveti, kIyamATu dijjamANaM paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtijati // chU-kayeNa kaDaM kattigeNa vA kaDaM kIyagaDaM, taMtiviheNa vi karaNeNa kareMtassa caulahu~ / [mA.4474] kIya kiNAviya anumoditaM ca pAtaM jamAhitaM sutte| ekkakaM taM duvihaM, davve bhAve ya nAyavvaM // khU-appaNA vijaM kiNAtitaMdabve bhAve ya, kiNAvitevieteceva do bhedA, jaMpianumoditaM taMpi etehiM ceva kIyaM // [bhA.4475] kIyakaDaM pi ya duvihaM, davve bhAve ya duvihamekkecha / AyakiyaM ca parakiyaM, paradavvaM tiviha cittaadii| khU-jaM paradavvakIyaM taM pi tividhaM - sacitteNa vA acitteNa vA mIseNa vA / dupadAdiNA sacittema pAdaM kiNati, acitteNa hiranne, sabhaMDapattovakaraNamIseNakiNati |imNpiprdvvkiite caulahuM / imaM appaNA davvakItaM[bhA.4476] nimmallagaMdhaguliyA, vannagapottAdiyA ya katadavve / gelanne uDDAho, pauNe caDugAra ahigaraNaM / /
Page #903
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14/863 khU-nimmalAphullA, sugaMdhagaMdheakhibharaNaguliyA paMcavanniyA dhotitApottA, ete bhikkhanimittaM deti / tahA tividhe gilANosaDhe, agilANe gilANabhUte gilANe vA / agilANIbhUte uDDAho bhavati / aha pauNo to bhaNati - bhikkhinimittaM cADaM kareti / asaMjayassa dinne pannatte vA adhikaraNaM, estha Ayadavvakae caulahuM / imaM parabhAvakIya[bhA.4477] vatiyAdI maMkhamAdI, parabhAvakato tu sNjyvaae| upAyaNA nimaMtaNa, kIyakaDe abhihaDe tthvite|| dhU-vatiyA goulaM |m kho sejjAtaro / so saMjayaTThA bhAvakIyaM bhAveNa uppAdaNA / nimaMtito bhaNAti - tubbhaMciya pAse acchau tAva / ettha tinni dosA-kIyakaDaM abhihaDaM ThaviyaM ca // etIe gAhAe imaM vakkhANaM[bhA.4478] sAgAriyamaMkhachaMdaNa, paDiseho puccha bahugae vrise| kayariM disiM gamissaha, amuiM taha saMthavaM kuNati / / dhU-egattha gAme sAhU vAsaM tthitaa| tatthaya maMkho sejjAtaro / so bhikkhaM giNhaha tti nimNteti| sejjAtarapiMDo paDisiddho / tAhe so maMkho bahuvolINe vAse AyariyaM pucchati / tAhe AyariehiM kahiyaM- amhe pabhAyadivase amugaM disiM viharissAmo / tAhe so maMkho taM disiM gaMtuM vaiyAe maMkhattaNeNa maMkhaphalakahattho gao / suhaMdukkhaM dhammaM kaheMto saMthavaM kareti / tAhe je jaNA tuTThA ghayanavanIya-dahi-khIrAdi deti / / tAhe so[bhA.4479] dijaMte paDiseho, kajje ghecchaM nimaMtaNa jaINaM / pubagao AgaeK, saMchubhai egagehammi / cU-paDisedheti, bhaNatiya uppanne kajje dhecchAmiti / tassevaM sAdhU udakkhaMtassa aagyaa| tAhe te sAdhU gAmabAhiM bhaNAti-imA vaiyA sagorasA velaM karehi tti nimaMteti / sAhUhaM acchiyN| so puvvagato vaiyAe Agatesu sAdhUsu khIra-dahimAdiyaM pubbuppAdiyaM egammi ghare saMchumati / sabve te ya bhaNiyA - dejaha sAdhUNaM / sAdhU ya bhaNAti - amugaM gihaM sagorasaM tattha vacaha / gato sAdhU / makheNa uppAtiyaM taM dinnaM / evaM parabhAvakIyaM / ittha mAsalahuM / / sAdhubhAvakIya imaM[bhA.4480] dhammakahi vAdi khamae, etto AtAvae sue ThANe / jAtI kulagaNakamme, sippammi va bhAvakIyaM tu // cU. "dhammakahi"tti asya vyAkhyA[bhA.4481] dhammakahAto'hijjati, dhammakahA''uTTiyANa vA giNhe / kahayaMti sAhavo ciya, tumaM va kahi acchate tusinnii|| cU- labhatthI dhammakahA ahijati, tattha aladdhe vi bhAvakato bhavati / dhammeNa vA kahiteNa AuTTA ditite sahatthA to gennhti| ahavA-pucchito "tuma so dhammakahI?" tAhe bhaNati "sAhavo cciya khyNti|' ahavA - bhaNAti "AmaM / " ahavA- tusiNIto acchati / / ahavA - bhaNejA[bhA.4482] kiMvA kahejja chArA dagasoyariyA va kiM va gaarsthaa| kiM chagalayagalavalayA muMDakuTuMbIya kiM khite|| cU- kimiti kssepe| chAratti bhoyA, parivvAyagA dagasoyarI, gAratthA gihavAsavAdinaH jaMNe
Page #904
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : :14, mUlaM - 863, [bhA. 4482 ] cchagalANaM galaM varleti dhijjaatiyaa| muMDA kuTuMbavAse na vAsaMti rattapaDA ete dhammaM sayaM na jANaMti, kahamannassa kahissaMti // [ bhA. 4483 ] emeva hoti niyamA, khamae AtAvatammi ya vibhAsA / sutaThANaM gaNimAdI, ahavA ThANAyariyamAdI // cU-vAdimAdiehiM caulahu~ / [mA. 4484] [bhA. 4485 ] bhAvehiM pagAsiehiM labhissAmi tti bhAvakato bhavati / etya vi AyabhAvakIte eesAmannataraM, kI tU je giNhatI bhikkhU / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelanne / sehe carita sAvata, bhae ya jayaNAe kappatI gahaNaM // mU. (864) je bhikkhU paDiggahaM pAmiceti, pAmiJcAveti pAmejjamAhaDu dijjramANaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijati / / dhU- ucchinnaM geNhati, geNhAveti, anumodeti tassa caulahuM / [bhA. 4486 ] pAmiccita pAmicchAvitaM ca anumoiyaM ca jaM pAtaM / ekkekkaM taM duvihaM, loiya louttaraM caiva // dhU- loiyapAmicaM gihI sAhuaTThA pAmiceti / ettha imaM udAharaNaM[bhA. 4487] suyaabhigama nAyavihI, bahi pucchA egajIvati sasA te pavisaNa pAgaNivAraNa, ucchiMdaNa tella jatidAnaM // cU- ego kosalago dikkhito, tena gurukulavAsaTThitaiNa suyaM adhItaM / gIyattho jAtI / tAhe guruM Apucchati saNNAyagAvaloyaNeNa gacchAmi tti / nAyavihiM gato, taM gAmaM jattha sesajaNA / gAmabAhirato pucchati - amugassa ko jIvai tti| jo pucchio tena paJcabhinnAto, bhaNati ya egA te sasA jIvati - bahiNi tti vuttaM bhavati / tAhe paviTTho bahinigihaM, tena vAriyA amhaTThAe pAgo na kAyavvA / tIe phAsugaM tti ucchiSNaM tellamANiyaM / sAdhU paDigato // tIe vi taM tellaM adalaMtIe [bhA. 4488 ] aparimitanehavuDI, dAsattaM so ya Agato pucchA / dattakahaNa mAruya acirA moemi appAhe || cU- apAremiyavaDIe vahutaM bahu jAyaM / asattA dAuM tattha ghare dAsatteNa pvitttthaa| tIyasaMgArakate kAle sAhU Agao, pucchiyA, annena se kahiyaM tellasaMbaMdheNa dAsattaM pattA / ruaMtI pucchati / sAhuNA saMdiTThe- acirA moemi, ma rovaMe // taM ca diTTaM bhaNAti imaM [ bhA. 4489 ] bhikkhu dagasamAraMbhe, pucchAuTTo kahiM bhe vasadhi tti / sammavayA AharaNaM, visajja kahaNA ya kati vA tu // cU- jayAhaM bhikkhaTTA emi tadA tumaM gihapatisamakkhaM udagasamAraMbha karejAmi / annadA tIe katI / tena kahiyaM - mA me bhikkhaM dalAhi tti / gihasAmiNA pucchito kiM ti ? sAdhuNA bhikkhavisohipasaMgeNa jatidhammo kahito / AuTTo so gihasAmI pucchati - kahiM bhe vasahi ? tti /
Page #905
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14/864 kahiyA vasahI / tattha gato puNo vi se dhammo khito| sammattaM paDivaNNo / amuvvatA gahitA / varavaivamiya thAvaccasutAharaNaM kahiyaM / tena vi abhiggaho gahio, "puttAdi sayaNo vipavyayaMto nadhAreyavvo' tti| sA sAhubahiNI uvaTTitA "pavvayAmi" ti visajitA / kettiyA sAdhU erisA bhavissaMti je emAdidosehito vimoehitijahA tellapAmicce doso bhnnito|| [bhA.4490] emeva tivihapAtaM, pAmiccaM jo u geNha aannaadii| teceva tattha dosA, taM ceva ya hoti bitiyapadaM / / dhU-lAuya-dAruya-maTTiyAmayaM tividhaM pAda / je tellAdipiMDadosA jaM ca tattha bitiyapadaM, taM ceva pAde vi savvaM daTThavvaM // loie louttare vA vatthe pAmicce ime dosA[bhA.4491] matilitaphAlita'phosita, hitanaDhe vA vi annmggNte| avi suMdare vi dinne, dukkararoyI kalahamAdI / / cU-mailAdidosehiM taM pAmicciyaM na geNhati, annaM maggati, annammi ya suMdare vi dinne duvakararoittame na roeti, tattha "geNha" na geNhAmi tti kalahamAdiyA dosA bhavaMti / pAde vi bhinne leo vA vinAsiutti na geNhejA / gayaM louttaraM pAmiccha / / jamhA pAmice ete dosA tamhA na ghettavvaM / imaM kAyavvaM[bhA.4492] uccattAe dAnaM, dullabhakhaggUDaalasa pAmicchaM / taMpiya gurussa pAse, ThaveMti so deti mA kalaho / cU-vatthapAdAdiesuMpahuppaMtesu sAhuNA sAhussa uccattAe niddenaMdAyavvaM |ahvaa-imN bitiyapadaM -dullabhayAe dese pAmiccaM pikajati sagacche paragacche vA, tahA khaggUDa alasANaM pAmiccaM dinati, taMpi gurUNaM samIve ANeuM Thavijjati, tAhe soceva guru deti, mAlaMbhakAle deMtoUNaM deJja, geNhate vA "UnaM dejjAsi" tti kalaha karejA, tamhA gurU tattha pmaannN|| mU. (865) je bhikkhU paDiggahaM pariyaTTei, pariyaTTAvei, pariyaTTiyamAhaTaTu dijamANaM paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / cU-appaniGgaM deti parasaMtiyaM geNhati tti pariyaTTiyaM, ettha caulahuM / [bhA.4493] pariyaTTiyaM pi duvihaM, loiya-louttaraM samAseNaM / ekekaM pi ya duvihaM, taddavve annadavve y|| cU-taddavve pattaMpatteNa, annadavve pattaM vatyeNa daMDagAdiNAvA, saMjayassa gihI jaMdAukAmAtaM annena gihiNA saha pariyaTTeuM deti tti / eyaM loiyaM pariyaTTiyaM // etya imaM udAharaNaM[bhA.4494] avaropparasajjhiliyAsaMjuttA do vi ekkamakkeNaM / poggaliyasaMjayaTThA, pariyaTTaNa saMkhaDe bohI / / cU-esA bhaddabAhukayA gAhA / / imaM se vakkhANaM[bhA.4495] anukaMpa bhaginigehe, daridda pariyaNAya kUrassa | pucchA koddavakUre, macchara nAikkha pNtaave|| [mA.4496] itarovi ya paMtAve, nisi usavitANa tesi dikkhA ya / tamhA no ghettavyaM, veiya vA je osamehiti / /
Page #906
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 14, mUlaM - 865, [ bhA. 4496 ] cU- ekaH aparaH, anyaH paraH, tAbhyAM bhaginyo, aparasya bhaginI pareNa saMjuttA-parimItetyarthaH / parasya bhagiNI apareNa saMyuktA / anyo aparasya bhrAtA pravrajitaH, so suttaM ahijittA nAyavidhI Agato / so- 'bhaginI maNNuM karessati' tti anukaMpAe bhaginigehe aavaasito| sA ya dariddA kovakUro rajjai / so ya koddavakUro bhAughari nIto, bhAugharAo sAlikUro Anito / evaM saMjayaTThA kuro pariyaTThito, tassa bhAuNo bhoyaNakAle so koddavakuro dinno / tena sA AgArI pucchitA - kimeyaM ? kIsa te koddavakUro dinno ? sA agArI oNayaNavayaNA tappattiyA macchareNa nAikkhati tti - anakkhatI tena paMtAviyA / iyaro vi ciMtei - majjha bhagiNI paMtAvita tti ahaM pi se bhagini paMtAvemi tti / savvamadhikaraNasaMbaMdhaM / so sAhU jANiUNa rAo vAhiritA samma dhammovadeseNa kovaphaladaMsaNaM kaheMteNa uvasAmitA, savve ya dikkhitaa| jamhA ete dosA tamhA pariyaTTaNaM na kAyavvaM / ketiyA vA erisA sAdhU dhambhakahAladdhiyA bhavissaMti je uvasAmissaMti / loiyaM pariyaTTaNaM gataM / imaM louttaraM [bhA. 4497] UNahiyadubbalaM vA, kharaguruchinnamailaM asItasahaM / duvvaNNaM vA nAuM, vippariName annabhaNito vA || cU- ete UNAhiyAdi dosA vatthe sagaM nAuM, annena vA vappariNAmito vippariNamati vatthe tAhe pariyaTTeti / jahA vatthe tahA pAde vi huMDAdiyA dosA daTThavvA // louttaraM pariyaTTaNaM gataM / [bhA. 4498 ] egasa mANajuttaM, na tu bitie evamAdikajesu / gurupAmUle ThavaNaM, so deU iyarahA kalahI // dhU- sAhusaMghADaeNa hiMDateNa vatthaM pAdaM vA sAmaNNaM laddhaM / egassa sAhussa mANajutta bhavati na tu bitiyassa / tAhe jassa taM pamAmajuttaM so giNhati, so ya iyarassa taddavvamaNNadavva vA kiM ci deti / sesaM kaMThaM / [bhA. 4499 ] etesAmaNNataraM pAtaM pariyaTTiyaM tu jo giNhe / te caiva tattha dosA, taM caiva ya hoti bitiyapadaM / dhU- dappeNa jo pariyaTTiyaM geNhati tassa puvvuttA dAsA pacchitaM ca, bitiyapadaM dullabhAdikaM // yU. (866) je bhikkhU paDiggahaM acchejjaM anisiddhaM abhihaDamAhadeJjamANaM paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijjati / / 7 cU- annassa saMtayaM sAhuaTThAe balA acchidiuM dekhA, jaM niddejjaM dinnaM taM nisaTTaM, paDipakkhe anisa, taM jo sAdhUNa pAdaM dekha tassa ANAdiyA caulahuM pacchittaM / imA nijuttIacchi pi yativihaM, pabhU ya sAmI ya teNae ceva / acche paDikuDaM, sAdhUNa na kappae ghattuM // [bhA. 4500 ] dhU- pabhU acchejjaM imaM[bhA. 4501] govAlae ya bhattae, khagaputte dhUya suNha vihavA ya / aciyatta saMkhaDAdI, kei padosaM jadhA gove / / cU-govAlo gokhIrAdibhAgeNa gAvo rakkhati / tassa saMtiyaM vibhAgaM pabhU acchidiuM sAdhUNa dejjA taM na kappati tti divAdi bhayagassa vi jassa bhatI khIrAdiyaM dijjati taM acchidiuM dejja, evaM
Page #907
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14866 kharagaputtadhUyasuhAeyavihapAe saMtiyavibhAgaMacchidiuMdeMtassaaciyattadosA bhavaMti, asaMkhaDiaM ca uppajjati, paosaMvA ko ti gacchejja / ettha didruto govo|| [bhA.4502] govaya ucchettuM bhati, divase dinno ya sAdhuNo pabhuNA / payabhANUNaM davaM, khiMsati goI ruve ceddaa|| dhU- ego govo payovibhAgeNa gAvo rakkhati / so ya khIriyANaM gAvINaM cauttha khIrassa geNhati / cautthadine vA savvadohaM geNhati / annadA govassa payogahaNadiNavAre sAdhU aagto| tenapabhuNA govapayaMghetatuMsAhussa dinnaM / govassa saciyattaMtahAvituNhikko tthito|tN khIrabhAyaNe UNaM ghettuMgovo gihaM gto| govIe payabhAyaNA UNA diTThA / pucachito- "ajaM kiM ete UNA?" tena kahiyaM . "sAhussa dinnN|" tAhe sA taM govaM khisati- niMdatItyarthaH / ceDarUvANi ya khIraM maggati,sAya ruTThA thovaM khIraM tina deti, ceDarUvANaM teadijjamANe rUyati / tAhe so govo tArisaM naDavelaMbaM ghare daTuM sAhussa ruTTo citteti - "mAremi taM samaNagaM" ti / paharaNaM ghettuM niggato // [mA.4503] paDicaraNapadoseNaM, bhAvaM nAuM jatissa aalaavo| tannibaMdhAgahitaM, haMdasu mukkosimA bitiyaM // cU-jato hutto sAhU gato tato paDicarati / sAdhU vitaM payaM ghettuMito tato appasAriyaM dhaMDillaM gavasaMto divo goveNa / sAhuNA vi gobo diTTho, nAto jahA atIvapaduTTo citteNa / taM bhAvaM nAuM sAdhuNA puvvameva aaltto| bhaNati ya sAdhU-mae tassa gosAmiyassa nibaMdhAto gahiyaM, tamahaM payaM idAni tujjha gharaM payaTTo, tumaMca diTTho, taM haMda imaM geNhasu tti / tAhe govo uvasaMtacittoappaNo bhAvaM kahayati taM - "gaccha, idAnimukkosi, mA puNo evaM bitiyaM vAraM karejasi" / / bhaNati ya. [bhA.4504] nANibviTThalabhati, dAsI vina bhujjae'raI bhttaa| donnegatarapadose, jaM kAhiti aMtarAvA / / cU-govo sAhuMuvAlaMbho bhaNati - na anivilu AnavvattiyaM anuppAttaM anijaMtaM labbhati / jA vi dAsI mollakItA sA vi rativiNA bhattA dinA na paribhujati kammaM na kAravijjati tti vuttaM bhavati,taM kimesa gosAmI aniviTThadeti? jayA gorakkhAdikaMmena nijittaM bhavati tadA khIrAtI dei|tN esa amha saMtiyaM kIsa tumha deti? kIsa vA tumhe geNhai? evaM deMtassa geNhaMtassa vA padosaM gaccheja, paduTTo vA jaMpaMtANAdi kareja, aMtarAyaM kammaM banjhati / pabhuacchecaM gataM / / idAniM sAmi accheja[bhA.4505] sAmI cAra bhaDA vA, saMjate daTUNa tesiM atttthaae| kaluNANaM acchenaM, sAdhUNa na kappatI ghettuM / / dhU-jaM jassarAiNA anunnAyaM gAmo NagaraM kulaM vA sa tassa sAmI bhavati, so appaNA sAmI tassavAsaMtiyA cArapurisA bhaddattaNeNa saMjateaNAkAlAdisudaTuMkhuhattetesiMjatINaM anukaMpaTTAe acchijjamANe kalaNaM rudiyakaMtiyAdi kriti| je te kalaNA tesiM sAdhuaTThAe accheja kAuMjai sAhuNo dejja to na kampati ghettuM / taM ca imaM acchejnaM kareja [bhA.4506] AhArovahimAdI, jatiaTThAe u ko ti acchide /
Page #908
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-866, [bhA. 4506] saMkhaDiasaMkhaDIe, va tahiM geNhate ime dosaa|| cU-saMkhaDIe asaMkhaDIe vA asanAdiyaM AhAraM vasthAdiyaM vA uvadhiM sAhuaTThAe vA koti acchidejjaacchidittA dekhna, tammi gheppamANe ime bahU dosaa| [bhA.4507] aciyattamaMtarAyaM, tenAhaDaekaNekavocchedaM / nicchubhaNAdI dosA, viyAla'laMbhe yajaM pAve // cU-taM sAdhU dijjamANaM dadu aghiyattabhAvaM kareja, aMtarAyadoseNa vA sAdhU lippeJja, acchijje adinnaMtti kAuM tenAhaDadosA visaMbhavaMti, jesiM taM acchiNNaM te taM sAdhUNaM vijamANa daTuM paduTThA egassa vA sAdhussa anegANa vA sAdhUNa AhArovadhivasahimAdiyANa vocchedaM karenja, vasahIo vA nicchuseja, jadidivasato tongk| aharAo phrI veyAle ya nicchUDhA jati annaM vasadhiM na labhaMti to bAhiM vasaMtAja sAvatAhimubaddavaM sarIrovadhiteNovaddavaM vA pAvejjataM niSphaNNaM savvaM pAveMti / / teNagacchejnaM ciTThau tAva, anisahUM sAmiaccheje anupaDati tti ato anisaha bhaNNati[bhA.4508] anisaTuM paDikuTuM, taMpiya tivihaM tu hoi nAyavvaM / collagajaDDa'nisaTuM, sAhAraNameva bodhavvaM / / cU-anisaTuM pi sadosaM ti kAuMpaDisiddhaM, na ghettavyaM / taMtividhaM imaM collago, jaDDo hatthI, tassa vA je bhaNiyAe goThisAdhAraNa vA raddhaM || collagassa imA vihI[bhA.4509] channamachinne duvihe, hoi achinne nisaTTapanisaTTe / chinnammi collagammI, kappati ghettuM nisaTTe ya / / cU-taMdula-ghayAdIjastha parimANaparichinnA dijaMtiso chinno bhaNNati |tppddipkkhe achinno| chinno niyamA nisaTTho, nisaTTho nAma niddhAriuM dinno / jo puNa acchiNNo so nisaTTo bhavai anisaTTo vA / ettha gahaNavihI imo - jo vA chinno jo ya achinno nisiTTho, ee do vi jassa nIyA so vi jati deti to kappati / puvvasAmiNA diTThA adiTThA vA - anunnAo ananunnAo ityarthaH / punarapyAha[bhA.4510] chinno diTThamadiTTho, jo ya nisaTTo pi hoi acchiNNo / so kappati itaro puNa, adidiTTho v'nnunnaato|| dhU-"itaro''ttiachinno anisaTTo jehiM ANio tesiM adikkhatANaM jassa ANio so jai dei to kppi| adhavA - jehiM Anito tehiM jai anunnAyaM to tehiM diTTo vi kappati ghettuM // [bhA.4511] anisaTuM puNa kappati, adiTTa jehi taM tu AnItaM / diTuMpi pahU kappati, jati anujANaMti taaiitu|| dhU-collagettigayaM avizeSeNagatArthA / "chinnoya"tti-joya chinnoanisaTTakappaNAkappito jati vi diTTho adiTTho vA kappati, ettha anisihakappaNAmittaM, paramatthato ya cchinnattaNato ceva so nisiTTo zeSaM gatArtham / collage tti gataM / iMdAni jaDDa'nisiTuM[bhA.4512] nivapiMDo gayabhattaM, gahaNAdI aNtraaiymdinnN| DoMbassa saMtie vitu, abhikkha vasahIe pheDaNayA / / . cU-pabhutti gayaM / jati meMTho maddago hatyijemaNigAto ucchidiuM deti, rAyapiMDadosA, vA
Page #909
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 nizItha-chedasUtram -3-14866 rAvageNa diDhe geNhaNakaDaNAdI dosA, jaDDussa aMtarAtiyaM, adinnAdAnadosA ya / aha meMThabhAgaM rAvago deja, DoMbo tti meMTho, so ruTTo, abhikkhaNaM puNo puNo, vasahIe pheDaNaM bhaMga kareti, sAdhUvA pellAveti / / jaDDetti gataM / ettha ya sAmi tti gataM / idAni teNagacchejjA[bhA.4513] teNA va saMjayaTThA, katuNANaM appaNo va attttaae| voccheyaM ca padosaM, na kappati kppnnunaatuN|| dhU-teNA sajayANaMdAhAmoti kaluNANa acchidaMti, appaNo vAaTThAetenA haDetA saMjayANaM dejaa| jesiM tenAhaDitaM te taMdaTuM bhattovakaraNavasahimAdiyANa vocchedaM karejja, padosAto paduTThA vA dhamma paricaenja / ato teNAhaDaM na kappae ghettuM, tehiM vA anunnAe kappati ghettuN|| [bhA.4514] saMjayabhaddA teNA, aciyattI vA asaMthare jatINaM / jati deti na ghettavyaM, nicchubhavoccheda mA hoja / / cU-satthe musijaMte saMjayabhaddA teNAsaMjayaThyAe saMjayakappanijaM musittAaniyattI vA ahabhaddA saMjayANa asaMtharatANaM satthAo acchidiuM dejaM, taM savvaM na kappate ghettuM / satthellA ya padosaM gaccheja, paduTThA satthAo nicchubhenja, bhattAdivocchedaM vA karejja ||ah te satthellA[bhA.4515] ghatasattUdiTThato, samaNunnAtA va ghettuNaM pcchaa| taMsatthigANa deMtI, samaNunnAtA va bhuMjaMti / / cU-jati satthellagA bhaNati- "sattaguse ghataM dAyabvameva, jati ahAvattIe ghayabhAyaNaM sattugesu paloTTato evaM amhehiM tumhaM dAyavvameva / jai ete teNagA amha samIvAto ghettuM tumha deMti to kiM na geNhaha ajjo ! evaM hitaM ceva amhaM tumhaM pi tAva hou / ' evaM pi ghettuM satthilagANa ceva dAyavvaM / aha te sathillagA dijamANaM pi na geNheja, bhaNeja "tumhaMceva eyN|" evaM anunnAtA pari jaMti, na doso / / teNagachejjaM gataM / idAni "sAdhAraNaM"[bhA.4516] anisaTuM paDikuTuM, anunnAtaM kappatI suvihiyANaM / laDDaga jaMte saMkhaDi khIre vA aavnnaadiisuN|| khU-anisaTuM na kappati ghettaM annanayaM puNa kappati / sAhAraNasaMbhavo imo-goDagehiM laDDugA sAmaNNA katA, jaMte vA raso gulA vA, ohAragasakhaDIe vA bhattaM, gokule vA khIraM, AvaNe vA sAmaNNaM ghyaadigN|| [bhA.4517] battIsA sAmanne, te viya vhAtuM gaya tti iti vutto| parasaMtieNa puNNaM, na tarasi kAtuM ti paccAha // cU-battIsaM goDigA, tehiM laDDugabhattaM kayaM / tatthegaM ThaviuM sesA pahAiu gatA / tattha ya ego sAhU bhikkhAe Agao |ten so rakkhapAlomaggito / sobhaNAti-"nAhaM jANAmi, bahasAmaNNaM eyaM" |te kahiM gayA? tena kahiyaM - "hAiuMgatA" / evaM vutto sAdhUpaDibhaNai- "parasaMtieNa davveNa puNNaM na tarasi kAuM" ti / punarapyAha - "paJcAha" // [bhA.4518] avi ya hu battIsAe, dinnAe tAva moyago na bhave / appa vaya bahuAyaM, jati jANasi dehi to mjjhN| dhU-taM rakkhapAlaM sAdhU bhaNati- "jai tumaM mama battIsamodage dAhisi to tujjhavibhAge ego TUD :
Page #910
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-866, (bhA. 4518] modago na bhavissati, taM jai eyaM atthaM jANasi appo te vayo bahuo te Aya tti tA majjha dehi tti, mA mujjhaahi|" tena rakkhapAleNasAdhU puujito|| [bhA.4519] lAbhita nito puTTho, kiM laddhaM natthi bhANe pecchaamo| itaro viAha nAha, demiti sahoDha corattaM / / ghU-sAdhU paDilAbhito niphiDato gohigaihiM AgacchamANehiM diho, puTTho ya- "kiM laddhaM" ? sAdhU bhaNai - "na me laddhaM" ti| goTiyA bhaNaMti - "appaNo pecchao bhAyaNaM'ti |saadhuu nadAe tti|blaamoddiie diTuM, modagANaMbhariyaMbhAyaNaM / "kenate dinnaM?" ti|saadhuubhnnti - "rakkhApelaNa me dinnN"|gotttthii sAdhuMghettuM tattha gatA / rakkhapAlo bhIto bhaNati- "nAhaM demi" tti / evaM sAhussa sahoDhaM corattaM bhavati / / sahoDhacoratte ya[bhA.4520] geNhaNa kavaNavavahAro pacchakaDuDDAha tuha ya nibbisae / apabummi bhave dosA, pahummi dinne tato gahaNaM / / cU-appabhudinne ete kaDDaNAdiyA dosA bhavaMti / pabhudinna geNhato dosA na bhavaMti / / [mA.4521] emeva ya jaMtammivi, saMkhaDikhIre ya aavnnaadiisuN| sAmaNNaM paDikuTuM, kappati ghettuM anunnAtaM / / dhU-evaMjaMtAdiesu ete ceva dosA bhavaMti, tamhA sAmaNNaM sAmAtiehiM ananunnAyaM na ghettvyN| sAmAiyaM ceva aNunAyaM kappati ghettuM / / codagAha - "pAdAdhikAre patthue kIyagaDAdibhattAdiehiM kiM bhaNiehiM ? pAdaM ceva vattavyaM" / AcAryAha[bhA.4522] kAmaM pAtadhikAro, kIyAhaDamaggaNA taha vi etthaM / pAtammi vi esa gamo, jo ya viseso sa vinnnneo|| ghU-savvaM pAdadhikAro patthuo tahAvi piMDo bhaNNati puvvpsiddhiio| ahavA-jo ceva bhatte kIya gaDAdisu gamo so deva pAde vi gamo nAyavyo, jo puNa viseso so nAyavyo sabuddhIe bhANiyabvo y|| [bhA.4523] acchejja'nisaTThANaM, gahaNamaNunnAe hoti nAyavvaM / egataraM geNhate, dosA te taM ca bitiyapadaM / / ghU-acchijja anisaTuMca puvvasAmiNA anunnAtaM ghettavyaM, nadosA / aha egataraM pianunnAtaM geNhati to dosA pubuttA / bitiyapade ananunnAtA vi geNheja asivAdiesu kajjesu, na dosA / / mU. (867)je bhikkhU atiregapaDiggahaM gaNiM udisiya gaNiM samuddisiyataMgaNiM anApucchiya anAmaMtiya annamannassa viyarai, viyaraMtaM vA sAtijati // cU-atiregajJApanArthamidamucyate[bhA.4524] do pAyA'NunnAtA, atiregaM taiyagaM ca maannaato| chinnesu va paribhaNitA, sayaM ca geNhaMti jaM joggaM / / cU-do pAdANi titthakarehiM anunnAtANi-paDiggaho mttgoy| jati tatiyaM pAdaM geNhati to atireyaM bhavati / ahavA - jaM pamANappamANaM bhaNiyaM tato jati vaDDataraM geNhati, evaM atiregaM bhavati / ahavA - imeNa prakAreNa atiregaM haveja - te sAdhU pAdAti maggAmo tti sNpttttitaa|
Page #911
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14/867 AyarieNa bhaNitA-chinnANisaMdiTTANi, jahA vIsuMANejaha / te vaccaMtA aMtarA saMbhoiyasAdhuNo pAsaMti / tehiM saMpucchitA- "kato saMpaTTittA?" tehiM kahiyaM-AyariyaM tubbhe saMdiTThA tAvatiehiM gahiehiM jati annANi labhejaha to geNhejaha, amhaM dijaha, amha dijjaha, amha AyariyaM anunnvessaamo|" evaMhoutti,tegayA, laddhA ya, atiragaviladdhA gahiyA yA evaM atiregapariggaho hujjA / ahavA - "chinnesu ceva" pAuggANi labbhaMti" tti kAuM bahUNi gahiyANi appacchaMdeNaM aniddiDhe vi atiregapaDiggaho hojjA / / "uddisiya samuddisiya" tti asya vyAkhyA[bhA.4525] sAhammiya uddeso, samuddeso hoti itthipurisANaM / gaNivAtagauddeso, amugagaNI vAie itro|| cU-avisesio uddeso jahA dAhAmivAyagassavA / iyaro nAma samuddesojahA amugagaNissa dAhAmo Ayagassa vA / / idAni "nimaMtaNA ApucchaNA" ya vakkhANeti[bhA.4526] diDhe nimaMtaNA khalu, adiDhe pucchA kahiM nu khalu so tti / avisesamaNiddiSTe, deti sayaM vA vi sAtijje // dhU-jaM uddisiya gahiyaM taMdaTuMnimaMteti, imaMtaMpAdaM icchAkAreNa gennhh|ah taM na pAsatija samuddisiya AniyaMtAhe pucchati- "kahiM so amugosAhugaNI vAyagovA?" jai puNaje samuddisiya AniyaMtaM anAmaMtiya anApucchiyaannassadetitocaulahuM |ah tANa samuddisittA kiM ci atiregaM gahiyaM to taM jassa icchati tassa deMto suddho, sayaM vA sAdijjati-paribhuMjatItyarthaH / / esa suttattho / imo niJjattivittharo[bhA.4527] pAmANAtiregadharaNe, cauro mAsA havaMti ugghaayaa| ANAdINa ghaTTaNa, parikammaNa pehapalimaMtho / cU- gaNaNapamANAtirittaM pamANappamANAtirittaM vA dharetassa caulahuM ANAdiyA ya dosA, tajjAyamatajjAyA vA pANA saMghaTTijaMti, atiregaMparikammaNe paDilehaNeya suttatthapalimaMtho bhvti|| codako pucchati[bhA.4528] to kai cittavyA u, bhannai a paDiggahA amatto a| jaMtaiaMairegaM, tamohe je bhaNiyadosA y|| cU-Ayario bhaNati - paDiggaho mattago ya, dANha pareNaM jaM gheppati taM atirittaM, tammi airitte gheppaMti je dosA saMjamavirAdhanAdI te aavjti||codgaah[bhaa.4529] atiregadiTThadosA, oma dharete bhaNaMti NaM keyii| egaMbahUNa kappati, hiMDaMtu ya cakkavAleNaM / / ghU- codago bhaNati -"airegaM geNhaMtassa viTThA dosA, tamhA omaM ghareyavvaM / " tattha sacchadapakkhAsita keti omaM bhaNati - "egaM pAdaM bahUNa sAdhUNa kappatu, bhikkhaM ca cakkavAleNa hiNddNtu| kahaM ? bhaNNati[bhA.4530] chaNhaM eka pAtaM, bArasameNekamekka paareti| __saMghaTTaNAdi evaM, na hoti duvihaM ca siM ome| khU-chaNhaM sAdhUNaM ekka pAdaM bhavati / ekkekkA sAdhUbArasaM kAuMchaTTa dine pAreti / evaM karetehiM
Page #912
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4530] saMghaTTaNapalimaMthAdiyA dosA jaDhA bhavaMti / duvidhA obhoyariyA-davvAmAyariyA bhAvomoyariyA ya evaM tesiM bhavaMti / ahavA-AhAromaM uvakaraNomaMca, battIsalaMbaNANaM UNago hoi AhAroma, uvakaraNe egavatthaegapAdadhAritaM ca / sutte ya bhaNiyaM- "egaM pAda dhArejjA no bitiyaM" ti / evaM ca kataM bhavati / imaMca[bhA.4531] vehArugANa maNNe, jaha se jalleNa matilitaM aMgaM / ___ malitA ya collapaTTA, egaM pAtaM ca sabvesiM / / khU- vehAru alaMkkhaNaM bhvti| vehAru AgADhA / vehArue jano maNNati / katha ? yathAsya jalleNa mailiyaM aMgaM dIsai colapaTTo ya tahA savvesiM ega pAdaM dissai tena kAraNeNaM te dhuvaM vehAruA ityarthaH / / evaM codageNa bhaNite AcAryAha[bhA.4532] jesiM esuvadeso, tityakarANaM tu kovitA ANA / negA ya hoti dosA, cauro mAsA anugghaayaa| cU- "chaNhaM egaM pAdaM" ti jesi esa uvadeso tehiM titthakarANa ANA kovitA khoDiyA, cauguruaMca se pacchittaM / ime ya anne bahU dosA[bhA.4533] addhANe gelaNNe, appa-para-vatA ya bhinnmaayrie| Aesa bAla-vuDDA, sehA khamagA paricatA / / ghU-addhANAdiyA je purisA gAhAe gahitA tesiM jai egeNa pAdeNa bhatta deti to appA paricatto, aha na deti tesiM to paro paricatto, saMsattaggahaNavatA pariccattA, egapAdabhage vA pacchA kiM kretu|| [bhA.4534] diteNa tesi appA, jaDho tu addhAme je jaDhA jaM vaa| kujA kulAlagahaNaM, vatA jaDhA pAnagahaNaM ca // cU-aha addhANapaDivaNNatANa taM egaM pAdaM deti to appA jaDho bhavati / aha na deti tesiM bhAyaNaM to te paricattA / aha te addhANapaDivaNNagA bhAyaNAbhAve kulAlaM geNhejjA, to adeMtassa caulahuM / tasiM vA pAdaM dAuM appaNA kulAlaggahaNe caulahu~ / pAnagAtisaMsattaggahaNe vybhNgo||codgaah[bhaa.4535] jati ete eva dosA patteyaM te dharetu ekkakkaM / suttAbhihitaM ca kataM, mattagauvadesaNa veNhi / / cU-codago bhaNati - jai ete ettiyA dosA bahUNaM pAdaggahaNaM to patteyaM patteyaM sAdhU ekkecaM pAdaM geNhatumA mattagaM geNhaMtu, evaM kate suttAbhihitaM kayaM / jatto sutte bhaNiyaM- "je niggaMthe taruNe balavaMse egapAyaM dharejA no bitiyN|" annaMcamattagovadeso eNhi pavatto-akkiAlika ityrthH|| [bhA.4536] dUre cikkhillo buTThikAe sajjhAyajjhANaM vaaghaato| to ajarakkhiehi, dinno kira mattao micchaa|| cU-codago bhaNati- "dasapure nagare vAsAsuajjarakkhito ucchughare tthito|tto gilAnapAnagAdikajjesu puNo puNo dUra paTTaNaM gacchatANa cikkhillA, vuTTikAe yaAukkAyavirAdhanA, sajjhA. yAdivAghAto ya, puNo puNo dUraM gacchaMtANa / ete kAraNe nAUNa ajjarakkhieNa mattago sAhUNa
Page #913
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14/867 dinno, pareNa na mattago Asi / Ayario bhaNati - eyaM micchapUvaNaM karesi ||jto bhaNNati[bhA.4537] pANadayakhamaNakaraNe, saMghADa'satI vi kppprihaarii| khamaNAsahu egAgI, gehaMti tu mattae bhattaM / / cU- "pANadaya"tti bahUNaM hiMDatANaM mA AukkAyAdipANavirAdhanA bhavissati tAhe mattage vi bhattaM geNhasi annsaahuatttthaae|ahvaa-egenn saMghADagasAhuNAkhamaNaM kataM, bitiokhamaNassa asahU, saMghADAsatIte paDiggahe bhattaM mattageNa vA pAnagaM geNhati, annena ya saMghADageNa saha no hiMDati, tiNhaM vikappo bhavatitti khamago pAraNadine saghADAsatIte par3hamAliyaM AnaMtopaDigagahe pANagaM mattae bhattaM geNhati / evaM asahapuriso vi,egAgI vA / "kAraNe evaM ceva" evamAdi / / [bhA.4538] guNanipphattI bahugI ya, dagamAse hohiti tti viyaraMti / lobhe pasajjamANe, vAreti tato puNo mattaM // cU-evaM bahU saMjamAdiguNaniSphattI, "dagamAse"tti vAsAsu hohititti tena ajarakkhiyasAmI vitarati bhogaM mattagassa AtmArthe / varisAkAlassa parato uDubaddhe atilobhapasaMgato ceva ajarakkhiyasAmiNo puNo mattagaparibhogaM AtmArthe vAreti tamhA aJjarakkhiehiM mattagaparibhogo anunnAto // mattago puNa[bhA.4539] therANesa vi dino, ohovahi mattao jinavarehiM / AyariyAdINaTThA, tassuvabhogo na iharA tu / / cU-therakappiyANa jinavarehiM ceva esa mattao ohovahissa coddasavihassa majjhe bhaNito, assa ya paribhogo anuNNAto AyariyAdINa'TThAe, "na iharA tu" no appaNo aTThAe tti vuttaM bhvti|| [bhA.4540] evaM siddhaM gahaNaM, AyariyAdINa kAraNe bhogo| pANidayaduvabhogo, bitio puNa rkhit'jjkto|| cU- mattagassa siddhaM gahaNaM therakappiyANaM, tassa paribhogo AyariyAdikAraNehiM jinehiM ceva anunnAto, bitiyaparibhogo pAnadayAdikANehiM AtmArthe rakhiya'jjehiM kato / so vi idAni aviruddho ceva // udubaddhe nikkAraNA[bhA.4541] jattiyamettA vArA, dinena Aneti tattiyA lahugA / aTThahi dinehi sapadaM, uDubaddhe mattaparibhogo / / cU- mattageNa jattie vAre uDubaddhe puNa ANeti bhattapAnaM tattie vAre mAsalahU bhavati, abhikkhasevAe puNa aTThame dine sapadaM pAraMciyaM bhvti|| [bhA.4542] jesi esuvadeso, titthagarANaM tu kovitA ANA / cauroya anugdhAyA, aha dharaNe je vaNNiyA puvvaM / / cU-"titthagarehiM mattago nANuNNAto"tti jesi eriso uvaeso te titthagarANaM ANAkovaM kareMti, ANAkove ya cauguruM pacchittaM / je ya bhaNaMti- "rakkhiya'jehiM dinno' tesi picauguruM je ya na dhareti mattagaMtesi pi cauguruM / adharetANa je dosA addhANagilANAdiyA bhaNiyA te ya AvajaMti // ime ya anne ya dosA
Page #914
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4543] [bhA.4543] loe havai duguMchA, vIgAre pariggaheNa uddddaaho| AyariyAdI ghattA vArattathalI ya diluto // cU-mattaga adharaNe paDiggaheNa bhikkhaM hiMDaMti, paDiggahaMcevadhettuMvIyArabUmiM gacchaMti, tattha taM paDiggahaM ubhayaparibhogaM da lAgo duguThaM kareti, boTTio logo etehiM ti / ettha diluto "vArattathalIe" tti pUrvavat / mattaga aggahaNe AyariyAdI cattA bhavaMti // jato mattaga aggahaNe ettiyA dosA- .. [bhA.4544] tamhA pamANadharaNe, parihariyA pubvavaNNiyA dosA / evaM tu suttamaphalaM, suttanivAo u kAraNio / / cU-gaNaNApamANapaDipuNNo paDiggaho mattago yado vAdA dhareyavvA evaM dhareteNapuvvavaNNitA AyariyacayaNamAdI dosA vajjitA bhvNti|nodgobhnnti- "evaMsutaM aphalaM, atiregabhaavaao|" Ayario bhaNati - suttanivAto kAraNAtiregagahite / / "suttaM aphalaM''ti asya vyAkhyA[bhA.4545] jati doNha ceva gahaNaM, atirega pariggaho na juttevaM / aha deti tattha egaM, hANI uDDAhamAdIyA / dhU-codako bhaNati-jati doNha ceva pAyANaM gahaNaM to atiregapaDiggaho na saMbhavati ahavA - doNha pAyANaM ega addhANapaDivaNNagANa deti to gilANAiyANa appaNo vA hAnI, paDiggaheNa vA viyArAdisu uDDAho bhavati / / eyaM codageNa bhaNito Ayario bhaNati suNehi atiregasaMbhavaM[bhA.4546] atirega duviha kAraNa, abhinavagahaNaM purANagahaNe ya / abhinavagahaNe duvihe, vAvArate appachaMde y|| cU-atiregapAyasaMbhavo duhA bhavati - ahinavapAyaggahaNeNa vA purANapAyaggahaNeNa vA / tattha jaM ahinavapAyaggahaNaM taM duvihaM - "vAvAriya"tti uvakaraNuppAdeNa laddhijuttA AyarieNa niuttA, appacchaMdA gahiyasuttatthA ucchahattA abhiggahaM geNhati - "aNhehiM amugamuvakaraNaM uppAevvaM"ti / / abhinavayapAyaggahaNe ime kAraNA[bhA.4547] bhinne va jhAmite vA, paDinIe tena-sANamAdihite / sehovasaMpayAsuya, abhinavagahaNaM tu pAyassa // cU-puvvagahitA pAyA bhinnA / "jhAmiya"tti daDDA vA / paDinIeNa vA hitaa| tena sANeNa vA hitaa| ega-duga-tigAdi sehA vA uvadvitA, tesiMpAyA nsthi| sutatthAdINi vA paDicchagA uvasaMpannA, tesiMca pAyA dAyavvA / evamAdikAraNehiM ahinavapAyassa gahaNaM pAyabhUmIe gaMtaM kAyavvaM / / taM pAyaggahaNaM ime kareMti[bhA.4548] dese savvuvahimmi ya, abhigahitA tattha hoti sacchaMdA / tesa'sati nitoejjA, je joggA duvidhauvahissa / / dhU-"sacchaMda"tti abhiggahI abhiggahaM uvakaraNassa dese vA geNhaMti savve vA, dese vatthaM vA pAyaM vA daMDagAdi vA, savve svayaM uvakaraNaM jaM gacche uvaujjati jaMvA jo sAghU maggati taM savvaM amhehiM uppAeyavvaM / tesiM abhiggahINa asati Ayario nioetije laddhisaMpannA duvihassa - ohiya uvaggahiyassa //
Page #915
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 14/867 [bhA.4549] duvidhA chinnamacchinnA, lahuo paDissuNaMte y| guruvayaNadUre tattha u, gahite gahaNe yajaM bhaNiyaM // cU-abhiggahI vAvAriyA vA bhaNiyA-gacchaha parimANaparicchiNNaNi vIsaM pAtANi ANeha, acchinnANi vA saMdiTThA "jattie labhaha tti tattie Aneha" tti / evaM gacchaMte koti bhaNeja - "mamaM pi pAdaM ANeha"tti / evaM bhaNaMtassa mAsalahuM / ANehAmi tti jo paDisuNeti tassa vi mAsalahuM / ettha imA vihI - jassa pAeNa kajaM so guruM vinnaveti, jo ya bhaNNate tena vi gurU pucchiyavyo / aha dUraM gatANaM ko vi bhaNeja - me pAtaM ANeha tastha u sAdhAraNaM / guruvayaNaM Thati - "gihissAmo amhe pAyaM tassa ugurU jANagA bhvissNtiityrthH|' gatesu bhAyaNabhUmiM gahiesu bhAyaNesu gahaNakAle vA bhAyaNANaM jaM vidhANaM bhaNiyaM paDilehaNAdikaM taM savvaM kAyavvaM / / etIe ceka gAhAe imaM vakkhANaM, "chinnaM" ti asya vyAkhyA[bhA.4550] geNhaha vIsaM pAte, tinni pagArA ya tattha atirege| tattheva bhaNati ekko, bitio paMthammi dluunnN|| cU-cIsAe atirittassa ime tinni pagArA - je te bhAyaNANaM gaMtukAmA te tattheva vasahIte ThivA aniggae / ego bhaNati - "mamaM pi pAyaM ANeha" / bitio vasahIe niggae paMthaTTite AsaNNe dUre vA bhaNNati - "mamaM pi pAdaM ANeha" ti / / [bhA.4551) tatio lakkhaNajuttaM, ahiyaM vIsAe te sayaM geNhe / ee tinni vigappA, havaMti atiregapAtassa // cU-vIsAe gAhae lusakkhaNaMpAdaladdhaM,taMsayamevageNhatitati, tinnipgaaraaatiregpaadss|| "tatthe bhaNati ekko"tti asya vyAkhyA[bhA.4552] Ayarie bhaNAhi tumaM, lajjAlussa va bhaNaMti aayrie| nAUNa va saDhabhAvaM, necchaMtidharA bhave lhto|| ca- te pAyapaTTitai ego sAdhU bhaNati - "mama vi pAyaM Aneha", so kttavyo Ayarie tumaM bhaNAhi / jatiso lajjAe guruMna sakei bhaNiuM, tAhe te pAyapaTTitA guruM vinnati - esa sAdhU bhaNati - "mama pipAyaM Aneha" tti, kiM karemo tti / jaM gurU bhaNati ta kareMti / aha so pAyaTThI saDhabhAvo tti guruM na vinnaveti tAhe se pAdapahitA tadaTThAe guruMnoviNNaveti / "ihara" tti-jai asaDhabhAvassa guruMna vinnaveti to mAsalahu~ / [bhA.4553] jai puNa AyariehiM, sayameva paDissuyaM havati tss| lakkhaNamalakkhaNajuttaM, atiregaMjaM tutaM tassa / / ghU- "mama vipAda Aneha"tti evaM bhaNNamANaM AyarieNa sayameva souM bhaNito- "ajo! Anejaha se paatN"| tAhe jaM vIsAe uvariMlabbhatitaM lakkhaNajuttaM vA alakkhaNajattaM vA taM tassa Abhavati, no taMpAyaM annena pAdeNa vipparAvatteyavvaM / / "bitiopaMthambhidaNaM"ti asya vyAkhyA[bhA.4554] Asanne parabhito, tadaTTha AgaMtu vinnati guruN| taMcevapesaveMti va, dUragatANaM imA merA / / dhU-aha vasahIto niggatA to Asanne ThittA pareNa bhaNitA - "mamaM pi pAtaM Aneha" tti||
Page #916
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4554] 17 tAhe tadaTThA niyattiuM guruM vinnaveti / ahavA - "amagalaM" ti kAuMno niyaTThati tAhe taM ceva pesaveti- "gaccha gurU pcchaahi"tti| tattha jaMgurU bhaNaMtitaM pmaannN| aha dUraMgatA paDipaMthieNa ya sAdhuNA diTThA bhaNiyA - "kato gacchaha" ? tehiM bhaNiyaM - bhAyaNANaM ti / tAhe gurU appappo Thito tti imaM bhaNNati // [bhA.4555] giNhAmo atirega, tattha puNo jANagA guru amhaM / dehaMti tagaM caNNaM, sAhAraNameva ThAveMti / / [bhA.4556] sacchaMda parinnattA, gahite gahaNe ya jArisaM bhaNitaM / ala-thira-dhuvadhAraNiyaM, so vA anno vtNdhrte|| dhU-sacchadA abhiggahiyA parinnattA guruhi je bhaNiyA "bhAyaNe Aneha"tti / ete do vi jahA bhaNiyA tahA giNhati gahie paDilehaNAditaM vidhiM kareMti gahaNakAle ya jArisaM bhaNitaM / karAdisu papphoDaNAdikaM taM savvaM kareMti / ete ceva sacchaMdaparinnattA salakkhaNaM imerisaM alaM thiraM dhuvaM dhAraNiyaM taM atirittaM pi gehaMti / taM ca AyariyasamIvaM nIyaM, jana taMgahiyaM so vA dharai, anno vA taM dhArayaMti - jassa AcAryo dadAtItyarthaH / alaM pajjatta thiraM daDhaM dhuvaM appADihAriyaM dhAranijaM salakhaNaM / "gahie"tti asya vyAkhyA[bhA.4557] gahite u pagAsamuhe, kareMti paDilehaNA udo kAle / omaMtha pANamAdI, gahaNe ya vipuNjNti|| cU-jahA uvakaraNaM dosusaMjhAkAlesupaDilehijjati tahA te vigahite pAe hatthamettaDaMDagassa aMtecIraMbaMdhiUNa tena tepddilehNti| "gahaNe yajArisaMbhaNiya" tti asya vyAkhyA-"omaMtha" pacchaddhaM / jaM pagAsamuhaM taM cakkhuNA paDilehiyaM suddhaM, tato gheppati / jaMpuNa saNAlaM saMkuDamuhe vA taM dAhiNakareNa ghettuM omathiGa kAuM vAmakaramaNibaMdhe tinni vArA akkhoDeti, anne tinni karatale, anne tinni vArA bhUmIe, evaM navahiM papphoDaNAhiM jati suddhaM to gheppati / / esA gahaNa vidhI / idAniM sAdhUNaM gahaNavidhI bhaNNati[bhA.4558] gahitehiM dohi guruNA, geNhaMti gayaggahi jadhA vuttuN| omAti kAu matte, sesA duvihA kameNevaM // chuu-puvvguruupddigghNmttgNpcchaacdopaadegennhti|pcchaajegyaapaayaannNteahaaraatiniyaae paDiggahe geNhaMti / teceva "omAdI" pacchAnupuvvIe mattagegeNhati / pachAje sesagA sAhU tevi evaM ceva puvvANukkameNa ya pacchANukkameNa ya paDiggahamatatage geNhati // esA chinnesu vidhI / imA achinnesu[bhA.4559] emeva achinnesu vi, gahite gahaNe ya mottuM airegaM / etto purANagahaNaM, vocchAmi imehi upadehiM / / dhU-evaM acchinnesu vi gahiesu, gahaNakAle ya eseva avisiTTho vidhI, navari acchinnesu atiritaM nasthi / / ahiNavagahaNaM bhaNiyaM / idAni purANaggahaNaM bhnnnnti| [bhA.4560] Agama gama kAlagate, dulahe tihi kAraNehiM etehiM / |17/27
Page #917
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18 nizItha-chedasUtram -3-14/867 duvihA egamaNegA, aneganiddi'niddiDA / / dhU-etIe gAhAe imA vibhAsA, "Agama-game" ti asya vyAkhyA[bhA.4561] bhAyaNadesAeMto, pAde ghettUNa eti daahNti| dAUNa'varo gacchati, mAyaNadesaM tahiM ghettuN|| cU-jattha dese pabhUtA bhAyaNAasthi tAo desAoAgacchaMto puvvaM parikammitaraMgitebhAyaNe ghettuMAgacchaMti, jattha dullabhA pAtA tattha sAdhUNaM dAhati / avaro appanine bhAyaNe sAdhUNaM dAuM gacchati, jattha sulabhA pAdA tattha appaNo anne pAde ghecAmi tti / ahavA- imo airegavidhI[bhA.4562] kAlagatammi sahAye, bhagge va'nnassa hoti atireg| etolaMbatirego, dullamapAde vi emeva // cU- saMghAigasahAe kAlagate, "bhagge vatti unnikkhaMte, je tassa saMtiyA pAyA mattago paDiggahovA te iyarassa saMghADaillagassa atiregA bhavaMti, olaMbagaMpAtaM vAlakkhaNajuttaM dullabhapAte dese atirittaM dhareja / / ahavA-dullabhapAe dese ime vA paMca uvaggahite dhareja[bhA.4563] naMdipaDiggaha vipaDiggahe ya taha kamaDhaga vimattoya / pAsavaNamattago viya, tavajjapavaNA cevaM // ghU- tavakajjaparUNA imA - naMdipaDiggaho rodhagaTThANagAdisu uvaujjati, vipaDiggaho paDiggahapamANA hInatarosovi asivAdikAraNeegAniyassa uvaujjati, kamaDhakaMuDDAhapacchAyaNaM bhoyaNakAle vimattagomattagapamANAo hINo so di egAniyassauvaujjati uvaggahito, sAgAriMge saMsatakAtiyabhUmAdisu vA pAsavaNamattageNa jayaMti, etehiM kAraNehiM etesiM gahaNaM / / "duvidhA egamaNega"tti pacchaddhassa imA vyAkhyA[bhA.4564] ego niddisategaM, ego negA anega egaM ca / negAnege te puNa, gaNivasabhe bhikkhu theraadii|| cU-bhAyaNadesAeMto bhAyaNe imeNa caubhaMgeNa niddisiuM Aneti tti-egoega, ego anege| anege egaM, anege anegA- niddisaMti / jaM niddisaMti so imesi egataro-gaNi, vasago, bhikkhU, thero, khuDDago tA / / [bhA.4565] emeva isthivagge, paMcagamo ahava niddisahi miise| emeva ya eMtA vI, samANa asamANa niddesA / / dhU-isthivagge vi gaNiNimAdiya ete ceva paMca bhedA niddisaMtassa / ahavA - purise itthiya mIse niddisati, jo puNa bhAyaNabhUmiM gacchati so yasayameva dAuM gacchati / ahavA- pesaveti imaM bhAyaNaM amugassa sAdhussa pAvejaha / esa niMtassa viseso bhavati // [bhA.4566] sacchaMdamaniddiDhe, pAvaNa nidiTTha aMtarA deti| ___ caulahugA'dAnammi, te ceva imesi addANe // -jaM puNa bhAyaNaM aniddisiuM ANiuM tattha "sacchaMdo"tti yasya rocate tasya dadAti, jaM puNa jassa naddisiuM AniyaM taM pAyassaM AvassaM pAveyavvaM / aha taM annassa deti aMtarAle to caulahuM, suttAdesatovAaNavaTTho, jai puNaimesiaMtarahAlemagaMtANana dejaatotecevculhuaa||
Page #918
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4567] [mA.4567] addhANa-bAla-vuDDhe, gelaNNe juMgite sarIrANaM / pAya-'cchi-nAsa-kara-kaNNa saMjatINaM pi emeva / / cU- "addhANa-bAla-vuDe" tinni vi jugavaM vakkhANeti[bhA.4568] adhdhANe oma'sive, udDhANa va na deMtijaM paave| bAlassa'jjhovavAto, therassa'satIvajaM kullaa|| cU-jaM ete addhANAdiyA bhAyaNeNa viNA paritAvaNAdivirAdhanaM pAvaMti, kulAdi gahaNaM vA kareMti, taM savvaM adeMto pAvati caulahuMca se pacchittaM / bAlassa vA atIva ajjhovavAto, jadina deti / thero vAjaM bhAyaNaasatI vA pAvati kareti vA taM adeMto paavti|| [bhA.4569] ataraMtassa adeMte, tappaDiyaragassa vA vijA haanii| juMgita puvva nisijjA, jAti videsetaropacchA // aMtaraMtassa vA jadi nadeti, ataraMtapaDicaragANavA jadina deti, jA ya tesi jAyaNeNa viNA haanii| gilANassa adAne cuguruN|codgo bhaNati-nanujuMgito agalasuttepuvvaM cava ya nisiddhona pvaaveyvyo|aayrio bhaNati-jAtijuMgiojatthana najatitastha videse pavvAvijjati / "itaro" vi sarIrajugito so sAmaNNe vi Thito pacchA bhavati na doso / jaMgiyassa jaha na deti to|| [bhA.4570] jAtI yajuMgito puNa, jattha na najati tahiM tu so acche / amuganimittaM vigalo, itaro jahi naJjati tahiM tu|| cU- iyaro tti sarIrajuMgito jattha najati jahA eyassa hattho pAdo vA jAlagaddahamAdiNA saDito tattheva acchati, na anto viharati / te jAtiga~gitA sarIrajuMgitA vA[bhA.4571] jaM hiMDatA kAe, vaheMti jaMpi ya kareMti uDDAhaM / kiM nu hu gihisAmaNNe, viyaMgitA logasaMkA tu / / dhU-bhAyaNanimittaM jaM hiMDatA kAye vahaMti, jaM vA uDDAhaM kareMti, logassa ya saMkaM janayaMti"kiM pavvatiyA vi coriyAdiAlappAyaM kareti jeNa viyaMgitA ete / / [bhA.4572] pAya-'cchi-nAsa-kara-kaNNamuMgite jAijuMgite ceva / voccatthe caulahugA, sarise puvvaM tu samaNINaM / / khU-jati asthi pAdAtopAda-acchi-nAsA-kara-kaNNa-jAtijuMgitANa ysvvesiNdaayvvaa| jaha nasthi ettiyA to jAtijuMgite vajeuM sesANaM paMcaNhaM dAyavvaM / aha ettiyA vi natyi kaNNajAtijuMgite sesANaM paMcaNhaM dAyavvaM / aha ettiyA vi nasthi kaNNa-jAtijuMgite vajeu sasagANa cauNhaM dAyabvaM / evaMekekaparihANIejAvapAdajuMgiyassa dAyaba |adhmmttaaibhaavennpaadaatikmN mottuM voccatyaM deti to caulahugA / thIsu vi eseva kamo / aha purisavagge itthIvagge ya dosu vi pAdAdimuMgitA asthi to sati pAdAdisaMbhave savvesiM dAyavvaM / aha na saMbhavaM to puvvaM samaNINaM dAyavvaM ||ji aMtarAle na kiMci kAraNaMjAyaM to atiregapaDigahe ghettupatto jaMthANaM pAviyavvaM[mA.4573] pattammi so va anno, sayaM va ghettUNa icchakAreNa / tidvANasamosaraNe, nidiTTo icchA vivego vA / / cU- patte niddiDhamUlaM / tAhe jeNa AniyaM so vA sayaM ghettaNa anno vA ghettUNa niddiThThapAse
Page #919
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-14/867 ThaveUNa "icchAkAraM karei geNhaha bhaMte ima" ti / aha na diTThojoniddidyojatthasubbati tattha neti pesaveti vA appAheti vaa| aha tassa sutI vi na suvvati to tisu samosaraNesu gavasati ugghAsAvei vA / mahaMte puNa ekaMsi ceva ugghoseti, jattha suNeti tattha neti pesati vA appAheti vA / aha samosaraNe vina katoi pavvattI sutA divo vA tAhe icchA - jAsa ruccei tassa deti pariveti vA // [bhA.4574] niddiTThassa samIvaM, gaMtuMkAUNa icchakAra se| taM deti adiDhe puNa, tahiyaM peseMti vappAhe . / [bhA.4575] khuDDAgaMsamosaraNesu tIsupucchittu so tahiM neti| ghosAvevi mahaMte. osaraNe tattha amgotti|| cU-amegA bhaNitA jehiM atiregapaDiggaho Anito kappati / idAni - egAnito kAraNanikkAraNe bhaNNati / tesiM kehi Amito kappati kehi vA na kappati? [bhA.4576] egetupuvvabhaNite, kAraNanikAraNe duvihbhedo| AhiMDagaodhANe, duvihA liMge vihAre y|| dhU-egAnito duviho - kAraNe nikkAraNe vA / so duvidho vi puvvaM bhaNito ohanijuttIe / AhiMDago duviho- uvadese vA anuvadese vaa| ohANe viduvidho -liMgAovAdhAvati, viharato vA ohAveti // [bhA.4577] asivAdIkAraNito, nikkAraNito va ckkthubbhaatii| uvadesa anuvadese, duvihA AhiMDagA hoti / / [bhA.4578] ohAvaMtA duvihA, liMgavihAre yahoti nAyavvA / chappete egAgI, vihare tahi dosusmnnunnaa|| dhU-dosu samaNunnatti asivAdikAraNiyA uvadesAhiMDagA ya etehiM dohiM AniyA gheppaMtianujJA ityarthaH na sesesu causu anunnit|| [bhA.4579] nikkAraNie anuvaesie ya ApucchiUNa vccNto| anusahi aThAyate'saMbhogAyArabhaMDaM vA / / dhU-nikkAraNiyA je anuvadesAhiMDaga ete do vijatA AyariyaM ApucchiUNa vacati tadA etesianasaTTI dijjati / anusaThThIe dinnAe vijayA na ThAyaMti tayAjaM AyArabhaMDaM visuddhovahI taM se gheppati, jaMgacche avisuddhaM uvakaraNaM taM se diJjati ||anushitti imA[bhA.4580] emeva ceiyANaM, bhattigato jo tavammi ujjmti| iti niMte anusaTTI, deti u vasabhA anuvadese / / khU-nikkAraNigassa egAnigo anuvadesAhiMDagassa egAgiNo eyaM anusaddhiM deti / / gacche kahaM uvahatovahiNo saMbhavo? ato bhaNNati[bhA.4581] khaggUDeNa uvahate, amaNunnenAgayassa vA jNtu| asaMbhoiyauvagaraNaM, iharA gacche tagaM nasthi / / dhU-khaggUDopuvvabhaNito ohanijuttIetenajouvahIuvahato, jovAamaNunettiamaNunnA
Page #920
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4581] vAsasthAdI tesiM majjhAto jo Agato vihArAbhimuho tassa jo pucovahi so avisuddho / evaM gacche aNAyArabhaMDagasaMbhavo iyarahA gacche anAyArabhaMDagaM nasthi, jeNa gaccha diyA vA rAto vA vihIe asunnaM vasahiM karetigacchato niggayassa taddinamannadine vA aMtare annehiM anusihassa ananusiThThassa vA[bhA.4582] tihANe saMvego, sApekkho niyaTTo ya tddivssuddho| mAso vuttha vigicaNa, taM ceva'nusahimAdINi / / cU-tiTThANaM nANadaMsaNacarittaM, etehiM ThANehiM saMvegojAto, jati saMjamasAvekkhacitto taddivasaM ceva niyatto to suddho, na se uvahI uvahao, na vA se kiM ci pacchittaM / aha asaMviggANaM majjhe vuttho to mAsalahuM pacchittaM, uvakaraNaM ca se jai suddhaM Asi to uvahataM bigiMciyavvaM, gacche ya paDiyAgayassataMceva suddhaM uvakaraNaM paJcappinijati, anusaTTI kajati - "sAdhu kataM teja Agato si" / / nANe daMsaNesu imeriso saMvego[bhA.4583] ajeva pADipucchaM, ko dAhitisaMkiyassa vA ubhayaM / dasaNe uvavUho, kaM thirakAre kassa vacchallaM / / cU-puvvaddhaM nANe, pacchaddhaM dasaNe / / imo caritaM paDucca saMvego[bhA.4584] sArehiti sIyaMtaM, caraNe sohiM ca kAhitI ko me| evaniyatta'nulomaM, nAuM uvahiM va taM deti|| cU-anulomehiM vayaNehiM uvavUhati, sesaM kaMThaM |idaani ohAnuppehI bhaNNati[bhA.4585] duvihohAviM vasabhA, sAreMti gayANi vA se sAhiti / aTThArasa ThANAI, hyrssigyNkusnnibhaaii| ghU-duvidho - gato vihArato vAohAvati / vihArao ohAvaMtassa jAiMraivakkAe aTThArasa ThANAI hayarassigataMkusapotapaDAgArabhUtANi bhaNitANi tANi jai tassa gayANi to se vasabhA sAreMti-sabhare tesiM acchaMti, aha na tANi gayANi tassa to suttatthANi se kahiti // [bhA.4586] evaM tAva vihAre, liMgohAvI vi hoi emeva / so puNa saMkamasaMkI, saMkivihAre ya eggmo|| cU- liMgodhAvI evaM ceva anubhAsijati / so puNa liMgAto ohAveMto duvidho bhavati - sasakA nissaMko vA / etesiM puNa jo vihArAto ohAvati, jo ya liMgAo sasaMko ohAvati / ete do vi cArittaM paDDuccha uvakaraNovaghAyaM paDucca egagamA - samA ityarthaH ||duviho vi ohAvI imehiM anusiTTho[bhA.4587] saMviggamasaMvigge, sArUviya siddhaputtamanusaDhe / AgamanaM AnayaNaM, te vA ghettuM na icchaMti / / dhU-saMviggA ujjamaMtA, asaMviggA pAsatyAdi muMDasirA dosu kila vattha-daMDadhArI kacchaMno baMdhati, mAriyA se natya, bhikkhaM hiMDai vA na vA erisosaaruuvii| siddhaputto vI erisocev|nvrN -siraM muMDaM siMhaM ca dhareti, bhAriyA se bhavati vana vA / etehiM anusiTTassa paDiAgamaNaM, ete vA saMviggAdiNotaM AnayaMti / jattha pAsasthAdiehiM Anito tattha je agIyasthA te ciMteti - esa
Page #921
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22 nizItha-chedasUtram -3-14/867 pAsatthAdiehiM saha vasito Agatoya, eyassa uvahI uvahato-taMghettuMagItA na icchaMtItyarthaH / / "saMviggamasaMvigga"ti asya vyAkhyA[bhA.4588] saMviggANa sagAse, vuttho tehimanusAsiya niytto| lahugo no uvahammai, iyare lahugA uvahao y|| ghU-annasaMbhotiehiM saha vasitassa mAsalahuM, na ya se tatthAvahI hammati / itaresutti pAsatthAdiesu vasaMtassa caulahuM, ahAcchaMdesu cauguruM, pAsatyAdiesu vasaMtassa uvadhI ya uvahammati // "saMviggamasaMvigge" tti gataM / idAni "Agamane" tti dAraM[mA.4589] saMviggAdanusaThTho, taddivasaniyatto jai vina milejjA / naya sajjai vaigAisu sucireNa'vito na uvahamme / / dhU-saMviggAdiehiM anusaho niyatto jai taddivasaM ceva gacche milito to suddho ceva / aha taddivasaM na milejjA, na ya vatiyasaMkhaDimAdisu paDibajjhati, to cireNa vi miliyassa uvadhI no uvAti / / [bhA.4590] egAniyassa suvaNe, mAso uvahammae ya se uvahI / tena paraM caulahugA, Avajai jaMta taM savvaM // cU-aha pAsasthAdI pariheto vi egANio rAto nisaTuM suvati to se mAsalahuM uvahI ya uvahammati / "tena paraM" ti -bitiyadivasAdisu egAniyassavasaMtassa culhuN|jNcsutttthporisiN akareMtassa jaMca suttatthe nAseti, jaMca daMsanacaraNavirAdhanaM pAvati, jaMca pAsatthAdisu vasatietesutanniSphannaM savvaM pAvati / / "Agamani"tti gataM / AnayaNatti[bhA.4591] saMviggeha'nusaho, bhaNeja jai haM ihaMtu acchAmi / bhaNNai te Apucchasu, anicchitesiM nivedeti|| dhU-sAvaggehi anusaTThopaDiniyattabhAvo bhanaja saMvigge- "ahaMtujhaMceva majjhe acchaami"| evaM bhaNaMto so bhaNNati- "gacchateappaNoAyarie ApucchittA ehi" aha so maMdakkheNaMtastha gaMtuMna iccati tAhe sAdhusaMghADago payaTTijati, tesiM nivedite jaM te bhaNIta taM kajjati // [bhA.4592] so puNa paDicchagovA, sIso vA tassa niggato jatto / sIsaM samaNunnAyaM, geNhati itarammi bhayaNA u / ghU-kaMThA / navaraM - "itaro" paDicchago / tassa bhayaNA imA[bhA.4593] uddiThThamanuddiSTe, uddidvasamANiyammi pesNti| vAeMti va'NunnAtA, kaDe paDicchaMti u pddicchN| dhU-jassa Ayariyassa sagAsAto paDicchago niggato, tato uddiDhe vA sutte anuddiDhe vA sutte niggato / jati uddiSTe sutte asamate ya niggato jahiM ya anusaTTho tattheva jatipariNato acchAmi tti to tehiM na dhareyavvo pesveybbo| aha necchati gatu tAhe saMghADageNa paDipucchaM kAyavvaM jati te uddesAyariyA anujANaMti tAhe vAyaMti na doso| aha amuddiDhe sutte niggato uddiDhe vA kaDe pina Thito so jehiM anusiTTho tattheva acchAmi tti pariNato taM pADicchagaM paDicchaMti na doso // "vihArodhAvI" gato / idAnaM "liMgodhAvI" so vi evaM ceva / imo viseso
Page #922
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 14, mUlaM - 867, [bhA. 4594] [mA. 4594] 23 saMviggamasaMvigge, saMkamasaMkAe parinaya vivego / paDilehaNa nikkhivaNaM, appaNo aTThAe annesiM / cU-saMkio unnikkhamissaM na vA, asaMkAe tti avassaM unnikkhissAmi tti / evaM ohAvaMto saMdiggehiM vA asaMviggehiM vA anusaTTho / jati saMviggesu caiva pariNato vuttho vA to annasaMbhotiesu mAsalahuM / aha paDiniyatto asaMviggesu pariNato vuttho vA to uvakaraNaM uvahataM vivego kAyavvo / aha unnikkhato AyArabhaMDagaM pakkhe pakkha pADaleheti vehAse ya nikkhivati tti Thaveti evaM kareMtassa no uvahammati / taM puNa evaM kareti "puNo me nikkhamaMtassa hohi tti annarasa vA sAdhussa dAhAmi "tti // [bhA. 4595] ghettUNa'gAraliMga, vatI va avatI va jo tu odhAvI / tassa kaDipaTTadAnaM vatthaM vA'' sajja jaM joggaM // - jo liMgodhAvI AyariyasamIvAto ceva agAraliMgaM ghettuM gacchati, "vai"tti anuvvayANi ghettuM gacchati, "avai "tti daMsaNasAvato vA houM, tassa AyariyA kaDipaTTagaM sagalasADagaM deMti / "vatthaM vA'' sajja' tti pavayaNubbhAvagorAyAdi dikkhito vA jaM joggaM ti juvalaM do tinni vA java hirannagAdI vidijjati / / AgAraliMgohAvI gato / imo saMkijjai [bhA. 4596] jati jIvihiMti jati vA, vi taM dhaNaM dharati jati va vocchaMti / liMgaM mocchihiti saMkA, paviTThavutthe va uvahamme // - liMgohavI gahiyaliMgo imaM ciMteti - "jai me sayaNA bhAriyA vA jIvati, jati vA dhanaM dAiyAdIhiM aviluttaM dhareti, jati vA mAtApitAdiyA sayaNA bhaNohiMti - jahA "unnikkhamAhi", to roharaNAdiyaM davvaliMgaM muMcIhAmi / evaM sasaMko gacchaMto, jati pAsatthAdiesu pavisati vasati vA to uvakaraNaM taM uvahammati // "sasaMkalaviMgodhAvI" gato / iMdANiM "nissaMkaliMgodhAvI" avassaliMgaM muMcIhAmi tti / tahAvi gahiyaliMgo gacchati imehiM kAraNehiM [bhA. 4597] samudAnaM pAriyANa va bhIto gihipaMtatakkarANaM vA / nettuvadhiM so teNo, paviTThA vutthe vi huna hamme // cU-samudAnaM ti bhikkhA, "aMtare hiMDihAmi tti, nagaraduvAre vA gihatthassa paveso na labbhati, thANaillA vA mA kayatyehiMti, gihatthapaMtA vA je takkarA tesiM vA bhIto liMgaM na muMcati, so bhAvato asaMjato uvakaraNateNo so daTThavvo / evaM nissaMko gacchaMto jai pAsatthAdiesu pavisati vasati vA tahAvi uvakaraNaM na uvahammati, caraNAbhAvato || nissaMkodhAvI gato / idAniM "parinaya" vivego" tti asya vyAkhyA [bhA. 4598 ] nIsaMko va'nusaTTo, bhaNejja tehuvahimahaM tu ohAmi / saMviggaNitagahaNaM, itarehi vi jANagA gehe // cU- nissaMko ohAvaMto saMviggAdIhiM anusaTTo jai naTThito bhaNito ya- "uvakaraNaM pitA maMca" / appaNI vA bhaNe- "ahaM avassaM ohAvIhAmi, imaM pAdAdigaM uvagaraNaM AyariyANaM pAvejjaha", taM jati saMviggehiM AniyaM to gheppati / jai puNa "iyarehiM" ti -pAsatyAdiehiM AniyaM to jati savve gIyatthA agIyatyehiM vA parinAmagehiM missA to gheppati annahA no gheppati / /
Page #923
--------------------------------------------------------------------------
________________ 24 nizItha-chedasUtram -3-14/867 kiM cAnyat[bhA.4599] nIsaMkio vi gaMtaNa dohi vaggehi codito eti| takkhaNa nitaM na hamme, tahi pariNata vuttha uvahamme // dhU-nissaMkaliMgodhAvI saMviggehiM ya asaMviggehiM vA codito saMto punarAvattibhAvamAgato jatipAsatthAdiyANa majjhAo takkhaNamevaniggacchatito uvahI novahammati / aha pAsatyAdisu cevabhAvo pariNamati "etesiM majjhe acchAmi"tti apariNamato vikhaNamettaMachaMtassa egarAyaM vA vasaMtassa uvahI uvahammati / / "parinaya vivego"ttigataM / "paDilehaNa nikkhiakhivaNaM"ti pacchaddhavakkhANaM[mA.4600] attaTThAe parassa va, paDilehati rakkhio vi huna hamme / pavvaMtassa tu navariM, pavesavaigAdi sA bhayaNA // dhU-nissaMko uvakaraNaM ghettuM gato, gihattho jAto, jaM uvakaraNaM AniyaMtaM appaNo aTThA "puNo me nikkhamaMtassa bhavissati"tti saMrakkhati, "annassa vA sAdhussa dAhAmi" tipaDilehaNaM kareMto, avisaddAtojaivina paDileheti tahAvinovahammati, huzabdoavadhAraNArthe, puNokAlaMtareNa sAdhuliMgaMdhettuMAgacchaMtassataMvApubbovakaraNaM annavAsuddhamuvakaraNaMjatipAsatyAdisupavisati vasati vA vaiyAdisu vA paDivajjhati to uvahammati uvahI, iharA no, esa bhayaNA // kiM cAnyat[bhA.4601] ghettUNa ya AgamaNaM, pacchAkaDa siddhaputta saaruuvo| saMjamakhette diTTI, ya parijite veMTalahate ya / / dhU-"ghettUNa AgamanaM" ti asya vyAkhyA[bhA.4602] sArUvi siddhaputteNa vA vi uvajIvio va taM uvhii| keci bhaNaMtuvahammati, caraNAbhAvA tu taM na bhave // dhU- jo so pubbuvadhI taM ghettUNa Agacchati, so ya uvadhI tena sArUviyavesaTTiteNa siddhaputtavesahitaiNa vA uvajIvito AsI, so kiM uvahatoanuvahatotti? tattha ketiAyariyA bhaNaMti, jahA- "avidhiparibhogeNa uvahato" taMca kesi mataM ajahatthaM / kaha? bhaNNati-jato tassa caraNAbhAvo / jattha caraNaM nasthi tatya uvakaraNovaghAto na ciMtijati, gRhitulyatvAt / / "pacchAkaDa-siddhaputta-sArUvi" tti asya vyAkhyA[bhA.4603] hoUNa sanni siddho, sAkhvI vA vi veNttlaajiivii| saMjayakhettaM jahiyaM, saMjayattaNe viharito puTviM // -sounnikkhaMtogihiyAnubbaosaNmI AsIdaMsaNasAvagovAsiddhaputta sArUvI veMTalAjIvI hoUNa jesu khettesu Thito AsI tesu ceva khettesu je anne sannimAdiyA pubbaparijiyA vA tesu jati se pucovahI uvahato natthi vA to vi suddhovahiM uppAeMto Agacchati jati ya gIto / "saMjayakhette" tti asya vyAkhyA - "saMjayakhettaM / " jattha khette puvvaM ujjayavihAreNa viharito Asi tattha vA uvahiM uppaaeNtotti| ahavA - "pubba"ti- ettha puvvaM uvahI uppAeyavvopacchA saNNiyAdiesutti / / "diTThI ya parijite" ti asya vyAkhyA
Page #924
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-867, [bhA. 4604) [bhA.4604] jANaMti esamaM vA, sAvaga diTThI u pulvajhusio vA / veMTalabhAne NeNhi, kiM dhammo na hoti giNhejA || khU-jo esaNAvidhiM jANati so diviparicito bhaNNati / ahavA - sAvago gahiyANuvvao avatI vA sammaddiTThI didviparicito bhaNati / ahavA - 'paricito' tti diTThAbhaTTho, puvvajjhusito puvvaegagAmaNivAsI AsI, etesu vA uvakaraNa uppAeMto Agacchati / "veMTalahae yatti" asya vyAkhyA - pacchaddhaM / vaMTalabhAvitA-veMTalapayogeNa parijitA ityarthaH, tesiM veMTalaM pucchaMtANaM bhANiya- "amhe idAni veMTalaM na joemo|" ahavA- te veMTalabhAvitA jayA ajAtitA ceva vasthAdidAnaM dejja tadA sAdhUhiM vattavvaM- "idAni no veMTalaM joemo|" tAhete bhaNejja- "kiM iyarahA diljamANe dhammo na bhavati ?" evaM bhayaMtANa geNhejjA, evaM veMTalabhAviesa visuddo uvakaraNaM uppAeMto Agacchati / / ko uvadhiM uppAeMto Agacchati ti bhaNNati[mA.4605] uvahayamanuvahate vA, pubbuvahI tattha maggaNA innmo| gIyatthamagIyatthe, gIe gahaNetare tinni / cU-puvbuvahI jai anuvahato saMpuNNapaDoyAro ya asthi to no uppAyaMto Agacchati / aha punbuvahI uvahato asaMpuNNapaDoyAro vA to uppAeMto Agacchati, so puNa gIyatyo hojja agIto vaa|jti gIyatyo to uvakaraNagahaNaM kareMto Agaccati, jeNa so savvaM vihiM jANati / iyarottiagIyatyo sona uvakaraNaM uppAeMtoAgacchati, jeNaM tinni uggamuppAdaNaesaNadose na yANati, ajANateNa ya uvadhI uppAeMto vi avisuddho ceva ||avisuddhovhivirgicnnvidhii imo[bhA.4606] asatI vigiMcamANo, jahalAbha ghettu Agato suddho| codagavayaNaM saMphAsaNAdi jesiM na siM sohiN|| khU-asatipubbovakaraNassa visuddhassa AgaccamANojaM annaM visuddhaM paDiggahAdikaM labhati taM pucovakaraNAto avisuddhaM paDiggahAdikaM vigicati, evaM jahAlAbhaM suddhaM geNhaMto avisuddhaM paricayaMto sabbovakaraNaM visuddhaM ghettuM aago|aayriobhnnnnti-jesiN esa uvadeso, pannaveti vA je evaM, na tesiM sohI bhavati // "asati vigiMcamANo" tti asya vyAkhyA[bhA.4607] uvahayauggahalaMbhe, uggahaNa vigiMca mattae bhattaM / apajatte tattha davaM, uggahabhattaM gihi daveNaM / / dhU-do vipAdA jattha avisuddhA tattha "uvahatauggahalaMbhe", uvahato tiavisuddho, uggaho tti paDiggaho, laMbhe tti visuddhapaDiggaho laddho, tAhe avisuddhaM puvovaggahaM vigicati, tammi vigiMcite paDiggaho visuddha, mattago avisuddho erisaM jAyaM / erise imo paribhogavihI - mattae bhattaM geNhati visuddhapaDiggahe evaM geNhati, tena paDiggahadaveNa mttgNkppeti|ah mattagegahiteNa bhatteNa appajattiya bhavati tAhe tattha avisuddhamatte davaM gehaMti, uggahe bhattaM geNhati / tassa uggahassa tena avisuddhamattagagahiteNa daveNa kappaM na deti, mA paDiggahassa uvaghato bhavissati, tAhe gihibhAyaNeNa dava AneuM tena paDiggahassa kappaM kareti / avisuddhamattagagahiyadaveNaM puNa levADagasaNNAbhUmIkajjAtiM kreti|| [bhA.4608] apahuccaMte kAle, dullabhUdava'bhAvite va khettmmi| mattagedavaNaM dhIvAta, mattagalaMbhe vi emeva / /
Page #925
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram -3-14867 dhU-aha jAba gihibhAyaNe davaM Aneti tAva kAlo na pahucati, Adicco atyamaNaM gacchati davaM vA dullabhaM abhAviaMvA taM khettaM sAdhUhiM, abhAviyattaNeNa ya no appaNo bhAyaNe davaM deti, evamAdikAraNehiM avavAdato avisuddhamattagagahiteNa daveNa visuddhapaDaggahassa kappaM kareMti, na doso / visuddhamattagassa vi laMbhe avisuddhamattagaM vigicaMti, paribhoge vi evaM ceva puvavidhI dtttthvvo||"codgvynnN" ti pacchaddhassa imaM vakkhANaM[bhA.4609] levADahatthachikkeNa sahasA anAbhogato va pkkhitte| avisuddhaggahaNammi ya, asohi sujjheja vA itaraM // dhU-jesiM saMphAseNaM avisodhI bhavati tersi imo doso - uggamAdiavisuddheNa bhattAdiNA levADahattheNa visuddho paDiggaho chikko, sahasA vA avisuddhaM bhattaM visuddhapaDiggahe pakkhittaM, avisuddhaM vA bhattaM gahiyaM, jati evaM avisuddhasaMphAsAto visuddhassa vi avisodhI bhavati to itaraM asuddhaM taM pi visuddheNa saMbaddhaM visujjhau ? ahataM na visujjhati, to te icchAmAnaM bhavati / / mU. (868) je bhikkhU airegaM paDiggahaM khuDagassa vA khuDDiyAe vA theragassa vA theriyAe vA ahatthacchiNNassa apAyacchiNNassa anAsAcchiNNassa akaNNacchiNNassa anohacchiNNassa sattassa dei, deMtaM vA sAtijati / / dhU- hatthA acchinnA jesiM te ahatthachinnA bhANiyavvA / evaM sabve padA / satto samarthaH / etesiM deMtassa culhuN| [bhA.4610] abbAlavuDadANe, itthIpurisANa juMgitANaM ca / suttatthavIrieNa va, pajatta skotitaannNc|| dhU-abAlA bAlabhAvaM atikatA, avuDdA vuDDabhAvaM aprAptA, sarIreNa jAtIe vA ajuAgatA, suttacadhIyaM jehiM, attho visuto-gItArthA ityarthaH, vIryavA uppAdanazakti, gIyatthattaNAtoceva "pajjatto"pAdakappitotti vuttaM bhavati, "sakotigA" gamaNAgamaNasaceTTA, te yasavIriyattanAto ceva sakotigA, etesiM jo itthINa vA purisANa vA atiregapaDiggahaM / / [bhA.4611] abhinavapurANagahitaM, pAtamacchiNNaM taheva chinnaM ca / niddiTThamaniddiSTaM, pAtaM deMtANa aannaadii| dhU-abhinavaM purANaM vA, jaMtaM abhinavacchinnaM acchinnaM vA, gaNimAdiyANa niddiDha anididvaM vA, jo dei tassa ANAdiyA dosA, caulahuMca se pacchittaM jo suttapaDisiddhANaM deti|| imANa ya adeMtassa dosA[mA.4612] addhANaniggayAdINa'deMte dosA tuvanniyA puTviM / rogavao bhesajjaM, niruassa kimosahehiM tu / / dhU- diTuMtauvasaMdhAro - jo hatthapAdAdivigalo tsa jutta dAnaM, samatthassa kiM dijjati ? gaMtuM sayameva Aneu tti / sesaM kaMThaM / imehiM puNa kAraNehiM samatthassa diati[bhA.4613] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelaNNe / sehe carittasAvaya, bhae va addhANa jynnaae| cU- addhAmAdIsu jayaNAe- ete asivAdikAraNA bhAyaNabhUmIe hojja aMtaradese vA /
Page #926
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-868, [bhA. 4613] 27 addhANabAlavuddhAdiyANaM dAnaM prati jayaNA kAyavvA / jassa bahutarA nijarA jattha vA abahutarA hANI dIsai puvvaM tassa dAyavvaM / jo va pAdacchinnAdio kamo bhaNito tena dAyavyaM / / [bhA.4614] eehiM kAraNehiM, sakkANa videjja'saMsatI jesiM / hoja vana hojja itare, tesiM puNa saJja parihANiM / / dhU-acchinnahatthA vayosakkA tesiM deja, jeNa tesiM asNttii| asaMtatI nAma bhAyaNavocchedo abhAva ityarthaH / itare hatthapAdachinnAdiyA tesiM parihANI hojja vA na vA, tesiM puNa sakkANaM bhAyaNAbhAve sajaM ti vaTTate ceva parihANI, tamhA tesiM dAyavvaM / / [bhA.4615] je ceva sakkadANe, asakkaasatIe dose paavNti| asatIe sakkANa vi. teceva ati pAveMti / / cU-sakkassa deMte je dosA bhaNitA, asakkassa ya adeMte je dosA bhaNiyA, teceva dosA sakkANa vi asaMtatIe adeMto pAvati, tamhA asivAdikAraNe avekkhiuM sakkassa vi dAyavvaM / / aha na deti to ime dosA[mA.4616] jaMtaM asaMtharaMtA, anesaNaM jaM ca bhAjanabhUmIe / pAvaMti seha-sAvaya-teNAtivirAdhanaMjaM ca / / cU-te acchinnahatthAdiyA asaMdharaMtAjaM anesaNaM pellissaMti, jaM ca bhAyaNabhUmIe aMtarA vA asivAdidosevA pAvissaMti, bhAjanabhUmigayANavAsayaNehiM sehounnikkhamAviJjati, bhAyaNANa vA gacchaMtA sAvateNa khajaMti, teNehi vA udujaMti, jaMca'nnaM kiM ci sarIrasaMjamavirAhaNaM pAveMti, taM savvaM pAyacchittaM adeMte pAvati // ahavA - imAe jayaNAe bhAyaNA dAyavvA[bhA.4617] puvaM tu asaMbhogI, dugatigabaddhaM taheva huNddaadii| to pacchA itarANi vi, tesiM deMto bhvesuddho|| dhU-tesiM sakkANaM asivAdikAraNehiM dijaMte-puvvaM jaM asaMbhoiyaM pAdaM taM dijati, dosuvA tisu va ThANesu jaM baddhaM taM dinati, huDaM vAtAiddhANi vA alakkhaNajuttANi dijaMti / jati te natthi, to pacchA iyarANi vi saMbhoiyANi abhinnAni samacauraMsANi lakkhaNajuttANi ya deto suddho bhvti|| mU. (869)je bhikkhU airegapaDiggahaM, khuDDagassa vA khuDDiyAe vA theragassa vA theriyAe vA hatthacchinnassa pAyacchinnassa nAsacchinnassa kaNNacchinnassa ohacchinnassa asakkassa na dei, na deMtaM vA sAtijati // dhU-pubvillasuttAto imaM suttaM paDipakhatUtaM / kiM ca pUrva ete addhANAdiyA atthato bhaNitA / iha puNa suttato ceva bhnnNti| [bhA.4618] addhANabAlavuDDA''turANa duvihANa juMgitANaM ca / suttatthavIrieNaM, apajjattaakovitANaM ca // cU-duvidhA juMgitA - jAtIe sarIreNa vA, sesaM pUrvavat / / [bhA.4619] abhinavapurANagahitaM, pAyamachinnaM taheva chinnaM c| niddiTThamaniddiTuM, tesi adeMtANa aannaadii||
Page #927
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 nizItha-chedasUtram -3-14/869 [bhA.4620] addhANa oma asive, uDhUDhAsati adeMte jNpaave| bAlassajjhovAte, therassa'satIe jaM kujA / / [bhA.4621] duviharuyaAturANaM, tappaDicaragANa vA vi jA haanii| juMgito puvanisiddho, jAti videsetaro pcchaa| cU-AsukArI dIharogeNa vA, ahavA-AgaMtuya-taduttheNa vA bhAyaNANi viNA vA parihANI taM adeMto pAvati / nanu duviho vi juMgito aNalasutte puvvaM nisiddho na pavvAvijjati? bhaNNati - jAtijuMgito videse pavvAvivati / "itaro"tti sarIrajaMgito pavvajjAe Thito pacchA jaato|| tesiM imA vidhI acchiyavve[bhA.4622] jAtI ya juMgito khalu, jattha na najati tahiM tu so atyi| amuganimittaM vigalo, itaro jahi najati tahiM tu|| [bhA.4623] jaM vaccaMtA kAe, vaheti jaM pi ya kareMti uDDAhaM / kiM puNa gihisAmaNNe, viyaMgitA logasaMkA tu // dhU-sarIravikale dAna paDucca imo kamo[bhA.4624] pAda-'cchi-nAsa-kara-kannajuMgite jAtijuMgite cava / voccatthe caulahugA, sarise puvvaM tu samaNINaM / / dhU- pAdAdivikalabhaNiyakamAto jo vonnatyaM deti tassa caulahuM / sAdhusAdhuNINaM sarisavikalabhAve doNha vidAyavvaM, asati doNha vi samaNIsu puvvaM dAyavvaM // adAne imo avavAto[mA.4625] bitiyapadamaNappajjhe, na dejja avikovito va appajjhe / jANate asatI vA, maMdadhammesu vaNa dejA / / dhU-aNappajjho khittavittAdigo na deja, seho vA akovito guNadosesuvA na deja, appajjho vA jANaMto vi asatIte bhAyaNassa na deja vijjamANaM pAsatthAdisu vA maMdadhammesu na dejA, evamAdikAraNesu ato vi suddho|| mU. (870)je bhikkhU paDiggahaM analaM athiraMadhuvaM adhAranijaM dharei, dharetaM vA saatijti|| ma. (871) je bhikkhU paDiggahaM alaM thiraM dhuvaMdhAranijaM na dharei, na dharetaM vA sAtijati / / [bhA.4626] analamapajjattaM khalu, athiraM adadaM tu hoti nAyavvaM / adhuvaM ca pADihAriya, alakkhaNamadhAranijaM tu / / khU-analaM athiraM adhuvaM AdhAranijjaM[bhA.4627] etesiM tu padAnaM, bhayaNA pannarasiyA tu kAyavvA / etto egatareNaM, geNhaMtANAdiNo dosA / / dhU-etesiMcauNhapadAnaMbhaMgA solasa kaayvaa|aNtimosuddho| sesA pannarasa, tesiMpannarasaNhaM annatareNa vi geNhatassa ANAdiyA dosA / / tesu pannarasasu asuddhe suimaM pacchittaM[bhA.4628] paDhame bhaMge cauro, lahugA sesesu hoti bhayaNA tu| jA pannaraso bhaMgo, tesu tu suttaM'timo suddho /
Page #928
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM - 871 [bhA. 4628] 29 cU- paDhame bhaMge cattAri caulahugA, jeNa cattAri vi padA asuddhA / sesapadesu bhayaNa tti jattha bhaMgapade jattiyA padA asuddhA tattha tattiyA caulahU dAyavvA / paDhamabhaMgAto Arabbha jAva pannarasamo bhaMgo, etesu suttmivaato| aMtimo puNa suddhattaNato apacchittI / / analAdiyANaM ime dosA[bhA. 4629] addhANAdI anale, adeMta deMtassa ubhayao hAnI / athiradhuve maggaMte, hAnesaNa baMdhame caraNaM // dhU- addhANapaDivaNNAdiyANa analapAde apajattiyaM bhattamiti kAuM na deja, aha deti to appaNo hAnI, evaM anale ubhayathA vi dosA / athiraM adaDhaM, tammi bhagge annaM maggetassa suttatthANaM hAnI / alabhaMte vA esaNAghAtaM kareja / adhuvaM pADihAriyaM, tammi gahite annaM maggaMtassa suttatthahAnI alabhato vA esaNAdhAtaM kareja / aha bhaggaM baMdhati, ega- duga-tigabaMdhane caraNabhedo bhavati // punaravi adhuve doso bhaNNati [bhA. 4630] adhuvammi bhikkhakAle, gahatAgahitammi maggaNe jaM tu / duvihA virAdhanA puNa, adhAranijjammi puvvuttA || cU- adhuvaM pADihAriyaM, taM ghettuM bhikkhAkAle bhikkhato tattha bhikkhAe agahitAe vA puvvasAmiNA maggitaM, jati tassaM taM deti to apphaNo parihANI / aha na deti to so puvvasAmI rUsati, ruTTho ya jaM tu kAhiti vasahIto divA rAto vA AsiyAvejjA, tassavA davvassa annassa vocchedaM kareja, asabbhavayaNehiM vA Ausejja / adhAranijjaM - alakkhaNajuttaM, tammi dharijjUMte duvidhA virAhA bhavati - AyusaMjamesu, sAya pubbuttA ohanittIe / huMDe carittabhedo tti "duppatte khIlasaMThANe, natthi ThANaM ti niddise / " jamhA evamA dedosA tamhA alaM thiraM dhuvaM dhAranijjaM dhAreyavvaM // avavAdato aNalAdiyA vi dhAreyavvA [mA. 4631] asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / sehe caritasAvaya, bhae ya jayaNAe geNhejjA / / - ete asivAdI bhAyaNabhUmIe hojja aMtarA vA jayaNAe geNhijjati / kA jayaNA ? imA - cattAri mAse ahAkaDaM gavesejjA, domAse appaparikammaM, bahuparikammaM divaDuM ti / mU. (872) je bhikkhU vaNNamaMtaM paDiggahaM vivaNNaM karei, kareMtaM vA sAtijati // mU. (873) je bhikkhU vivaNNaM paDiggahaM vaNNamaMtaM karei, kareMtaM vA sAtijjati // [bhA. 4632] paMcaNhaM vaNNANaM, annayarajutaM tu pAdaduvvaNNaM / duvvannaM ca suvaNmaM, jo kujjA ANamAdINi // - subhavaNNaM ca duvaNaM kareti Gka / duvaNNaM pAtaM suvaNNaM kareti Gka / jo evaM kareti tassa ANAdiyA dosA bhavaMti / [bhA. 4633] vaNNavivaccAsaM puNa, no navapAde padhovaNAdINi / duggaMdhaM ca sugaMdhaM, jo kujjA ANamAdINi / / cU- paDhamapAdeNa vaNNavivaccAsasuttaM gahiyaM / bitiyapAdeNa no navaM pAdaM laddhamiti dhovaNAdI kareja, eva suttaM gahiyaM / tatiyapAeNa no suSmigaMdhaM pAyaM laddhamiti sItodagAdIhiM dhovati, eTa
Page #929
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 14/873 suttaM gahiyaM / esa bhaddabAhusAmikayA gAhA / etIe tinni di suttA pharisiyA / kahaM puNavaNNavivaccAso? bhaNNai[bhA.4634] uNhoda-chagaNa-maTTiya, chArAdIehi hoi u vivaNNaM / makkhaNakakkAdIhi u, dhUmeNa ya jAyate vnnnno|| cU-uNhodageNa puNopuNo dhovvamANaMchagaNAdIhiMyaAlippamANaM vivaNNaM bhvti| tellAdiNA makkhijaMta khadirabIyakakkAdIhiMyapuNopuNodhovvamANaM nakkheUNa yadhUmaTThANekajati, evamAdiehiM vivaNNassa vaNNo bhavati // kIsa puNa vaNNaI vivaNNaM kareti ? bhaNNai[bhA.4635] mANaM paro harissati, tenAhaDagaM ti sAmi mA jANe / vaNNaM kuNati vivaNNaM, vivaNNe haraNaM navari ntthi|| cU-vaNNujjalaM mA me paro harihi tti tena vivaNNaM kareti / ahavA- taM pAtaM tenAhaDaM mA me eyaM puvvasAmI jAnissati tena vA vivaNNaM kareti, ahavA- taM pAyaM vivaNNaM pi teNAhaDaM ti kAuMmA pubbasAmI jANissai tena vaNNaDaM kareti, rAgeNa catuguruM, vivaNNakaraNe haraNasaMbhavo nasthi / / niratye parikammaNe ime dosA[bhA.4636] ghaMsaNe hatthuvaghAto, tadubbhavAgaMtu sajame paannaa| dhuvaNe saMpAtivaho, uppilaNaM ceva bhuumigte|| dhU-dhovaNe kakkAdiNA ya AdhasaNe AtovaghAto, hatye kaMDagaM bhavati, parissamo vA / kiMca tadubbhavAvApANA AgaMtugAvA pANA virAhinnati, sNpaatimaayvivjNti|ati uccholaNadhovaNeNa je bhUmigatA gaNA te uppIlAvijaMti / esa saMjamavirAdhanA / / jamhA evamAdiyA dosA[bhA.4637] tamhA u apurikammaM, pAtamahAladdha parihare bhikkhuu| paribhogamapaoggaM, sapparikamme ya bitiyapadaM // dhU- ussaggeNa aparikammaM pAyaM ghettavvaM, jahA laddhassa ya pAdassa parihAro tti paribhogo bhikkhuNA kAyabvo / imaM bitiyapadaM - "paribhogamapAyoggaM" ti viseNa vA gareNa vA majeNa bhAviyaM tassa dhovaNAdI kareja, chagaNamaDiyAdIhiM vA nikkhArejja / ahavA - appajahuparikamma laddhaM, tassa niyamA dhovaNa-ghaMsaNAdI yavvaM / / [bhA.4638] vaNNamavivaNNakaraNe, vivaNNamaMtassa vaNNakaraNe y| je tussagge dosA, kAraNe te ceva jynnaae| dhU-vaNNavivacAsakaraNe je ussagge dosA bhaNitA, kAraNe te ceva kAraNagahiyaM vaNNaI mA harihiti tti vivaNaM kareMto jayaNAe suddho / adhavA[bhA.4639] kAraNe hiMsita mA siMgaNA tumucchA va ujjale jattha / tattha vivajayakaraNaM, ajjhovAe ya baalss|| dhU-taM vaNNaTuM pAyaM salakkhaNaM NANagacchavahinimittaM hisitaM ti-haDamityarthaH / mA tassa puvvasAmI siMgaNaM karissati tti ato tassavaNNavivajjiyaM kareti / ahavA-taMvaNNaI daTTha puNo puNo mucchA uppajjati jatthapAde tattha vA vivannaM kjti|annvjjho seho vA ajANato karejjA / bAlassa vA adhikaM ajjhovallavo vaNNahaM kIrati tti evaM vA kIreja //
Page #930
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM - 874, [ bhA. 4639 ] 31 2 mU. (874) je bhikkhU "no navae me paDiggahe laddhe "tti kaDDa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA, uccholletaM vA padhoeMtaM vA sAtijjati / / mU. (875) je bhikkhU "no navae me paDiggahe laddhe" tti kaTTu bahudevasieNa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoejja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (876) je bhikkhU "no navae me paDiggahe laddhe "tti kaTTu lodveNa vA kakkeNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ulloleja vA uvyaleja vA, ulloleMtaM vA uvvaleMtaM vA sAtijati / / bhU. (877) je bhikkhU "no navae me paDiggahe laddhe" tti kaTTu bahudevasieNa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholejja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (878) je bhikkhU "dubbhigaMdhe me paDiggahe laddhe" tti kaTTu sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholejja vA padhoeja va uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (879) je bhikkhU " dubbhigaMdhe me paDiggahe laddhe "tti kaTTu bahudevasieNa loddheNa vA kakkeNa vA cuNNaNa vA vaNNeNa vA ullolejja va uvvaleja vA ulloleMta vA ubvaletaM vA sAtijjati / / mU. (880) je bhikkhU "dubbhigaMdhe me paDiggahe laddhe "tti kaTTu lodveNa vA kakkeNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ulloleja vA uvvaleja vA ulloleMtaM vA uvvaletaM vA sAtijati // mU. (881) je bhikkhU "dubbhigaMdhe me paDiggahe laddhe" tti kaTTu bahudevasieNa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholejja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / [ bhA. 4640 ] emeva ya anave vI, viyaDe bahudesi kakkabahudesI / suttA cauro ee, emeva ya caturo duggaMdhe // cU-no navaM anavaM juNNaM, sIyamudagaM sItodagaM atAviyaM, viyaDaM ti vyapagatajIvaM usiNaM ti tAvitaM, taM caiva vavagayajavaM, ekkasiM dhovaNaM uccholaNaM, puNo puNo dhovaNaM padhovaNaM / bitiyasutte eseva'tyo / navaraM bahudevasitehiM sIodausiNodehiM kttavvaM / tatiyasutte kakko, so davvasaMjogeNa vA asaMjogeNa vA bhavati / loddo rukkho, tassa challI loddaM bhaNNati / vaNNo puNNahiMgulAdi / tellamoito cuNNo puNagamuNNigAdiphalA cuNmIkatA, etehiM ekkasi AghaMsaNaM, puNo puNo pasaMghaNaM / cautthasutte kakkAdiehiM ceva bahudevasiehiM, sesaM taM ceva / eyassa puNa aNavassa pAdassa eto ghavaNAdiyA pagArA kareti, vaMra me navAgAraM bhavissati tkti| jahA anavapAde cauro suttA bhaNitA tahA duggaMdhe vi cauro suttA bhANiyavvA, navaraM tattha duggaMdhe meM pAtaM sugaMdhaM bhavissati tti, dhovaNAdipayAre kareti tti // * [bhA. 4641] ucchola dosu AdhaMsa dosu ANAdi hoMti dosA tu / kiM puNa bahudesIyaM, bhaNNati iNamo nisAmehi // cU- anavapAe je cauro suttA tesu je AdillA do suttA temu uccolaNapadhovaNA bhaNNati, pacchimA puNa je do suttA tesu AghasaNa-paghaMsagAdi bhaNNati / sesaM kaMThaM // [bhA. 4642 ] dagakakkAdIha nave, tehiM bahudesitehi je pAdaM / emeva yadugdhaM, dhuvaNuvvata ANAdI / / desI nAmaM pasatI, tippatipareNa vA vri bahudeso / kakkAdi anAraNa vA vi bahudikkhavatyeNaM // [bhA. 4643]
Page #931
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-14/881 - sutte bahudeseNa vA pAdo bahudevasiteNa vA / ekkA pasatI do vA tinni vA pasatIto deso bhaNNati, ti pareNa bahudeso bhaNNati / aNAhArAdikakkeNa vA saMvAsiteNa, ettha egarAtisavAsitaM taMpi bahudevasiyaM bhavati, anAhArimaggahaNaM anAhArime caulahuM AhArime puNa cauguru bhaNati / / ime dosA [bhA. 4644) 32 ghasaNe hatthuvaghAto, tadubbhavAgaMtu saMjame pANA / dhuvaNe saMpAtibaho, uppilaNe ceva bhUmigate // tamhA u aparikammaM pAdamahAladdha dhArae bhikkhU / paribhogamapAogge, saparikamme ya bitiyapadaM // [bhA. 4645] dhU- imo bahudevasiyassa avavAto [bhA. 4646 ] abhioggavisakae vA, bahurayamajjAti dubbhigaMdhe vA / kakkA dIhi daveNa va, kujjA bahudesieNaM pi / / 2 dhU- "abhiyoge "tti pAdaM vasIkaraNajogeNa bhAvitaM, viseNa vA bhAvitaM, bahuraeNa vA ghaTThaacchatthamalinamityarthaH / majjAduggaMdhadavveNa vA bhAvitaM duggaMdhaM, taM evamAdiehiM kAraNehiM bahudevasieNa daveNa vA kakkeNa vA dhovveti vA AdhaMsijati vA mA majjAdigaMdheNa uDDAho bhavissatItyarthaH // bhU. (882) je bhikkhU anaMtarahiyAe puDhavIe dubbaddhe dunnikhitte anikaMpe calAcale piggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payAveMtaM vA sAtijjati // - mU. (883) je bhikkhU sasaNiddhAe puDhavIe dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payAvetaM vA sAtijjati // mU. (884) je bhikkhU sasarakkhAe puDhavIe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payApeMtaM vA sAtijati // pU. (885) je bhikkhU maTTiyAkaDAe puDhavIe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payAveMtaM vA mAtijjati // pU. (886) je bhikkhU cittamaMtAe puDhabIe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payAvetaM vA sAtijjati / / pU. (887) je bhikkhU cittamaMtAe silAe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAveMtaM vA payAveMtaM vA sAtijati / / yU. (888) je bhikkhU cittamaMtAe lelUe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvetaM vA payAveMtaM vA sAtijati // mU. (889) je bhikkhU kolAvAsaMsi vA dArue jIvapaiTThie saaMDe sapANe savIe maharie saosse saudae sauttiMga- paNaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA AyAvetaM vA payAveMtaM vA sAtijati // pU. (890) je bhikkhU thUNaMsi vA giheluyaMsi vA usuyAlaMsi vA jhAmacalaMsi vA dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale paDiggahaM AyAveja vA payAveja vA AyAvetaM vA payAveMtaM vA sAtijati //
Page #932
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-891, [bhA. 4646] mU. (891) je bhikkhU kuliyaMsi vA bhittisi vA silasi vAlelusivA aMtalikkhajAyaMsi vA dubbaddhe dunnikhitte anikaMpe calAcale AyAveja vA payAveja vA AyAveMtaM vA payAveMtaM vA saatijti|| mU. (892)je bhikkhU khaMdhaMsi vA phalahaMsi vA maMcaMsi vA maMDavaMsi vA mAlaMsi vA pAsAyasi vA dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale AyAveja vA payAveja vA AyAtaM vA payAveMtaM vA sAtijati / / cU-ete suttapadA jahA terasame uddesagetahA vakkhANeyavyA, navaraM-tatya ThANAdI bhaNiyA ihaM puNa pAdassa AtAvaNAdI vattavvA / imA suttaphAsitA[bhA.4647] puDhavImAdI thUNAdiesu kuliyaadikhNdhmaadiisu| jo pAtaM AtAve, so pAvati ANamAdINi // [bhA.4648] puDhavImAdIesU, virAdhanA navari saMjame hoti| saMjama-AtavirAhaNa, pAdammi ya sesgpdesuN| dhU- anarahiyAdiesu jAva saMtANae tti etesu pAtaM AtAveMtassa pAo saMjamavirAdhanA bhvti|sesaajethuunnaadiyaa padA tesupAyAAyAtassa AyavirAdhanA saMjamavirAdhanApAyavirAdhanA ya bhavati / saMjavirahaNAe puDhavAdisu kAyaniSphaNNaM, jattha AyAvirAdhanA tattha cauguruM, pAtavirAdhanAe caulahuM / thUNAdiesu ime dosA[bhA.4649] viliyaMti ArubhaMte, dubbaddhacalesu bheduvahaDaM vA / tetuna bhavaMti dosA, bhUmIe kuddmuhaadiisuN|| khU-thUNAdisuduTThiesurajjuvehamAdisuvA dubbaddhesu vA calaTTitesuArohaMtassa uttAreMtassa ya bhedo pAyassa bhavati / "uvahaDaM"ti-AruhaNottaraNe je mAlohaDe dosA bhaNitA te iha payAvaNe bhavaMti, bhUmIe kuDamuhAdisu vA ThavijaMte te dosA na bhavatItyarthaH / / savvesu suttapadesuimaM bitiyapadaM[bhA.4650] bitiyapadamaNappajjhe, AtAva'vikovite va appjjhe| paJcAvAte ovAsa u, asati AgADhe jANamavi // -pubbaddhaM kNtth| bhUmIejai Thavijjatito goNasA (nA] diehitopaJcAvAtobhavati,samabhUmIe vA avagAso natthi, AgADhe vA rAyaduTTAdigo apAgaDo acchaMto jANaMto vi yUNAdisu vila ejaa|| [bhA.4651] goNe va sANamAdI, kappaTTagaharaNa khelnntttthaae| sasaNiddha-harita-pAmAdiesu pAlaMba jayagAe // khU-samabhUmIe ThavitaM goNeNaM bhajjati, sANo vA harati, kappaTThagAvA hariojjA, sA vA samabhUmI kapaTTagANaM khelaNaTThANaM, sA vA samabhUmI AukAyasasaNiddhA, hariyA vA, udvitA kathumAdiehiM vA pANehiM saMsattA, emAdiehiM kAraNehiM jahA AyasaMjamapAdavirAdhanA na bhavati tahA jayaNAe ogAhiyadoreNa vihAse laMbeti / / 1713
Page #933
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram - 3- 14/893 mU. (893) je bhikkhU paDiggahAto puDhavikAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaDu dekhamANaM paDiggaies, paDiggArhataM vA sAtijati / / 34 mU. (894) je bhikkhU paDiggahAo AukkAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTTu dezamANaM paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijati / / mU. (895) je bhikkhU paDiggahAto teukAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaDDa dekhamANaM paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijati // [ bhA. 4652 ] bIesu jo u gamo, niyamA kaMdAdiesu so ceva / puDhavImAdIesU, puvve avarammiya padammi / / cU- navaraM - anaMtesu kaMtAdiesu gurugaM pacchittaM bhANiyavvaM / sesaM savvaM ussaggA'vavAteNaM jahA bIesutahA bhANiyavvaM // mU. (896) je bhikkhU paDiggahAto kaMdANi vA mUlANi vA pattANi vA pupphAmi vA phalANi vAnIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTTu dejANaM paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijjati // cU-jaM bhUmIe avagADhaM tassa jAva mUlaM phuTTati tAva kaMdo bhaNNati, bhUmIe uvari jAva DAlI naphuTTati tAva khaMdho bhaNNati, bhUmIe uvari jAva sAlA sA DAlI bhaNNati, DAlAto jaM phuTTati taMpavAlaM bhaNNati / sesA padA kaMThA / yU. (897) je bhikkhU paDiggahAto osahi bIyANi nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTTa depramANaM paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / [bhA. 4653 ] AgaMtuga-tajjAyA, duvihA vIyA u hoti pAyammi / AgaMtugA uduvihA, suhumA thUlA ya nAyavvA / / dhU- AgaMtugA sarisavAdI, tadutthA kuNagA tasseva laggA / puNo AgaMtumA duvidhA saNhA thUlA ya, saNhA sarisavA rAI -jIrimAdI, tUlA badara - NippAvAdI | soso pucchati - kAo osahIo ? kAo osahIo ? ko vA bIo ? tti / ato bhaNNati [ bhA. 4654 ] saNasattarasA dhannA, osahigaNeNa hoMti gahitA u / bIyaragahaNammi kate, te caiva vi rodhaNasamatthA / / * cU-java godhUma - sAli vihi-koddava- rAlaga - tila - mugga-mAsa - ayasi caNaga-nippAva-masUracavalaga-tubari-tulattha-saNo strsmo| sesaM kaMThaM / [ bhA. 4656 ] asive omoyarie, rAyaduTThe bhae va gelane / sehe caritta sAvaya, puvvaggahie ya jayaNAe / dhU- kaNThayA || navaraM "puvvagahie" tti gahaNakAle suddho jai pacchA parikammaNakAle bitiyA dIsaMti to imA jayaNA [bhA. 4657 ] jati puNa puvvaM suddhaM, kArijjaMtamma bitiya tatie vA / tippaMcasattabIyA, dIsaMti tahAvi taM suddhaM // cU-bitiyaM appaparikammaM, tatiyaM bahuparikammaM, tesu jati vi parikammakAle tinni vA bIya paMcavA satta vA bIyakaNA dIsaMti tahAvi taM suddhaM caiva vihigahaNAto / / codagAha - " gahaNakAlAto 4
Page #934
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 14, mUlaM-897, [bhA. 4657] pacchA bIesu diDhesu kahaM suddhaM bhavati" ? AcAryAha[bhA.4658] jaha ceva ya AhaccA, pANAdijutammi bhAyaNe ghite| Aloga bhoyaNa vigicaNaM ca taha ceva pAde vi / / khU-jahAbhattaMpAnaMvA suyavidhitavihANeNa uvautteNa gahiyaM-"Ahacca"ttisahasA turiyagahaNaM evaM pANAdijutte gahie bhattapANe "Aloga"tti bhAyaNe paDiyamette ceva Alogito nirIkSita ityarthaH / tattha gahaNakAlAto pacchA tasabIyA diTThA te ya jai visoheuM sakeMti to visohittA taM bhattapAnaM bhujati nadoso, aha te pANiNo visodheuMna sakketi tAhetaM bhattapAnaM vigicaMti |jhaa bhatte tahA pAte vi daTThavaM, na doSa ityarthaH // esa tadutyesu vidhI bhaNito / imo AgaMtugesu[bhA.4659] jattha puNa ahAkaDae, puvvaM chUDhAi hoti biiyaaii| suddhaM va appakamma, tahiyaM puNa maggaNA innmo|| chU-jaM ahAkaDaM pAyaM, tattha jai gihIhiM AgaMtugA bIyA ahAbhAveNa chUDhA hojja, taM tArisa bIyasahiyaM laDmati, annaM ca appaparikamma savvadosavirahiyaM suddhaM labmati / katamaM geNhatu? ussaggao suddhaM appaparikammaM geNhati / aha nikkAraNe AgaMtugabIyasahitaM geNhati tattha pacchitamaggaNAkamo imo|| [bhA.4660] chabbhAgakaraM kAuM, suhumesutu paDhamapanaM pNcdinnaa| dasa bitie rAtidiNA, aMgulimUle tu pannarasA // cU-aMgulINaM aggapavvA paDhamo bhAgo, bitio majjhapore bhAgo, tatito aMgulimUle bhAgo, AurehAe cauttho bhAgo / aMguTThagassa abhaMtarakoDIe paMcamo bhAgo, seso chaTTho bhAgo / evaM chabbhAgasu kappitesu jati nikkAraNe paDhamaporapamANamettesu bIesupAde dIsamANesu geNhati to paMcarAiMdiyANi pacchittaM / bitiyapavvamettesudasa raaiNdiyaa| tatiyapabamettesupannarasa raaiNdiyaa|| [bhA.4661] vIsaMtu AulehA, aMguTuMto hoti pnnuviisaa| pasatammi hoti mAso, cAummAso bhave causu // ghU-cautthe AulehappamANamettesuvIsaM raaiNdiyaa|pNcme aMguTThamUlappamANamettesu bhinnmaaso| chadreNaM bhaMgeNaM - pasatI ceva pUrati pasatimette mAsalahuM / bitiyapasatIe bitiomAso, tatiyapasatIetatiomAso, cautthapasatIe cuttho-maaso| evaM caulahugaMjAtaM / ato paraM duguNA duguNeNa pAraciyaM pAveyavvaM // suhumesu pacchittaM bhaNiya / idAni thUlAdisu[bhA.4662] eseva gamo niyamA, thUlesu vi bitiypvvmaarddho| aMjalicaukkalahugA, te cciya gurugA anaMtesu / / dhU-thUlANa bIyANaM bitiyapavvamettesupaNagaM, aMgulimUle dasa, AurehAe pannarasa, aMguTuMto vIsa, pasatae bhinnamAso, bItiyapasatIte mAso - aMjalI ityarthaH, bitiyaMjalIe bitio mAso, tatiyAe tatito, cautthaMjalIe cauttho maaso|evN caulahuMjAtaM / ato paraM duguNavaDDIe pAraMcitaM pAveyavvaM / anne bhaNNaMti - do do chalmAe vi vaTuMti, bArasasu mAsalahuM kAyavvaM, sa evAMjaliraviruddha ityarthaH / causuaMjalIcaulahuM, evaM prittesupcchittN| anaMtesu vieeNaceva
Page #935
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36 karachabhAgakkameNa ete ceda paNagAdiyA pacchittA / navaraM gurugA kAyavvA // [mA. 4663] nikkAraNammi ee, pacchittA vaNNiyA tu bIesu / nAyavva AnupuvvI, eseva tu kAraNe jayaNA / / - puvvaddhaM kaMThaM / kAraNe puNa patte jayA AgaMtugabIyasahitaM geNhati tadA eteNa ceva panagAdipacchittANulomeNa geNhaMto suddho, jayaNA eseva paNagAdigA ityarthaH / aha kAraNe vi paNagAdibhedAto vocatyaM gehati to caulahuM bhavati // jahA kAraNe karachamAgAdiesu bIesu diTThesu vi kappati tahA imaM - vosa pahu kappati, bIyAdINaM ahAkaDaM pAyaM / na appasaparikammA, taheva appaM saparikammA || [bhA. 4664 ] nizItha-chedasUtram -3-14 / 897 - cU- vosa - bharitaM / jati ahakaDA pAdaM bhariyaM bIyANaM vosaTTaM labbhati tahAvi taM caiva ahAkaDaM ghettavvanaM, na ya suddhaM appaparikammaM saparikammaM vA / appaparikammaM ti ahAkaDassa asati taheva appaparikammaM / jai appaparikammaM bIyANa vosaTTaM labbhati tahA vi taM caiva kappati, maya bahuparikammaM suddhaM appaparikammassa asatIte bahuparikammameva vosaTTaM pi bIe avanettA geNhatItyarthaH / codago bhaNati - "puvvaM sohI savikappaM bhaNiUNa idAniM bhaNaha vosaTTaM pi kappai tti puvvAvaraviruddhaM / AcAryAha ime kAraNe avalaMbaMto na doso, jhAmiesu saMtAsaMta' satIte vA bAlavuDesa sIdatesu jAva te appabahuparikammA parikammihijjati tAva bahU parihANI, ahAkaDaM puNa takkhaNAdeva paribhujjati / avi ya bIesu saMghaTTaNaM ceva kevalaM, doso vi jo ya bahuguNI sa ghittavvo guNo vi jo bahudoso sa parityAjya ityarthaH // - - pU. (898) je bhikkhU paDiggahAto tasapANajAI nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaDDa paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijjati // cU-ahinavapAdaggahaNe tasapANajAI jo nIharittA geNhai tarasa caulahu~ / tasapANA beMdiyAdiNo caubvidhA bhavaMti | ahavA tasA dubhedA [bhA. 4665 ] AgaMtuga-tajjAtA, duvihA pANA havaMti pAdammi / AgaMtugappaveso, parappaogA sayaM vA pi // cU- AgaMtugA pipIligAdI / tattheva jAtA tajjAyA, te ya puNa ghuNakuMthugAdI / AgaMtugANaM paveso sayaM vA bhavati, pareNa vA pavesitA // [bhA. 4666 ] - eesAmannataraM tasapAnaM tivihajogakaraNeNaM / je bhikkhU nIhaTTa, paDicchae ANamAdINi / / tividhajogakaraNaM / jogo tividho maNamAdi / sayaM karaNAdi karaNaM, taMpi tividhaM / ettha cAraNavidhIe navabhedA / tesu nIharijamANesu saMghaTTaNAdie AvaNNe saTThANapacchittaM, vicchugAdiNA vA AyavirAdhanA, pareNa nIhaTTu dijjamANaM jo paDicchati tassa ANAdI dosA || imaM bitiyapadaMasive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / sehe caritta sAvaya puvvaggahiye ya jayaNAe / [bhA. 4667 ] ete asivAdiyA bhAyaNadese vA aMtare vA, tattha AgacchaMto iheva jANi ya tasapANajAI
Page #936
--------------------------------------------------------------------------
________________ 37 uddezaka H 14, mUlaM-898, [bhA. 4667) nIhaTu labmaMti, tANi giNhaMto suddho, gihito vA pacchA diTTho taM nIharaMto suddho|| ma. (899) je bhikkhU paDiggahaM korei, korAvei, koriyaM AhaTa dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / cU-muhassa avanayaNaM nikkoraNaM, ta jhusiraM ti kAuNaM caulahuM / [bhA.4668] kayamuha akayamuhe vA, duvihA nikkoraNA tu paaymmi| muhakoraNe nikkoraNe ya, cauro bhaMgA muNeyavvA . / sU-puvvaddhaM kaMThaM / bhAyaNassa muhakoraNe nikkoraNe caubhaMgo kaayvyo| [bhA.4669] muhakoraNa samaNaTThA, bitie muhaM tatie koraNaM samaNe / do guru tatie sutraM, dohi guru taveNa kAleNaM / / dhU-paDhame bhaMge-bhAyaNassa muhaM samaNaTThA kayaM, samaNaTThAe nikoriyaM / bitiyabhaMge-samaNaTThAe muhaM kayaM, AyaTThAe nikkoritaM / tatiyabhaMge- AyaTThAe muhaM kayaM samaNaTThAe nikoritaM / carimeubhayaM, taM pi AyaTThAe / etya Adisesu dosu bhagesu caugurugA, tatiyabaMge suttanivAto caulahumityarthaH / paDhamabhaMge dohiM vitavakAlehiM visiho| bitiyabhaMge tavagurU / tatiyabhaMge kAlagurU / cautthabhaMge bIyarahi vijhUsiraM ti kAuNaM caulahuM bhavati / / [bhA.4670] etesAmaNNataraM, pAyaMjo tivihjogkrnnennN| nikoretI bhikkhU, so pAvati ANamAdINi / / ghU-ANAdI dosA, kuMthumAdivirAhaNe saMjamavirAdhanA, satyamAdiNAlaMchite aayviraadhnaa| tattha paritAvaNAdinipphaNNaM / jamhA evamAI dosA tamhA jahAkaDaM maggiyadhvaM, tassa asati appaparikamma, pacchA saparikammaM / / etya imA avavAto[bhA.4671] asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / sehe caritta sAvaya, bhae ya jayagAe nikkore| cU-jatya ahAkaDaM labmati tattha asivAdikAraNehiM agacchaMtotattheba acchaMtoappaparikamma jayaNAe nikorei| [bhA.4672] jati nAma puvvasuddhe, korijaMtaMmmi bitiya-tatie vA / tippaMcasattabIyA hojjA suddhaM tahA bitiyaM // dhU-puvvaM gahaNakAle suddhe pacchA korijaMte bitie ttiappaparikamme |ttieti bahuparikamme jati tinni paMca vA satta vA bitiyA hojja tahAvi suddhaM // mU. (900) je bhikkhU nAyagaM vA anAyagaM vA uvAsagaM vA anuvAsagaM vA gAmaMtaraMsi vA gAmapahaMtaraMsi vA paDiggahaM obhAsiya obhAsiya jAyai, jAyaMtaM vA sAtijati / / [bhA.4673] je bhikkhU nAyagAI, paDigAme aMtarA paDipahe vaa| obhAsejjA pAyaM, so pAvati ANamAdINi / / dhU- nAyago purasaMthuto pacchAsaMthuto vA / puvvasaMdhuto mAtapiyAdigo, pacchAsaMthuto sAsusasurAdigo / asaMthuoiyavairitto sannAyago anaaygov|| eso uvasAgoanavAsagotti asya vyAkhyA
Page #937
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 14/900 [bhA.4674] sAhu uvAsamANo, uvAsao so vatIya avatI vaa| so saNNAtaga itaro, eva'NuvAse vi do bhaMgA / / ghU-sAdhU ceie vA posahaM uvAseMto udAsago bhavai / so uvAsago puNo duviho - vatI vA avatI vA / anuvvayA jeNa gahiyA so vatI, jo daMsaNasAvago so avbattI / so sannAyaga iyara tti gatArthaH / jo vianuvAsago so vi sannAyago asannAyago vA / ete do bhaMgA // "paDigAma aMtarapaDivasahassa ya" imaM vakkhANaM[bhA.4675] paDigAmo paDivasabho, gAmaMtara doNha majjha khettaadii| gAmapaho puNa maggo, jatya va annatya gihavanaM / / cU-paDivasabhassa gAmo aMtarapalligA vA anno vA paDigAmo bhaNNati / doNhaMgAmANaM aMtare majjhe khette khalae vA pahaM paDipaho bhnnnnti|ubmaamaatigss abhimuho pahe milijjA esa pddipho| vA saddAto gihaM vajettA annastha vA jattha erisA racchAdisu maggai / evamAdiesu ThANesu jati taM sannAyagAdipAyaM obhAsejjA to ANAdi dosA caulahuM ca pcchittN|| ime ya bhaddapaMtadosA bhavaMti[bhA.4676] asatI ya bhaddao puNa, uggamadose kareja savve vi / __paMto pelavagahaNaM, addhANobhAsito kujA // dhU-bhaddo ciMteti - eyassa sAdhussa atIva Adaro dIsati jena maM aTThANagataM obhAsati, bhAriyaM se kiM ci kajaM / so bhaddago appaNo asati pAdassa solasaNhaM uggamadosANaM annayareNaM doseNa karettA dena / savvehiM vA uggamadosehiM bahupAde karettA dejja / egapAde puNa sabbuggamadosA na saMbhavaMtItyarthaH / paMtopuNa aTThANe obhaTTho kato mama etya pAyaMti pelavaggahaNaM karejja, "anAloiyapuvvAvarakAriNo pellavA ee" tti na dejja, ahavA- addhANe bhaddo ruTTho saMtaM pi na dejj|| [bhA.4677] atiAtaro se disati, addhANagayaM pijeNa mggti| bhaddagadosA e e, itaro saMtammi u na rjjaa|| dhU- "iyaro" ti paMto, sesaM gatArtham // jamhA evamAdi dosA bhavaMtati - [bhA.4678] tamhA saTThANagayaM, nAUNaM pucchiUNa obhAse / bitiyapade asivAdI, pddivhmaadiisujynnaae| dhU- saTThANaM ghare ThitaM, nAtUNaM ti asthi eyassa pAtaM, diTuM vA pAtaM, pucchittaM kasseyaM ti? annena khiyN-amugss| tahe obhAsiyavvaM |annaae apucchie vA puvbuttA dosA bhavaMti / bitiyapadeNaMaddhANagayaMpiobhAseJja / jattha jaijahutteNa vihiNApAyA labbati tattha jati asivAdikAraNA tAhe tatyeva paDivasabhAtisu addhANagayaM pi jayaNAe obhAseja // kA jayaNA? imA[bhA.4679] tippamitigharA diTTe, gADhaM vA nikkhaNaM NahiM dardu / tighare na diThTho si, kiM kAraNa tAhiM dIveMti // cU-jAhe nAyaM nissaMkiyaM eyassa asthi pAyaM diTuM vA tAhe aviratigA obhAseJjA / jati tAhage dinnaM do lddheN| aha sA bhaNeja - "gharavatI jaannti|" tAhe so gharahito obhaasijjti| aha na diTTo tAhe ghare bhaNNati- "akkhejaha tassa jahA tujjha samIpavvaitA Agaya"tti / puNo
Page #938
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 14, mUlaM- 900, [ bhA. 4679] 39 - bitiyadine / evaM tatie vi / evaM tato vArA ghare adiTThe / ahavA ghare diTTho tassa puNa gADho "vikkhaNo' tti - kiM ca gharakattavvutAe akkhaNito niggaMto na maggito tti / ahavA - gADhaM "vikkhaNaM" ti sAhussa saMbajjhati / gADhaM atIva vikkhaNaM vistaraNaM, jAhe atIva sAhU vistaraMtItyarthaH, tAhe annattha vi aTThANaThitaM daGkaM bhaNaMti- amhe tujjha sagAsaM AgatA ghare yatayo vArA, gaviTTho Asi / " tAhe so bhaNeja - kiM kajjraM ? tAhe sAhuNo tassa kAraNaM dIveti - "tujjha payaM asthi, taM deha "tti // [ bhA. 4680 ] tAhe yi jati gaMtuM dadati diThThe va bhaNati ejjAha / to kappatI cireNa vi, adiTThe kujjuggamekataraM // cU- jati tehiM sAhUhiM taM pAdaM na divaM Asi to jati so dAtA tehiM sAhUhiM saha gharaM gaMtuM deti to kappati / aha bhaNati - puNo ejjaha, to uggamadosakaraNAsaMkAe na kappati pacchA / aha taM sAhUhiM diTThe pAdaM Asi jati bhaNejja - puNo ejjaha, to caM caiva pAdaM sucireNa vi deMtassa kappati, annaM na kappati // mU. (901) je bhikkhU nAyagaM vA anAyagaM vA uvAsagaM vA anuvAsagaM vA parisAmajjhAo udvavettA paDiggahaM obhAsiya obhAsiya jAyai jAyaMtaM vA sAtijati / / [ bhA. 4681 ] je bhikkhu NAtagAI, parisAmajjhAo uTThaveMtANaM / obhAsejjA pAdaM, so pAvati ANamAdINi / / cU- caulahU pacchittaM, ANAdiyA ya dosA / ime anne ya dosA[ mA. 4682 ] dupadacauppadaNAse, haraNoddavaNe ya DahaNa suNNe ya / tassa arI mittANa va saMkegatare ubhayato vA // dhU- jo so parisAmajjhAto uTThito tarasa je arI arINa vA je mittA tesiM taddivasaM ceva ahAsamA vattIe dupadaM dAso dAsI vA caupadaM azvAdi naI hariyaM vA aDADA, etesiM vA koti yo uddavito, ghara khalaM thANaM vA dahuM, khettaM vA khayaM, (to ] saMkeja - "kalaM pavvaieNaM amugo parisAmajjhAto osArio "tti / tesiM eghataraM saMkeja - sAhuM adhavA taM osAritaM / ahavAubhayaM pi saMkeja, tattha saMkAe cauguruM nissaMkie mUlaM, jaM vA te ruDDA DahaNa-haraNapaMtAvaNAdi kareja tanniSphaNmaM pAveja, jamhA evamAdI dosA tamha parisAmajjhAo nAyagAdI no kappati ussAre N / / kAraNe puNa kappati, taM ca imaM kAraNaM [mA. 4683] asive omoyarie, rAyaduTThe bhae va gelaNNe / sehe caritta sAvaya, bhae ya jayaNAe obhAse / / cU- navaraM - "jayaNAe obhAsa"tti asya vyAkhyA [mA. 4684 ] parisAe majjhammi pi, addhANobhAsaNe duviha dosA / tippamitigihAdiTTe, dIvaNa tA uccasaddeNaM // cUje aTThANobhAsaNe duvihA bhaddapaMtadosA bhaNitA, te caiva parisAmajjhAto vi uThThavijate dosA bhavaMti / aha AgADhaM vikkhaNaM tAhe bhaNNati tippamitigihAdiTThe idAniM tujjha sagAse -
Page #939
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-14 /901 AgatA / kiM karja ? tAhe sAdhU bhAMti iheva bhanAmo, kiM tA egaMte bhaNemo ? tena abbhaNunnAto tattheva bhAMti | ahavA bhaNejjaM - egate gacchimI, tAhe egate UsArijjati / tattha vi ucceNa saddeNa jahA anno vi suNeti tahA jAyaMtItyarthaH / adhavA imo vidhI 40 [bhA. 4685 ] jattha una hojja saMkA, saMkejja janAule va paNayatA / so paDicaratudvetaM, annena va uTThavAvei / / cU- jattha sAdhuNA osArijamANe jaNassa saMkA na bhavati tattha vA osArijjati / jatya sAdhU bahujanamajjhe maggaMto saMkati tattha so sAdhU taM paDiggahasAmiM sayameva uTThitaM paDiyarai tti paDikkhati tti vuttaM bhavati / adha turaM ti to anena parisAmajjhAto uTThavAveti / esa jayaNA / / yU. (902) je bhikkhU paDiggahanIsAe uDubaddhaM vasai, vasaMtaM vA sAtiJjati // mU. (903) je bhikkhU paDiggahanIsAe vAsAvAsaM vasai, vasaMtaM vA sAtijjati // pU. (904) taM sevamANe Avajjai cAumpAsiyaM parihAraTThANaM ugghAiyaM // cU- anne mAsakappavAsAjoggA vA khettA motuM ettha pAde labhissAmo tti je vasaMti, ettha pAde nissA bhavati / eyAe pAdanissAe / [bhA. 4686 ] dubaddhe mAsaM vA, vAsAvAse taheva caumAsaM / pAdAsAe bhikkhU, jaM varSAMta ANamAINi || cU- jai vi uDubaddhe mAsaM vasai, varisAkAle ya caumAsaM, tahA vi pAdAsAe kAlatikkamaM akareMtassa vi ANAdiyA dosA, caulahuM ca se pacchittaM // adhavA - taM uDubaddhaM vAsAvAsaM vA pAdanissAe vasaMto gihINaM purato imaM bhaNAti [bhA. 468] pAtanimittaM vasimo, ihaM ca mo AgatA tadaTThAe / iti kahayaMte suttaM, adha tIte to nitiyadose // cU- jANaha he sAvaya ! amhe pAdanimittaM vasAno, ihaM vA Agata varaM pAde labhissAmo / evaM kaheMtassa caulahU suttanivAto tti / atha mAsakappAtItaM vasati, vAsAtItaM vA vasati, to mAsala hu calahU ya, je heTThA nIyadosA vaNNitA, te savve Avajjati / tamhA na vasejjA / / bhave kAraNaM jeNa pAdanissAe vi vasejjA[bhA. 4688 ] asive omoyarie, rAyaduDe bhae va gelaNNe / sehe caritta sAvaya bhae va jayaNAe saMvasate // - navaraM - vasiyavve imA jayaNA [ bhA. 4689 ] gelaNNasuttajoe, iti lakakhehiM gihI pariciNaMti / jo ujjhiNNA pAdA, na ya taM paDibaMdhamakkheti / - uDubaddhavAsAkAlaM vA atirittaM vasaMtA gilANalakkheNa vasaMti, suttaggAhINa vA iha suttapADho sarati, gADhAnAgADhajogINa vA iha jogo sujjhati / "iti" uvadaMsaNe evamAdIhiM "lakkhehiM" ti - prazastabhAvamAyAkaraNamityarthaH / gihI pariciNaMti - jesiM pAtA asthi gihINaM tesiM samANaM paricayaM kareMti jAva te pAdA ujjhirjjati-nippannANaM appaNo vi ya nimittaM ubbhedaM
Page #940
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-904, [bhA. 4689] 41 kurvatItyarthaH / na ya tesiM gihatthANaM kahiti / jahA iha amhe pAdanimittaM ThitA, na tapratibaMdha kthyti|| uddezakaH-14 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre caturdazauddezakasya [bhadrabAhu svAmiracitA niyukti yuktaM] saMghadAsagaNi viracitaMbhASya evaM jinadAsa mahattara viracitA pUrNiH prismaaptaaH| (uddezaka-15) dhU-uktazcaturdazamaH / idAni paMcadazamaH / tassimo saMbaMdho[bhA.4690] na nirasthayamovasiyA, rUDhA vallIphalA u sNbddhaa| iti harisagamaNa codana, AgADhaM codito bhnnti|| dhU- kAraNe vAsAvAse bhAyaNANaM kateNaM vasittA pAsati tuMbI ya jAyaputtabhaMDAo tAho so parisito bhaNati- "na nirasthamamovasitA / / " maMDavAdisu atIva vallIo pasaritA, na kevalaM pasaritAto pabhUtA phalA visaMbaddhA, na kevalaM saMbaddhA prAyaso niSpannA, api abhilassAmo pAde, taMevaM bhaNataMkotisAdhUpaDiceejjA -"mA aJjo evaM bhaNAhi, navaTTati",tAto sopaDicodanAe ruTTo pharusaMvadeja, tatpratiSedhArthamidaM sUtramArabhyate mU. (905) je bhikkhU bhikkhUNaM AgADhaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / mU. (906) je bhikkhU pharusaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / mU. (907) je bhikkhU bhikkhUNaM AgADhaM pharusaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / mU. (908) je bhikkhU bhikkhUNaM annayarIe acAsAyaNAe acAtaei, acAsaetaM bA sAtijati. [bhA.4691] AgADhapharusamIsaga, dasamuddesammi vaNiyaM puvvaM / taMceva ya pannarase, bhikkhussA hoti bhikkhummi|| mU. (901)je bhikkhU sacittaM aMbaM bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati // mU. (910)je bhikkhU sacittaM aMbaM viDasai, viDasaMtaM vA sAtijati / / mU. (911)je bhikkhU sacittapaiDiyaM aMbaM bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / mU. (912)je bhikkhU sacittapaiDiyaM aMbaM viDasai, viDasaMtaM vA sAtijati / / dhU-ete cauro suttA / etesi imoattho-saccittaMnAma sajIvaM / caturtharasAsvAdaM guNaniSphaNNaM ' nAma avI bhuja"pAlanAtyavahArayo iha bhoyaNe dahabbo |culhuc pacchitta, evaM bitiyasuttaM pi| navaraM-viDasaNaM bhi (bha]kkhaNaM vivihehiM pagArehiM Dasati viDasai / evaM paihie vi / navaraMcaubhaMgo-sacittaM sacitte, sacittaM acitate, acittaM sacitte, acittaM Acate / Adillesu dosu bhaMgesu caulahuM, carimesu dosumAsalahuM / imo suttaphAso[bhA.4692] sacittaM vA aMbaM, sacittapatiTTiyaM ca duvihaM tu / jo bhuMje viDasejja va, so pAvati ANamAdINi //
Page #941
--------------------------------------------------------------------------
________________ 43 nizItha-chedasUtram -3- 15/912 dhU-sacittaM sacitte paiDiyaM vA, evaM ceva duviha / sesaM kNtthN| [mA.4693] amilA abhiNavachinnaM, appakka sacittahota'chinnaM vA / taMciya sayaM milAtaM, rukkhagaya sacedaNapatidvaM / / ghU-jaM abhiNavacchiNNaM amilANaM taM sacittaM bhavati, jaM ca rukkhe ceva'vahitaM acchinnaM baddhaTThiyaM abaddhaTThiyaM vA apakvaM ca taM pi sacittaM / "taMciya" - tadeva aMbAdiyaM palaMbaM ceva ThiyaM dubvAyamAdiNA appaNA vA appajjatti bhAvaM milANaM taM saceyaNapattiTTiyaM bhaNNati // [bhA.4694 ahagavA jaMbaddhaSTuiM, bahipakaM taM sceynnptih| vivihadasaNA vidasaNA, jaMvA akkhaMdati nhaatii|| ghU-jaM vA palaMbaM bAhirakaDAhapakkaM aMto saceyaNaM bIyaM taM vA sacittapatiTThiyaM bhaNNati / apanItatvacaM guDena vA saha kapUraNa vA saha tathA'nyena vA lavaNacAturjAtakavAsanAdinA saha esA vivihadasaNA / "akkhaMdaI"tticakkhiuMmuMcati, anyo'nya-nahehiMvA akkhuMdati, nakhapadAni dadAtItyarthaH, esA vA viDasamA bhaNNati / evaM paritte bhaNiyaM / anaMte vievaM ceva / navaraM cauguruM pacchittaM // sacitte sacittapatihie ya dosuvisuttesu imo avavAto[bhA.4695] bitiyapadamaNappajjhe, muMje avikovie va appjjhe| jANate vA vi puNo, gilANa addhANa ome vA / / kU-khittAdigoaNapphanjhovAmuMjati, sehoavikoviyattaNaoajANato, rogovasamanimittaM vejjuvadesito gilANo vA muMje, addhANomesu vA asaMtharatA bhuMjatA visuddhA / / imo dosu viDasaNasuttesu avavAto[bhA.4696] bitiyapadamaNappajjhe, viDase avikovite va appajjhe / jANate vA vipuNo, gilANa addhANa ome vaa||. dhU-navaraMcodagAha -viDasaNAlIlA, taMavAse mAkareu |aacaaryaah -jaraThThabAhirakaDAhaM taMavaNeukhAyaMtassa avavAde na dosA, jai vA palaMbassa uvakArakArI lavaNAdikaM tena saha ta bhuMjaMtassa na doso, komalaM jaraThaM vA imaMtiparinnAhetu nahamAdIhiM abuMdeja // mU. (913) je bhikkhU sacittaM aMbaMvA aMbapesiM vA aMbabhittaM vA aMbasAlagaMvA aMbaDAlagaM vA aMbacoyagaM vA bhuMjai, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / mU. (914) je bhikkhU sacittaM aMbaM vA aMbapesi vA aMbamittaM vA aMbasAlagaMvA aMbaDAlagaM vA aMbacoyagaMvA viDasai, viDasaMtaM vA sAtijati // mU. (915) je bhikkhU sacittapaiDiyaM aMbaM vA aMbapesi vA aMbabhittaM vA aMbasAlagaM vA aMbaDAlagaMvA aMbacoyagaMvA bhuMjati, bhuMjaMtaM vA sAtijati / / mU. (916) je bhikkhU sacittapaiTThiyaM aMbaM vA aMbapesi vA aMbabhittaM vA aMbasAlagaM vA aMbaDAlagaMvA aMbaDAlagaMvA aMbacoyagaMvA viDasai, viDasaMtaM vA saatijti|| dhU-ete cha suttapadA, viDasaNAe vichameva / etesiM imo atyo / aMbaMsakala na keNai UNA codagAha - AdillesucaususuttesunanusakalaMcevabhaNiyaM / AcAryAha-saccaM, kiMtutaMpalaMbattaNeNa pajjataMbaddhaTThiyaM gahiyaM, imaMtupalaMbattaNeNaapajjattaM abaddhaTThiyaM avipkkrstvaadsklmevetyrthH|
Page #942
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4696] 43 pesI dIhAgArA, addhaM bhittaM, bAhitA challI sAlaM bhaNNai, adIhaM visamaM cakkaliyAgAreNaM jaM khaMDa taMDagalaM bhaNNati, hArunibhAgAje kesarA taM dhoyaM bhaNNati / imo suttaphAso[bhA.4697] eseva gamo niyamA, Dagale sAle ya bhittae coe / causu vi suttesu bhave, puvve avarammiya pdmmi|| cU-aMbagapesivajjA cususuttesutti||sesN kNtthN|ahvaa-aadillesucusu suttesu jo gamo bhaNito soceva gmoaNbgaadiesuchsupdesusvihsnnesubhaanniybvo||codgaah-nnu paDhamasuttesu bhaNito ceva attho kiM puNo aMbagAdiyANaM gahaNaM? AcAryAha[bhA.4698] evaM tAva abhinne, ambe puNo imA bhedA / DagalaM tu hoi khaMDaM, sAlaM puNa bAhirA challI / / ghU-evaM tAva Adillesucausu suttesuabhinnANaMabANaM gahaNaM, iha bhinnANaM gahaNa |ahvaaaadisuttesuavisittuN gahaNaM,iha visiTuMgahaNakayaM ahavA-mA koi ciMtihiti-"abhinnaMabhakkhanijaM, bhinnaM puNa bhakkhaM', tena aMbagaM pesimAdigA ya nisijhaMti / DagalaM tu pacchaddhaM kaMThaM / [bhA.4699] bhittaM tu hoi addhaM, coyaM je jassa kesarA hoti| muhapaNhakara hAriM, tena tu aMbe kayaM suttN|| dhU-puvvaddhaM kaMTha / codagAha - kiM anne mAuliMgAdiyA phalA bhakkhA, jeNa aMbaM ceva nisijjhati? AcAryAha-egaggahaNA gahaNaM tajjAtiyANaM ti sabve saMgahiyA / aMbaM puNa muhapaNhaMpacchaddhaM / aMbeNa muhaM palhAti-prasyaMdatItyarthaH / kiMca "hArita" -jivhendriypriitikaarkmityrthH| anena kAraNena aMbe sUtrapratibaMdhaH kRtaH / / anyAcAryAbhiprAyeNa kRtA gAthA[bhA.4700] "aMbaM keNa ti (theveNa] UNaM DaMgaladdhaM bhittagaM ctubbhaago| coyaM tayAo bhaNitA, sAlaM puNa akkhuyaM jANa // dhU-thoveNaUNaM aMbaM bhaNNati, DagalaM addhaM bhaNNati, bhittaM caubhAgAdI, tayA coyaMbhaNNati, nakhAdibhiakSuNNaM sAlaM bhaNNati, aktUM-aMbasAlamityarthaH / pesI pUrvavat // [bhA.4701] saccittaM va phalehiM, apApalaMbA tu sUcitA savve / aggalapalaMbehiM puNo, mUlapalaMbe kayA sUyA // cU-tattha ime aggapalaMbA[mA.4702] tala nAlieri laue, kaviTTha aMbADa aMbae ceva / eyaM aggapalaMba, neyavvaM aanupubbiie|| dhU-janapasiddhA ete| "Anupuvi"ti eseva talAdigA // tatva mUlapalaMbaM imaM[bhA.1703] jhijjhiri surahipalaMbe, tAlapalaMbe ya sallapallaMbe / eyaM mUlapalaMba, neyavvaM aanupubbiie|| cU-jhijjharI vallI, palAsago surabhI siggugo sesA jaNapasiddhA / ettha vi aanupubbiijhijhirimaadii|codgaah[bhaa.4704] jati mUlaggapalaMbA, paDisiddhA nanu idAni kNdaadii| kappaMti na vA jIvA, ko va viseso tadaggahaNe //
Page #943
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 nizItha-chedasUtram -3- 15/916 cU- yadItyabhyupagame / mUlapalaMbA aggapalaMbA ya paDisiddhA, na puNa kaMda-mUla-khaMdha-tayAsAla-pavAla-patta-puSpaM ca paDisiddhA / jamhA etesiM paDisehaM kareha tena me matI - avassaM ete kappaMti paDiggAhittae, jIvA vi hotyaa| ____ ahavA- na viete jIvA, jeNa etIsa paDiseho na kto|adhjiivaa,nny kappaMti, tena suttaM dubaddhaM / adhamataM te- "jIvA, na kappaMti, suttaM ca subaddhaM" to visesa heU vttvyo| Ayario Aha[bhA.4705] codaga kaNNasuhesU, saddesu amucchamANo saha phaase| majjhammi aTTha visayA gahitA eva va'TTa kaMdAtI / / dhU-he codaga! jahA dasaveyAlite AyArapaNihIe bhaNiyaM kaNNasoskhehiM saddehiM, pemmaM nAbhinivesate / dAruNaM kakkasaM phAsaM, kAeNaM adhiyAsate / / ettha siloge AdimaMtaggahaNaM kayaM, iharahA u evaM vattavvaM // 1 // kaNNasokkhehiM sadde hiM, pemmaM naabhinivese| dAruNaM kakkasaM saI, soeNaM ahiyAsae / / // 2 // cakkhukaMtehi svehi, pemmaM naabhinivese| dAruNaM kakaMsa rUvaM, cakkhuNA ahiyaase| ghANakaMtehiM gaMdhehiM, pemmaM naabhiniveste| dAruNaM kakkaMsaM gaMdhaM, ghANeNaM ahiyaase|| jIhakaMtehiM rasehiM, pemmaM naabhiniveste| dAruNaM kakkasaM rasaM, jIhAe ahiyAsae / / suhaphAsehi kaMtehiM, pemmaM naabhinivese| dAruNaM kakkasaM phAsaM, kAeNaM ahiyAsae / / dhU-evaM rAgadosA, paMcahiM iMdiyavisaehiM ghitaa|aadiaNtgghnnennN najjhillA aTTavisayA gahitA bhavaMti / evaM iha vi mahaMtaM suttaM mA bhavau AdiaMtaggahitA, tehiM gahiehi majjhillA vi aTThakaMdAdiNo gahiyA ceva bhavaMti / / [bhA.4706] ahavA egaggahaNe, gahaNaM tajjAiyANa savvesi / tenaggapalaMbeNaM, tu sUtitA sesagapalaMbA / / ghU-unnAriyasiddhA tassa palaMbassime bhedA[bhA.4707] savvaM pi yataMduvihaM, AmaMparkaca hoti nAyavvaM / AmaM bhinnAbhinnaM, emeva ya hoti pakkaM pi|| cU-do bhedA-AnaM pakkaM ca, jaMtaM AmaMtaM bhinnaM abhinnaM vA, pakkaM pi evaM bhinnAbhinnabhedeNa bhANiyavvaM // tattha Amassa imo nikkhevo. [bhA.4708] nAmaM ThavaNA AmaM, davvAmaMceva hoti bhAvAmaM / ussetima saMsetima, uvakkhaDaM ceva paliyAmaM / / // 4 //
Page #944
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4708] cU-nAmaThavaNAogayAo, davvAmaMcaubvihaM, taMjahA-ussetimANaM saMsetimAma uvakkhaDAmaM paliyAmaM ceti / / etesiM cauNha vi imA vibhAsA[mA.4709] ussetima piTThAdI, tilAti saMsetimaM ti nAyavvaM / kaMkaDugAdi uvakkhaDa, avipakkarasaMtu paliyAmaM / / dhU-ussetimaMnAma jahA-"piTuM' - puDhavikAyabhAyaNaM, AukAyassa bharettAmIrAe addahijrati, muhaM se vattheNa ohADijjati, tAhe piTThapayaNayaM rohassa bharettA tAhe tIse thAlIe jalabhariyAe ahochiddeNa taM pi osijati, heTTAhuttaM vA ThavijJati, tattha jaM AmaM taM ussetimANaM bhaNNati / AdiggahaNeNauvari Thavijjati, tAhe uMDeragAdI / saMsetimaMnAma piTTharepANiyaMtAvettA piMDiyaTTiyA tilA tena olahijjaMti, tatya je AmA tilA te saMsetimAma bhaNNati / AdiggahaNeNaM jaM piannaM kiM ci eteNaM kameNaM saMsijjhati taM pi saMsetimAma bhaNNati / uvakkhaDAmaM nAma jahA caNayAdINa uvakkhaDiyANa je na sijjhaMti te kaMkaDuyA taM uvakkhaDiyAma bhaNNati / paliANaM jaM pariyAe kataM pariNAyaM vA pattaM tahAvi AmaMtaM pariANaM, taMca avipakkarasaM / / imaM caubvidhaM[bhA.4710] iMdaNadhUme gaMdhe, vacchappaliyAmae ya AmavihI / eso khalu AmavihI, neyambo aanupuuviie|| dhU-iMdhaNapaliANaM dhUmapaliyAmaM gaMdhapaliyAmaM vacchapaliyAmaM, caubvihA paliyAmavidhI / "Anupucitti esA ceva iMdhaNAdiyA / adhavA - iMdhaNAdikaraNAdiyA vA AnupuvvI // tasya iMdhanAma-dhUmAmassa ya imaM vakkhANaM[mA.4711] koddavapalAlamAdI, iMdhaNeNa palaMbamAi paJcati / - majjhakha (ga] DA'gaNi peraMta teMdugA chiddadhUmeNaM // ghU-jahA koddavapalAleNa aMbagAdiphalANi veDhettA pAvijaMti, AdiggahaNaM sAlipalAleNa vi, tattha je na pakkA phalA teiMdhaNapaliyAmaM bhaNNati / ghUmapaliyAmaM nAma jahA khaDaM khaNittA tastha karIso chuDabhAta, tIse khaDDAe pariperaMtehi annAo khaDDAo khaNittA tAsuteMduAdINi phalANi chubhittA jA sA karIsakhaDDagA tattha aggI chubmati, tAsiM ca teMdugakhaDDANaM soA taM karIsakhaDaM miliyA, tAhe dhUmo tehiM sotehiM pavisittA tANi phalANi pAveti, teNaM se paJcaMti, tattha je apakkA te ghUmAma bhaNNati / idAniM gaMdhamA-vacchAmANaM imaM vakkhANaM[bhA.4712] aMbagamAdI pakkaM, chUDhaM Amesu jaMna pAvayatI / taMgaMdhANaM vacche, kAlappattaM najaM paJce / / dhU- gaMdhAma aMbayaM AdisaddAto mAtuliMga vA pakka annesiM AmayANa majjhe chumati, tassa gaMdheNa tena anne AmayA paJcaMti, jaMtastha npnyctitNgNdhaambhnnnnti|vcchpliyaamN nAma vacchA rukkho bhaNai, tammi rukkhe jaM phalaM patte vikAle annesu vi pakkesuna paJcati Ama saraDIbhUtaM taM vacchapaliyAmaM bhaNNati // sabbadavyAmovasahAriNI imA gAhA[bhA.4713] ussetimamAdINaM, savvesiMtesi jaMtu majjhagataM / / panaMtaM pi na pacati, taM hoti dvvaamNtu|| dhU-savvesiM ussetimAdINaM majhe jaM "paJcaMtaM pi" tippAvijamANaM pivuttaM bhavati, na paJcati
Page #945
--------------------------------------------------------------------------
________________ 46 nizItha-chedasUtram -3-15/916 taMdavvAmaM bhaNNati // idAni "bhAvAma"[bhA.4714] bhAvAmaM pi ya duvihaM, vayanAmaM ceva no ya vayanAmaM / vayanAmamaNumatatthe, AmaMti ya jo vade vakaM / / cU-pubbaddhaM klN| vayanAmaM anumayatthe / jahA koi sAdhU gurupesaNeNa gacchaMto annena pucchito - kiM bho! gurupesaNaNa gammati?" sopaDibhaNai- "AmaM" ti, zabdamAtroccAraNa kareti / / "no vayaNamaM" ima[bhA.4715] novayanAmaM duvihaM, Agamato ceva no ya aagmto| Agamao uvautto, no Agamato imaM hoi / / -puTabaddha kaMThaM / Agamato jo "AmavayaNaM" tassatyaM jANati, tammi uvauttassa ya sa AmabhAvovayogo bhAvAM bhnnnnti||jNno Agamato bhAvAmaMtaM imaM[bhA.4716] uggamadosAdIyA, bhAvato assaMjamo ya aamvihii| anno vi ya Aeso, jo vAsasataM na puureti|| cU-AhAkampAdi uggamadosA, AdisaddAo esaNadosA uppAyaNA ya dosA, bhaNiyaM ca "savvAmagaMdhaM reNNAya nirAmagaMdho parivvae / jao tehi uggamAdidosehiM gheppamANehi cAritaM avipakaM apjjtNaambhnnnnNti| asaMjamovi AmavidhIecevabhavati, jtocrnnssovghaaykaarii| kiM ca - jo varisasatAyupuriso varasasataM atarettA aMtare maretoAmo bhaNNati / / [bhA.4717] eso u AmavihI, ettha'hikAro u davvaAmeNaM / tattha vipaliyAmeNaM, tattha vi ya vcchpliyaame| ghU- bhajhito AmavihI / ettha davvAmo adhikAro tattha vi paliyAmeNa tattha vi vacchapaliyAmegetyarthaH sesA unnaariysiddhaa|| dhU-idAni bhaMgavikalpanArtha sUtravibhAgaH kriyate-"saccittaMaMba jti| saccittaM viddsti"| "patiTTie" vi do suttA, ete cauro davvao sglsuttaa| bhittaM sAlaM DagalaM coyaM ete cauro saha viDasaNAe davvato bhinnA jaM puNa "aMba vA" sutta etadasagalatvAt pUrvasUtreSu praviSTaM, jaM puNa aMbapesi vA sutaM evaM pesibheditvAt bhitte praviSTaM / evaM aSTasUtrANi bhavaMti / ato paThyate[bhA.4718] dabbato cauro suttA, abhinna cauro ya pacchimA bhinnaa| bhAveNaM puNa bhaiyA, aTTha vi bheyA ime cuhaa|| ghU-paDamA chauro suttA davvato abhinnA, pacchimA cauro suttA dabbatobhinnA / ete aDavi suttA bhAvato bhinnA vA abhinnA vA / / ettha bhinne imo cauvviho nikkhevo[bhA.4719] nAmaM ThavaNA bhinnaM, dabve bhAve ya hoi nAyavvaM / davammi ghaDapaDAdI, jIvajaDhaM bhAvato bhinnaM // cU- nAma ThavaNAo gatAo / davvabhinne ghaDo par3o vA, bhAvabhinnaM puNa jIvaviSpajaDhaM jaM sarIyaM, iha tu palaMbaM bhANiyavvaM // etesu ceva davvabhAvabhinnAbhinnesucaubhaMgo kAyabbo[bhA.4720] bhAveNa yadavveNa ya, bhinnAbhanne caukkamayaNA u| paDhamaMdohi abhinnaM, bitiyaM puNa dabbato bhinnaM / /
Page #946
--------------------------------------------------------------------------
________________ 47 uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4720] cU-bhAvato abhinnaM dabvato abhinnaM / esa paDhamo / bhAvato abhinnaM davvato bhinnaM / esa biito|| [bhA.4721] tatiyaM bhAvato bhinna, dohi vibhinnaM cautthagaM hoti| etesiM pacchittaM, vocchAmi ahaanupuvviie|| dhU-bhAvato bhinnaM dabbatoabhinna / tatitobhaMgo / bhAvato bhinnaM davvato bhinnaM / esa cuttho| etesu imaM pachittaM[bhA.4722] lahugA ya dosu dosuya, lahuo paDhamammi dohi vI gurugaa| tavaguruga kAlagurugA, cautthae dohi vI lhuo|| cU- paDhama bitiesu dosu vi bhaMgesu caulahugA sacetanatvAt / tatiyacautthesu vi bhaMgesu mAsalahuM acetntvaat| paDhamabhaMge caulahuM taMdohiM vi tavakAlehiM gurugaM kAyavvaM / bitiyabhaMgejaM caulahuM taM taveNa gurugaM kAlato lahugaM kAyavvaM / tatiyabhaMge jaM mAsalahuM taM tavalahuM kAlaguruM kAyavvaM / cautthabhaMgeja mAsalahuM taM dohiM vi tavakAlehiM lahugaM kAyavvaM // [bhA.4723] ugghAtiyA paritte, hoti anugghAtitA anaMtammi / ___ ANa'NavatthA micchA, virAdhanA kss'giiytthe| chU-etehiM pacchittA "ugghAtiya" tti - lahugA bhaNitA / anaMte puNa te ete ceva pacchittA "anugghAiya"ti- gurugA ityarthaH / ANA aNavatthA micchA virAdhanAya / "kassa"? agiiytthe| eyNuvrisvitthrNbhnnihitti| tahAviasuNNatyaM akkharatyo bhaNNati-palaMbageNhateNatitthakarANaM ANAbhaMgo kato, aNavatthA katA, picchattaM jaNeti, AyasaMjamavirAdhanA ya bhavati / sIso pucchati - "kasseyaM - pacchittaM?" Ayariyo bhaNati - agIyatthassa bhavati / sIso pucchati - "eyaM pacchittaM kiM gahie palaMbe bhavati agahie"? Ayario bhaNati - gahite, no agahite / kiM kAraNaM? jati agahite, no gahite, to na koti vi apaaycchittii|| eteNa avasareNa imA[bhA.4724] annattha tatya gahaNe, paDie accittameva sccitte| chumaNA''ruhaNA paDaNA, uvahI tatto ya uddddaaho|| cU-taM gahaNaM duvidhaM-annatthaggahaNaM, tattha gahaNaM ca / jaMtaM "annatya gahaNaM" taM imaM[bhA.4725] annaggahaNaM tu duvihaM, vasamANa'vi vasaMte aMto bahiM / aMtA''vaNa tavvajaM, racchA gihe aMto pAse vaa|| cU-jaMtaM "annattha gahaNaM" taMduvidhaM-vasamANe ya, aDavIe ya / tattha jaMtaM vasaMte-taMpuNo duvidhaM - gAmassa aMto, bAhiM vA jaMtaM aMte -taM puNo duvidhaM - AvaNe vA tavvaje vA / tavvajjaM AvaNavajjaM / taM tavvajaM imesu ThANesu hojjA - ratthAe vA hojjA, gihe vA hojA, gihassa vA aMto aliMdagAsu, gihassa vA pAse aMgaNa-purohaDAdisu // eyaM savvaM piapariggahaM hoja, sapariggahaM vA / ettha AvaNe vA tavvajaM vA apariggahaM geNhamANassa imaM pacchittaM / davvato tAva bhaNNati[bhA.4726] kappaTTa diTTa lahuo, aTuppattI ya lahuga te cev| parivaDDamANa dose, diTThAdI annghnnmmi||
Page #947
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-15 / 916 dhU- palaMbaM gehaMto kappaTTageNa diTTho, ettha se mAsalahuM / "aDDappattI ya lahuga" tti - aha tassa saMjayassa gahie laMbe aTToppajjati bhakSayAmIti ettha se culhuN| adhavA - "aDDappattI" - saMjaeNa palaMba geNhaMteNa kaSpaTTagassa palaMbe aTTho uppAdito - "ahamavi geNhAmI" tyarthaH / ettha vi caulahuM te ceva tti / aha na kappaTTageNa mahallapuriseNa diTTho geNhato, ettha se caulahuMpacchittaM / adha mahallassa aTTho uppajjati- "ahamavi geNhAmi tti, ettha vi caulahuM ceva / mahalleNa ya diTThe ime adhikatarA diTThAdI parivahumANA dosA bahU uvari gAhA // evaM annatthagahaNe bhannamANA suNaha[bhA. 4727] diTThe saMkA bhotiya, ghADiya nAtINaM gAmabahitA vA / cattAri chacca lahu guru cedo mUlaM taha dugaM ca // 7 48 cU-mahalleNa geNhaMto diTTho / aha saMkA kiM suvaNNAdi gahiyaM adha palaMba, ettha saMkAeGka / nissaMkite suvaNNaM tiGka / "bhoiya'tti bhajjA, tIe kahiyaM-"mae saMjato diTTho phalANi gevhaMto " / jati tIe paDihao - "mA evaM bhaNAhi, eyaM saMjae na saMbhavai", to caugurUe ceva ThitaM / aha tIe na paDihataM to kiMkAraNaM ? bhoiyAe paDhamaM kaheti ? Asannataro so saMjato tti / tato "ghADiyassa" kaheti, tena paDihate challahuM ceva, / apaDihate / tato " nAtINaM" kaheti, tehiM pasihate chagguruM ceva, apasihate chedo / tato ArakkhipurisehiM tassa vA samIvAo suo annao vA sute tehiM paDihae chedo ceva, apaDihate mUlaM / ibmaseTThIsu sute paDihate mUlaM ceva, apaDihate aNavaTTho / amaccarAiNehiM sute paDihate aNavaTTaM ceva apaDihae pAraMciyaM / pacchaddhaM gatArthaM / navaraM - "dugaM" - aNavaTTaM pAraMciyaM / ahavA saMkA bhotiyamAtApitro pitRyakamahattarau ArakkhiyA siTThi satyavAhA amArAyANo etesu sattasu padesa aDDokaMtIe pUrvavat / "gAmabahiyAi "tti - sAMnyAsikaM vakSyamANaM || [bhA. 4728] evaM tAvadugaMche, durgAchite lasuNamAti te ceva / navaraM puga caulahugA, pariggahe geNhaNAdIyA || - etaM savvaM aduguchite aMbAdike palaMbe bhANataM / duguchite imaM nANattaM duvidhaM duguMchitaM jAtiduguMchitaM ThANaduguMchitaM ca / jAtiduguMchitaM jahA lasuNamAdI, AdiggahaNeNaM palaMDuNhesuruM Dagaphala tAlaphalaM ca / ThANadugaMchitaM asuiThANe paDiyaM / duvihaM duguMchiyaM kappaTThAdi diThThe geNhaMtassa caiva caulahuM sesaM savvaM evaM caiva daTThavvaM / evaM apariggahaM gataM / "pariggahe geNhaNAdIya'tti-sapariggahe vi aMto adugaMchite dugaMchite vA kapaTThadiTThAdigA savvA eseva vidhI ArovaNA ya / navaraM pariggahe geNhaNakaDUNavavahArAdiyA dosA bhavaMtItyarthaH // evaM davvato pacchitta gataM / idAniM khettato-ettha jaM "gAmabahiyA" ya tti saMNAsigaM padaM ThavitaM / eteNa khittapAyacchittaM sUiya [bhA. 4729] khettaMto nivesaNAdI, jA sImA lahugamAti jA carimaM / kesicI vivarIyaM, kAle dina aTThame sapadaM / / cU-khettao pAyacchittaM bhaNNai tattha ime aTTha padA, nivesaNa vADaga sAhi gAmamajjhe gAmaddAre gAmabahiyA ujjANe siimaae| etesu ThANesu geNhaMtassa jahAsaMkhaM caulahugAdi pAraMciyAvasANA pacchittA | ahavA - nivesaNa vADaga sAhI gAmamajjhe dAre ujjANe sImAe annagAme etesu imaM jahAsaMkhaMGka, kA, phuM phru che0, mUlaM, a0, pA0 / -
Page #948
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4729] "kesiMci - vivarIyaM" ti annagAme GkA / sImAe geNhaikA / ujjANe puN| gAmamajhe ce0| sAhIe muu0| vADae a0 nivesaNe paarNcii| khettao gataM / idAni kAlato. "kAle dina aTThame sapayaM"tipaDhamadivase gennhtingk| bitIekA / tatiefI caturthe | paMcame che0|chtthe mUlaM / sattame aNavaThTho / aTThame sapadaM ti pAraMciyaM / / gataM kAlato / idAni bhAvato[bhA.4730] bhAva'havAra sapadaM, mAsAdI mIsa dasahi sapadaM tu / emeva ya bahitA vI, satya jttaaditthaannesu|| cU-bhAkto ekkavAraM geNhati / viyavArakA / tatiyaM phN| caturthe rkA | paMcame che0|chtthe muulN| satame aNavaThTho / aTThamavAraM geNhaMtassa pAraMciyaM / bhAvapAraMciyaM sacittavipayaM gataM / idAniM mIse bhaNNai - "mAsAdI mIsa dasahi sapadaMtu' / kappaTTe diDhe lahugo, aduppattIe mIse lahugo ceva / ahalleNa diTTe-saMkAe mAsalahuM, nissaMke mAsaguruM / bhotiyAe caulahuM, ghADiekA, nAdisu phu| Arikhie phr| satyavAhe chedo| siTTimmi mUlaM / amaceNa aNavaTTho / rAyANo pAraciyaM / khettao imaM nivesaNavADagasAhAgAmamajjhegAmadAregAmabahiM ujjANe ujjANasImaMtaresImAesImamatikate. etesujahAsaMkhaMmAsalahugAdipAraMciyAvasANaMdeyaM kAlao mArAlahugAdi dasihaM dinehiM paarNciyN| bhAvatodasamavAraM geNhaMtassamAsalahugAdipAraMciyaM bhavati / gAmassaMto gayaM / emeva ya gAmabahiyA vipAyacchittaM bhANiyavva / dive saMkAdiyaM savvaM / taMpuNa satthANa vAsaTThANe vAjaM vA ThANaM logo jattAe gacchati / / bahiyA geNhaNe pacchittassa atiddesaM kareti[bhA.4731] aMto AvaNamAdI, gahaNe jA vaNiyA svitthaaraa| bahiyA u annagahaNe, paDitammI hoti sacceva / / khU-aMto NagarAdINaM AvaNA vA AvaNavajje vA aduguMchiyaM duguchiyaM vA apariggahiyaM pariggahapaDitaM geNhamANassajaM pacchittaM bhaNiyaM, bahiyA vigAmAdINaM annaggahaNe paDiyaMgeNhaMtassa sodhI, sacceva aparisesA dtttthvvaa|| vasamANe gataM / idAni annaggahaNaM "aDavIe" jaMtaM bhaNNati[bhA.4732] koTTagamAdisu ranne, emeva jaNo ujattha puMjeti / tahiyaM puNa vaccaMte, catupadabhayaNA tu chddisgaa|| cU-koTTagaM nAma jahA pulikoTTa corapallikoTTaM vA / iha puNa ahigAro jattha logo aDavIe pauraphalAe gaMtuMphalAiM sosetitaMkoTTagaMbhaNNati, pacchA bhaMDIe bahilaehiyaANeti, AdisaddAto puliMdakoTThAdisu jatta jaNo puMjeti / etesu vi gahaNapacchittaM emeva daTTavvaM jahA vasamANe, navaraM imo visaso - tattha gacchaMtassa cauhiM padehiM chaddisiyA chasaya chaddisiyA bhaMge rayaNA kAyavvA / / [bhA.4733] vaccaMtassa ya bhedA, diyA ya rAo yapaMtha uppthe| uvautta anuvautte, sAlaMba tahA nirAlaMbe // dhU- vaccaMtassa bhaMgarayaNabhedA ime - diyA gacchati paMtheNa uvautto sAlaMbo / etehiM cauhiM padehi aTTa bhaMgA bhvNti| diyA paMtheNa uvautto nirAlaMbo / diyA paMtheNa uvautto sAlaMbo / diyA paMtheNa anuvautto sAlaMbo / diyA paMtheNa aNavautto nniraalNbo|evN uppaheNa vicauro / evaM divasato aTTa bhaMgA / evaM ceva rAtIe vi aTTha bhNgaa| evaM sapaDipakkhavayaNesu solasa bNgaa|| ahavA-imA bhaMgarayaNavihI[1714
Page #949
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 [bhA.4734] aTThaga caukka duga, ekkagaM ca lahugA ya hoti gurugA ya / suddhA egaMtaritA, paDhamarahiyasesagA tinni / cU-aTThavArA divasaM gahaNaM kareMteNa aho lahuga-akkhanikkhevaM kAraMtehiM latA ThAveyavvA / tassaahoanne aTTa rAtIggahaNaM karatehiMguruga-akhaNikkevAkAyavvA / etesolasa bitiypNtiie| kaha ? bhannai-cauro cauro lahugurugAakkhanikkhevA kAyavvA jaavsols| tatiyapaMtIe dodo lahuguru akkhaniskhevA kAyavvA jAva solasa / cautthapaMtIe ekkevaM lahu guruM akkhanikkhevaM karejA jAva sols|asyaiv pradarzanArthaM "suddhA egaMtaritA" pacchaddhaM / paDhamAepaMtIe solasovari suddharahiyattaNato egataraM na labmati / "sesaga"tti bitiya-tatiyacautthA paMtI, eyAo tinni, etAsu suddhA egaMtariyA labbati |ahvaa- "suddhA egaMtaritA" eyaMpacchaddhaMsuddhabhaMgappadarisaNatyaM bhaNNati / paDhamabhaMgarahiyA jeNa so savvahA suddho labmati / sesA je tinni egaMtarasuddhA tatiyapaMcama-sattamA te aNpadesu kesu vi asuddhA / gADhakAryAvalaMbanatvAt / evaM bitiyaTThage vi egaMtarA suddhA, sesA asuddhA / AlaMbanAbhAvAt / biya-tiya-paMcama-navame ya evaM saTTANaM pacchittaM bhvti| sesesu ekakArasasu bhagesu saMjoga pacchittaM / / taMca imaM pacchittaM[bhA.4735] lahugA ya nirAlaMbe, divasato rattiM havaMti ctugurugaa| lahugo ya uppaheNaM, rIyAdI cev'nuvutto|| dhU-divasato jattha jatya nirAlaMbo tattha tatthA / rAto jattha jatya NirAlaMbo tattha tattha kA / divasato jattha jattha uppaheNaM tattha tattha mAsalahuM / divasato ceva anuvautto jattha jattha tattha vi mAsalahuM / anuvauttoya iriyAsamitIe jaM Avajati taM ca pAvati |anuvuttss uppahesu rAto mAsaMguruM / ahavA[bhA.4736] diya-rAto lahu-gurugA, ANA cau guruga lahuga lhugaay| saMjama-AyavirAhaNa, saMjame ArovaNA innmo|| cU-asuddhesubhaMgesu divasatokkA raatokaa|titthkraannN aannaabhNge|annvtthaae culhuN| micchattaMjanitassa |viraadhnaa duvidhA-saMyamavirAdhanAAyavirAdhanA c| tattha saMjamavirAdhane ArovaNapacchittaM / / taM ca imaM. [bhA.737] chakkAya causu lahugA, paritta lahugA ya guruga saahaare| saMghaTTaNa paritAvaNa, lahu guruga'tivAyaNe mUlaM // dhU-evaM ceva kAyapacchittaM divasa-rAIhiM visesijjati[bhA.4738]jahi lahugA tahi gurugA, jahi gurugA kAlao tahiM gurugaa| chedo ya lahugagurugo, kAesA''rovaNA rattiM / / cU-jattha divasato kAyapacchittaM mAsalahuM caulahuM challahuM ca, rAo te ceva gurugA dAyavvA / jatya puNa ete mAsAdigA gurugA tattha te ceva mAsagurugAdigA kAlagurU dAyavvA, chedo jatya lahugo tattha so kheva gurugo kIrati, eyaM rAo kAyapacchittaM bhaNiyaM ||aayviraadhnaa imA[bhA.739] kaMTa-'TThikhANu vijala, visama darI niNNa muccha-sUla-vise ___vAla-'cchabhalla-kole, siha-vagya-varAha-mecchitthI / /
Page #950
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4740] [bhA.4740] tene deva-maNusse, paDinIe evamAdi aataae| __mAsa cau chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaMca / / cU-kaMTageNa vijjhati, aTThI ha9 tena dukhaviJjati, khANutti khANugeNa dukkhavijati, viJjalaM, udagacikkhillaya tattha paDejA, visamaM niNNamuNNataM tattha vi paDijA, darI-kumArAtI tatthaM pAdo vimoijjati NiNNaM-khaDDA tattha paDati, mucchA vA bhavati sUlaM vA anughAvati, viseNavA sappAdiNA vA vAleNa vA khajjati, riccho acchapallo tena vA viraMgijati, kolasuNageNa vA khajati, sIheNa vA, "vagyo" viruvo, "varAho" sUkaro, mecchapuriso vA AhaNejjati, ityI vA uvasaggejjA / ahavA - mecchA itthI uvasaggejjA, tannimittaM mecchapurimo paMtAveja, teNehiM vA baMdhanAdi pAveja, devatA vA chaleja, anno vA koipaDinIyAdIpaMtAveja / tehiM ThANehiM AyavirAdhanA hojja / etesu savvesuparitAvaNAdikesuimaMpacchattaM-"mAsacau" gAhaddhaM ! "lahu" gurutti-cattArimAsA lahugA gurugA, chacca mAsA lahuyA gurugaa| imaM anAgADhAdisu pacchittaM / jati AnAgADhaM paritAviJjati to|ahaagaaddhN tokA / aha dukkhAdukkhaM bhavati pu~ / aha muccha bhavati ma / kicchapANe che0 / kicchussAse muu0| samugdhAte aNavaThTho / aha kAlagate pAraMciyaM / / imaM AyavirAdhanAe divasarAtiniSphaNNaM[bhA.4741] kaMTa-'TThimAtiehiM, divasato savvastha caugurU hoti| rattiM puNa kAlagurU, jattha ya annatya aatvdho|| cuu-uccaaritsiddhaa|| [bhA.4742] porisiNAsaNa paritAva ThAvaNa teNe ya deha uvahigataM / paMtAdevatachalaNe, maNussapaDinIyavahaNaM vA / / ghU-tannimittaM suttaporisiM na kareti mAsalahuM, aha attha porisiMna kareti to mAsaguruM, suttaM nnaaseti| atthaM nAseiyA / paritAvaNa tti gatArthaH / "ThavaNa" tti-anAhAraM Thaveti, AhAraM ThavetikA, paritaM Thaveti, anaMte kA, asnehaM ca Thaveti, sasnehaMkA / jai miccho mAreti to pAraciyaM |ah ekko ohAvati mUlaM, dosu avaTuM, tisupAraMciyaM / "tena" tti-uvahIteNA sarIrateNA vA, uvahIe uvahiniSphaNaM bhANiyadhvaM, sarIrateNaehiM jati ekko sAdhU hIrati to mUlaM, dohiM aNavaTTho, tihiM pAraMcito / paMtA devatA chaleti cauguruM / paDinIto ityi puriso napuMsago vA haNati kA / esA aayviraadhnaa|| [bhA.4743] evaM tA asahAe, sahAyagamaNe ime bhave dosA / jaya ajaya isthipaMDo, aMjatI saMjatIhiM ca / / cU-tattha je te "jayA" teime[bhA.474] saMviggamasaMviggA, gItA te ceva hoti u agItA / lahugA dohi visiTThA, tehi samaM ratti gurugaau| dhU-saMviggA gIyatthA, asaMviggA gIyatthA / saMviggA agIyatthA, asaMviggA agIyatthA / etesiM pacchittaM pacchadreNa- saMviggehiM gIyatyehi jati jAti divasato to caulahu, ubhayalahu~ / asaMviggehiM gIyatthehi samaMjati jAti to caulahuMkAlalahuMtavaguruga / asaMviggehiM agIyatyehi
Page #951
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 ulahugaM ubhayagurugaM / evaM divasato bhaNitaM / ratti tehiM ceva samaM gacchaMtassa caugurugA, evaM ceva tavakAlehiM visesiyavvA / / ajayattiM te ime[bhA.4745] assaMjaya-liMgIhiMtu, purusAgii paMDaehiM ya divA u / assoya soya challahu, te ceva ya ratti gurugA tu / / dhU-asaMjatA gihiliMgI, vA liMgameSAM vidyata iti liMginaH-anyapASaMDina ityarthaH / te gihatthA soyavAdI asoyavAdI, liMgiNoviasoyavAdI soyavAdI |jigihiihi asoyavAdIhiM samaM vaccati uibhayalahuM, tehiMceva soyavAdIhiM samaM vannati e'kAlaguruMtavalahuM / annaliMgIehiM asoyavAdIhiM samaM vaccati challahuA tavagurugA kAlalahuA, tehiM ceva soyavAdIhiM challahu dohiM vigurugaM / idAni napuMsagAteduvidhA-purisanevasthiyAya isthinevasthiyA yA je te purisanevasthiyA tegihatthA liMgI vA, puNo asoyasoyabhedeNaM bhidiyavvA, etehiM saha divasato gacchatassa pacchittaM jahA asaMjayaliMgapurisANaM bhaNiyaM tahA bhANiyabbaM / evaM divasato bhaNiyaM / ratti chagguruA tavakAlavisesiyA, eva ceva bhANiyavvA / / idAni "itthIsu' bhaNNai[bhA.4746] pAsaMDinisthi paMDe, itthIvesesu divasato chedo / tehiM ciya misi mUlaM, diya-rattiM dugaMtusamaNIhiM / / dhU- parivAiyAdisu pAsaMDiNitthIsu gihatthIsu ya paMDe ya ityivesadhArage etehiM divasato gacchaMtassa chedo bhavati, etehiM ceva saha gacchaMto nisi mUlaM bhavati / samaNIhi samaM jati divasato jAti toaNavaTTho, aha rAto samaNIhiM samaM gacchati to paarNcito||ahvaa[bhaa.4747] ahavA samaNA-'saMjaya, assaMjati-saMjatIhi diyraato| cattAri chacca lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca / / ghU avazkalpaH- saNehiM saddhiM divA vaccatiGka / rAto kA / sAmaNNeNa assaMjaeNa saha divasato gcchtiphN| rAto ma / sAmaNNeNa asaMjatIhiM saha divasato gacchati cheo / ratti mUlaM / saMjatIhiM samaMdivasato gacchati aNavaThTho / rttiNpaarNcito||addviie ttigataM / annagahaNaM gtN| idAni "tattha gahaNaM" ti dAraM / tattha gahaNaM nAma je te rukkhA jesu taM palaMbaM uppajati tasyeva taM paDiyaM gehati / tassimo atideso[bhA.4748] jaha ceva annagahaNe'ranne gamaNAdi vaNiyaM eyaM / tattha gahaNe vi evaM, paDiyaM jaM hoti acitte / / ghU-annaggahaNe koTTAdisubhaMgavigappeNa jA sodhI dosA yaje vaNiyA, tattha gahaNe viheTThA paDitaM acittaM Adi kAuMsacceva sodhI dosAya aparisesA vaNNeyavvA jAva samaNIhiM saha gamaNaM ti|| evamatidesaM kAuMti aparituSTa: AcArya vizeSajJApanArthaM vA idamAha[bhA.4749] tattha gahaNaM piduvihaM, pariggahamapariggahaM duvidhabheyaM / diTThAdapariggahite, pariggahite anuggaraM koti / / ghU-tattha gahaNaM duvidhaM-sapariggaha apariggahaM / "duvidhabheda" ti - puNo ekeko bhedo sacittAcittabhedeNa bhiMdiyavyo / "dihAdiapariggahie" tti-jaMtaM apariggahiyaMtaM acittaM taM
Page #952
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 15, mUlaM - 916, bhA. 4749] 53 tarasa jA heDA ArovaNA bhaNitA "diTThe saMkAbhotigAdi" sA savvA bhANiyavvA / jaM pi AriggahaM sacittaM tattha vi "diTThe" saMkAbhotigAdi taM caiva / navaraM kAyapacchittaM parite lahugA, anaMte gurugA / etesu caiva sapariggahesu "koti "tti bhaddo anuggahaM kareja- anuggahaM manyata ityarthaH, paMta puNo paMtAvaNAdi karejja || sapariggaho imesiM [bhA. 4750] tiviha pariggaha divve, caulahu cauguruga chalahukkAsA / ahavA chalahu ciya, aMtagurU tivihadavvammi / / dhU- jaM taM sapariggahaM taM tihiM pariggahiyaM hojjA - devehiM mANusehiM tiriehiM / jaM taM devehiM taM tivihaM hojA jahannaM majjhimaM ukkosaM / jahannaM vANamaMtarehiM, majjhimaM bhavaNavAsijotiehi, ukkosaM vaimANiehiM / divvaM jahannaM vANamaMtarapariggahiyaM geNhati / majjhimaM pariggahaM (hiyaM ] geNhati GkA / ukkosaM pariggahiyaM geNhati challahuaM / adhavA - tisu challahuaM tavakAlavisesiyaM, ukkosaehiM dohiM vi guruaM kAyavvaM / / divvaM gataM / idAniM mANussaM - [bhA. 4751] sammara samma duhA, samme liMgi lahugurugo gihie / micchA liMgi gihI vA, pAgaya-liMgIsu cau lahugA / / cU-jaMtaM mANurasaM pariggahiyaM taM duvihaM sammaddiTThipariggahiyaM, "iyare "tti micchaddiTThipariggahiyaM vA / "samma duha" tti jaMtaM sammaddiTThipariggahiyaM taM duvidhaM "sammaliMgi" tti, sAvaehiM liMgatthaehiM ya / liMgatthapariggahie mAsalahu, sAvagaparaggahie mAsaguru / jaM taM micchAdiTThipariggahiyaM taM cauvvihaM, taM jahA - annapAsaMDipariggahiyaM, gihatthehi ya pAyAvaJcapariggahiyaM koDuMbiya pariggahaM iMDiya pariggahaM etya gihIhiM pAgatehiM annapAsaMDiyaliMgIhiM ya caulahuyA pacchitta / / gurugA puNa koDuMbe, challahagA hoMti iMDigArAme / [ bhA. 4752] tiriyA u duTTa-duTThA, duTThe gurugetare lahugA / / cU- koDuMbiyapariggahe kA | iMDiyapariggahe phru / mANusapariggahaM gataM / idAniM tiriyapariggahaM duvihaM duTThehiM ya aTThehiM ya / ahisuNayA anihuyahatyimAdi duTThesu gurugA iyara tti aduDDA, tesu lahugA / / tiriyapariggahiyaM gataM / "pariggahenuggahaM koi "tti asya vyAkhyA [bhA. 4753] bhaddetarasura- maNuyA, bhaddo dhippaMti davaNaM bhaNati / avi sAhu geha, paMto chaNhegatara kujjA / / cU- jesiM so pariggaho te bhaddatA vA hoja, iyarA vA paMtA vA / jattha je surA vA maNuyA vA jehiM taM pariggahiyaM bhaddagehiM te taM gheppaMtaM daTuM bhaNejja - "laThThe kayaM jaM te palaMbagA gahiyA, amhe mo tAritA, bho he sAhU ! anne vi paJjattie geNhesu, puNo vA geNhejjaha" / jo puNa paMto so imesiM chaNhaM bhedAnaM egataraM kuJjA || [bhA. 4754] paDisehaNA kharaMTaNa, uvAlaMbho paMtAvaNA ya uvahimmi / geNhaNa-kaNa-vavahAra- pacchakaDDuDDAha nivvisae / dhU- puvvaddheNa paMcapadA gahitA / geNhaNAdI savvaM pacchaddhaM chaTTho bhedo // tattha "paDiseho " imI [bhA. 4755] jaM gahitaM taM gahitaM, bitiyaM mA geNha harati vA gahitaM / jAsu va mamaM kaje, mAha sayaM tu paDiseho /
Page #953
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 dhU-uccAriyasiddhA / / "kharaMTaNA' imA[bhA.4756] dhI muMDio durappA, dhiratthu te erisassa dhammassa / ___annassa vA vi labmasi, mukko si kharaMTaNA esaa|| dhU-mae mukko, anno te koi sikkhavaNaM kAhiti, evamAdiNipivAsA kharaMTaNA / / imo saSpivAso "uvAlaMbho"[bhA.4757] AmaphalAi na kappaMti, tujjha mA sesae viduusehiN| ___mAya sakaje mujjhasu, emAdI ho uvaalNbho|| cU-paMtAvaNA uvadhiharaNaM ca pasiddhA, pacchitteNa vA saha bhaNihiti / etesu paMcasu vipadesu pacchittaM bhaNAti[bhA.4758] lahugA anuggahammI, appattiya guruga tIsu ThANesu / paMtAvaNa caugurugA, appabahummI hite mUlaM / / ghU- jassa so ArAmo paDiggahe so jati ciMteti-anuggahI jaM me sAdhavo palaMbe geNhati / ettha anuggahe caulahugA / aha appattiyaM kareti tuNhikko ya acchati tAva cauguruM / appattieNa vA tayo pagArA karejja - paDiseha, kharaMTA, uvAlaMbhe / etesu tisu ThANesu patteyaM cugurugaa| sAmaNNeNaM paMtAvaNe caugurugA, appe vA bahummi vA uvahimmi harite mUlaM bhavati / ahavA - uvahinipphaNNaM / / [bhA.4759]paritAvaNA yaporisi, ThavaNA mahata muccha kiccha kaalgte| mAsa cau chacca lahuguru, chedo mUlaM taha durgaca / / khU-paMtAviyassa anAgADhaparitAvaNA gaaddhpritaavnnaa|ahvaa-pNtaavitopritaavnnaabhibhuuo suttaporisiM na kareti mAsalahuM / atthaporisiM na kareti mAsaguru / suttaporisiM akaremANA suttaM nnaasiNtingk| atthaM nAsiMtikA / anAhAra tthvetingk|aahaarimek / pritte| anaMte kA / phAsue ka / aphAsue kA / asinehe / siNihe kA / mahAdukkhe ph'| mucchAe phrama / kicchapANe chedo / kicchussAse mUlaM / saMmohate aNavaThThappo / kAlagae pAraMciyaM / sA paritAvaNA imehiM tAliyassa bhavati[bhA.4760] kara pAda DaMDamAdihi, paMtAvaNe gADhamAdi jA carimaM / appo u ahAjAto, sabbo duviho vijaM ca viNA // ghU- hattheNa vA pAdeNa vA DaMDeNa AdiggahaNeNa latAdisu paMtAvejjA / paMtAviyassa anAgADhAdivikappA bhavati / tesuya caulahugAdi jAva carimaM paccittaM bhavati |tNc anaMtarameva bhaNiyaM / "appabahabummi hite" tti asya vyAkhyA-appo u pacchaddhaM / appovadhI ko ? esA - pucchaa| uttrN-ahaajaato|ktiruuvo? atrocyate-rayaharaNaM, do nisijAo, muhapottiyA, colapaTTo ya / bahu keriso? savyo tti coddasaviho / ahavA duvidho vi - ohito uvaggahitoya / codagAha - "kahaM uvadhiniSphaNNaM, kahaM vA mUlaM ?" atrocyate - pamAdato uvadhiniSphaNNaM, aha dappato palaMbe geNhaMtassa savvopakaraNAvahArotomUlaM bhavati / ahavA-savvocakaraNe hite niyamA paraliMgaM bhavati, tena mUlaM bhavatItyarthaH / jaMca eteNa uvadhiNA viNA kAhi~ti pAvihiti vaa|| kiM ca taM? ucyate
Page #954
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM 916, [ bhA. 4761] [ bhA. 4761] taNagahaNe jhusiretara, aggI saTThANa abhinave jaM ca / esapellaNa gamaNe, kAe suya maraNa tohANe / / cU- sItAbhibhUtA taNaM sevaMti jhusire / itare tti - ajjhasire sevate mAsalahuM / aggI sevaMti tI sANa caulahu~ / aha ahiNavaM aggiM jaNeMti to mUlaM / jaM ca aggisamAraMbhe annesiM jIvANaM virAdhanaM kareMti tanniSphaNNaM ca / "esaNaM pellai" tti uvakaraNAbhAve uggamuSpAyaNAdoseNa jeNa du gehati tanniSphaNNaM ca / "gamaNe" tti uvahiNa vinA jati sItAdIhiM paritAvijamANA annatitthie ekke mUlaM, dohiM aNavaTTho, tihi carimaM / "kAe"tti aggisevaNA jaM puDhavAdikAe virAheti tanniSphaNNaM / ahavA - "kAe "tti aggisevaNA jaM puDhavAdikAe virArheti tanniSphaNNaM / ahavA - "kAe "tti asaNAdisu jaM kAe va haMti tanniSphaNNaM / "sutte"tti suttaM na kareti, atthaM na kareti, sutaM NAseti, atyaM nAseti pacchittaM pUrvavat / uvahinA vinA jati ekko marati tahAvi carimaM / uvakaraNAbhAve jati ekko ohAvati mUlaM, dohiM aNavaTTho, tihiM pAraMcio // uvahi tti gataM / idAniM "geNhaNa kaDDaNa" pacchaddhassa imA vibhAsA[ bhA. 4762] gurugA chammAsa kaDDaNe chedo hoti vavahAre / pacchAkaDammi mUlaM, uDDahaNaM viruMgaNe navamaM // cU- palaMbe geNhaMto gahito tassa caugurugA, uvakaraNaM hatthe vA ghettuM kaDhito tAhe chagguruM, karaNe Arovite vavahAre ya payaTTe chedo| "pacchAkaDo" tti jito tammi mUlaM, tiga- caukka-cAresu "esa- palaMbahAri" tti uDDAho, hatthe vA pAde vA virUMgite, etesu uDDAhaNa-viruMgitesu dosu vi aNavaTTho // [bhA. 4763] uddAvaNa- nivvisae, egamanege padosa paarNcii| avaTuppo dosu ya, dosu ya pAraMcito hoti // - jati uddavio nivvisao vA ANatto etesu dosu vi pAraMciyaM / "aNavaTTappo" ti pacchaddhaM gatArthaM // adhavA egassa anegANa vA jati padosaM jAti to pAraMcito / / imaM pariggahaviseseNa pacchittavisesaM dariseti[bhA. 4764] 55 ArAma mollakIte, parautthiya bhoieNa gAmeNa / vaNi- ghaDa - kuDaMba - rannA, pariggahe ceva bhadditarA // cU- ArAmo molleNa kIo, so puNa keNaM kIto hojjA ? imehiM- kuTuMbiNA parautthieNa vA bhoieNa vA gAmeNa vA vaNieNa vA 'ghaDa' tti goDIe ArakkhieNa vA rannA vA // [bhA. 4765] etesu u Nhate, pacchitta imaM tu hoti nAyavvaM / cattAri cha lahu guru chedo mUlaM taha dugaM ca // dhU- ittha jati giNhati to imaM pacchittaM mUlaM aNavaTTho pAraMcito tti / etya vi te ceva bhaddetaradosA paDisehaNAdiyA ya / rukkhAho jaM paDitaM sacittaM ca taM bhaNiyaM / idAniM bhUmiTTio jaM hattheNa pAvati taM geNhaMtassa bhaNNati [mA. 4766] sajiyapatihie lahuo, sajie lahugA ya jattiyA gAsA / gurugA hoti anaMte, hatthappattaM tu geNhaMte //
Page #955
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 dhU-sacittapaidvitaM acittaM phalaM jai geNhati to mAsalahuM, acittejattiyA "gAsA" kareti tattiyA ceva mAsalahu / jati puNa sacitte acitte vA patiTTitaM sacittaM geNhati to caulahugA, tatta vijattiyA gAsA kareti tattiyA caulahU |evN pritte|anNte eteceva gurugA pcchittaa| bhUmihito rukkhaTTiyaM geNhaMto evaM bhaNito, ettha viditu saMkAbhotigAdI savvedosA |tivihprighe dosA yavatassa yaje dosA jAva ArAmamollakIe tti savvaM bhANiyavvaM / / [bhA.4767] emeva yasaccite, chubhaNA ArubhaNA ya paDaNAya / jaMetthaM nANattaM, tamahaM vocchaM samAseNaM // dhU- prathamapAto gatArthaH / chubhaNA, ArubhaNA, paDaNA ya tinni vi mUladArA uvaNNatthA / pacchaddhaM kNtthN| [bhA.4768] taM saccittaM duvihaM, paDiyApaDiyaM puNo parittitaraM / paDiyAsati ya'pAveMte, chubmati kaTTAtie uvari / / cU-puvvaddhaMgatArthaM / ettha "sacitta" mitimuuldaarNgtN| idAni "chubhaNa"tti- "paDiyAsati" pacchaddhaM / bhUmipaDiyA palaMbassa asati bhUmiTTito rukkhaTTitaM palaMbAdi jAhe na pAvati tAhe palaMbapADaNaTThA kaTThAdI uvari chubmati / taM kaTThamAdI ThAveMtassa / chubhamANassa vingk|| [bhA.1769] chuhamANe paMcakiriyA, puDhavImAdI tasesutisu carimaM / taM kAya paricayatI, AvaDaNe appagaM ceva / / cU-taMkaTThamAdikhivamANopaMcakiriyAhiMpuTTo,taMjahA-kAtiyAeadhikaraNiyAe pAdosiyAe paritAvaNiyAe pANAtivAtakiriyAe ya / saMpattIo vA mA vA hou tahAvi paMcakirio / puDhavikAyAdisu tasAvasANesu ya jIvesu saMghaTAe paritAvaNae uddavaNAe / etesu titu ThANesu mAsAdI ADhattaM mUlaM pAvati, tisu paMciMdiesu carimaM bhavati, kaTThAdi khivaMto taMvaNassatikAyaM paricayati, soya laguDAdI "AvaDaNe"tti-pacuphir3iyaNiyatto appaNo ceva Apati, ettha AyavirAdhanA // kahaM puNa tattha chakkAyavirAdhanA? ucyate[bhA.4770] pAvate pattammiya, puNo paDate ya bhUmipatte y| raya-vAsa-vijumAdI, vAta-phale macchigAdI tase // cU-pAvaMti tti-hatthamuttaM jAva rukkhaM na pAvati etthaM aMtarA taM pAvaMtaM-gacchaMtamityarthaH / chaNhaM kAyANaM virAhakaM / "pattammi" yarukhaMjatA pattaMesthavichakkAyA, puNo paDataMchakkAe virAdheti, bhUmipaDie vichkkaayaa| kahaM ? ucyate - etesu causu vi ThANesu ime chakkAyA saMbhavaMti, "rao"ti - puDhavi, vAse paDate udagaM vijjummi aganikAe virAheti, vAukAyaM virAheti, rukkhe "palaMbA" AhaNaMtassa vaNassatI, tasA nacchigAdigA saMbhavati / / eyaceva puNo phuDataraM darisijati[bhA.4771] raya-khollamAdisu mahI, vAsosA udaga aggi davadaDDhe / tattheva'nila vaNassati, tasA u kimi-kiidd-sunnaadii|| dhU-khollaM kottharaM, tasya puDhavisaMbhavo, panne tayAe vA vAsaM paDati, ome vA mahiyAe vA paDatIe udagavirAdhanA, vijUevaNadavAdiNA vA daradaddhe aganI, tatthevANilo tti vAtaM virAhejA,
Page #956
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 15, mUlaM-916, [bhA. 4771] 57 so ceva vaNassatI pattapuSphaphalAdi vA, tasA macchiyA kimiyA vA kIDA vA sauNAdi vA, evaM tAva aprApte kaTTe virAdhanA chaNhaM kAyANaM bhaNitA / patte vi evaM ceva, puNo par3ate evaM ceva, bhUmipatte vi evaM ceva ||jo bhaNNati[bhA.4772] appatte jo u gamo, so ceva gamo puNo pddtmmi| so ceva ya paDitammi vi, nikaMpe ceva bhuumiie|| cU-uccariyasiddhA / "nikaMpe ceva bhUmIe' tti-jahiM Thito ThANe kaDaM khivaMto thAmaM baMdhati, tattha vipAtANaM nippagaMpatte ya puDhavAdINaM chaNhaM kAyANaM virAdhanA bhavati, adhavA - taM kaTTapaDitaM nippagaMpAe bhUmIe puDhavAdIyANaM chaNhaM kAyANaM gADhataraM virAdhanaM kareti / / [bhA.4773] evaMdavato chaNhaM, virAhato bhAvato u iharA vi| cijati hu ghanaM kammaM, kiriyAgahaNaM bhayanimittaM // dhU- eteNa jahAsaMbhavapagAreNaM dabvato chaNhaM pi kAyANaM virAhago bhavati / bhAvao puNa "ihara" tti-jati vina virAheti tahAvichoha kAyANaM virAhatoceva bhavati / kaha? bhAvapANAtivAtato nirpeksstvaat| bhAvapANAtivAeNaya jahA ghaNaM kammaM vijjatina tahA davvapANAtivAeNa, jao "uccaalymmipaade"||codgaah- "jaM bhaNiyaM paMcahiM kiriyAhiM puTTho"tti |tNkhN? jati navirAheti to paritAvaNiyA pANAtivAyakiriyA ya kuto saMbhavaMti? aha virAdheti to eyAo hojA, pAdosiyA kahaM hojjA ? AcArya Aha - kiriyAgahaNaM bhayajaNaNatthaM kIrati / ahavA - jatthaegA kiriyA tattha diDivAyanayasuhumattaNaopaMcakiriyAo bhavaMti, ato paMca kiriyaggahaNe na dosA / evaM tAva saMjamavirAdhanA bhaNitA / AyavirAdhanA kahaM bhavati? ucyate[mA.4774] kuvaNaya patthara leDU, puvbucchUDhe phale ya pvddte| paJcupphiDaNe AtA, accAyAme ya htthaadii| dhU-annena keNa ti puvvaM palaMbasthiNA "kuvaNa" tti lauDago, so khitto vilaggo acchamANo vAupaogeNa sAdhuNA vAjaMkhittaM tena saMcAlito paDato sAdhuM virAhejA, evaM pattharo leDU phalaM vA paDato / ahavA-jaM sAdhuNA ghattiyaM taM khoDAdisu paJcumphiDiyaM AhaNejA, bAhU vA ancAyAmeNa dukkhejjA / evaM AyavirAdhanA bhavati / / "chubhaNe"tti dAraM gataM / iyANiM ArubhaNatti dAraM[bhA.4775] khivaNe vi apAvaMto, dUhatitahi kNtt-vicchuu-ahimaatii| pakkhi-taracchAdi vaho, devatakhittAdikaraNaM ca // cU-khitte vikaTThAdige jahA palaMbA na paDaMti apAveto ahe Thito alabhaMto tAhe palaMbar3hAtaM rukkhaM duruhati, tatya duruhaMtI jattiyAte bAhukkhevehiM caDati tattiyA / anaMte te ceva cugurugaa| evamAdi kAyavirAdhanA / imA AyavirAdhanA-tehiM caDaMto kaMTagehiM vijjhati, vichieNaM sappeNa vAkhajati, seNamAdipakkhINavA Ahammati, taracchabhAdiNAvAkhajati, devatA vAjassa pariggahe so rukkho sA ruTThA khittacittAdikaM karejjA / / ahavA[bhA.4776] tasyeva ya niTThavaNaM, aMgehi samohatehi chkaataa| ____ ArovaNa savve vA, gilA NaparitAvaNAdIyA // dhU-sA devatA ruTTA tattha "niTThaveti"tti mArejjA, ahavA sA devatA ruTTA pADejA, tatya se
Page #957
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 anaMtaraM aMgaM savvANi vA samohaNaMti-bhajjatItyarthaH / jattha ya paDati tasya chaNhaM jIvanikAyANaM virAdhanaM karejA, ettha kAyArovaNA pUrvavat / paritAvaNAdI ya gilANArovaNA puurvvt|| orohaNaM tti dAraM gataM / idAni "paDaNa"tti dAraM[bhA.4777] gelaNNamaraNamAtI, je dosA hoti duruhmaanss| teceva ya sAruvaNA, savisesA hoti pavaDate / / dhU-katAsi sotasthacaDatopaDejAsayameva, ettha yadosAbhANiyavAje AruhaMtassa paDaNamAdI bhaNitA / jA ya AyasaMjamavirAdhaNA, jaM ca pacchittaM, taM savvaM par3ate bhANiyavvaM savisesaM / savisesaggahaNaM ArubhaMtassadosANaM saMbhavo bhaNito, paDatepuNa niyamAgilANagA samugghAyAdiyA dosA / / paDaNa tti dAraM gataM / idAni "uvahi"tti dAraM[bhA.4778] taMmUlamuvahigahaNaM, paMto sAdhUNa ceva sbvesiN| taNagahaNa aggipaDisevaNA ya gelaNNapaDigamaNaM / / dhU- jassa so pariggahe so bhaNati - kIsa me anApucchAe geNhati, tannimittaM jo paMto so tassa vA sAdhussa annassa vA sAdhussa savvesiMvA sAdhUNa vA uvadhiM geNhati, etya se mUlaM pacchittaM uvadhiniSphaNNaM vaa| __ ahavA-ahAjAtemUlaM, sesesu ukkosae (AyaMbilaM] Gka, majjhimae mAsalahU, jahanne pnngN| evaM vahiNA haDeNaM taNANi jhusirANi ya ajjhusirANi vA geNhejA, sIteNa vA abhibhUto aggi sevejjA, sIteNa vA anAgADhAvi paritAvijejja, sIteNa vA ajIraMtegelaNNaM vA haveja, sItAbhibhUtA vA sAdhU pAsatyesuannatitthiesu vA gihatthesuvAgamaNaM kareja // etesu imaM pacchittaM[bhA.4779] taNagahaNa aggisevaNaM, lahugA gelaNNe hoti te ceva / mUlaM aNavaThThappo, duga-tiga-pAraMciyaM ThANaM / / / cU-ajjhusirataNesu / jjhusire / parakaDaM aggi sevati / adhinavaM janeti mUlaM, atitAveNa vAtappaMtona tappAmiva tti kAuMjatievAre hatthaM pAdaM vAsaMcAleti tttiyaa| koI puNa dhammasaddhAe agiMga na sevati tti paritAvijjati, gilANo vA bhavati tattha caM ceva puvabhaNitaM bhANiyavvaM, sIteNa vA paritAvijaMto pAsatyAdisu jatijAti, ahAchaMdesuka, jati ohAvati ekko mUlaM, dohiM aNavaTTho, tisu pAraMcittaM / annatithiesu evaM ceva // uvahitti gataM / idAni "uDDAhe" tti dAraM-je paDaNAdiyA dArA paDilomeNaM ete apariggahe sapariggahe vA bhvNti|jepunn uvahiuDDAhadArA etedovi niyamA sapariggahe bhvNti|asyaarthsy jJApanArthamidamAha[bhA.4780] apariggahita palaMbe, alabhaMto samaNajogamukkadhuro / rasagehI paDibaddho, itare giNhaM u ghito|| dhU-"iyara'"tti sapariggahe palaMbe geNhaMto palaMbasAmiNA ghio|| [bhA.781] mahajanajAnanatA puNa, siMghADaga-tiga-caukka-gAmesu / , uDDahiUNa visajjite, mahajananAte tato mUlaM / / dhU- gahito samaNo, mahAjaNassa jANAvio / kahaM ? ucyate siMghADagaThANaM nito, tigaM nIto, caukkaM vA, ArAmAo vA gAmanIto, etesu mahAjanahANesunIto mahAjanena nAto, jena
Page #958
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 15, mUlaM - 916, [bhA. 4781] gahito tena mahAjanapurato uDDAhiUNa visajjito tti mukkI, ettha se mUlaM bhavati // imo ya doso [bhA. 4782] esa tu palaMbahArI, sahoDha gahito palaMbaThANesu / sesANa vi vAghAto, savihoDha vilaMbio evaM // - jena so palaMbe geNhaMto gahito so taM siMghADagAdiThANesu neuM bhaNati- "esa mae ArAme tti coro gahio palaMbe haraMto, sahoDha ti sariccho, evaM so "savihoDha" ti - lajjAvanijaM belaMbiya iva vilabito / ahavA - trikAdiSu itazcetazca nIyamAno mahAjanena dRzyamAnaH "kimidaM kimidaM ?" iti pRcchakajanasyAkhyAyamAno sa lajjamAnamadhodRSTivivarNaviSaNNamukho dRzyamAno dhig jane nocyamAno svakRtena karmaNA vilaMbito iva vilaMbi, evaM vilaMbite sesANa vi sAdhUNa jahuttakiriyaTThiyANaM savve ete akiriyaTThiyA iti vAghAto bhavati / uDDAhe tti dAraM gataM / idAniM jaMtaM TThA bhaNiyaM - "ANANatthamicchatavirAdhanA kassa' gIyatthe 'tti, evaM uvari bhaNihiti "tti taM idAni pattaM / tattha paDhamaM "ANe" tti dAraM bhagavatA paDisiddhaM "na kappati" tti, palaMbaM te ANAbhaMgo katI / tammiya ANAbhaMge cauguru pacchittaM / codagAha[bhA. 4783] avarAhe lahugataro, ANAbhaMgammi gurutaro kihanaNu / ANAe cciya caraNaM, tabbhaMge kiM na bhaggaM tu // cU- "avarAho' tta carittAiyAro / tatcha pacchittaM daMDo lahutaro syAt / kahaM ? ucyate - bhAvadavvapalaMbe mAsalahuM, bhavito abhinne paritte caulahuM / iha ya ANAbhaMge caugaruM to vahaM nu evaM evaM bhavati - "avarAhe lahuyataro sati jIvovaghAe vi, ANAe puNa natthi jIvovaghAto' tti / AcAryAha ANAe cciya caraNaM ThiyaM, ato tabmaMge kiM na bhaggaM ? kimiti pariprazne / AcArya I ziSyaM pRcchati - kiM tat vastu asti yad AlamaMge na maSyate ? nAstyevetyarthaH / ata AjJAyAM guruttaro daMDo yuktaH, avarAdhe lahutaro iti / / imassa ceva atthassa sAhaNNaTThA imo diTThato [mA. 4784] soUNa ya ghosaNayaM, apariharaMtA vinAsa jaha pattA / evaM apariharaMtA, hitasavvastA tu saMsAre / / - rannA ghosAviyaM sotUNa taM apariharaMtA jahA dhanavinAsaM sarIravinAsaM ca pattA, tahA titthakaraNisiddhaM apahiraMto hiyasaMjamadhaNasavvasAro saMsAre dukkhaM pAveMti / / bhaddabAhukayA gAhA etIe caiva bhAsakAro vakkhANaM kareti [bhA. 4785 ] 59 M chappurisA majjha pure, jo AsAdejja te ayANaMto / taM DaMDemi akaMDe, suNaMtu paurA ! janavayA ! ya // cU- kahA koti naravatI, so chahiM purisehiM annatare kaje tosito imeNa'ttheNa ghosaNaM karetima cha maNusA savisayapure appaNo icchAe viharamANA anuvaladdharUvA vi jo te chivati vA pIDeti vA mAreti vA tassa uggaM DaMDaM karemi, suNaMtu eyaM puNa janavayA || [bhA. 4786 ] Agamiya pariharaMtA, niddosA sesagA aniddosA / jina ANAgamacArI, adosa itare bhave daMDo // - tava te janavayA DaMDa bhItA te purise payatteNa AgamiyapIDAparihArakayabuddhI je tesiM pIDaM
Page #959
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 pariharaMtitepadosA, je puma anAyAramaMtAna prihrNtiternnaaddNddiyaa|evNraayaanno ivatitthakarA, puramiva logo, puri iva chakkAyA, ghosaNa ya chakkAyavajaNaM, pIDA iva saMghaTaNAdI, evaM juhuttaM chakkAyavajjaNaM jinAnAgamacArI kammabadhaNadaMDadoseNa aDaMDA, itare bhave puNo puNo sArIramANasadukkhadaMDeNa ddNdditaa||aanne tti dAraM gataM / idAni "aNavattha"tti dAraM[bhA.4787] egeNa kayamakajjaM, kareti tappaccayA puNo anno| sAyAbahula paraMpara, vocchedo saMjama-tavANaM / / dhU-egeNa kato, "tappaccaya'ti esa Ayario suadharo vA evaM kareti nUnaM natyettha dosA, ahaM pi tappaccayAto karemi tti tato vi anno kareti, evaM sokkhapaDibaddhANaM jaM saMjamatavapadaM puvAyarieNa vajjitaM taM pacchimehiM adiTuMti kAuM vocchiNNaM ceva / / idAni "miccha"tti dAraM[bhA.4788] micchatte saMkAdI, jaheva mosaM taheva sesaM pi| micchattathirIkaraNaM, abbhuvagama vAraNamasAraM / / dhU-anabhiggahiyasammamicchANaM micchattaM janeti, jahA eyaM mosaMtahA sesaM pi savvaM, etasiM mosaM saMkaM vAjaNeti, AdisaddAto kaMkhAdI bhedA daTThavvA, micchattavaliyabhAvassa sammattAbhimuhassa palaMbagahaNasArisaNAto micchatte thiraM bhAvaM jaNei, "abbhuvagamo"tti pavvatiukAmassa vA anuvvayANi vA ghettukAmassa sammaddasaNaM vA paDivajitukAmassa bhAvaparAvattaNaM kareti, pavayaNe siDhilabhAvaMjaNeti, taM daTuMsehAdi vA paggimaNAdi karenja / ahavA-abbhuvagamaM saMjame kareMtassa saMjamAsaMjame vA sammaiMsaNe vA vAraNaM karejja - 'mA eyaMpaDivajaha, "asAraM"ti - eyaM pavayaNaM nissAraM, mae ettha imaM ca imaM diTTa" ti // micchate tti gataM / idAniM "virAdhane "tti dAraM - sA duvidhA AyAe saMjame ya / do vi puvabhaNitA, thaavi| imo viseso bhaNNati[bhA.4789] rasagehI paDibaddhe, jibmAdaMDA atippamANANi / bhottUNa'jIramANe, virAdhanA hoti AtAe / dhU- palaMbarasagiddho "jibbAdaMDi"tti atIvagiddhe atippamANe bahu bhutte ya ajIramANA saJjavisUtitAdI kareja, evamAdI AyavirAdhanA gatA // idAniM saMjamavirAdhanA[bhA.4790] taM kAya paricayatI, nANaM taha daMsaNaM caritaM ca / bIyAdI paDisevaga, logo jaha tehi so puTTho / ghU-"taM kAyaM paricaya" iti pubbaddhassa imA do vi bhAsagAhAo[bhA.4791] kArya paricayaMto, sese kAe vae ya so cyti| nANI nANuvadese, avaTTamANo u annANI / / [bhA.4792] daMsaNacaraNA mUDhassa nasthi samatA vA natthi smmNtu| viratIlakkhaNacaraNaM, tadabhAve nasthi vA tNtu|| dhU- palaMbe geNhateNa vaNassatikAo pariccatto, vaNassatikAyaparicAgeNa sesA vi kAyA pariccattA, evaM chakkAyaparidhAge paDhamavayaM paricattaM, tassaya pariccAge sesavayA viparicattA / evaM abbatI bhavati / dAraM / jahA annANI nANAbhAvato nANuvadese na vaTTati evaM nANI vinANuvadese avaTuMto nicchayato nANaphalAbhAvAo annANI ceva / dAraM / nANAmeva mUDho bhavati, mUDhassa ya
Page #960
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4792] / daMsaNacaraNA na bhavaMti / adhavA - jeNa jIvesu samatA natthi palaMbagahaNAto tena sammattaM nasthi / dAraM| viratilakkhaNaM cAritaM bhaNiyaM, taM ca palaMbe geNhaMtassa lakkhaNaM na bhavati, "tadabhAve" tti lakkhaNA bhAvecAritanasthi, vAgrahaNAtapavAde gRNhato'picAritraM bhavatyeva |daarN / "bIyAI"tti phalA bIjaM bhavaMtIti kRtvA bIjagrahaNaM, AdisahAto phalaM pattaM pravAlaM zAkhA tayA khaMdhaM kaMdo mUlamitti // codagAha - "kIsa bIyAtI katA? kIsa mUlAdI na katA? savvo vaNassati mUlAdI bhavati tti / AcAryAha[bhA.4793] pAeNa bIyabhoI, codagapucchaA'nupubbi vA esaa| jonIghAte vahatA, tadAdi vA hoti vnnkaao|| cU- pAeNa janavayo bIyabhotI, tena kAraNeNaM bIyAI kataM / adhavA - samae tivihA AnupubbIpuvvAnupucI pacchAnupubbI aNAnupubvI / tividhA vi atthato parUvijjati, na doso| esa pacchAnupubbI mahitA / adhavA-bIyaM jonI, tammighAtie sabve ceva mUlAdI ghAtitA hoti / ahavA - savvesi vaNassatikAtiyANaM "tadAdi"tti bIyaM Adi / kahaM ? jeNa tato pasUtI, tena kAraNeNa AdIe paDisehiyAe savvaM paDisehiyaM bhavati tti kAuM bIyAdigahaNaM kataM / / "paDisevagalogo jaha tehiM so puTTho' asya vyAkhyA[bhA.4794] viratisahAvaM caraNaM, bIyAsevI hu sesaghAtI vi / assaMjameNa logo, puTTho jaha so vihu taheva / / ghU- jato ya evaM tato jo bIe paDisevati so niyamA mUlAdi sesaghAI bhavati, jo ya te ghAeti tassa viratisabhAvaM caraNaM taM na bhavati, jo ya bIe paDisevati jo jahA logo asaMjato asaMjatattaNato yaassaMjameNa puTTho evaM so vi tehiMpalabehiM AsevitehiM assaMjameNa puTTho, ato palaMbapaDisevagattaNassa paDiseho kaJjati // virAdhanetti muuldaarNgtN|idaani "kassa'gIyatthe "tti dAraM, eyassa vibhAsA[bhA.4795] kasseyaM pacchittaM, gaNiNo gacchaM asaarveNtss| ahavA vi agIyatthassa bhikkhuNo visayalolassa / / cU-sIso pucchati - esa jo pacchittagaNo bhaNito, esa kassa bhavati ? Ayario Aha"gaNio gacchaM asAraveMtassa, asAravaNA nAma agavesaNA - "ko tattha gato ko vA pucchiuM gato, anApucchA vA, palaMbagahaNA Aloie vA sohi nadeti, na kAraveti vA, navA codeti vaa"| evaM asAraveMtassa guruNo savvaM pacchittaM bhavati / ahavA - agIyastho annaM ca visayalolo houM palabe geNhati tassa bhikkhuNopacchittaM bhavati |adhvaa- agIyatthassa gIyatvassa vi visayalolassa evaM pacchittaM bhavati / puNo codagAha - kiM kAraNaM Ayariyassa avirAheMtassa jIvakAe pacchittaM bhavati? AcAryAha-jena so gacchavirAdhanAe vaTTati / kahaM? jena gacchaMna sAraveti |tty ya ime AyariyabhaMgA - agIyattho Ayario, gacchaM na sAraveti, visayalolo ya, etesu tisu padesu sapaDipakhesu aTTha bhaMgA kAyavvA / etya aMtimo suddho / AdimA satta vaJjanijA / / kahaM ? [bhA.4796] deso va sovasagyo, vasaNI va jahA ajANaganariMdo / __ rajjaM viluttasAraM, jaha taha gaccho vinissaaro||
Page #961
--------------------------------------------------------------------------
________________ 62 nizItha - chedasUtram - 315/916 cU- "deso va sovasaggo" tti asya vyAkhyA [bhA. 4797] omoyariyA ya jahiM, asivaM ca na tattha hoi gaMtavvaM / uppanne na vasitavvaM, emeva gaNI asAraNito / / cU-jahA deso asivA uvaddavajutto vajranijjo tahA gaNI asAraNio visayalolo vajranijjo / "vasaNI va jahA" asya vyAkhyA[bhA. 4798] sattaNhaM vasaNANaM, annatarajuo na rakkhatI rajjaM / aMtepure va acchati, kajjANi sayaM na sIleti // dhU- jahA rAyA rajjaNIti jANago ajANago vA vasaNAbhibhUyattaNao rajjamanupAleuM na yANati / adhavA-sesavasaNehiM avaTTaMto vi visayalolattaNato niccamaMteure acchati tassa vi rajjuM vinassati, evaM gaNissa asAraniyassa sAraniyassa vA visayalolassa gaccho viNassati / "ajANagaNariMdo "tti asya vyAkhyA - rajjaNItiajANattaNato vavahArAdi kajjANi appaNA "na sIleti" na pekkhati tti vRttaM bhavati, apekkhaMtassa ya rajjaM viNassaMti, anno vA rAyA vijati, evaM gaNissa vi agIyassa giyatyassa vA asAraNiyassa gaccho vinassai, tena tesu na vasiyavvaM // "sattaNhaM vasaNAdINaM" ti asya vyAkhyA [bhA. 4799 ] itthI jUyaM majjaM, migavva vayaNe tahA pharusatA ya / DaMDapharusattamatthassa dUsaNaM satta vasaNANi // cU- itthIsu niccaM Asatto acti, tahA jUte majje ya nicamAsatto acchati, "migavvaM "ti ADago, etesu niccAsattaNato rajjuMNa sIleti / "vayaNapharuso" ettha vayaNadoseNa rajjaM vinassati / atiuggadaMDo "daMDapharuso", ettha jano bhayA nassati / atthuSpattihetavo je te dUseMtassa atyuppattI na bhavati, atthAbhAve kosavihUNo rAyA viNassati // ahavA - anyaH vikalpaH [ bhA. 4800 ] ahavA vi agIyatyo, gacchaM na sAreti etya caubhaMgo / bIe agIyadoso, tatio na sAretaro suddho / / dyU- agIyattho gacchaM na sAraveti 1 / agIyattho gacchaM sAraveti 2 / gIyattho gacchaM na sAraveti 3 / gIyattho gacchaM sAraveti (Gka] 4 / ettha paDhamassa do dosA, agIyadoso asAraNadoso ya / bitiyarasa ekko agIyattha doso / tatiyassa ekkI asAraNadoso / itaro cauttho suddho // etesiM bhaMgANa imo uvasaMghAro [bhA. 4801] deso va sovasaggo, paDhamo bIo va hoi vasaNI vA / tatio ajANatullo, sAro duviho duhekkeko / / cU-paDhamabhaMgillo sovasaggo deso iva pariccayanijjo / bitiyabhaMgillo tassa codaNA vasaNamiva daTThavvaM tena vasaNiNariMdatullo iva so pariccayanijjo / tatiyabhaMgillo asAraniyattaNao ajANagatulla eva | ahavA caubhaMgo - agIyattho gacchaM na sAraveti / agIyattho gacchaM sAraveti / gIyattho gacchaM na sAraveti / gIyattho gacchaM sAraveti / cautyo suddho / sesesu bhaMgesu desovasaggo paDhamasamo sphuTataraM gAthA avatarati / "rajjaM viluttasAraM " eyassa pacchaddhassa vakkhANaM kajjati "nissAro' tti asya vyAkhyA- "sAro duvidho duhekkikko", niggato sAro nissAro / ko
Page #962
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4801] puNa so sAro? bhaNNati - so sAro duvidho - loio louttario ya / puNo ekkeko duvidhobAhiro abhitaro ya / / tatya jo loio duvidho so imo[bhA.4802] gomaMDaladhanAdI, vajjho kaNagAdi aMto logmmi| louttarito sAro, aMto bahi naannvtthaadii|| cU- "go"tti gAvIo, maMDalamiti visayakhaMDaM, baladdaya khalamaMDalaM kohayamaMDalaM channauI suraThThA ahavA- maMDalamitigovaggo evaM mhissyaadii| sAlimAdIe dhannA, AdisaddAtonANAviho kuviyamuvakkharo / evamAdi loio bAhiro sAro / abhitaro suvaNNaM rUpaM rayaNANi ya, evamAdiabhitaro loio| jo puNa louttaro sAro so duvidho - aMto bAhiro ya / tastha aMto nANaM dasaNaMcArittaM ca / bAhiro-AhAro uvadhI sejA ya |agiiysthss agIyattaNaogIyassaya asAraniyattaNaogaNo duviheNAvisAreNa nissAro bhavatItyarthaH / tamhA gaNiNo gacchaMasAraveMtassa evaM savvaM pacchittaM bhavati / adhavA - vi agIyasthabhikkhuNo visayalolassa ! jo agIyattho bhikkhUAyariyANaManuvadeseNa jibhidiyavisayalolatAepalaMbe geNhati, tassa eyaMsavvaM pacchittaM bhavati / codagAha- "NAyaM asthAvattIto jo agIto AyariovadeseNa geNhati tassa nasthi pacchittaM" gIyatthuvadesamaMtareNa ya agIyasthassa sao kajesu pakttamANassa imo doso[mA.4803] suhasAhagaM pi kajjaM, karaNavihUNamaNuvAyasaMjuttaM / annAtadesakAle, vivattimuvayAdi sehss| cU-jaM pi ya suhasAhagaM kajaM "karaNavihUrNa" ti anAraMbho, ghaDassa vA jahA cakkAdIkaraNaM tehiMvA vinA anuvAo, jahA miuppiMDAto pddmuppaaeumicchti|annaayN nAma jahAacittakaro cittaM kAuM na yANati ajJatvAt alpavijJAnatvAdityarthaH / adesakAlo hA abhrAvakAze vRSTau nipatamAnAyAM ghaTaM kartuM na shkyte|vivtti asiddhI kajaviNAso vA vivtti| seho tti ajaanngo| (uktaMca-] samprAptizca vipattitha, kAryANAM dvividhA smRtaa| samprApti siddhirartheSu vipattizca viparyaye // etya "anAraMbhe anuvAe" ya imaM nidarisaNaM[bhA.4804) nakroNAvi hu chijjati, pAsAde abhinavo tu aasttho| acchejo vaTTato, so vi ya vatthussa bheoy|| dhU- vaDapippalAdI pAsAduTTito acchiNNo aprayalachinno ya vatthubhedaM kareti, adesakAle puNa chijjamANe mahaMto kileso bhavati, vatthubhedaM vA kareja / esa ajANagassa vidhI / jo puNa jANago so desakAle naheNaceva chiMdati, chiMdiyavveyaAraMbha kareti, prayatlachinnaM ca kareti, mUle vi se uddharati, uddharitA ya gokarisaggiNA Dahati / esa jANagassa vidhii|| [bhA.4805] jo viya 'nuvAyachinno, tassa vi mUlANi vatthubheyA y| abhinava uvAyachinno, vatthussa na hoi bhedo y|| cU-puvvaddheNa anuvAo, pacchaddheNa ahinave uvAyachedo / esa diTuMto / / imo se uvaNato[bhA.4806] paDisiddhaM tegicchaM, jo una kAreti abhinave roge| kiriyaM so huna muJcati, pacchA jatteNa vi kreNto||
Page #963
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 dhU- jassa rogo uppanno sAhussa jo jai imaM suttaM anusarittA "tegicchaMNAbhinaMdejati "paDisiddhaM" ti kAuMna kAraveti kiriyaM, so tammi vAhimmi vaddhite samANe jatteNa vi kiriyaM kareMto na sakketi tigicchiuM / jati puNa ahuNudvitai ceva roge kAraveMto kiriyaM to tigicchito hoto / / jo vA anuvAeNaM kareti jahA[bhA.4807] sahasuppaiyammi jare, aTThamabhatteNa jo vi paareti| sIyalaaMbadavANiva, na hu pauNati sovi anuvaayaa| ca-sahasA jare jAte annammi vA Amasamutthe roge aTThamaM karettA sIyalakaraM sIyaladavvaM vA pAreti, "mA pejjA kAyavvA bhavissati'' ttikAuM, tato tassa tena sIyalakUrAdiNA so rogopuNo pkuppti|jtipunnten penjAdiNAuvAeNaMpAriyaM hotaMtopauNaMtojaMcataMapatthaMbhoyaNAvarAhakataM pAvaMtaMpipacchA sattho samANo ADhattedesakAle taMpiuvAeNa payatteNaya pAyacchitteNaM visoheNto| evaM uvAyato pauNati, anuvAyao no pauNati // [bhA.4808] saMpattI va vivattI, va hoja kajesu kAragaM pappe / anupAyao vivattI, saMpattI kAluvAehiM / / cU-kArago kattA / jati so ajANago tato tena adesakAle anuvAe ADhattaM kajaM vivattiM vinAsaM gacchatti, aha so jANago tato tena ADhatte desakAle taM uvAeNa payatteNa ya tassa karja sijjhti|| [bhA.4809] iti dosA u agIte, gIyammi ya kaalhiinnkaarimbhi| gIyatthassa guNA puNa, hoti ime kAlakArissa || dhU-itisaddo evArthe / evaM agIte dosA |jo gIto desakAle kareti, hIne vA kAle kareti, atirittevAkAle kareti, tassa vi ete cevadosA bhvNti|jo puNa gIyatyo ahInamatirittakAle kareti, uvAeNa vA prayatnena ca tassa ime guNA bhvNti|| [mA.4810] AyaM kAraNamAgADhaM, vatthu juttaM sasatti jayaNaM ca | savvaM ca sapaDivakkhaM, phalaM ca vivihaM viyANAti / / khU-"savvaMca sapaDipakhaM"ti-AyassaaNAto, kAraNassaavakAraNaM, gADhassaanAgADhaM, vatthussa avatyuM, juttassa ajuttaM, sasattassa asattI, jayaNAe ajayaNAe y| evaM savvaM gIyatyo jANati, vividhaM ca nijarA phalaM ca jANittA smaayrti|| idAniM etesiM AyAdiyANa imaM vakkhANaM{bhA.4811] suMkAtIparisuddhe, sati lAbhe kuNati vANito cehuuN| emeva ya gIyatyo, AyaM da smaayrti.| dhU-jahA vaNito desaMtaraMbhaMDaMNeukAmo jai suMkasuddho AdisaddhAto bhAMDagakammakaravittIe parisuddhAe jati lAbhassa satI bhavati, to vaNito vANeja ceha~ Arabhati / ahalAbho na bhavati, to na aarbhti| tato evaM gIyattho nANAdiArya daTuMpalaMbAdiakappapaDisevaNaM smaayrti|| "Aya"tidArassa vyAkhyA[bhA.4812] asivAdI suMkatthANiesu kiM cikhaliyassa to pcchaa| vAyaNaveyAvacce, lAbho tavasaMjamajjhayaNe / /
Page #964
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4812] kU-asivomodariyadubmikkhAdiesusuMkatthANiesukesuvisaMjamaThANesuakappapaDisevaNAe khaliyassa pacchA tesu asivAdisu phiTTesutaM atiyAraM pacchittesu visohissAmi / vAyaNaM deMtassa, AyariyAdINaM veyAvaccaM kareMtassa, tavasaMjamajjhayaNesu ya ujjamaM kareMtassa annoabmahito lAbho bhavissai, vayo appataro, to gIyo samAyarati / agIto puNa evaM AyavvataM na yANati / / Aya tti dAraM gataM / idAni "kAraNamAgADhe' do vidAre egagAhAe vakkhANeti[bhA.4813] nANAditigassa'hA, kAraNanikAraNaM tu tavvajaM / ahiDakka-visa-visUiya, sjjhkkhy-suulmaagaaddhN| cU-jogIyattho so kAraNe paDisevati, nikkAraNena paDisevati / Aha -kerisassa kAraNassa aTThAe paDisevati? kerisaMvA nikkAraNaM? ucyate-"nANAdi"pubbaddhaM kNtthN|idaani "AgAr3heM"tti AgADhe khippaM paDisevati, AnAgADhe tipariraeNa panagAdiparihANIe / jArisaM vA AgADhe paDiseviyavvaMtaM AgADhe ceva paDisevati,jArisaM anAgADhe paDiseviyavvaM tArisaM anAgADhe pddisevti|aah-kerisNaagaaddhN? kerisaMvAanAgADhaM? ucyate-ahiDakkapacchaddhaM, uccaariysiddh|| idAni "vatthujuttaM' ca do vi dAre vakkhANeti[bhA.4814] AyariyAdI vatthu, tesi ciya jutta hoti jaMjoggaM / gIyaparinAmagA vA, vatyuMiyare puNa avatthu / dhU-pahANapuriso AyariyAdI vatyuM, parinAmagA vA, "payArihaM vatthumiti" aha jANittA paDisevatipaDisevAvinati vA, "ahametassa paDiseviyavvassa NikayaM karissAmI" ti| "iyare" paDipakkhabhUtA avatthu / etesiMceva AyariyAgaMjaMjogaM taM "juttaM" bhaNNati ||idaani "samatya tti jayaNaM ca" do vi dAre ekagAhAe vakkhANeti[bhA.4815] ghiti sArIrA sattI, AyaparagayA ya taM na hoveti| __ jayaNA khalu tipariratA, alaMbhe pacchA pnghaannii|| dhU-dhitibalaM appaNo jANittA sArIraM ca saMghayaNabalaM jANittA parassa ya, ete jANittA Ayario anno vA jo appannA samattho paro visamattho do vi na hoveti / aha appaNA samattho paro asamatyo ettha parassa vitarati / tatiyabhaMge appaNA paDisevatino parassa vitarati / cautthe do vipaDisevaMti / jayaNA tinni vArA suddhassa paDiyarati, jati tIhiM vArehiM suddhaM na labhati to cautthavArAdisu paNagaparihANIe asuddhaM geNhati / savvaM AyAdiyaM sapaDipakkhaM jANittA gIto Ayarati vA nvaa|agiitopunn evaMevaM nayANati, tena agiiysspcchittN|idaani "phalaM"tidAraM[bhA.4816] iha paraloe ya phalaM, iha AhArAdi ekmekkssaa| siddhI sagga sukulatA, phalaM tu paraloiyaM bhuhaa|| cU- evaM mama ceTuMtassa phalaM bhavissati annassa vA, taM ca phalaM-duvidhaM-ihaloiyaM AhAravastha-pattAdI, "ekamekkassa" tti ekamekkassa phalaM bhavati / ahavA-appaNo parassa vA / ahavAparopparopakAreNa phalaM bhavati / paraloiyaM phalaM siddhigamaNaM saggagamaNaM vA sukule vA uppattI / gIyassa ussagge ussaggaM, avavAe avavAdaM kareMtarasaM evaM vividhaM phalaM bhavati / kiM cAnyat-jaM [1751
Page #965
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 gIyattho aratto aduTThoya paDisevati tattha apAyacchittI bhavati // Aha-keNa kAraNeNa apAyacchittI bhavati? ucyate[bhA.4817] khetto'yaM kAlo'yaM, karaNamiNaM sAhaso uvAo'yaM / kattattiya joga tti ya, iti kaDajogiM viyANAhi / / cU-"khetto yaM kAlo yaM" asya vyAkhyA[bhA.4818] oyanbhUto khette, kAle bhAve yajaM samAyarati / kattAo so akappo, jogIva jahA mhaavejo| ghU- rAgadosavirahito doNha vi manjhe vaTTamANo tulAsamo oyo bhaNNati, tena rAgadosavirahiyattaNeNa bhUto oyabhUto, so ya oyo addhANAdIkhettapaDisevaNaM paDucca dubhikkhAdikAlapaDisevaNaM vA paDucca gilANAdi bhAvapaDisevaNaM vA paDucca jaM samAyarai tti paDisevati rAgaddosavirahito so adoso| kahaM ? jeNa samma "karaNamiNaM"ti avekkhati, karaNaM kiriyA, iha evaM kanjamANaMnijjarAlAbhaM kareti, "sAhaouvAu"tinANacaraNANi sAhanijANi, tesiM sAhaNe imo uvAo-"jayaNAe akappapaDisevaNa" tti / ahavA-iha erise khete kAle vA akappapaDisevaNamaMtareNa natthi sarIrassadhAraNaM, tddhiinnaannivnaanndNsnncrnnaannittipddisevti| esa ceva uvAo doNha vigAhAepacchaddhA jugavaM vakkhAnijaMti "kattattiya kttaao"tti| jo evaM AloiyapuvvAvaro kattA so "akappo" bhavati / akopanino akapoadUsamijjo ti vuttaM bhavati / kahaM ? ucyate- "joga"tti asya vyAkhyA-"jogIva jahA mhaavejo"|jogii dhannaMtarI, tena vibhaMgaNANeNa daTuM rogasaMbhavaM vejasasthayaMkayaM, taMadhIyaM jeNajahutaM somahAvejo, soAgamAnusAreNa jahuttaM kiriyaM kareMtojogIva bhavati-adoso, jahuttakiriyakArissa ya kmmNsijjhti| evaMihaM pijogiNoiva titthagarA, taduvaeseNaya ussaggeNa'vavAdeNa vA kareMto "kaDajogi"ttigIyattho adosavaM viyANAhi / itisaddo diTuMtuvaNayAvadhAraNe daTTabbo / adhavA "katta"tti ya "jogi" ti ya etesiM imaM vakkhANaM[bhA.4816] ahava na kattA sasthA, na tena kovijjati kayaM kiMci / kattA iva so kattA, evaM jogI vinaayvyo| dhU-ko kattA? "satyA" titthakaro / tena titthakareNa kayaM "Nakovijai" na khobhijjai tti vuttaM bhavati / evaM so gIyattho kattA vidhIe kareMto akappo bhvti| kattA iva tIrthakara ivetyrthH| evaM jogI vi nAyavyo / "jogI" vibhaMganANI dhannatarI, jahA tena kayaM akoppaM bhavati evaM gIteNa vikataM akoppaM / evaM gIto jogIvat jamhA tamhA gIto jogIviva nAyabbo / jatoya evaM tato gIto adosavaM bhavati // evamuvadiDhe suurinnaa| Aha codaga[bhA.4817] kiM gIyatyo kevali, caubvihe jANaNe ya gahame y| tulle rAgaddose, anaMtakAyassa vajaNatA / / cU-sIso pucchati- "kiM gIyatthA kevalI, jeNa tassa vayaNaM karaNaM ca akoppaM bhavati" ? omityujacyate, akevalI vikevalIva bhvti|ahvaa kevalI tividho-suyakevalI avadhikevalI kevalikevalI / etya suyakevalipannavaNaM paDucca kevalivad bhavati / kathamucyate - "cauvvihe
Page #966
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 15, mUlaM-916, [bhA. 4820] jANaNe ya gahaNe ya tulle rAgadose anaMtakAyassa vajaNayA," eyANi dvArANi, anne ya payatthe jahA kevalI pannavei tahA suagharo vi // "cauvvihajANaNe"tti asya vyAkhyA[mA.4821] savvaM neyaM cauhA, taM vei tti jahA jiNo tahA giio| cittamacittaM missaM, paritta-'naMtaMca lakkhaNao / / cU-savvamiti aparisesaM caubvidhaM-davyato khettato kaalobhaavoy| taM pannavaNaM paDucca jahA kevalI bruvate tahA gIyatyo vi / ahavA-taM vetti, jahA jino jANai tahA gIyattho vi jANai imeNa sacittAdilakkhaNabhedeNa / ihaM puNa palaMbAdhikArato jahA kevalI sacittaM jANati, acittaM mIsaM vA parittanaMtaM vA sacittAdilakkhaNANi vA parUveti, tahA suagharo vi sutAnusAreNaM sacittalakkhaNeNa sacittaM jANati pannavei ya, evaM acittamIsaparittANaMtA vilakkhaNato jANati parUveti y| codagAha - "nanu kevalI bhinnatamo savvannU suakevalI, chaumattho asavannU / jo ya asamvannU sa kahaM kevalItullo bhaNNati" ? AcArya Aha[bhA.4822] kAmaM khalu savvannU, nANeNa'higo duvaalsNgiito| pannattIe tullo, kevalanANaM jato muuaN|| ghU- caturdazapUrvadhArijJAnAt kevalajJAnina adhikatarajAna saMbhavAccodakAbhiprAyasamarthanAbhiprAyeNa, kAmazabdaprayogaH / ahavA-AcAryeNa codakAbhiprAyo'vadhRta ityato "kAma" zabdaprayogaH / khalu pUreNa tulyatve vA, anyUnatvaviseSapradarzane / "pannattIe tulla'tti kevalI suakevalI ya pannavaNaM paDucca tulA, jena kevalI vi suyanANeNa pannaveti, kevalanANaM jato mUaM ti| "kevalI duvAlasaMgIto kettieNa adhigo, kahaM vA pannavaNAe tullo" tti / ato bhaNNati[bhA.4823] pannavanijjA bhAvA, anaMtabhAge u aNabhilappAnaM / pannavanijANaM puNa, anaMtabhAgo suyanibaddho / / khU-bhAvA duvidhA-pannavanijjA apanndanijjA / pannavanijA abhilappA, itare anabhilappA / do vi rAsI anaMtA, tahAvi viseso asthi-anabhilappAnaM bhAvANaM anaMtagamAge pannavanijjA bhAvA / pannavanijA nAma je pannaveu sakkaMti, chaumattho vA buddhIe ghettuM skate, eyavivarIyA apnnvnijaa|tesiNpipnnvnijaannNjo anaMtaiNo bhAgo so duvAlasaMgasutanibaMdheNa nibddho|| codagAha-"kahaM eyaM jANiyavvaM jahA pannavanijANaM anaMtabhAgo suanibaMdho?" ucyate[bhA.4824 jaM coddasapuvvadharA, chaTThANagatA paropparaM hoMti / tena u anaMtabhAgo, pannavanijANa jaM suttaM / / -jmitijmhaacoddspubbiichtttthaannpddiyaalbhNti|khN? ucyate-coddasapubbI coddasapubbissa kiMtulle, kiM hIne, kiM abbhahite ? jai tulle to tullattaNao natthi viseso / adha hIno to jassa hIno tassa taM nANaM tato anaMta-bhAganINe vA asaMkhejja-bhAgahIne vA saMkhejabhAgahIne vA saMkhejjaguNahIne vA asaMkhejja-guNahIne vA anaMta-guNahIne vA / aha abbhahito anaMta-bhAgaahie vA asaMkhejja-bhAgabmahie vA saMkhejja-bhAganmahie vA saMkhijjaguNamahie vA asaMkhejja-guNabmahie vA anaMta-guNamahie vA, tena kAraNeNa najjate / tusaddo kAraNAvadhAraNe / pannavanijANa bhAvANaM anaMtabhAgojaM suttaM vaTThatittijaMvuttaMtaM coddasapuvINachaTThANapaDiyattaNato phuDaM jAtaM / / codagAha
Page #967
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 "nanu coddasapuccINaM abhinnaghoddasapuvittaNata chaTThANaM virujjhatti" ? AcAryAha[bhA.4825] akkharalaMbheNa samA, Una'hiyA hoti mativisesehiM / te viya matIvisesA, sutanANa'bhaMtare jANa // dhU- suyanANAvaranijjassa desadhAtIphaDugANaM khatovasameNa akkharalaMbho bhavati, te ca abhinnacoddasapubbINa akkharalAbhaphaDDA yaprAyo samAkhaovasamaM gatA tena te abhinnacoddasapucI akkharalAbheNa smaabhvNti| sabbakkharasuyalabheviuvarisuyanANasaMbhavatouvaruvariMdesaghAtiphaDDagA asuyanANAvaranijassa khayovasamaMgacchaMti, te ya suttanibaddhapayatyesu jassa thovatarAkhayovasamaM gatAsosavvakkharalaMbhovarisuyAlaMbhaNamativiseseNaUnatarobhavati, bahutarA puNajassakhaovasamaM gatA so mativiseseNa adhiyataro bhavati, te ya mativisesA suanANaabhaMtare bhavati / kathaM ? ucyate-jatosuyanANAdhArasamuTThiyA te, bhaNiyaMca-"NamatI suyaM tappubviyaM" ti, tena te matinANaM tAva na bhavaMti, ohi-manapajjava-kevalabhedA vina bhavaMti, parokkhanANattao, jamhA te suyanANasamuTThiyA suyanANataNaoya tamhA suyanANamaMtarA te / evaM je apannavanijANaM anaMtaguNA te ya suyakevalissa avisayatthA, kevalissa visayatthA / ato bhaNNati - kevalI suyakevalihito anaMtaguNaM jANati | jaM vuttaM "pannavaNAe tullA" taM kahaM ? ucyate[bhA.4826] kevalaviNNe atthe, vatijogeNaM jino pgaaseti| suyanANakevalI vihu, teneva'tthe pagAseti / / dhU- jiNo kevalI, so kevalaNANeNa viNNati, viNNAe atye suyanANAbhilAveNa vA jogappuyutteNa adhavA-davvasuteNa atthe pgaaseti|coddspucii suyanANakevalI, huzabdo yasmAdarthe, teNeva suyanANeNa vA jogapayutteNa atthe pgaaseti| evaM pannavaNAe tullA / eteNa kAraNeNaM jahA kevalI davvAdijuttaM parittANaMtaM jANati tahA gIyo vi jANati / / tatya davvato tAva lakkhaNeNaM kahaM jANati anaMtaM parittaM vA? ato bhagNati[bhA.4827] gUDhasirAgaM pattaM, sacchIraM jaMca hoi nicchIraM / jaMpi ya paNaTThasaMdhiM, anaMtajIvaM viyANAhi / / dhU-gUDhA guptA anuvalakkhA, chirAnAmahAruNitA pannassa taMsacchIraM bhavati jahAthabhagassa, acchIraMvA bhavati jahA pannassa, jati yataMpanna paNaTThasaMdhiM, saMdhinAma jo pannassa majjhe pAsalato puTThIvaMsotti vuttaM bhavati / evamAdilakkhaNehiM juttaMpannaanaMtajIvanAyavvaM / imamUlakhaMdhapannadiyANa savvesiM anaMtalakkhaNaM / / [bhA.4828] cakkAgaM bhajjamANassa, gaMThI cuNNaghaNo bhve| puDhavisarisabhedeNa, anaMtajIvaM viyANAhi // dhU-jassa cakkAgAro bhaMgo "samo"tti vuttaM bhavati, bhaJjAmANaM vA sadaM kareti, "cakki"ttijassa ya allagAdigaMThIe bheyo cuNNaghaNasamANo bhavati, cuNNo nAma taMdulAdicuNNo, ghanIkRtololIkRta ityarthaH / so bhijamANo satadhA bhiJjati na ya tassa hIro bhavati, kiM ca - jassa ya puDhavisarisabhedo / evamAdilakkhaNehiM anaMtajIvo vaNassatI NAyavvo, seso paritto naayvvo|| imaM mUlassa parittANaMtalakkhaNaM
Page #968
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4829] [mA.4829] jassa mUlassa bhaggassa, samo bhaMgo pdiistii| anaMtajIve hu se mUle, se yA'va'nne tahAvihe / / dhU- samo bhago - hIravirahita ityarthaH, jo vi anno kaMdakhaMdhAdio tullalakkhaNo so vi anaMtajIvo naayvvo|| [bhA.4830] jassamUlassa bhaggassa, hIro majjhe pdisstii| parittajIve hu se mUle, je yAvanne tahAvihe / / dhU-hIro nAma aMsI, jahA baMsassa dIsati / / imaM challIe anaMtalakkhaNa[bhA.4831] jassa mUlassa sArAto, challI bahalatarI bhave / anaMtajIvA u sA challI, jA yAvanna tahAvihA / / cU-sAro kaTTa, tassa samIvAto challI bahalataritti jaDDatarI jahA sattAvarIe sA anaMtajIvA challI / kaTuM parittajIvaM / / [bhA.4832] jassa mUlassa sArAto, challI tanutarI bhave / parittIvA u sA challI, jA yAvannA thaavihaa|| cU-kaMThA / evaM davyato sutadharo kevalI ya do vipannaveti ||imN khettato[bhA.4833] joyaNasayaM tu gaMtA, / nAhAreNaM tu bhNddsNkNtii| vAtA-'gaNi-dhUmeha, viddhathaM hoti loNAdI / / dhU-keyI paDhaMti- "gAuyasaya' gAhA, jAva joyaNasayaM gacchati tAva pratidinaM vidhvaMsamANaM savvahA viddhaMsati, joyaNasatAto pareNa acittaM savvahA bhavati / codagAha- "iMdhaNAbhAve kahaM acittaM bhavati" ? AcAryAha-"anAhAre" ti, jassa jaMAdhAraNataMtatovocchinnaM, AhAravicchedA viddhaMsamAgacchati, jahA puDhavIo vocchiNNaM loNAdI, taM ca loNAdI joyaNasayamagayaM pi saTThANe aMtare vA viddhaMsati, bhaMDasaMkaMtIe puvabhAyaNAto annammi bhAyaNe saMkAmijjati, bhaMDasAlAto vA annabhaMDasAlaM saMkAmijjati, vAteNa AtaveNa vA bhattaghare vA aganiniroheNa vA ghUmeNa // AdisaddAto imo[bhA.4834] hariyAla manosilaM, pippalI ya khajUramuddiyA abhyaa| AinnamaNAinnA, te vihu emeva nAyavvA / / ghU-haritAlamaNosilAjahA loNaM / "abhaya"tti hriitkii|etepipplimaadinnojoynnstaato AgayA tije harItakimAdiNo AtiNNA te gheppaMti, khajUrAdao anAinna tti na gheppNti|| imaM savvesiM sAmaNNa parinAmakAraNa[bhA.4835] AruhaNe oruhaNe, nisiyaNagoNAdiNaM ca gaatumhaa| bhummAhAracchedo, uvakkameNeva rinaamo|| dhU-sagaDe goNagAdipaTTIsu ya ArubhejamANA urubhijamANA ya, tahA bharagAdisu maNuyA nisIyaMti tesiM gAtumhAe, tahA goNAdiyANa gAtumhAe jo jassa AhAro bhomAdito tena ya vocchiNNeNaM / "uvakkamo" nAma-kiM ci sakAyasatyaM kiM ci parakAyasatyaM, tadubhayaM kiM ci, jahA lavaNodaga madhurodagassa sakAyasatthaM, parakAyo aggI, udagassa ubhayaM maTTitodagaM suddhodagassa,
Page #969
--------------------------------------------------------------------------
________________ 70 nizItha - chedasUtram - 3-15 / 916 evamAdisacittANa parinAmakAraNANi / / [bhA. 4836] codetI vaNakAe, pagate loNAiyANa kiM gahaNaM / AhAre ahigAro, taduvakArI ao gahaNaM / / 11 cU-codago bhaNati - "palaMbAdivaNassatIe patthue loNAdipuDhavikAyassa kiM gahaNaM kajrati ?' Ayario bhaNati mae arahAratya palaMbAdA pagatA, tassa ya AhArassa loNaM uvakAri bhaNaMti, teNaM taggahaNaM kajjati // puNo codagAha [bhA. 4837] chahi niSphaJjati so u, tamhA khalu Anupuvvi kiM na katA / pAhaNaM bahuyattaM, nipphajati suhaM ca to na kamo // khU-so AhAro chahiM vikAehiM niSphajjati tti tamhA chaNha vi puDhavikAyAdiyANa AnupubbIe gahaNaM kiM na kayaM ? / Ayario bhaNati - tammi AhAreM vaNassatIe pAdhaNNaM, AhAre vaNassatI bahuta gacchati, vaNassatikAeNa ya suhaM AhAro nipphajjati, annehiM tahA na sakkati, eteNa kAraNa kamI na kato / khettato gataM / idAniM kAlato [bhA. 4838] uppala-paumAI puNa, uNhe chUDhANi jAma na dhareMti / moggara- jUdhitA u, unhe chUDhA ciraM hoMti / cU-chUDha tti uNhe ThiyA, jAmo tti paharamettaM kAlaM, "na dhareMti" na jIvatItyarthaH / "moggara" tti magadatipuSpA jUhigapuSpA ya uNhajoNigattaNao uNhe ThiyA vi ciraM jAva dharaiti / adhavA"moggara " tti puSpA jUhigA ete na ya tti vRttaM bhavati // [bhA. 4839 ] magadaMtiyapupphAI, udae chUDhANi jAma na dhareMti / / uppala - paumAI puNa, udae chUDhA ciraM hoti // cU- kAlato gataM / idAniM bhAvato[ bhA. 4840 ] pattANaM puSphANaM, saraduphalANaM taheva haritANaM / beMTamma milAtammI, nAyavvaM jIvavippajaDhaM / cU-pattassa pupphassa saraduphalassa ya beTe milANe jIvavippajaDhaMti nAyavvaM / jaM taruNaM abaddhaTThiyaM baddhaTThiyaM vA jAva komalaM tAva saraduSphalaM bhaNNati, vatthulAdi hariyaM bhaNNati / ahavA savvo ceva vaNarasatI komalo haritAvatto bhaNNati / so vi mUlaNAle milANe nAyavvo, "jIvavippajaDho" tti - bhAvamiNNamityarthaH // bhAvato gataM / cauvvihe jAnanetti dAraM gataM / idAniM " gahaNa" tti dAraM - [ bhA. 4841 ] cabhaMgo gahaNa pakkheva ya egammi mAsiyaM lahugaM / gahaNe pakkevamma ya, hoMti anegA anegesu // cU- ekko gaho ekko pakkhevo 1 / ekako gaho anege pakkhevA 2 / anege gahA ekko pakkhevo 3 / anege gahA anege pakkhevA 4 ( eka ] | laMbaNeNa || gAhA || vayaNe pakkhevo bhavati / acittavaNassatikAe paDhamabhaMge gahaNapakkhevesu patteyaM mAsiyaM bhavati / bitiyabhaMge eggagahaNe mAsiyaM, pakkhevaTThANe jattiyA pakkhevA tattiyA mAsalahU / tatiyabhaMge jattiyA gahaNA tattiyA mAsiyA, pakkheve ekko mAso / cautthabhaMge anegagahaNa - anegapakkhevesa patteyaM anegA mAsiyA
Page #970
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 15, mUlaM-916, [bhA. 4741] 71 bhavaMti / evaM pi jahA kevalI gahaNa-pakkheva-nipphaNNaM pacchittaM jANati dose ya tahA gIo vi jANati / / "gahaNe" ti dAraM gataM, idAni "tulle tti dAraM[bhA.4842] paDisiddhA khalu lIlA, bitie tatie ya tulladavyesu / niddayatA vihuevaM, bahudhAe egapacchittaM / / cU-codago bhaNati- "bitiabhaMge egaphalassa gahiyassa bahUNa vA jugavaM gahiyANa bahuvArA pakhittaM kAuM bahUNi mAsiyANi deha, jaM ta tatiyabhaMge bahUNi vaNapphalAdINi ghettuM chettuM vA anegagahaNe anegamAsiyANa dAnaM taM suMdaraM, jaM estha ceva ekko pakkhevo tti kAuMegaM mAsiyaM deha eyaM me anidvaM bhavati, tulladabvesu visamA sodhI / annaM ca me imaM paDibhAti tujhe lIlA - "paDisehanimittaM pacchittaM deha, na u jIvaghAu tti kAuM / annaM ca evaM tujhaM niddayayA bhavati, jaM bahUNi chittuM tesiM egapakkheve egaM mAsiyaM deha // Ayario bhaNati[bhA.4843] coyaga! niyataM ciya, necchaMtA viDasaNaM pi necchaamo| nivachagala meccha surakuDa matA'matA''liMpa bhakakhaNayA / / cU- he coyaga ! "niddayayaM ceva necchaMtA" tividhaM DasaNA viDasaNA taM necchAmo / kahaM ? bhaNNati - ettha dohi micchehi diDhataM kareMti AyariyA- egassa ranno do mecchA olaggA, tena rannA micchANaM tesiM tuTThANaM do surAkuDA do ya chagalA dinnA, te tehiM gahiyA / etya egeNaM chagalo egappahAreNaM mAretUNaM khaio, dohiM tIhiM vA dinehiM / bitio ekkekkaM aMgaM chettuM khAyati, taM pise chedaMgathAma loNeNaM AsurAdIhi vA chagaNeNa vA liMpai mutteNa vA, eso taM maMsaM khAyati, suraMca pibaMto, evaMtassachagalassajIvaMtassevagAyANichettuMchettuMkhaiyANi, mtoy| paDhamassa egappahAreNa eko vadho, bitiyassa jattiehiM chedehiM marati tattiyA vadhA loge ya pAvo ganijjati, niddayayA vi tassa ceva / evaM jeNa palaMbAdige ekkeko pakkhavo kao tassa evaM mAsiyaM, jo viDasato khAyati tarU tattiyA pacchittA, ghanacikkaNAe ya pAritAvaNiyAe kiriyAe vahati / viDasaNA nAma AsAdeMto thovaM thovaM khAyati // kiMca[bhA.4844] aciMtte vi viDasaNA, paDisiddhA kiM musacetaNe dave / kAraNapakkhevammi ya, paDhamo tatio ya jayaNAe / / ghU-jaMpi acitadavvaMtattha vi viDasaNA paDisiddhA rAgoti kAuM, kimaMga puNa sacitadavve ? jattha pukAraNasacittaM bhakkheti tattha paDhamabhaMgeNa tatiyabhaMgeNa egopakkhevo kAyavvotti,tiparirayA jayaNA / / 4844 / / tulle tti gayaM / "rAgaddose anaMtakAyassa vajaNa" tti dAraM[bhA.4845] pAyacchitte pucchA, karaNa mahiDDi dArubharathalI ya dittuNto| cautthapayaM ca vikaDumaM, palimaMtho ceva nAiNNaM // cU- "pAyacchitte pucchA" asya vyAkhyA[bhA.4846] codeti ajIvatte, tulle kIsa gurugo anaMtammi / __kIsa ya aceyaNammiya, pacchittaM dijjatI dabve // ghU-"puccha"tti vA "codana' tti vA egahu~ / codago vadeti-tatiyacautthesubhaMgesupariteya anaMte ya tulle ajIvatte, kiM kAraNaM parite mAsalahuM anaMte mAtaguruM? kiM vA paritte anaMte vA
Page #971
--------------------------------------------------------------------------
________________ 72 nizItha-chedasUtram -3- 15/916 aceyaNe dabbe pacchittaM dijjati? annacarAgadosI bhvNto|jN aceyaNe parite mAsalahuMdeha, ettha bhe raago|jN ca aceyaNe anaMte mAsaguruM deha, ettha bhe doso / / jaMcodiyaM "kIsa" parite lahugo anaMte gurugo, "jaM ca rAgadosI" ettha uttaraM ima[bhA.4847] sAdU jinapaDikuTTho, anaMtajIvANa gaaynissphnnnno| gehI pasaMgadosA, anaMtakAe ao gurugo|| cU-anaMtavaNassati-jIvANaMjaMgAyaMtaManaMtajIvahiM nipphaNNa,taMcaparittavaNassatisamIvAto "sAdu" ti susvAdataraM, tahA jinehiM paDisiddhaM / kahaM ? ucyate - jeNa kAraNe visuddhaM parittaM ghettavvaM / kiMca anaMtavaNassatIsususvAdutara iti adhigarAgedhI bhavati, gehipasaMge ya adhikatarA rAgadosA bhavaMti / ityato anaMte adhikataraM pacchittaM / davvANuruvao ya deMtassa rAgaddosA vina bhavaMti / / "puccha"tti dAraM gataM / jaM ca coditaM "kIsa acitte pacchittaM deha", ettha uttaraManavatthapasaMgavAraNAnimittaM sajIvaparirakkhaNAnimittaM ca / AyariyA ucchukaraNeNaMmahiDieNaM dArubhara dhalie ya diTuMtaM kareMti / ettha paDhama "ucchukaraNadiluto[bhA.4848] na vikhAtiyaM na vi vayI, na goNa-pahiyAti nivAreti / iti karaNabhaIchinne, vivarIya pasatthuvaNato tu|| dhU-egeNa kuTuMbiNA ucchukaraNaM rovitaM, tassa paraM tena na vi khAtiyA khatA, nA vi vatIe paliyaM, nAvi goNAdI vAreti, nAvi pahiyA khAyaMte vAreti, tAhe avArijamANehiM goNAdIhiM taM . savvaM ucchAdiyaM, itisaddoeva'tthe, evaM kareMto ucchukrnnNbhtiitechinno| "bhatI" nAmabhayagANaM kammakarANaM ti vuttaM bhavati |jNc parAyayaM chettaM vAreteNa puvvaM ettiyaM te dAhaMti taM pidAyavvaM, evaM so ucchukaraNe vinaTe mUle chinne jaMjassa deyaM taM adeMto baddho vinaTTho ya / annena vi ucchukaraNaM kayaM, so vivarIto bhaNiyabbo / khAdiyAdi savvaM kataM / je ya goNAdI paDaMti te tahA utrAseti jahA anne vina dakati / esa patatthao ||eydittuNtss imo uvanayo[bhA.4849] ko doso dohiM bhinne, pasaMgadoseNa anaruI bhtte| bhinnAbhinnaggahaNe, na tarati sajie vipariharitaM // dhU-jo niddhammayAe titthakaravayaNaM akareMto palaMbe ghettukAmo bhaNettA "ko doso"tti dohiM davvabhAvabhinnaggahaNaM kareti, puNo puNo tena palaMbabhogarasapasaMgeNa pacchA tehiM alabbhamANehiM bhatte aNarutI tAhe "bhinnAbhinne" tije bhAvato bhinnA davvato abhinnA te geNhati, jAhe taM pi nalabmatitAhe palaMbarasagehiMgiddho natarati sajIevi parihAriuM, vinassatiyasaMjamajIviyAo, jahA so ucchukaraNakAsago / so ya kAsago egabhaviyaM maraNaM patto evaM imo vi anegAI jAtiyavvamariyavvAI pAvati / esa appasattho uvaNao / / imo pasattho uvaNao-jahA teNaM kAsageNaM te goNAdI trAsitA rakkhito ya chetto ihaloiyANaM kAmabhogANaM AbhAgI jaao| evaM keNai sisseNaM dohiM vi bhinna palaMbaM AnitaM AyariyANaM ca AloiyaM ti, tehiM AyariehiM nisaTuM camaDhittA[bhA.4850] chaDDAvita-katadaMDe, na kamati matI puNo vitaM ghettuN| ___na ya vaTTati gehI se, emeva anaMtakAe vi||
Page #972
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4850] dhU-chaDDAvito te palaMbe, pacchittaDaMDo ya se dinno, tAhe tassa chaDDAviyakayaDaMDassa matI na kamati puNo vitaM ghettuM, na vi se gedhI vaTTati palaMbesu, jAtitavvamariyavvANi ya na pAvatti / evaM paritte bhaNiyaM / "emeva anaMtakAe vi''tti eteNa ceva kAraNeNaM anaMte gurugaM pacchittaM dijjati / / "ucchukaraNe" gataM / idAni "mahiDDiyadihrato"[bhA.4851] kaNNaMtepuramoloaNeNa anivAritaM jaha viNahU~ / dArubharo yaviluto, nagaraddAre avAreMto / / dhU-mahiDito nAma raayaa| tassa kaNNaMtepuraM / taM vAyAyaNehiM oloeMtaM na kovi vaareti|taahe teNaM pasaMgeNaM niggaMtumADhattAo, taha vi na ko ti vAreti / pacchA viDapurisehiM samaM AlAvaM kAumADhattAo, evaM avArijjaMtIo vinntttthaao| "dArubharadiTuMto" egassa seTThissa dArubhariyA bhaMDA pavisaMtI, nagaradAre egaM dAruaM "sayaM paDiyaM" ti taM ceDarUveNa bhaMDIo ceva gahiyaM, taM avArijjamANaM pAsittA savvo dArubharo vilutto logeNaM // ete apasatthA / ime pasasthA[bhA.4852] bitieNoloeMtI, savvA piMDetu tAlitA purto| bhayajananaM sesANa vi, emeva dAruhArI vi / / dhU-bitieNaM aMtapurapAlageNa egA uloyaMtI diTThA, tAhe tena savvAto piMDittA tAsiM purato sAtAlitA, tAhe sesiyAo vibhIyAo na paloeMti / evaM aMtepuraM rakhiyaM / evaM paDhamadAruhArI vi piTTio, evaM dArubharo vi rakkhito / / idAni "thali diTuMto"[bhA.4853] thali goNi sayaM matabhakkhaNeNa laddhappasaro puNo vi thaliM / ghAettu bitie puNa koTTagabaMdiggaha niyattI / / ghU-thalI nAma devadroNI, tato gAvINaM gojUiMgatANaM ekA jaragavI matA, sA puliMdehiM "sayaM maya"ti khaiyA, kahiyaM govAlaehiM DaMgarANaM / "DagarA" pAdamUliyA / te bhaNaMti- "jai khatiyA khatiyA nAma" te pasageNaM avArijaMtA appaNA ceya mAritA / pacchA tehiM laddhavasarehiM thalI ceva ghAtitA / esa apasattho / imo pasattho- "bitio puNa koTTagabaMdiggaha niyatti"tti taheva gojUtiM gayANaM gAvINaM ekkA mayA, sA puliMdehiM khatitA, govAlehiM sirlDa DaMgarANaM, te DaMgarA ghAtIsu bittiyadivase koTTagaM ceva, koThaM nAma puliMdapallI, "mA pasaMgaM kAhiti" tti kAuM tattha bNdigghoko|evN puliMdAnaM niyattIkayA tehiM ddNgrehi|uvnno so ceva joucchukrnndilute|| idAni "cautthaphadaM bikaDubhaM" asya vyAkhyA[bhA.4854] vikaDubhamaggaNe dIhaM, ca goyaraM esaNaM va pellejjA / Nippissa'soMDaNAyaM, muggachivADI ya plimNtho|| ghU-jaMbhAvato vibhinnaM davvato vibhinna eyaM cautthapadaM bhaNNati / ettha tinnidArA vikaDubhaM palimaMtho aNAiNNaM ceva / "vikaDubhaM' nAma vIDako sAlaNaM vA / anne bhaNaMti - uvAtiyaM / annammi bhattapAneladdhevitaM vikaDubhaM maggamANo dIhaMgoyaraM kareti, esaNaMvA pellejjA, phAsusanilaM alabhamAho "aphAsuyaesaniz2a" ti geNhejA / kahaM ? bhaNNai-tattha "nippiss'soNddnnaatN"| NAyaM nAma AharaNaM / jahA ego "nippisso'tti amaMsabhakkhI bhaNNati, asoMDo amaJjapANo bhaNNati / tassa ya majapAehi saha saMsaggI / annayA tehiM bhaNito majje nijjIve ko doso ? tehiM
Page #973
--------------------------------------------------------------------------
________________ 74 nizItha-chedasUtram -3-15/916 yaso bhaNaMtehiM karaNiM gAhito lajjamANo egate pareNaAniyaMpiyati / pacchA laddharaso bahujaNamajhe vIhIe vicattalajjo paaumaaddhtto|punnotehiN bhaNiyaM- "kerisaMmajjapAnaM vinA vilaMkeNa, paramArie ya maMse ko doso ? khAyasu imaM" / tattha vi so karaNiM gAhito "paramArie nasthi dosa" tti khAyati / pacchA laddharaso kaDhiNacittIbhUto appaNo vimaareukhaayti|jhaaso soMDaoviDaMkaNa vinA na sakkei accheuM, evaM tassa vi palaMbe khAyaMtassa pacchA giddhassa palaMbeNa vinA kUro na paDibhAti / tassa erisI gehI tesujAyatijena tehiM vinA ekadinaM pina sakketiacchauM / vikaDubhettigataM |idaani "palimaMthetidAraM-"muggachivADI palimaMtho "tipalaMbekhAyaMtassa aayviraadhnaa| kahaM ? ucyate-jahA ekkA aviraiyA muggachette kalledANi uluNhiyA khAyaMtI acchati jAva phrogo|tNc ekko rAyApAsati / tassa kouaMjAyaM-kettiyaM khattiyaM hojjati, poTTa phAliyaM, diTTho appo pheNaraso / evaM virAdhanA hojjA, palimaMtho vi bhavati, jAva so tANi khAyati tAva suttatthesu hAnI bhavati / / palimaMthetti dAraM / idAni "aNAiNNaM' ti dAraM[bhA.4855] avi yahu savvapalaMbA, jinagaNaharamAiehi'NAiNNA / louttariyA dhammA, anuguraNo tena tvvjaa|| dhU-"anAiNNA" nAma-anAsevitaM tti vuttaM bhvti| te ya savvehiM titthakarehiM goyamAdihiM yagaNadharehiM AdisaddAtojaMbUnAmamAdiehiM AyariehiMjAva saMpadamaviaNAiNNA, teNaM kAraNeNaM te vajanijA / Aha "to kiM jaM jinehiM aNAiNNA to eyAe ceva ANAe vajanijjA ?" omityucyate, louttare je dhammA te anudhmmaa| kimuktaM bhavati ? jaM tehiM gurUhi cinnaM cariyaM AceTThiyaM taM pacchimehiM vi anucariyavvaM, jamhAyaevaM tamhA tehiM palaMbA na seviyA, pacchimehiM vi na seviyavvA / ato tevajanijA / vaM anudhammayA bhavaMti ||codgaah - "jai jaMjaM gurUhi cinnaM taMtaM pacchimehiM anucariyavvaM to titthakarehiM pAhuDiyA sAtijjitA pAgAratatiyaM devacchaMdago peDhaM ca atisayA ya ehiM tehiM uvajIviuM, amhe vi evaM kiM na uvajIvAmo?" AcAryAha[bhA.4856] kAma khalu anuguruNo, dhammA taha vi una savvasAdhammaM / guruNo jaMtu atisae, pAhuDiyAtI samupajIve // cU-sissAbhippAyaanumayatthe "kAmaM" savvaM pAhuDiyAdi samuvajIvati tti vuttaM bhavati / khalusaddo visesaNe / kiM visesati ? na savvahA anudhammo / kahaM ? ucyate - guru tIrthakaraH / atizayAstasyaiva bhavaMti nAnyasya / atrAnudharmatA na cintyate / pAhuDiyAdi uvajIvati so "titthakarajIyakappe'tti kAuM atrApyanudharmatA na cintyate, tIrthakarakalpatvAdeva, jattha titthakaretarANaM sAmaNNadhammatA tattha anudhammo ciMtiJjati ||tN ca aNAiNNe daMsiJjati imaM[bhA.4857] sakaDa iha samabhomme, aviya viseseNa virahitatarAgaM / taha vi khalu aNAiNNaM, esa'nudhammA pavayaNammi / / dhU- "sagaDa-iha-samabhUme"tti tinni dArA, avasesA tinni padA, tihiM vi dilutehiM uvsNghaareyvvaa|| tattha paDhama "sagarDa"ti dAraM - jayA samaNe bhagavaM mahAvIre magadhavisayAo vItibhayaM nagaraM pasthito uddAyanassa pavvAvago taiyA aMtarAsAhuNo bhukkhattA / jattha bhagavaMAvAsiyallaotatya tilabhariyasagaDasattho AvAsito /
Page #974
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM - 916, [bhA. 4858 ] [bhA. 4858 ] vakkaMtajoNi thaMDila, atasA dinnA ThitI avi chuhaae| taha vi na gehaM jino, mA hu prasaMgI asatyahate // cU- te tilA vakkaMtajoNiyA, thaMDile ya ThiellayA / avi ya te tilA viseseNa virahitatarA tasehiM, visesaggahaNaM tadutthA AgaMtuMgA vA tasA natthi, gihatthehiM ya dinnA - "bhagavaM ! jati kappaMti to gheppaMtu ime tilA", taha vina geNhaMsu jino "asatyovahaya" tti kAuM, mA pasaMgaM karessaMti "titthakareNaM gahiya'tti imaM ApalabaNaM kAuM / evaM aNAiNNaM / esa pavayaNe anudhammo || idAnaM iha tti dAraM [bhA. 4859 ] emeva ya nijjIve, dahammitasavajite dae dine / samabho avi dvitI, jimitAsannA na vA'NuNNA || cU- tadA tattheva daho nijjIvo AukkAo, avi ya viseseNa virahitatarAgo (tasehiM], thaMDilaM ca taM savavavaM, sA savvA puDhavI vukkaMtajoNiga tti vRttaM bhavati, dahasAmiNA ya dinnaM taM darga, avi tattha kei sAdhU tisAbhibhUtA ThitikhayaM karejA, naya sAmI "asatthovahayaM" tti kAuM anujANejjA / "titthagareNa gahiyaM " ti mA pasaMgo bhavissati / evaM annaainnnnN| esa anudhammo pavayaNe / idAniM "bhome" tti dAraM- "samabhome "tti pacchaddhaM samabhommarukkhavirahiyauda [va] - gaodehikAgoppadadAlijhusiravirahiyaM puDhavI vakaMtajoNI, avi ya viseseNa virahiyatarAgaM tasehiM, anAvAtamasaMloyaM ca sAdhU ya jimiyamettA, annaM ca satyahataM thaMDilaM AsaNNaM avi sAdhU jivitakkhayaM kareja, naya sAmI anujANejA, mA 'imaM titthakarehiM anunnAyaM" ti asatyahate pasaMgaM karejjA / evaM aNAiNNaM, esa anudhammo pavayaNe || esa savvI vidhI sAdhUNa bhaNito / niggaMthINa vi esa ceva vidhI / jato bhaNNati[ bhA. 4860] eseva gamo niyamA, niggaMdhINaM pi hoi nAyavvo / 75 savisesatarA dosA, tAsaM puNa geNhamANINaM / / cU-navariM-tAsiM savisesA palaMbeNa hatthakammAdiNI dosA, imaM kappasuttAbhippAyato bhaNNati / taM ca imaM kappassa bitiyasuttaM- kappati niggaMdhANa vA niggaMdhINa vA Ame tAlapalaMbe bhinne paDiggAhittae / eyassa so ceva puvvabhaNito suttattho / sutteNa anunnAyaM jahA kappati AmaM, "bhinnaM" tti tatiya-cautthehiM bhaMgehiM jaM bhAvabhinnaM / eyaM sutteNaM anunnAtaM, atthato paDisehati "na kappati tti / " Aha codaka:-"to kiM sutte nibaddhaM jahA kappati tti bhinnaM ? ucyate[bhA. 4861] jati vi nibaMdho sutte, taha vi jatINaM na kappati AmaM / jati gehati laggati so, purimapadanivArite dose || - ke purimapadanivAritA dosA ? je paDhamasutte dosA bhaNitA, tesu laggati / [mA. 4862] suttaM tu kAraNiyaM, gelana - 'ddhANa omamAIsu / jaha nAma cautthapade, iyare gahaNaM kahaM hojjA / / - gellaNNaddhANomodarie vA kAraNiyaM niratthayaM hoi suttaM / [bhA. 4863] iti dappato aNAiNNaM, gelaNNa'ddhANa oma AiNNaM / tattha viya cautthapade, itare gahaNaM kahaM hojjA / /
Page #975
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 cU-iti eyaM dappato geNhaMtassa palaMba aNAiNNaM / ahavA- "bhinnaM kappaI"tti evaM piatthe nisiddhaM davyato ceva, jaM puNa anunnAyaM sutteNaM evaM kAraNato / te ya kAraNe ime - gelaNNakAraNaM evaM addhANome ya / etesu kAraNesu AiNNaM / tattha chautthabhaMgo, tato tttiybhNgo| "itara" tti paDhamabitiyabhaMgA bhAvato abhinnA, tesu gahaNaM kahaM hojjA ? tesu vikAraNA gahaNaM hoja ti / / evaM bhaNie codagAha[bhA.4864] puvamabhinnA bhinnA, ya vAritA kahamiyANi kppNti| suNa AharaNaM codaga! na kamatI samvattha dittuNto|| dhU- codago bhaNati - "puvvasutte tubbhehiM bhaNiyaM bhinnA abhinnA ya causu vi bhaMgesu na karpati / idAni bhaNaha - bhAvabhinnA kappaMti kAraNato vA causu vi bhagesu kappati tti, na juttaM bhaNaha' | Ayario bhaNati - jahA kappaMti tahA suNasu AharaNaM codaga! / guruvayaNaM asuNettA dappaM asahamANo codago bhaNati-"nakamati savvattha diluto" / / nodaga evAha[bhA.4865] jati diTuMtA siddhI, evamasiddhI u aanngejjhaannN| aha te tesi pasAdhaNa, kiM nu hu didrutato siddhI / / ghU-codago AyariyaM uvAlabhati - jati atthANaM diTuMteNaM siddhI kajati to ANAgejjhAM atthANaM asiddhI, aha tersi ANAo ceva pasiddhI kiMnu hu diTuMtato siddhI / "kinnu" ti kimiti, hu evArthe, kimityevaM STAntena arthasiddhi kriyate / kiM cAnyat didruteNa jaMjaM appaNo i8 taM taM savvaM pasAhijati / / kahaM? ucyate[bhA.4866] kappammi akappammi a, diTuMtA jeNa hoti aviruddhaa| tamhA na tesi siddhI, vihi-avihi-visovabhoga iva // cU-jahA "kappati hiMsA kAuM vidhIe"tti paiNNA / ke heU ? nirapAyattaNato / jammi kanjamANe iha paraloge vA AvAto na bhavati taM kappati ko diTuMto? vidhi avidhi-visopabhoga iva / jahA visaM vidhIe maMtapariggahitaM khajamANaM adosAya bhavati, avidhIe puNa khaJjamANaM mAragaM bhavati, tahA hiMsA vidhIe maMtehiM janna-jayamAdIhi kajjamAmA na duggatigamanAya bhavati, tamhA niravAyattA passAmo, hiMsA vidhIe kappati kaauN| evaM diTuMteNa kappamakappaMkajati, akappaM kappaM kajjati / tamhA diluteNaM jA siddhI sA asiddhireva // . AtmAbhiprAye codakenokte AcAryAha[bhA.4867] asiddhI jati nAeNaM, nAyaM kimiha ucyte| aha te nAyato siddhI, nAyaM kiM pddisijjhi|| dhU- yadi dRSTAntena arthAnAmasiddhistatastvayA iha viSahaTAntaH kimucyate ? aha vidhiavidhidRSTAntena hiMsArtha : tvayA sAdhyate - mayocyamAno dRSTAntaH kiM pratiSiddhayate ? // kiMca[bhA.4868] aMdhakAro padIveNa, vajae na tu anhaa| tahA diTThatio attho, teneva u visujjhati // dhU-ANAgejjhe atthe diTuMto na kamati, na vA asthi diTThato tena te ANA gejjhA, jo puNa diTuMtito atyo sa tena parisphuTo visujjhati tti ato diTTateNa pasAhijjati tti na doso||
Page #976
--------------------------------------------------------------------------
________________ 199 uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4868] kiM ca suprItA vayaM - bhavA svavAkyenaiva dRSTAntenArthaprasAdhanamabhyupagatamiti / kiM ca[bhA.4869] eseva ya diluto, vihi-avihIe jahA vismdosN| hoi sadosaMca tahA, kaJjitara jatA-'jata phlaadii|| dhU-jo esa bhavatA diluto kato mamaM pi eseva diluto abhippeyasuttatthaM sAdhayissati / kaha ? ucyate - jahA visaM vidhIe bhujamANaM adosakArayaM bhavati, avidhIe dosakArayaM bhavati, "taha"tti evaM kajje jayaNAe palaMbA sevijamANA hiyAya bhavaMti, "itare''tti akajje jayaNAe ajayaNAe vA sevvamANA ahiyAya bhavati / / annaM ca te anAloiUNa visadiTuMto kayo[bhA.4870] Ayuhe dunnisammi, pareNa vlsaahito| vetAla iva dujutto, hohi pnycNgiraakro|| cU-jahA keNati sArIrabaladappuddhateNa AyudhaM gahiyaM, parabadhAe nisaTuM / taM ca dunisaTuM kayaM jena parona sAdhito / taM ceva pareNa gahiyaM, teNeva AyudheNa so vahito / ahavA - anisaTuM ceva pareNaM "salasAhitaM" balAkAreNaM ti vuttaM bhvmi| __ adhavA-maMtravadinA homajAvAdIhi vetAlaM sAhayissAmitti AhUto Agato, kiM ciduppauttaM dalUNaM sa veyAlo tassa sAhagassa iTTamatthaM na sAdheti, pratyuta apakArAya bhavati / evaM he codaga? tume vidhiavidhivisadiTuMto mamAbhippetamatthassa ghAyAta payutto mamaM pi eteNeva iTThamatthe siddhI jAtA, savayaNaM ca te dhAtiya "na kamati savvattha diTThata" iti / adhavA[bhA.4871] niruassa gadapaogo, niratthao kAraNe ya avihiie| iya dappeNa phalAdI, ahitA kajje ya avihIe / / dhU-jahA niruyassa osahapAnaM niratthaya, rogakAraNe samuppanne puNa osahapAnaM kajjamANaM avidhIe sarIrapIDAkaraM vinAsakaraNa vA bhavati, "iya"ttievaMdappeNapalabA ahiyA saMsAravaddhaNA bhavaMti / omAdika ya "avidhIe"tti ajayaNAe gahiyA iha parastha ya ahiyA bhvNti|| kiM ca diTuMtasAhaNatthaM bhaNNate imaM[bhA.4872] jati kusalakappiyAto, na hojja uvamAo jiivlogmmi| chinna'bhaM piva gayaNe, bhameja loo niruvmaao| ghU- "kusala"tti paMDitA, tehiM kappiyA jA jassa asthassa sAdhikA uvamA sA tammi ceva astheniuttA, jati tAo uvamAona hojja imammimanuyajIvalogochinna'mamiva, "chinna'a"ti egaM abbhayataM jahA vAeNa ito ya itoya bhAminati nirAzrayatvAttahAimovi logo bhAmijati niruvamAo, naggayA uvamA jattha atthe so atyo dRSTAMtAbhAva ityarthaH / to diTuMtito atyo dihateNa vinA na icchio bhavati, na sammamuvalabmati tti vuttaM bhavati / uktaM ca silogo tAvadeva calatyartho, mnturvissymaagtH| yAvannottambhaneneva, dRSTAntena prasAdhyate / / evaM bahudhA ukte guruNA, codagAha- "yadyevaMtataH kriyatAM dRssttaantH|" ucyte|shruuytaaN tattha[bhA.4873] maruehi ya diluto, cauhiM neyavyo aanupubbiie| evamihaM addhANe, gelaNNe taha ya ome y||
Page #977
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 nizItha-chedasUtram -3- 15/916 cU-etIe puvvaddhassa imaM vaskhANaM[bhA.4874] cauro maruga videsaM, sAhapArae suNaga ranna sasthavaho / tatiyadine pUimudagaM, pArau suNagaM haNiya khaamo|| ghU-cattArimaruA satyeNa videsaMgacchaMti / tesiMpaMcamo saahpaargo| tena bhaNitA- "suNagaM saha neha / " tehiM saha nIto / te suNahacchaTThA anegAhagamanijaM vihaM pavaNNA / tesiM tattha'ranne vacaMtaNaM so sattho vahito muTTho tti bhaNiyaM hoti / so ya satyo disodisiM palAto / itare vi maruyapaMcajaNA suNagacchaTThA ekkato pttttitaa| aIvatisiyabhukhiyA taiyadine pecchaMti pUimudagaM, mygklevraaulN| tattha te sAhapArageNa bhaNitA-eyaM suNagaMmAreuM khAmo, eyaMcasaruhiraMpANiyaM pivAmo, annahA vivajjAmo, eyaM ca vedarahassaM AvatIe bhaNiyaM na doso|| evaM tena te bhaNitA[bhA.4875]parinAmao u tahiM, ego do apariNatA u aMtimo atIva / __ parinAmao saddahatI, kaNNa'pariNao mato ekko / / cU-tesiM maruyANaM ekko parinAmato, do aparinAmagA, cautthato atIvaparinAmago / tattha jo so parinAmao teNaM jaM sAhapArageNaM bhaNiyaM, taM saddahiya abavagayaM ti vuttaM bhavati / je te do aparinAmayA, tesiM ekkeNa sAhapAragavayaNaM souM kaNNA ThaiyA- "aho |akjN, kaNNA vi mena suNaMti' / soaparinAmagotaM kuhiyamudagaM suNagamaMsaMca akhAyamANo tisiyabhukhito mato / / [bhA.4876] bitieNa eta'kiccaM, dukkhaM mariuMtitaM smaarddho| kiM ecirassa siTuM, atiparinAmo'hiyaM kunnti|| cU-jo so bitio aparinAmago so bhaNAti-"eyaM eyavasthAe vi akiccaM, kiM puNa dakkhaM marijati"tti kAuM "samAraddho" nAmakhaiyaM ten|jo soatiparinAmoso bhaNAi- "kevacirassa siTuM, vaMciyAmottiatIte kaalejnkhaatitN|" soannANivigAvigaddabhamaMsANikhAdiumADhatto, majaM ca paauN|| [bhA.4877] pacchittaM khu vahejaha, paDhamo ahalahusa dhADito bitio| tatio ya atipasaMgA, jAo sovaagcNddaalo|| dhU-tattha jehiMkhaiyaM te sAhapArageNa bhaNitA- "ito nicchiNNA samANApacchittaM vhejh|" tattha jo so parinAmago tena appasAgAriyaM egassaajjhAvagassa AloiyaM / tena bhaNiyaM-vedarahasse vuttaM- "paramannaM gulaghRtamadhujuttaM prAzayet / " eseva paDhamo / eyassa ya eyaM ahAlahusaM pacchittaM dinnaM, suddho / tattha jo so aparinAmao, jeNa "Na dukkhaM samAraddhaM", so nicchiNNo samANo suNagakatti sire kAuM cAuvejassa pAdehiM paDittA sAheti, so cAuvejeNa dhiddhikkato nicchUDho / jo so tatio atiparinAmago "nasthi kiM ci akkhaM apeyaM vA" atiparinAmapasaMgeNa so mAyaMgacaMDAlo jaato||es diTuMto |aymtthovnno-addhaannevaa gelaNNe vA omodariyAe vA[bhA.4878] jaha pArao taha gagI, jahamarugA eva gacchavAsI u / suNagasarisA palaMbA, maDatoyasamaM dgmphaasuN| ghU-uccAriyasiddhA / maruehiM ya diluto ti dAraM gataM / idAnaM "addhANe"tti dAraM / [bhA.4879] evaM addhANAdisu, palaMbagahaNaM kayAvi hojjAhi | gaMtavyamagaMtavvaM, to addhANaM imaM sunnsu||
Page #978
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM - 916, [bhA. 4879 ] dhU- Aha codaga - addhANaM kiM gaMtavvaM na gaMtavvaM ? ucyate[bhA. 4880 ] uddaddare subhikkhe, addhANe pavajjamAu dappeNaM / lahugA puNa suddhapae, jaM vA AvajatI jatto // dhU- uddadarA - uddaddaraM, uddhaM pUrijaMti tti vRttaM bhavati / te ya darA duvidhA - dhannadarA poTTadarA / dhannadarA dhannavAsaNA kaDapallAdi, poTTANi ceva poTThadarA / ettha cattAri bhaMgA- uddaddara subhikkhaM 91 uddaddaraM no subhikkhaM 2 / no uddaddaraM subhikkhaM 3 | no uddaddaraM no subhikkhaM (Gka] 4 / ettha paDhamabhaMge jati gacchati addhANaM dappeNaM, ettha jativi suddhaM suddheNa gacchati na kiM ci Avajjati mUluttaravirAdhanaM tahAvi caulahuM pacchittaM / kIsa ? dappeNaM addhANaM paDivajati tti ato caulahuM dinnaM / jaM vA annaM AvaJjati tti "jato" tti - mUlutaraguNavirAdhanAto tanniSphaNNaM savvaM pacchittaM / ahavA - jaMvA mUluttaraguNavirAdhanAo Avajjati taM puNa virAdhanaM kareti, jato tti davvato khettatA kAlato bhAvato vA, tanniSphaNNaM savvaM pAvati / evaM tatiyabhaMge vi atthato pattaM / sesehiM bitiya cautthabhaMgehi addhANagamaNaM havejjA, paDhama-tatiesu vA annatarakAraNe / / kiM taM kAraNaM ? ucyateasive omoyarie, rAyaTuTTe bhae va AgADhe / gelaNa uttimaTTe, nANe taha daMsaNacarite / / - [ bhA. 4881 ] cU- AgADhasaddo savvANuvAdI majjhaTThio, ahavA - jaM davvAdi AgADha sattavihaM vRttaM taM ettha daTThavva // [bhA. 4882 ] eehi kAraNehiM, AgADhehiM tu gammamANehiM / ubagaraNapuvvapaDilehiteNa satyeNa gaMtavvaM // cU- addhANe jaM uvakaraNaM guligAdi uvaujjati tena "puvvapaDilehieNa'' tti - gahiteNetyarthaH / [bhA. 4883 ] addhANa pivasamANo, jANagamanIsAe gAhae gacchaM / aha tattha na gAhejjA, cAummAsA bhave gurugA // cU- Ahe addhANaM pavisiyabvaM nicchiyaM bhavati tAhe AyariyA " jANaganissAe "tti jANato gIyattho tannissAe gaccho addhANakampaTThiti gAhejati / pacchaddhaM kaMThaM / / syAnmati- " ko addhANakappaTThiti gAheti ? kahaM vA gAhijjati" ? ucyate 79 [ bhA. 4884 ] gIyattheNa sayaM vA, vi gAhate chaDuMto paccayanimittaM / sAreMti te sutatthA, pasaMga apaJcao iharA // - jati appaNA keNai kAraNeNa vAvaDo to annena uvajjhAyAdiNA gIyattheNa gAheti, appaNA vA gAheti annagIyatyasamakkhaM, tAhe so gAhiMto aMtaraMtare atthapadaM chaDDeto kaheti, tAhe je te gIyathA te tAni atthapadANi saMbhAriti - "imaM te vissariyaM" ti / kiM nimitaM evaM kajati ? agIyatthANaM paJcayanimittaM "savve ete jANaMti" tti savvamevaM / adha evaM na kajjati to tesiM eva uppajai "ettAhe evaM saTThiti secchAe kareMti" / "ihara" tti evaM akajjaMte addhANamuttiNNA vi vattheva pasaMgaM kareti, apaJcato vA bhavati / / - sIso bhaNati - "bhaNaha savvaM addhANavidhiM" / AcAryAha * [ bhA. 4885 ] addhANe jayaNAe, parUvaNA vaNNiyA uvari sutte / ome uvariM bakkhati, rogA''taMkesimA jayaNA //
Page #979
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 cU- jahA addhANe gammati, jA ya addhANe vidhI jA ya addhANe jayaNA, sA savvA uvariM addhANasutte solasakamudde sake parUvitA, tattheva bhnniihaami|ome vijA vidhi palaMbagahaNaM pati taM pi uvariM ihevauddesake vakkhati / iha "gelaNNe"tti jaM dAraM bhaNAmi, taM ca gelaNNaM rogo vA bhavati, AtaMko vA / / syAnmati- "keriso rogo, keriso vA AtaMko ? tata ucyate[bhA.4886] gaMDI-koDha-khayAdI, rogo kAsAdito u aatNko| dIharuyA vA rogA, AtaMko AsughAtI y|| dhU-gaMDamasyAstIti gaMDI gaMDamAlAdI, AdisaddAto silippAdI, sUNiyaM, gilAsiNImAdI rogo kAso, AdisaddAto sAsI, sUlaM, sajjakkhayamAdI aatNko|ahvaa-svvojo dIhakAlito so rogo, jo puNa AsudhAtI sigdhaM mAreti so AtaMko / samAsato gelaNNassa ime bhedA[bhA.4887) gelaNNaM pi ya duvihaM, AgADhaMceva taha anaagaaddhN| AgADhe kamakaraNe, gurugA lahugA anAgADhe / / khU-etIe imA vibhAsA[bhA.4888] AgADhamanAgADhaM, pubuttaM khippagahaNamAgADhe / phAsugamaphAsugaMvA, catupariyaTTa ta'nAgADhe // dhU-ahiNA Dakko, visaMvA sekeNa tidinnaM, sajavisUtigAvA viddhAti, sUlaM vA AsughAtI, evamAdi AgADhaM puvuttaM / "itaraM" puNa jaM kAlaM sahate taM anAgADhaM / tammi AgADhe phAsuyaM vA esaNamanesaNaM vA jhaDa tti geNhiyavvaM / aha AgADhe kamakaraNaM kareti-tipariyaTai panagAdijayaNaM vA to caugurugA pacchitta / anAgADhe puNa tipariyaTTe kae cautthapariyaTeNa geNhati, tattha vi nagaparihANIe / aha anAgADhe AgADhakaranijaM kareti ajayaNAe vA geNhati to caulahugA pacchitaM // etya gelaNNe imA jayaNA[bhA.4889] vejje pucchaNa jayaNA, purise liMge ya dabbagahaNe y| piTThamapiDhe AloyaNAe pannavaNa jynnaae| ghU-esa bhaddabAhukayA atthasaMgahagAhA / imA se vibhAsA[bhA.4890] vejeTTaga egadugAdipucchaNe jA cukkuvdeso| iha puNa davve palaMbA, tinni ya purisA''yariyamAdI / / ghU-aTThavejjA saMviggAdI puvvuttA gilaannsutte| "pucchaNe jayaNa" tti vejjassa ego pucchago nagacchati jamadaMDo tti kAtuM, do na gacchaMtijamadUaMti kaauN| cattArina gacchaMti nIhAretti kAuM, mA vejo evaM nimittaM gahissati, tamhA jayaNAe gaMtavvaM - tinni vA paMca vA satta vA / so ya pucchito caukkauvadesaMdena-davvao khettao kAlao bhaavo| ete vigilANasutte vkkhaanniyaa| ihaM davyato palaMbAdi bhANiyavcA | vejo pucchio bhaNejjA - jArisaM rogaM kaheha erisassa imaM vaNassatibhedaM deha // so caubviho hojjA rogabhedAo[mA.4891] paumuppamAuliMge, eraMDe ceva niMbapatte ya / pittudaya sannivAte, vAtapakove ya siMbhe ya / / dhU-ete jahAsaMkhaM pittAdisu havejjA / jo so gilANo so imesi ekkataro haveja - gaNI vA
Page #980
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM - 916, [bhA. 4891 ] vasabho vA bhikkhU vA / bhikkhU gItAgIto parinAmo'parinAmo vA / etesiM tigha vi purisANaM phAsuesanijreNa AlevaNAdi jAteNa kAyavyaM jatA phAsuyaM na labmati tadA aphAsueNa vi kajjati / / kahijjati ya jaM jahA gahiyaM imesiM [mA. 4892 ] gaNi-vasabha-gIya - parinAmagA ya jANaMti jaM jahAdavvaM / itaresiM vA tulaNA, nAtammi ya maMDipotuvamA / / - gaNi vasabha gIto ya bhikkhU jaM jahA gahiyaM davvaM te jANaMti ceva Agamato, cittamacittaM vA, suddamasuddhaM vA, jaM vA jammi ya thakke davvaM gheppti| jo ya agIo parinAmao tassa vi kahijjati, sovijaM jahA kahijjati taM taheva pariNamayati tti / "itare" nAma je agItA aparinAmagA tesiM na kahijjati jahA "aphAsuyaM anesaNijjaM ti, tesiM vA tulaNA kajati, jahA "amugagihAto AyaTThA kayaM eyaM ANiyaM ? " aha kahaM vi etehiM NAyaM jahA - " eyaM aphAsuyaM anesanijaM vA AniyaM" ti / tato te bhaMDipotadiTTaMtehi pannavijJjaMti // [ bhA. 4893] jAegadese na daDhA u bhaMDI, sIlappaI sA ya karei kaJjaM / jAdubbalA sIlaviyA vi saMtI, na taM tu sIlaMti visannadAruM // - jA bhaMDI poto vA egadesabhaggA, sesaM savvaM daDhaM, sA tammi egadese saMThavitA saMtI kA kareti / jA puNa bhaggavibhaggA suTTu vi saMThaviyA kajjaM na karei, na taM saMTharveti, nirattho vA ukkoso ya tattha vi evaM tumaM pi jai jANasi - "pauNohaM pauNo ya samANo evaM pacchittaM vahIhAmi, annaM ca appaNI AyaM sajjhAyajjhANaveyAvaccAdIhiM uvajjinIhAmi, to paDiseva akappanijjaM / ava etesiM asamattho, to mA paDiseva tti / idAniM "davvaggahaNe ya piTThamapiTTe "tti asyA vyAkhyA[ bhA. 4894 ] so puNa Alevo vA, havejja AhArimaM ca missitaraM / puvvaM tu piTThagahaNaM, vikaraNa jaM puvvachinnaM vA // hU- vraNe avraNe vA anAhArimaM Alevo vA hoja AhAriM vA hoja, acittAbhAve nissaM iyaraM vA sacittaM, ahavA - anAhArimaM AhArimaM vA missaM jaM Alevo AhAreyavvaM ca / "itara" tti jaM no AhAreyavvaM nAvi Alevo / taM kiM hoja ? phAseNa pharisiyavvaM, nAsAe vA puSpAdi agdhAtiyavvaM, pADalAi vA pAnagaM vA so dhUvaNAdi va kiM ci evaM acittAdi savvaM jaM puvvadiTTha labmati taM ghettavvaM / asati puvvadiTThassa jaM puvvachinnayaM taM vikaraNaM karittA, vikaraNakaraNaM nAma anegakhaMDa karettA jahA nijIvAvatthaM bhavati taM tArisaM AnettA pIsaMti / asati puvvachinnassa appaNA vi chiMdati // jaM puNa puvvacchinnaM taM imesu geNhaMti 7 [bhA. 4895] bhAvitakulesu gahaNaM, tesa'sati saliMgageNhaNA'vaNNo / vikaraNakaraNAloyaNa, amugagihe paccato agIe // - jAni sahakulANi ammApitisamANAmi vA parinAmagANi anuDDAhakarANi / tesiM bhAviyakulANaM asati abhAviyakulesu ya liMgaggahaNeNa avaNNo bhavati, tamhA annaliMgeNa gehiyavvaM / ahavA - "panvaNe' ti avijamANesu bhAviyakulesu jANi kulANi suvaNNavanijjANi tAni pannavettA maggaMti geNhaMti ya / tAni puNa jattha gahiyANi paDhamabitiyabhaMgillANi palaMbANi 176 - 81
Page #981
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 tAni tattha ceva vikaramANikarettA AneuM gurusamIve AloeMti, agIyapacayanimittaM amugassa gihe sayaTThAe etANi mae laddhANi // esA ceva "jayaNA", idAnaM niggaMdhINaM bhaNati[mA.4896] eseva gamo niyamA, niggaMdhINaM pi hoi naayvyo| Ame bhinnAbhinne, jAva tu paumuSpalAdINi / / [bhA.4897] evaM AmaMna kappati, pakkaM puNa kampati na vA vi| bhaNNati suNasUpakaM, jai kapati vA na vA vA vi / / dhU-jahA niggaMthANaMtahA niggaMthINaM pibhANiyadhvaMjAvapaumuppalAdINi, jAvaya "anugagihe pcco'giite"tti| navari-tAsiM bhinnechabbhaMgA kAyavvA, teanaMtarasutte bhnnihiti|plNbaadhikaarto ime vi kappassa tatiya-cauttha-paMcamasuttA bhaNNati kappati niggaMthANaM pakke tAlapalaMbe abhinne vaapddiggaahitte|nokppi niggNdhiinnNpketaalplbeabhinnepddiggaahitte| kappati niggaMdhINaM pake tAlapalaMbe bhinne paDiggAhittae - se vi ya vidhibhinne, no ceva NaM avidhibhinne / ete sutte egaDhe ceva bhaNNati / suttattho puvvvnnito| imo nijhuttiattho[mA.4898] nAma ThavaNA pakkaM, dacce mAve ya hoti nAyavvaM / ussetimAdi taMciya, pakeMdhaNajogato pakkaM / / dhU- nAmaThavaNAo gatAo, davvapakkaM taM ceva ussetimAdi jaM Ame bhaNiyaM taM ceva jayA iMdhaNasaMjoge pakkaM bhavati tadA davvapakkaM bhaNNati ! davveNa pakaMdavvapakaM / imaM bhAvaparka[mA.4899] saMjama-carittajogA, uggamasohI ya bhAvapakkaMtu / anno viya Aeso, niruvkmjiivmrnnNtu|| dhU-saMjamajogA carittaM ca suvisuddhaM bhAvapakaM / adhavA - uggamAdidosavisuddhaM bhAvapakkaM / adhavA-jena jaM AugaM nivvatiyaM taM saMpAlettA maramANassa bhAvapakaM bhavati / / pakka tti gataM / idAni "bhinnAbhinne" ti suttapadasya vyAkhyA[bhA.4900] pakke bhinnA-'bhinne, samaNANa vi doso kiMtu samaNINaM / samaNe lahugo mAso, vikaDubhapalimaMthaNA''cinnaM // dhU-pakaM jaM nijIvaM, puNa davvato bhinnaM abhinnaM vA, ettha samaNANa vi doso bhavati kimaMga puNa samaNINaM? samaNA jati giNhaMti to mAsalahuM dohiM vi tavakAlehiM lahuaM, anne ya vikaDubhapalimaMthAdao dosA puvvvnnnniyaa|| [bhA.4901] emeva saMjaINa vi, vikaDubhapalimaMthamAdiyA dosA / kammAdiyA ya dosA, avihIbhinne abhinne ya / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / tAsiM ahito davvato avidhibhinne ya hatthakammadoso / jamhA ete dosA tamhA niggaMdhINaM na kappati pakkaM abhinnaM paDiggahettA / jaM pi pakkaM bhinnaM taM pi vidhIe bhinnaM avavAde kappati, no avidhibhinnaM kappati, etehiM ceva vikaDubhakammAdiehiM dosehiM / / samaNINaM chabmaMgA kahaM bhavaMti?- samaNINaMchanbhaMgA kahaM bhavaMti?. [bhA.4902] vihi-avihIbhinnammI, chabmaMgA hoti navari samaNINaM / paDhama dohi abhinnaM, avihivihI dabbe bititatie / /
Page #982
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 15, mUlaM - 916, [ bhA. 4903 ] [ bhA. 4903] emeva bhAvato vi ya, pinnaM tatthekkadavvato abhinnaM / paMcamachaTThA dohi vi, navaraM puNa paMcame avihI // cU- jaM ca suttapadaM 'sevi ya vidhibhinne no ceva NaM avidhibhinne" eyammi niggaMdhINaM sutapade cha bhaMgA bhavaMti / taM jahA bhAvato abhinnaM 1 / bhAvao abhinnaM davvao avihibhinnaM 2 | bhAvao abhinnaM davvato vidhibhinnaM 3 / bhAvato bhinnaM davvato bhinnaM / ( ] 4 / bhAvato bhinnaM davvato avidhibhinnaM 5 / (no] bhAvato bhinnaM davvato vidhibhinnaM / 6 / etesu chasu bhaMgesu divA gAhA samotAreyavvA // [bhA. 4904] ANAdi rasapasaMgA, dosA te ceva je paDhamasute / iha puNa suttanivAtI, tatiyacautthesu bhaMgesu / / cU-imA gAhA niggaMthasutte caubhaMgakkame samotAreyavvA, tatiya-cautthA bhaMgA bhAvato bhinnaM ti tena tesu suttanivAto emeva gAthA / niggaMthINaM chamaMgakaDe cauttha-paMcama chaTTha-bhaMgesu suttanivAto kAyavvo, teSAM bhAvabhinnatvAt / ahavA chaTTe bhaMge suttanivAto // samaNINaM chasu bhaMgesu jahakkamaM ime pacchittA[ bhA. 4905 ] lahugA tIsu paritte, lahugo mAso ya tIsu bhaMgesu / gurugA hoMti anaMte, pacchittA saMjatINaM tu // dhU- aha hatthakammabhAvato chasu bhagesu imaM pacchittaM 83 [ bhA. 4906 ] ahavA gurugA gurugA, lahugA gurugA ya paMcame gurugA / chamma hoti lahugo, lahugaTThANe gurU'naMte // [mA.4907] Ayarito pavattiNIe, pavattiNI bhikkhuNINa na kadheti / gurugA lahugA lahugo, tattha vi ANAdiNo dosA / / cU- evaM palaMbasuttaM Ayario pavattiNIe na kadheti, jai sA bhikkhuNINaM na kaheti, pavattiNI to ati tA bhikkhuNIo na suNaMti, to tAsiM mAsalahuM pacchittaM / Ayariyassa akaheMtassa ANAdiyA dosA pavattiNIe vi ANAiNo dosA, bhikkhuNIe asuNeMtIe ANAdiyA dosA // [ bhA. 4908] abhinne mahavvayapucchA, micchatta virAdhanA ya devIe / kiM puNa tA duvidhAto, bhuttabhogI abhuttA ya // dhU- codagAha - niggaMthANaM pakkaM bhinnaM vA abhinnaM vA kappati, niggaMdhINaM abhinnaM avidhibhinnaM ca na kappati, vidhibhinnaM kapyati / jahA esa suttatthe bhedo, kimevaM mahavvaesu vi tesiM bhedo ? jahA taccanniyANaM bhikkhuyANaM kila aDDAijjA sikkhA padaMsitA, bhikkhuNINaM paMcasikkhA padaMsitA / evaM niggaMdhINaM kiM cha- mahavvayA, sAhupaMcamahavvaehiMto duguNA vA ? ucyate [bhA. 4909] na vi cha mahavvatA neva, dugaNitA jaha u bhikkhuNIvagge / baMbhavayarakkhaNaTThA, na kappati taM tu samaNINaM / / cU-uccAriyasiddhA / aMgAdAsarisaM palabaM gheSpaMtaM daGkaM koti micchattaM gacche, teneva vA karakamma karejjA / tattha ya saMjamAyavirAdhanA bhavati / ettha dovi diTTaMtA kajati - tAo ya samaNIo duvidhA bhuttabhogAo abhuktabhogAo vA aMgAdAnasarIse palaMbe daThThe bhuktabhogINa satikaraNaM
Page #983
--------------------------------------------------------------------------
________________ 84 nizItha-chedasUtram -3- 15/916 bhavati, iyarANa kouyaM bhavati tti / / kiM ca na kevalaM palaMbe viseso[bhA.4910] annattha vi jatya bhave, egatare mehuNubbhavo tNtu| tasseva tupaDikuTuM, bitiyassa'nnena doseNaM / / dhU-"egatare" ti - sAdhupakkhe sAdhuniyapakkha vA, jeNa bhutteNa pharisieNa vA mehuNubmavo bhavati tasseva pakkhassa taM mehuNubbhavadosapariharaNatthaM paDikuTuM pratiSiddhamityarthaH / bitiyassa pakkhassa annena doseNa paDisijjhati asaMjamadoseNaM ti vuttaM bhavati / / jahA kiM ucyate[mA.4911] nilloma-saloma'jine, dArugadaMDe saveMTapAe ya / baMbhavayarakkhaNaTTA, vIsuMbIsuMkatA suttaa|| dhU-nillomaM ajinaM niggaMthANaMsatikaraNakouAdINaM dosANaM vAraNAnimittaMpaDisijjhati, niggaMthINaM puna pANidayAnimittaM atiregovadhibhAranimittaM ca paDikuTuM / salomaM niggaMdhINaM satikaraNakoAdINaM dosANaM vAraNanimittaM paDisiddhaM, niggaMthANaM puNa pANidayAnimittaM atiregovhibhaarnimittNcpddikuttuN| dArudaMDayaMpAyapuMchaNaM saveMTapAdaMca niggaMdhINaMbaMbhavayarakhaNA nimittaMpaDisiddha, niggaMthANaM atiregovahibhAranimittaMca naannunnaayN| eteNa kAraNeNa niggaMthANaM niggaMdhINaM kahiM ci puDho suttakaraNaM // codagAha - puNa kammodayao mehunubhavo bhavati, na nidAnaparihAro kajati / AcAryAha[bhA.4912] nasthi anidAnaM to, hotubbhavo tena parihara nidANe / te puNa tullA-'tullA, mohaniyANA dupakkhe vi|| dhU-nidANa nAma jaM paDuna mohanijaM udijjati, taM jahA iTTasaddAdi / uktaM ca davvaM khettaM kAlaM, bhAvaM ca bhavaMtahA samAsajja / tassa samAsuddiTTho, udao kammassa paMcaviho / / dupakkhe vitti itthINaM purisANa ya tullA atullA ya / / [bhA.4913] rasagaMdhA tahi tullA, saddAtI sesa bhaya dupakkhe vi| sarise vi hoti dosA, kimu va saMte vismvtthummi|| dhU- iTTharasagaMdhaM paDuca itthiparusANaM tullo mohudayo, jahA niddhAdiraseNa purisassa iMdiyA balijjaMti tahA ithiyA vi tahA caMdanAdigaMdheNa vi, sesesu saddarUvaphAsesu / "dupakkhe vi" ttiisthipakkhe purisapakkhe bhayaNA kAyavvA / jahA purisassa purisaphAseNaM mohodayo hojjA vAna vA, jaha hojjA to maMdo pAeNa na jAriso itthiphAseNaM ukkiTTho bhavati / itthiphAseNaM puNa purisassa niyamA bhavati mohodayo ukkaDo ya / evaM itthIe itthiphAse bhayaNA, itthIe purisaphAseNa udayo niymaa| evaM iTTa pisadaM souM purisassapurisasaI souM bhayaNA, itthisadde mohudao / evaM itthIe bhANiyavyaM / evaM rUvaM pi iTTa jIvasahagataM cittakammAdipaDimAo vA daTuM, etena kAraNeNaM salomanillomAdiNo tullAtullanidANA pariharijaMti / eteneva kAraNeNaM niggaMdhINaM abhinnaM avidhibhinnaM vA na kappati / ime ya anne abhinne avidhibhinne ya dosA / tattha tAva abhinne dosA bhaNNati, "micchatta virAdhanAya devIya ya"tti asya vyAkhyA-micchattaM koi jAejjA, esa doso natthi diTTho tti kAuM / virAdhanA baMbhavayassa havejjA / imo devididruto
Page #984
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM - 916, [bhA. 4914] [ bhA. 4914 ] cIyatta kakkaDI kou kaMTaka visappa samita sattheNaM / puNaravi nivesaphADaNa, kimu samaNi niroha bhuttitarA // cU- egassa ranno mahAdevI / tassa lomasiyAo ciyattAo / tIse devIe ego niuttapuriso divase divasetA Aneti / annayA tena purisena ahApavittIe aMgAdAnasaMThiyA lomasiyA AnitA / tIse devIe taM lomasiya pAsettA kotuyaM jAyaM, "pecchAmi tAva keyArilo phAseti eyAe pddisevie"| tA tA sA lomasiyA pAde baMdhiuM sAgariyaTThANaM paDiseviumADhattA / tIse lomasayAe kaMTao AsI, so tammi sAgArie laggo, visappiyaM ca taM tAhe vejjassa siddhaM / tAhe vejreNa samiyA maddiyA tattha nivesiyA uTThettA susiyappadesaM ciMdhiyaM / tammi dese tIe apecchamANIe satyao khohio / puNo teNeva AgAreNa nivesiyA phoDiyaM, pauNA jAyA / jati tAva tIse devIe daMDieNa paDisevijamANIe kouaM jAyaM, kimaMga puNa samaNINaM niJcaniruddhANaM bhuttabhogINaM abhuttabhogINa ya // [bhA.4915]kasiNA'vihnibhinnammiya, gurugA bhuttANa hoti satikaraNaM / itarAsi kougAdI, gheppaMte hoti uDDAho // - kasiNaM nAma sakalaM, tammi avidhibhinne ya satikaraNaM bhuktabhogINaM, abhuttabhogINaM ko aM bhavati / ettha pacchittaM gurugaa| taM ca aMgAdAnasaMThiyaM gheppataM daThThe uDDAho, "nUnaM esA eteNa pAdakamaM kAhiti evaM logo saMbhAveti / tena pa palaMbeNa mohudayAo kammaM karettA imaM ciMtei[bhA. 4916 ] jai tAva palaMbANaM, sahatyaNunnANa eriso phAso / kiM puna gADhAliMgana. itarammi ya niddato suddhe // cU- "sahatthaNunnANaM" ti nuda preraNe, svahastapreritAnAm ityarthaH / "iyarammitti" aMgAdAnaM jadA puriseNa niddayabhAveNa suddhaM buddhamityarthaH / ahavA -suddhetti purisapharise suddhe suhutaraM sokkhaM bhavatItyarthaH // tAhe hatthakammakaraNAto jonighaTTaNaladdhasuhAsAdA udinnamohA asahamANI imaM kujA [ bhA. 4917 ] paDigamaNa annatitthiya, siddhe saMjata saliMga hatthe ya / vehAnasa odhANe, emeva abhuttabhogI vi / / 85 dhU- saMghAr3agAdisamIvAto jatthAgatA tattheva gamanaM karejja, annatitthiesu vA gacchati / ahavA - annatitthieNa vA paDisevAvejjA, siddhaputteNa vA / saMjataM vA uvasaggejjA / "saliMgi" tti eyANi annautthiyAdIkammANi saliMge ThiellayA karejjA, hatthakamma vA puNo puNo karejA, vayANi vA bhaggAni tti kAuM uDDAhaM vA, "kaha kAhAmi tti kahaM vA sIlaM bhasehAmi "tti vehAnasaM karejA, ubbhAmagaM vA ghettuM odhANaM karejjA / ete pade savve bhuttAbhogI karejA / abhuttabhogI vi aciTThe ete ceva pade karejjA, navaraM paDigamaNaM mAtApitisamIvaM / Aha codaka:- " jANANaM risaM avidhibhinnaM, kerisaM vA vidhitiNAM" ? ato bhaNNati - [ bhA. 4918] bhinnassa parUvaNatA, ujjuga taha cakkalI visamakoTTe / te ceva avihibhinne, abhinne je vaNNiyA dosA / / dhU- asaMjamadosaNiyattaNaheDaM guNovalaMbhaheuM ca avidhibhinnassa ya parUvaNA kaJjatiujjuyabbhaSphAliyakaraNaM tiriyaM vA cakkalIkaraNaM ete do vi avidhibhedA, vidhibhinnaM puNa
Page #985
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 visamakoTTakaraNaMjaMpuNotadAkAraM kAuMna sakkati taM savvaM vidhibhinnaM |jeteabhinne devidihrateNa dosA bhaNiyA te ceva dosA savisesa bhavaMti avidhibhinne / syAt kathamityucyate[bhA.4919] kaDeNa va sutteNava, saMdAnite avihibhinne te ceva / savisesatarA vi bhave, veubbiyabhuttaitthINaM / / dhU-avidhibhinnaM kaTeNa silAgAdiNA "saMdAneti" tti saMghAtitaM puvvAgAre Thaviya sutteNa vAsaMdANiyaM,jeceva abhinnodosA tecevasavisesA bhvNti|kh? ucyate- "veubbiyabhuttaityINaM" tijAoItthIoaMgAdAne beMTiyaMtroTiyaMvA AbaMdhittA bhuttapuvAotAsiMtena saMdAniyapalaMbeNa ratI bhavati tti adhikatarA dosA evaM // asthato kAraNiyaM suttaM darisaMto gurU bhaNati[bhA.4920] vihibhinnammina kappati, lahuo mAso ya dosa aannaadii| taMkappatI na kappati, nirasthayaM kAraNaM kiMtaM / / dhU-jaM pichar3he bhaMge vidhibhinnaM taM pina kappati, te geNhaMtINa mAsalahuM ANAdiyA ya dosA bhavaMti / Aha codakaH-"nanu sutte bhaNiyaM "taM" ti vidhibhinnaM kappati ?" AcAryAha - jati sutte bhaNiyaMtahAvi attheNa paDisijjhati, "na kappati / " codagAha - "eyaM suttaM niratyayaM / " Ayario bhaNati- he codaga! suttaM kAraNiyaM / codagAha - "kiM taM kAraNaM? yannopadizyate' ? ucyate - brUmaH[bhA.4921] gelaNNa'ddhANome, tivihaM puNa kAraNaM samAseNaM / gelaNNe pubbuttaM, addhANuvari imaM ome|| dhU-addhANe uvariM solasame uddesage bhaNihii / imaM omaM paDucca bhnnnni|| [bhA.4922] niggaMthINaM bhinnaM niggaMthANaMtu bhinna'bhinnaM tu| jaha kappati doNhaM pI, tamahaM vocchaM samAseNaM // dhU- niggaMthINaM niyamA vidhibhinna chaTTabhaMge, niggaMthANaM cautthatatiesu bhaMgesu, doNha vi sAhusAhuNoNaM jahA kappati tahA saMkhevao bhaNAmi / / [bhA.4923] omammi tosalIe, doNha vi vaggANa dosu khettesu| jayaNaTTiyANa gahaNaM, bhinnAbhinnaM ca jynnaae|| dhU-omakAle tosalivisayagayA sAdhusAdhuNIo ya ete ceva do vaggA, dosu khittesu ThitA, ekkammi khette saMjatA ThitA, annammi bitie nete saMjatIo tthitaao| "jayaNaTTiyatti" esA ceva vidhI jaM annesu ThitA, ussaggeNa egakhette na ThAyati / adhavA - "jayaNaTThiya"tti sAdhusAdhuNIpAyoggaM vihiM gAhettA khette je ThitA, gahaNaM kreNti| carimabhaMge davvato bhinnaM, tatiyabhaMge vA davvato abhinnaM, niggaMdhINaMchaTThapaMcamesubhaMgema davvao bhinnaM, cautthabhaMge vA davyato abhinn| "jayaNa"ttijatINacarimabhaMgAsatitatiyabhaMge, niggaMthINaMchaTTabhaMgAsatipaMcame, evamAsati uutthe|| codaka Aha- "ko niyamo tosaliggahaNaM" ? AcAryAha[bhA.4924] ANugadese vAseNa vinA vi tena tosliigghnnN| pAyaM ca tattha vAsatI, paurapalaMbo vi anno vi||
Page #986
--------------------------------------------------------------------------
________________ 87 uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4924] dhU-Anugadeso natisalIlAdIhiMjalabahulo, so ajaMgalo bhavati / annaM ca tammi variseNa vinA vi sassaM niSphaJjati sAraNipANiehiM / annaM ca kila tosalIe varisati, aNAvuTThI na bhavati / annaM ca kila tosalIe paurapalaMbA / tena tosaliggahaNaM kayaM / iyarahA anno vijo eriso visao paurapalaMbo ya tattha vi eseva vidhI / / [bhA.4925] puccha sahu-bhIyaparise, caubhaMgo paDhamago anunnaato| sesa tie NANuNNA, gurugA pariyaTTaNe jNc|| dhU-ettha sIso pucchati - jaM suttaM doNha vi vaggANa, "dosu khettesu"tti, ettha puDho ThiyANaM saMjatINaM vA dukkhaM vAvAro bujjhati, dosadasIya puDho khette Thaveha, jatoyadosA samuppajaMti taM na ghettavyaM, AgameyapavvAvanijjA, atosaMsatokiM pariyaTTiyavvAonapariyaTTiyavAo? Ayario bhaNai - nasthi koi niyamo jahA avassaM pariyaTTiyavvAo na vatti / jai puNa pavvAvettA nAyao pariyaTTai to mahatIe nijjarAe vaddati / adhaannAyao pAleitoatimahAme pavuvvai dAha saMsAra nivvattei / "to keriseNa pariyaTTiyavvAo? ko vA pariyaTTaNe vidhI"? ato bhaNNati - "sahU abhIyaparisi" ti, etehiM dohiMpadehiMcaubhaMgo kAyabbo-sahU bhiiypriso1| sahU abhIyarariso ||ashuu bhiitpriso3|ashuu abhiitpriso|] 4)dhitibalasaMpannoiMdiyaniggahasamattho thiracittoya AhAruvadhikhettANi yatAsiMpAraggANi uppAeuMsamatto eriso sAdhU jassa savvo sAhusAhuNivaggo bhayA na kiMci akiriyaM kareti, bhayA kaMpati, eriso bhiiypriso| ettha paDhamabhaMgilassa pariyaTTaNaM aNannAyaM, sesesutisubhaMgesunANunnAyaM / aha pariyaTTati to cauguruM / "pariyaTTaNe jaM ca" tti-bitiyabhaMgillo appaNo sahU abhItaparisattaNato jaM tAA sacchadapayArAo kAhiMtitaM paavti| tatiyabhaMgillo puNaasahutaNao tAsiM "aMgapaccaMgasaMThANaM cArullaviyapehiyaM" daTuMjaM samAyarai ta pAvati / carime ya tatiyabhaMgadosA daTTavvA / / [bhA.4926] jati puNa pavvAveti, jAvaJjavIvAe tAu pAleti / annAsati kappe vihu, gurugA je nijarA viulaa|| cU-paDhama-bhaMgillo "jai" tiabhuvgme| kisabbhuvagacchati? tAo pavAveu / jati vA pavAveti tovidhIe jAvajIvaMpariyaTreti, "puNa"ttivisesaNe, kiM visesai? imaM-sopaDhamabhaMgillo jai jinakapaM paDivajiukAmoannaMca ajjAo pariyaTTiyavvAto, kiM kareu? jai asthi gacche anno pariyaTTago, to ciradikkhiyAoahipavAo dikkheu tassa samappeuM jinkppNpddivaau| aha natthi anno pariyaTTago, to mA jiNakappapaDivajau tAo cciya priyttttvaao|evN viseseti| kiM evaM bhaNNati ? ucyate-annavaTTAvagassAsati jati jinakappaM paDivajjati to cugurugaa| annaMca jinakappaTTiyassa jAnijarA tato nijarAo vidhIe saMjatIoanupAleMtassa viulatarA nijarA bhAMti // idAni "jayaNahitANa gahaNaM bhinnAbhinnaMca jayaNAe"tti evaM pacchaddhaM, eyassa pubbaM akkharattho bhnnito| idAni ko visesa'tyo? bhaNNati-"jayaNaTThiya"ttiimAe jayaNAe ThitA[bhA.4927] ubhayagaNI pehetuM, jahi suddhaM tattha saMjatI neti| asatI ca jahiM bhinnaM, abhinne avihI imA jayaNA //
Page #987
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/916 cU-jo ubhayagaNovaveo gaNI so omakAle tosalimAdI anugavisae palaMbapaure gaMtuM do khettA gIyatyeNa paDilehAveti, appaNo vA gIyattheyarasahito vA paDileheti, jesu suddhaM odanaM labmati tesu ThAyati / jai do erise natthi khette to jattha suddhaM odanaM labmati tatya saMjatIo Thati / jattha puNa palaMbamIsaM odaNaM labmati tattha appaNA ThAyaMti, nasthi nimmisodaNakhettaM tAhe jattha mIsaM labmati tattha saMjatIo ThAveti, appaNA nimmisapalaMbesu ThayaMti / "asi" tti savvesuceva khettesunimmissA palaMbAlabmaMti, tAhe jattha vidhi-bhinnA labmati saMjatIto ThAveMti, abhinne avidhibhinnesu vA appaNA ThAyaMti, adha sabbesu abhinnA avidhibhinnA vA labmaMti tAhe imaM pannavaNaMjayaNAe kreNti|| [bhA.4928] bhinnANi dedda bhettUNa vA vi asatI puro va midNti| ThAti tAhe samaNI, tA eva jayaMtI tes'stii|| cU-jatya saMjatIto ThaviukAmA taM khettaM puvAmeva appaNo bhAveti / kahaM ? ucyate-jAhe nINiyA palaMbA tAhe saMjatA bhaNaMti-"bhinnANijANi tANiM amhaM deha' |ah te gihI bhaNaMti"nasthi bhinnA", dhovehiM vA no saMtharati bhinnehiM / tAhe bhaNaMti gihI "amhaM bhettUNaM dejjaha, na kappaMti amhaM erise ghettuM / " "asati"tti - jAhe bhettuM na deti bhaNNati vA - "amhe ettiya hivippaDaM na yAnAmo'', abhinne ceva panAmeti, tAhe te ceva saMjatA gihibhAyaNe ceva ThiyA tesiM gihatthANaM purato bhidaMti, tAhe geNhati / evaM kIramANe tesiM gihatyANaM gADhaM bhAvA uppajjai-"na kappai etesiM abhinnANi ghettuM' ti / evaM te bhettuM deti / evaM jAhe bhAviyaM bhavati khettaM tAhe samaNIto tatya Thaveti / "tA evaM jayaMti tesa'saI"tti tesiM saMjatAmaM asatIe vAvaDesuvA keNa ti kAraNeNa saMjatesu tAhe vA eva saMjatIo jAo tattha theriyAo tAo eteneva puvvutteNa jayaNAe vihANeNa khettaM bhAveMtA tthaayNti|| [bhA.4929] bhinnAsati velAtikkame ya geNhaMti theriyA'bhinne / dAre bhittumatiMtI, ThAgAsati bhiMdatI gaNiNI // phU-idAni "gahaNaMbhinnAbhinnANajayaNAe"ttiasya vyAkhyA-jati khettaM vidhibhinnabhAvanAe na sakketi bhAveuM tAhe bhinnANaM asati jAva gihatthehiM bhiMdAveti, appaNA vA jAva gihatyANaM purao bhidaMtIo acchaMti tAva velAtikkamo bhavati, tAhe jAva - theriyAo tAo abhinne avidhibhinne ya giNhaMti, taruNIo vihibhinnANi odanabhattaM ca giNhaMti / eteNa vidhiNA hiMDittA sanniyaTThAto vasahidAre ThicA je te abhinnA avidhibhinnA ya te vidhibhinne karettA vasahiM atiti| "ThAgAsati"ttijatidArenasthi, tahe pavisittA tANi abhinnANi avidhibhinnANi ya pavittiNIe panAmati / sA gaNiNI te vidhibhinne kareti // Aha - kiM kAraNaM taruNINaM paDiggahaNAe sAmuddisaNAe vA abhinna avidhibhinnaM vA na dijjati? ucyate[mA.4930] kakkhaMtarukkhavegacchitAisuMmA hunummae trunnii| to bhinnaM chubmati paDiggahesu na ya dijate sakalaM // cU-kakSAyAtaritaMkakSAMtaraM, yathAstaMbhenAtaritaM stNbhaaNtrN|ahvaa-ukkho kakkhA, aMtaramiti stanAMtare |ukkho nAma paridhAnavatthassa amitaracUlAe uvarikaNNe nAbhihiTTA ukho bhnnnnti|
Page #988
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 15, mUlaM-916, [bhA. 4930] saMgacchikAkArA vAmapAsasthiyA vegacchiyA bhnnnnti|aadisddaatoanntrevtyNtre|evmaaditthaannesu mAtaruNINUmessatisthApayiSyatItyarthaH / eteNa kAraNeNaM bhikkhaggahaNakAle abhinnaMavidhibhinna vAnacchuhaMti paDiggahe tAsiM, na vA bhoyaNakAle tAsiMtaM dijti| "to bhinnaM chuhaMti paDigAhesu" tti pADhaMtaraM, to ititeNaM kAraNeNaM taruNINaM paDiggahe vividhibhinnaM chubaMti-bhikkhaggahaNakAle geNhaMtItyarthaH / / [bhA.4931] evaM esA jayaNA, apariggahitesu tesu khettesu| tivihesu pariggahie, imA u jayaNA puNo hoti // khU-puvvaddhaM kaMThaM / tivihe tti saMjatA saMjaio ubhayaM ca // tIse gAhAe pacchaddhassa imA vibhAsA[bhA.4932] puvbogahite khette, tiviheNa gaNeNa jati gaNo tiviho| ejAhi tayaM khetaM, ome jayaNA tahiM kA nU / cU-jaM khettaM puvvaM uggahiyaM tiviheNa gaNeNa tividhagaNassa vA annatareNa gaNeNa, saMjatehiM saMjatIhiM ubhaeNaM ti esa tividho gaNo, taM ceva khettaM / tividho gaNo - esa saMjatA saMjatIo ubhayaM vA / ete oNakAle asaMtharatA aagtaa| tesiM AgayANaM, tehiM ThAyamANeNaM kA ThAyavve jayaNA? tesiM vA vatthavvANaM dAyabve kA jayaNA? ||ato bhaNNati[mA.4933]Ayariya-vasabha-abhisega-bhikkhuNo pella'laMbhe na vi deMte / gurugA dohi visiTThA, catugurugA dIva jA maaso|| cU- vatthavvANaM AgaMtugANa vA jo saMjayapariggaho so imANaM cauNhamannatarassa hojjAAyariyassa vasabhassa amisegassa bhikkhuNo vA AgaMtugANa viete caiva cauro bhedA, saMjatINa vi vatthavvA''gaMtugINa ete cauro bhedA kAyavvA / imA uccAraNA - pavattiNI vasabhI abhiseyA bhikkhunnii|atraacaary prasiddhaH / iha upAdhyAyo vRSabhAnuga iti kRtvA vRSabha ityuktaH / iha punaH itvarAbhiSekena AcAryapade abhiSikto yaH so'bhiSekaH, ahavA- gaNAvacchedaka abhiSekaH / zeSAbhikSavaH prasiddhAH / etesiMimAcAraNikA-Ayariyapariggahite khettejati anno Ayario Agao, jati so vatthavvo khette pahuppaMte paumbhattapANe annato alabhatena deti ThANaM AgaMtugANaM kA jiM so AgaMtugo hiMDato pAvihiti taM so vatthavvago savvaM pAvati / ahe na pahuppaMte khettaM so ya AgaMtugo valA pellio ThAti, bhaNaiya- "ko'si tumaM", tassa vi cauguruM, jaM ca te vatthavvA pAvihiMti tanni'phaNNaM savvaM AgaMtugo ego pAvati / etya evaM pacchittaM ubhayaguruM bhavati / so ceva vatthavvagoAyariovasabhassa AgaMtugassanadetikA |vsbhovaa AgaMtugo vasthavvaM AyariyaM valA pelliotthaati| etepacchitte tavagurugAkAlalahU bhvNti|socev vatthaMvvArioabhisegassa nadetika / so vA AgaMtugo abhisego vatthabbaM AyariyaM pelliu~ ThAti / ete pacchitA tavalahugA kaalguruu|socevvtthvvgoaayrioaagNtugbhikkhussn detika sovA AgaMtugoAyario AgaMtugabhikkhussa na deti / so vA AgaMtugo bhikkhU vatthavvagaM AyariyaM pelliuM ThAti / ete pacchittA ubhayalahuM / idAni vasahassa puvaTTiyassa Ayario Agao jati vasabho na deti ThAgaM to| Ayario vA pelliDaM ThAti tok| ettha vi ete ubhayaguru pacchittA / puvaTThito vasabho
Page #989
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 AgaMtugo vasabho jatiNa deti tok| pelleti vA to| ete pachittA kAlaguru / vasabho vatthavyo bhikkhUAgaMtugo na detikA pelleti vA |ete pacchittA ubhylhuN| evaM abhisegeNavipuvaTTieNaM AyariyAdiesuetecevacattArigamAkAyavvA / eteceva pcchittaa|evN bhikkhuNA vipuvaTTieNaM AyariyAdisuAgaMtugesucausu ete ceva cttaarigmaa|etNcev pacchittaM / evaM ete solasa gmaa| ___ ahavA-etesuceva solasasugamesupacchittAdesoimo bhnnnnti-"ctugurugaadiivjaamaaso"ti| Ayario Ayariyassa na detika, so vA pellei|aayrio vasabhassa na detika, so vA pelleti / Ayarao abhiseyassa na deti0, so vA pelleti0|aayrio bhikkhussa na deti0, so vA pelleti / evaM etya vi te ceva solasagamA / evaM ceva pacchittaM / navaraM - sabbattha Ayariyassa ubhyguruN| vsbhsstvguruN|abhisegss kaalguruN| bhikkhussa ubhylhuN||sNjyaann saMjatapakkhe ete solasa vikappA bhnnitaa| sesavikappadarisaNatthaM imaM bhaNNati[bhA.4934] emeva ya bhayaNAdI, solasiyA ekkamekka pkkhmmi| ubhayammi vinAyavvA, pellamalaMbhe yajaM paave|| dhU-"ekkamekvapakkhammi'tti ekko saMjatipakkho, anno vi saMjatipakkho ceva / vatthavvAsu pavattinimAdiyAsu causu AgaMtIsu pabvatinimAdiyAsu causu emeva solasiyA ThAveyavvA / imA bhayaNA kAyavvA - "ubhayammi vi nAtavvaM" tati, ubhayaM saMjatAsaMjatIo ya, vatthavvagANaM cauNNaM estha vi solbhNgaa|adhvaa - caubbidhasaMjatipariggahiesu ubhayagaNAdhivo caubvidho AgaMtugA vi caubvihAhiM saMjatIhiM ettha vi solasagamA / caubbihANaM saMjatINaM acchaMtANaM caubihehiM AgacchamANehiM ettha visolasa vikappA bhvNti| ete sabbe causaTThipagArA / savyesu vipacchittaM pUrvavat / ___ adhavA - ayamaparo vikalpaH-ekkamekkapakkhammi tti, ekkamekapakkho nAma jo ubhayagaNo na bhavati tesu solasiyA bhayaNA kAyavvA |tNjhaa-sNjyaannN saMjaehiM etya solasa bhaMgA kaayvvaa| saMjatINaM saMjatIhiM etthavi solasa bhaMgA / saMjayANaM saMjaIhiM etthavi sols| saMjatINaM saMjaehiM etya vi solasa / "ubhayammi vi nAyavvaM"ti ubhayaM nAma ubhayagaNAdhivo, soya caubviho ceva AyariyAditappariggahitasukhettesucaubihehiM AgaMtugasajaehiM saMjayANaM solasa bhNgaa| ahavA -ubhayapariggahiesukhettesucaubihAhiM aagNtugsNjtiihiNsolsbhNgaa|ahvaa- ubhayapariggahiesu khettesu ubhayagaNAhivo Agacchena, ettha vi solasa bhaMgA / adhavA- caubvihasaMjayapariggahiesu ubhayagaNocaubvidho, ettha visols|adhvaa-cuvidhsNjtiprigghieubhygnnocuvidho, ettha vi solasa / sabve nava solasa bhaMgA, coyAlaM bhaMgasayaM / etesu pacchittaM pUrvavat / imaM padaM savvatthAnuvAdI / "pellamalaMbhe ya jaMpAve" ttaki apahuppaMte khette AgaMtugAjati balA peliuMThaMti to jaM vatthavvA gacchamANA omodariyAdiniggatA vA jaM virAdhanaM pAvaMti, taniSphaNNaM savvaM AgaMtugA pAveti / adha vatthavvA pahuppamANe khette na deMti to jaM AgaMtugA aDatA virAdhanaM pAveMti, tanniphaNNaM savvaM vatthavvANa pacchittaM / Aha codakaH - "jati evaM pacchittaM bhavati to sapakkhassa dUraMdUreNa hoyavvaM / " AcAryAha-anassa khettassa alaMbhe[bhA.4935] cauvaggo vi huacchau, asaMtharA''gaMtugA u vaJcatu / vatthavvA u asaMthare, mottUNa gilANasaMghADaM / /
Page #990
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4935] cU- cauvaggAnAma - vatthavvA saMjattA saMjatIto vi, AgaMtugA saMjatA saMjatIo ya / ete cauro vivaggA egakhette acakkha jati saMtharati na maccharokAyavyo huzabdo yasmAdarthe, yasmAttatra vartanamasti, tuzabdo arthapradarzane | ime darzayati - cauvaggo jai na saMdharati tahiM tivaggo vihu acchau, tivaggo nAma - vatthavvagasaMjayasaMjaIo AgaMtugasaMjayA ya / tivaggAsaMthare AgaMtugA gacchati / adha tesiM gittANo hojja to gilANo sasaMghADo acchati, sesA gacchaMti / adhavA - nivaggo vatthavvagasaMjayasaMjatI AgaMtugasaMjatIo ya / ettha bhayaNA bhaNNati - jai annaM khetaM AsannaM saMjatINa nippaJcavAyaMtAhe vA gacchaMtINaM vatthavvagasaMjatIo gacchaMti / aha tAsiM gilANI hojja to mottuM gilANisaMghAI sesA gacchati / aha dUre khettaM saMjatINa ya sapaccavAyaM, tAhe vasthavvagasaMjatIto AgaMtugasaMjatIto ya acchaMti / ettha bhaNNati - vatthavvAo asaMthare mottUNa gilANasaMghADaM, sesA savve gcchNti| idAni "duvaggo vihu acchau" - duvaggo nAma vatthavvagasaMjatA AgaMtugasaMjatA ya / aha duvaggassa asaMtharaM, tAhe AgaMtugA gacchaMti, jati gilANo to mottUNa gilaannsNghaaddgNgcchti| ahataMAgaMtugabhaddagaMkhettaMAgaMtugA vA adesiyA akhettaNNA vA, tAhe vatthavvAasaMthare gcchNti| mottUNa gilANasaMghADaM ti| adhavA - doNha vi saMjayavaggANaM bAlavaDDaasamAdI acchaMti, sesA duNha vi vaggANaM gacchati / adhavA - duvaggo vatthavvagasaMjatI AgaMtugasaMjatIo ya, eyAsiM appaNo saTTANe niggamaNavidhI jahA saMjayANaM saMjate paDuna niggamaNe bhaNiyaMtahA bhaNiyavvaM // imo saMjatINaM niggamaNe viseso[bhA.4936] emeva saMjItaNaM, vuDDI taruNINa juMgitagamAdI / pAdAdivigalataruNI, ya acchate vuddito pese // ca- ettha dugabhedo kAyavyo - buTTINaM taruNINa ya / taruNIto nippaJcavAte gacchaMti, vuDIo acchaMti / juMgiyANaM ajuMgitANaM vA ajuMgiyAo gcchti| muMgitA duvidhA - jAti sarIreNa yA jAtijuMgitA gacchaMti / sarIrapAdAdimuMyitA taruNIo ya sapaccavAe acchati / sesA vuDimAi gacchati / / [mA.4937] evaM tesi ThitANaM, pattegaM vA vi ahava mIsANaM / omammi asaMtharaNe, imA u jataNA tahiM pgte|| ghuu-evmityvdhaarnne| yena prakAreNopadiSTaMpattegaM nissAmaNNaM khettaMannataravaggassa "mIsaM" do tinni nattAri vaggAegakhette ThitA sAdhAraNamityarthaH / omakAle asaMtharaMtANaM palaMbAdhikAre pagate imA jayaNA tehiM palaMbaggahaNe bhaNNati // [bhA.4938] odaNa mIse nimmIsuvakkhaDe pkk-aam-pttege| sAhAraNa saggAme, paragAme bhAvato vi bhe| cU-odanAdipadesu savvesu saggAmaparaggAmapatA cAreyavvA / / "odana" iti eyarasa imA vibhAsA[bhA.4939] battIsAI jA ekkaghAso khamaNaM vana vi ya se haannii| AvAsaeNa acchatu, jA chammAse na u palaMbe //
Page #991
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3- 15/916 dhU-odanassa battIsaM ghAsA purisassa AhAro, te ekkeNa ghAseNa nUnatA labmati, ekatIsaM ti vuttaM bhavati / tehiM acchau, jaMti se AvassayasaMyamAdiyA jogA na parihAyaMti, mA palaMbe geNhau / "jA ekko ghAso"tti, estha hAni dasiJjati - dohiM laMbaNehiM UNA battIsa laMbaNA lamaMti, tIsaM ti vuttaM bhvti| tehiM acchau, jati se AvassayasaMyamAdigA jogAna parihAyaMti, maayplNbegennhtu|evN ekkevalaMbaNaparihANIetAva neyavbaMjAva ekkolaMbaNo laDmati, tenevekeNaM acchau jati se AvassayamAdiyA jogA na parihAyaMti, mA ya palaMbe geNhau / ____ ekkaghAso vina labmati ekaMdivasaMtAhe khamaNaM karettA acchau, jati se AvassayamAdiyA jogA na parihAyaMti mA ya palaMbe geNhatu / bitiyadine pArei battIsaM laMbaNe ettha vi pAraNadivase ekkalaMbaNaparihANIeetAacchau, jAvaekoghAso, jaiseAvassayamAdiyAjogA nprihaayNti| pAraNadivase eko vighAso na laddho tAhe chaTuM kareu, chaTThapAraNe battIsAda jAva ghAso vina laddho tAhe aTThamaM kareu, jati se nasthi parihANI "jA" ityanena khamaNe vuDDI daMsitA, khamaNavadiyA pAraNe alabhaMto khamaNaM karei jAva cammAsaM saMpatto, jati se AvassayaparihANI nasthi, mA ya palaMbe gennhtu|| saggAme odane tti gataM / idAni paraggAme[mA.4940] jAvatiyaM vA labmati saggAme suddha sesa prgaame| mIsaMca unakkhaDiyaM, suddhajjhavapUrayaM geNhe / / dhU-jAvatiyaM suddhodaNaM saggAme labmati, jati tena na saMtharati jo jattieNa vA saMtharati taM paragAmAo odanaM suddhaM AneyavvaM / odane tti gataM / idAni "mIse"tti pacchaddhaM- odanaM jayA saggAmaparaggAmesu paJjattiyaM na labmati tAhe saggAmeja odaNaM mIsuvakkhar3a davvabhAvato bhinnataM suddhajjhavapUrayaM saggAme geNhati / / [bhA.4941] tattha vigheppati jaMmIsuvakkhaDaM dava-mAvato bhinnaM / davvAbhinnavimissa, tassa'sati uvakkhaDaM tAhe // dhU- "tatya" gAhA puvvaddhaM-jati tassa saggAme asatI tAhe tammIsovakkhaDaM davvabhAvato bhinna paraggAmato suddhassa ajjhavapUrayaM Aneti / "davvAbhinnavimissaM tassa'sati uvakkhaDaM tAhe" pacchaddhaM - jai taM pi na labbhai tAhe saggAme ceva odanaM mIsovakkhaDaM tatiyabhaMge davvato abhinnaM taM suddha'jjhavapUrayaM geNhati jati saggAme na labbhati tAhe taMceva paraggAmAto Aneti / / idAni "nimIsaM"taMThappaMtAva-kamapattaMpaNagaparihANitAva bhaNAmi-jAhe suddhodaNaMmIsovakkhaDaM ca pajattiyaM na labbhati tAhe ceva suddhamIsovakkhaDA saggAmaparaggAmesu paNagaparihANIe uggamAdisuddhassa suddhodaNassa mIsovakkhaDassa ya ajjhavapUrayaM geNhati / etya lakkhaNaM jaM jaM avarAhapadaM atikkamati taM taM AdhAre ThaveyavvaM / tammi vi alapramANe dasarAiMdiyadosajuttaM saggAmaparaggAmesu ajjhavapUrayaM geNhati / ettha dasarAiMdiyA AhAre ThiyA |tmmi vi alabmamANe pannarasarAiMdiehiM saggAmaparaggAme ajjhavapUrayaM gennhNti| ettha pannarasarAiMdiyA AhAre ThiyA / evaM jAva paNuvIsA raaiNdiyaa| tehiM vi alabmamANe imaM bhaNNati[bhA.4942] paNagAtimAsapatto, tAhe nimmIsuvakkhaDaM bhinnaM / nimmIsa uvakkhaDiyaM, geNhati tAhe ttiybhNge|
Page #992
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4942] dhU-"nimmIsaM ThappaM" tijaMpuvvaM tamidANi bhaNNati-jAhe bhinnamAsamatikato mAsalahuM patto tAhe saggAme nimmIsuvakkhaDaM davvabhAvato bhinnaM ajjhavapUrayaM geNhati / saggAme alabmamANe taM ceva paraggAmAto ajjhavapUrayaM Anei / jAhe taM carimabhaMge na labmati tAhe saggAme tatiyabhaMge dabbato abhinnaM nimmIsovakkhaDaM ajjhavapUrayaM geNhati / asati saggAme taM ceva paraggAmAto ajjhavapUrayaM Aneti // evaM "uvakkhaDaM" ti gataM / idAni "pakaM AmaM" ca bhaNNati[bhA.4943] emeva paulitA'palite ya carima-tatiyA bhave bhNgaa| osahi-phalamAdIsU, jaMcA''innaM tayaM neyN|| dhU- "evaM" avadhAraNe / kiM avadhAreti? ucyate-jaM atikataM taM avadhAreti "pakkaM' ti pakkaM nAma jaM aggiNA pauliyaM, jahA vAiMgaNaM iMguparakuNagovillaMviM vA aMTeragamAdi, eyaM pi odanamIsanimmIsovakkhaDassa vA saggAme carimabhaMgeNaaja apUrayageNhati |asti paragAmato carimabhaMgeNa ceva ANeti | carimabhaMgAsati eyaM ceva tatiyabhaMgeNa saggAmato paraggAmato vA anjhavapUrayaM ANeti / pakkAsatIe "AmaM", AmaM nAma jaM apauliyaM, aggiNA na pakkaM ti| annena vA keNai pagAreNa na pakkaM, nijjIvaM ca, jahAkayalagaM ci bmaDaM jaraha-tapusAdi vA, eyaM pi carimabhaMge saggAme paraggAmesu ajjhavapUrayaM gehati / carimabhaMgAsati tatiyabhaMgeNa saggAmesu ajjhavapUrayaM geNhati / "osahi" pacchaddha, osadhI dhannA, tiphalAaMbAtiyA, etesiM majjhe jaM AinnaM, AinnaM nAma jaM sAhUhi AyariyaM vinA vi omAdikAraNehiM giNhati taM | osahIsu jahA AlisaMdaya caNayA / phalesujahA triphalA / AdisaddAta mUlakaMdAdi jaM AiNNaM taM neyaM / "neyami" tinayanIyaM, nIyate vA nIyaM, ahavA jJAtavyaM / kaha? ucyate- etya AiNNA atthao vibhAgeNa daTThavvA / te kahaM jANiyavvA bhavaMti ? bhaNNati - panagaparihANIo puvvaM je padA te AinnA, jaM puNa padaM panagaparihANIkameNa pattaM paDisevitaM taM niyamA aNAiNNaM / etthajaM bhaNiyaM mosovakkhaDataM niyamA AiNNaM / nimmIsuvakkhar3apuna AinnaM piaNAinnaM pi|| jato bhaNNati[bhA.4944] sagalA-'sagalAinne, missovakkhaDite natthi haaniio| jatitumamissaggahaNe, carimaduge jaM ca'NAinnaM // khU-imAegAhAeAipaNaaNAiNNavibhAgodesijatipuvvaddheNaAiNNaM, pacchaddheNa annaainn| sagalaMjaMtatiyabhaMge dabbato abhinnaM taM duvihaM odanaM-mIsovakkhaDaM, nammIsovakkhaDaMca / asagalaM jaM carimabhaMge davvabhAvehi ya bhinnaM taM pi duvidhaM odaNaM-mIsovakkhaDaM, nimmIsovakkhaDaM ca / asagalaMcarimabhaMge davvabhAvehiMya bhinnaM taM piduvidhaM odaNaM-mIsovakkhaDaM nimmissovakkhaDaM ca / eyassa jaMjaM appadosataraM padaM taM pubbaM saggAmaparaggAmehiM cAreyavvaM jAva nnimmisovkkhddN| anAinnaM na pAvai / eyammi Ainnabhede padAto padaM saMkamaMtassa paNagaparihANI natthi / kutaH? ucyte-aainnnnttnntoapaaycchittittnnoy| "jaiuM" pacchaddhaM-jaiuMpuNapanagaparihANIe jAhe mAsaM patto tAhe nimmissovakkhaDassa aNAinnassa gahaNaM kreti| ___"carimadugi"ticautthatatiyabhaMgesuttivuttaM bhavati, jaMcattijamhA eyaMpamagaparihANipatto geNhati tamhA emAdi aNAiNNaM nAyavvaM / ahavA - "jaM ca'NAiNNaM"ti jaM ca anna pi evaM panagaparihANIe gheppati taM savvaM aNAiNNaM nAyavvaM / codagAha - "AiNNA'NAiNNesudosuvi
Page #993
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 nizItha-chedasUtram -3- 15/916 nimmIsovakkhaDaM diTuM, kahaM egamAinnaMegaaNAiNNaM" ? atrocyate- sati nimmIsovakkhaDAbhAve jaM AyariyaparaMparaeNaM bAlu kalAo AdinnaM nimmisovakkhaDaM AsevitaM taM AiNNaM, jaM puNa tehiMcevavajasUraNakaMdAdi nAseviyaMtaMaNAiNNaM / ahavA-jaMAgame-"appe (siyA] bhoyaNajAe bahuujjhiyadhammie" evamAdie paDisiddhaM taMaNAiNNaM, jaMpuNa anunnAyaMtaMAiNNaM / codakAha - "nijIvaM kahamaNAiNNaM" ? ucyate-AgamaprAmANyAt // [bhA.4945] jati tAva pihugamAdI, satthovahatA va hota'NAiNNA / kiMpuNa asatyovahatA, pesI pavvA ya saraDUvA / / dhU-vihI pakkA bhajitA bhaTTe phuDiyA tusA avaniyA piugA bhaNNaMti / aganisatthovahayA jati te viaNAiNNA, kiM ti kahiM, puNa visesnne| kiM viseseti? -asatthovahayattaNaMpalaMbassa uddhaphAlapesI, paccA taM milANaM, saraDu abaddhaTThiyaM, ete asattovahatA - kahaM AiNNA bhaviSyantItyarthaH // eyaM savvaM parite bhaNiyaM / parittetti gayaM / idAni "sAhAraNe"tti bhaNNati. [bhA.4946] sAhAraNe vi evaM, missA-'misse ya hoi bhayaNA u| paNagAi guruMpatto, savvavisohI yajaya tAhe // ghU-sAdhAraNaM nAma anaMtaM, tattha vicarimatatiyabhaMgesumisse nimmisse yajahA pattege bhaNiyaM tahA bhANiyavvaM / navaraM - paritte jahAtatiyabhaMge na labmati tadA mAsalahugAouvari ugamAdisu jatthapaMcarAiMdiyAamahiyAtaM saggAmaparaggAmegeNhati, evaMjAhegurugaMmAsaMpattotAhesAdhAraNassa cautthabhaMgeNasaggAmaparaggAmesugeNhati, tassa'satitiyabhaMge, anaMtatiyabhaMgAsati "sabavisohIya jayA tAhe"tti imA avisodhI AhAkammiyaM carimesutisu uddesikesupUtIkamme ya mIsajAte ya bAdarapAhuDiyAe ajjhoyarae ya crimduge| ete vajeuMsesA uggamadosA visohikoDI, tattha vi jaM appadosataraMta paDisevati, taMpipanage parihANi patto, jAhe ugghAtiyAvina labmati tadupari panagaparihANIe jAhe cauguruMpato tahA kiMAhAkammaM geNhatu? // aha paDhamavitiyabhaMgA geNhatu, ettha[bhA.4947] kamme AdesadugaM, mUluttare tAhe bi kali pttege| bAdara (dAvara] kalI anaMte, tAhe jayaNAe juttassa / / dhU- estha do AdesA, AhAkamme caugurugA, paritte paDhamabitiesu bhaMgesu caulahugA, pAyacchittAnulomeNaM AhAkammaM gurugaM, vratAnulomeNaM paDhamabitiyA bhaMgA guruA, jamhA vrtlovo| adhavA-ahAkammaM uttaraguNo tti kAuM lahuttaraM, paDhamabitiyAbhaMgAmUlaguNotti kAuMgumaA, evaM kate AdesadugetahAvi kammameva ghettavvaM, no paDhamabitiyA bhNgaa| kimiti? ucyate-AhAkamme jIvA annena vijamhA mAriyA, paDhamabitiesubhaMgesupuNa jIvA savve appaNA mAreyabvA / etena kAraNeNaM AhAkammaM ghettavyaM, no paDhamabitiyA bhaMgA / "kamme AdesadugaM mUluttare"ti gtN| idAni "vikalipattega"tti - jadA AhAkammaM na labmati tadA paritte bitiyabhaMgo ghettavyo, jadA bitiyabhaMgo na labmati tadA "kali" tti paDhamabhaMgo ghettavyo / "vikali"tti "pattega''tti gataM / idAni "bAdarakali anaMte"ti-jayA patteyasarIrANaM paDhamabhaMgonalabmatitadApaNanagAdiNA jAva uggamAdisujayau, caulahuaM atikato cauguruMca patto bhavati tadA anaMte bitio bhaMgo
Page #994
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4947] ghettavyo, bAdaro (dAvaro] nAma bitiyabhaMgo, tammi alabbhamANe kalI ghettavyo / kalI nAma paDhamabhaMgo / "bAdara (dAvara] kalIanaMte" tigataM / idAni "tAhe jayaNAe jattasse' tti-jadA anaMtapaDhamabhaMge vina labmati tAhe jayaNAejuttassa, jayaNA jattha jattha appataro kammabaMdho, taM geNhamANassa saMjamo bhavatIti vAkyazeSaH / / evaM tAva saMjayANaMjayaNA maNitA | aha saMjatINaM kA jayaNA? ucyate[bhA.4948] emeva saMjatINa vi, vihi avihI navari tattha nANattaM / savvattha vi saggAme, paragAme bhAvato vibhae / / kU-jahAsaMjayANaMbhinnAbhinnesaggAmaparaggAmesujayaNA bhaNitAtahAsaMjatINa vibhANiyabbA, navariM tAsi vidhiavidhibhinnANi bhaNiUNa sabbatya vihibhinnANigheppaMti saggAmaparaggAmesu y| paDhama chaTThabhaMgo, tato paMcamabhaMgo, tato cautthabhaMgo uvaujna savvaM bhANiyavvaM // palaMbapagataM smmttN| ma. (917) je bhikkhU annautyieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde AmajAveja vA pamaJjAveja vA AmajjAveMtaM vA pamajjAveMtaM vA sAtijati / / mU. (918) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA sAtijati / / mU. (919) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde tezleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vAbhiliMgAveMtaM vA saatijti|| mU. (920) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ubaTTAveja vA ullolAveMtaM vA ubvaTTAveMtaM vA sAtijati / / mU. (921) jebhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vApadhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA padhoyAveta vA saatijti|| mU. (922) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo pAde phUmAveja vArayAveja vA phUmAvetaM vA rayAvetaM vA sAtijati // mU. (923) je bhikkhU annausthieNa vA gArasthieNa vA appaNo kAya AmajAveja vA pamajAveja vA AmajjAveMtaM vA pamajAveMtaM vA sAtijati / / mU. (924) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAyaM saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA saatijti|| mU. (925) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA aphpaNo kArya telleNa vAghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vA sAtijati / / mU. (926) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAyaM loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA ubbaTTAvetaM vA sAtijati // mU. (927) je bhikkhU annausthieNa vA gArathieNa appaNo kAyaM sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vApadhoyAvejavA, uccholAveMtaM vA pdhoyaavetvaasaatijti|| mU. (928)je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAyaMphUmAveja vArayAveja
Page #995
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-15/928 vA, phUmAvetaM vA rayA-taM vA sAtijati / / mU. (929)je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA appaNo kAryasi vaNaM AmajAveja vA pamajAveja vA AmajjAveMtaM vA pamajjAveMtaM vA sAtijati / / mU. (930) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi vaNaM saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU. (131) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi vaNaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA saatijti|| mU. (932) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi vaNaM loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ubaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvvAtaM vA sAtijati / / mU. (933) jebhikkhU annautthieNa vA gArathieNavAappaNo kAryasi vaNaMsIodagaviyaDeNa vAusiNodagaviyaDeNa vAuccholAveja vApadhoyAvejavA, uccholAveMtaMvA padhoyAvetaM vaasaatijti|| mU. (934) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi vaNaM phUmAveja vA rayAveja vA, phUmAveMtaM vArayAtaM vA saatijti|| mU. (935) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikheNaM satthajAeNaM acchidAveja vA vicchiMdAveja vA acchidAveMtaM vA vicchidAveMtaM vA sAtijati / / mU. (936) je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaMvA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaMtikheNaM satyajAeNaM achiMdAvittAvA vicchiMdAvittA vA pUrva vA soNiyaM vAnIharAvejjA vA visohAveja vA nIhArAveMtaM vA visohAveMtaM vA saatijti|| mU. (937) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagavA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchaiMdAvettA viJchidAvettA pUyaMvA soNiyaMvAnIharAvettAvisohAvettA sIodagaviyaDeNavAusiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAvetaM vA padhoyAvetaM vA sAtijati // mU. (938) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA aiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchiMdAvettA vicchidAvettA pUrva vA soNiyaM vA nIharAvettA visohA vettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettApadhoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvejavA viliMpAveja vA AliMpAveMtaM vA piliMpAveMtaM vA sAtijati / / mU. (939) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchidAvettA vicchiMdAvettA pUrva vA soNiyaMvA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vAusiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padhoyAvettA atrayareNaM alAvaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgAveja vA makkhAveja vAabhaMgAveMtaM vA makkhAveMtaM vA saatijti||
Page #996
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-940, [bhA. 4948] mU. (940) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaMvA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM, annayareNaM tikheNaM satthajAeNaM achiMdAvettA viJchidAvettA pUrva vA soNiyaMvA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padhoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe navanIeNa vA abhaMgAvettA makkhAvettA annayareNaM dhUvaNajAeNaM dhUvaNAvejjA vA padhUvAveja vA dhUvAveMtaM vA padhUvAveMtaM vA sAtiJjati // mU. (941) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA pAlukimiyaM vA kucchikimiyaM vA aMgulIe nivesAviya nivesAviya nIharAvei nIharAveMtaM vA sAtijati // mU. (942) je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA dIhAo nahasihAo kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveta vA saMThavAveMtaM vA saatijti|| mU. (943) je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA dIhAiM jaMgharomAI kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAvetaM vA sAtijati / / mU. (944) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA dIhAI kakkharomAiMkappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (945) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA dIhAI maMsuromAiM kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (946) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA dIhAiM vatthiromAI kappAveja vA saMThavAveja vA kappAta vA saMThavAveMtaM vA sAtiJjati / / bhU. (947) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA dIhAiM cakkhuromAiMkappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (948)jebhikkhUannausthieNa vA gArathieNa vAappaNodaMte ApaMsAveja vA padhaMsAveja vA, AghaMsAveMtaM vA padhaMsAveMtaM vA sAtijati / / mU. (949) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo daMte uccholAveja vA padhoyAvejja vA, uccholAvaMtaM vA padhoyAveMtaM vA saatijti|| mU. (950) je bhikkhU annausthieNa vA gArasthieNa vA appaNo daMte phUmAveja vArayAveja vA, phUmAvetaM vA rayAveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (951) je bhikkhU annautthieNa vA gArasthiNa vA appamo uDhe AmajjAveja vA pamajAveja vA AmajAveMtaM vA pamajAveMtaM vA saatinyjti|| . mU. (952)jebhikkhU annautthieNavA gArathieNavAappaNo uTThasaMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU. (953) je bhikkhU annausthieNa vA gArathieNa vA appaNo uDhe telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA saatijti|| mU. (954) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo ur3e loddheNa vA kakkeNa vA
Page #997
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha chedasUtram -3- 15/954 ullolAveja vA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA ubvaTTAveMtaM vA saatijti|| mU. (955)je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo uDhe sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAvetaM vApadhoyA-taMvA saatijti|| mU. (956) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo uDhe phUmAveja vArayAveja vA, phUmAvetaM vA rayAvetaM vA sAtijati // mU. (957) jebhikkhUannautthieNa vA gArathieNa vA appaNo dIhAiMuttaroTAiMkapyAveja vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (958) je bhikkhU anautthieNa vA gArathieNa vA dIhAiM nAsA romAI kappA veja vA saMThavA veja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA saatijti| mU. (959)jebhikkhUannautthieNavA gArathieNavAappaNodIhAiMacchipattAiMkappAveja vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (960) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchINi AmajjAveja vA pamajAtaM vA sAtijati / / mU. (961) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchINi saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU. (962) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchINi teleNa vA ghaeNa vA vasAe vAvanIeNa vA makkhAveja vAbhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaMvA saatijti|| mU. (963) je bhikkhU annauthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ucaTTAveja vA ullolAveMtaM vA ucaTTAveMtaM vA saatinyjti|| mU. (964)je bhikkhUannautthieNavA gArathieNavA appaNo acchINi sIodagaviyaDeNa vAusiNodagavayaDeNa vA uccholAveja vApadhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA pdhoyaaveNtvaasaatijti|| mU. (965) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchINi phUmAveja vA rayAveja vA phUmAveMtaM vA rayAveMtaM vA sAtijati / / mU. (966)je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNavA appaNodIhAiMbhumagaromAiMkappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA saatijti|| mU. (967)je bhikkhU annausthieNa vAgArasthieNa vA appaNo dIhAiMpAsaromAiMkappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (968)je bhikkhU annautthieNa vA gArasthieNa vA appaNo kAyAo seyaM vA jallaMvA paMkaM vA malaM vA nIharAveja vA cisohAveja vA nIharAvetaM vA visohAveMtaM vA sAtijati / / mU. (961) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo acchimalaM vA kaNNamalaM vA daMtamalaMvA nahamalaM vA nIharAveja vA visohAvejA vA nIharAvetavA visohAveMtaM vA saatinyjti|| mU. (970) je bhikkhU annautthieNa vA gArathieNa vA gAmANugAmaM dUijamANe appaNo sIsaduvAriyaM kAravei, kAraveMtaM vA sAtijati // dhU-suttatyo jahA tatiuddesage tahA bhANiyevvaM, navaraM-annausthieNa kAravei tti vattavyaM /
Page #998
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-970, bhA. 4949) [bhA.4949] pAdappamajaNAdI, sIsaduvArAdi jo karejAhi / gihi-annatithiehi va, so pAvati ANamAdINi / / khU-tehiM annausthiehiM gArathieNa vA kAraveMtassa ph'| kiM kajaM? ucyate[bhA.4950] kuJA va pacchakammaM, seyamalAdIhi hojja vA avaNNo / saMpAtime vaheja va, uccholappAvaNe va kre|| cU-te sAhussa pAde pamajjittA pacchAkammaM kareja, sAhussa prasvedaM mala vA da8 ghANaM vA tesiM AghAiUNa asui ttiavaNNaM bhAsejjA, ajayaNAevA pamajaMtA saMpAtime vahena, bahUNA vAdaveNa ajayaNAe dhovaMtA uccholaNadosaM karejja, bhUmihie vA pANI palAvejjA / / imo avavAdo[bhA.4951] bitiyapadamanappajjhe, kareja avikovite va appajjhe / jANaMte vA vi puNo, paraliMge sehamAdIsu / / cU-aNappajjho kAraveja, seho vA ajANato kAravejhA, kAraNeNa vA paraliMgamajjhaTTio kAraveJjA, seho vA uvahito jAva na dikkhijati tena kAravejjA // kiM cAnyat[bhA.4952] pacchAkaDAdiehiM, vissAmAveu vAdi uvvaato| pannavaNabhAvitANaM, sati va dave hatthakappaM tu|| dhU-sAdhUNa abhAve pacchAkaDeNa, AdisaddAto gahiyANuvvaeNa, daMsaNasAkgeNa vA, etehiM vissAmae / ko vissAmavijjA ?, vAdI vA, addhANagato vA, uvvAto zrAntaH, je bhAvitA te pannavinaMti sAdhUnAM pAdarajaH zreSThaH mAMgalyaH zirasi ghRSTayate na doSaH, je puNa abhAvitA tesiM sati madhuradave vidyamAne hatthakappo tesiM dijjati, mA pacchA kagammaM karissaMti / / mU. (971) je bhikkhU AgaMtAgAresuvA ArAmAgAresu vA gAhAvaikulesu vA pariyAvasahesu vA uccArapAsavaNaM parihavei parihaveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (972) je bhikkhU ujANaMsi vA ujANagihaMsi vA ujANasAlaMsi vA nijANaMsi vA nijANagirhasi vA nijANasAlaMsi vA ucArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA saatijti|| mU. (973) je bhikkhU aTTasi vA aTTAlayaMsi vA cariyasi vA pAgAraMsi vA dAraMsi vA gopuraMsi vA uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati // mU. (974) je bhikkhU dagaMsivA dagamagaMsivA dagapahasi vA dagatIraMsi vA dagaTThANaMsi vA uccArapAsavarNa parihavei, parihaveMtaM vA saatijti|| mU. (975) je bhikkhU sutragihaMsi sunasAlaMsi vAbhinnagihaMsi vA bhinnasAlaMsi vA chusagirhasi vA chusamAlaMsi vA uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijjati / / mU. (976) je bhikkhU jANasAlaMsi vA jANagihaMsi vA juggagihaMsi vA juggasAlaMsi vA uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / mU. (977) je bhikkhU jANasAlaMsi vA jANagihaMsi vA juggagihaMsi vA juggasAlaMsi vA ucArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati // mU. (978) je bhikkhU paNiyasAlaMsivA paNiyagihasi vA pariyAsAlaMsi vA pariyAgihasi vA kuviyasAlaMsi vA kuviyagihaMsi vA uccArapAsavaNaM pariTTavei, pariveMtaM vA saatijti||
Page #999
--------------------------------------------------------------------------
________________ 100 nizItha-chedasUtram -3-15/979 mU. (979) je bhikkhU goNasAlaMsi vA goNagihasi vA mahAkulaMsi vA mahAgihaMsi vA uccArapAsavaNaM parivei, pariveMtaM vA sAtijati // cU-je bhikkhU AgaMtAgAresu vA ityAdi suttA uccAreyavvA, jAva mahAkulesu vA mahAgiddesu vA uccArapAsavaNaM parihaveti / suttattho jahA aTThamauddesage / iha navaraM-uccArapAsavaNaM tti vttvbN| etesu ThANesu uccAramAdINi vosiraMtassa / [bhA.4953] AgaMtAgArAdI, jattiyamettA u AhiyA sutte| tesUccArAdINi, AyaramANammi aannaadii| cU-etesu ThANesu AyaraMtassa ime dosA[bhA.4954] ayaso pavayaNahANI, vipparinAmo taheva ya duguNchaa| AgaMtAgArAdisuM, uccArAdINi aayrto|| cU-"asuisamAyArA jogAyArabAhirA alasagA vasulagA bhogovabhoggaTThANANi asuINi bhaMjamANA viharaMti" evamAdi ayaso, logAvavAdeNa ya ayasovahaesu na koti pavvayati tti pavayaNahANI,iMDigAdivA nivAreja, tArisagaMvA samAyAraMdaTuMahinavadhammasahagAdi vipariNameja, sehovA vippariNameja, micchattaM vA thirIkareja, "asuiNo ete"tti mahAjanamajjhe duguMcheja duguMchAe vA taM kAesupariTThavejja, tamhA na kappati AyariuM / imo avavAto[bhA.4955] bitiyapadamaNappajjhe, osnnaainnorohgddhaanne| dubbalagahaNi gilANe, vosaraNaM hoti jayaNAe / cU-etIe gAhAe imA vakkhA-nisiddhaTThANesu aNappajjho AyarejjA / [bhA.4956] osannA'paribhogA, AinnA jattha annamannehiM / addhANe chaDDijati, mahAnivese va stthmmi|| cU-logAparibhogaM osanna bhaNNai, jahiM annamanno jano bahiM vosirai taM Ainna, taM vA ThANaM rodhage anunnAtaM, addhANapavaNNA vA vosiraMti chaDDeti vA / adhavA - mahallasatyeNa addhANaM pavvaNNA taM satyanivesaM jAva voliuM jaMti eMti ya tAva mahaMto kAlo gacchati, ato satthe vA vosirti|| [bhA.4957] dubbalagahaNi gilANA'tisAramAdI vathaMDilaM gNtuN| nacaeti davaMpuNa se, dijati acchaM samatiregaM / / dhU- dubbalagahaNI na sakketi thaMDilaM gaMtuM, gilANo vA bosirejjA, atisAreNa vA gahio kittie vAra gamissati ?, evamAdikAraNehiM thaMDilaM gaMtuM asamattho vosirati jayaNAe, ego sAgariyaM nirakkheti ego vosirati / adhavA-sAgAriyaM havejjA to se acchaM bahuM davaM dinati, acittapuDhavIe kurukuyaM kareti // [bhA.4958] ujANaTThANAdisu, udgph-sunnnnphmaadiesuNc| jANAsAlAdIsU, mahAkulesuMca esa gamo / / mU. (980) je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA sAtijati // (je bhikkhU annautthiyassa vA gArasthiyassa vA asanaM yA
Page #1000
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 15, mUlaM - 980 [ bhA. 4958 ] pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDicchati, paDicchaMtaM vA sAtijati / / [ bhA. 4959 ] je bhikkhU asanAdI, dejA gihi ahava annatitthINaM / so ANA aNavattha, micchatta-virAdhanaM pAve / / cU- tesiM annatitthigihatthANaM dito ANAdI pAvati caulahuM ca // [bhA. 4960] savve vi khalu gihatthA, parappavAdI ya desaviratA ya / paDisiddhadAna karaNe, samaNe paralokaMkhimmi / / - dhU- eteSu dAnaM zarIra zuzrUSAkaraNaM vA, athavA dAna eva karaNaM, yaH paralokakAMkSI zramaNaH tasyaitatpratiSiddhaM / ahavA - eteSu dAnaM karaNaM kiM paDisiddhaM ?, jeNa samaNo paralokakakhI // codagAha[bhA. 4961] juttamadAnamasIle, kaDasAmAio u hoi samaNa iva / tassamajuttamadAnaM, codaga suNa kAraNaM tattha // cU- "juttaM annatitthiyagihatthesu aviratesu tti kAuM dAnaM na dijati, jo puNa sAmAiyakaDo tassa jaM dAnaM paDisijjhati eyamajuttaM, jeNa so samaNabhUto labbhati" // AcArya Aha- he codaka! ettha kAraNaM suNasu [bhA. 4962 ] raMdhaNa kisi vAnijjaM, pavattatI tassa puvvaviniuttaM / sAmAiyakaDajogissuvassae acchamANassa / / - jati vi so kayasAmAio uvassae acchatti tahAvi tassa puvvanijuttA adhikaraNe jogA pavattaMti - raMdhaNapayaNajogokRSikaraNajogo vAnijjajogo iva sAvao" / ucyate - "iva umme" na tu samaNa eva, jena savvaviratI na labbhati / jao bhaNNatisAmAiya pAretU niggato jAva sAhuvasatIto / taM karaNaM sAtijati, udAhu taM vosirati savvaM // [ bhA. 4963 ] 101 [bhA. 4964 ] duviha-tiviheNa saMbhati, anumannAteNa sA na paDisiddhA / tena u na savvavirato, kaDasAmAtio vi so kiM ca // cU- Ayario sIsaM pucchati - "sAmAiyaM karemi ti sAdhuvasahIe Thito ettato Arambha jAva sAmAiyaM pAreuNa niggao sAdhuvasahIo posahasAlAo vA eyammi sAmAiyakAle tassa adhikaraNajogA puvvapavattA kAMti te so kiM sAtijati "utAhu" vA vosirati savve ? ucyate - na vosirati, sAijjati / jati sAijjati evaM tassa savvatiratI na labbhati / desavirato kAmI sagharaM' gaNato, dhUlapaiNNA se hoi daTThavvA / cheyaNa bheyaNa karaNe, uddiTTha kaDaM ca so bhuMje // khU- pANAtivAyAdiyANaM paMcaNha anuvvayANaM so viratiM kareti, "duvidhaM tividheNaM" ti duvidhaM na kareti na kAraveti, tividhaM maNeNaM vAyAe kAeNaM ti, ettha tena anumatI na niruddhA, jato anumatI na niruddhA tena kAraNeNaM kaDasAmAtito vi so savvavirato na labbhati // kiM cAnyat [mA. 4965 ] cU- paMcavisayA kAmeti tti kAmI, saha gRhena sagRhaH, aMganA strI saha aMganayA sAMgana, dhUlapaiNNA desavirati tti vRttaM bhavati, sAdhUNaM savvaviratI, vRkSAdicchedena pRthivyAdibhedena ca
Page #1001
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-15/980 pravRttaH sAmAyikabhAvAdanyatra jaM ca uddiTTaM kaDaM taM kaDasAmAio vi bhuMjati / evaM so savvavirao na bhavati / eteNa kAraNeNaM tassa na kappati dAuM // imo avavAto [bhA. 4966 ] bitiyapadaM paraliMge, sehaTTANe ya vejja sAhAre / eehi kAraNehiM, jayaNAe kappatI dAu / / 102 - eyarasa imA vibhAsA[mA. 4967 ] kAraNaliMge uDDoragattaNA deja vA vi nibbaMdhe / davvagihI sehassa va, teNacchejje va addhANe | dhU- paraliMga kAraNeNaM hojA, ato paratitthiyANa majjhe acchaMto dekha / seho vA uDDoragattaNA dina | gihI annatitthI vA nibbaMdheNaM maggeja tadA se dijati / seho vA gihivesaTThito bhAvo pavvaio tassa dejjA | satyeNa vA pavvaNNA addhANaM sAdhU, tattha gihipaMtatakkarehiM gihINaM acchinnaM, taM sAdhU gihINa paccapijjA / athavA addhANe ati (bhi] yattiyamAdiyANa de || [ bhA. 4968 ] vejassa puvvabhaNiyaM, sAhAraNa nisirate va dulabhammi / paMtesu anicche va, bahusamayaM tesi paribhAte / / dhU - vejassa vA gilANaTThA Aniyassa dejA, taM ca jahA dijati tahA pubvabhaNiyaM / jatya gihINaM annatitthiyANa ya sAdhUNa ya aMciyakAle dullabhe bhatapANe daMDiyamAdiNA sAhAraNaM dinnaM tattha te gihI annatitthiyA vA vibhajjAveyavvA / aha te anicchA sAdhu bhaNejjA / ahavA te paMtA, tAhe sAdhU vibhayati, sAdhuNA vibhayaMteNa savvesiM bahusamAgame va vibhaiyavvaM / esuvadeso / sU. (981) je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei, detaM vA sAtijjati / / [je bhikkhU annautthiyassa vA gAratthiyassa vA vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAya puMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati / / ] dhU- annautthiyamAdINa uvahivatthamAdINi denaM deti, pADihAriyaM vA deti / adhavA - tesiM samIvAto pADihAriyaM geNhati, tassa ANAdiyA dosA / Gka | [bhA. 4969 ] je bhikkhU vatthAI, dejjA gihi ahava annatitthINaM / paDihAriyaM ca tesiM, paDicchae ANamAdINi || [ bhA. 4970] mailaM ca mailiyaM vA, dhovijjA chappadA va ujjhejjA / malagaMdhA vA'vaNNaM, vadejA taM vA harejjA hi // - imeya mailaM sAdhUhiM dinnaM taM dhoveti / ahavA - tehiM ceva mailiyaM jati vAre dhovati tattiyA / jaM sAhUhiM dinnaM tato chappayAto chaDDejA / adhavA - tammi vatthe bAhicaMte chappadAto sampucchaMti, tAva chaDDeja, tesiM ghaTTaNe Gka, paritAvaNe / uddavaNe phru / adhavA - tammi vatthe maliNe malagaMdhe vA avaNNaM bhAsejjA " asutimalinasamAyAra" tti / adhavA - taM pADihAriyaM dinnaM tehiM harejA // [bhA. 4971] savve vi khalu gihatthA, parapyavAdI ya desavirayA ya / paDisiddha dAna - gahaNe, samaNe paralokaMkhimmi | [ bhA. 4972] juttamadAnamasIle, kaDasAmaio u hoi samaNa iva / tassamajuttamadAnaM, coda ! suNa kAraNaM vattha //
Page #1002
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-981, {bhA. 4973] 103 kara [mA.4973] raMdhaNa kisi vAnijjaM, pavattatI tassa puvvaviniyuttaM / sAmAiyakaDajogissuvassae acchamANassa / / [bhA.4974] sAmAiya pAretUNa niggato jAva saahuvshiio| taM karaNaM sAtijjati, udAhu taM vosirati savvaM / / [mA.4975] duviha tiviheNa ruMmati, amaNunnA tena sA na pddisiddhaa| tena una savvavirato, kaDasAmAio vi so kiM ca / / [bhA.4976] kAmI sagharaM'gaNao, thUlapaiNNA se hoi dttttbvaa| cheyaNa-bheyaNa-karaNe, uddiTTakaDaM ca so bhuMje // cU-tesiM hatthAo pADihAriyaM geNhaMti ime dosA[bhA.4977) naDhe hita-vissarite, chinne vA mailie ya voccheyaM / pacchAkammaM pavahaNaM, dhuyAvaNaM tadaTThassa // cU-gihi-annatitthiyANa hatthAopADihAriyaMvatthaM gahitaM, teNeNa vA hAriyaM, vissamaNaTThANe vA vissariyaM, mUsagAdiNA vA chinnaM, paribhujamANaM vA mailaM ktN| evamAdiehiM kAraNehiM tammi pADihArie aNappanijaMte vocchedaM kareja / tassa vA annassa vA sAhussa pADihAriyaM dAuMnaDhe vA appaNo annaM kAraveti / evaM pacchAkammaM / ahavA-appaNo puvakayaM acchataM pavAheti, nahAti kAraNesuvA ghuyAvarNati-tadaTuMdhuvAvetItyarthaH / jamhA evamAdi dosA tamhA pADihAriyaM tesiM sthAo na ghettavvaM // bhave kAraNaM jena geNhai[mA.4978] bitiyapadaM paraliMge, sehaTANe ya vejjsaahaare| addhANa desa gelaNNa, asati paDihArite gahaNaM // khU-kAraNa paraliMgaTTito deja vA geNheja vA, gihi annatithio vA sehotti pavvaiukAmo tassa dijjati, addhANe vA jahA bhattaM dejja, "sAhAre "tti ete puvvabhaNiyA / imehi kAraNehiM pADihAriyaM paDicchejjA / addhANe appaNo asati musio vA pADihAriyaM geNhejA / "desi"tti atisIyadese appaNo pADihAriyaM geNhejA, gilANassa vA atthuraNAdi geNhejjA / "asati"tti na dez2a, alabbhamANe, pADihAriyamavi geNhejjA / / mU. (982) je bhikkhU pAsatthassa asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| ___ mU. (983) jebhikkhU pAsatthassa asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAiNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA saatijti|| mU. (984) je bhikkhU pAsatthassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei deMtaM vA saatijti|| mU. (985) je bhikkhU pAsatthassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati // mU. (986) jebhikkhU osannassa asanaM vA pAnaM khAimaM vA sAimaMvA dei deMtaM vA saatijjti|| mU. (987)je bhikkhU osannassaasanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaMvA paDicchai, paDicchaMtaM vA saatijti||
Page #1003
--------------------------------------------------------------------------
________________ 104 nizItha-chedasUtram -3-15/988 mU. (988)je bhikkhU osanassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei deMta vA saatijti|| mU. (989) je bhikkhU osannassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati / / mU. (990) je bhikkhU kusIlassa asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA sAtijati / / mU. (991)je bhikkhU kusIlassa asanaM vA pAnaM vA khAhamaMvA sAimaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA saatijti|| mU. (992) je bhikkhU kusIlassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei deMtaM vA saatijti|| mU. (993) je bhikkhU kusIlassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati // mU. (994) je bhikkhU nitiyassa asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| mU. (995) je bhikkhU nitiyassa asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMvA paDicchai, paDicchaMtaM vA saatijti|| mU. (996) je bhikkhU nitiyassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei, deMtaM vA sAtijati / / mU. (997) je bhikkhU nitiyassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati // mU. (998) je bhikkhU saMsatassa asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAiNaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| mU. (999) je bhikkhU saMsattassaasanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMvA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtiJjata / / mU. (1000) je bhikkhU saMsattassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei, deMtaM vA saatijti|| mU. (1001) je bhikkhU saMsattassa vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati // ghU- etesiM jo deti, tesiM vA hatyAo paDicchati aannaadii| [bhA.4979] pAsatthosannANaM, kusIla-saMsatta-nitiyavAsINaM / je bhikkhU asanAdI, dekhna paDicchejja vaa''nnaadii|| dhU-kiM kAraNaM tehiM samANaM dAnaggahaNaMpaDisijjhai ?, bhaNNati[bhA.4980] pAsatthAdI ThANA, jattiyamettA u AhiyA sutte / jayamANA-suvihiyA, na hoti karaNeNa samaNuNNA //
Page #1004
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1001, [bhA. 4980] 105 ghU- jamhA jayamANANaM sAdhUNaM te pAsatyAdI "karaNeNaM' ti kriyAe samaNuNNA saddazA na bhavaMti tamhA dAnaggahaNaM paDisijjhai / kiM cAnyata[bhA.4981] pAsatya-ahAchaMde, kusIla-osannameva saMsatte / - uggama-uppAyaNa-esaNAe bAyAlamavarAhA // dhU-tepAsatthAdIuggamadosesu solasasu, uppAyaNadosesuyasolasasu, dasasuyaesaNAdosesu etesubAtAlamavarAhesu nicaM vaTuMti / ato daMteNa tesiM te sAtijjitA-anumoditA ityarthaH / tesiM hatthAo geNhateNa uggamadosA paDiseviyA bhavati / / [bhA.4982] uggama-uppAyaNa-esaNAe tiNhaM pi tikaraNavisohI / pAsattha-ahAchaMde, kusIla-nitie vi emeva / / ghU- uggamAdiyANaM tiNhaM pi "tikaraNavisohi"tti sayaM na kareMti, annaM pi na kArati, annaM kareMtaM na samaNujANaMti / ekkakka maNavayaNakAehiM ti, "evaM tikaraNe visohiM na kareMti" vakkasesaMkate evaM na kareMti pAsatthAdI cauro, ahAcchaMda pNcmaa| nitiyavAsI puNa kiriyakalAvaM jati vi asesaM kareMti tahAvi nitiyavAsittaNao evaM ceva dttttbvaa|| [bhA.4983] eyANi sohayaMto, caraNaM sohemi saMsao ntthi| eehi asuddhehiM, carittabheyaM viyANAhi / / - ete pAsatthAdI ThANA sodhiMto, saMsagaM na kareti tti vuttaM bhavati, so niyamA caritaM visohei / etesupuNa asuddhesuniyamA carittabhedo-asuddhirityarthaH / caritteNa asuddheNa mokkhaabhaavo| tena paDikuTuM dAnaggahaNaM etesu| jo puNaetesu tikaraNavisodhiM kareti soniyamA caritavisohiM kareti / so niyamA caritaM visoheti / / [bhA.4984] uggamadosadIyA, pAsatthAdI jato na vajeti / tAhA u tavvisuddhiM, icchaMto te vi vajjejA // ghU-jamhA uggamAdidose pAsatthAdI na vajeti tamhA "visuddhi"tti carittavisuddhI taMicchaMto te vi pAsatthAdI vajeja / esa niymo|| kiMca[bhA.4985] sUtijati anurAgo, dAnenaM pItito ya gahaNaM tu | saMsaggatA ya dosA, guNA ya iti te pariharejjA / / cU-jo pAsatyAdiyANa deti tassa pAsatyAdisurAgolakkhiAi, jo puna tesiM hatthA geNhati tassa tesu majjheNaM pItI lakkhiJjati, tamhA tesu jA dAnaggahaNarAgapItisaMsaggI sA vajeyavvA / kamhA? jamhA duTThasaMsaggIto bahU dosA, aduTThasaMsaggIto ya guNA bhvNti| "iti"tti tamhA te duTThasaMsaggikate dose pariharejjA / / / [bhA.4986] na vi rAgo na vi doso, suhasIlajaNammi taha vi tU vajjA / vaNasugaladdhovammA, nechaMti buhA vaikaraM pi|| ghU-suhasIlajano pAsatthAdI, tesuna vi rAgo na vi doso / codaka :- "evaM asthAvattIo naJjati tesu saMsaggi paDucca nANunnA, NA vipddiseho| jati ahApavattIe saMsaggI bhavati / bhavatu nAma na doso ?" ucyate - jati vi tehiM na rAgo na doso vA, tahAvi tehiM jA saMsagI sA
Page #1005
--------------------------------------------------------------------------
________________ 106 nizItha-chedasUtram -3-15/1001 vajaniJjA / kahaM ? ucyate vaNa suko vaNasuko, vaNacareNa vA sugo gahito vaNasuko, tena kayaM uvama udAharaNaM, taM daTUNa jANiUNa budhA paMDitA, "vatikaro" - saMsaggI, taM necchaMti / // 1 // mAtApyekA pitApyeko, mama tasya ca pakSiNaH / ahaM munibhirAnItaH, sa ca nIto gavAzanaiH / / // 2 // gavAzanAnAM sa giraH zRNoti, vayaM ca rAjan ! munipuMgavAnAm / pratyakSametad bhavatApi dRSTaM, saMsargajA doSaguNA bhavaMti // dhU-annaMca paDisiddhaM titthakarehiM jahA "kusIleNa sadA bhaviyavvaM" ||punno paDisijjhati[bhA.4987] paDisehe paDiseho, asaMvigge dANamAdi tikkhutto| avisuddhe caugurugA, dUre sAhAraNaM kAtuM / / jo kusIlo tena saMsaggI na kAyavvA / esa paDisehe paDiseho / asaMviggassa pAhuNassa tinni vAre deti mAtiTThANavimukko / tassa AuTuMtassa ekkasi mAsalahu, do tinni ya vArAe vi mAsalahu, tatiyavArAo paraM niyamA mAissa mAsaguruM visaMbhogo ya, jo taM avisuddhaM saM jati tassa cugurugaa| "dUre sAdhAraNaM kAuM" ti kei annadesaM saMbhotitA gatA tattha anne gaMtumanA pucchejjA - "te amhaM kiM saMbhotitA ? asaMbhotitA?" tattha Ayario jati egaMteNa bhaNati- "saMmotiyA", to maaslhuN|ah bhaNati- "asaMbhotiyA", to vimaaslhuN| asaMkhaDAdI dopA, tamhAAyarieNaM sAdhAraNaM kAyavvaM- "bho ! suNa, saMbhoti hoiyA, idAniM na najati, tubbhe nAuM bhuMjejaha / " jamhA evamAdi dosagaNo bhavati tamhA tesiM na dAyavvaM, na vi tesiM hatthAo paDicchiyavvaM / / imo avavAto[bhA.4988] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / aeddhANa rohae vA, dejjA ahavA paDicchejjA / / [bhA.4989] jatitUNa mAsiehiM, uvadeso puvvagamaNasaMghADe / esA vihI tu gahaNe, dejja va esiM asaMtharaNe // cU-"jatiUNa mAsiehiM" tije ohuddesiyamAdI ThANA tesupubbaM gehati tti vuttaM bhavati, jatA tesu na labmati tadA pAsatyAdiuvadiDhesu giNhaMti / tahAvi asatI tAhe puSvagato pAsattho pariciyadharesu dAvAveti / tahAvi asatI pAsatyasaMghADeNa hiMDati / esA tesiM samIvAto gahaNe jayaNA / tesiMvA asaMthare dejjA na dosA / / [bhA.4990] je bhikkhU vatthAdI, pAsasthosannanitiyavAsINaM / dejjA ahava paDicche, vA sAtijjati / / [mA.4990] je bhikkhU vatyAdI, pAsatthosannanitiyavAsINaM / dejjA ahava paDicche, so pAvati ANamAdINi / / [bhA.4991] __ pAsatthAdI purisA, jattiyamettA u AhiyA sutte / jayamANasuvihiyANaM, na hoti karaNeNa samaNunnA // [mA.4992] pAsatthamahAchaMde, kusIla osannameva sNstte| uggama uppAyaNa esaNA ya bAtAlamavarAhA / /
Page #1006
--------------------------------------------------------------------------
________________ 107 uddezaka H 15, mUlaM-1001, [bhA. 4993] [bhA.4993] uggama uppAyaNa esaNA ya tiviheNa tikrnnvisohii| pAsattha ahAchaMde, kusIla nitie vi emeva / / [bhA.4994] eyANi sohayaMto, caraNaM soheti saMsao nasthi / eehi asuddhehiM, carittabheyaM viyANAhi / / [bhA.4995] uggamadosAdIyA, pAsatthAdI jato na vajeti / tamhA u tabvisuddhiM, icchaMto te vivajejjA / / [bhA.4996] sUtinti anurAgo, dAnena pItito ya gahaNaM tu / saMsaggatA ya dosA guNa ya iti te pariharejjA / / [bhA.4997] na vi rAgo na vi doso, suhasIlajaNammi taha vi tU vajA / vaNasugaladdhovammA, necchaMti buhA vaikaraM pi|| [bhA.4998] paDisehe paDiseho, asaMvigge dAnamAdi tikkhutto| avisuddhe caugurugA, dUre sAhAraNaM kAtuM / [bhA.4999] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelaNNe / sehe caritta sAvaya, bhae va dejjA adhava geNhe / / cU-jatya sulabhaM vatthaM tammi visae aMtare vA asivAdi kAraNe huJjA, evamAdikAraNehiM taM visayamAgacchaMto iha alabhaMto pAsatthAdi vatthaM geNhejA, dejja vA tesiM / athavA[bhA.5000] addhANammi vivittA, himadese siMdhue va omammi / gelaNNa koTTa kaMbala, ahimAi paDeNa omaje / / dhU-addhANe vA vavittA, musiyA, annato alabhaMtA pAsatyAdi vatthaM geNhejA / himadese vA sItAbhibhUtA pADihAriyaM geNhejjA (emeva siNdhumaadivise|ommmiujjlvttho bhikkhaM labhati, appaNo tammi ujjalavatye asaMte pAsatyAdiyANa geNhejA / gelaNNe vA kimikuSThAdie kaMbalarayaNaM pAsatthAdiyANa deja geNheja vA, gahimAdiDakke vA sagalavattheNaM umajaNaM kAyavvaM, appaNo asaMte pAsatthavatthaM geNhejA dekhna vA tesiM // mU. (1002) je bhikkhUjAyaNAvatthaMvA nimaMtaNAvatthaM vA ajANiya apucchiya agavesiya paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtiJjati / se ya vatthe cauNhaM annatare siyA, taM jahA- niccaniyaMsaNie majjhahie chaNUsavie raay-duvaarie| dhU-jAyaNavatthaM jaM maggijjai "kasseyaM" ti apucchiya, "kassaTThA kaDaM" ti agavesiya / niyaMsaNaMjaMdiyA rAtoya parihijjei / "maJjiu''ttiNhAto jaMpariheti devadharapavesaMvA kareMtotaM majaNIyaM / jattha ekkeNa viseso kaJjati so chaNo, jatya sAmaNNabhattaviseso kajai so uusvo| ahavA- chaNo ceva Usavo channUsavo, tamma jaMparihijjaMti taMchanUsaviyaM / rAyakulaM pavisaMto jaM prihetitNraaydaariyN| eyaMvatthaM jo apucchiya agavesiya giNhati tassa caulahuM, ANAdiyA ya dosA / esa suttattho / imo nijuttivittharo[bhA.5001] taM pi ya duvihaM vatthaM, jAyaNavatyaM nimaMtaNaM cev| nimaMtaNamuvari vocchihiti, jAyaNavatthaM imaM hoi /
Page #1007
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 ghU-vasa AcchAdaNe, gataM AcchAdeti jamhA tena vatyaM / tassimo nikkhevo[bhA.5002] nAmaMThavaNA vatthaM, davvAvatthaM ca bhAvavatthaM ca / eso khalu vatthassA, niklevo cauvviho hoi / / ghU-nAma-ThavaNAo gatAo, davva-bhAvavatthe imaM bhaNNati[bhA.5003] egidi-vigala-paMciMdiehi nipphaNNagaM daviyavatthaM / sIlaMgAiM bhAve, davie pagataM tdtttthaae|| cU-egidiyanipphaNNaM kappAsamAdi, vigaliMdiyaniSphaNNaM kosejamAdi, paMceMdiyaniSphaNNaM unniyamAdi, evaM davvaM vatthaM / bhAvavatthaM aTThArasasIlaMgasahassAI / davie pagayaM / "tadaTThAe"tti etthadatvavattheNa adhikAro, "tadaTThAe"tti bhAvavastrArtha, jamhA tena vattheNa karaNabhUteNa bhAvavatthaM sAhijjati sarIrasyopagrahakAritvAt, zarIre nirAbAdhe sati jJAnAdaya iti / / [bhA.5004] punaravi davve tivihaM, jahannayaM majjhimaMca ukkosaM / ekkakaM tattha tihA, ahAkaDa'ppaM saparikammaM // khU-jaMtaM egidiyAdi davvavatthaM bhaNiyaMtaMtividhaM bhavati-jahannamajjhimaM ukkosNc|jhnnN muhapottiyAdi, majjhimaM colapaTTAdi, ukkosaM vAsakappAdi / punaravi ekekaM tividha-ahAkaDaM appaparikammaM bahuparikamma / evaM majjhimayaM 3, ukkosayaM ca 3, tividhaM bhANiyavvaM / / imo ukkosAdisu pacchittavibhAgo[mA.5005] cAummAsukkose, mAsiya majjhe ya paMca ya jahanne / voccatthagahaNa-karaNaM, tattha vi saTTANapacchittaM / / dhU-ukkose ekA, majjhime mAsalahu, jahanne panagaM / "voccasthaggahaNaM' ti puvaM ahAkaDaM giNhiyavvaM / tassa'sati appaparikamma, tassa asati bahuparikamma, evaM kamaM mottuM voccatthA geNhatarata pacchittaM / "karaNa' miti paribhogo jo vivarIyabhogaM kareti avidhibhogaMvA tattha vi savANapacchittaM / kappaM chiMdiuMcolapaTTa kareti, muhapottiyaM vA, tattha jaMkareti tattha saTTANapacchittaM ciMtijati // esava pAyacchitta'tyo phuDataro bhaNNati[bhA.5006] jogamakAumahAkaDe, jo geNhati donni tesu vA carimaM / lahugA tu tinni majjhammi mAsiyaM aMtime pNc| dhU- ukkosavatthassa ahAkaDassa niggato tassa jogaM akAuM appaparikammaM geNhati (4 AyaMbilA) / aha tasseva ahAkaDassa niggato bahukammaM geNhati / aha ahAkaDassAsati appaparikammassa niggato tassa jogaM akAuM bahuparikamaMgeNhati / evaM ukkose tinni culhuyaa| majjhimassa ahAkaDassa niggato tassa jogaMakAuM appaparikammaM geNhati tassa maaslhuN| aha bahusaparikammaM geNhati (maaslghu)| appaparikammassa niggatotassa ajogaM kAuMjai bahuparikAmaM geNhati / evaM majjhime tinni mAsalahugA / jahannassa ahAkaDassa niggao jati appaparikamma geNhati paNagaM / aha bahuparikammaM nA (pnngN)| adha appaparikammassa jahannassa niggato tassa jogamakAuM bahuparikammaM jahannaM geNhati, nA (pnngN)| evaM jahanne tinni panagA, atthato pattaM / ahAkaDassa niggato-joge kate alabbhamANe appaparikammaM geNhamANo suddho, appaparikammassa
Page #1008
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM- 1002, [ bhA. 5006 ] vA niggato joge kae alabbhamANe saparikammaM geNhamANo suddho // [bhA. 5007] gataraniggato vA, annaM geNheja tattha saTTANaM / chettUNa sivviraM vA, jaM kuNati tagaM na jaM chiMde // cU-ukkosayassa niggato majjhimayaM geNhati "saTThANaM" tti mAsalahuM / adha jahannayaM gehati tattha saTTANaM panagaM bhavati / majjhimayassa niggato ukkosaM geNhati tattha sadvANaM caulahugaM bhavati / jahannayaM gehati nA ( paNagaM ) / jahannayassa niggato ukkosayaM geNhati Gka / majjhima geNhati / ANAdiyA dosA / taM ca kajjaM na tena paripUreti atiregahInadosA ya bhavaMti / "voccattharagahaNe "tti eyaM gayaM / "karaNe tattha vi saTTANa pacchittaM" asya vyAkhyA- "chettUNa" pacchaddhaM / ukkosayaM chiMdettA majjhimayaM kareti mAsalahuM, jahannayaM kareti nA, (panagaM ) / majjhimayaM chiMdettA jahannayaM kareti, nA (panagaM ) / jahannae saMghAettA ukkosayaM kareti / jahannayaM saMghAettA majjhimaM kareti / majjhime saMghAttA ukkosaM kareti eka / jaM chiMdati tanniSphaNNaM na bhavati / ANAdiyA ya dosA, saMjame chappatiyacirAdhanA, AtAe hatthovaghAto, palimaMthoya suttatthANaM / jamhA pAyacchittaM pariyANAmi tamhA na vocchatthaggahaNakaraNaM kAyavvaM, jahAvihaM kAyavvaM / savve ANAdiyA dosA parihariyA bhavaMti // taM vatthaM imAhiM cauhiM paDimAhiM gavesiyavvaM [bhA. 5008] uddisiya peha aMtara, ujjhiyadhamme cautthae hoi / caupaDimA gaccha jine, donheggaha'bhiggaha'nnatarA // cU- gacchavAsI cauhiM vi paDimAhiM giNhati / jinakappiyAdao doNhaM uggahaM kareti, aMtara ujjhiyadhammiyA ya, etesiM donhaM annatarIe gahaNaM kareti // etesiM caunhaM parimANaM imaM sarUvavakkhANaM [ bhA. 5009] amagaM ca erisaM vA, taiyA uNiyaMsaNa'tthuraNagaM vA / 109 jaM vujjhe kappaDiyA, sadesa bahuvatthadese vA / / * - uddinaM nAma uddiTTasarUveNa obhAsati, "amugaM ca' tti jahannamajjhimukkosaM / adhavAegiMdiya-vigaliMdiya-paMceMdiyaniSphaNNaM geNhati / bitiyapaDimA peha imaM sarUvaM parisaM vA kiMci vatthaM daTTha bhaNAti he sAvaga ! jArisaM imaM vatthaM, erisaM vA dehi, taM vA dehi / "aMtaraM" tu "tatiyA u" niyaMtraNa vA / tatiya tti paDimA / ta svarUpAvadhAraNe / "niyaMsaNaM" soya sADago, sADagagahaNAto pAuraNaM pi daTThavvaM / "atthuraNaM" ti prastaraNaM pracchdAdi, annaM pottaM parihiukAmo puvvaNiyatthavatthate avaneukAmo eyammi aMtare maggati / "ujjhiyadhammA cautthiya" tti sadesaM gaMtukAmA kappaDiyA jaM ujjhaMti ta maggati, bahuvatthadesaM vA gatukAmA ujjhaMti, bahuvatthadese vA jaM ujjhiyaM labbhati / esA annAyariyakayagAhA || * imA bhaddabAhukatA [ bhA. 5010] uddi tigegataraM, pehA puNa dissa erisaM bhaNati / anna niyatthatpuriyaM, tatienitaraM tu avanete // cU- uddi obhAsati - " dehi me tiNhaM vatthANaM annataraM" jahannAdI / athavA egiMdiyAditigaM / pehA nAma davaNaM pUrvavat / tatiyA aMtarijjaM uttarijjaM vA / aMtarijjaM nAma niyaMsaNaM, uttarijaM
Page #1009
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 nizItha - chedasUtram -3-15/1002 pAuraNaM / adhavA - aMtarijjaM nAma jaM sijAe hellipottaM, uttarillaM, uttarillaM jaM ubarillaM pacchadAdi, annaM niyaMseti vA atthurati / "iyara' miti puvvaniyatthaM atthuraNaM vA avaneti, jammi kAle tammi aMtare maggati | ahavA - "iyaraNai" ti ujjhiyadhammiyaM taM " avaNe "tti chaDDeti, taM maggati // tattha jA ujjhiyadhammiyA paDimA sA cauvvihA- davvao khettao kAlao bhAvao / tattha dabbujjhitaM imaM [bhA. 5011] davvAi ujjhiyaM davvao u dhUlaM mae na ghettavvaM / dohi vi bhAvanisiddhaM, tamujjhioma'noma | - jassa anagArassa evaM paiNNA bhavati thUlaM mae na ghettavvaM, na paribhottavvaM, taM ca se keNatI uvanIyaM, taM ca paDiseviyaM, "alaM mama tena" tti bhAvato cattaM / jeNa vi AniyaM so vi bhaNAti"jati esa na geNhati to mamaM pi na eteNa kajjUM" ti, tena vi bhAvato cattaM eyammi desakAle jaM jati labmati obhaDaM vA taM geNhaMtassa davbujjhiyaM bhavati / / idAniM khettujjhiyaMamugiccayaM na bhuMje, uvanIyaM taM na keNaI tassa / jaM vajjhe kappaDiyA, sadesa bahuvatthadese vA / / [ bhA. 5012] chU - jahA lADavisayaccayaM mae vatthaM na ghettavvaM na vA paribhottavvaM, taM ca keNati tassa uvanIyaM, tena paDisiddhaM / jena AniyaM so bhaNAti-jati na geNhati to vicattaM, eyammi aMtare sAhusso vaTThiyassa obhaTTamaNobhaTTaM vA dejjA / bahuvatthadese jahA mahissare annaM cokkhatarayaM parirheti, annaM chaDDeti // imaM kAlujjhiyaM [ bhA. 5013] kAsAtimAti jaM puvvakAle joggaM tadannahiM ujjhe / hohiti ca esa kAle, ajogayamaNAgataM ujjhe / cU- kAsAeNa rattaM kAsAyaM bhaNNati / gimhe kayaM jaM hemaMte ajoggaM paribhogasseti kAuM chaDDejja koti aDDatto, AdiggahaNeNa akasAyaM pi| adhavA - anAgae caiva tassa kAlassa chaDDeti annaM cokkhatarayaM kasAimaM laddhUNaM ti / imaM bhAvujjhiyaM [bhA. 5014 ] laddhUNa annavatthe, porANe te tu deti annassa / so vi ya necchati tAI, bhAvujhiyamevamAdINi // khU - uccAriyasiddhA / eyAhiM cauhiM paDimAhiM gacchvAsiNo geNhaMti, jinakappiyA uvarillAhi dohiM giNhaMti / "abhiggaho' tti kimuktaM bhavati ? abhiggaho doNha vi annataraM abhigijjha, tAsiM ceva doNhaM egAe geNhaMti / jA puNa AdillAto do anabhiggahiyAo tAo na geNhaMti / / taM puNa gacchavAsI kahaM maggai ? kAe dA vidhIe ? tti, ucyate [ bhA. 5015] jaM jassa natthi vatthaM, so tu nivedeti taM pavattissa / soya gurUNaM sAhati, nivede vAvArae vA vi / / - jaM jassa sAdhuNo vAsakappaMtarakappagAdI natthi so taM pavvattiNo sAhati, jahA "mama agaM ca vatthaM natthi" / so vi pavattI gurUNa sAhati, gurU nAma Ayario, taM bhaNati - amugassa sAhussa amugaM ca vatthaM natthi / gaccheya sAmAcArI imA abhiggahI bhavaMti "mae vatthANi pAtA vA AneyavvANi", anena vA jeNa keti paoyaNaM sAhUNaM tAhe so Ayario tesiM abhiggahiyANaM
Page #1010
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1002, [bhA. 5015] 111 nivedeti, jahA - "aJjo! amugassa sAdhussa amugaM vatthaM ntthi"| adhi nasthi abhiggahitA to so ceva sAdhUbhaNNati- "tumaM appaNo vattha uppaadehi|" aha so asatto uppAeraMto anno jo sAdhU satto AyariyA taM vAvAreMti, jahA- "amugaM catyaM maggaha" ti / / jo so abhiggahito, jo vA so vAvArito, te kAe vidhIe uppAdeti ? ucyate[bhA.5016] bhikkhaM ciya hiMDaMtA, uppAe asati bitiya-paDhamAsu / evaM pi alabmaMte, saMghADekkka vAvAre // ghU-suttaporisiM asthaporisiMca karettAbhikkhaMceva hiMDittA uppaadeNti| "asati" tijati bhikkhaM hiMDatA na labhaMti,tA "bitiya"tti atthaporisIvajettA bitiyAe viporisiiemgNti| taha vi asatIte "paDhamAe"tti suttaporisIe suttaM vajettA maggaMti / jati evaM pina labbhati tAhe ekkakka saMghADayaM AyariyA vAvAriti-"ajjo ! tumaMcabhikkhaMceva hiMDatA vatthANaM jogaM karejjaha", tAhe te vimaggaMti // [bhA.5017] evaM tu alabbhaMte, mottUNa gaNiM tu sesagA hiMDe / gurugamaNammi gurugA, ubhAvaNa-'bhijoga sehahilA ya / / cU-tahavialabbhaMte bahUNivA vatthANi uppAeyavvAmi vRMda-sAdhyAni ca kAryANIti kRtvA, tAhe piMDaeNaM sabve uDeti, "gaNe"tti Ayario, taM mottUNaM / AyariyA jati puNa appaNo hiMDati to caugurugA, obhAvaNadosA- "Ayario hotaoappaNA hiMDaMti, nUnaMeyassaAyariyattaM pierisaM ceva jo cIrANaM pina dhaati|" kamanijasvaMvA daTuMkAi itthI abhiogejjA, obhAsie vA anicchamANe visaM dejja garaM vA |adhvaa - sehA hIleja AyariyANaM hiMDate aladdhe sehA bhaNejA - "AyariyANaM diDaM mAhapaM laddhI vA / " jamhA ete dosA tamhA Ayario na hiMDAveyavyo / taM mottUNaM je anne sesA tehiM hiMDiyadhvaM // te puNa imerisA hojjA[mA.5018] savvo vA gIyatthA, mIsA vajahanne ego| ekkassa vi asatIe, kareMti te kappiyaM ekaM / / khU-te puNa sabbe gIyatthA / ahavA - addhA agItA, addhA gItA / adhavA - eko gIyatyo, sesA savve agIyatthA / ahavA -AyariyaM mottuM sesA sabve agIyasthA, tAhe ekkaM kappiyaM kareMti jo tesiM agIyA majjhe vAgmI ghRSTataraH labdhisaMpannaH,eyassa AyariyA vatthesaNaM ussaggAvavAdeNa kahiMti / / tesiM uvaogakaraNe imA vidhI[bhA.5019] AvAsa-sohi akhalaMta samaga ussagga DaMDaga na bhuumii| pucchA devata laMbhe, na kiM pamANaM dhuvaM vA vi (dAhi // khU-tehiM sAhUhiM anAgayaM ceva kAiyasaNNAo aNakkheyavvA mA cIruppAdaNagatANaM hojja tti, esA AvAsagasodhI / uTheMtehiM uddeti ya, jogaM kareMtehiM na khaliyabbaM nAvi pakkhaliyavvaM / ahavA-apakkhaliyaMavikUDaM tehiM uTTeyavvaM, sabbehi yasamaM uThThiyavvaM, na anne uhitaaacchti| ahavA - samayaM ceva ussaggaM kareti / "ussaggo" uvaogakAussago, so ya avassaM kAyabvo, taM kareMtehiM bhUmIe DaMDago na paiTTaveyaco, bhUmI ya na chiviyavvA DaMDaeNaM jAva paDhamalAbho laddho, tato pareNaM icchA, anne jAva paDiyAgaya tti / ettha jaM kiM ci vitahaM kareMti taM kareMtassa savvastha
Page #1011
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 asamAyAriniSphaNNaM maaslhuN| ____ettha sIso pucchati- "kAussaggaM kiM nimittaM kareMti? kiM devatArAhaNanimittaMjeNa ArAhitA samANi vatthANi uppAdeti, ua annaM kiM pi kAraNaM?" AcArya Aha - na devatArAhanimittaM kAussaggaM kareti tattha kAussagge ThitA uvaujjaMti-kiMpamANaMvatthaM ghettavvaM?,jahannayaM majjhimayaM ukkosaM / adhavA - kiM ahAkaDaM appaparikammaM ? ahavA- kattha dhuvo lAbho bhavissati?, eyaM ussaggaTTito ciMteti / ko vA paDhamaM obhAsito avassaM dAhiti ?, jo naJjati eso avassaM dAhiti so paDhama obhAsiyavyo, eyaM savvaM ussaggaTThiyA ciMteti / / kAussagge kae kena paDhamaM ussAriyavvaM?, ucyate[bhA.5020] rAtinio ussAre, tassa'satomo vigIo lddhiio| avigIo vi saladdhI, maggati itare pricchNti|| cU-tattha jo rAinio gIyattho laddhijutto teNaM ussAriyavvaM, adha rAiniyassa gIyatthassa asati rAinio vA aladdhio tAhe omarAiNio vi gIyatyo saladdhio jo so ussaareti| adha so vi aladdhI tAhe jo agIyatyo vi saladdhI so ussAreti, so ceva obhAsati, so ceva ya pAyaTTittaNaM kareti / "iyare" (je] gIyatthA aladdhiyA te paDicchaMti, esaNAdi savvaM sodhi tti, tejAva vatthassa vidhI bhaNitA kappati na vatti / idAni pacchittaM bhaNNati[bhA.5021] ussaggAtI vitahe, khalaMta annannaoya lahuo ya / uggama vipparinAmo, obhAvaNa sAvagA na tto|| cU-kAussaggapadaM AdI karettA savvesupadesupacchittaMbhaNNati-ussaggaMna kareti, AvAsayaM na sodheti, khalaMti vA samaMvA, ussaggaM na kareMti, DaMDaeNa vA bhUmI chivaMti, ussAreMti vA vitahaM, savvattha mAsalahuM / "annannato ya" tti na vi piMDaeNaM kAussaggaM karettA saMdisaha tti na bhaNaMti mAsalahu~ / AyariyA lAbhotti na bhaNaMti mAsalahuM / AvassiyaM na kareMti nA (panagaM], "jassa ya jogaM" na bhnnNtimaaslhuN|kih geNhissAmottina bhaNetimAsalahuM, AyariyAjahA saMditullayaMti na bhaNaMti mAsalahuM / evaM karettA gatA jati sAvayaM obhAsati to uggamadosA, ghare asaMte kItAdI karejjA / navANi vA kAuM annammi vA dine dejjA / vipparinAmo vA se| soya navadhammo ciMtejAjo etesiM saTTo bhavati taM ete caDDeti / obhAvaNA vA se hojA, tassa sAvagassa dhare nasthi vatthA, tAhesAdhUaladdhavatthA tassa dharAtoniggatA, tAheannatitthiyAdibhaNejjA- "eteeyassa dikkhiNet, esa etesiM pina deti, atikharaMTo esa sAvago'"tti, evamAdI jamhA dosA tamhA na taM jAejjA / / ahavA[bhA.5022] dAtuM vA udu russe, phAsuddhariyaM tu so sayaM deti / bhAvitakulatobhAsaNa, nINita kasseta kiM vaasii| ghU- sAvago vA dAtuM pacchA udu rusejA, "kiM etehiM ettilayaM pi na nAyaM jahA sAvagassa saMjamINaM taM anobhAsiellayaM ceva deti / " annaM ca sAvayANaM esA sAmAyArI ceva jaM phAsuyaM uddhariyaM taM sAdhUNaM dAyavvaM, to so appaNo ceva dAhiti, tamhA kiM tena obhAsieNaM? je anne bhAviellayA kulA tesu obhAsiyavvaM / gaMtUNa bhANiyavvo jo pabhU so - "dhammalAbho sAvaga !
Page #1012
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM - 1002, [bhA. 5022] 113 sAdhu tava sagAsaM AgatA, erisehiM cIrehiM kajaM" ti maggito so bhaNejjA- "anuggaho / " tA nINi bhANiyavvaM - "kasseyaM ? kiM AsI ? kiM vA bhavissati ? kattha vA Asa ? " evamAdI pucchiyavvaM // je cattAri pariyaTTagA nava-purANA tesiM sAmanneNa imaM bhaNai[ bhA. 5023] jAyaNa- nimaMtaNAe, je vatthamapucchiUNa giNhejA / duviha- tivihapucchAe, so pAvati ANamAdINi / / cU-jAyaNavatthaM nimaMtaNAvatthaM ca etesu dosu vatthesu jo na pucchai, taM ca apucchiyaM geNhati tassa ANAdiyA dosA / jAyaNavatthe duvidhA pucchA kasseyaM ? kiM AsI ? nimaMtaNAvasthe tividhA pucchA - kasseyaM ?, kiM vAsI ?, kena kajjreNa dalasi majjhaM ?, jati "kasseyaM ?" tina bhaNati to / "kiM eyaM ?" ti na bhaNati ka // / ko doSaH ? ucyate [ bhA. 5024] kassa tti pucchiyammI, uggama pakkhevagAdiNo dosA / kiM Asi pucchiyammI, pacchAkammaM pavahaNaM vA // cU-jati kasseyaM ti na pucchati to uggamadosaduddhaM vA geNhejjA, pakkhevagadosaduddhaM vA gehejjA / aha " kiM vA sI "tti na pucchati to pacchAkammadoso pavahaNa doso vA bhave // uggamadosasaMbhavaM tAva daMseti / "kasseyaM ?" ti pucchio samANo bhaNejjA[ bhA. 5025] kIsa na nAhiha! tume, tubmaTThakathaM ca kIya-dhotAdI / amueNa va tubbhaTThA, ThavitaM gehe na geNhaha se / / cU- "bhagavaM ! tumhe kiM na yANaha ? yANaha ? jANaha ce tubme, tahavi amhe pucchaha, pucchaMtANa tubbhaM kahemI tummaTThAe eyaM kayaM, tubmaTThAe vA kIyaM, tummaTThAe vA ghotaM, sajjhiyaM, samaTThAviyaM / " adhavA bhaNejjA- "amuganAmadhejjeNa eyaM jANeuM iha tubbhaTThA ThaviyaM, jeNa dhare se na geNhaha" / / te ya mUlaguNA uttaraguNA vA saMjayaTThA karejA / ke mUlaguNA ? ke vA uttaraguNA ? ato bhaNNati[ bhA. 5026] taNa viNaNa saMjayaTThA, mUlaguNA uttarA u pajaNatA / - gurugA gurugA lahUA, visesitA carimao suddho // cU-vatthaniSphAyaNAnimittaM jaM kIrati jahA taNaNaM parikammaNaM pAnakaraNaM viNaNaM ete mUlaguNA saMjayaTThA kareti, uttaraguNA je nimmAtassa kIraMti, jahA "pajjaNaM" ti sajjaNaM kalamodaNaM uSpho (pphu)saNaM dhAvaNAdikirayAo ya ete vA saMjayaTThA karejA / ettha mUluttarehiM caubhaMgo kAyavvomUlaguNA saMjayaTThA, uttaraguNA vi sNjytttthaa| mUlaguNA (saMjayaTThA), na uttaraguNA (saMjayaTThA) / na mUlaguNA (saMjayaTThA), uttaraguNA (saMjayaTThA) / nAvi mUlaguNA nAvi uttaraguNA (saMjayaTThA) / etesu pacchitta jahAsaMkhaM kA, ekA, eka / ete tavakAlesu visesiyavvA / carimabhaMgo suddho / puTThe evamAdI dose na jANai, imaM ca jANati jeNa ThaviyaM / taM puNa keNa ThaviyaM hojjA [ mA. 5027] samaNeNa samaNi sAvaga, sAviga saMbaMdhi iDDi mAmAe / rAyA teNe pakvae yaNikkhevaNaM jANe / / -ThAvitaM samaNeNa vA samaNIevA, sAvageNa vA sAviyAe vA bhAtAdisaMbaMdhINa vA, iSTimateNa vA, mAmageNa vA, rAtiNA vA, teNeNa vA, "pakkhevae "tti etehiM taM pakkhittaM hojjA, eseva 178
Page #1013
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-15/1002 pakkhevago bhaNNati / "nikkhevaNaM jANe' ttiNikkhevago vi etesu ceva ThANesu bhavati / / etesiM padAnaM imA vibhAsA jeNa kAraNeNa annatya pakkhivaMti / samaNAdIchaddAre ekkagahAe vakkhANeti[bhA. 5028] liMgatyesu akappaM, sAvaga- nItesu uggamAsaMkA / iSTi apavesa sAviga, iDDissa va uggamAsaMkA // 114 cU- tattha je te samaNA samaNIto vA te liMgatthA ya hojjA, tesiM hatyAto na kappati ghettUMNaM, te uggamAdIhiM asuddhANi vatyANi gevhaMti, sayaM ca sammucchAveti, te liMgato vi pavayaNao vi sAhammiya tti kAuMna vaTTati tesiM hatyAto ghettuM tAhe te amhaM na geNhaMti tti kAuM annattha pakkhiveti tti, imaM ca bhaNaMti - "ete jAhe sAdhuNo tumme cIrANi maggejjA tAhe tubbhe eyANi dejjh|" sAvago sAvigA vA nIto vA koti sAdhussa etesiM tiNha vi uggamAdisakAe sAdhuNo na gehaMti, tAhe te "ahaM na geNhaMti "tti kAuM annattha pakkhiveMti / iDimaMtassa sAviyA bhajjA, tattha NaM paveso na labdhati, tAhe sA vi annattha pakkhivati / ahavA - iDDimaMtassa, jahA dakkhiNApahayANaM, tesu gharesu bahave sAhammiyA pavisaMti, tAhe uggamAdosA bhavissaMti tti kAuM na gheppaMti tesiM, tAhe te annattha pakkhivaMti, iDDimaM nAma issarI tti // emeva mAmagassa vi, bhajjA saDDI u annahiM Thavate / nivati - piMDavivajjI, teNe mA hU tadAhaDagaM // [ bhA. 5029] dhU- mAmako nAma kassai ghare pavesaNaM na deti, paMtayAe vA IsAluyAe vA, tassa bhajjA sAviyA, sA anatya pakkhivejjA / athavA ghare annayarauggamadosA saMkAe tti kAuM na geNhati / nivo nAma rAyA, tassa piMDona kappati, so vi annattha pakkhivejjA, mama na geNhaMti tti jahA tathA lAbhaM labhAmi, teNagassa vi na vaTTati ghettuM mA teNAhaDayaM hojjati, so vi mama na geNhaMti annatya pakkhivati / evaM tAva pakkhevo // [ bhA. 5030] ete u agheppaMte, annahi saMpakkhivaMti samaNaTThA / nikkhecao vi evaM, chinnamachinno va kAleNaM // - - puvvaddhaM savvANuvAdI gatatthaM / nikkhevato pi evaM ceva, navaraM so chinno acchinno vA kAlato bhavati // gihatthanikkhevagataM ca bhaNAmi - [ bhA. 5031] amugaM kAlamanAgate, dejja va samaNANa kappatI chinne / puNNa samakAla kappati, ThavitagadosA AtItammi // dhU- nikkhevago nAma te gihatthA nikkhivaMtA jai maNaMti- "amugaM kAlaM jati amha ejjAmo tAhe tumbhe eyaM samaNANaM dejaha" / evaM jai chiMdati to kappati puNa samakAlameva / atIte na kappati, Thaviyakadoso tti kAuM, acchinne puNa jAhe dalaMti tAhe kappati // idAnaM sAdhunikkhevago [ bhA. 5032 ] asivAtikAraNeNaM, puNNAtIte maNuNNanikkheve / paribhuMjati dhareti va, chaDDeti va te gate nAuM / / ' cU- je sAdhU saMbhoiyA tehiM jaM asivAdikAraNehiM gacchamANehiM nikkhittaM hojjA taM puNNe vA atIte vA kAle gehaMti, giNhitA jai tesiM cIvarAsatI tAhe paribhuMjaMti / aha tehiM na kaJjaM tAhe
Page #1014
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1002, [bhA. 5032] 115 Thaveti, "tesiMdAhAmo"tti kAuM / aha jANaMti te annavisayaMgatA appaNo yatehiM na kajaM tAhe chaDDeti / / ahavA-so "kasseyaM"ti pucchito ruTTho bhaNejjA[bhA.5033] damae dUbhage bhaTTe, samaNacchanne ya tenne| na ya nAma na vattavvaM, puDhe ruTTo jahA vayaNaM / / [mA.5034] kiM damao haM bhaMte !, damagassa va kiM ca cIvarA ntyi| damaeNavi kAyavvo, dhammo mA erisNpaave|| dhU-damao daridraH / "bhagavaM! kiM pucchasi "kasseyaM"ti kimhNdmto|" ahavA- "saccamahaM damao, tahA kiM mama damagassa cIvarA natyi?" ahavA - "damaeNa vi dAriddadiTThadoseNa dhammo kAyabbo, mA puNo paraloe erisaM ceva bhadissati" ||idaaniN dUbhage tti[mA.5035] jati ranno bhajAe, dUbhao dUbhagA va jati ptinno| kiM dUbhago bhi tubma vi, vatthA viya dUbhagA kiM me|| khU-aNavakArI vidUbhaganAmakammodayAto parassa aruikaro dUbhago, soyaranno bhajAe vA, itthI vA pinno| "jai etesiM ahaMdUbhago kimahaM bhaMte ! tuma vidubhago", adhavA bhaNeja - "kiM vatthA vi me dUvagA" || idAni bhaTTe tti[bhA.5036] jati rajjAto bhaTTho, kiM cIrehiM pi pecchadetANa / asthi mahaM sAbharagA, mA hIreja tti pavvaio / / khU-ezvaryasthAnA cyuto bhraSTaH / "jaiha rajjAo annatarAo vA issaraThANAto bhaTTho to kiM jANaha cIrANi vi no hojjA, pecchaha me ime pabhUe ciire|" idAni "samaNacchaNNe"tti pacchaddhaM / "samaNacchaNNo "tti asamaNavesadhArI acchati, sAmaragA nAma rUvagA, te mebahU atyi, mA mama te rAilakulAdiehiM pahareja, ato haM pavvaiyaraveNa pacchaNNo acchAma, taM tubbemA evaM jANaha jahAhaM pavvaio, geNhaha mama hatyAo vatthe tti // idAni "teNe"tti[bhA.5037] asthi mi ghare vi vatthA, nAhaM vatthANi sAhu ! coremi / suTTha muNitaM ca tubbhe, kiM pucchaha ki va'haM tenno|| dhU-asthi ghare ceva me vatthA, nAhaM appaNo sAhuNo vA aTThAe vatye coremi, taM mA tujhe tenAhaDa tti kAuMna geNhaha ! ahavA - bhanijaha - suTTa nAyaM tubmehiM, jahA haM teNo / ko anno nAhiti sAdhuNo mottuM? tamahaM saccaM teNo, na puNa sAdhuaTTAe harAmi / ahavA bhaNeja - "kimahaM teNojeNa tubme pucchaha "kasseyaM ti" || "na ya nAma" pacchaddhaM / pucchie sAdhuNA bhaNeja, tammi evaM bhaNaMte vi "na ya nAma" - na vattavvaM / vattavyameva jahAruhaM vayaNaM / damao maNNati - "na vi amhe bhanAmo jahA tumaM damao tti / amhe manAmo mA evaM taya nIyassa ahavA parinIyassa hojjA tesiMca annana hoja, tAhe teannaM uvkrejaa|" evaM sabbe pi padA bhANiyabvA / aMte abhihitaM pratipadamupatiSThatI ti kRtvA "samaNe samaNI" gAhA esA bhAviyavvA / jattha jahA saMbhavaMti puTejahArihaM vayaNaM / ahavA-imaMtaM vayaNaM jahArihaM jaMvattavvaM[bhA.5038] itthI purisa napuMsaga, dhAtI suNhA ya hoti bodhavvA / bAle ya vuhajuyale, tAlAyara sevae tenne||
Page #1015
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 [bhA.5039] tivihitthi tattha dherI, bhaNNati mA hojja tujjha jaayaannN| majjhima mA pati devara, kannA mA thermaatiinnN|| cU-dAyagA itthI tividhA - therI majjhimA trunnii| therI bhaNNati "eyaM vatthaM mA hoja tujjha jAyANaM, "jAyANaM"ti puttabhaMDANaM, tuma etya appabhU" / majjhimA itthI bhaNNati - "mA tujjha paiNo devarassa vA evaM vatthaM hojja" | taruNitthI-kaNNA, sAbhaNNati-"therittimAtApittisaMtiyaM, mAtINaM vA saMtiyaM hojaa"|| [bhA.5040] emeva ya purisANa vi, paMDa'ppaDisevimA te nIyANaM / dhAtI sAmikulassA suNhA jaha manjhimA itthii|| ghU-jahA itthI evaM purisA vi bhANiyabvA, navaraM - patiThANe bhaJjA bhANiyavvA, devaraThANe suNhA bhANiyavvA / napuMsago ttijo appaDisevI, tassa hatyAo ghettavvaM / so ya vattavyo - mA te eyaMvatthaM nIyasatiyaM hojjA / jahA itthI purisA bhaNiyA tahA napuMsago appaDisevI bhaanniyvvo| jo puNa paDisevI tassa hatthAo na ghettavvaM / jo geNhati, ANAdiyA ya dosA | jA ghAtI sA bhaNNati "mA te sAmIkulassa hojjA" |jaa suNhA sA deMtI bhANiyavvA - jahA majjhimA itthI / / idAni bAla-buTa-juvaNe tti[bhA.5041] doNhaM pi juvalayANaM, jahArihaM pucchirUNa jati pbhunno| geNhaMti tato tesiM, pucchAsuddhaM anunnaatN|| khU-dojuvalayA-bAlajuvalayaM therajuvalayaMca, bAlobAlI vuDhovuDI vA |jeatiivappttvyaa bAlA te iha bhaNNaMti, je atIvavayavuvA te yaiha bhnnnnNti| jati te pabhUto gheppati, appabhUsuvi jai pariyaNo anuyANati tahAvi gheti / "pucchAsuddhaM" ti padaM saNNAsikaM acchau // idAni "tAlAyara" tti[mA.5042] tUrapati deti mA te, kusIla etesu tUrie maate| emeva bhoi sevaga, teNotu caubviho innmo|| dhU-tAlAdyAdibhi vidyAvizeSaiH caraMti tAlAcarA, tesiMtUrapatI dejA to so bhaNNati- "eyaM vatthaM mA kusIlANa hojjA, tehiM vA sAmaNNaM hojna / " adhate kusIliyA deja, tAhe bhaNNati- "evaM vatthaM mA tUrapatINa hojja tena vA saamnnnnN|" sevago vi evaM ceva bhANiyavyo / bhotito bhaNNati - "mA sevagassa hojjA" / sevago bhaNNati - "mA bhoiyassa hojA' / teNage puNa imo caubiho vibhaago|| [bhA.5043] saggAma paraggAme, sadesa paradesa hoti uDDAho / mUlaM chedo chammAsameva cattArigurugA y|| -teNagassa hatthAogheppamANegeNhaNa-kavaNa-uDDAhamAdiyA dosAsaggAmAdiesu, mUlAdiyaM pacchittaM jahAsaMkhaMdAyavvaM, ettha chammAsA vigurugaacevdhbvaa||jvuttN "pucchAsuddhaM anuNNAya"[bhA.5044] evaM pucchAsuddhe, kiM Asi imaM tu jaMtu paribhuttaM / ___kiM hohiti tti aha taM, katthA''si apucchaNe lahugA // dhU-samaNAdiehiM pakkhevayaTThANehiM suddhaM, jaMjaM ca damagAdiruhavayaNehiM puvvatarao suddhaM, jaM
Page #1016
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1002, [bhA. 5044] 117 ca ithimAdigesu ya dAyagesu parisuddhaM, annesu ya uggamAdidosehiM suddhaM tassa gahaNaM anunnAyaM / "kassa" tigataM / jai vi paDhamapucchAThANe suddhagahaNaM pattaMtahAvi na ghettav jAva bitiyapucchAe na suddhaM / ato bitiyapucchA "kiM vAsi tti, taM nINiyaM vatthaM paribhuttaM aparibhuttaM vA?" jati purimuttaM to pucchijjai- "kiM eyaMniccaNiyaMsaNamAdiyANaM Asi?" adhaaparibhuttaM to pucchinnai "kiMeyaM niccaNiyaMsaNamAdiyANaM hohiti?" annaM ca pucchijai- "eyaM vatthaM kattha bhAyaNe ThANe vA Asi?" eyAo pucchAo jaina pucchai to pttegNculhugaa|| jaM taMparibhuttaM vatyaM nINitaM dAyageNa taM pucchiyaM- "kiM eyaM Asi?" tAhe te gihatthA bhaNejjA[bhA.5045] nizcaNiyaMsaNa majaNa, chanUsae rAyadAri ceva / suttatthajANageNaM, caupariyaTTe tato ghnnN|| ghU-niccaNiyaMsaNiyaM eyaM Asi, ahavA bhaNeja - majjamayaM, ahavA - chanUsaviyaM, ahavA - rAyaddAriyaM / ettha suttajANageNaMcauNhaM pariyaTTANaMjo annataronINitotassajati annotapratimA asthi to gahaNaM bhavati, evaM dosupariyaTTesu nINitesu jati do tapratimA asthi, tisu nINitesu jati tinnitapratimA asthi, causupariyaTTesu NINitesutapratimesuNINiyaM tattha vi ime dosA parihariyavvA[mA.5046] niccaniyaMsaNiyaM ti ya, annAsati pcchkmm-vhnnaadii| asthi vahaMte gheppati, iyrupphus-dhov-pgtaadii|| dhU-jati tena puchieNa bhaNiyaM - "nicaniyaMsaNiyaM / " jati tassa annaM nicaniyaMsaNiyaM nasthi to na ghettavyaM / ko doso? ucyate-pacchAkammaM karejA, annaM sammucchAvejjA, kiNejA vaa| adhavA - asthi se annaM na tAvataM parivAhei, tattha vi na gheppati, mA so taM pavAhejja / aha annaM paccUDhayaM togheppati / "iyare"tti-avahaMtepadamapavAhato AukAraNa vA upphosejjA, dhoveja vA, dhI (vI)yArANa vA pagayaM kareja, AdiggahaNAto dhUveja vA, appaNo vA hAejA // adhavA - nINiyaM taM vatthaM ahataM, taM ca tena gihiNA pucchieNa kahiyaM. [bhA.507] hohiti vi niyaMsaNiyaM, annAsati gahaNa pcchkmmaadii| asthi nave vitu geNhati, tahi tullapavAhaNA dosA / / khU-jati tassa annaM nicaniyaMsaNiyaM natthi to na kappati / adha geNhati tattha vi te ceva pacchA kammAdI dosA |adh asthi annaM se to kappaM, taManna jati avahaMtaMtahAvitaM geNhati / kiM nimittaM ?, tullA tattha pavahamA dosA / tullA nAma jati vi giNhati, jati vina giNhati, tahAvi so appapaogeNa ceva annaM pavAheukAmo kAhiti pavAhaNAdayo dosA // [bhA.5048] emeva majjaNAdisu, pucchAsuddhaM ca savvato pehe| maNimAtI dAeMtiva, adi8 mA sehuvAdAnaM / / chU-jahAniJcaniyaMsaNiyaMkappatinakappativAtahA majaNachannusavarAyaddAriyA vibhANiyabvA, jAhe pucchAsuddhaM kappanijaM ti nijAtaM tAhe aMtesu dosughettUNa savvato sammaM joteyavvaM, mA tattha gihatthANaM maNI vA hiranne vA suvaNNe vA taMbe vA ruppe vA anne vA kei uvanibaddhe hojA / so gihattho bhaNNati - "joeha savvato eyaM vatthaM / " jati tehiM di8 hirannAdI to laTTha, adha na diTuM
Page #1017
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 nizItha-chedasUtram -3- 15/1002 tAhe sAhuNo dAeMti, "imaM ki pheDihi" tti bhagati / Aha "nanu taM adhikaraNaM bhaNNati?" ucyate-yovataro so doso, adhikatarA sehuvAdAne dosaa| so sehotaMghettuM uppavvaejA, gihatthA vA uDDAhaM karejjA - "potteNa samaM mama haDaM hirnnaadii|" jamhA evamAdI dosA tamhA sAhejA / / [bhA.5049] evaM tu gaviDhesuM, AyariyA deMti jassa jaM nthi| samabhAesu kaesu va, jaha rAtiniyA bhave bitio|| khU-etena vidhinA gaveSitAsu uppannesu AgatA gurUNa appiNaMti, tAhe te gurU jaM jassa natthi vatyaMtaMtassa sAdhussa deMti / eta ekko pgaaro|adhvaa-jaavtitaann te dijiukAmA vatthA tAvatiyabhAe same kajaMti, tAhe jahArAtiniyAe geNhati / esa bitio pagAro / / [bhA.5050] evaMjAyaNavatthaM, bhaNiyaM etto NimaMtaNaM vocchN| pucchAdugaparisuddhaM, puNaravi pucchijjimo tu vihI // dhU-nimaMtaNAvatthaM pi "kassetaM" "kiM vAsi"ti etAhiM dohiM pucchAhiM jAhe parisuddhaM tAhe puNaravitatiyapucchAe pucchiyabvaM, tassa nimaMtaNAvatthassa esa vihI vakkhamANo / / [bhA.5051] viusaggajoga saMghADae ya bhotiyakule tivihpucchaa| kassa imaM? kiM ca imaM?, kassa va kajje? lahuga ANA / / cU-kAussaggaM kAuM saMdisAveti, tahatti bhaNito jassa ya joge kate saMghADaeNa niggato, kiMcaaddhappaheNaM, "bhotito"ttigAmasAmI, daMDiyakulaM vA paviThTho, tatya ekkAe issarIe mahatA saMbhameNa bhattapAneNaM paDilAbhettA vattheNaM NimaMtio, tattha imaMtividhaMpucchaM payuMjati-kassa imaM? (kiM ca imaM?) kassa va kajje dalayasi? etya do pucchAo puvvabhaNiyAo, etAsu dosupucchAsu jayA parisuddhaM bhavati tadA imA abmahitA pucchA- "keNakajjeNa dalayasi?" tti / jai evaMtaMna pucchati to caulahugA, ANAdiyA ya do sA // imeya anne dosA[bhA.5052] micchatta socca saMkA, virAdhanA bhotite tahi gate vaa| cautyaM va veMTalaM vA, veMTaladAnaM ca vvhaaro|| -atthasaMgaha gAhA / esA "micchatta" asya vyAkhyA[bhA.5053] micchattaM gacchejjA, dijaMtaM dadu bhoyao tiise| voccheda padosaM vA, egamanegANa so kujA // ghU-taMvatthaMdijaMtaM daTu "bhoago"tti-tIse bhattAro somicchattaM gacchejjA, tassegassaanegANa vA sAhUNa vocchedaM karejjA, padosaM vA gacchejjA, Ausejja vA tADe (le)jja vA uDDAhaM vA krejaa| "so vA saMkA" asya vyAkhyA[bhA.5054] vatthammi nINitammI, kiM desi apucchiUNa jati geNhe / annesi bhoyakassa va, saMkA ghaDitA nu kiM puTviM // pU-bhoiNIevatthaM nINiyaM, "kiM desi"ttikeNavakajeNamajJayaMdalayasi"ttievaM apuchiyaM jati geNhaMti, tassa bhotagotti bhattA, tassa saMkA jAtA, annesu vA sAsusasuradevarAdiyANa ya saMkA jAtA "nUnaM etepuvaghaDiyA jeNa tuhikA dANagahaNaM kareti, esA mehuNahitA houMdalAti, esA eteNa saha saMpalaggA" ahavA - saMkeja - "kiM veMTalaTThitA houM dalAti' / /
Page #1018
--------------------------------------------------------------------------
________________ 119 uddezaka : 15, mUlaM-1002, [bhA. 5054] evaM tAva sAmAnie bhoyae, adha se asamANo moio hojA to ime dosA[bhA.5055] emeva pautthe bhoiyammi tusiNIya daanghnnetu| mahayaragAdIkahite, egatarapadosa vocchedo|| kU-pubaddhaM kaMThAjetassa mahattaragA katAAtI tehiM Agayassa bhotiyassa kahiyaM, AdisaddAto mahatarigAe vA annayarIe vA duvakkhariyAe kammakAreNa va kahiyaM / "virAdhanaM" ti asya vyAkhyA - tehiM kahie egatarassAdosaM gacchejA, agArIe sAdhussa ubhayassa vA paduTTho agAri sAdhu vA paMtAvejA nicchubheJja va baMdheja vA rUbheja vA nimANejA vA vocchedaM vA egamanegANa vA kujjA // ettha saMkAe nissaMkie vA imaM pacchittaM[bhA.5056] mehuNasaMkamasaMke, gurugA mUlaM ca veMTale lahugA / saMkamasaMke gurugA, savisesatarA pautthammi / / dhU-mehuNasaMkAekA / nissaMkita mUlaM / veMTalasaMkAeka, tissaMkiekA / bhotige sapautthe tahiM vA bhotige desaMtaragate vA pacchAgae evamAdI virAdhanA bhaNitA / / [bhA.5057] evaM tA geNhate, gahite dosA ime puNo hoti / gharagaya uvassae vA, obhAsati pucchatI kiNc|| dhU-puvvaddhaM kaMThaM / "tahiM gate vA cautthaM vA veMTalaM vA veMTaladAnaM ca vavahAro' - etesiM padAnaM imaM vakkhANaM / "tahiM gateva"tiasyavyAkhyA-gharagayapacchaddhaM / tahiM ghareannadivasejatA sAdhU gato bhavati tadA pucchati / ahavA-tahiM ti sadhummivasahiM gate vA aviratiyA pacchA sAdhuvasahiM gaMtuM "cautthaM" ti mehuNaM obhAsati "tumaM me abhirucito uDamAmago bhavasu"tti veMTalaM pucchati // kiMca[bhA.5058] pucchAhINaM gahiyaM, AgamanaM pucchaNA nimittss| chinnaM pihudAyabvaM, davahAro labmati tatya / / dhU-gahaNakAle na pucchitaM "keNa me kajeNa dalayasi ?" tti, eyaM pucchAhInaM / pucchAhIne gahie sA AgatA nimittaM pucchati, jeNa vA se bhoyago vaso bhavati taM vA Aikkhasu, evaM vutte sAdhU bhaNati - mehuNaM na kappati, veMTalaM nimittaM vA na jANAmi, sAdhunA evaM vutte jati vatthaM paDimaggejA to taM vatthaM paDidAyavvaM / ___ adhata chettuMpattagabaMdhAdi kayaMhojA tahAvichinnaM pihutameva dAyavvaM, jeNa vavahAro lbbhi| kahaM vavahAro lamai ? egeNa rukkhasAmieNa rukkho vikkIto / kaieNa mollaM dAuM chiMdittA viyNgittaaghrNniito|tovekio pacchAtappito bhaNNati-paDigeNhesumollaM / rukkhaM pnycppinnaahi| do vivadaMtA rAulaM uvahitA / kiM so kaito rukkhaM davAviJjati ? no / aha davAviJjati ta vi kaTThANi davAvijjati / na rukkhaM puvvAvatyaM ti / "dattvA dAnamanIzvaraH" iti !! jati[bhA.5059] pAhuNa tena'nnena va, nIyaM va hitaM va hoja daI vA / tahiyaM anusaTThAtI, annaM vA mottu hit-dhuuN| dhU- aha vatyaM pAhuNaeNa saMbhoieNa vA nIyaM honja, teNeNa vA hariyaM, AlIvaNeNa vA daI, ettha se sabmAvo kahijjati |jithaavimggti tAhe seanusahittidhammakahA kaJjati, vijjamaMteNa
Page #1019
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 vA vasIkajjati |astii tesiM annaM vA se vatthaM dijjai, hite dadde vA na kiMci dijjati // __ aha dAnakAle sAdhunA pucchittaM- "kiM nimittaM desi"? ti| tattha tuhikkA ThitA, bhAvona daMsito / koi pacchA gaMtuM veMTalaM pucchati, cautthaM vA obhAsati, tattha bhaNNai[bhA.5060]Na vijAnAmo nimittaM, na yane kappati pauMjiuM gihinno| paradAradosakahaNaM, taM mama mAtA va bhaginI vA / / dhU- nimittaM na jAnAmo, ahavA bhaNejjA - jai va jAnAmo tahAvi gihatthANaM na kappati pauMjauM / cautthaM obhAsaMtI bhaNNati - paradAre bahu dosA, naragagamaNaM DaMDaNaM muMDaNaM tajjaNaM tADanaM liMgacchedAdiMca pAvati, parabhave ya napuMsattAe paJcAyAti, ayasa akittIyabhavati, annaM ca tuma mama mAtA jArisI bhagiNI vaa|| tameva vatthamuppanajAva gurusamIvaM na gammati tAva kassa Abhavai[bhA.5061] saMghADae paviTe, rAtinie taha ya omraatinie| jaMlabmati pAuggaM, rAtinie uggaho hoti / / cU-bhikkhAdi jeTTo omo ya saMghAieNa paviTThA uvaogaM kAuMjappabhiti jattha taM pAuggaM saMghADageNa laddhaM jeTTeNa vA omeNa vA laddhaM jAva AyariyapAdamUlaM na gacchaMti tAvataM jittttjss| uggaho svAmI ityarthaH / / adhavA imeNa pagAreNa dezA[bhA.5062] ekassa va ekassa va, kaje dijaMte geNhatI jo tu / teceva tattha dosA, bAlammi ya bhaavpddibNdho|| cU-eyassa imA vibhAsA[mA.5063] . ahava na puTThA pubveNa pacchabaMdheNa vA srismaah| saMkAtiyA hu tattha vi, kaDagA ya bahU mahiliyANaM / / dhU-sA dAtArI pucchitA samANI bhaNejjA- "ekkassa va ekkassa"tti, puvapacchAsaMthave bhAo vA sarisao sitti tena te demi| ahavA-pacchasaMthaveNa sasurassa devarassayabhattuNo sarisago si tena te demi, etesiM saMbaMdhANaM annayaraM saMbaMdhakajjeNa dijaMtaM jo geNhati tattha te ceva puvvabhaNiyA dosA / saMthave imo atiritto bAlasaMbaMdhadoso bhavati, jati mAyatti gahito tassayabAlo asthi so ya sAdhU ciMteti-eyaM me bhANejjaM / aha bhattagahito tattha vi ciMteti- eyaM me puttbhNddN| evamAdI bhAvasaMbaMdheNa paDigamaNAdI karejjA / kiM ca pati-bhAtigahaNe vikate appaNo visaMkA uppajjati / eyaM savvaM miliyNti|adhvaa-jnenN saMkijati jena bahU mahiliyANaM kRtakabhAvA bhavaMti, puttapati-pittikaDagabhAveNa ya jAre geNhati, tamhA puvapacchA saMthavesu vi dijamANaM na geNhejA // [bhA.5064] etaddosavimukkaM, vatthaggahaNaMtuhoti kAyavvaM / khamao ttidubbalo ttiva, dhammo tti va hoti niddosa / / dhU-pubbaddhaM kaMThaM / sA dAtArI pucchiyA samANI bhaNati-khamao si tumaMtena te demi / ahavA - dubbalo si dIsasi khamagattaNeNa sabhAveNa vA tena te demi / ahavA bhaNejja - tujhaM tavassiNo dejamANe dhammo hohii tti ato demi| evamAdi niddosaMlabmamAmaM gheppati / / kiMca[bhA.5065] AraMbhaniyattANaM, akiNaMtANaM akAraveMtANaM / dhammaTThA dAyavvaM, gihIhi dhamme kayamaNANaM / /
Page #1020
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 15, mUlaM-1002, [bhA. 5065] 121 dhU-puvvaddhaM kaMThaM / tubbhe dhamme kayamaNA, gihIhiM savvAraMbhapavattehiM tubmaM dhammaTThA dAyabvaM / / bhaNiyaMjAyaNA nimaMtaNA vatthaM / imaM kappaNiyaM pasaMgato bhaNNati-kapati se sAgArakaDaM gahAya AyariyapAyamUle ThavettA doccaM pi uggahaM anunnavettA prihaarNprihritte|| [mA.5066] doccaM pi uggaho tti ya, keI gihiesu bitiymicchNti| sAvaga! guruNo nayAmo, anicchi paJcA''harissAmo / / dhU- doccaM pi uggahoanunnaveyavvo tti jaM suttamaNiyaM evaM keti sacchaMdaM AyariyadesikA bhaNaMti-esa doccoggaho gihIsu bhavati / kahaM ? ucyate-jo deti sAvago, so vattavbo-he sAvaga! eyaM vatthaM amhe ghettuMAyariyANaM nemo, jaiAyariehiM icchiyaM tato amhe puNo AgaMtuMtubbhedocca piuggahaM anunnavessAmo / esa doccoggaho / aha necchihiMti AyariyA ghettuMto tubhaMceva AneuM pnycppinnissaamo|| [bhA.5067) iharA paridvavaNiyA, tassa va paJcappiNaMte ahikaraNaM / gihigahaNe ahikaraNaM, so vA dalUNa vocchedaM // dhU-jai evaM na kappati to "ihara"tti -Ayarie ageNhate pariDavaNe dosA bhvNti| aha na pariveti to appaDihAriyagahie tasseva paJcappiNate paribhogadhuvaNAdisu adhikaraNaM bhavati, paridvaviyamANeNa vA gihattheNa gahite adhikaraNaM ceva / adhavA-so dAtA pariTThaviyaM, gihigahiyaM vA daTuM, tassa vA davvassa tassa vA sAhussa, annesi vA vocchedaM karejjA / / AcArya Aha[bhA.5068] coyaga! gurupaDisiddhe, tahiM pautthe dhareta dintu| dharamujjhaNe ahikaraNaM, geNheja sayaM ca paDinIyaM / / dhU-codaka! evaM kajjamANe teceva dosA je tume bhaNiyA, taM vatthaM AyariyANaM AniyaM, tena AyariyANa na kajja - paDisiddhamityarthaH, taM vatthaM jAva paDinijati tAva so gihatyo gAmaMtaraM pavesio hojA, jai taM pari jati to adinnAdAnaM pasijjati / tassa saMtiyaM hotaM dharei tahAvi adhikaraNaM adha attaTThiyaM dhareitahAvi atirittassaaparibhogatvAt adhikaraNaM / adha ujjhati tahAvi gihigahiyaM adhikaraNaM pariThavaNadosAya / ahavA- paDinIyaM appaNo ceva geNhejjA - "Na demi"tti, tamhA na eso doccoggaho / imo doccoggaho-taM vatthaM gihihatthAo ghettuMAgao AyariyassapaJcappiNati, AyariyA jai tasseva dalayaMti AyariyasamIvAto donoggaho bhvti|| [bhA.5069] bahitA va niggatANaM, jAyaNavatthaM taheva jtnnaae| nimaMtaNavatthaM taha ceva, suddhasamuddhaM ca khamagAdI / / dhU-bahisajjhAyabhUmI vA niggayA vatthaM jAejjA | taha ceva jayaNAe jAejA, nimaMtaNavatthaM pi taha cevadaTThavvaM, cautthaveMTalapuvvapacchAsaMthaveNa vA deMtassa samuddhaM, khamago tti dhammo tti vA kAuM deMtassa suddhaM bhavati, // niggaMthANaM vasthaggahaNaM bhaNiyaM / idAni niggaMthINaM bhaNNati[bhA.5070] niggaMthivatyagahaNe, cauro mAsA hvNt'nugghaataa| micchatte saMkAdI, pasajjaNA jAva carimapadaM // cU- jai niggaMdhIo nihatthANaM sagAsAo vatthANi geNhaMti to caugurugA / dalUNaM koi navasaddho micchattaM gacchejJA, "niggaMdhIo vi bhADi giNhaMtI" ti evaM saMkeja / adhavA - esa
Page #1021
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 eteNa saha anAyAraM sevaitti saMkAe cauguru, nissaMkita mUlaM // "pasajjaNA jAva carimapadaM" ti asya vyAkhyA[bhA.5071] purisehiM to vatthaM, geNhatI dissa sNkmaadiiyaa| obhAsaNA cautthe, paDisiddhe kareja uddddaahN|| dhU-mehuNaDhe saMkitekA, bhotiyAte kahite pu~ ghADiyassarfa nAINaM kadhitechedo, ArakkhieNa sue mUlaM / seTTi satyavAha-purohitehaM sute aNavaThThappo / amaJcarAyAdIhiM sute pAraMciyaM / so vA gihattho vatthANiM dAuM cautthaM obhAsejja / paDisiddhe uDDAhaM kareja, esA me vatthe ghettuM vuttaM na kareti / / kiM cAnyat[bhA.5072] lobhe ya Abhiyoge, virAdhanA paTTaeNa diluto| dAyavva gaNadhareNaM, taM piparikkhittu jynnaae|| [bhA.5073] pagatI pelavasattA, lobhijati jeNa tena vA itthii| aviya hu moho dippati, tAsiM sairaM sriiresuN| khU- "pagai"tti sabhAvo / svabhAvena ca itthI alpasatvA bhavati, sA ya appasattattaNao jeNavA tena vA vasthamAdiNA appeNAvi lobhijati, dAnalobhiyA ya akajhaM pi kareti / aviya tAo bhumohaao| tesiMca purisehiM saha saMlAvaMkareMtINaM dAnaM ca geNhaMtINaM purisasaMpakAto moho dippai, sairaM sarIresu abhiogo iti koi urAlasarIraM saMjatiM dissa abhioejjA, abhioittAcarittavirAdhanaM karejjA // ettha paTTaeNa diluto kajati[bhA.5074] vIyaraga samIvArAma sarakkhe pupphadANa paTTa gyaa| nisi vela dArapiTTaNa, puchA gAmeNa nicchubhaNa // dhU-egattha gAme "viyarago"tti kUviyA, sAya ArAmasamIve / tato ya itthijaNo pANiyaM vhi|tmmiaaraame ekko srkkho| so kUviyAtaDe urAlaM aviraiyaMdaTuMtIe vijJAbhimaMtitANi puSpANi deti / tIe ya gharaM gatuM nissApaTTae tAni kusumAni ThaviyANi / tato te pupphA paTTayaM Avisiu~ nisiM addharattavalAe gharadAraM piTTati / tato agArI niggao, pecchati paTTagaM spussphN| tena agArI pucchitA kimeyaM ti / tIe sabmAvo kahio, tena vi gAmassa kahiya, gAmeNa so sarakkho nicchUDho / / jamhA ete dosA tamhA niggaMthIhiM na ghettavvA vatthA appaNA gihtthehito| tAsiM gaNadhareNa dAyavvaM parikkhitatA, imeNa vihiNA[bhA.5075] satta divase ThavettA, theraparicchA'paricchame gurugaa| deti gaNI gaNiNIe, guruga sayaMdANa aTThANe // dhU-saMjatipAuggaM uvahiM uppAettA satta divase privsaavei|taahe kappaMkAtUNaMthero therI vA dhammasahI vA pAuNAvijjati / jainasthi vigAro suMdaraM, evaM aparikkhittAjatidei toctugurug| evaM parikhie "gaNi" tti Ayario, so gaNiNIe dei, sA gaNiNI tAsiM deti, puvutteNa vidhinA / atha appaNA deti to caugurugaM / kAI maMdadhammA bhaNejA - "etIe cokkhataraM dinnaM, esA se iTThA jovvaNaTThA y|" evaM aTThANe ThavikSati, tamhA na appaNA dAyavvaM, pavittinIe appeyavvaM ||codkaah - "yadyevaM sUtrasya nairarthakyaM prasajyate" |aayrio Aha
Page #1022
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 15, mUlaM-1002, [bhA. 5076] 123 [mA.5076] asati samaNANa codaga! jAtita-nimaMtavatya tadha cev| jAyaMti theri asatI, vimissigA mottime tthaanne|| cU- he codaka ! samaNANaM asatI theriyAo vatye jAyaMti, nimaMtaNavatthaM vA geNhaMti, jahA sAdhUtahA tAo vi| therINaM asatI taruNi vatimissAo jAyaMti, ime ThANe mottuN| [bhA.5077] kAvAlie ya bhikkhU,sutivAdI kubbi e ya vesitthii| vANiyaga taruNa saMsaha mehule (Ne) bhotae ceva // [bhA.5078] mAtA pitA ya bhaginI, bhAuga saMbaMdhie ya taha snnnnii| bhAvitakulesu gahaNaM, asati pddilomjynnaae| dhU-cauro dAre ekkagAhAe vakkhANeti[bhA.5079] aTThI vijjA kucchiya, bhikkhU niruddhA tu lajjate'nattha / evaMdagasori kucciya, sui tti ya baMbhacArittA / / dhU- "ahi"tti-haDDasarakkhA te vijAte maMteNa vA abhiogejjA, annaM ca te juguMchitA / bhikkhuo niruddhA, duvakkhariAdisugacchamANA lajaMti, annaMcate viprinaamNti|sutii dgsuugriyaa| kucaMharA kucI (kuvvaMharA kuvvii)| ete vievaM bhANiyavvAjahAbhikkhU / te vidagasogariyA kucIya bhaNNaMti - jamhA eyAo baMbhacAriNIo aprasavA ya tamhA sudiyAo y|| vesitthi mehule (Ne) ete do dAre ekkagAhAe vakhANeti[bhA.5080] annaTThavaNaTTha juNNA, abhiyoge jA va rUviNiM gnniyaa| bhoiya coriya dinnaM, daTuM samaNIsu uDDAho // dhU-juNNA vesitthI, appaNAasattA viThavettuMrUvavaiMsamaNiMdaTuMabhiyogejjA, gaNiyAThANe paTTavejA / mehulo (No) mAulaputto, tena ya appaNo bhAriyAe corieNa vatthaM dinnaM, taM samaNIe pAuaMdaTuM, sA se bhotiyA uDDAhaM karejA, "esA me gharabhaMgaM kareti" / vaNiya taruNa saMsahi bhotigo ya cauro dAre egagAhAe vakkhANeti[bhA.5081] desiya vANiya lobhA, saI dinneNaM ciraMca hohitti| taruNubbAmaga bhoyaga, saMkA aatobhysmutthaa|| dhU- desio vaNio ciMteti - ekkavAra dinneNa dAnenaciraM me hohiitti anubaMdhijjA / ukkaDamohattaNato taruNo / saMsaTTo puvvamubbhAmago / bhoyago bhattAro / etesiM hatthAo gheppaMti saMkAdigA ya dosA pasajjaMti / appaNo tassavA ubhayassa vA puNaravi khobhA anubaMdho bhavenA // sesadArA ekkagAhAe vakkhANeti[bhA.5082] dAhAmo NaM kassa yi, niyamA so hohitI sahAo nne| saNNI vi saMjayANaM, dAhiti iti vipparInAmo / dhU- mAyAdiyA ya sayaNA ciMteMti - eyaM unnikkhamAvettA kassa ti dAhAmo, so amhaM ihalogasahAto bhavissati / saNNI vi vippariNAmittA unnikkhamAveti / esa me dhammasahAtI hohiti, annaM ca me gharasavaMttI saMjayANaM bhattAdi dAhiti, mamaM vA deMtassa vigghaMna kAhiti, // ete ThANe vajjettA jANi saMjatIsu vatthAdiggahaNe bhAvitANi kulANi tesu giNhati / bhAvitakulANaM
Page #1023
--------------------------------------------------------------------------
________________ 124 nizItha-chedasUtram -3-15/1002 asati paDisiddhaThANesu saNNimAdI kAuM parilomaM geNhejjA, imAe jayaNAe[bhA.5083] maggaMti theriyAo, laddhaM pi yatheriyA pricchNti| ___suddhassa hoi dharaNaM, asuddha chettuM pariThThavaNA / / dhU-cIruppAdaNaviniggatANaM paDhamavatthe imaM nimittaM geNhejA[bhA.5085] jaMpuNa par3hamaM vatyaM, catukomA tassa hoMti laabhaae| vitiricaMDatA majjhe, ya garahitA catugurU ANA / / dhU- pubbaddhaM kaMThaM / tiricchaM je do atillA vibhAgA majjho ya jo vibhAgo ee, tinni vi appstthaa|etesu AyavirAdhana tti kAuMcaugurugaM bhvti| je yado pAsaMta-dasaMta-majjhavibhAgA ete vi pasatthA ceva // [bhA.5086] nava bhAgakae vatthe, catusu vi koNesu vatthassa / lAbho vinAsamaNNe, aMte majjhesu jANAhi / / dhU-paDavibhAgeNa nava bhAge katevatthe koNavibhAgesu causu, tammajjhesu ya dosu, etesu chasu aMtavibhAgesu lAbho bhavati / "vinAsamaNNe'tti anne majjhillA tinni vibhAgA tesu vinAsaM jANAhi // etesu vibhAgesu imaM da8 nimittamAdisejjA[bhA.5087] aMjana-khaMjana-kaddamalitte, mUsagabhakkhiya aggividaDDe / tuNNita kuTTiya pajjavalIDhe, hoti vivAgo subho asubho| dhU- kuTTiyaM pattharAdiNA, uddIDhaM pajjavalIDhaM paribhujamANaM vA khusiyaM subhesu vibhAgesu subho vipAko bhavati, asubhesu asubho|| tesu navavibhAgesuime sAmI[bhA.5088] caturo ya dibviyA bhAgA, donni bhAgA ya maanusaa| AsurA ya duve bhAgA, majhe vatthassa rkkhso|| ghU-koNabhAgAcauro divitA, tesiMcevadasaMta-pAsaMta-majjhagado bhAgA mANusA, savvamajjhe jo so rakkhaso, sesA do AsurA / / etesu vibhAgesu imaM phalaM[mA.5089] divvesu uttamo lAbho, mAnusesu ya majjhimo / Asuresuya gelaNNaM, majjhe mrnnmaaise|| [mA.5090] jaM kiM ci bhave vatthaM, pamANavaM sama ruciM thiraM niddhaM / paradose niruvahataM, tArisayaM khu bhave dhannaM / / dhU-pamANato na hINaM nAtirittaM sutteNa samaM akoNagaMvA koNehiM samaM / ahavA - pramANato samaM pramANayuktamityarthaH / ruikAragaM ruI, thiraMti daDhaM, niddhaM sateyaM jaM rukkhaM na bhavai, paradosA khNjnnaadiyaa|adhvaa-prdosaa dAyagadosA, tehiM vivajjitaM, "dhaNNaM" tisalakhauNaMlakkhaNajuttaM nANAdINi Avahati / vivarIte vivjjto| tena lakkhaNajuttaM vatthaM icchijjai / / mU. (1003) jebhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo pAde Amajeja vA pamajajeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU (1004) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo pAde saMbAhejjA vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimaddata vA sAtijati / /
Page #1024
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1005, [bhA. 5090] 125 mU. (1005)je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo pAdetelleNa vAghaeNavA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati // mU. (1006)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo pAde loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaTetaM vA sAtijati / / mU.(1007)jebhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNopAde sIodagaviyaDeNa vAusimodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1008) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo pAde phUmeja vA raeja vA phUmataM vA rayaMta vA saatijti|| mU. (1009) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAyaM Amajeja vA pamajeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA saatinyjti|| ___ mU. (1010) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kArya saMbAheja vA palimaddeja vA saMvAheta vA palimaddetaM vA saatijti|| mU. (1011) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAyaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejavA miliMgeja vA, makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA sAtijati / / ___ mU. (1012)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAyaM loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubvaTTeja vA, ulloleMtaM vA uvvaDheMtaM vA sAtijati // mU. (1013) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kArya sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoejavA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1014)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAyaM phUmeja vA raeja vA, phUmaMtaM vArayaMtaM vA saatijti|| mU. (1015) je bhikkhU vinUsAvaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM Amajeja vA pamajeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijjati / mU.(1016) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi varNa saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAheMtaM vA palimaddetaM vA sAtijati // mU. (1017) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhejavA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgetaM vA saatijjti|| mU. (1018)je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo kAyaMsivaNaMloddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubvaTTeja vA ulloleMtaM vA uvvaTeMtaM vA sAtijati / / mU. (1019)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoetaM vA sAtiJjati / / ma.1020) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi vaNaM phUmeja vA raeja vA, phUmaMtaM vA rayaMtaM vA sAtijati / / ma.(1021) je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchidejavA vicchaMdeja vA acchidaMtaM vA
Page #1025
--------------------------------------------------------------------------
________________ 126 nizItha-chedasUtram -3-15/1021 vicchidaMtaM vA sAtijati // mU. (1022) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM adidittA vA viciMdittA vA pUrva vA soNiyaM vA nIhareja vA visoheja vA, nIhareta vA visoheMtaM vA sAtijati // bhU. (1023) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaMvA bhagaMdalaM vA, atrayareNaM tikheNaM satyajAeNaM achidettA viLiMdettA pUrva vA soNiyaM vA nIharettA visohettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoejjavA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA saatijti|| mU. (1024) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM achiMdittA vicchidittA pUrva vA soNiyaM vA nIharettA visohettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vAuccholetA padhoyettAannayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpeja vA viliMpeja vA AliMpaMtaM vA viliMpataM vA sAtijati / / mU. (1025) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM aJchidittA viJchidittA pUyaM vA soNiyaM vA paharettA visohettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA ucchatA padhoetA atrayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpettA piliMpettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA amaMgeja vA makkheja vA abhaMgeMtaM vA makkheMtaM vA saatijti|| mU. (1026) je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, anayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchiMdittA vicchiMdittA pUrva vA soNiyaM vA nIharetA visohettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholetApadhoettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpittA viliMpitta, telleNa vA ghaeNa vA vasAevA navanIeNa vA amaMgettI makkhetA anayareNaM dhUvaNajAeNaM dhUveja vA padhUveja vA dhUvaMtaM vA padhUvaMtaM vA sAtijati / / mU. (1027)jebhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo pAlukimiyaM vA kuchikimiyaMvAaMgulIe nivesiya nivesiya nIharei, nIhareMtaM vA sAtijati / / mU. (1028) je bhikkhU dibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAo nahasihAo kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU(1029)je bhikkhU vibhUsAvaThiyAe appaNo dIhAI jaMgharomAiMkappeja vA saMThaveja vA kaptaM vAsaMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1030) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAI vatthiromAiM kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1031) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAiM cakkhuromAiM kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / ma. (1032) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAiM kakkharomAiM kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / /
Page #1026
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-1033, [bhA. 5090] 127 mU.(1033) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAI maMsuromAiMkappeja vA saMThaveja vA kapta vA saMThaveMtaM vA sAtijati // mU. (1034) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo daMte AghaMseja vA paghaMseja vA, AghaMsaMtaM vA paghaMsaMtaM vA saatijti|| mU.(1035) je bhikkhU vibhUsavaDiyAe appaNo daMte uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1036) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo daMte phUmeja vA raeja vA, phUmaMtaM vA rayaMta vA sAtijati // mU. (1037) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appamo uTTe Amajeja vA pamajjeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA saatijti|| mU. (1038) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo uDhe saMbAheja vA palimaddeja vA saMbAhetaM vA palimaddetaM vA sAtijati / / mU. (1039) jebhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo uDhe telleNa vAghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA makkheMtaM vA bhiliMgeMtaM vA sAtijati / / mU. (1040) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo uDe loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA ubbaTTeja vA ulloletaM vA ubbaTTetaM vA saatijti|| mU. (1041) jebhikkhUvibhUsAvaDiyAeappaNo uThe sIodagaviyaDeNa vAusiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati // mU. (102)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo uTTe phUmeja vA raeja vA, phUmaMtaM vA rayaMtaM vA saatijti|| mU. (1043) je bhikkhU vibhUsAvar3iyAe appaNo dIhAi uttaroDAiM kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (10) jebhikkhU vibhusAvaDiyAe appaNo dIhAI nAsAromAiMkappeja vA saMThavejavA kaptaM vAsaMThaveMtaM vA saatijti| mU. (1045)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAiM acchipattAi kappeja vA saMThaveja vA kaptaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / ma.(1046)jebhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo acchINiAmajeja vA pamajjeja vA AmajaMtaM vA pamajaMtaM vA sAtijati / / mU. (107) je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo acchINi saMbAheja palimaddeja vA saMbAhetaM vA palimaddeta vA sAtijati / / mU. (1048)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo acchINi telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkheja vA bhiliMgeja vA, makkheMtaM vA miliMgetaM vA saatinyjti|| mU.(1049)je bhikkhUvibhUsAvaDiyAe appaNo acchINi loddheNa vA kakkeNa vA ulloleja vA uvvaTTeja vA ulloleMtaM vA uvvade'taM vA sAtijati / /
Page #1027
--------------------------------------------------------------------------
________________ 128 nizItha-chedasUtram -3-15/1050 mU. (1050) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo acchINi sIodagaviyaDeNavA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA, uccholeMtaM vA padhoetaM vA sAtijati / / mU. (1051)je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo acchINi phUmeja vA rayeja vA phUmaMtaM vA rayaMtaM vA saatijti|| mU. (1052) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAiMbhumagaromAiM kappeja vA saMThaveja vA kappaMtaM vA saMThaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1053) jebhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo dIhAIpAsaromAiMkappeja vA saMThavejja vA kappaMtaM vA saMThavetaM vA sAtijati // mU. (1054) jebhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaMvA malaM vA nIhareja vA visoheja vA nIhAta vA visoheMtaM vA sAtijati / / mU. (1055) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe appaNo acchimalaM vA kaNNamalaM vA daMtamalaM vA nahamalaM vA nIhareja vA visoheja vA nIhAta vA visoheMtaM vA sAtijati // mU. (1056) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe gAmANugAmaM dUijjamANe appaNo sIsaduvAriyaM karei, kareMtaM vA saatijti|| mU. (1057) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe vatthaMvA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA annayaraM uvagaraNajAyaM dharei, dharetaM vA sAtijati // mU. (1058) je bhikkhU vibhUsAvaDiyAe vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA annayaraM vA uvagaraNajAyaM dhovei, dhovaMtaM vA sAtijati / / taM sevamANe sAvajai cAummAsiyaM parihArahANaM ugdhAiyaM / cU-je bhikkhU vibhUsApaDivatthaM ityAdi, taM vibhUsAe AsevaMtassa caulahuM pacchittaM / [bhA.5091] pAdappamajaNAdI, sIsaduvArA u jAva uvaaheti| je kuJja vibhUsaTTA, vatthAdi dharejja vaa'nnaadii|| dhU-ANAdI je jahiM saMbhavaMti te tahiM bhANiyavvA dosaa| [bhA.5092] iyaraha vitA na kapati, pAdAdipamajjaNaM kimu vibhuusaa| dehapalogapasaMgo, sAtA uccholgmnnaadii| ghU-iyaraha tti - vimA vibhUsAe, jo vibhUsAe pAdesupamajaNAdI kareti so teneva pasaMgaNa dehapaloyaNaM karejA, taheva sAyapaDibaddhayAe uccholaNAdisu dese savve vA payaTTati, tappasaMge ya paDigamaNAdINi karejA // [mA.5093] emeva ya uvagaraNe, abhikkhadhuvaNe virAdhanA duvidhaa| ___saMkA ya agArINaM, teNaga muhnNtdittuNto|| yU-abhikkhA puNo punno|duvidhaa aaysNjmviraadhnaasNkaay|jhaa esasarIrovakaraNabAuso dIsati tahA se pUrNa koi pasaMgo vi atthi, evaM aviratA sakaMti / ujjalovahitte ya teNagamuhanaMtagadidrutoego AyariyA bahusissabahmAgamA egeNa rannA kaMbalarayaNeNa paDilAbhitA bhaNitA ya- "paautennyniggcchh|" tepAuNaM niggacchaMtA teNagehi diTThA / vasahi gaMtumuhanaMtagA
Page #1028
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM- 1058, [ bhA. 5093 ] 129 kayA / tenagA vi rAo AgatA, deha ta kaMbalarayaNaM, daMsiyA ya tehi etesu muhanaMtagA kayA, tenagehiM ruTThehiM sivvAvetuM mukkA / jamhA ete dosA tamhA na vibhUsAe ghariyavvaM // savvesiM suttANaM imaM batiyapadaM jahAsabhavaM bhANiyavvaM [bhA. 5094] bitiyapadamaNappajjhe, appajjhe vA vi duvidha teicche / abhioga asiva dubmikkhamAdisU jA jahiM jayaNA || - aNavajjho khittAdigo seho vA ajANato, aseho vi duvihamohatigicchAe animitte sanimitte vA mohodae, rAyAdi abhiyogeNa vA, asive vA, asivovasamanimittaM, dubhikkhe vA kucelassa na labbhati tti siMdhumAlavagAdisu tatthujjalovadhidharaNaM kareja, evamAdipayoyaNesu ujjalovadhidharaNaM kareMtassa jA jahiM jayaNA saMbhava ta sA kAyavvA // ravikaramAbhadhAna'kkharasattamavaggaMta akkharajueNaM / nAmaM jassitthIe, sutena tasse kayA cuNNI / / uddezakaH-15 samAptaH || 9 || muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre pazcavazauddezakasya [ bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yuktaM ] saMghadAsagaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH parisamAptA uddezaka:- 16 dhU- uktaH paMcadazamoddezakaH / idAnIM SoDazaH prArabhyate, tatrAyaM sambandhaH[bhA. 5095 ] dehavibhUsA baMbhassa aguttI ujjalovahittaM ca / sAgArite ya (vi] vasato, baMbhassa virAdhanAjogo / / dhU- paMcadasamuddesage dehavibhUsAkaraNaM ujjalovadhidhAraNaM ca nisiddhaM, mA baMbhavayassa aguttI, pasaMgato mA baMbhavvayassa virAdhanA bhavissati / solasamuddesage mA aguttI baMbhavirAdhanA vA, ato sAgAriyavasahiniseho kajjati / esa sambandhI / / etena saMbaMdhenAgayassa asamuddesagassa imaM paDhamaM sutaM mU. (1059) je bhikkhU sAgAriyaseNaM anupavisai, anupavisaMtaM vA sAtijati // dhU- saha AgArIhi sAgAriyA taM geNhati vasahiM tassa ANAdI dosA, caulahuMca se pacchittaM / / [bhA. 5096] sannAsutaM sAgariyaM ti jahi mehunubbhavo hoi / jatthitthI purisA vA vasaMti suttaM tu saTTANe // * cU-jaM sutte 'sAgAriyaM' ti esA sAmayikI saMjJA / jatthavasahIe ThiyANaM mehunubbhavo bhavati sA sAgArigA, tattha cugurugaa| adhavA jattha itthipurisA jasaMti sA sAgArikA, itthisAgAriMge caugurugA suttanivAto / " saTTANi" tti jA purisasAgArigA, niggaMdhINaM purisasAgArige caugurugA / sesaM taheva / / esa suttattha / imo nijuttivityaro [ bhA. 5097 ] sAgAriyA u sejjA, ohe ya vibhAgao u duvihAo / ThANa-paDasevaNAe, duvihA puNa ohao hoti / / 17 9
Page #1029
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-16/1059 - sAgariyA senA duvihA- oheNa vibhAgao ya / oheNa puNa duvidhA - ThANAto paDisevamAto a / etesu pacchittaM bhaNihiti / [ bhA. 5098] 130 dhU- no Agamao [ bhA. 5099] sAgAriyanikkhevo, cauvviho hoi AnupuvIe / nAmaM ThavaNA davie, bhAve ya cauvviho bhedo || jANaga-bhaviyavvairitaM davvasAgAriyaM imaMrUvaM AbharaNavihI, vatthAlaMkArabhoyaNe gaMdhe / Ao naTTa nADaga, gIe sayaNe ya davvammi / / cU- "rUva "tti asya vyAkhyA[ bhA. 5100] jaM kaTTakammamAdisu, rUvaM saTTANe taM bhave davvaM / jaM vA jIvavimukkaM visarisarUvaM tu bhAvammi // cUrUvaM nAma jaM kaTThacittaleppakamma vA purisarUvaM kayaM, ahavA jIvaviSpamukkaM purisasarIraM taM "saGkANe'' ti niggaMthANaM purisarUvaM davvasAgAriyaM, je itthIsarIrA taM bhAvasAgAriyaM / etesu ceva kaTThakammAdisujaM itthIrUvaM taM niggaMdhINaM davvasAgAriyaM, je puNa purisarUvA taM tAsiM bhAvasAgAriyaM / AbharaNA kaDagAdI ja purisajoggA te niggaMthANa davve, je puNa itthijoggA te bhAve / itthIrNa itthi jaggA davve, purisajoggA bhAve // vatyAdi alaMkAraM cauvvihaM / bhoyaNaM asanAdiyaM cauvvihaM / airysgAdI gaMdhA anegavihA / AujjaM cauvvihaM - tataM vitataM ghaNaM jhusiraM / naTTaM cauvvihaM aMciyaM ribhiyaM ArabhaDaM bhasolaM ti / ahavA imaM naI [ bhA. 5101] - naTTaM hoti agIyaM, gIyajuyaM pADayaM tu taM hoi / AharaNAdI purisovabhoga davvaM tu saTThANe / / - gItena virAhataM navaM, gItenaM juttaM nADagaM / gIyaM cauvvihaM-taMtisamaM tAlasamaM gahasamaM layasamaM ca / sayaNijjaM pallaMkAdi bahuppagAraM / "davve "tti davvasAgAriyamevamuddiTTha, bhoyaNa-gaMdhavvaAoja-sayaNANi / ubhayapakkhevi sarisattaNato niyamA davvasAgAriyaM ceda, sesANi davvabhAvesu bhANiyavvANi / sarise davvasAgAriyaM, visarise bhAvasAgAriyaM / / etesu imaM pacchittaMekkkampiya ThANe, bhoyaNavajrANa caulahU hoMti / cauguruga bhoyaNammI, tattha vi AmAdiNo dosA // [bhA. 5102] dhU-rUvAdidavvasAgAriyappagAresu ekkkammi ThANe ThAyamANassa bhoyaNaM vajrettA sesesu caulahugA, bhoyaNe cauguruM / kesiM ca AyariyANaM - alaMkAravatthesu vi caugurugA, ANAdiyA ya dosA bhavaMti / codaka Aha- savve te sAhU, kahaM te dose karejja ?, ucyate [bhA. 5103] ko jAti kerisao, kassava mAhappatA samatyatte / ghiidubbalA u keI, DeveMti puNo agArijanaM // cU-chaumattho ko jANai nANAdesiyANaM kassa keriso bhAvo, itthiparissahe udinne kassa vA mAhappatA, mahaMto appA mAhappatA / ahavA - mAhappatA prabhAvo / taM ca mAhappaM pabhAvaM vA samatthatA ciMtijati / sAmatthaM dhiMtI, sArIrA sattI / iMdiyaniggahaM prati brahmavrataparipAlane vA kassakiM mAhAtmyamiti / eyammivi aparinnAe sAgAriyavasadhIe ThiyANaM tattha je dhitidubbalA te rUvAdIhiM
Page #1030
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM - 1059 [ bhA. 5103] kkhattA vigayasaMjamadhurA agAriTThANaM "Deveti paribhuMjaMtItyarthaH // teya saMjayA puvvAvasthA imerisA hojjA[ bhA. 5104] & - ittha bhuttabhoI, abhuktabhoI ya kei nikkhatA / ramaNijja loiyaM ti ya, amhaM peyArisaM AsI // 131 dhU- bhuttA'bhuttA do vibhAMti - ramaNijo loio dhammo / je bhuttabhogI te bhAMti - amhaM pi gihAsame ThiyANaM erisaM khANapANAdika Asi // kiMca [bhA. 5105] erisao uvabhogo, amhavi Asi (tti) yaha ehi ujjallA / dukkara karemo bhutte, kougamitarassa te dahuM // dhU- "uvabhogo' "tti NhANavatthAbharamagaMdhamallAnulevaNadhUvaNavAsataMbolAdiyANa puvvaM AsI / iNhi idAniM, ujjallA prAbalyena, maliNasarIrA laddhasuhAsAdA amhe sudukkaraM sahAmo, evaM bhuttabhogI ciMtayati / "itara" tti abhuttabhogI, taM taM rUvAdi dahuM kouaM karejA / / [bhA. 5106 ] sati koueNa doNha vi, parihejja laejja va vi AbharaNaM / annesiM uvabhogaM, kareja vAeja uDDAho / cU-"sati "tti puvvarayAdiyANa saraNaM bhuttabhogiNo, iyarassa kouaM / ete donni vi asubhabhAvupannA vatthe vA pariheja, AbharaNaM vA "laeja" tti appaNo Abharejja, annesiMvA vatthAdiyANa upabhogaMkareja, vAeja vA AtojjaM / asaMjato vA saMjataM AyariyAdi daDDu uDDAhaM kareja // kiMca [ bhA. 5107] tacittA tallesA, bhikkhA sajjhAyamuktatattIyA / vikahA-visuttiyamaNA, gamaNussugaussugabbhUyA // cU- taM itthImAdI rUva daTTu tadagAvayavasarUvaciMtaNaM cittaM, tadaMgaparibhoga'jjhavasAo lesA (bhikkhA) sajjhAyAdisaMjamajogakaraNamukkatattI nivvAvArAditayarthaH / vAyigajogeNa saMjamArAhaNI kahA, tavvivakkhabhUtA vikhaa| kusalamaNadhAraNodIraNeNa saMjamasAsaviddhiM (?) karettA so trastamanA tato vigahAvisottiyamaNA bhavaMti / evaM itthimAdirUvasamAgamatI udinnamohANa tthIparibhogussuyabhUtANaM gamane otsukyaM bhavati / abhipretArtha tvaritasamprApaNaM autsukyamityarthaH / / [bhA. 5108] suTu kayaM AbharaNaM, vinAsiyaM na vi ya jANasi tumaM pi / mucchuDAho gaMdhe, visottiyA gIyasaddesu // dhU- rUvaM AbharaNaM vA daddhuM ego bhaNAti - "suTThe "tti laThThe kayaM / bitio taM bhaNAti - "etaM vinAsiyaM, avisesannU tumaM, na jANasi kiM ci" / evaM uttarottareNa adhikaraNaM bhavati, prazaMsato vA rAgo, itarassa doso / "muccha"tti mucchaM vA kareja / mucchAo vA sapariggaho hojjA / gaMdhe tti caMdanAdiNA vilitte ghUvite vA appANe uDDAho bhavati / Atojja-gIyasaddAdiesu visottiyA bhavati / / kiMca [bhA. 5109] niccaM pidavvakaraNaM, avahitahiyayassa gIyasaddesu / paDilehaNa sajjhAe, AvAsaga bhuMja veratI // -niccamiti tIe vasahIe savvakAlagItAdisaddehiM avadhiyamaNassa paDilehaNAdikaraNaM
Page #1031
--------------------------------------------------------------------------
________________ 132 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 savvesiM saMjamajogANaM davvakaraNaM bhavati / [bhA.5110] te sIdiumAraddhA, saMjamajogehi vasahidoseNaM / galati jatuMtapaMtaM, eva carittaM muNeyavvaM / / dhU-tesi evaMvasahidoseNaM sIaMtANaM carittahANI / kaha?, ucyate / imo diTuMto-jahA jaDa aggiNA tappaMtaM galati evaM jahuttasaMjamajogassa akaraNatAto carittaM galati, / / vasahidoseNa jo isthimAdIvisayovabhogabhAvo asubho uppanno[bhA.5111] tannikkhaMtA keI,puNo vi sammelaNAidoseNaM / vacaMti saMbharaMtA, mettUNa carittapAgAraM / / dhU-tasmAnikkhaMtA ta vA parityajya nikrAntA tannikkhaMtA kecinna sarve / sesaM kaMThaM / [bhA.5112] egammi dosu tIsuva, ohAvaMtesu tattha aayrio| mUlaM aNavaThThappo, pAvati pAraMciyaM ThANaM / / dhU-vasahikaeNa doseNa jai ekko unnikkhamati to Ayariyassa mUlaM, dosu aNavaTTho, tisu pAraMciyaM / jassa vA vaseNa tattha ThitA tassa vA eyaM pchitN|| davvasAgAriyaM gataM / idAni bhAvasAgAriyaM{mA.5113] aTThArasavihamabaMbha, bhAvau orAliyaM ca divvaM ca / manavayaNakAyagacchaNa, bhAvammi ya rUvasaMjuttaM // dhU- eyaM davvasAgAriyaM bhaNaMtena bhAvasAgAriyapi etyeva maNiyaM, tahAvi vittharato puNo bhaNNati-taMbhAvasAgAriyaM aTThArasavihaM ababhaM / tassa mUlabhedAdo-orAliyaM ca divvaM ca / tattha orAliyaM navavihaMirma-orAliyaM kAmabhogA manasA gacchati, gacchAveti, gacchaMtaM anujaannti| evaM vAyAe vi|kaaennN vi| ete tinni tiyA nava / evaM divveNa vinava / ete do navagA atttthaars| eyaM aTThArasavihaM abaMbha bhAvasAgAriyaM / / "bhAvammiya svasaMjuttaM"tti asya vyAkhyA[bhA.5114] ahava abaMbhaM jatto, bhAvo rUvA sahagayAto vA / bhUsaNa-jIvajutaM vA, sahagaya tavvanjiya rUvaM / / dhU- abaMbhabhAvo jato uppajjai taM ca rUvaM rUvasaMjuttaM vA, kAraNe kajjovayArAo, taM ceva bhAvato abaMbhaM / ahavA - udinnabhAvojaM paDisevati taM ca svaM vA hoja, rUvasahagataM vA / tattha jaM itthIsarIraM saceyaNaM bhUsaNasaMjuttaM taM svasahagataM / ahavA-anAbharaNaM pijIvajuttaM taM rUvasahagataM bhaNNati, "tavvajjiyaMrUva' ti saceyaNaM itthIsarIraM bhUsaNavajjiyaM rUvaM bhaNNati, aceyaNaM vA rUvaM bhnnnnti| [bhA.5115] taMpuNa rUvaM tiviha, divvaM mANussagaM ca tericchN| tattha u divvaM tivihaM, jahannayaM majjhimukkosaM // dhU-dibve ime mUlabhedA[bhA.5116] paDimetaraMtu duvihaM, sapariggaha ekkamekkagaM tivihaM / pAyAvacca-kuTuMbiya-DaMDiyapariggahaM ceva //
Page #1032
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [bhA. 5116] cU-paDimAjuyaM taM duvihaM - sannihitaM asannihitaM vA / "itaraM'' ti- dehajuyaM taM pi saceyaNaM aceyaNaM vA / puNo ekekaM sapariggahaM apariggaraM vA / jaM sapariggaraM taM tividhehiM parigmahitaM / pacchaddhaM kNtthN| divvaM jahannAdigaM tividhaM ima[bhA.5117] vANaMtariya jahannaM, bhavaNavatI joisaMca mjjhimgN| vemANiyamukkosaM, pagayaM puNa tANa paDimAsu // dhU-vANamaMtaraMjahannaMbhavaNavAsi joisiyaMcamajjhimayaM, vemaanniyNukkosyN| iha paDimAjutena adhikAro jena vasahivisohI adhikayA / / ahavA-paDimAjueNa jahannAdiyA ime bhedA[bhA.5118] kaDe potye citte, jahannayaM majjhimaMca dNtmmi| selammi ya ukkosaM, jaM vA vAto nipphaNNaM // dhU-jA divvapaDimA kaDepotthe leppage cittakammevAjA kIraieyaMjahannayaM, anissttsprshtvaat| jA puNa hasthidaMte kIrati sAmajjhimA, jena subhatarapharisA, atrApi hIrasaMbhavaH / maNisIlAdisu jA kIrai sA ukkosA, sukumAlapharisattaNato ahIrattaNato ya / adhavA - jaM virUvaM kayaM taM jahanna / ja majjhimarUvaM taM majjhimaM / jaM puna surUvaM kayaM taM ukkosayaM // sabbohato paDimAjue ThAyamANassa caulahuM / ohavibhAge imaM[mA.5119] ThANa-paDisevaNAe, tivihe duvihaM tu hoi pacchittaM / lahugA tinni visiTTA, apariggahe ThAyamANassa / / cU. "tividha"tti - divvamANusatericche duvidhaM pacchittaM- ThANapacchittaM paDisevaNApacchitaM c| evNatyniruvrnnkaauN| eyaMcevapuSvaddhaM |annhaa bhANiyabvaM- "tividhe'ttijahannamajjhimukkose duvihaM paMcchittaM - ThANao paDisevaNao ya / tattha paDisevaNao tAva ThappaM / ThAyaMtassa imaM - "lahugA tinni visiTThA", divve paDimAjue asannihie jahanne caulahuyA ubhayalahu, manjhime lahugA ceva kAlagurU, ukkose lehugA ceva tavagurU / ahavA - "tividhe duvidhaM tu" - tividhaM jahannagAdI, taM sannihiyAsannihitena duvihN|ahvaa-pddisevnnaaetNcevjhnnaadikN tividhaM! diTThAdidveNa duvidhaM / vibhAge ohapacchittaM imaM[bhA.5120] cattAriya ugghAyA, paDhame bitiyammi te anugghaataa| chammAsA ugghAtA, ukkose ThAyamANassa / / dhU-paDhame tti jahanne, tattha ugghAya ticaulahu / bitiyaM majjhimaMtattha anugghAya ticuguruN| ukkose chammAsA, ugghAya tti challahu / eyaM ThAyamANassa eyassa imA uccAraNavidhI - jahanne pAyAvaJcapariggahite ThAtikA majjhimae pAtAvadhapariggahite ThAtikA / ukkose pAtAvacapariggahite ThAti phu|| idAni ete pacchittA visesijaMti[bhA.5121] pAyAvaccapariggahe, dohi vilahU hoMti ete pcchittaa| kAlagurU koDube, iMDiyapAriggahe tavasA / / dhU-je ete pAyAvaJcapariggahite jahanne majjhimae ukkosae ya ThAyamANassa caulahu cauguru challahuA pacchittA bhaNitA / ete kAlemavitaveNa vi lahugA NAyavvA / koTuMbiyapariggahite ete ceva tinnipacchittA kAlaguru tavalahuA |ddNddiyprigghite ete ceva tinni pacchittA kAlalahuA
Page #1033
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 tvguruaa| jamhA jahannadivibhAgeNa kataM sannihitAsaMnnihitena na visesiyavvaM, tamhA vibhAge oho gao // idAniM vibhAgapacchittaM - tattha eyANi ceva jahannamajjhimukkosANi asannihiyasannihiyabhiNNA chaTThANA bhavaMti / tAhe bhaNNati[bhA.5122] cattAriya ugghAyA, paDhame bitiyammi te anugghaayaa| tatiyammi ya emevA, cautthe chammAsa ugdhaataa| dhU-jahanne asannihiyaM paDhamaMThANaM, sannihiyaM bitiyaM tthaannN| majjhime asannihiyaMtaiyaTThANaM, sannihiyaM cautthaM / ukkoseNa asannihiyaM paMcamaM, sannihiyaM chaTuM / jahannae asannihie pAyAvaccapariggahite ThAti caulahuyaM, sannihie cauguru / majjhimae asannihie "emeva"tti - caugurugA, sannihie chlhugaa|| [bhA.5123] paMcamagammi vi evaM, chaThe chammAsa hot'nugghaayaa| asannihite sannihite, esa vihI ThAyamANassa / / dhU-ukkosae asannihie pAyAvaccapariggahite ThAti emeva ttichallahugA, sannihie chgguruuN| eso ThANapacchitassa vidhI bhnnito|| [bhA.5124] pAyAvaccapariggaha, dohi vi lahu hoti ete pacchittA / ___ kAtaguruM koDaMbe, DaMDiyapAriggahe tavasA // khU-pAyAvacce ubhayalahuM, koTuMbie kAlagurUM, iMDie tavagurUM / sesaM pUrvavat / / ThANapacchittaM ceva bitiyAdesato bhaNNati[bhA.5125] ahavA bhikkhusseyaM, jahannagAimmi ThANapacchittaM / gaNiNo uvariM chedo, mUlAyarie hasati hetttthaa| dhU-jaeyaMjahannagAdIasannihiyasannihiyabhedeNacaulahugAdi-chaggurugAvasANaMeyaMbhikkhussa bhaNiyaM / "gaNi"tti uvajjhAo, tassa caugurugAdI chede ThAyati / Ayariyassa challahugAdI mUle ThAyati / iha cAraNAvikappe jahA uvaripadaM vahati tahA heTThApadaM hassati // [bhA.5126] paDhamillugammi ThANe, dohi vi lahugA taveNa kaalennN| bitiyammi ya kAlagurU, tavagurugA hoti taiyammi / / dhU-iha paDhamillugaM pAgatitaM ThANaM, vitiyaM koTuMbaM, daMDiyaM / sesaM pUrvavat / / evaM ThAyaMtassa pacchittaM bhaNiyaM / idAni paDiMsevaMtassa pacchittaM bhaNNati[bhA.5127] cattAri chacca lahu guru, chammAsiya cheda lahuga gurugo tu| mUlaM jahannagammI, sevaMte pasajjaNaM mottuN|| cU-pAyAvaccapariggahe jahanne asannihie adiTekadiDhe yA / sannihite adidve kA / didve puN| koTuMbiyapariggahe jahannae asannihie-adiDe / diDhe phrama / sannihite adiDhe ma / diDhe chammAsito lahuto chedo / iMDiyapariggahite jahannae asannihite adiDhe chammAsio lhucchedo| diDhe chammAsio gurU chedo / sannihie adiTe chammAsito gurU chedo / diDhe mUlaM / eyaM jahannapadaM amuyaMtena udinnamohattaNato paDima paDisevaMtassa pacchittaM bhaNiyaM pasajjaNaM mottuM pasaJjaNA nAma diDhe saMka bhoigAdI, adhavA - geNhaNa kaDDaNAdI /
Page #1034
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [bhA. 5128] 135 [mA.5128] cauguruga chacca lahu guru, chammAsiyachedo lahuga gurugoy| mUlaM aNavaThThappo, majjhimae pasajjaNaM mottuN|| ghU-majjhime vi evaM ceva cAraNavidhI, navaraM - caugurugAo ADhatte- aNavaDhe ThAti / / [bhA.5129] tavachedo lahu gurugo, chammAsio mUla sevamANassa / aNavaThThappo pAraMcio ya ukkosa vinavaNe // dhU-ukkose vi evaM ceva cAraNavidhI, navaraM - caugurugAo (challahugAto) ADhattaM pAraMcite ThAti / vinnavaNati paDisevaNA patthaNA vA, ||imenn kameNa cAraNaM karatena AlAvo kAyavyo[bhA.5130] pAyAvaccaparigaha, jahanna sannihita taha asnnihite| addiDa diTTha sevati, AlAvo esa savvattha / / cU-anne cAraNiyaM evaM kareMti-jahanne pAyAvaccapariggahe asannihite sannihite adidiTTha tti, eyaM pAyAvaccapayaM acayaMtena majjhimukkosA vicAriyavvA / pacchittaM caulahugAdi mUlAvasANaM teceva / eyaM koDuMbiyaM picaugurugAdiaNavaThThappAvasANaM | iMDiyaM pichallahugAdi paarNciyaavsaannN| estha pAyAvaccaMjahannaM koTuMbaM majjhimaMDaMDiyaM ukkosaMbhANiyavvaM, ubhayahA vicArijaMtaM aviruddhN|| codago bhaNati[bhA.5131] jamhA paDhame mUlaM, bitie aNavaThTha tatiya paarNcii| tamhA ThAyaMtassA, mUlaM aNavaTTha paarNcii| cU- "paDhame "tti - jahanne caulahugAto ADhattaM mUle ThAti, majjhime caugurugAto ADhattaM aNavaDhe ThAti, ukkose challahuyAto ADhattaM pAraMcie ThAti / jai evaM paDisevamANassa pAyacchittaM bhavati tamhA ThAyaMtasseva pAraMciyaM bhavatu / adhavA - ThANapacchittaM vimUlANavaThThapAraMciyA bhavaMtu / kiM kAraNaM? avazyameva prasajanAMpratItya mUlAnavasthApyapAraMcikAn prApsyanti // Ayario bhaNai[bhA.5132] paDisevaNAe evaM, pasajjaNA hoti tattha ekkakke / carimapade carimapadaM, taM pi ya ANAdiniphaNNaM // dhU-"paDisevaNAe"tti-paDisevaMtassaatiyArAnurUvAmUlANavaThThapAraMciyA evaM sNbhvNti| jati puNa Thito nacevapaDisevati to kahaM ete bhavaMtu? // [bhA.5133] jati puNa savvo vi Thito, sevejA hojja carimapacchittaM / tamhA pasaMgarahitaM, jaM sevati taM na sesAI / / dhU-jati niyamo hoja savvo ThAyaMto paDisevejA to juJjai taMtumaMbhaNasi, jena puNa na sabbo ThAyaMtopaDisevatitena kAraNeNapasaMgarahiyaMjaM ThANaM sevatitatyeva pAyacchittaM bhvti||"psjjnnaa tastha hoti ekeka"tti ekkekAto pAyacchittaThANAto pasajjaNA bhavati / kahaM ? ucyate-taM sAdhaM tatya ThiyaM daTuM avirayao ko vi tasseva saMkaM karejjA - "nUna paDisevaNAnimitteNaM esa ettha Thio," tAhe diDhe saMkA bhotigAdI bhedA bhavaMti / aha pasaMga icchasi to imo pasaMgo "carimapade carimapadaM" ti asya vyAkhyA[bhA.5134] adihAto diTuM, carimaM tahi saMkamAdi jA carimaM / ahava na carimA''rovaNa, tato vipuNa pAvatI carimaM //
Page #1035
--------------------------------------------------------------------------
________________ 136 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 dhU-cAraNiyAe kajjamANIe adidiTehiM adiThThapadAto jaM diTThapadaM taM carimapadaM bhaNNati, tato carimapadAto sakA bhotiMgAdipadehiM vibhAsAe jAva carimaMpAraMciyaM ca pAvati / syAnmatiH "atha dRSTaM kathaM saMkA?, nanuni zaMkitameva / ucyate - dUreNa gacchato dilu vi avibhAvite saMkA, ahavA-AsannatoviIsi addha'chinirikkhaNeNa saMkA bhti| ahavA- "carimapade carimapadaM" bhaNNati / asannihitapadAto sannihitapadaM carimapadaM ti / tattha sannihiyA paDimA khittamAdI karejjA, paritAvaNamAdipadehiM carimaM paavejaa| ahavana carimArovaNa titRtIyaH prakAraH-jahanne carimaM mUlaM, majjhime carimaM aNavaTTho, ukkose carimaM pAraMciyaM / tato ekekatAto carimapadAto saMkAdipadehiM carimaM pAraMciyaM paavi|| "taM piya ANAdinipphannaM" ti asya vyAkhyA[bhA.5135] ahavA ANAdivirAdhanAo ekkakkiyAo carimapadaM / pAvati tena u niyamA, pacchittadharA atipsNgo|| dhU-ahavA-ANANavatthamicchatavirAdhanANaMcauNhaMpayANaM virAdhanApadaMcarimaM, sAvirAdhanA duvihA - Aya-saMjamesu / tattha ekakAto taM carimapadaM niSphajjai / kahaM ?, ucyate - tassAmiNA diDhe paMtAvie AyAe paritAvaNAdi carimaM pAvati, saMjame bhagge puNa saMThavaNe - chakkAya causu gAhA / evaMcarimaM pAvati / jamhA pasaMgao bahuvihaM bhavati tamhA pasaMgarahiyaM jaM ceta AsevitaM taM cevadAyabbaM / ThAyamANassa ThANapacchittaMceva, paDisevamANassa pddisevnnaapchittN-nprsNgmityrthH| [bhA.5136] nathi khalupacchittI, evaM na ya dAni koi muMcejjA / kAri-akArI samatA, evaM sati rAga-dosA y|| dhU- evaM nAsti kazcidaprAyazcittI, na vA kazcidasevamAno'pi karmabandhAnmucyate, jo vi paDisevati tassa vitaM, jo vina paDisevati tassa vitaM / evaM kAri akArisamabhAvatA bhavati / evaM prAyazcittasaMbhave sati rAna dosasaMbhavo ya bhavati // taM piya ANAdiniphaNNaM punarapyasyaiva padasya vyAkhyA[bhA.5137] muriyAdI ANAe, aNavattha paraMparAe thirkrnnN| micchattaM saMkAdI, pasajjaNA jAva carimapadaM / dhU-savvameyaM pacchittaMANAdipadehiM niSphaJjati, avarAhapade pavattaMto titthakarANAbhaMgakareti tattha se cauguruM, ANAbhaMge muriyadiTuMto kjjti| tammiceva kAle aNavasthapade vakRti tattha se| aNavatthato ya paraMpareNaM saMjamavocchedo bhavati / tammiceva kAle deseNa micchattamAsevati, parassa vA micchattaM janeti, thiraMvA kareti, tattha se avarAhapade puNa vasa'to virAdhanApadaM vaddati ceva tattha parassa saMsaM janeti jaheyaM mosaM taha'nnaM pi / ahava saMkAbhoigAdI pasajaNA caulahugAdI jAva carimaM padaM pAvati // ettha codaka Aha[bhA.5138] avarAhe lahugataro, kiM nu huANAe gurutaro dNddo| ANAe ciya caraNaM, tabmaMge kiM na bhggNtu|| dhU- codago bhaNati - "avarAhapade caulahu~ pacchittaM ANAbhaMge cauguruM diTuM / evaM kahaM bhavati, nanu avarAhapade gurutareNa bhaviyabvaM" ? Ayariyo Aha - "ANAe ciya" pacchaddhaM /
Page #1036
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [bhA. 5138] 137 paramatthao ANAe ciya caraNaM ThiyaM, ANA duvAlasaMgaM gaNipiDagaMti kAuM, tavvatikkame tabbhaMge kiM na bhaggaM bhavati?, kiM ca loiyA vi ANAe bhaMge gurutaraM DaMDaM kareMti (pavatteti) ettha diluto muriyAdi / muriya tti moraposagarvaso caMdagutto / AdiggahaNAto annerAyANo / te ANAbhaMge gurutara DaMDaM pavatteti / evaM amha vi ANA baliyA / imaM NidarisaNaM[bhA.5139] bhattamadAnamaDate, ANaDhavaNaMba chettu vNsvtii| gavisaNa patta darisite, parisavati sabAlaDahaNaM ca // cU-caMdagutto moraposago ti je abhijANaMti khattiyA te tassa NaM paribhavaMti | cANakkassa ciMtA-ANAhINo kerisorAyA? kahaM ANAtikkho hona? ti| tassa ya cANakkassa kappaDiyatte aDaMtassa egammi gAme bhattaMna laddhaM / tattha ya gAme bahU aMbA vNsaay|tss ya gAmassa paDiniviTeNaM ANaTThavaNanimittaM lihiyaM pesiyaM imerisaM "AmrAn chitvA vaMzAnAM vRttizIghraM kArye" ti / tehi ya gAmeyagehiM dullihiyaM ti kAuM vaMse chettuMaMbANa vatI katA / gavesAviyA cANakkeNa - "kiMkataM?" ti| Agato, uvAladdhA, ete vaMsA rodhagAdisu uvaujjaMti, kIsa bhe chinnA?, daMsiyaM lehacIriyaM"annaM saMdiTuMannaMceva karehi" ttiDaMDapattA / tato tassa gAmassa sabAlavuDehiM purisehiM adhosirehiM vatiM kAuMso gAmo savvo daDDo / anne bhaNaMti-sabAlavuDDA purisA tIe vatIe choDhuM daDDA // [bhA.5140] egamaraNaM tu loe, ANati vA uttare anNtaaii| avarAharakkhaNaTThA, tenANA uttare baliyA / / cU-loiyaANAikkame (egmrnnN)|loguttrepunn ANAikkame anegaatijmmmrnnaaiNpaavNti| annaM ca aticArarakhaNaTThA ceva ANA baliyA, ANAaNatikkame ya aiyArAikkamo rakkhito ceva bhavati / / "anavattha" tti asya vyAkhyA[bhA.5141] anavatthAe pasaMgo, micchatte saMkamAdiyA dosA / duvihA virAdhanA puNa, tahiyaM puNa saMjame innmo|| [bhA.5142] aNaTThADaMDo vikahA, vakkheva visottiyAe stikrnnN| ___AliMgaNAdidosA, asannihie ThAyamANassa // cU-akAraNe DaMDo aNaTThADaMDo, so-davve bhAve ya / davve akAraNe avaraddhaM rAyakulaM ddNddeti| bhAvaDaMDo nANAdINaM hAnI // "vikahAe" vakkhANaM[bhA.5143] suTu kayA aha paDimA, vinAsiyA na vi ya jANapti tumNti| itivikahAdadhikaraNaM, AliMgaNe bhaMga bhditraa|| ghU-AliMgaNe kajamANe kayAdi hatyAdiyANa bhaMgo havejjA, tattha sapariggahe bhaddapaMtAi dosA havejA, vakkhevo taM pekkhaMtassa, ullAvaM ca kareMtassa suttatthapalimaMtho / visottiyA davve bhAve y| dave sAraNipANIyaM vahataM tRNamAdiNA ruddhaM, annato kAsArAdisugacchati,tatosassahANI bhvti| bhAve nANAdINaM, Agamassa visottiyAe carittassa viNAso bhavati / satikaraNaM tibhuttabhogINaM, amuttbhogiinnkou|adhkoimohodenn AliMgeja,AliMgitA bhanjejA, asannihie sapariggahe bhaddapaMtadosA, pacchAkammadosA ya, paMto tattha geNhaNAdI karejja / ete asannihite ThAyamANassa dosaa||imey sannihie
Page #1037
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 nizItha-chedasUtram -3- 16/1059 [ bhA. 5144 ] vImaMsA paDinIyayA va bhogatthiNI va sannihiyA / kaNacchI ukkaMpaNa, AlAva nimaMtaNa palobhe // - sAhiyA tirhi kAraNehiM sAdhuM palohejjA - vImaMsaTTayA paDinIyaTTayAe bhogatthiNI vA / tatthavImaMsAe - " kiM esa sakketi khobheuM na vatti paDimA anupavisittA kANa'cchI kareja, thaNukaMpaM (ukkaMpaNaM] vA kareja, AlAvaM vA kareja - he amuga nANa ! kusalaM te, nimaMtaNaM vA kareja-mae samaM sAmi ! bhogA bhuMjasu evamAdiehiM palobhejA / ahavA - palobheti thaNakakkhoruaddhappadaMsiehiM, kaDakkhacchivikAranirikkhitehiM / / [mA. 5145 ] kANacchimAiehiM, khobhiyaddhAti tammi bhaddA tu / nAsati itaro mohaM, suvaNNakAreNa diTTaMto // dhU- jAhe kANacchimAdiehiM AgArehiM khobhito tAhe giNhAmi tti uddhAtito, tAhe sA devatA bhaddA nAseti, itaro nAma so khobhiyasAdhU tIe addaMsaNaM gatAe sammohaM gato paDito taM daTTumicchati / katto gayAsi ?, vilavati, pannavijaMto vi pannavaNaM na geNhati / jahA anaMgaseNasuvaNNagAro / esA bhaddavimaMsA / idAniM "paDinIyaTThatAe "tti [ bhA. 5146] / vImaMsA paDinItA, viddarisaNa'khittamAiNo dosA / asaMpattI saMpattI, laggarasa ya karaNAdINi / / cU- paDinIyA vi kANacchimAtiehiM vImaMseuM ettha vImaMsA nAma kevalA, jAhe khubhio dhAtito giNhAmi tti tAhe sA paDinIyA " asaMpatti "tti jAva na ceva geNhati hatthAdiNA tAva vidarisaNaM vikRtarUpaM darzayati / ahavA - viddarisaNaM alaggameva logo laggaM pAsati, khittamAdi vA kareja, mAreja vA / adhavA-sA paDinayA paDibhogasaMpatti kAuM tattheva lAeja svAnAdivat, paDinIyadevatApa ogao caiva leppagasAmiNA annena vA diTThe geNhaNakaDDaNAdiyA dosA kareja || paMtA u asaMpattI, taheva mAreja khittamAdI vA / saMpattIi vilAetu, kaDDaNamAdINi kAreja | [bhA. 5147] cU- idAniM bhogatthiNI[ bhA. 5148] bhogatthiNI vigate, kouyammi khittAdi dittacittaM vA / daGkaNa va sevataM, deulasAmI karejja imaM // - bhogatthiNI devatA kANacchimAdiehiM uvalobhettA khubhieNa saha bhoge bhuMjittA vigayabhogakotukA mA annAe saha bhoge bhuMjau tti khittAdicittaM karejjA / ahavA tIe saha sevaNaM kareMtaM davaNaM deulasAmI ahAbhAveNa imaM karejja || * [mA. 5149] taM caiva niTTaveMtI, baMdhaNa nicchubhaNa kaDagamaddo ya / Ayarie gacchaMmi ya, kula gaNa saMdhe ya patthAro // - taM sevataM daTTu kuddho niTThivaiti tti - mArejA, pabhU vA sayaM baMdhijjA, appabhU vi pabhuNA baMdhAvijjA / adhavA - vasadhI gAma nagara desa rajjAo vA nicchUbhejA / "kaDago "tti khaMdhAvAro / jahA so paravisayamoiNNo egassa ranno abhiniveseNa akAriNo vi gAmanagarAdi savve vinAsei, evaM egeNa kayamakajjaM savvo bAlavuDDhAdI jo jattha dIsai so tattha mArijjati / esa kaDagamaddo /
Page #1038
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUla- 1059, [bhA. 5149] 139 adhavA - imo kaDagamaddo, saha tena kAriNA, mottuM vA taM kAri (NaM), jo Ayario gaccho vA kulaM gaNo vA taM vAvAdeti, tattha vA ThANe jo saMgho taM vAvAdeti / / adhavA imaM kujjAgehaNe gurugA chammAsa kaDhaNe chedo hoti vavahAre / pacchAkaDammi mUlaM, uDDuhaNa-viruMgaNe navamaM / / [ bhA. 5150 ] cU- paDisevaMte gahite Gka / hatthe vatthe vA ghettuM kaGkSite NIte rAyakulaM phuM / tena parikaDDitai pra / vavahAre chedo / pacchAkaDo tti jito mUlaM / uDDAhe kate viruMgite vA aNavaTTho bhavati // uddAvaNa nivvisae, egamaneMge padosa pAraMcI / [ bhA. 5151] vo do ya, doya pAraMcio hoti // - uddavite nivvisae vA kate egamanegesu vA padose kate so paDisevago pAraMciyaM pAvati / uDDaNa viruMgaNa etesu dosu aNavaTTho bhavati, nivvisatoddavaNesu dosu padesu pAraMciyaM // adhavA-paTTo imaM kujjA [ bhA. 5152] eyassa natthi doso, aparikkhitadikkhagassa aha doso / iti paMto nivvisae, uddavaNa viruMgaNaM va kare || dhU- eyarasa tti paDisebagassa na doso, jo aparikkhitaM dikkheti tassa esa doso, iti evaM ciMteuM paMto AyariyaM nivvisayaM karejA, uddaveja vA, kaNNa nAsa-nayanugghAyaNaM vA karejja, evaM virUvakaraNaM virUvaNaM // ahavA sannihite ime dosA [ bhA. 5153] tattheva ya paDibaMdhI, adiTTha gamaNAdi vA aneMtIe / ete anne ya tahiM, dosAo hoMti sannihie // - tattheva paDimAe paDibaMdhaM karejA, adiTThe tti-leppagasAmiNA adiDe vi ime dosA bhavaMti / adhavA-sA vANamaMtarI vigayakougA NAgacchati, tIe aNeMtIe so paDigamaNAdI kareja || tAo puNa sannihiyapaDimAo imammi hojjA [ bhA. 5154 ] kaTThe potte citte, daMtakamme ya selakamme ya / diTThippatte rUve, khittacittassa bhaMsaNayA // cU-pavvaddhaM kaMThaM / diTThiNA pattaM rUvaM ddaSTamityarthaH / tena rUveNa khittaM cittaM jassa so khittacitto, tassa khittacittassa pamattattaNao cAritAo jIviyAo vA bhraMso bhavati // tAsiM puNa sannihiyANaM devayANaM vinnavaNaM paDuca imo pagAro bhAvo hojjA[ bhA. 5155 ] suhavinnappA suhamoiyA ya suhavinnappA ya hoMti duhamoyA / duhavinnappA ya suhA, duhavinnappA ya duhamoyA || caubhaMgo gahito / / tattha paDhamabhaMge imaM udAharaNaMsopArayammi nayare, rannA kira maggio ya nigamakaro / akaroti maraNadhammo bAlatave dhuttasaMjogo // cU-sopArayammi nagare negamo tti vANiyajaNo vasati / tANa ya paMca kuTuMbiyasayANi vsNti| tattha ya rAyA maMtimA buggAhito- "ete rUvagakaraM maggijaMti / " rannA maggitA / te ya 'akare' tti puttAnuputtio karo bhavissaI, na demo / rannA bhaNiyA- 'jati na deha, to imammi gihe aggipavesaM - etIe gAhAe [ bhA. 5156 ]
Page #1039
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140 nizItha - chedasUtram -3 - 16/1059 kareha" / tato tehiM maraNadhammo vavasito / "na ya nAma karapavattiM karemo', savve aggiM paviTThA / / [bhA. 5157] paMcasayabhogi aganI, apariggaha sAlabhaMji siMdUre / tuha majjha dhuttaputtAi avaNNe vijjakhIlaNatA // cU- tesiM paMca mahilasatAI, tAni vi aggiM paviTThANi / tAo ya bAlataveNa paMca vi sayAi apariggahiyA jAtA / tehiMya nigamehiM tammi ceva nagare siMdUraM sabhAdharaM kAriyaM / tattha paMca sAlibhaMjitA satA / te tehiM devatehiM ya pariggahitA / tAo ya devatAo na koi devo icchai, tAhe dhuttehiM saha saMpalaggAo / te dhuttA tassaMbadhe bhaMDaNaM kAumADhattA, esA na tuhaM majjhaM, itaro vi bhaNAti-majjhaM na tuhaM / jA ya jena dhutteNa saha acchai sA tassa savvaM puvvabhavaM sAhati / tato te bhAMti - hare ! amuganAmadheyA esa tujjha mAtA bhagini vA idAniM amugeNa saha saMpalaggA, tA ya egammi pItiM na baMdhaMti, jo jo paDihAti tena saha acchaMti / taMca souM ayasotti kAuM vijjAvAtieNaM khiilaaviyaato|| gato paDhama bhaMgo | idAniM tinni vi bhaMgA egagAhAe vakkhAneti [ mA. 5158 ] bitiyammi rayaNadevaya, taie bhaMgammi suiyavijAto / gorI-gaMdhArIyA, duhavinnappA ya duhamoyA // cU-bitiyabhaMge rayaNadevatA udAharaNaM / appaSTiyattaNato kAmAurattaNao ya sA suhavinnavaNA, savvasuhasaMpAyattaNao ya sA duhamoyA / tatiyabhaMge suiyavijjAo bhavaMti tAo ya nimnaM suisamAyArattaNao savvasuidavvapaDisevaNato mahiDiyattaNao ya duhavinnapyAo, tesiM uggattaNato nicaM duranucarattaNao ya chehe ya sAvAyattaNao suhamoyA / cautthabhaMge gori-gaMdhArIo mAtaMgavijjAo sAhaNakAle logagarahiyattaNato dahavinnavaNAo, jahiTTakAmasaMpAyattaNao ya duhamoyA // evaM cautyabhaMgo vakkhAo / idAniM tividhapariggahaM guru lAghavaM bhaNNati [ bhA. 5159 ] tinha vi kataro guruo, pAgatiya kuTuMbi DaMDie ceva / sAhasa asamikkha bhae, itare paDipakkha pabhurAyA / / dhU- sIso pucchati - "pAyAvacca kuTuMbiya DaMDiyapariggahANa kattha gurutaro doso, kattha vA appataro ?" ettha ya bhayaNA bhaNNati - pAgatiyaM gurutaraM, koDuMbiya - DaDiyaM lahutaraM / kahaM ?, ucyate - so sukkhattaNeNa sAhasakArI asamikkhiyakArI ya, anIsarattaNao ya bhayaM na bhavati / evaM so pAgatio mAraNaM pi vvsejaa| "iyare' tti koDuMbiya iMDiyA, te pAgatitassa pddipkkhbhuuto| kaha ?, ucyate - te sahasakArI na bhavaMti asamikkhiyakArI ya na bhavaMti, pannA bhavaMti, bhayaM ca siM bhavati // imaM - [ bhA. 5160 ] - IsariyatA rajjA, va bhaMsae maMtupaharaNA risao / tena samikkhiyakArI, annA viya siM bahU asthi / - maMtu kovo| ete risao kovapaharaNA bhavaMti, ruTThA ya mA maM rajjAo IsarattaNao ya bhaMsehiti, ato te samikkhiyakArI bhavaMti / annaM ca tesiM annAo vi bahU paDimAo asthi, ato tesu anAdarA // atrocyate ahavA - "pattharo "tti asya vyAkhyA [ bhA. 5161] patthAradosakArI, nivAvarAdho ya bahujane phusai / pAgatio puNa tassa va nivassa va bhayA na paDikujjA ||
Page #1040
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [mA. 5161] 141 dhU-DaMDiyakoDubio gurutaro, pAgatito lahutaro / rAyA pahU, so egassa atthassa ruTTo saMdhe patyAraM karejA, rAyAvakAro yabahujaNe phusati, tena so gurutro| pAgatiyAvarAho puNa bahujane na phusai, annaM ca-pAgatito "tassa"tti sAhussa "bhayA' nivassa bhayA paJcavakAraM na kareti, etena kAraNeNa pAgatito lhutro|| kiM ca[bhA.5162] avi ya hu kammaddaNNA, na ya guttI tesi neva dAriTThA / tena kayaM pi na Najjati, itarattha dhuvo bhave doso|| dhU-te pAgatitA khette lAdisu kammakkhaNiyA paDimANa udaMtaM na vahaMti, tena tattha kato vi avarAho na najati, na ya tesiM saMtiyAsudevadroNIsu rakhavAlo bhavati, na vA dArapAlo bhavati / itarattha tti rAyakuDubiesu dhRvo doso bhvi|| [bhA.5163] tulle mehuNabhAve, nANattA''rovaNA ya emeva / jena nive patthAro, rAgo vi ya vatthumAsajja / / dhU-pAgatiya-kuTuMbiya-DaMDiesutulle mehuNabhAve avarAhanANataNao ceva pAyacchitte nANattaM pAyAvaccapariggahAto koDuMbiyapariggahe kAlagurugA, DaMDiyapariggahe tavagurugA bhaNitA |annNc koDuMbiya-DaMDiesu patyAradosato adhikataraM pacchittaM / ahavA - vatthuvisesao rAgaviseso, rAgavisesao pacchittaviseso bhavai / jato bhaNNati[mA.5164] jatibhAgagayA mattA, rAgAdINaM tahA cayo kamme / rAgAdividhuratA vihu, pAyaMvatthUNa vihurattA // dhU-jArisI rAgabhAgamAtrA maMdA madhyA tIvrA vA tArisI mAtrA karmabaMdho bhavati / ahavA - jAvatiyA rAgavisesA tAvatiyA kammAnubhAgavisasA bhavati - tulyA ityarthaH / tena bhaNNati - jatiyaM bhAgaM gatA rAgamAtrA / mAtrAzabdaH parimANavAcakaH / tanmAtraH karmabandho bhavatItyarthaH / "rAgAi vihurayA vihu"-rAgAdividhuratA nAma viSamatvaM / hu zabdo yasmAdarthe / yatsamutyo rAgaH pratimAdike tasya yasmAt pratimAdivastuvidhuratA tasmAdrAgAdividhuratvaM bhavati / ayamanyaprakAraH vidhuratvapradarzane[bhA.5165] ranno ya itthiyA khalu, saMpattIkAraNammi paarNcii| amacI aNavaThThappo, mUlaM puNa paagyjnnmmi|| ghU-ranno jA itthI tIe saha mehuNasaMpattI, etena mehuNasaMpattakAraNeNa pAraMciyaM paaycchittN| amaccie aNavaThTho / pAgatie mUlaM / eyaM pacchitte nANattaM vatthunANattAo ceva bhaNiyaM // divvaM gayaM / idAnaM mANussa bhaNNai[bhA.5166] mANussagaM pi tivihaM, jahannayaM majjhimaM ca ukkosaM / pAyAvacca kuTuMbiya, daMDigapAriggahaM ceva / / dhU-jahannAdigaM tividhaM puNo ekkakaM pAyAvaccAtipariggahe bhANiyavvaM / [bhA.5167] ukkosa mAu-bhajjA, majhaM puNa bhinni-dhuuymaadiio| khariyAdI ya jahannA, pagayaM saci tetare dehe / / cU-mAtA appaNoagammA, annassa yataMna deti, ato tIe sahajaM mehuNetivvarAgajjhavasANaM
Page #1041
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 nizItha - chedasUtram - 3-16 / 1059 uppajati taM ukkosaM / bhajjaM annassa na deti ato tammi mucchito ukkosaM / mihunakAle bhaginI gammA | sesakAle bhaginI, dhUyA ya savvakAlaM appaNI agammA, annassa tAto deti tti ato tAhi saha jaM mehuNaM taM majjhimaM / kharigAdisusavvajanasAmaNNAsu na tivvAbhiniveso, ato taM jahannaM / iha mAnurasadehajueNa adhikAro, na paDimAsu / taM dehaM duvidhaM saceyaNamaceyaNaM vA // sAmaNNato dehajue ThAyaMtassa imaM - [ bhA. 5168 ] * paDhamilugammi ThANe, cauro mAsA havaMta'nugghAtA / chammAsA ugghAyA, bitie tatie bhave chedo || - paDhamilluMga ti jahannaM, pAyAvaccapariggahito jahanne ThAti Gka / bitie tti majjhime pAyAvaJcapariggahe ThAti / tatiyaM ti ukkosaM pAyAvaccapariggahe ukkose ThAti chedo // na bhaNiyaM koviva chedo, atastajjhApanArthamimucyate [bhA. 5169 ] paDhamassa tatiyaThANe, chammAsugghAio bhave chedo / caumAso chammAso, bitie tatie anugghAto // cU- ettha paDhamaTThANaM pAyAvaccapariggahaM, tassa tatiyaM ThANaM ukkosayaM, tattha jo so chedo so chammAsito ugghAtito nAyavvo / "caumAso" pacchaddhaM anayostRtIyasthAnAnuvartanAdidamucyate / bitie tti koTuMbe ukko se koDubapariggahe cauguruo chedo / tatie tti iMDiyapariggahe guruo chammAsio chedo / arthAdApatraM koTuMbe jahannae majjhimae ya jaM ceva pAyAvacce, evaM ceva DaMDie vi jahannamajjhime // [ bhA. 5170] paDhamillugammi tavAriha, dohi vi lahu hoMti ee pachitA / bitiyammiya kAlagurU, tavagurugA hoMti tatiyammi / / cU-paDhamillugaM nAma pAyAvaccapariggahe donni AdillA tavArihA, te do vi lahuyA | bitie ti koDubie je tayArihA donni AillA te kAlaguru tavalahu / tatie tti iMDiyapariggahie je AdillA donni tavArihA te kAlalahU tavagurU // ThANapacchittaM / manue gataM / idAniM paDisevaNApacchittaM[bhA. 5171] catugurugA chaggurugA chedo mUlaM jahannae hoti / chagguruga cheda mUlaM, aNavaTuppo ya majjimae // chedo mUlaM ca tahA, aNavaTTappo ya hoti paarNcii| evaM dimadiDe, sevaMte pasajjaNaM mottuM // [ bhA. 5172 ] cU- pAyAvaccapariggahe jahanne adiTThe / diTThe / koTuMbie pariggahe jahanne adiDe / diTTe chedo| iMDiyapariggahe jahanne adiTTe chedo| diTThe mUlaM / pAyAvaccapariggahe majjhime adiTThe chaggurugA / diTThe chedo / koDuMbiyapariggahe majjhime adiTThe chedo / diTThe mUlaM / DaMDiyapariggahe majjhime adiTThe mUlaM / diDe aNavaTTho / pAyAvaccapariggahe ukkosae adiTThe chedo / diTThe mUlaM / kuTuMbiyapariggahe ukkosae adiTTe mUlaM / dive aNavaTTo / DaMDiyapariggahe ukkosae adiTTe aNavaTTo / diTTe pAraMciyaM / ahavApAyAvacce jahannamajjhimukkose adiTThadiTThesu caugurugAdi mUle ThAyati / koDuMbie jahannAdige chaggurugAdi aNavaTTe ThAyati / DaMDiyapariggahe jahannAdige chedAdi pAraMcie ThAti / / codagAha -
Page #1042
--------------------------------------------------------------------------
________________ 143 uddezakaH 16, mUlaM-1059, [bhA. 5173] [bhA.5173] jamhA paDhame mUlaM, bitie aNavaha tatiya paarNcii| tamhA ThAyaMtassA, mUlaM aNavaTTha pAraMcI / / AcArya Aha[bhA.5174] paDisevaNAe evaM, pasajjaNA hoti tattha ekkakke / carimapade carimapadaM, taMciya ANAdinipphaNNaM / / [bhA.5175] teceva tattha dosA, moriyaANAe je bhaNita puvvaM / AliMgaNAdi mottuM, mANusse sevamANassa / / dhU-te ceva puvvaNitA aNavatyAdigA dosA bhvNti| "tattha"tti mANusse / codagena coditaM - "kIsa ANAe gurutaro iMDo?" AyarieNa moriyaANAe dir3ha kAuM titthakarANA gurutarI katA / evaM jahA puvaM bhaNiyaM tahA bhANiyavvaM / divve leppage AliMgaNabhaMgadosA te mottuM sesA dosA mAnusa sevamANassa savve te ceva bhANiyavvA / / idameva phuDataramAha[bhA.5176] AliMgate hatyAdibhaMjaNe je tu pucchkmmaadii| te iha natthi ime puNa, nakkhAdivicheyaNe sUyA // cU-leppagaM AliMgaMtassaje hatthAdibhaMge pacchakammAdiyAdosA bhavaMtiteiha dehajutena bhvNti| ime dehajue dosA bhavaMti-itthI kAmAturattaNao nahehiM tA liMdeja, daMtehiM vA chidena, tehiM so sUijjatti sapakSeNa vA parapakSeNa vA jahA esa sevago tti / / mAnusIsu vi ime cauro vikappA___ [bhA.5177] suhavinnappA suhamoiyA ya suhavinnappA ya hoMti duhmoyaa| duhavinnappA ya suhA, duhavinnappA ya duhamoyA / / dhU- bhaMgacaukkaM kaMThaM / causu vibhaMgesu jahakkammaM ime udAharaNA[mA.5178] khariyA mahiSTigaNiyA, aMtepuriyA ya rAyamAyA ya / ubhayaM suhavinnavaNe, sumoya dohiM pi yaduhAo / / dhU- khariyA savvajanasAmaNNaM ti suhavinnavaNA, paripelavasuhalavAsAdattaNato suhamoyA paDhamabhaMgillA / mahiDDigaNiyA vi gaNiyattaNato ceva suhavinnappA jovvaNarUvavibbhamarUvAdibhAvajuttattaNato ya bhAvavakkhevakAriNi tti duhamoyA bitiyabhaMgillI / tatiyabhaMge aMtepuriyA / tattha duSpavesaM bhayaM ca, ato duhavinnavaNA, avAyabahulattaNao suhamoyA / cautthe bhaMge ranno maataa|saasurkkhiyaa bhayaMca savvassa yaguruThANepUyaNijjatiduhavinnavaNA, savvasuhasaMpAyakAriNI abAeyarakkhati jamhA tenaduhamoyA |pcchdrenn etecevajahakkamaMcaurobhaMgA gahiyA ||codgo pucchai. [bhA.5179] tiNha vikataro guruo, pAgatiya kuTuMbiDaMDie ceva / sAhasa asamikkhabhae, itara paDipakkha pabhu raayaa| dhU- kaMThA pUrvavat / gataM mAnussagaM / idAni tericchaM[bhA.5180] tericchaM pi yativihaM, jahannayaM majjhimaMca ukkosaM / pAyAvacca kuTuMbiya, daMDiyapAriggaraM ceva / / cU-jahannagAdigaM tividhaM, ekekaM pAyAvaccAditipariggahiyaM bhANiyabvaM / /
Page #1043
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 [bhA.5181] atiga amilA jahannA, khari mahisI majjhimA valavamAdI / goNi kaNerukkosaM, pagataM sajitetare dehe / / cU-iha davvAvekkhato jhnnmjjhimukkosgaa| adhA-aiyaabhilAsu nirapAyattaNato suhapAvaniyAsuna tivva'jhavasAoato jahanna / khari-mahisimAdiyAsu sAvayAsu jo paribhoga'jjhavasAo sa tivvataro ato majjhimaM / goNikaNerusu, kaNeru tti hatthiNI, logagarahiyasAvayAsu jo ajjhavasAo tivvatamo ato ukkosN| pharisao vA viseso bhANiyavyo / tiriyANa vipaDimAsu nAdhikAro, deheNa adhikAro / taM deha duvidha-saceyaNaM ayaNaM vA // sAmaNNato dehajue imaM pacchittaM ThAyamANassa[bhA.5182] cattAriya ugghAyA, jahannie majjhime anugdhaayaa| chammAsA ugghAyA, ukkose tthaaymaannss| cU-pAyAvaccapariggahe jahannae ThAti / majjhimae / ukkosae / evaM ceva koDubie DaMDie y||imo viseso[bhA.5183] paDhamillugammi ThANe,dohi vilahugA taveNa kAleNaM / bitiyammi ya kAlagurU, tavagurugA hoti taiyammi // cU-paDhamillugaM ThANaM pAgatitaM, ditiya ThANaM koDuMbiyaM, tatiyaMDaMDiyaM, sesaM kaMThaM ThANapachittaM gataM tiriesu / idAni tiriesupaDisevaNApacchittaM[bhA.5184] cauro lahugA gurugA, chedo mUlaM jahanne hoti| cauguruga cheda mUlaM, aNavaThThappo ymjjhime|| [bhA.5185] chedo mUlaM ca tahA, aNavaThThappo ya hoi paarNcii| evaM diTThamadiTe, sevaMte pasajjaNaM mottuM / ghU-pAyAvatrapariggahe jahannae adiDhe paDisevaMtassA diDhekkA |kodduNbiyprigghe jahannae paDisevaMtassa adiDhe cauguruM / diDhe sevaMtassa chedo / DaMDie jahannae adiDhe chedo / diDhe mUlaM / pAyAcapariggahe majjhimae adiTTe ekA / diDhe chedo / koDubie majjhimae ya adiDhe chedo / diDhe mUlaM / DaDiyapariggahe majjhimapariggahe adiTTe mUlaM / diDhe aNavaThTho / pAyAvaccapariggahe ukkose adiDhe chedo / diDhe mUlaM / koDubie ukkose adiDhe mUlaM / diDhe aNavaTTho / daMDie ukkose adiTTe aNavaThTho / diTTe pAraMciyaM / eyaM pacchittaM pasaMgavirahiyaM bhaNiyaM // cAdagAha[bhA.5186] jamhA paDhame mUlaM, bitie aNavaTTha taiya paarNcii| tamhA ThAyaMtassA, mUlaM aNavaTTha paarNcii|| AcAryAha[mA.5187] paDisevaNAe evaM, pasajjaNA tattha hoi ekeke| . carimapade carimapadaM, taMpiya ANAdiniSphaNNaM / / [mA.5188] teceva tattha dosA, moriyaANAe je bhaNita puTviM / AlavaNAdI mottuM, tericche sevamANassa / / cU- pUrvavat puvvaddhaM kaMThaM / mAnusitthIsu jahA AlavaNavibbhamA bhavaMti tahA tirikkhIsu
Page #1044
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [bhA. 5188] 145 nthi|ato te AlavaNAdi tirikkhIsumottuM, sesA AyasaMjamavirAdhanAdidosA savve sbhvNti| [bhA.5189] jaha hAsa-kheDDa-AkAra-vimamA hoti mnuyitthiisu| AlAvA ya bahuvihA, te natthi tirikkhitthiisu|| ghU-vinnavaNe imo caubhaMgo[bhA.5190] suhavinnappA suhamoiyA ya, suhavinnappA ya hoMti duhamoyA / duhavinnappA ya suhA, duhavinnappA ya duhamoyA // cU-caubhaMgarayaNA kaMThA kAyavvA / / caubhaMge jahasaMkhaM ime udAharaNA[bhA.5191] amilAdI ubhayasuhA, arahannagamAdimakaDi dumoyA / goNAdi tatiyabhaMge, ubhayaduhA siihi-vgghiio|| khU- paDhamabhaMge suhaggahaNe nirapAyatvAt suhavinnavaNA, logagarahiya appatvAca suhmoyaa| bitiyabhaMge vANarimAdI riukAle kAmAturattaNato suhavinnappA, tAo ceva jadA anurattAo tadA duhamoyA / ettha diluto arahannago / tatiyabhaMge goNAdiyAo sapakhe vi dukkhaM samAgama icchaMti, kimaMga puNa maNue / ato duhavinnavaNA, logagarahiyattaNato suhamoyA / carimabhaMge sIhimAdiyAo jIviyaMtakarIo tena duhavinnappAo, tAo ceva jayA anurattAo anubaMdhaM na muyaMti tti duhamoyA |codgo pucchati - "ko eriso asubho bhAvo hujjA, jo tirikkhajoNIo logagarahiyAo AsevejA" ? AyariyAha[bhA.5192] jati tA saNapphatIsu, mehuNasanna tupAvatI puriso / jIvitadoccA jahiyaM, kiM puNa sesAsu jaatiisu|| dhU-savvejeNahArAtesaNapphayA bhaNNaMti, iha sIhI ghettvvaa|ji tAva sIhIsujIvirtatakarIsu puriso mehuNaM pAvati, kiMpuNa sesAsuamilAdijAtisutti / ettha didruto - ekkA sIhI khuDuliyA cevagahitA, sA baMdhaNatthAcebajovvaNaMpattA / ritukAle mehuNatyI, sajAtipurisaMalabhaMtIahAvattIto ekkeNaM puriseNaM sAgAriyaThANe chikkA, sAyacADukAumADhattA, sAyatena appsaagaariepddisevitaa| tastha tesiM doNha vi saMsArAnubhAvato anurAgo jAto / tena sA baMdhaNA mukkA / sA taM purisaM ghettuM palAtA aDaviM paviThThA / taMpurisaM guhAe choDhuM AneuM poggale deta / so vitaM pddisevti|| eyaM purisANa bhaNiyaM / idAniM saMjatINaM bhaNNai[bhA.5193] eseva gamo niyamA, niggaMthINaM pi hoti naayvyo| purisapaDimAo tAsiM, sANammiya jaMca anuraago|| cU-saMjatINa viemeva savvaM daTTabvaM, navaraM-leppage divvpurispddimaao|maanuse mnuypurisaa| tericche tiriyapurisA yadaTThavvA / tericche sANadiluto yakAyabbo-ekkA agArI avAuDA kAiyaM vosiraMtI virahe sANeNa diTThA / so yasANo pucchaM lolato cATuM kareMto umcAsaNAe alliinno| sA agArI ciMtei- "pecchAmi esa kiM kareti" ti|saa tassa purato sAgAriyaM abhimuhaM kAuM hatthehi jAnuehi ya adhomuhI ThitA / tena sA paDisevitA / tIe agArIe tattheva sANe anurAgo jaato| evaM mig-chgl-vaanraadiiviagaariNabhilsNti|jmhaaevmaadidosaa tamhA sAgArie nvsiyvv|| 1170107
Page #1045
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 imaM bitiyapadaM[bhA.5194] addhANaniggayAdI, tikkhutto maggiUNa asatIe / gIyatthA jayaNAe, vasaMti to dvvsaagrie| dhU-addhANaniggaya tti addhANapratipannAH tikkhutto tinni vArA annaM suddhaM vasahi maggiya / "asatittialabhaMtAtAhe davvasAgAriyavasadhIe jayaNAe vasaMti kA yajayaNA?, gIyasaddAisu ucceNa saheNa sajjhAyaM kareMti, jhANaladdhI vA jhANaM jhAyati / / imo bhAvasAgAriyassa avavAto[bhA.5195] addhANaniggayAdI, vAse sAvayabhae va tenbhe| AvariyA tivihe vI, vasaMti jataNAe gIyatthA / / dhU-aMto gAmAdINa suddhavasahiM alabhaMtA bAhiM gAmassa nivasati / imehiM kAraNehiM - vAsaM vAsati, ahavA-bAhiM sIhamAdisAvayabhayaM, sarIrovahitenagabhayaMvA, tAheaMto ceva bhAvasAgArie vsNti| tattha tividhA vipaDimAo divyA mAnusA tiriyA ya vatthamAdiehiM AvaraMti, aMtare vA kaDagacilimiliM deti / evaM gIyatthA jayaNAe vasaMtA sjjhNti|| bahudhA davvabhAvasAgAriyasaMbhave imaM bhaNNati[bhA.5196] jahi appatarA dosA, AbharaNAdINa dUratoya migaa| cilimiNi nisi jAgaraNaM, gIte sajjhAya-jhANAdI / / ghU-appataradose gIyatthA ThAyaMti, AbharaNAujjabhattAdINa ya agIyatyA dUrato ThavijaMti, taM disaM appaNA ThAyaMti, aMtare vA kaDagacilimili deti, rAto ya jAgaraNaM kareMti, gIyatthA itthimAdigItAdisaddesu ya sajjhAyaM kareMti, jhANaM vA jhaayNti|| [bhA.5197] esA khalu oheNaM, vasahI sAgAriyA smkkhaayaa| etto u vibhAgeNaM, doNha vi vaggANa vocchAmi / / dhU-jaM purisaitthINa sAmaNNato avibhAgeNa akkhAyaM esa oho bhaNNai / sesaM kaMThaM / imo kappasutte vibhAgobhaNito-nokappai niggaMthANaMisthisAgArie uvassae vtthe|kppi niggaMthANaM purisasAgArie uvassae vatthae / no kappati niggaMthINaM purisasAgArie uvassae vatthae / kappai niggaMthINaM isthisAgArie uvassae vsthe| eseva suttakkamo imo bhaNito[bhA.5198] samaNANaM itthIsuM, na kappati kappatI ya purisesuN| samaNINaM purisesuM, na kappati kappatI thiisuN|| [bhA.5199] itthIsAgArie uvassayammi savveva ithigA hotii| devI manuya tirikkhI, sacceva pasajaNA tattha // dhU-jAe itthIe sAgArie uvassae na kappai vasiuM sA itthI bhANiyacA, ato bhaNNati - sacceva isthiyA hoi jA heTThA naMtarasutte bhaNitA, tA ya devI manussI tiricchI / etAsu Thiyassa taM cevapacchitaM, teceva AyasaMjamavirAdhanAdosA, saccevapasajjaNApasaJjaNapacchittaM, taMcevajaMpubbasutte bhaNiyaM || codagAha[bhA.5200] jati savveva ya itthI, sohI ya pasajjaNA ya sacceva / suttaM tu kimAra, codaga! suNa kAraNaM etthaM //
Page #1046
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1059, [bhA. 5200] 147 dhU-jai savvaM ceva taMjaMpubbasutte bhaNiyaM, to kimiha puNa ityasAgAriyasuttasamAraMbho? AcArya Aha- he codaga! ettha kAraNaM suNasu[bhA.5201] puvvabhaNitaM tujaM ettha, bhaNNatI tattha kAraNaM asthi / paDisehe anunnA, kAraNavisesovalaMbho vA // dhU-puvvaddhaM kaMThaM / je purva anujANaMtena atthA bhaNitA te ceva'tye paDiseghato bhaNai, na doso |ahvaa-je puvvaM paDiseghato atthA bhaNitA, teceva anunnaM kareMto daMseti, nadoso / ahavA - "kAraNaM" ti he dariseMto bhaNAti, na doso / ahavA- visesovalaMbhaM vA darisaMto puvvabhaNiyaM bhaNAti, na doso / / kiMca[bhA.5202] ohe savvaniseho, sarisANuNNA vibhaagsuttesu| jayaNAhetuM bhedo, taha majjhatthAdayo vA vi / / dhU-ohasuttesAmaNNato savvaMceva nisiddhaM, vibhAgasuttepuNa sapakkhe anuNmA, jahA pUrisANa purisasAgAriekappati, itthINaM itthiisukppi|ahvaa-jynnaajhaapurisesuitthiisuymjjhtthaadyo visesA daMsehAmi ti vibhAgasuttasamAraMbho |adhvaa-anNtrsutte sAgAriyaM atyao bhaNiyaM / iha puNata ceva sutteNa NiyoMti, visesovalaMbho vA imo puris-npuNsg-itthiisu|| tattha purisesu imaM[bhA.5203] purisasAgarie uvassayammi cauro mAsA havaMti ugghaayaa| teviya purisA duvihA, savikArA nimvikArAya / / dhU-jai purisasAgArie uvassae ThAtitocaulahuteyapurisAduvidhA-savikArA nimvikArA y| tattha savikArA ime[bhA.5204] svaM AbharaNavihiM, vatthA-'laMkAra-bhoyaNe gaMdhe / Aojja naTTa nAGaga, gIe ya manorame suNiyA / / dhU-tattha va udvartanasnAnajaghAsvedakaraNaNahadaMtavAlasaMThAvamAdiyaM, AbharaNavatyANi vA nANAdesiyANi vivihANi pariheti, AbharaNamallAdiNA vA alaMkaraNeNa alaMkareMti, bhoyaNaMvA vibhaveNa visilu bhujaMti, majAdi vApivaMti, caMdaNakukumakoTTapuDAdIhiM vAgavehiM appAnaMAliMpeti, vAseMti vA, dhUveti vA, tayAdi vA caubvihamAujaM vAdeti, nacaMti vA, nADagaM nADeti, manohAri vA manoramaM geyaM kareMti, rUvAdi vA daTuM gaMdhe yamanohare agghAettA gIyAdie ya sadde suNittA jattha gaMdhI tatya raso vi| evamAdiehiM idiya'tthehiM bhuttabhogiNo satikaraNaM, abhuttabhogiNo kotuaM, paDigamaNAdayodosA / / etesu ThAyamANassa imaM pacchittaM[bhA.5205] ekkevammi ya ThANe, cauro mApsA havaMti ugghaayaa| ANAiNo ya dosA, virAdhanA saMjamA''tAe / cU-etesurUvaAbaraNAdisu ekkakke ThAyamANassa caulahuyA / / [mA.5206] evaM tA savigAre, nivvIgAre ime bhave dosA / saMsadde na vibuddhe, ahigaraNaM suttaparihANI / / chU-pubbaddhaM kNtthN| sAdhUrNa sajjhayasaddeNaM AvassiyanisIhiyasaddaNavArAto suttAdibujjhejjhA ANANA
Page #1047
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148 nizItha-chedasUtram -3-16/1059 tato adhikaraNaM bhavati / aha adhikaraNabhayA suttatthaporisIo na kareMti to suttatthaparihANI bhavati / ahavA- "adhikaraNetti-sAdhUkAiyAdi NipphiDatA pavisaMtA vA AvaDejja vA pavaDejja vA nisIhiyAdisaddeNa vA gihatthA vibuddhA rosa karejjA, tato adhikaraNa uttaruttarato bhavejja / adhikaraNeNa vA piTTApiTTi karejja / tato AyavirAdhanA suttAdiparihANI ya bhavati / / adhavA- "adhikaraNe" tti padasya imA vyAkhyA[bhA.5207] AujjovaNa vaNie, agaNi kuDubi kukamma kummarie / tene mAlAgAre, uDamAmaga paMthie jNte|| cU-jamhA ete dosA tamhA eesupurisesu vi na ThAyabvaM / / codago bhaNati[bhA.5208] evaM suttaM aphalaM suttanivAto u asati vshiie| gIyatthA jayaNAe, vasaMti to purissaagrie|| cU-Ayario bhaNati-suttaNivAo visuddhavasahIe asai purisANa jaM purisasAgAriyaM taM davasAgAriyaM, tattha gIyatthA jayaNAe vasaMti // [bhA.5209] te vi ya purisA duvihA, sannI ya asanniNo ya bodhavvA / majjhatthA''bharaNapiyA, kaMdappA kAhiyA ceva / / dhuu-tepurisaaduvidhaa-asnninnosnninnoy|jesnninnotecubihaa-mjjhtthaa AbharaNapiyA kaMdappiyA kAhiyA ya / ime AbharaNapiyA[bhA.5210] AbharaNapie jANasu, alaMkareMte u kesamAdINi / sairahasiya-ppalaliyA, sarIrakuiNo u kaMdappA // ghU-puvvaddhaM kaThaM |ime kadappiyA-"saira' pacchaddhaM / saraMti gurubhiranivAryamANAH svecchayA hasaMti, anekakrIDAsu adolakAdidappalaliyA gheiNo iva anegasarIrakiriyAo kareMto kaMdappA bhavaMti // ime ya kAhiyA[bhA.5211] akkhAtigA u akkhANagANi gIyANi chaliyakavvANi / kahayaMtA u kahAo, tisamutthA kAhiyA hoti / / khU-taraMgavatImAdiakkhAtiyAoakkhANagAdhuttakkhANagA, padAnidhuvagAdiyANi khiNti| jetesivaNNA setumAdiyAchaliyakavvA, vasudevacariyaveDagAdikahAo, dhammatyakAmesuya annAo vi kahAo kaheMtA kAhiyA bhavaMti / / [bhA.5212] eesiM tiNhaM pI, je u vigArANa bAhirA purisA / veraggaruI nihuyA, nisaggahirimaM tu mjjhsthaa|| ghU-veraggaM ruJcati jesiM te veru (ra) ggaruI, karacaraNiMdiesuje satthA acchaMti te nihuyA, nisaggo nAma svabhAvaH, hirimaMje salajjA ityarthaH / evaMvihA majjhatthA / / puNo etesiM imo bhedo[bhA.5213] ekekA tetivihA, therA taha majjhimA ya taruNAya / evaM sannI bArasa, bArasa assanniNo hoti // cU-majjhatthA tividhA-therA majjhimA taruNA / evaM AbharaNappiyA vi kaMdappiyA vi kahiyA vitividhA evaMetebArasavidhA snninno|evNasnnivibaarsvidhaakaayvvaa||purissaagaariyss alaMbhe,kadAti napuMsagasAgArio uvassao labhejA, tattha vi imo bhedo
Page #1048
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM - 1059, [bhA. 5213] [ bhA. 5214 ] emeva bArasaviho, purisa-napuMsANa sanniNaM bhedo / assannINa vi evaM, paDisevaga apaDisevINaM || 149 cU- emeva'vadhAraNe, jahA purisANaM bhedo bArasaviho tahA sannINaM asannINaM ca napuMsagANaM bArasabhedA kAyavvA / te savve vi samAsato duvidhA daTThavvA - itthinevatthigA purisanevatthigA ya / je purisanevatthA te duvidhA - paDisevI ya apaDisevI ya / je itthinevatthiya te niyamA paDisevI / / evaM vibhAgesu vibhattesu imaM pacchittaM bhaNNati [ bhA. 5215 ] kAhIyA taruNesuM, causu vi cauguruga ThAyamANANaM / sesesu vi caulahugA, samaNANaM purisavaggammi // I cU- sannINaM ekko kAhiyataruNo, asannINa vi ekko, ete donni / je purisanapuMsA purisanevatthaM apaDisevagA tesu vi sannibhede ekko kAhiyataruNo tesu ce / asannibhede vi ekko, ete vi do| ete do duA cauro / aitesu causu kAhiyatarumesu ThAyamANANaM patteyaM caugurugA, sesesu coyAlIsAe bhedesu ThAyamANANa patteyaM ca ulahugaM / evaM pacchittaM purisavagge bhaNiyaM nikkAraNao yamANANaM / kAraNe puNaiyAe vivIe ThAyamANA sujjhati - "asati vasahIe " tti // [bhA. 5216] sannIsu paDhamavagge, asati asannIsu paDhamavaggammi / tena paraM sannIsuM, kamema assannisU ceva / / dhU-sannINaM paDhamavagge majjhatthA te tividhA, tattha paDhamaM theresu ThAti, therAsati majjhimesu, tesa'sati taruNesu ThAi / sannINaM paDhamavaggAsati tAhe asannINaM paDhamavagge ra-majjhima-taruNesu kameNa ThAti / tesiM asatIe sannINaM bitiyavagge thera-majjhima-taruNesu ThAyaMti / tesiM asai sannI caiva taiyavagge thera-majjhima-taruNesu ThAyaMti / tesi asai sannIsuM ceva kAhiesu theramajjhimesu tthaayNti| tAhe asati sannINaM asannIsu bitiyavaggAo kameNa evaM caiva jAva kAhiyAmajjhimANaM asatI tAhe sanI kAhiya-taruNesu ThAyaMti, te pannavijjUMti jena kahAo na kaheMti / tesiM asati asannIsa vi kAhiya-taruNesu ThAyaMti, te vi pannavijjati / purisesu evaM pacchittaM ThAyavvaM, jayaNA ya bhaNiyA / idAniM napuMsagesu bhaNNati [ bhA. 5117] jaha caiva ya purisesU, sohI taha ceva purisavesesu / terAsiesa suvihita, paDisevaga apaDisevIsu // cU- jaha caiva purisesu sodhI bhaNitA taha ceva napuMsesu purisavesanevatthesu apaDisevagesu paDisevagesu vA bhANiyavvA / ThAyavve vi jayaNAvidhI taha caiva bhANiyavvA // [bhA. 5218] jaha kAraNammi purise, taha kAraNe itthiyAsu vi vasaMti / adghANa vAsa sAvaya-tenesu vi kAraNe vasaMti / / cU-jaha purisasAgAriMge kAraNeNa ThAi taheva kAraNaM avalaMbiUNa itthisAgArie vi jayaNAe ThAyaMti vasaMtItyarthaH / addhANAdiniggayA suddhavasahiM appataradosavasahiM vA tikkhutto maggiuM alabhatA itthisagArie vasaMti / imehiM kAraNehiM paDibaddhaM vAsaM paDai, bAhiM vA sAvayabhayaM, uvadhisarIratenabhayaM vA / itthisAgArie vi bArasa bhedA jahA purisesu / asannitthIsu vi bArasa, itthivesanapuMsesu sannIsu vi bArasa, tesu ceva asannIsu vi bArasa / / imaM pacchittaM
Page #1049
--------------------------------------------------------------------------
________________ 150 nizItha - chedasUtram -3-16/1059 [bhA. 5219] kAhIta taruNI, cauvi mUlaM ThAyamANANaM / sesAsu vicaugurugA, samaNANaM itthivaggammi / / dhU- sannikAhikataruNI, asannikAhikataruNI, ityivesanapuMsasannikAdhikataruNI, sA ceva asannikAhikataruNI, eyAsu causu vi jai ThAyaMti to mUlaM / sesAsu sanni asannisu vA vIsA itthI cauguru / evaM samaNANaM itthavagge ThAyaMtANaM pacchittaM // [bhA. 5220] jaha caiva ya itthIsu, sohI taha ceva itthivesesu / terAsiesa suvihiya, te puNa niyamA u paDisevI / / dhU- jahA samaNANaM itthIsu ThAyamANANaM sodhI bhaNiyA taha ceva itthivesesu napuMsagesu ThAyaMtANa sodhI bhANiyavvA, jena te niyamA paDisevI / / imA tAsu ThAyavve jayaNAvidhIemeva hoi itthI, bArasa sannI taheva assannI / sannIsu paDhamavagge, asati asannIsu paDhamaMmi / / [bhA. 5221] cU- jahA purisesu bhedA evaM itthIsu vi sannIsu bArasa bhedA, asannIsu vi baars| eyAsu ThAyavve jayaNA " sannIsu paDhamavagge tti, majjhitthIsu theramajjhimataruNIsu, asati tesiM asannIsu / paDhamavagge asati tesiM sannIsu bitiyavagge / asati tesiM asannIsu titiyavagge // evaM ekkeka tigaM, vocatthagameNa hoi vinneyaM / mottUNa carima sannI, emeva napuMsaehiM pi // [mA. 5222] cU- AharaNappiyANaM asannINa asati sannIsu kaMdappiyAsu ta tiyavagge ThAti / tesiM asati asannI kaMdappiyAsu tesiM asati sannIsa kAhiyAsu dheramajjhimAsu / tesiM asati asannIsa kAhiyAsu theramajjhimAsu / tato sannIsu taruNIsu / tato asannIsu taruNIsu / evameva itthinapuMsesu viThAyavve jayaNA bhANiyavvA / / esa purisANa purisesu itthIsu ya sodhI ThAyavve jayaNA bhaNitA / idAnaM itthI purisesu ya sodhI ThAyavve jayaNA bhaNNati [bhA. 5223] eseva gamo niyamA, niggaMdhINaM pi hoi nAyavvo / jai tesi itthiyAo, taha tAsi pumA muNeyavvA // cU-puvvaddhaM kaMThaM / jahA tesiM purisANaM itthIo gurugAo tahA tesiM itthiyANaM purisA gurugA muNeyacvA // itthiyANaM imaM sapakkhe pacchittaM [bhA. 5224] kAhItAtaruNIsuM, causu vi cauguruga ThAyamANINaM / sesAsu vi caulahugA, samaNINaM itthavaggammi // cU- pUrvavat kaMThA / navaraM - itthiyAo bhANiyavvAo / / imaM purisesu ThAyamANINaM pacchittaM[bhA. 5225] kAhIgAtaruNesuM causu vi bhUlaM tu ThAyamANINaM / sesesu vicaugurugA, samaNINaM purisavaggammi / / - - pUrvavatkaMThA | navaraM itthiyAo purisesu vattavvA / / adhavA imo anno pAyacchittAdeso, sannIsu bArasasu asannIsu ya bArasasu [bhA. 5226 ] therAtitiviha adhavA paMcaga pannarasa mAsalahuo ya / chedo majjhatthAdisu, kAdhigataruNeSu caulahugA / !
Page #1050
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 16, mUlaM-1059, [bhA. 5226] 151 cU- majjhatthe there paMca rAiMdiyA chedo | majjhatthe majjhime pannarasa rAiMdiyA chedo / majjhatthe taruNe mAsalahU chedo / evaM AbharaNakaMdappesu vi, kAhiesu vi theramajjhimesu evaM ceva, navaraM - kAhigataruNesu caulahuchedo / asannINa vi bArasa vikappe evaM ceva // [bhA.5227] sannIsu asannIsuM, purisa-napuMsesu eva sAhUNaM / eyAsuM ciya thIsuM, gurugo samaNINa vivriio|| cU- sanniasannINa vikappesu cauvIsA purisanapuMsesu, evaM ceva itthIsu vi, eyAsu ceva cauvIsabhedAsu ithivesadhArIsu ya napuMsagesu cauvIsavikappesu esa ceva chedo evaM ceva dAyavvo, nvrN-guruokaayvyo| "samaNINa vivarIo"ttisamaNINa samaNIpakkhejahApurisANaMpurisapakkhe, tAsiM purisapakkhe jahA purisANaM itthipakkhe / / mU. (1060) je bhikkhU saudagaM sejaM uvAgacchai, uvAgacchaMtaM vA sAtijati / / cU-saha udaeNa saudayA, upetya gacchatiupAgacchati, sAijaNA duvihA-anumoyaNA kArAvaNA ya, tisu vi| [bhA.5228] aha saudagA u sejjA, jattha dagaM jA ya dgsmiivmmi| eyAsiM patteyaM, doNhaM piparUvaNaM vocchaM / / dhU-adhetyayaMnipAtaH, sAgAriya aNaMtarabhedapradarzane vA nipatati / "jattha dagaM" ti pANiyagharaM prapAdi, jAe vA sejjAe udagaMsamIve vppaati|jaa udagasamIve sA ciTThau tAva jattha udagaM taM tAva parUvemi ||jtth nAnAvihA udayA acchaMti ime[bhA.5229] sItode usiNode, phAsumapphAsuge ya cubhNgo| ThAyaMte lahu lahugA, kosa agIyatthasuttaM tu / / dhU-sItodagaM phAsuyaM, sItodagaM aphAsuyaM / usiNodagaM phAsayaM, usiNodagaM aphAsuyaM / paDhamabhageusiNodagasItIbhUtaMcAulodagAdiyA, bitiyabhaMgesaJcittodagaMcevAtatiyabhaMgeusiNodagaM uvvattaDaMDaM, cautthabhaMge taavodgaadi|pddhmttiybhNge ThAyaMtassa mAsalahuM / bitiycutthesuculhuN| evaM kassa pachittaM? Ayario bhaNai - eyaM agIyassa pacchittaM / / phAsugassa imaM vakkhANaM[bhA.5230] sItitaraphAsu cauhA, davve saMsaTTamIsagaM khette| kAlato porisi parato, vaNNAdI pariNataM bhAve / / cU-jaM sItodagaM phAsuyaM, "iyara" ti jaMca uNhodagaMphAsuyaM, taMcauvvihaM-davvao khettao kAlao bhAvao ya / davvao jaM gorasasaMsaTTe bhAyaNe chUDhaM, sItodagaM taM tena gorasena pariNAmitaM dabbato phApsuyaM / khettao jaMkUvatalAgAisu ThiyaM madhuraM lavaNeNa mIsijjati lavaNaM vA madhureNa / kAlato jaM iMdhaNe chUDhe paharametteNa phAsugaM bhavati / jaM vannagaMdharasapharisavippariNayaM bhAvato jaM (taM] phAsuyaM vuttaM // "jo agIyattho bhikkhU ThAti tassa eyaM pacchittaM" / etya codago coeti[bhA.5231] natthi agIyattho vA, sutte gIo va koi niddidyo / jA puNa egANuNNA, sAsecchA kAraNaM kiM vA // dhU- "gIto agIto vA sutte na bhaNito / jaM puNa egassa gIyatvapakkhassa anunnaM kareha, agIyapakkhassa paDisehaM kareha, esa (ettha) tujhaM ceva svecchA, na titthagarabhaNiyaM / adhavA - kiM
Page #1051
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152 nizItha-chedasUtram -3- 16/1060 vA kAraNaM, jaMgIyassa anunnA, agIyassa paDiseho ||aayrio bhaNati[mA.5232] etArisammi vAso, na kappatI jati vi suttaniddidyo / abbokaDo u bhaNito, Ayario uvehatI atyaM / / ghU-puvvaddhaM kaMThaM / jamhA ya agIto kAraNaM akAraNaM vA jayaNaM ajayaNaM vA na yANati tena agIte pacchittaM / annaM ca sutte attho avyogaDo maNi tti, avisesito, taM avisiI atthaM Ayario "uvehati" uprekSate vishessytiityrthH|jhaaegaatopiNddaaokulaaloanegeghddaadiruuve ghaDeti evaM Ayario egAo suttAo anege atthavigappe daMseti / adhavA - jahA aMdhagAre appagAsite saMtA vi ghaDAdiyA na disaMti evaM sutte atyavisesA, te ya AyariyapadIveNa jadi pagAsitA bhavaMti tadA uvalamaMti / / kiMca[bhA.5233] jaMjaha sutte bhaNiya, taheva taM jati viyAraNA nasthi / kiM kAliyANuogo, diTTo diTippahANehiM / / cU-jati suttAbhihite vicAraNA na kajati to kAliyasuttassa anuogaporisIkaraNaM kiM diTuM diTippahANehiM ? diTippahANA jinA gaNaharA vA / ato anuogakaraNa najati-jahA sutte bahU attapadA, te ya AyarieNa nigaditA ti|| kiMca[mA.5234] ussaggasuyaM kiMcI, kiMcI avavAiyaM muNeyanvaM / tadubhayuttaM kiMcI, suttassa gamA muNeyavvA / ghU- kiM ciussaggasuttaM / kiM ci avavAdasuttaM / kiM ci tadubhayasuttaM / taM duvihaM, taM jahA ussaggavavAdiyaM, akvAdussaggiyaM / ete suttagamA - sUtraprakArA ityarthaH / adhavA * suttagamA dvirabhihito gamaH, taM jahA - ussaggussaggiyaM avavAdAvavAdiyaM ceti / ete vi cha suttappagArA AyarieNa bodhitA najaMti // imo vA sutte atthapaDibaMdho bhavati[bhA.5235] negesu egagahaNaM, saloma nilloma akasiNe ajiNe / vihibhinnassa ya gahaNe, avavAdussaggiyaM suttaM / / dhU- imo anAnupuvIe etesiM suttANaM atyo daMsiJjati- "vidhibhinnassa ya" pacchaddhaM / 'kappati nigaMthINaM pakke tAlapalaMbe bhinne paDiggAhittae se vi ya vidhibhinne, no ceva NaM avidhibhinne," avavAdeNa gahaNe pattejaM avidhibhinnassa paDisehaM karei, esa avavAde ussggo|| avavAdANunnAyaM kahaM puNo paDisijjhati?, ato bhaNNati[bhA.5236] ussaggaThiI suddhaM, jamhA davvaM vivajayaM lahai / Naya taM hoi viruddhaM, emeva imaM pipaasaamo|| dhU-ThANaM ThitI, ussaggassa ThiI ussaggaThiI-utsargasthAnamityarthaH / ussaggaThANesu jaMceva davyaMkApatitaMceva davvaM asaMtharaNejamhA vivajayaM lbhti| "vivajjato' vivriiytaa-asuddhmityrthH| taM asuddhaM guNakareti dheppattaM na viruddhaM bhavati / "emeva imaM pipAsAmo"tti avavAtaanunnAe avidhibhinne dosadasaNaM jato bhavati, tena puNo paDiseho kajjai - na doSa ityarthaH / / [bhA.5237] ussagge goyarammI, nisijakappA'vavAyao tiNhaM / maMsaMdala mA ahiM. avavAussaggiyaM sattaM / /
Page #1052
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5237] 153 cU-imaM ussaggasUtraM- "no kapati niggaMthANa vA niggaMdhINaM vA aMtaragihaMsi Asaittae vA jAva kAussaggaMvA ThANaM ThAtittae vA' / ahavA - goyaraggapaviThTho u, na nisIejjha ktthti| kahaM ca na pabaMdhijjA, ciTThittA na va sNje"| imaM avavAdikaM- "adhapuNa evaMjANejA-juNNe vAhietavassi dubbale kilate muccheja vA pavaDeJjavA eva NhaM kappati aMtaragihaMsi Asaittae vA jAva ussaggaThANaM tthaatitte"| (ahavA)- "tiNhamannatarAgassa, nisejjA jassa kappati / ____ jarAe abhibhUyassa, vAhigassa tavassiNo / / imaM avavAdussaggiyaM - "bahuaTTiyaM poggalaM animisaM vA bahukaMTayaM / " evaM avavAdato giNhaMto bhaNAti- "maMsaM dala mA aTThiyaM" ti / / adhavA[bhA.5238] no kappati vA'bhinnaM, avavAeNaM tu kappatI bhinnaM / kappai pakkaM bhinnaM, vihIya avavAyaussaggaM / / dhU- "no kappati niggaMthANa vA niggaMthINa vA AmetAlapalaMbe abhinne paDiggAhittae" evaM ussaggiyaM / "kappati niggaMthANa vA niggaMdhINa vA Ame tAlapalaMbe bhinne paDiggAhittae", eyaM avavAdiyaM / pacchaddhaM kaMThaM / pUrvoktaM imaM ussaggAvavAiyaM - "no kappati niggaMthANa vA niggaMthINa vA rAto vA viyAle vA sejjAsaMthArae paDiggAhittae, / na'nnatthegeNaM puvvapaDilehieNaM sejjAsaMthAraeNaM" |imN ussaggussaggiyaM / "je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA, khAiNaM vA, sAimaM vA (1] paDhamAe porisIe paDiggAhettA pacchimaM porisiM uvAtiNAveti, uvAtiNAveMta vA sAtinati; se ya Ahacca uvAtiNAvita siyA jo taM bhujati bhuMjataM vA saatijjti|" imaM avavAdAvavAdiyaM / jesuavavAdo suttesu nibaddho tesuceva suttesuasthato puNo anunnA pavattati, te avavAyAvavAtiya / suttA, jato sA vitiyANunnA suttatyAnugatA iti / idAni bitiyagAhAe pubbaddhassa imaM vakkhANaM-aNaMgesu suttatthesughettavvesu egassa atthassa gahaNaM karati, jahA jattha sutte pANAtivAtaviratiggahaNaM tattha sesA mahavvavayA atthato daTThavvA / evaM kasAyaiMdiyaAsavesu vi bhANiyavvaM / ime patteyasuttA- no kappati niggaMthANaM alomAI cammAI dhArittae vA pariharittae vA / kappati niggaMthANaM salomAI cammAiMdhArittae vA parihittae vaa| Noppati, niggaMdhINaM salomAiMcammAiMdhArittae vA pariharittae vA / kappati nigaMthINaM alomAI cammAiMdhArittae vA pariharittae vA / imaM sAmaNNasuttaM / no kappati niggaMdhANa vA niggaMthINa vA kasiNAI cammAiMdhArittae vA parihittae vA / kappati niggaMthANa vA niggaMthINa vA akasiNAI cammAiMdhArittae vAparihittae vA / / kiM cAnyat[bhA.5239] katthai desaggahaNaM, katthai bhaNNaMti nirvsesaaii| ukkama-kamajuttAI, kAraNavasato niuttaaii|| [bhA.5240] desaggahaNe bIehi sUiyA, mUlamAiNo hoti| kohAti aniggahiyA, siMcaMti bhavaM niravasesaM / / ghU-kvacit sUtre dezagrahaNaM kare.te, jahA kappassa paDhamasuttepalaMbaggahaNAto sesavaNassaibhedA
Page #1053
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 nizItha-chedasUtram -3-16/1060 mUla-kaMda-khaMdha-tayA-sAha-ppasAha-patta-puSpha-bIyA ya gahiyA / bIyaggahaNAto vA sesA daTThavvA / imaM niravasesaggahaNaM "koho ya mANo ya aniggahIyA, mAyA ya lobho ya vivddddmaannaa| cattAri ete kasiNA kasAyA, siMcaMti mUlAI punnavss|" kvacit sUtrANi ukrameNa kRtAni kvacit krameNa jahA[bhA.5241] sasthaparinnA ukkamo, goyarapiMDesaNA kameNaM tu / jaMpi ya ukkamakaraNaM, taMpa'hinavadhammamAyaTThA / / cU- satthaparinna'jjhayaNe - teukkAyassa uvari vAukkAyo bhavati, so ya na tattha bhaNito, tasANuvariMbhaNito, duHshrddheytvaat|jNtNukkmkrnnNtN ahiNavassa sehassa dhammapratipattikAraNA vAukAtigajIvatvapratipattikAraNA vA ityarthaH / "goyarapiMDesaNA kameNaM" ti tattha goyarAtime abhiggahavisesato jANiyavvA bhavaMti, taMjahA-pelA, addhapelA, gomuttiyA, payaMgavIhiyA, aMtosaMvukkA vaTTA, bAhiM saMvukkA vaTTA, gaMtupaJcAgayA, ukkhittacaragA, ukhittnikhittcrgaa| imAo sattapiMDesaNAo-asaMsaTThA, saMsaTThA, uddhaDA, appalevA, uvaggahiyA, paggahiyA, ujjhiyadhammiyA y| dAyago asaMsaddhehiM hatthamattehiM detitti asNsttttdaaygo| saMsaddhehiM hatthamattehiM deti tti sNstttthaa| jattha uvakkhaDiyaM bhAyaNe tAto uddhariyaM chappagAdisu, esa uddhaDA | jassa dijamANassa dadhvassa nipphAva-caNagAdigassa levo na bhavati, sA appalevA / jaM parivesageNa parivesaNAe parassa kaDucchutAdiNA uvaggahiyaM -AniyaMtivuttaM bhavati, tenajataMpaDisiddha taMtahukkhittaMceva sAdhussa dei / esA uvaggahiyA / jaM asamAdigaMbhottukAmeNa kaMsAdibhAyaNe gahiyaM bhuMjAmi tti asaMsahita ceva sAdhU Agato taM ceva deti, esa paggahiyA / jaM asaNAdigaM gihI ujjhiukAmo sAhU ya uvaTTito taM tassa deti, na yataM koi anno dupadAdI abhilasati, esA uljhiyadhammiyA / / [mA.5242] bIehi kaMdamAdI, vi sUiyA tehi svvvnnkaayo| bhomAtikA vaNeNa tu, sabhedamArovaNA bhnnitaa|| khU-kamhivisuttebIggahaNaMkataM, tenabIyaggahaNeNamUlakaMdAdiyA sUitA, tehiM savvoparittAnaMto sabhedo vaNassaikAo sUtito, tena vaNassatiNA bhomAdiyA paMca kAyA sUtitA, evaM saprabhedA ArovaNA kesui suttesu bhANiyavvA // kiMca[bhA.5243] jattha tu desaggahaNaM, tattha u sesANi sUiyavaseNaM / mottUNa ahIkAraM, anuogadharA pbhaasNti|| dhU-puvvaddhaM gatArthaM / kamhivi sutte anuogadharA adhigataM atthaM mottUNaM suttAnupAyippasaMgAgayamatthaM tAva bhaNaMti / evaM vicittA suttA, vicitto ya suttattho, na najati jAva sUriNA na paagddio|| [bhA.5244] ussaggeNaM bhaNitANi jANi avavAyao ya jANi bhave / kAraNajAeNa munI ! savvANi vi jANiyavvANi / / cU- ussaggema bhaNitANi jANi suttANi avavAdeNa ya jANi suttANi bhaNitANi,
Page #1054
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5243] 155 "kAraNajAtena muNi" ti paDisiddhassa AyaraNaheU kAraNaM, "jAyaM"ti uppannaM, "muni' tti AmaMtaNe, sabvANi vijANiyabvANIti / kaha?, ucyate-avavAyasuttesussaggoatthato bhaNito avavAdakAraNe suttanibaMdho, ussaggasuttassa ussaggasutte nibaMdho, asthato kAraNajAte anuNNA ato savvasuttesu ussaggo avavAdo yadiTTho / ato bhaNNati- "kAraNajAtena munI ! savvANi vi jANiyavvANi "sUtrANItyarthaH / te ya ussagga'vavAdA guruNA bodhitA najati / te ya jANiUNa appappaNo ThANe samAyarati / ajANie puNa te kahaM samAyaraMti?, ||avavAdaTThANe patte[bhA.5245] ussaggeNa nisiddhANi jAni davvANi saMthare muNiNo / kAraNajAe jAte, savvAni vitAni kapaMti / / cU-jAnisaMtharamANassaussaggeNa davvANinisiddhANitAnicevadavvANiavavAyakAraNajAte, "jAya" saddo prakAravAcI vitio "jAya" saddo uSpannavAcI, anyatame kAraNaprakAre utpanne ityarthaH / jAni ussagge paDisiddhANi uppanne kAraNe savvAni vi tAni kapaMti na doso / / codagAha[bhA. 5246] jaMpuvvaM paDisiddha, jati taM tasseva kappatI bhujo| evaM hoya'navatthA, na ya tit neva saJcaM tu|| ghU. suttatthassa aNavatthA bhavati, caraNakaramassa vA aNavatthao ya tityaM na bhavati, paDisiddhamaNujANaMtassa savvaM na bhavati // [bhA.5247] umpattavAyasarisaM, khudasaNaM na vi ya kappa'kappaM tu / aha te evaM siddhI, na hoja siddhI u kassevaM / / cU-"puvvAvaraviruddhaM suttaM pAvai ummattavacanavat", "imaM kappaM, imaM akappaM" eyaM annahA pAvati jato akappaM pikappaM bhavati / jai evaM tujhaM abhippeyarathasiddhI bhavati to caragAdiyANa vi appappaNo abhippeyatyasiddhI bhaveja / / AcArya Aha - sugehi ettha nicchiya'tyaM[bhA.5248] navi kiM ci anunnAyaM, paDisiddhaM vA vi jinavaridehiM / esA tesiM ANA, kajje sacceNa hoyavvaM // dhU-nikAraNe akappaNijjaM na kiM ci anunnAyaM, avavAyakAraNe uppanne akappaNijjaM na kiM cipaDisiddhaM, nicchayavavahArato esatisthakarANA, "kajje soNabhaviyavvaM" kajaMtiavavAdakAraNaM, tena jati akappaM paDisevati tahAvi sanco bhavati, sacco tti saMjamo / / ahavA[bhA.5249] kajaM nANAdIyaM, ussaggavavAyao bhave saccaM / taMtaha samAyaraMto, taM saphalaM hoi savvaM pi|| cU- kajaM ti nANa-dasaNa-caraNA / te jahA jahA ussappaMti tahA tahA samAyaraMtassa saMjamo bhavati syAt / kathaM saMjamo bhavati[bhA.5250] dosA jena niraMbhaMti, jena khinnati puvvkmmaaii| so so mokkhovAo, rogAvasthAsu samaNaM v|| dhU-ussaggeussaggaM, avavAde avavAdaMkareMtassa rAgAdiyAdosA niraMbhaMti, puvvovaciyakammA yakhijaMti, evaMjojo sAdhussa dosanirodhakammakhavaNo kiriyAjogo so so sambo mokkhovaato|
Page #1055
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 nizItha-chedasUtram -3-16/1060 imo diTThato - "rogAvatthAsu samaNaM va", rogAvasthA rogaprakArA, tesiM rogANaM prazamanaM apatthaM paDisijjhati, jena ya prazamaMtitaMtassa dijjti|adhvaa-kssti rogissa niseho kajjati, kassa vipuNotameva anunnnnvti| evaM kammarogakhavaNevisamatthassa akappapaDiseho kajati |asNthrss puNa tameva anunnavati / he codaka ! jaMtaMtubbe bhaNiyaM-sutte agIto gIto vA natthi koi bhaNito taM, eyaM sutte gIyAdIyA pavayaNAto vinneyaa|| [bhA.5251] aggItassa na kappati, tivihaM jayaNaM tu so na jANAti / __ anunnavaNAi jayaNaM, sapakkha-parapakhajayaNaM ca // ghU-codako bhaNati- "agIyassa kiM kAraNaM na kappati ? Ayario bhaNai - "tividhaM jayaNaM" tijena so na yANai / puNo codago bhaNati-"kayarA sA tividhAjayaNA" ? Ayario bhaNai-anunnAvaNajayaNAsapakkhajayaNA prpkkhjynnaay|codko bhaNati- "sutepaDhieagIto kahaM jayaNaM na jANati?" Ayario bhaNati- he codaka ! AyarisahAyA savvAgamA bhavaMti jena paDhijati / / [bhA.5252] niuNo khalu suttattho, na hu sakko apaDibohito nAuM / te suNaha tattha dosA, je tesiM tahiM vasaMtANaM / dhU-miuNo tti suhumo suttattho, soya AyarieNapaDibohitoNaJjati, annaha na naGgati, je agIyatthANaM tarhi vasaMtANaM dosA te bhaNNamANe sunnsu|| [bhA.5253] aggIyA khalu sAhU, navaraMdosA guNe ajaanntaa|| ramaNinjabhikkha gAme, ThAyaMtI udgsaalaae| dhU-agIyasAdhU sAdhukiriyAe juttA navaraM - sadosaNiddosa-vasahianunnavaNe dosaguNe na yANaMti, ajayaNAe anunnavaNe dosA, jayanAmuNNavaNAe ya guNA | sadosAe ya kAraNe ThiyA jayaNaM kAuMna jANaMti je ya tattha dosA uppajaMti / / "ramaNijja" pacchaddhaM asya vyAkhyA[bhA.5254] ramaNijjabhikkha gAmo, ThAyAmo iheva vasahi jhoseh| udagadharANuNNavaNA, jati rakkhaha demi to bhaMte / / dhU-agIyasthagaccho dUijjaMto egattha gAme bAhiM Thito, bhikkhA hiMDiyA pabhUtA iTTA yaladdhA, tAhe bhaNaMti - "esa ramaNijo gAmo, bhikkhA ya asthi, attheva mAsakappavihAreNa'cchihAmo, vasahiM jhoseha dhammakahi" tti / tehiM udagasAlA diTThA, taM anunnavettA udagagharasAmiNA bhaNitA"jati udagaM gharaM vA rakkhissaha to bhe demi" ti / / kiM ca te gihatthA bhaNaMti[bhA.5255] vasahIrakkhaNavaggA, kammaM na karemo neva pavasAmo / niciMtA hoha tumaM, amhe rattiM pijaggAmo / / dhU- "udayagharAdirakhavAvaDA amhe kisimAdI kammaM pi na karemo, na ya AmaMtaNAdisu gAmaMtaraM pipvesaamo"|taahe agIyatyAbhaNaMti-"nicciMtohohi tumaM, amhe rattiM pijggissaamo''| imA vi anunnavaNe avidhI ceva[bhA.5256] jotisa nimittamAdI, chaMdaM gaNiyaM ca amha sAhitthA / akkharamAdi va DiMbhe, gAhessaha ajataNA suNaNe / /
Page #1056
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM - 1060, [ bhA. 5256 ] 157 cU- jati anunnavijyaMte vasahisAmI bhagati - "jati joisaM nimittaM chaMdaM gaNiyaM vA amhaM kahessaha, "DiMbhaM'tti DiMbharUvaM taM akkhare gAhissaha, AdisaddAto annaM vA kiM ci pAvasutaM vAgaraNAdi / " ettha sAdhU jati paDisuneti - "kahessAmo sikkhAvessAmo vA " to aNunnavaNe ajayaNA kayA bhavati || ajayaNA'NunnavaNAe ThiyANaM ime dosA [ bhA. 5257 ] anunnavaNa ajayaNAe, pautthasAgArie ghare ceva / tesi pi ya cIyattaM, sAgAriyavajjiyaM jAtaM / / tesu Thitesu pauttho, acchaMto vA vi na vahatI tattiM / jai viyapavisitukAmo, taha vi ya na caeti atigaMtu / / cU- " tesu'' tti - agIyatthesu jayaNANunnavaNAe ThiyANaM "udagAdigharaM saMjatA rakkhati" tti sAgArigo niccito pavasai, ghare vA acchaMto udagAdibhAyaNANaM vAvAraM na vahati, "tesiM pi" - saMjayANaM "ciyattaM" - jaM amhaM tena sAgAriNo nAgacchaMti / ahavA - je saMjatA udagarasakouA tesiM ciyattaM, athavA - so pavisiukAmo taha vi na sakkei tattha pavisiuM // kena kAraNeNa ? ato bhaNNati - [ mA. 5259 ] saMthAraehi ya tahi, samaMtato AtikiNNa vitikiNNaM / sAgArio na iMtI, dose ya tahiM na jANAti // cU- atikiNNaM AkIrNaM parivADIe, vitikiSNaM viprakIrNaM anAnupubbIe, aDDaviyaDDu ti vRttaM bhavati, etena kAraNeNa so sejjAtaro na pavisati / tesu udagabhAyaNesu je sevaNAdidosA te na yAti // anunnavaNa tti gatA / idAniM sapakkhe jayaNA [bhA. 5260] te tattha sanniviThThA, gahitA saMdhAragA jahicchAe / nAnAdesI sAhU, kassati ciMtA samuppannA // - "sanniviTTha" ttiThitA 'jahiccha 'tti jahA icchaMti, no gaNAvaccheieNa dinnA ahArAtiNiyAe // tattha kassa ti sAdhussa imA ciMtA uppannA [ bhA. 5261] [ bhA. 5258 ] " anubhUtA udagarasA, navaraM mottUnimesi udagANaM / kAhAmi kouhalaM, pAsuttesuM samAraddho // cU- "keriso udagaraso "tti kotuaM, taM ko AnukUlaM kAhAmo tti so suttesu sAdhUsu samAro pAuM / / ime udage [ bhA. 5262] dhArodae mahAsalilajale saMbhArite ca davvehiM / tanhAiyassa va satI, diyA va rAo va uppajjhe / cU- dhArodagaM jahA sattadhArAdisu, mahAsalilodagaM gaMgAsiMdhumAdIhi davvehiM vA saMbhAriyaM, kappUrAdipANiyavAseNa vAsiyaM, evamAdiudagesu taNhaiyassa abhilAso bhavati, puvvAnubhUtena vA satI saMbharaNA bhavati, ananubhUtena vA koueNaM satI bhavati // tAhe satIe uppannAe appaNI hiyayapaccakkhaM bhaNati [bhA. 5263] iharA kahAsu suNimo, imaM khu taM vimalasItalaM toyaM / vigatassa vi natthi raso, iti sevati dhAratoyAdI //
Page #1057
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3 - 16 / 1060 cU- "ihare" ti - apaJcakkhaM sutimettovaladdhaM, "imaM" ti paJcakkhaM, jaM pi amhe unhodagAda vigatajIvaM pivAmo tassa vi satyovahayassa annahAbhUtassa raso natthi, iti evaM ciMteuM dhArodagAdi sevai // tammi paDisevite ime dosA [ bhA. 5264] 158 vigayammi kouhalle, chaTTavayavirAdhanaM ti paDigamaNaM / durga odhANe, gilANa seheNa vA diTTho / / - tammi udage Asevie vigate udagarasakoue chaTuM rAtIbhoyaNavirati vayaM bhaggaM, tammi bhagge savayANa vibhaMgo, tAhe "bhaggavvato mi" tti sa gihe paDigamaNaM kareja, vehAnasaM vA karejja, vihArAo vA ohANa kareja, gilANeNa seheNa vA abhiNavadhamameNa diTTho taM paDisevaMtI // tAhe gilANo imaM kuJjA [ bhA. 5265 ] taNhAtio gilANo, taM dissa piejja jA virAdhanayA / emeva sehamAdI, piyaMti appaccao vA siM / / cU- taM daddhuM pivaMtaM gilANo vi tisito piveja, atisito vA koueNa pivejjA / tena pIeNa apattheNa jA anAgADhAdivirAdhanA tanniSphannaM pacchittaM tassa sAdhussa bhavati / aha uddAti to carimaM / evaM seheNa vi diTTe seho vi pivejjA, sehassa vA apaJcao bhavejja, jaheyaM mosaM taha'nnaM pi / / ahavA [ bhA. 5266 ] uDDAhaM ca karejA, viSparinAmo va hojja sehassa / tena va tenaM, khaMDita bhinne va viddhe vA // -so vA seho annamannassa akkhaMto uDDAhaM karejA / ahavA - seho ayANaMto bhaNejja - "esaM teno Aharei" tti uDDAhaM karejA, taM vA daddhuM seho vipariNameja, vipariNato sammattaM caraNaM liMgaM vA chaDDeja / agilANasAdhuNA gilANeNa vA seheNa vA etesiM annatareNa udagaM geNhaMtena taM udagabhAyaNaM khaMDiyaM bhinnaM vA veho se vA kato // adhavA [bhA. 5267 ] pheDitamuddA tenaM, kajje sAgAriyassa atigamanaM / imaM tenehiM, taNANaM Agamo katto // cU- muddiyassa vA muddA pheDiyA, appaNo ya kajreNa sAgArito "aigato"tti paviTTho tena diTThe / diTThe bhaNAti - Na imaM khaMDiyaM ? bhinnaM vA ? sAhU bhAMti - tenehiM / tAhe sAgArito bhaNai" tenANaM Agamo kahaM jAto ? jo amhehiM na nAto" || tAhe sAgArigeNa citteNa avadhAritaM"etehiM ceva udagaM pItaM bhAyaNaM vA khaMDiyaM bhinnaM vA / " tattha so bheddo haveja paMto vA / bhaddo imaM bhaNejA [ bhA. 5268 ] iharaha vi tAva amhaM, bhikkhaM ca baliM ca geNhaha na kiMci / ehi khu tArio mi, gemhaha chaMdeNa jena'TTo | cU-eyaM udagaggahaNaM mottuM "iharaha vi"tti caragAdisAmaNNaM bhikkhaggahaNakAle jaM kuTuMbappagataM tato bhikkhaM amhaM ghare na hiMDaha, jaM vA devatANaM valIkayaM tato uvvariyaM pi na gevhaha, ihi puNa udagaggahaNena anuggaho kato, saMsArAto ya tAritA / ettha jena bhe annena vi aTTho taM pitubbhe chaMdeNa appaNI icchAe pajattiyaM geNhaha || imaM bhaddapaMtesu pacchitaM
Page #1058
--------------------------------------------------------------------------
________________ 159 uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5269] [bhA.5269] lahugA anuggahammI, appattiya dhammakaMcuge gurugaa| kaDuga pharusaM bhaNaMte, chammAso karabhare cheo / / cU-jati bhaddago "anuggaha" ti bhaNejja to caulahuM / paMto appattiyaM krejaa|apttio vA imaM bhaNeja * "ete dhammakaMcugapaviTThA egalessA logaM musaMti", ettha se cauguruM / kugavayaNaM pharusavayaNaM vA bhaNaMti chaggurugA / rAyakarabharehi bhaggANaM samaNakaro voDhavvo tti bhaNaMte chedo bhvti|| [bhA.5270] mUlaM saejjhaesuM, aNavaThThappo tie caukkesu / racchA mahApahesu ya, pAvati pAraMciyaM ThANaM / dhU-saijjhA samosiyagA, tehiM udagaMteNiyaMti estha mUlaM, tige caukke vA pasarite 'tenagA vA ete' aNavaTTho, mahApahesu sesaratyAsu ya teniyaMti ya sue pAraMciyaM // "kaTugapharusaM" pacchaddhassa ime vakkhANaM[bhA.5271] coro ti kaDu duvvoDio tti pharusaM hato si pavvAvI / samaNakaro voDhavyo, jAte me karabharahatANaM / / cU-kaMThA / sapakkhajhayaNA esA gatA / parapakkhajayaNA imA[bhA.5272] parapakkhammi yajayaNA, dAre pihitammi caulahU hoti / pihiNe vi hoMti lahugA, jaM te tasapANaghAto ya / / cU-manuyagoNAdIasaMjatosabboparapakkhobhANiyabvo, AvattaNapeDhiyAejIvavavarovaNabhayA jatidAraM na pihaMti toculhuN|ah piheti tahAviAvattaNapeDhiyAjatesaMcArayalUyA uddehigamAdINa yatasANaM ghAto bhavati, ettha vi caulahuM tasanipphaNNaM ca ||apihite ime dosA[bhA.5273] goNe ya sANamAdI, vAraNe lahugA yajaMca ahikaraNaM / kharae ya tenae yA, gurugA yapadosato jNc|| ghU-duvAre apihite goNAdI pavisejA, te jati vAreti to caulahuM / so ya vArito vacaMto adhikaraNaM jena haritAdi malehiti, tannipphaNNaM aMtarAyaM ca se kayaM / ahavA - "kharae"tti tasseva saMtio dAso dAsI vA tenagA vA pavisejjA, te jati vAreti to caugurugA, te vAriyA samANA paduTThA jaM chobhaga-paritAvaNAdi kAhiti tanniSphaNNaM pAvati / / [bhA.5274] tesi avAraNe lahugA, gose sAgAriyassa siTThammi / lahugA ya jaMca jatto, asiDhe saMkApadaM jaMca / / ghU- goNa sANa-khara-khariya-tenagA ya jati na vAreti to patteyaM / te ya avAritA udagaM piejA, harejAvA, bhAyaNAdi vA viNAsejjA / gose tti paJcUse jai sAgAriyassa sAheti "amugeNa amugIe vA amugeNa vA teneNa rAo udagaMpItaM" ticaulahugA / kahite so ruTTho duvakkhariyAdINa jaM paritAvaNAdi kAhIti, "jato"tti baMdhaNaghAyaNa visesA, to tannipphaNNaM savvaM pAvai / aha nakahiMti toviculhugaa| sAdhUya naTTe saMkejjA, sNkaaeculhuN| nissaMkitecauguruM / anuggahAdi vA bhaddapaMtadosA haveja, "jaMca" paduTTo nicchubhaNAdi karejja / / goNAdiyANa savvesiM vAraNe ime dosA
Page #1059
--------------------------------------------------------------------------
________________ 160 [ bhA. 5275] tiriyanivAraNa abhihaNaNa mAraNaM jIvaghAto nAsaMte / khariyA chobha visA'gaNi, kharae paMtAvaNAdIyA // nizItha - chedasUtram -3-16 / 1060 cU- sacce vi goNAdI tiriyA nivArijaMtA siMgAdiNA AhaNeja, tattha paritAvaNAdi jAva maraNaM bhave, so vA nivArito jIvaghAtaM kareMto vaccejjA / khariyA ya nivAritA chobhagaM dejja - "esa me samaNo pattheti", visagarAdi vA deja, vasahiM vA aganiNA jhAmejja / kharago vi paduTTho paMtAvaNAdi karejja, bhAyaNANi vA vinAsejja, sejjAtaraM vA paMtAveja || tenagA imehiM kAraNehiM udagaM harejjA[bhA. 5276 ] Asanno ya chanUsavo, kajjuM pi ya tAriseNa udaeNa | tenANa ya AgamaNaM, acchaha tuNDikkagA tena // cU- Asanna chaNe Usave vA, chaNo jattha visiddhaM bhattapAnaM uvasAhijati, Usavo jattha taM ca uvasAdhijjati, janoya alaMkiya vibhUsito ujjANAdisu mittAdijaNaparivuDo khajjAdiNA uvalalati / tammi chaNe Usave vA tAriseNa udageNa avassaM kajjaM / tammiya appaNI gihe avijamANe udagatenaNaTThAe AgatA tenA / tAhe agItA bhaNaMti - "tenA AgatA, acchaha bhaMte! tuNDikkA, na kappati kahetuM ayaM teno, ayaM uvacarae" tti / adhavA - tenA AgatA saMjatehiM ditttthaa| te tenagA bhaNaMti - "tuNDikkA acchaha, mA bhe uddavissAmo" // [bhA. 5277] ucchavachaNesu saMbhAritaM dagaM ti sitarogitaTThA vA / dohala- kutUhaleNa va, haraMti paDiseviyAdIyA // - tesu chanUsavesu tisiyA pIyaNaTThAe udagaM vAsavAsiyaM kappUrapADalAvAsiyaM vA caupaMcamUlasaMbhArakayaM vA rogiyassaTThAe avaharaMti, guvviNIe vA DohalaTThAe, kougeNa vA keriso eyarasa sAo ? tti, paDisevitA anne vA avaharati / / [ bhA. 5278 ] - tenagA ghettuM udagaM gatA jattha gaMtavvaM / appaNI ya kajreNa sAgArio pabhAe Agato / muddAbhedaM daTTu bhaNAti- "ajjo ! sauNo vi, "nehuM" ti gihaM, so vi tAva appaNo gihaM rakkhati, tubbhehiM imaM na rakkhiyaM" // [bhA. 5279 ] 6 gahitaM ca tehi udagaM ghettUNa gatA jato si gaMtavvaM / sAgArito u bhaNatI, sauNo vi ya rakkhatI neDuM / bhAda, sajalaM va hitaM dagaca parisaDitaM / keNa hiyaM ? tenehiM, asiTTha bhaddetara ime tU // cU- ahavA - jaleNa bhariyaM bhAyaNaM dagaM ca parisaDiyaM / tattha daThThe sAgArigo pucchati - kenahiyaM / sAhU bhAMti - tenehiMti / tattha jati tenagaM vannarUveNa kaheti to baMdhaNAdiyA dosA, "asiDi ti akahite bhaddadosA "itare" tti paMtadosA ya ime // [bhA. 5280 ] [ bhA. 5281 ] [bhA. 5282 ] lahugA anuggahammI, appattiyadhammakaMcuge gurugA / kaDuga-pharusaM bhaNate, chammAso karabhare cheo / / mUlaM saejjhaesuM, aNavaTTappo tie caukkesu ! raccha - mahApahesu ya, pAvati pAraMciyaM ThANaM / / egamanege chedo, diya rAto vinAsa garahamAdIyA / jaM pAvihiMti vihaniggatAdi vasahiM alabhamANA //
Page #1060
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : :16, mUlaM- 1060, [bhA. 5282 ] 161 pUrvavat / egassa sAdhussa anegANa vA vocchedaM karejA / ahavA taddavvassa anegANa vA / jati divase nicchubhejA rAto vA / annaM vA vasahi alabhaMtA tena sAviyAdiehiM vinAsaM pavinaMti, logeNa vA garahijjati / ete tenagatti / tato ya nicchUDhA vihaM paDivannA jaM sIuNharavuSpi vA sa parisahamAdi tena sAvayAdIhiM vA vasahiM alabhaMtA jaM pAveMti tanniSphaNaM pAveMti athavA tassa doseNa annaviha- niggatAdiyA vasahi alabhaMtA jaM pAvihiMti tanniSphaNa pAvati / evaM akahijjete tene dosaa| adha tenaM kahejjaM jaM te tenagANa kAhiMti tenagA vA / tassa sAdhussa vA jaM kArhiti / ete agIyatyassa dosA | idAnaM giyatyassa vidhI bhaNNai [mA. 5283] gIyatthassa vi evaM, nikkAraNa kAraNe ajataNAe / kAraNe kaDajogissa u, kappati vi tivihAe jayaNAe / cU- gIyattho vi jo nikkAraNe udagasAlAe ThAti, kAraNe vA Thito jayaNaM na kareti / kaDajogI gIyattho / tividhA jayaNA anunnavaNajayaNA sapakkhajayaNA parapakkhajayaNAya // nikAraNammi dosA, paDibaMdhe kAraNammi niddosA 1 te ceva ajayaNAe, puNo vi so pAvatI dose // [bhA. 5284 ] - jaI nikkAraNe udagapaDibaddhAe vasahIe ThAti to te caiva pubvabhaNitA dosA bhavaMti / kAraNe puNa te ceva dose pAvatei je ajayaNaTThitANaM // kiM puNa taM kAraNaM ?, imaM - addhAniyAdI, tikkhutto maggiUNa asatIe / [bhA. 5285 ] - gIyatthAjayaNAe, vasaMti to udagasAlAe / - visuddhavasahIe asati sesaM kaMThaM / tattha ya anunnavaNAe jati vasahisAmI bhaNeja - "jati amhaM kiM ci jotisAti kahessaha to me vasahiM demo / " tattha sAdhUhiM vattavvaM [mA. 5286] na vi jotisaM na gaNiyaM, na ca'kkhare na vi ya kiM ci rakkhAmo / appassagA asuNagA, bhAyaNakhaMbhovamA vasimo || - jotisAti na sikkhademo, navA jAnAmo tti vattavyaM, jahA bhAyaNakhaMbha- kuDDAdiyA tujhaM sutthadutthesu vAvAraM na vahaMti evaM amhe visAmo / jati te kiMci kajjavivattiM pecchAmo taM pecchaMtA vi apassagA iha acchAmo / jai vA koi bhaNejjA - imaM sejjAtarassa kahejjaha, asuNataM vA suNAveha, tattha vi amhe asuNagA || [ mA. 5287] nikkAraNammi evaM, kAraNaDulabhe bhAMtimaM vasabhA / amhe Thiyalaga ciya, ahApavattaM vahaha tume // cU- ussaggeNaM evaM ThAyaMti / asivomAdidubmikkhakAraNesu annato agacchaMtA tatya ya suddhavasahI dullabhA tAhe udagasAlAe ThAyaMtA imaM bhaNati sAdhAraNavayaNaM vasabhA "amhetA ThiyacittA, tumhe puNa jaM ahApavattaM vAvAravahaNaM divasadevasiyaM taM vaheha ceva // gayA anunnavaNajayaNA / imA sapakkhajayaNA [ mA. 5288] AmaM ti abbhuvagae, bhikkha-viyArAdi niggaya miesuM / bhaNati gurU sAgariyaM, katthudagaM jANaNaTThAe // 17 11 Jail Education International
Page #1061
--------------------------------------------------------------------------
________________ 162 nizItha-chedasUtram -3- 16/1060 dhU-sAgArigeNaabavagayaM- "niruvagArI houM acchaha tti, ahApavattaM vAvAraMvahissAmo" tti, tAhe tattha ThiyA, iharAna tthaayNti| tattha ThiyANaM imA vihI-jAhe savve migA bhakhAdiniggatA bhavaMti tAhe gurU udagajANaNaTThA annAvadeseNa sAgAriyassa purto| imaM bhaNati[bhA.5289] caumUla paMcamUlA, tAlodAnaM ca tAvatoyANaM / diTThabhae sanniciyA, annAdese kuTuMbINaM / / cU-cauhi paMcahiMvA annatamehiM surahimUlehiM pANaTThA saMbhArakaDaMtAlodaMtosalIe, tAvodagaM raaygihe|| [bhA.5290] evaM ca bhaNitamettammi kAraNe so bhaNAti aayrie| asthi mamaM sanniciyA, pecchaha nAnAvihe udae / / dhU- jAhe evaM bhaNito guruNA tAhe kamapatte kahaNakAraNe sejAtaro pacchadreNa bhaNati . "patthabhoyaNe tAvodagaM, ettha tAlodagaM', evaM tena savve kahitA // te ya gurugA[bhA.5291] uvalakkhiyA ya udagA, saMthArANaM jahAvihI ghnnN| jo jassa u pAoggo, so tassa tahaM tu daayvvo|| cU-tAhe saMthAragANaM ahArAiNiyAe vihigahaNe patte vitaMsAmAyAriM bhettuMguravo apattiyaM tattha kareMti, jo jassa jammi ThANe jogo saMthArago tassa tahiM ThANaM deti ||tsthimo vihI[bhA.5292] nikkhama-pavesavajaNa, dUreya abhAvitA u udgss| udayaMtena pariNatA, cilimiNi rAiMdiya asuNNaM / / cU-sAgAriyassaudagAdigahaNaTThApavisamANassa nikkhamaNa-paveso vjeybbo| udagamAyaNANa yaabhAviyAagIyA atiparinAmagA gaMdadhammAya dUrato tthvijNti|jepunndhmmsddhiyaathircittaa teudagamAyaNANa ThANeya aMtare kaDago cilimilI vA dijati gIyatyaparinAmagehiM yadiyArAto ya asunnaM kjti|| [bhA.5293] te tattha sanniviTThA, gahitA saMdhAramA vidhIpuvvaM / jAgaramANa vasaMtI, sapakkhajayaNAe giiytthaa|| cU-jahA tattha doso na bhavati tahA saMthAragA ghettavvA, eseva tatta vidhI / sapakkhaM rakkhaMtA tattha gIyatthA sadA sajAgarA suvaMti // adhavA[bhA.5294] ThANaM vA ThAyaMtI, Niseja ahavA sajAgare suvati / bahuso abhiddavaMte, vayaNamiNaM vAyaNaM demi / / dhU-jo vA daDhasaMghayaNo asthaciMtago so ThANaM ThAti, nisanno vA jhAyamANo ciTThai / adhavA -gIyastha kRtakena savvesiM purato bhaNati-"saMdisaha bhaMte! sabbarAiyaM ussagaM kressaami|" pacchA suttesu suvati, annadinaM anno saMdisAveti / evaM rakkhaMti / vasabhA vA sajAgarA suvaMti, jati tatya dagAbhilAsI dagabhAyaNaMtena Agacchati tatthatahAguravovasabhAvA saMjIhAraM kareMti, jahAso paDinIyatta tti|adh so puNopuNo abhiddavati tAhe gurU sAmaNNato vayaNaMbhaNAti-"uDheha bhaMte! vAyaNaM demi|" taM vA bhaNAi "aJjo ! vAyaNaM vA te demi"|| [mA.5295] phiDitaM ca dagarhi vA, jataNA vAreti na tu phuDaM beti| mAtaM socchiti anno, nitthako'kaja gamaNaM vA //
Page #1062
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5295] 163 ghU-phuDaM rukkhaM na bhaNati, mAtaM anno sAuM annesiM kahessati / pacchA savvehiM nAte guruNA vA phuDaM bhaNite nitthakko nillajjo bhavati / pacchA nillajIbhUto akajaM pi kareti, nAto mi tti lajjito vA paDigamaNAdINi karejjA / / "jayaNAe vAreMti"tti asya vyAkhyA[mA.5296] dAraM na hoti etto, niddAmattANi puccha acchiinni| bhaNa jaMca saMkitaM te, geNhaha verattiyaM bhNte!| ghU-kaThA sapakkhajayaNA gtaa| imA parapakkhajayaNA[bhA.5297] parapakkhammi vi dAraM, ThayaMti jayaNAe do vi vaareti| tahaviya aThAyamANe, udeha puTThA va sAhati // cU-parapakkhesu dAraM Thayati imAe jayaNAe[bhA.5298] pehapamajaNasamiyaM, uvaogaM kAuMdAre ghaTeti / tiriya nara donni ete, khara-khari sthi-puNnisidditre|| ghU- cakkhuNA pehiuM rayoharaNeNa majaMti, acakkhuvisae vA uvaogaM kAuM / adhavA - sacakkhuvisae vi uvaogakaraNaM na virujjhati / evaM ca rANiyaM jahA jIvavirAdhanA na bhavati ta jayaNAe dAraM ThayaMti / ahavA - "jayaNAe do vi vAreti" tiriyA narA yaete donni / ahavA - donni-dAso dAsI ya, ahavA- donni-itthI purisoy|ahvaa- donni "nisidvitara" tti jesiM paveso'NunnAtto te nisihA, nANunnAto paveso jesiMte itara ti|| ahavA - akkaMtiyatenA nisaTThA itare anisaTThA, uvari vakkhANijamANA, jynnaae| tahA ya aTThAyamANesu "uveha'' tti tuNhikko acchati / sAgAriNA vA puTTho- "kenudagaM nIyaM ?" ti tAhe sAheti "amugeNa amugIe vaa"| [bhA.5299] geNhaMtesuya dosuvi, vayaNamiNaM tattha veMti giiytyaa| bahugaMca nesi udagaM, kiMpagayaM hohitI kallaM / / dhU-itthipurisAdisu dosuvigeNhaMtesugurumAdI gIyatthA imaM vayaNaM (maNaMti) pacchaddhaM kNtthN| tenagesu imA vihI[mA.5300] nIsaDhesu uvehaM, sattheNaM tAsitA tutusinIyA / bahuso ya bhaNati mahilaM, jaha taM vayaNaM suNati anno|| cU-tenA duvidhA-nisaTTatenA anisaThThatenA yAnisaTTA akkaMtiyA balAavaharaMti jahA pbhvo| tesu Agatesu uvehaM karei, tuNhikko acchai / ahavA - kaggAdiNA sattheNa tAsitA - tuNhikkA acchaha mA bhe mAresaM / aha mahilA udagaM neti tattha imaM vayaNaM - "bahuso ya pacchaddhaM" // asya vyAkhyA[bhA.5301] sAhUNaM vasahIe, rattiM mahilA na kappatI eNtii| bahugaMca nesi udagaM, kiM pAhuNagA viyAle y|| [bhA.5302] tenesu nisaTTesuM puvvA-'vararattimalliyaMtesu / tenudayarakkhaNaTThA, vayaNamimaM veti gIyatthA // dhU-"tene" tti udagaMje teneti, tesiMrakkhaNaTThA gIyasthA uccasaddeNa imaM bhnnNti||
Page #1063
--------------------------------------------------------------------------
________________ 164 nizItha-chedasUtram -3-16/1060 [bhA.5303] jAgaraha narA ! nincha, jAgaramANassa vaDdatI buddhI / jo suvati na so suhito, jo jaggati so sayA suhito|| [bhA.5304] suvati suvaMtassa suyaM, saMkiyakhaliyaM bhave pamattassa / jAgaramANassa suyaM, thirapariciyappamattassa // ghU. "suvati"ti nazyatItyarthaH / ahavA - nidrApramattasya suttatthA saMkitA bhavaMti khalaMti vA, no daradarassa AgacchaMti, saMbharaNeNaAgacchaMti, nAgacchaMti vetyarthaH / vigahAdIhiMvA pamattassa suyaM athiraM bhavati / [bhA.5305] suvai ya ajagarabhUto,suyaM pi se nAsatI amayabhUyaM / hohiti goNabbhUyo,suyaM pi naDhe amybhuuye|| cU-ayagarassa kila mahaMtI niddA bhavati, jena jahA nicciMto suvai / kiMcAnyat[bhA.5306] jAgaritA dhammImaM, AdhammINaM ca suttagA seyaa| vacchAhivabhagiNIe, akahiMsu jino jyNtiie|| dhU-vacchajaNavae kosaMbI nagarI, tassa ahivo saMtANito rAyA, tassa bhaginI jyNtii| tIe bhagavaM vaddhamANo pucchio| dhammiyANaM kiM suttayA, seyA? jAgariyA seyA? bhagavayAvAgariyaM. "dhammiyANaMjAgariyAseyA, no suttyaa|adhmmiyaannNsuttyaaseyaa, nojaagriyaa|" "akahiMsu" tti atIte evaM kahiyavAn / / kiM cAnyat[bhA.5307] nAlasseNa samaM sokkhaM, na vijjA saha niddyaa| na deraggaM mamatteNaM, nAraMbheNa dayAluyA / / [bhA.5308] tAsetUNa avahite, aveiehi va gose sAheti / jANate vi yatenaM, sAhati na vnnnn-svehiN|| dhU-akkaMtiyatenehiM satyeNaM tAseuM, anakkaMtiehiM vA aveiehiM ya, evaM annayarappagAreNa harite, "gosi" tti pacUse sejjAtarassa kaheMti, jati vi te nAmagoeNaM jANaMti tahAvi taM na kaheMti, akahijaMte vA jati paJcagirA bhavati to kaheMti / / "sa udaga"tti sejA gtaa| idAni udagasamIve sA bhaNNai[bhA.5309] iti saudagA tu esA, udagasamIvammi tinnime bhedaa| ekeka ciTThaNAdI, AhArucAra-jhANAdI / / dhU-jA sA udagasamIvetassa tinni bhedA, tesutisubhedesu ekkakke ciTThaNAdiyA kiriyavisesA karejja // te ya ime tinni bhedA[bhA.5310] dagatIraciTThaNAdI, jUvaga AtAvaNA ya bodhavvA / lahugolahugA lahugA, tattha viANAdiNo dosA / / ghU-ciTThaNAdiyA dasa vipadA evaM padaM |juuvgN ti bitiyaM AyAvaNaM titatiyaM / ciTThaNAdi dasa viudagasamIvaM kareMtassa patteyaM mAsalahuM / jUvage vasahiM geNhatiGka aatveti| jUvagaM vA saMkameNa gcchti|tisu vi ThANesu patteyaM ANAdiyA dosA bhvNti| dagatIraMdagAsannaM dagamAsaMti vA egahu~ / tassa pamANe ime AesA
Page #1064
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 16, mUlaM-1060, [bhA. 5311] 165 [bhA.5311] nayaNe pUre diTe, taDi siMcaNa vIimeva puDhe ya / AgacchaMte Aranna, gAma pasa manuya itthiio|| dhU-codagobhaNai-"ahaMdagatIraMbhaNAmi, udagAgarAto jattha nijati udagaMtaMudagatIraM"? Ayario bhaNati-dUraM pinajjati udagaM, tamhAna hoitaM udagatIraM / to jattiyaM nadIpUreNa akkamai taM udagatIraM |adhvaa - jahiM ThiehiM jalaM dIsai, adhavA - nadIe taDI udagatIraM / adhavA - jahiM Thito jalaTThieNa siMcijjaisiMgagAdiNA taMjalatIraM / adhavA-jAvatiyaM vIti (ci) o phusaMti, adhavA - jAvatiyaM jaleNa puDhe taM dagatIraM" / Ayario bhaNai - "na hoi evaM dakatIraM / " dagatIralakkhaNaMimabhaNati-ArannA gAmeyagAvA dagaTTiNoAgacchamANA pasumaNussAithigAo vA sAdhu dagatIraTThiyaM dadu thakkaMti-niyattaMti vA jattotaM udagatIraM // punaravi Ayario bhaNati[bhA.5312] siMcaNa-vIyI-puTThA, dagatIraM hoi na puNa tammattaM / oyariuttaritumamA, jahi dissa tasaMti taM tIraM / / dhU- nayaNAdiyANaM sattaNha AdesANaM carimA tinni siMcaNa, vIti, puTTho ya, ete niyamA dagatIraM / sesA bhayaNijjA / imaM avvabhicAri dagatIraM-ArannA gAmeyagA vA tiriyA vA maNussA vA dagaTThiNo oyariumaNA pAuM vA uttariumaNA jalacarA vA jahiM ThiyaM sAdhu daNaM ciTThati, vasaMti vA taM dagatIraM bhavati / / dagatIre ciThThaNAdisu ime dosA[mA.5313] ahikaraNamaMtarAe, chedaNa ussAsa anahiyAse y| ANA siMcaNa jala-thala-khahacarapANANa vittaaso|| dhU-dagatIre ciTuMtassa adhikaraNaM bhavati, bahUNa ya aMtarAyaM kreti| "chedanaM" ti - sAdhussa calaNAjo uThThiya-raosojale nivddti| "ussAse"ti-ussAsavimukkapoggalAjale nivddNti| jalaM vAkhobheti / dagatIreThitovA tisitodhidubbaloanadhiyAso jalaM pivejjA / titthakarANAbhaMgo y|tgtiire ThiyaMvAamukaMpa-paDinIyayAekoti siMceJjA |dgtiirhioyjl-jl-khhcraannN vittAsaM kareti / / "adhikaraNaM" ti asya vyAkhyA[mA.5314] daLUNa vA niyattaNa, abhihananaM vA vi annatUhena / gAmA-''rannapasUNaM, jA jahi ArovaNA bhaNiyA / dhU-daTThaNaM vA niyattaNa tti asya vyAkhyA[mA.5315] paDipahaNiyattamANammi aMtarAgaM (ya) ca timaraNe carimaM / sigghagati tannimittaM, abhighAto kAya-AtAe / / cU-gAmeyagA arannavAsiNo vA, gAmeyagA tAva ThappA / ArannA tisiyA titthAhimuhA eMtA dagatIre taM sAdhu dahNa paDipaheNa gacchaMtesu adhikaraNaM, chakkAe ya vaheMti, udagaM ca apAuM jati te paDipaheNaM gacchati to aMtarAyaM bhavati, casaddAto paritAvaNAdI dosA, egammi paritAvite chedo, dosu mUlaM, tisu aNavaThTho / aha ekaM tisAe marai to mUlaM, dosu aNavaTTho, tisu pAraMciyaM / "abhihananaM vA vi" asya vyAkhyA - "sigghagati" pacchaddhaM, "tannimitaM" tiM - taM sAdhuM dardU gItA sigghagatI annaM annonnaM vA abhighAyaMti, chakkAe vA ghAeMti, sAhussa vA dittA vAghAtaM, karejA, tisiyA vA aNadhiyAsattaNato sAhuM nolleuM abhihaneu gacchejjA / /
Page #1065
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-16/1060 "annatUheNaM" ti asya vyAkhyA[bhA.5316] ataDa-pavAto so ceva yamaggo aparibhutta hritaadii| ovaDa kUDe magarA, jadi ghoTTe tasA yaduhato vi|| dhU- tattha ThitaM sAdhu daTuM "ataDa" ti atitthaM anotAraM tena oyarejjA / tattha chinnaTaMke prapAte AyavirAdhanA se haveja // ahavA - so ceva ahinavo maggo payaTTeja, tattha aparibhutte anAnupubbIe chakkAyA virAhijeja / "ovaDa" tti-khaDDAtIte paDeja, atitthevA kUDeNagheppeja, atitthennvaajlmoinnnnomgraatinnaasaavyennkhjjej|saadhunimittNtitthenn atittheNavAoyarittA atase AukkAe jati so ghoTTe karei tatiyA caulahugA, acitte AukkAe jaibeMdiye grasati to challahugaM, teiMdiechaggurugaM, cauridie chedo, paMceMdie ekkammi mUlaM, dosuaNavaTTho, tisupaarNciyN| "duhato vi" ti-jattha AukkAo sacitto sataso yatattha do vipacchittA bhavaMti, cauridiesu causu pAraMciya, teiMdiesupaMcasu pAraMciyaM, beMdiesu chasu pAraMciyaM / / ete tAva ArannagANaM dosA bhaNitA / idAniM gAmeyagANaM dosA maNNaMti[bhA.5317] gAmeya kucchiyamakucchite ya ekeka duTTha'duTThAya / duTThA jaha ArannA, duguMchita 'duguMchitA neyaa|| dhU-te gAmeyagA tiriyA duvidhA - duguMchitA aduguMchitA y| duguMchitA gaddabhAtI, aduguMchitA gavAdI / duguMchitA duvA aduTThA ya / aduguMchiyA vi evaM / je duguMchitA aduguMchitAvA duTThA te dovi jahA ArannA bhaNitA tahA bhANiyavvA // je aduguMchitA aduTThA tesu nasthi dosA jahAsaMbhavaM bhANiyavvA, je te duguMchiyA aduTThA tesu ime dosA[bhA.5318] bhutteyaradosa kucchite, paDinIe chobha gennhnnaadiiyaa| Arannamanuya-thIsu vi, te ceva niyattaNAdIyA / / cU-tiriyaMcI mahAsadditA duguMchitAle, jena gihikA bhuttA tassa taM daTuMsatikaraNaM, "itare" ttijaNa na bhuttA tassa taM da8 kouaMavati, kuchiyAsu vA AsannaThiyAsu paDinIto koi chobhaM deja- "mae esa samaNago mahAsaddiyaM paDisevaMto diTTho", tattha vi geNhaNAdiyA dosA / evaM gAmArannatiriesu dosA bhaNitA / jA ya jattha kAe ArovaNA bhaNitA sA savvA uvauMjitaNa bhANiyavvA / ete tiriyANaM dosA bhaNitA | idAni manussANaM "ArannamaNuya" pacchaddhaM / manuyA duvidhA - ArannagA gaameygaay|ttth ArannayANaMpurisANa yaitthiyANa yateceva niyattaNAdiyA dosA je tiriyANaM bhaNiyA / ime ya anne dosA[bhA.5319] pAvaM avAuDAto, sabarAdIto taheva nitthakkA / Ariyapurisa kutUhala, AtubhayapuliMda Asuvadho / / ghU-puvvaddhaM kaMThaM / nitthakkA nillajjA / tAto sAdhu daTUNaM Ariyapuriso tti kAuM puliMdiyAdiaNAriyA koueNaM sAdhusamIvaM ejaMtAo daTuMAyaparaubhayasamutthA dosA bhvej|| mehuNapuliMdo vA taM itthiyaM sAdhusagAsamAgataM dardu IsAyaMto ruTTho "Asu" sigdhaM mAreja / [bhA.5320] thI-purisaanAyAre, khobho sAgArayaM ti vA phnne| gAmitthI-purisesu vi, te viyadosA ime ca'NNe / /
Page #1066
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5320] 167 cU-adhavA - so puliMdapuriso puliMdayAe saha anAyAraM Ayarejja, tattha bhuttAbhuttANa satikaraNakouehi cittakhoho havejja / khubhie ya citte paDigamaNAdiyA dosA / ahavA - so puliMdato anAyAramAyariukAmo sAgAriyaM ti kAuMsAdhuM pahaNejjA mArejja vA / ete ArannayANa dosA / gAmeyakapurisaityINa viete ceva dosA, ime ya anne dosaa|| [bhA.5321] caMkamaNaM NillevaNa, ciTTittA ceva tammi tUhammi / acchaMte saMkApada, majjaNa daTuM stiikrnnN|| dhU-"caMkamaNe" tti asya vyAkhyA[bhA.5322] annatya va caMkamatI, majjaNa annatya vA vi vosiratI / konAlI caMkamaNe, parakUlAto vi tattheti // ghU-koi annatya caMkamaMtosAdhuMdagatIre daTuMtatthetietthasAdhusamIvecevacaMkamaNaM karessAmi, kiM ci pucchissAmi vA bollAlAva-saMkahAe acchissAmi, sAdhu vA dagatIre caMkamaMtaM daTuMgihI annathANAo tatthei ahaM pi ettheva caMkamissaM, so ya ayagolasamo vibhAsA / ahavA - tattha dagatIre caMkamaNaM karessAmIti Agato tattha sAdhuMdaNaM ciMteti - "jAmi ito ThANAto annattha caMkamaNaM karessAmI" ti gacchati, gacchaMte adhikaraNaM / "nillevaNaM" tiasya vyAkhyA - "majaNa annatya vA vi vosirati" / sannaM vosirituM annatya nilleveukAmo sAdhuM dardU sAhusamIve euM nillevei / evaM majaNaMpi, majaNaM ti hANaM / ahavA - tasya nilleviuM kAmo sAhuM da8 annatya gaMtuM jilleveti evaM majaNa snnvosirnnNpi| "cidvitA ceva tammi tUhammi" asya vyAkhyA- "konAlI" pacchaddhaM / gaMtukAmo sAgAriMgo sAdhuM dagatIre daTuM tammi ceva "tUhammi"tti titthe ciTThati / ahavA - parakUlAto visAdhusamIvaM eti / "konAli"tti goTThI / goTThIe sAdhuNA saha bollAlAvasaMkaheNa caMkamaNaM kareMto acchissaM, tastha sAdhusaMlAvanimittaM acchaMto chakkAe vadhati // "acchaMte saMkApada"tti asya vyAkhyA[bhA.5323] daga-mehuNasaMkAe, lahugA gurugA ya mUla niisNke| dagatUra kuMcavIraga, paghaMsa kesaadlNkaare|| cU-dagatIre sAdhuacchaMtaMdaryu koi saMkejA- kiM udagaTThA acchti| aha kiM saMgAradinnato? tattha dagasaMkAe caulahuM, nissaMke cauguru / mehuNasaMkAe cauguruM, nissaMkite mUlaM / "majaNa daTuM satIkaraNaM" ti asya vyAkhyA - "dagatUra" pacchaddhaM / koti savigAraM majati, dagatUraM kareMto erisaMjalaM apphAletijena muravasaddo bhvti| evaM paDaha-paNava-bherimAdiyA saddA kareMti |adhvaa -kuMcavIrageNa jalaM AhiMDati / kuMcavIrago sagaDapakkhasAricchaM jalajANaM kajjati / sugaMdhadavvehi yaA,samANaM kesavasthamallaAbharaNAlaMkAreNaya AbhAtedaTuMbhuttabhogisatikaraNaM, iyarANa kouyaM mavai / paDigamaNAdI dosA // ete purisesu dosA / ime itthIsubhA.[5324] majaNa-NhANaTThANesuacchatI ithiNaM ti ghmaadii| emeva kucchitetara-itthIsavisesa mihunnesu|| cU-itthIo duvihA- aduguMchitA duguMchitA ya / tattha aduguMchitA baMbhaNI khattiyA vesi suddI yAduguMchitA saMbhoiyaduakkhariyAo, ahavA nddvruddaadiyaaoasNbhoiyisthiaao| etAo
Page #1067
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-16 / 1060 168 viduvidhAo - sapariggahA apariggahAo ya / ettha sapariggahitthiyANaM vasaMtAisu annattha Usave vibhaveNa jA jalakrIDA saMmajaNaM, malaDAhovasamakaraNamettaM NhANaM, jalavahaNapahesu vA annesu vA nillevaNaTThANesu itthINaM acchaMtassa AyaparobhayasamutthA dosaa| adhavA - tasiM nAyayo pAsittA jattha'mha itthI o majjaNAdI kareMti tattha so samaNo paribhavaM kAmemANo acchati, duTTo tti kAu geNhaNAdayo dosA / jAo puNa apariggahAo kucchiyA iyara tti akucchiyA vA itthIo tAsu vi evaM ceva AyaparobhayasamutthA dosA / "mihunaM" ti je saitthiyA purisA tesu mihunakrIDAsu krIDatesu savisesatarA dosA bhavaMti / jamhA dagasamIve evamAdiyA dosA tamhA ciTTaNAdiyA padA ime tattha No kujjA [ mA. 5325 ] - ciTThaNa nisiya tuyaTTe, niddA palA taheva sajjhAe / jhANASShAraviyAre, kAussagge ya mAsalahuM // - udghaTTito ciTThai, nisIyaNaM uvaviTTho ciTThai, tuyaTTho nivvaNNo acchati / / payalaniddANaM imaM vakkhANaM [bhA. 5326 ] suhapaDiMboho niddA, duhapaDiboho ya nidda- niddA ya / payalA hoti ThiyassA, payalApayalA u caMkamato // cU- vAyaNAdi paMcaviho sajjhAo / "jhANi" ti dhammasukke jhAyati, AhAraM vA AhAreti, "viyAre" tti uccArapAsavaNaM kareti, abhibhavassa kAussagaM vA kareti / etesu tAva dasasu padesu avisiddhaM asAmAyAriniSphaNNaM mAsalahuM // idAniM vibhAgao pacchittaM vaNNe ukAmI anAnupuvIcAraNiyapadasaMgahaMcAraniyavikappasu ca jaMpacchittaM taM bhaNAmi [mA. 5327] saMpAme asaMpAime ya adiThThe taheva diTTe ya / panagaM lahu gura lahugA guruga ahAlaMda porisI adhikA || - taM dagatIraM duvihaM saMpAtimamasaMpAtimaM vA / etesiM imA vibhAsA[ bhA. 5328 ] jalajAo asaMpAtima, saMpAima sesagA u paMceMdI | ahavA vihaMgavajA, hoMti asaMpAimA sesA // dhU- annaThANAto AgaMtuM je jale jalacarA vA thalacarA vA paMceMdiyA saMpataMti te saMpAimA, je puNa jalacarA vA tatrasthA eva te asaMpAtimA / ahavA - khahacarA Agatya jale saMpataMti saMpAimA / sesA vihaMgavajjA thalacarA savve asaMpAimA / etehiM saMpAima'saMpAtimehiM juttaM duvidhaM dagatIraM / eyammi duvidhe dagatIre tehiM saMpAtimehiM diTTho acchati adiTTho vA / jaM taM acchati kAlaM tassime vibhAgA- adhAlaMda porisiM / adhigaM ca porisiM laMdamiti kAlastasya vyAkhyA - taruNitthIe udaullo karo jAvatieNa kAleNa sukkati jahanno laMdakAlo / ukkoseNa puvvakoDI / seso majjho | ahavA - jahanno so ceva, ukkoso "ahAlaMda" tti jahAlaMda, jahA jassa juttaM, jahA - paDimA paDivannANaM ahAlaMdiyANa ya paMcarAiMdiyA, parihAravisuddhiyANaM jinakappiyANaM nikkAraNao ya gacchavAsINa vA uDubaddhe mAsaM, vAsAsu caumAsaM, ajjANaM uDubaddhe dumAsaM, majjhimANaM puvvakoDI / ettha jahanneNa ahAladakAleNaM adhikAro // idAniM saMpAti - asaMpAti- adhAlaMdiyAdisu adiTTha-diTThesu ya pacchitaM bhAMti
Page #1068
--------------------------------------------------------------------------
________________ 169 uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5329] [mA.5329] asaMpAtiahAlaMde, adiDhe paMca diTTha mAso u| porisi adiTTa diDhe, lahu guru ahi guruga lahugA y|| ghU-asaMpAtime ahAlaMdaM adiDhe acchatipaMca raaiNdiyaa|diddhe acchai mAsalahuM / asaMpAimesu porisiM adiDhe acchai mAsalahU / diDhe mAsagurU / adhiyaM porisiM adiDhe acchati maasguruuN| diDhe caulahugaM / saMpAimesu ahAlaMdaM adiDhe mAsalahuM / diTTe mAsaguruM / porisiM adiTTe mAsaguruM / diDhe caulahugaM / adhiyaM porisiM adiDhe caulahuM / diDhe cauguruM / / [bhA.5330] saMpAtime vi evaM, mAsAdI Navari ThAti cugurue| bhikkhu vasahAbhisege, Ayarie visesitA ahavA / / dhU-puvvaddhaM gatArthaM / evaM ohiyaM gayaM / adhavA - evaM ceva bhikkhussa vasabhassa abhisegassa Ayariyassa ya visesiyaM dinati / bhikkhussa ubhayalahuM, vasabhassa kAlaguruM, abhisegassa tavaguruM Ayariyassa, ubhayaguruM / esa bitio aadeso|| [bhA.5331] ahavA bhikkhussevaM, vasabhe lahugAti ThAti chllhuge| abhisege gurugAdI, chagguru lahugAdi chedataM / / dhU-bhikkhussa evaM jaM vuttaM / vasabhassa asaMpAima-saMpAima-adhAlaMdaporisi-adhiya-adiTTa diDesu pubba cAraNiyavihIte mAsalahugAo ADhattaM challahue ThAyati / uvajjhAyassa asaMpAimesu mAsagurugAo ADhatataM challahue ThAyati, saMpAtimesu caulahugAto ADhattaM chaggurue ThAyati / Ayariyassa caulahugAo ADhattaM chede ThAyati / esa tatio pgaaro|| . [bhA.5332] ahavA paMcaNhaM saMjatINa samaNANa ceva paMcaNhaM / panagAdI AraddhA, neyavvA jAva crimNtu|| cU-paMca saMjatIo imA- khuDDI, therI, bhikkhuNI, abhisegi, pavattiNI ceva / samaNANa vi ete ceva paMca bhedA / "panagAdi jAva carimaM" ti / ime pacchittaThANA[bhA.5333] paNa dasa pannara vIsA, panavIsA mAsa caura chccev| lahugurugA savvete, laMdAdi asNp-sNpdisuN|| dhU-panagAdijAva chammAso, savve etelahugurubhedabhiNNA solasa bhvNti|chedo mUlaM aNavaTTo pAraMciyaM ca ete cauro, sabbe vIsaM ThANA / ahAlaMdAdiyA tinni padA, asaMpAimA do padA, adidiThA ya do padA, ciTThaNAdiyA ya dasapadA / idAniM cAraNiyA kajjati[bhA.5334] panagAdi asaMpAdima, saMpAtimadiTTameva diDhe ya / cauguruge ThAti khuDDI, sesANaM vuTi ekkevaM / / cU-khuDDI ciTThati asaMpAime ahAlaMdaM kAlaM adiDhe paMcarAiMdiyA lahuyA / diDhepaMca rAiMdiyA guruyA / khuDDI ciTThati asaMpAtimeporisiM adiTTe paMca rAiMdiyA guruyA / diDhe dasa rAiMdiyA lhuyaa| khuDDI ciTThai asaMpAime adhiyaM porisiM adiTTe dasarAiMdiyA lahuyA / diDhe dasa rAiMdiyA guruyaa| evaM asaMpAtime bhaNiyaM / saMpAime puNa paMcarAidiehiM guruehiM ADhattaM pannarasarAiMdiehiM lahue ThAti / evaM ciTuMtIe bhaNiyaMnisIyaMtIe paMcarAiMdiehiM guruehiM ADhattaMpannarasahiM gurUhi tthaati| tuadbhutIe asapAtima-saMpAtimehiM dasasu rAiMdiesu lahuesu ADhattaM vIsAe rAidiehi lahuehiM
Page #1069
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-16 / 1060 ThAti / niddAyaMtIe vIsAe guruhiM ThAti / payalAyaMtIe paNuvIsAe lahuehiM ThAti / sajjhAyaM kareMtIe paNuvIsAe rAidiehiM guruehiM ThAti / jhANaM jhAyaMtIe mAsalahue ThAti / AhAraM AhAraMtIe mAsagurue ThAti / viyAraM kareMtIe caulahue ThAti / kAussaggaM kareMtIe caugurue ThAti / evaM khuDDIe bhaNiyaM / theramAdiyANa heTThA evaM padaM husejA uvariM ekaM vaDDejA / / 170 [ bhA. 5335 ] challahuge ThAti therI, bhikkhuNi chagguruga chedo gaNiNIe / mUlaM pavittiNI puNa, jahabhikkhuNi khuDDae evaM / / cU-therIe gurupaNagAto ADhattaM challahune ThAti / bhikkhuNIe dasahaM rAiMdiyANa lahuyANa ADhattaM chagguru ThAti / abhiseyAe dasaNhaM iMdiyANa guruANa ADhattaM chede ThAti / pavittinIe pannarasa lahugA ADhataM mUle ThAyati / evaM saMjatINa bhaNiya / idAniM saMjayANaM bhaNati tattha atideso kIrati / jahA bhikkhuNI bhaNitA tahA khuDDo bhANiyavvo / jahA gaNiNI bhaNiyA tahA bhikkhU bhANiyavvo / uvajjhAyassa gurUehiM pannarasahiM ADhattaM aNavaTTe ThAti / Ayario vIsAe lahuehiM rAidiehiM ADhattaM pAraMcie ThAti / / [ bhA. 5336 ] gaNiNisariso u thero, pavattinIsarisao bhave bhikkhU / aDokaMtI evaM sapadaM sapadaM gaNi-gurUNaM // - gatArthA / gaNissa sapadaM aNavaTTaM, gurussa sapadaM pAraMciyaM // [ bhA. 5337] emeva ciTThaNAdisu savvesu padesu java ussaggo / pacchitte AesA, ekkekapadammi cattAri // cU- ciTThaNAdipade asaMpAtimasaMpAtime ya adiTTha-diTThesu cauro pacchittA bhavaMti / evaM nisIyaNAdisu vi ekkke cauro pacchittA bhavaMti / ahaMvA - ciTThaNAdisu ekkekke cauro AdesA ime eka ohiyaM, bitiyaM taM caiva kAlavisesitaM, tatiyaM chedaMtaM pacchittaM, cautthaM mahallaM pacchittaM // sammattaM dagatIraM ti dAraM / adhunA jUvakasyAvasaraH prAptaH / tattha gAhA[bhA. 5338] saMkama jUve acale, cale ya lahugo ya hoti lahugA ya / tammi vi so ceva gamo, navari gilANe imaM hoti // cU-jUvayaM nAma vidvaM ( vIuM) pAniyaparikkhittaM / tattha puNa deuliyA gharaMvA hojja, tattha vasatiM gemhati caulahugA, eyaM vasahigahaNaniSphaNNaM / taM jUvagaM saMkameNa jaleNa vA gammai / saMkamo duviho - calo acalo ya / acaleNa jAti mAsalahU / calo duviho - sapaJcavAo apaJcavAo ya / nippaJcavAeNaM jai jAti to caulahuM sapacavAeNa jAti cuguruu| jaleNa vi sapaJcavAeNa gacchati cauguruM / niSpaJcavAe caulahuM / "tammi vi sacceva" pacchaddhaM tammi vi jUvate sacceva vattavvayAjA udagatIrae bhaNitA / "adhikaraNaM aMtarAe" tti ettao ADhattaM jAva "ekkekkapadammi cattAri" tti, navari - ime dosA abbhahitA gilANaM paDuca // - [ bhA. 5339] dadrUNa va satikaraNaM, obhAsaNa virahite va AtiyaNaM / paritAvaNa caugurugA akampa paDiseva mUladugaM // cU- gilANassa udagaM daDuM "satikaraNaM" ti erisI matI uppajjatipiyAmi tti / tAhe obhAsai / jaI dijati to saMjamavirAdhanA / aha na dijjati to gilANo paricatto, virahiyaM sAhUhiM annehi
Page #1070
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1060, [bhA. 5339] 171 ya tAhe Adiena / jati saliMgeNaM Adiyati to caulahu~ / ahA'kappaM paDisevati "duga'' pi gihiliMgeNaM annatisthiyaliMgeNa vA to mUlaM | ahavA - Adie AukkAyanipphaNNaM culhuaN| tasesuyatasanipphaNNaManiyavvaM paMciMdiesutisucarimaM, tena vA amtthennNpritaavnnaadiniphnnnnN| aha obhAsetassa na deMti asaMjamotti kAuM, tattha anAgADhAdinipphaNNaM / aha uddAtito carimaM janoya bhaNai-"aho ! niranukaMpA maggaMtassa vinadeti" |ahvaa-akppN paDisevato ohAveja - ego mUlaM, dosu aNavaTuM, tisu carimaM / / [bhA.5340] AukkAe lahugA, pUtaragAdItasesu jA carimaM / je gelaNNe dosA, dhitidubbala-sehe te ceva / / dhU-ettha kAyanipphaNNaMpacchittaM bhANiyabvaM / [mA.5341] chakkAya causulahugA, paritta lahugA ya gurugsaahrnne| saMghaTTaNa paritAvaNa, lahuguruga'tivAyato mUlaM // khU-kaMThA / je gilANadosA bhaNitA te dhitidubbale vi dosA, sehe vi tacceva dosA / / jUvagetti gayaM / idAniM AyAvaNA[mA.5342] AtAvaNa taha ceva u, navari imaM tattha hoti nANattaM / majaNa-siMcaNa-parinAma-vitti taha devatA paMtA / / ghU-jadi dagasamIve AyAveti tatthataha ceva adhikaramAdi dosA / je udagatIre bhaNiyA je jUvage bhaNiyA saMbhavaMti te savve aviseseNa bhANiyavvA / dagasamIve AyAveMtassa caulahaM / AyAvaNAeimeamahiyA majjaNa-siMcaNa-parinAma-vittidevatApaMta"tti|majaNa-siMcaNaparinAmA ete tinni padA jugavaM ekkagAhAe vakkhAneti / [pA.5343] majati va siMcaMti va, paDinIya'nukaMpayA vaNaM koii| ___ taNhuNhapariNatassa va, parinAmo NhANa-piyaNesu / / khU-taM dagatIrAtAvagaM majaMti NhavaMti paDinIyattaNato, ghammito payAvaNeNaM siMcaMti taM sigacchaDAhiM aMjalIhiM vA, taM pi anukaMpayA paDinIyatayA vA kazcit ahabhadraH pratyanIko vA evaM kareti / ahavA - tassa dagatIrAtAvagassa "taNhapariNatomi" tti tisio uNhapariNato ghammito, eyAvatthamayassa ghammiyassa hANaparinAmo uppajati, tisiyassa piyaNaparinAmo tti| dArA tinni gatA . "vitti" asyA vyAkhyA[bhA.5344] AuTTajaNe marugANa adAne khri-tirikkhichobhaadii| paJcakkha devapUyaNa, khariyAcaraNaMca khittAdI / / dhU-puvvaddhassa imA vibhAsA[bhA.5345] AtAvaNa sAhussA, anukaMpatassa kuNati gaamotu| marugANaM ca padosA, paDinIyANaMca saMkA u // cU- tassa sAhussa dagatIre AyAveMtassa AuTTo so gAmajaNo anukaMpato ya pAraNagadiNe bhattAdiyaM savisesaM deti,-"imo paJcakhadevo ti kiM ahaM annesi marugAdINaM dinneNaM hohiti, eyassa dinnaM mahaphalaM' tti / tAhe marugAdi adijjaMte padosaM gatA / "khari" tti duvakkharitA,
Page #1071
--------------------------------------------------------------------------
________________ 172 nizItha-chedasUtram -3- 16/1060 "tirikkhI" mahAsaddiyAdi, eyAsu"chobhago"ttiayasaMdeti-"esa saMjatoduvakkhariyaMpari jati, tirikkhiyaM vaa"|ahvaa-duvkkriyNdaansNghiyNkaaumhaajnnmjjhe bollAti, mahAsaddiyaM vA tattha saMjatasamIve neuMsaMjayaveseNa giNhaMti, saMjayaMca appasAgAriyaMThaveMti, anne yabolaM kareMti"esa saMjato eriso" tti| tattha je paDinIyA tesiM saMkA bhavatikA nissaMkie mUlaM / adhavA - je paDinIyA te saMkaMti kIsa eso titthaThANe Ayaveti, kiM tenaTeNa, kiM mehuNaTeNa / "vitti" gataM / idAniM "taha devatA paMtA" asya vyAkhyA- "pacakhadeva" pacchaddhaM / jattha AyAveti tassa sagIve devatA jattha jaNo puvvaM pUyAparo AsIt, sAhuMAyAtaM darduimo paJcakkhadevotti sAhussa pUrya kAumAraddho na devatAe, sA devayA jahA marugA paduTThA tahA duvakkhariMga-tirikkhisu karenja, ahavA - sA devatA sAhurUvaM AvarettA annaM ca tassa paDilavaM karettA duvakkharigaM tirikkhIM vA paribhujaMtaM logassa daMseti / ahavA - khittacittAdigaM karejja / annAo vA akappapaDisevaNA akiriyAo darisejja / jamhA tattha ettiyA dosA tamhA tattha dagatIre na ThAejA / / bIyapae ThAejja vi dagatIre[bhA.5346] paDhame gilANakAraNa, bitie vasahI ya asati ThAejjA / rAtiNiyakajjakAraNa, tatie bitiypyjynnaae|| chU-"paDhama" ti dagatIraM, tattha gilANakAraNeNa ThAejjA / "bitiya' tijuvagaMtatya ThAyajA vasadhinimittaM / "tatiyaM" ti - AyAvaNA, "rAiNiu''tti kulagaNasaMdhakajaM tena rAiNo karja haveja, etetinnivi bitiyapadA / / kahaM puNa gilANaTThA dagatIrAe ThAejjA ?[bhA.5347] vija-daviyaTThAe, nijaMto gilANo asati vstiie| joggAe vA asatI, ciTThe dgtiirnnotaare|| dhU-vejassa sagAsaM nijato, osahaThThA vA "asati" annatya nijato, anattha natthi vasadhI dagatIre yaasthi tAhe tattha ThAeja, gilANajogA vA vasahI annattha nasthi / ahavA-vIsamaNaTThA dagatIrae muhuttamettaM oyArijai tatthavi maNuyatiriyANa oyaraNamagge notArijjati // tattha ThiyANaM imA jayaNA[bhA.5348] udagaMtena cilimiNI, paDicarae mottuM sesa annastha / paDicara paDisaMlINA, karejja savvANi vi padANi / / ghU-udagatena cilimiNI kaDago vA dijjai, je gilANapaDiyaragA te paraMtattha acchaMti sesA annatya acchNti| paDiyaragA vipaDisaMlINA acchaMti jahAasaMpAtisaMpAtinANaM sattANaM saMtrAso na bhavati / evaM ThiyA savvANi vi ciTThaNAdipadANi karejja / paDhame tti gataM / idAni bitiya tti[bhA.5349] addhANaniggayAdI, saMkama appAbahuM asuNNaM tu / gelaNNa-sehabhAve saMsajhusiNaM va (su) nivvaviyaM / / dhU-addhANaniggayAdI dosA sAhuNoannAe vasahie sati juuvgetthaayNti|ttth jatisaMkameNa gamanaM, tesu saMkamesu appAbahuaM, jo egaMgio acalo, aparisADI nippaccavAtoya tena gaMtavvaM, annesu vijobahuguNotena gaMtabbaM |diyaaraao yavasahIasuNNA kaayvvaa|ttth yaThiyANa jati gilANassa sehassa vA pANiyaM piyAmo tti asubho bhAvo uppajati tAhe ta pannavijaMti, tahAvi
Page #1072
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM 1060, bhA. 5349] 173 aTThitai bhAve tAhe saMsaTTapANagaM usiNodavaM vA "suNivvavitaM" ti susIyalaM kAuM dijati, annaM vA phAsugaM // jUvagajayamA gatA / idAniM rAtimiyakaJjaMti [bhA. 5350 ] ulloyaNa niggamaNe, sasahAto dagasamIva AtAve / ubhayadaDho jogajaDhe, kaje AuTTa pucchaNayA // cU- cetiyANaM vA taddavvavimAse vA saMjatikAraNe vA annammi vA kamhi ya kajje rAyAhINe, so ya rAyA taM kaJjaM na kareti, sayaM vuggAhito vA, tassAuTTaNAnimittaM dagatIre AtAveja / taM ca dagatIraM ranno oloyaNaThiyaM niggamaNapahe vA / tattha ya AtAgheto sasahAo AtAveti ubhayadaDho ghitisaMghayaNehiM / tiriyANaMjo avataraNapaho maNuyANa ya NhANAdibhogaDDANaM taM ca vajjeuM AtAvei / kaje taM mahAtavajuttaM dadhuM allieja, rAyA AuTTo ya pucchejjA- "kiM kajjaM AyAvesi ? ahaM te kajjaM karemi, bhoge vA payacchAmi, varehi vA varaM jena te aTTho" / tAhe bhaNAti sAhU-"na me kacaM varehiM, iyaM saMghakajaM karehi" // imeriso so ya sahAo [bhA. 5351] bhAvita karaNa sahAyo, uttara- siMcaNapahe ya mottUNaM / - majjaNagAinivAraNa, na hiMDati puppha vAreti // dhU- dhammaM prati bhAvito, Isatthe dhanuvedAdie kayakaraNe saMjamakaraNe vA kayakaraNe, sasamayaparasamayagahiyaDatthattaNao uttarasamattho, appaNo vi eriso ceva / so ya sahAo jati koi anukUlapaDinIyattaNeNaM siMcati vA majjati vA pupphANi vA Alaeti to taM vAreti / tammi gAme nagare vA so AyAvago bhikkhaM na hiMDai, mA marugAdi paduTThA visagarAdi dejja || mU. (1061) je bhikkhU sAganiyasejjaM anuSpavisai, anuSpavisaMtaM vA sAtijjati / / cU- saha agaNiNA sAgaNiyA / [ bhA. 5352] sAganiyA tU sejjA, hoti sajotI ya sampadIvA ya / etesiMdoha pI, patteya-parUvaNaM vocchaM // dhU-sAganisejjA duvidhA - jotI dIvo vA / puNo ekkekkA duvidhA - asavvarAtI savvarAtI ya / asavvarAtIe dIve mAsalahuM / sesesu tisu vikappesu caulahugA patteyaM // duvihAya hoti joI, asavvarAI ya savvarAdI ya / ThAyaMtagANa lahugA, kIsa agIyattha suttaM tu // [ bhA. 5353 ] cU- "joi " tti uddiyaMtaM / sesaM kaMThaM / codagAha[bhA. 5354] natthi agIyatyo vA sutte gIo ya koti niddiTTho / jA puNagANuNNA, sA secchA kAraNaM kiM vA / / AyariyAha / [ bhA. 5355 ] eyArisammi vAso, na kappatI jati vi suttaniddddiTTho / avvokaDo u bhaNito, Ayario uvehatI atthaM / jaMjaha sutte bhaNiyaM, taheva taM jati vidyAraNA natthi / kiM kAliyANuogo, diTTho diTThi pahANehiM // [bhA. 5356 ]
Page #1073
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 nizItha-chedasUtram -3-16/1061 [bhA.5357] ussaggasutaM kiMcI, kiMcI avavAiyaM muNeyavvaM / tadubhayasuttaM kiMcI, suttassa gamA munneyvvaa|| [bhA.5358] negesu egagahaNaM, saloma-nilloma akasiNe ajine| vihibhiNNassa ya gahaNe, avavAussaggiyaM suttaM / / [bhA.5359] ussaggaThiI suddhaM, jamhA davvaM vivajjayaM lhi| nayataM hoi viruddha, emeva imaM pipaasaamo|| [bhA.5360] ussagge goyarammI, nisija'kappAvavAyao tinnhN| ___ maMsaM dala mA ahiM, avavAussaggiyaM suttaM / / [bhA.5361] no kappati vA'bhinna, avavAeNaM ta kappatI bhinnaM / kappaiparka bhinnaM, vihIya avavAyaussaggaM / [bhA.5362] katthati desaggahaNaM, katthai bhaNNaMti niravasesAI / ukkamakamajuttAI, kAraNavasato niuttaaii| [bhA.5363] desaggahaNe bIe, hi sUiyA mUlamAiNo hoti / kohAti aniggahiyA, siMcaMti bhavaM niravasesaM / / {mA.5364] satyaparinnA ukkame, goyarapiMDesaNA kameNaM tu / jaM pi ya ukkamakaraNaM, taM pi'bhinavadhammamAtahA / / [mA.5365] bIehi kaMdamAdI, visaiyA tehi svvvnnkaayo| bhomAtikA vaNeNa tu, sabhedamArovaNA bhaNitA // [bhA.5366] jattha u desaggahaNaM, tattha u sesANi sUiyavaseMNaM / mottUNa ahIkAraM, anuogadharA pabhAseMti // [bhA.5367] ussaggeNaM bhaNitANi jANi avavAdao yajANibhave / kAraNajAeNa manI!, savvANi vijaanniybvaanni|| [bhA.5368] ussaggeNa nisiddhANi jANi davvANi saMthare muNiNo / ___ kAraNajAe jAte, savvANi vi tAni kappaMti // codagAha[bhA.5369] jaMpuvvaM paDisiddhaM, jatitaM tasseva kappatI bhuJjo / evaM hoya'navatthA, na ya titthaM Neva sacaM tu|| [bhA.5370] ummattavAyasarisaM, khudaMsaNaM na vi ya kpp'kpNtu| aha te evaM siddhI, na hoja siddhI u kassevaM // Ayario[bhA.5371] na vi kiM ci anunnAyaM, paDisiddhaM vA vi jiNavaridehiM / esA tesiM ANA, kajje sacceNa hoyavvaM // [bhA.5372] kajaM nANAdIyaM, ussaggavavAyao bhave saccaM / taM taha samAyaraMto, taM saphalaM hoi savvaM pi||
Page #1074
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1061, [bhA. 5373] 77 [bhA.5373] dosA jena niraMbhaMti, jena khijaMti puvvkmmaaii| so so mokkhovAo, rogAvasthAsu samaNaM va // [bhA.5374] aggItassana kappati, tivihaM jayaNaMtu so na jANAti / anunnavaNAijayaNaM, sapakkha-parapakkhajhayaNaM ca / / [bhA.5375] niuNo khalu suttattho, na hu sakko apaDibohito nAuM / tesuNaha tattha dosA, je tesiM tahiM vasaMtANaM / / [bhA.5376] aggIyA khalu sAhU, navaraM dosA guNe ajANaMtA / ramaNijja bhikkha gAme, ThAyaMtI joisaalaae| cU-etato ADhataMjAva aggIyA' gAha eyAosavvAogAhAojahAudagasAlAe bhaNitA tahA bhANiyavvA / sajoivasadhIe ThiyANaM ime dosA[mA.5377] paDimAe jhamiyAe, uDDaho taNANi vA tahiM hojaa| sANAdi vAlaNA lAlI, mUsae khaMbhataNAI palippejjA / / dhU-tena jotiNA paDimA jhAmijjejjA, tattha uDDAho etehiM paDinItAe nArAyaNAdipaDimA jhAmitA, tattha geNhaNAdI dosA / saMthAragAdikayA vA taNA paliveja / sANeNa vA ummue cAlie palIvaNaM hojja / jatthapadIvotattha mUsago "lAla"ttivaTTItaMkaTTati, tattha khaMbhopalippai nivesaNANi vA plippNti|| (5378] bitIya0 gAhA / / [5158 vat] / / [5379] addhANaniggayA0 gAhA [5394 vt]|| dhU-sajotivasahIe davvato ThAyaMtassa ime dosA pacchittaMca[bhA.5380] uvakaraNe'paDilehA, pamaJjaNAvAsa poriti maNe y| nikkhamaNe ya paveso, AvaDaNe ceva paDaNe y|| cauNhaM dArANaM imaM vakkhANaM[bhA.5381] peha pamajaNa vAsae, aggI tAni akuvvato jA prihaannii| porisibhaMge abhaMge, sajotI hoti maNe turati arati vaa|| dhU-jati uvagaraNaM na paDilehei, "mA chedaNehiM agaNisaMghaTTo bhavassaI" tti to mAsalahuM uvadhiniSphaNNaM vA / te ya apaDilehaMtassa saMjamaparihANI bhavati / aha paDileheti to chedaNehi aganikAyasaMgaTTho bhavati, tattha caulahuM / suttaporisiM na karetimAsalahuM, asthaporisiM na kareti mAsaguruM, suttaM nAsei caulahuM, atyaM NAseti cauguruM / maNeNa ya jai joisAlAe ratI bhavati "sajotIe suhaM acchiAI" tocauguruM, aha aratI uppajjai, jotIe dosaMbhaNNai tocaulahuM / / Avasae tti asya vyAkhyA[bhA.5382] jati ussaggena kuNati, tatimAsA savvaakaraNe lahugA / vaMdaNa-thutI akaraNe, mAso sNddaasgaadisuy|| dhU- "joti"tti kAuM jattiyA kAussaggA na kareti tattiyA mAsalahuM / savvaM AvassayaM na kreticulhugaa|ahsjoiyaae AvassayaMkaretitahAvijattiyA ussaggAkaretiaganivirAdhana tti kAuMtattiyA caulahuyA / sabammicaulahugaMceva / agani tti kAuM vaMdanayaM na deMti, thutItona
Page #1075
--------------------------------------------------------------------------
________________ 176 nizItha - chedasUtram -3-16 / 1061 deti, saMDAsayaM na pamajjati uvasaMtA, tisu vi patteyaM mAsalahuM / aha kareti taha vi mAsalahuM / chedaNagehi ya aganivirAdhane caulahu~ / nikkhamaNe ya pacchaddhaM asya vyAkhyA [ bhA. 5383 ] AvassiyA nisIhiya, pama Asajja akaraNe imaM tu / panagaM panagaM lahu lahu, AvaDaNe lahuga jaM ca'nnaM // - mikkhamaMtA AvAsiya na kareMti to panagaM, pavisaMtA nisIhiyaM na kareMti to panagaM ceva / athavA pavisaMtA nitA vA na pamajuMti, vasahiM vA na pamacaMti to mAsalahuM, a pamajjUMti to mAsalahu~, pamajaMtassaya chedaNehiM aganivirAdhane culhuN| AsajjaM na kareti maaslhuN| AvaDaNa ti ummu Adisu pakhalaNA tattha caulahuM / "jaM ca'naM "tti anAgADhaparitAvaNAniSphaNNaM / / adhavA - "jaM ca''nnaM" ti [ bhA. 5384 ] sehassa visIyaNatA, okka' hisaka annahiM nayaNaM / vijaviNa tuTTaNa, ahavA vi bhave palIvaNatA // - seho koi sIyato visIejja tena vA ujjAlite jai anno tappai to caulahuM / jattiyA vArA hatyA parAvatei tAvei vA annaM vA gAyaM tattiyA caulahugA / "osakkei " tti ussArei ummuyaM " ahisake" tti aganiM tena uttuati, suyaMto jaggaMto vA taM agaNi annattha neti, suyaMto vA jati vijjhAvati-eesu savvesu patteyaM caulahuA, payAvamANassa pamAdeNa palippekhA / / tatthimaM pacchittaM [ bhA. 5385 ] gAuya duguNAdguNaM, battIsaM joyaNAi carimapadaM / cattAri chA lahu guru, chedo mUlaM taha dugaM ca // cU- jai gAuyaM ijjhati to / addhajoyaNaM Dajjhati / joyaNaM / dohiM joyaNehiM / cauhiM joyaNehiM chedo / ahiM mUlaM / solasahiM aNavaTTho / battIsAe carimaM // [ bhA. 5386 ] goNe ya sANamAdI, vAraNe lahugA ya jaM ca ahikaraNaM / lahugA avAraNammi, khaMbhataNAI palIvejjA // cU- aha goNasANe vAreti mA palIvaNaM karehi tti to caulahugA / vAriyA ya haritAdI virAhetA vacca'ti, adhikaraNaM tattha vi caulahuM, kAyaniSphaNNaM vA / aha na vAreti tattha khaMbhaM taNAdi vA palIvejjA / / tattha vi[bhA. 5387] gAuya duguNAdguNaM, battIsaM joyaNAi carimapadaM / cattAri chacca lahU guru, chedo mUlaM taha dugaM ca // jahA ete dosA tamhA no jotisAlAe ThAejjA, kAraNe ThAyaMti[ mA. 5388 ] addhAniggatAdI, tikkhutto maggiUNa asatIe / gIyatthA jayaNAe, vasaMti to jotisAlAe / cU-puvvabhaNito avavAto gAmamajjhe jA jotisAlA devakulaM vA / imo kuMbhakArasAlAe avavAdo, jena kuMbhakArassa paMcasAlAo bhaNiyA, imAo [bhA. 5389 ] paNiyA ya bhaMDasAlA, kamme payaNe ya vagdharaNasAlA / iMdhanasAlA gurugA, sesAsu vi hoMti caulahugA //
Page #1076
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1061, [bhA. 5390] 177 etesiM imA vibhAsA[mA.5390] kolAliyAvaNA khalu, panisAlA bhaMDasAla jahiM bhaMDaM / kuMbhArasAla kamme, payaNevAsAsu aavaato|| [bhA.5391] tosalie vaggharamA, aggIkuMDaM tahiM jalati nicaM / tattha sayaMvaraheDaM, ceDA ceDI ya chuAmaMti / / ghU-paniyasAlA jattha bhAyaNANi vikketi, vANiya kuMbhakArovA esA paniyasAlA |bhNddsaalaa jahiM bhAyaNANi saMgoviyANi acchaMti / kammasAlA jattha kammaM kareti kuMbhakAro / payaNasAlA jahiM pnycNtibhaaynnaanni|iNdhnsaalaa jattha taNa-karisabhArA acchNti|vgdhaarnnsaalaa tosalivisae gamamajjhe sAlA kIrai / tattha aganikuMDaM niccameva acchati sayaMvaranimittaM / tattha ya bahava ceDA ekkA ya sayaMvarA ceDI pavisijati,jo se ceDIe bhAvati taMvareti / eyAsusavvAsuimaMpacchitaM ||nvrN[bhaa.5392] iMdhanasAlA gurugA, Alitte tattha nAsiuMdukkhaM / . duvihavirAdhanA jhusire, sesA aganI u sAgariyaM / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / annaM ca iMdhaNasAlAe jhusiraM, tattha duvidhA virAdhanA - AyavirAdhanAe caugurugA, saMjamavirAdhaNAe tattha saMghaThThAdikaMjaM Avajati taMpAvati / sesAsu pamiyasAlAdisu sAgAriyaM yayaNasAlAe puNa aganidoso / eyAsu avavAdeNa ThAyaMtassa imo kamo[bhA.5393] paDhamaMtu bhaMDasAlA, tahiM sAgAri natthi ubhayakAle vi| kammA''paNi nisi natthI, sesakamenidhaNaM jAva / / dhU-annAe vasahIe asati paDhama bhaMDasAlAe ThAti, tattha ubhayakAle vi sAgAriyaM nthi| ubhayakAlo-diyA rAto ya / tato pacchA kammasAlAe / tato pacchA paniyasAlAe / ahavA - kammapamiyasAlANa kamo natthi, tulladosattaNato / sesesupayaNa-vaggharaNa-iMdhaNAisuasati kameNa tthaaejjaa|| [mA.5394] te tattha sanniviTThA, gahitA saMthAragA vihI puvvaM / jAgaramANavasaMtI, sapakkhajayaNAe giiytyaa| tattha vasaMtANa imA jayaNA[mA.5395] pAse taNANa sohaNa, osaka'hisaka annahiM nayaNaM / saMvaraNA liMpaNayA, chukkAra nivAraNokahI / / dhuu-puraatnaagaathaa|agnikaayss pAsetaNANi visohijjati, avaMtiyatenesuvAosakkijjati, alIvaNabhaeNa vA akaMtiyatenesu vA ussakkijati gilANaTThA sAvayabhaeNa vA addhANe vA vivittAsIyaM va tena aisakkAvejA vi, annahiM vAsoumaNo nejA, bAhiM vA ThavejA, kate vA kaje chAreNa saMvarijati, pakkamai ti vuttaM bhavati mallageNa vA, ahAuaMpAlettApAletA vijjhaahitti| khaMbho chagaNAdiNA vA lippati |piilvnnbhyaa sANo goNo teno vA tattha chutti haDi tti vA bhannai, taha viaTaMtA vArijaMti, sahasA vA litte tatthato ukkaTijatinevvaM / taNAmivA, kaDagovA udagadhUlIhiM vA bijjhavinati, pAlaM vA kajjati // [17] 12]
Page #1077
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 nizItha-chedasUtram -3-16/1061 sajotivasahIe uvakaraNa-paDilehaNAdidAresuimaMjayaNaM kareMti[bhA.5396] kaDao va cilimilI vA, asatI sabhae va bAhi jaM aMtaM / ThAgAsati samayammi va, vijjhAya'ganimmi pehaMti // dhU-jotIe aMtare kaDao kajati, cilimilI vA / asati kaDagacilimilIe vA jati ya uvahitenagabhayaM asthi tAhe aMtovahI bAhiM paDilehijjati, ahavA- bAhiM pitenagabhayaM ThAgo vA nasthi tAhe vijjhAeaganimmi pehiMti / / [bhA.5397] niMtA na pamajaMti, mUgA vA saMtu vaMdaNagahINaM / porisi vAhi maNeNa va, sehANa va deMti anusaddhiM / / pU-niMtA pavisaMtAvAnapamajaMti, AvAsagaMvAiyajoga-virahiyaM mUaMkAti, vArasAvattavaMdanaM naditi, porisiM suttatthANaMbAhiM kariti / aha bAhiM ThAgo natthitAhe "maNe" timnnsaaanupehitti| jattha seho anno vA udditte rAgaM gacchati tattha anusahiM deti giiytthaa|| [bhA.5398] AvAsa vAhi asatI, Thita vaMdana vigaDa jataNa thutihINa / suttatya vAhiyaMto, cilimiNi kAUNa va srNti|| dhU-gatArthA / bAhiM asati ThAgassajo jahiM Thio sotahiM ceva Thio paDikkamati vNdnhiinN| vigaDaMNA AloyaNA,taMjayaNAte kreti|thuuiitomnnsaa kddhNti| suttatya bahi gayatthaMjotiaMtarevi cilimiliM kAuM aMto ceva suttatye saraMti / imA anusaTThI sehAdINaM[bhA.5399] nANuoyA sAhU, dabbuJjoyammi mA hu sjjitthaa| jassa vi na ete niddA, sa pAuyA nimIliyaM gimhe // dU-sajjati tti rajate / jassa vi sajotie NiddA na ei sovi pAuo suvati / aha gimhe dhammo so acchINi nimilleti jAva suvati / / [bhA.5400] mUgA visaMti niti va, ummugamAdI katAi achivNtaa| sehA yajoi dUre, jaggaMtI jA dharati jotii| dhU- mUgA vizaMti pravizaMti / mUatti nisIhiyaM na kareti, niMto AvassiyaM na kareti, AvaTTaNAdibhayA aganisaMghaTTaNamayA ummuAdi nacchiveti, sehe agItA aparimatA niddhampAya jotIe dUre ThavijaMti, je ya gItA vasabhA je jaggati jAva so jotidharati / / ahavA[bhA.5401] vihiniggatAdi atiniddapellito gIo sakkiuM suvti| sAvayabhaya ussakaNa, tenabhae hoti bhayaNA u|| [bhA.5402] addhANavivittA vA, parakaDa asatI sayaM tujAlaMti / sUlAdI va taveuM, kayakajje chAraakkamaNaM // cU-vihiniggatozrAntaHatIvaniddAtitovAtAheosakkiuMsuvati, gIyatyosIhasAvayAdibhae vAosakkati, tenabhae yabhayaNA, akkaMtiesuvijjhAveti, iyaresunavijjhAveti |addhaanne vivittA musitA sItena vA abhibhUtA tAhe jo parakaDo aganI tattha visItaMti, parakaDassa asati sayaM jAleti, sUlAdisu kajaM kAuMchAreNa akkamaMti nivvaveti vaa|| [bhA.5403] sAvayabhae Anitiva, soumaNA vA vi bAhi niinnNti| bAhiM palIvaNabhayA, chAre tassAsati nivvaave||
Page #1078
--------------------------------------------------------------------------
________________ rUtena tara uddezaka : 16, mUlaM-1061, [bhA. 5403] 179 dhU- annato vi AnaMti, vasahIto bAhiM neti / sesaM ktthN|| joti tti gataM / idAni dIvo[bhA.5404] duviho ya hoti dIvo, asavvarAtI ya savvarAtI y| ThAyate lahulahugA, karIsa agItatthasuttaM tu|| dhU- ettato ADhataM savva bhANiyavvaM / "nasthi agItatyo vA" gAhA "eyArisammi" gAhA "jaMjaha gAhA" "ussaggasuyaM" gAhA jAva te "tattha sanniviTThA" gaahaa| [bhA.5405] paDimAjhAmaNa orubhaNaM, liMpaNA dIvagassa orubhaNaM / uvvattaNa pariyattaNa, chukkAraNa vAraNokahI / / ghU-jattha paDimAjhAmaNabhayaM hojjA tattha tao ogAsAo paDimA pheDijati, jati sakkati pheDetuM / ahanasaketi to dIvato pheDijati, khaMbhakaDaNakuDDANiya lippNti|ahvaa-sNkldiivgo na sakkati uttAreutAhe vattI uvattijjati, nipIlijjativA, sANagoNAdivAchukkArijati, pavisaMtA vA sANagoNAdI vArijaMti, bahI vA okahijati, tenagesu vA ussakkijati, sappAdibhae vA / / [bhA.5406] saMkaladIve vattI, uvvatte pIlaeya mA ddjjhe| rUtena va taM telaM, ghettUNa diyA vigicaMti // [bhA.5407] pAse taNANa sohaNa, ahisakkosakka annahiM nayaNaM / AgADhakAraNammi, osakka'hisakkaNaM kujjA / / cU-dIvagassaje pAse taNA, dIvagaM vA ahisakketi / "osakkati'tti ussakketi vA annahiM vA neti / jaMtaM ussakaNa osavaNaM kareMti ta AgADhe kareMti, no anAgADhe // [bhA.5408] majhe va deulAdI, bAhiM va ThiyANa hoti atigamaNaM / je tattha sehadosA, te iha aagaaddhjtnnaae| sU-adhavA-tesAdhUviyAle AgatAdeula ThAteja, bhajJavAgAmadeulaMtadivasatosAgAriyAulaM paeviAgatA tattha divasato naThAyaMti, bAhiMacchaMti, visariesusAgAriesusaMjhAepavisaMti, bAhiM vAse tenasAvayAdibhaya jANiUNa tattha sajotiyAe sAlAe sadIvae vA je sehAdidosA pubuttA te iha kAraNe AgADhe jayaNAe kAyavvA ||ttth jati kahiM vi palivejA to imA jayaNA[bhA.5409] annAte tusinIyA, nAte daLUNa karaNa saviulaM / bAhiM ca deulAdI, saMsaddA Agaya khrNtto|| dhU-jati keNaina nAtA 'etya saMjayAThiya' ttitotusiNIyA naasNti|adhnaayaa logeNato palitaM duTuMmahatA saddeNa saviulaM bolaMkareMti tAva jAva jattha bahujano milio, tAhe bahujanassa purao bhaNaMti "keNati pAveNa palIvaNaM kataM, tubbhehiM cevapalIvitaM 'samaNA dujhaMtu'tti, 'amhaM ca savvaM uvakaraNaM ettha darda', evaM te kharaMTiyA na kiMci ullaveti "a (tu) mhehiM palIvitaM" ti / jattha vibAhiM gAmassa deulaM tattha vi evaM ceva, adhavA - deulAto bAhiM niggaMtu sasaI kaJjati / / mU. (1062) je bhikkhU sacittaM ucchu bhuMjai, bhujaMtaM vA sAtijai / / mU. (1063) je bhikkhU sacittaM ucchu viDasai, viDasaMtaM vA sAtijai / / mU. (1064) je bhikkhU sacittaMaMtarucchuyaMvA ucchukhaMDiyaM vA ucchucoyagaMvA ucchumeragaMvA
Page #1079
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-16/1064 180 ucchusAlagaMvA ucchuDAlagaMvA bhuMjai, bhuMjataM vA sAtijati / / mU. (1065) je bhikkhU sacittaM aMtarucchuyaM vA ucchukhaMDiyaM vA ucchucoyagaM vA ucchumeragaM vA ucchusAlagaM vA ucchuDAlagaM vA viDasai, viDasaMtaM vA sAtijati // mU. (1066) je bhikkhU sacittapaiTThiyaM urcha jai, bhuMjaMtaM vA sAtijai / mU. (1067) je bhikkhU sacittapaiTThiyaM ucchu viDasai, viDasaMtaM vA sAtijai / / mU. (1068) je bhikkhU sacittapaiDiyaM aMtarucchuyaM vA ucchukhaMDiyaM vA ucchucoyagaM vA ucchumeragaM vA ucchusAlagaMvA ucchuDAlagaM vA muMjai, bhujaMtaM vA sAtijati / / mU. (1069) je bhikkhU sacittapaiTThiyaM ataMrucchuyaM vA ucchukhaMDiyaM vA ucchucoyagaM vA ucchumeragaM vA ucchusAlagaM vA ucchuDAlagaMvA viDasai, viDasaMtaM vA sAtijai / / dhU- " jati jaM bhukkhatto, lIlA puNa viDasaNa tti nAyavvA / jIvajutaM saccittaM, acittaM sceynn-ptittuN|" etesiM ceva suttANaM imo atideso[mA.5411] pavvasahitaM tu khaMDaM, tabbajjiya aMtarucchuyaM hoi / DagalaM cakkalichedo, moyaM puNa challiparihINaM // dhU-peru ubhayo pavvadesasahitakhaMDaM pavvaM, ubhayo perurahiyaM aMtarucchuyaM, cakkalichedachinna DagalaM bhaNNati, moyaM abmaMtaro giiro|| [bhA.5412] coyaM tu hoti hIro, sagalaM puNa tassa bAhirA challI / kANaM ghuNa mukcha vA, itarajutaM tappaiTuM tu|| dhU-vaMsahIrasahito coyaM bhaNNati, sagalaM bAhirI challI bhaNNati, dhuNakANiyaM aMgAraiyaM vA vuttayaM, siyAlAdIhiM vA khaiyaM, uvari mukkaM, iyaraM ti sacittaM tammi sacittavibhAge patihiyaM sacittapatihitaM bhnnnnti|| mU. (1070) je bhikkhU ArannagANaM vaNNaMdhANaM aDavijattAsaMpai hitANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / / [jebhikkhUArannagANaM vaNNaMdhANaM aDavijattAo paDiniyattANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaMvA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA saaijti||] dhU-arannaM gacchaMtIti ArannagA, vaNaMdhAvaMtIti vaNNaMdhA, AraNyaM vaNArthAya dhaavNtiityrthH| tesiMjattApaTTiyAgaMjoasanAdI geNhatijattApaDiniyattANaMasanAdisesaMkhaurAdi vAjogeNhati tassa ANAdI dosA, caulahuMca pacchittaM / [bhA.5413] taNakaTThahAragAdI, Aranna vaNaMdhagA u vinneyaa| aDaviM pavisaMtANaM, niyattamANANa tatto y|| cU-AdisaddAto puSphaphalamUlakaMdAdINaM, tesiMvaNaMdhANaMaDaviMpavisaMtANaMjaMsaMbalaM pakataM, tatto niyattANaM jaM kiMci cuNNAdi / sesaM kNtthN|| [bhA.5414] taNa-kaTTa-puSpha-phala-mUla-kaMda-pattAdihAragA ceva / ___patthayaNaM vaccaMtA, kareMti pavisaMti tssesN|| dhU-taNAdihAragA aDaviM pavisaMtA appaNo patthayaNaM kareMti, sesaM uvvariyaM siddhaM / ___
Page #1080
--------------------------------------------------------------------------
________________ 181 uddezaka : 16, mUlaM-1070, [bhA. 5415] [mA.5415] aDavI pavisaMtANaM, ahavA tatto ya paDiniyattANaM / je bhikkhU asanAdI, paDicchate ANamAdINi / / [bhA.5416] pacchAkammamatite, niyaTTamANe vi baMdhavA tesiN| acchijjA nu tadA sA, taddavve annadavve ya / / ghU-aDavipavisaMtenaM jaMsaMbalaM kayaM taM sAdhUNa dAtuMpacchA appaNo annaM kreti| sanniyaTThANa vi na ghettavyaM, tesiM baMdhavA taddavve annadabve vA katAsA acchejjA / taddavvaM ceva jaM gharAto nItaM, annadavvaM jaM aDavie kaMdacuNNAdi uppajjati // patthayaNaM dAuM imaM kareti[bhA.5417] kammaM kItaM pAmiciyaM ca accheJja agahaNa digiNchaa| kaMdAdINa va ghAtaM, kareMtipaMcaMdiyANaM ca / / cU-appaNo "kammati annaM kareMti, appo vA kiNAti, "pAmiccaM" ti ucchiNNaMgeNhati, annesiMvAacchiMdati, aha na geNhati patthayaNaMtodigicati, chuhAejaManAgADhAdi paritAvinati, ahavA - bhukkhito kaMdAdi geNhati, atya parittANaMtannipphaNNaM / adhavA - mukkhitto jaM lAvagatittirAdi ghAtissati, paritAvaNAdiniSphaNNaM tisu carimaM // arannAto niggacchamANo jo geNhati tassa ime dosA[mA.5418] cuNNakhaurAdi dAuM, kappaTThaga deha kova jaha govo| caDDaNa anne va vae, khaurAdi va'saMkhaDe bhoyI / / ghU-cuNNo badarAdiyANa, khorakhadiramAdiyANa khauro, bhattasesaMvA sAdhUNa dAuMkApaTTiehiM puttanattubhattijagAdiehiM annehiM ya tadAsAe acchamANehiM jAtijamANA- "deha Ne kaMde mUle cuNNakhaurabhattasesaM vA", te bhaNaMti- "dinnA amhehiM sAdhUNaM", evaM bhayaMte te paruNNA ruNNaM kareMtANi tANi daNaM padosaMgaccheja, jahA govo piMDanijuttIe / etesuvA caTuMtesu aDavIsuannaM vA Aneti khaurAdi "bhoi"tti bhAriyA tIe saha asaMkhaDaM bhavati, aMtarAyadosA ya / jamhA evamAdi dosA tamhA vaNaM pavisaMtANaM niMtANa vA na ghettabvaM / / bhave kAraNaM[bhA.5419] asive omoyarie, rAyapuDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, jayaNAgahaNaM tu gIyatthe // dhU- jayaNa ti panagaparihANIe jAhe caulahuM patto tAhe sAvasesaM geNhati // ma. (1071) je bhikkhU vasurAiyaM avasurAiyaM vayai, vayaMtaM vA sAhijjati / / vasUNi rayaNANi, tesu rAto vasurAtI, adhavA- rAtI dIptimAbhrAjate vA zobhata ityarthaH, taM vivarIyaM jo bhaNati tassa caulahuM / imA niJjuttI[bhA.5420] vasumaM ti va vasimaM tiva, vasati va vusimaM va pajjayA caraNe / tesurato vusirAtI, avusimmi rato abusiraatii|| dhU-vasutti rayaNA, te duvidhA-davve bhAve ya / davve maNirayaNAdiyA, bhAve naannaadiyaa| iha bhAvavasUhi adhikAro / tAni jassa asthi so vasumaM ti bhnnnnti| adhavA-iMdiyANijassa vase vaTuMti so vasimaM bhaNNati / adhavA - nANadaMsaNacaritesu jo vasati niccakAlaM so vasa (khusima) tirAtinio bhaNNati / ahavA-vyutsRjati pApaanyapadArthAkhyAnaM, cAritraM vA vusimNtivucti| ___
Page #1081
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182 nizItha-chedasUtram -3-16/1071 vasati vA cArite vasurAtI bhaNNati / ahavA- "pajjayA caraNe"ti ete cArittaThiyassa pajjattA egaDitA ityarthaH / esa vusirAdI bhaNNati, paDipakkhe avusiraatii| ahavA[bhA.5421] vusi saMviggo bhaNito, avusi asaMvigga te tu voccatthaM / je bhikkhU vaejjA hI, so pAvati ANamAdINi // dhU-kaMThA / vocatyaM ti vusirAtiyaM avusirAtitaM bhaNatijA // ettha paDhamaM vusirAtiyaM avusirAtiya bhaNNati imehiM kAraNehiM[mA.5422] roseNa paDiNiveseNa vA vi akayaMtu micchabhAveNaM / saMtaguNe chAettA, mAsaMti aguNa asaMte u // cU-koi kassati kAraNe akAraNe vA ruTTho, paDinivesaNaM eso pUtijai ahaM na pUijjAmi, evamAdivibhAsA | akayaNNuyAe etena tassa uvayArokaotAhe mAeyassa paDiuvayArokAyabbo hohii ti, micchAbhAveNaM micchatteNaM uddiNNeNaM / sesaM kNtthN|| asaMviggA saMviggajanaM imeNa AlaMbaNeNa hIlaMti[mA.5423] dhIrapurisaparihANI, nAUNaM maMdadhammiyA keii| hIlaMti viharamANaM, saMviggajaNaM avuddhiito|| cU-ke puna dhIrapurisA?, ime[bhA.5424] kevala-manohi-codasa-dasa-navapuvvIhi virahie eNhi / suddhamasuddhaM caraNaM, ko jANati kassa bhaavNc|| dhU- ete saMpaiM nasthi, jati saMpai ete hoto to jANatA asIdaMtANaM caraNaM suddhaM iyaresiM asuddhaM, kevalimAdiNo nAu~ paDicoyaMtA pacchittaMcajahAruhaM deMtA ciMtaMti abmaMtaragovieriso ceva bhAvo, na ya egaMtena bAhirakaraNajutto abhyaMtarakaraNayukto bhavati / kahaM ? ucyate-jena vivajjato dIsati, jahA udAyimArayassa pasannacaMdassa ya / bAhira avisuddho vi bharaho visuddho cev|| [bhA.5425] bAhirakaraNeNa samaM, abhitarayaM kareMti amunnetaa| negaMtA taM ca bhave, vivajjao dissate jenaM // [mA.5426] jati vA niratIcArA, haveja tabbajjiyA ya sujjhejA / Naya hoti niraticArA, saMghayaNadhitINa dobballA / / dhU-saMpayakAlaM jati niraticArA haveja, ahavA - tavvajjiyA nAma ohinANAdIhiM vajite jai carittasuddhI haveja to juttaM vattuM - ime visuddhacaraNA, ime avisuddhacaraNA / saMghayaNadhitINa dubbalattaNato ya-pacchittaM kareMti // saMghayaNa-dhitidubbalattaNato ceva imaMca osannA bhaNaMti[bhA.5427] ko vA tahA samatyo, jaha tehi kayaM tu dhIrapurisehiM / jahasattI puNa kIrati,jahA paiNNA havai evaM / / dhU-dhIrapurisA titthakarAdI jahAsattiekIrati evaM mannamANe daDhA paiNNA bhavati, analiyaM ca bhavati jo evaM bhaNati jo evaM bhaNati / jo puNa annahA vadati annahA ya kareti, tassa saccapaiNNA na bhavati / / Ayario bhaNati
Page #1082
--------------------------------------------------------------------------
________________ 183 uddezaka : 16, mUlaM-1071, [bhA. 5428] [bhA.5428] savvesi egacaraNaM, saraNaM moyAvagaM duhasayANaM / __mA rogadosavasagA, appaNo saraNaM palIveha // dhU-savvesiM bhavasiddhiyANaMcaraNaM ca sarIramANasANaM dukkhANa vimokkhaNakara, taMtujhe sayaM sIyamANA appaNo caritteNa rAgANugatA ujjayacaraNANaM caraNadosamAvaNNA mA bhaNaha - "caraNaM nasthi, mA jatyeva vasaha taM ceva saraNaM palIveha nAsahetyarthaH" / / kiMca[bhA.5429] saMtaguNaNAsaNA khalu, paraparivAo yahoti aliyaM ca / dhamme ya abahumANo, sAhupadose ya saMsAro / / ghU-caraNaM nathi tti evaM bhaNaMtehiM sAdhUhiM saMtaguNaNAso kato bhavati, pavayaNassa paribhavo kato bhavati, aliyavayaNaM ca bhavati, caraNadhamme palovijaMte caraNadhamme ya abahumANo kato bhavati, sAdhUNa ya padoso kato bhavati, sAdhupadose yaniyamA saMsAro vuDDito bhavati ||kiNc[maa.5430] khayauvasama mIsaM pi ya, jinakAle vi tivihaM bhave caraNaM / missato cciya pAvati, khyuvsmNcn'nntto|| khuu-titthkrkaalevitivihNcaarittN-khtiyNvsmiyNkhovsmiyNc| tammivititthakarakAle missAto cevacarittAto khatiyaMuvasamiyaM vA carittaMpAvati, naanysmaat|bhutraaycrittvisesaa khaovasamabhAve bhavaMti // kiM ca tIrthakAle vi[mA.5431] aiyAro vihucaraNe, Thitassa misse na dosu itresu| vatthAturadiTuMtA, pacchitteNaM sa tu visujjho|| cU-"iyaresu"tti khatie uvasamie ya / jahA vatthaM khArAdIhiM sujjhati, Aturassa vA rogo vireyaNaosahapaogehiM sohijjati, tathA sAdhussa missacaraNAdiaiyAropacchitteNa sujjhati / / jaMca bhaNiyaM - "atisayarahiehiM suddhAsuddhacaraNaM na najjati bhaavo"| tasya bhaNNati[bhA.5432] duvihaM ceva pamANa, paccakkhaM ceva taha parokkhaM c| ___odhAti tihA paDhamaM, anumAnovammasuttitaraM / / dhU-ohi manapajjava kevalaMca evaM tividhaM paccakkhaM ghUmAdagnijJAnamanumAnaM / yathA gaustathA gavaya aupanyaM / suttamiti AgamaH / iyaraMti evaM tividhaM parokkhaM / / / [bhA.5433] suddhamasuddhaM caraNaM, jahA ujANaMti ohinaannaadii| AgArehi manaM piva, jANaMti tahetarA bhAvaM // dhU-pubbaddhaM kaMThaM |jhaa parassa bhamuhaNetti (bhamuhANaNa) bAhirAgArehiMaMtaragato manonaJjati tahA "iyara"ttiparokkhaNANI AloyaNAvihANaM souM puvvAvarabAhiyAhiM girAhiM AcaraNehiMya jANaMti carittaM suddhAsuddhaM bhAvaM ca suddhetaraM // codagAha * "jai AgAreNa bhAvo najati to udAtimAradiNaM kiM na nAto?" AcAryAha[bhA.5434] kAmaM jinapaJcakkho, gUDhacArANa dummaNo bhaavo| taha'viyaparokkhasuddhI, juttassa vapannavIsAe !! cU-kAmamiti anumitArthe / jai vi je udAyimAragAdi gUDhAyArA tesiM chaumattheNaM dukkhaM uvalabbhati bhAvo, so jiNANaM puNa paJcakkho, tahAvarokkhaNANI AgamAnusAreNa carittasuddhiM
Page #1083
--------------------------------------------------------------------------
________________ 184 nizItha-chedasUtram -3-16/1071 kareMti ceva / kahaM ? ucyate- "juttassa va" tti jahA suttovautto "mIsajAyajjhoyaro ego"tti pannarasa uggamadosA, dasa esaNAdosA, ete pannuvIsaM jahAsuyAnusAreNa sohaMto caraNaM soheti, tahA suttAnusAreNa pacchittaM deMto kareMto ya carittaM sodheti // anujjatacaraNo imehiM kajjehiM hojja[bhA.5435] hojja hu vasaNappatto, sarIradobballatAe asmttho| caraNa-karaNe asuddhe, suddhaM magaM paravejjA / / dhU-vasanaMAvatI majjagItAditaM vA, tammina ujjamati, ahavA-sarIradubbalattaNato asamattho sajjhAyapaDilehaNAdikiriyaM kAuM akappiyAdipaDisehaNaM ca / adhavA-sarIradobbalA asamatyA adaDhadhammA evamAdikAraNehiM caraNakaraNaM se avisuddhaM, tahAvi appAnaM arihaMto suddhaM sAhumarga parUveMto ArAdhago bhavati / imo ceva attho bhaNNati[mA.5436] osanno vi vihAre, kammaM siDhileti sulabhabohI ya / caraNakaraNaM visuddhaM, uvavUheMto pruuveNto|| cU- kaMThayA / jo puNa osanno houM osannamaggaM uvavUhai, suddhaM caraNakaraNamaggaM gRhati imehiM kAraNehiM / imaMca se dullabhabohiattaM phalaM[bhA.5437] pariyAyapUyahetuM, osannANaM ca aanuvttiie| caraNakaraNaM nigRhati, taM dullabhabohiyaM jANe // [bhA.5438]ahavA- guNasayasahassakaliyaM, guNuttarataraM ca abhilasaMtANaM / caraNakaraNAbhilAsI, guNuttarataraM tu so lahati / / dhU-guNANaMsataMguNasataM, guNasayANaM sahassA guNasayasahassA, chaMdobhaMgabhayA sakArassahussatA katA, te yaaTThArasasIlaMgasahassA, tehiM kaliyaMjuttaM saMkhiyaM vA / kiMtaM?, cArittaMjotaM psNsti| kiM ca guNazcAso uttaraM ca guNottaraM, adhavA - anye'pi guNAH santi kSamAdayasteSAM uttaraM taM ca guNottaraM labhati ahakkhAyacAritramityarthaH / ahavA- guNuttaraM bhavatyakevalisuhaM, guNuttarataraM puNa mokkhasuhaM bhaNNati, taM labhati / / jo puNosanno[bhA.5439] jiNavayaNabhAsitenaM, guNuttarataraM tu so viyANittA / caraNakaraNAbhighAtI, guNuttarataraM tu so haNati / / dhU-guNuttarataraMcAritraM sAdhUvA appaNAya caraNakaraNovaghAte vtthtthti|ahvaa-crnnkrnnss jattANa va niMdAparovaghAyaM karei, sa evaMvAdI guNuttaraM vA cAritraM mokkhasuhaM vA hanati na labbhai tti, jena so dIhasaMsAritaNaM nivvatteti ||jo osannaM osannamaggaMvA uvavUhati[bhA.5440] so hotI paDinIto, paMcaNhaM appaNo ahitio y| suhasIlaviyattANaM, nANe caraNe ya mokkhe y|| dhU- paMca pAsatyAdi suhasIlA vihAraliMgA odhAviukAmA aviyattA agIyatthA nANacaraNamokkhassa ya etesiM sabvesiM paDinIto bhvti|| imehiM puNa kAraNehiM osannaM osannamagaMvA uvavUhejjA[bhA.5441] bitiyapadamaNappajjhe, vaejja avikovie vi appajjhe / jANate vA vipuNo, bhayasA tavvAti gcchtttthaa|
Page #1084
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1071, [bhA. 5441] 185 -rAyA siyaosannAnuvattiyo bhayA bhaNejjA |tvvaaditti kazcidvAdI brUyAt-"tapazvina atapazvinaM bruvataH pApaM bhavatIti naH pratijJA", tatpratighAtakaraNebusirAtiyaM adusirAtiyaM bhaNeja, dubhikkhAdisuvAosannabhAviesukhettesuacchaMto osannAnuvattiyogacchaparipAlaNaTThA bhnnejj|| mU. (1072) je bhikkhU abusirAiyaM busirAiyaM vayai, vayaMtaM vA sAtijati / / [bhA.5442] emeva bitiyasutte, avusIrAtiM vaejja vusirAtiM / kaha puNa vaejja soUNa avusirAtiM tu vusirAti / / [bhA.5443] egacariM mannaMtA, sayaMca tesu ya padesu vaTuMtA / sagadosachAyaNaTThA, kei pasaMsaMti niddhamme / / dhU- koi pAsatthAdINaM egacAriyaM bhaNNati- "esa suMdaro, eyassa egAgiNo na keNai saha rAgadosA uppAjaMti", soviappaNA gacchapaMjarabhaggo tammiceva ThANe vaTTati, soyaappanijjadose chAeukAmo taM pAsatyAdiM egacAriM niddhammaM pasasati / imaM ca bhaNati[bhA.5444] dukkarayaM khujahattaM, jahuttavAduTThiyAvi sIdati / esa nitio humaggo, jahasattIe crnnsuddhii| evaM bhaNaMte ime dosA[bhA.5445] abbhakkhANaM nissaMkayA ya asasaMjamaMmi ya thirattaM / appA so avi catto, avaNNavAto ya titthassa / / ghU- asaMtabhAvujhbhAvaNaM abmakkhANaM, abusirAtiyaM busirAtiyaM bhaNati, so ya sItaMto pasaMsijjamANenissaMkobhavati, maMdadhammANa viasaMjamethirIkaraNaMkareti, annaMca ummaggapasaMsaNAte appaNo ya ummaggapaTTito catto, titthassa ya anyapadArthena avarNavAdaH kRto bhavati // kiMca[bhA.5446] jo jattha hoi bhaggo, ovAsaM so parassa avidNto| gaMtuM tattha'caeMto, imaM pahANaM ti ghoseti / / cU-addhANagadiTThatena osanno uvasaMghAreyabbo, sesaM kaMThaM / / kiMca[bhA.5447] puvagayakAliyasue, saMtAsaMtehiM kei khobheti / osannacaraNakaraNA, imaM pahANaM ti ghoseNti|| dhU- puvvagayakAliyasuyanibaMdhapaJcayato sIdati, tattha kAliyasute imeriso AlAvago - "bahumoho vi ya NaM puvvaM viharettA pacchA saMvuDe kAlaM karejjA, kiM ArAhae virAhae? goyamA ! ArAhae, no viraahe"| evaM puvvagaevije ke viAlAvagA teuccritaa|prN khobhaMti, appnnaakhobhNti-siidNtiityrthH| te ya osannacaraNakaraNA "imaM" ti appaNo cariyaM pahANaM ghoseMti / imesi purato[mA.5448] abahussue agIyatthe, taruNe maMdadhammie / pariyArapUyaheU, sammoheuM niraMbhaMti / / ghU-jena AyArapagappo na jhAtito esa abahussuto, jena AvassagAdiyANaM attho na suto soagIyattho, solasavarisANa ADhavettujAvanacattAlIsavarisoesataruNo, asaMviggomaMdadhammo, ete purise viparinAmeti, appaNo parivAraheu, etehi ya parivArito loyassa pUyaNijjo hohaM,
Page #1085
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186 nizItha-chedasUtram -3-16/1072 kAliyadivivAe bhaNitehi, ahavA-amaNiehiMvA sammoheuM appaNopAse nirNbhti-dhrtiityrthH| adhavA-jo evaM pannaveti so ceva abahussuo agIyattho vA taruNo maMdadhammo vA / sesaM kNtthN| [bhA.549] jatto cuto vihArA, taM ceva pasaMsae sulabhabohI / osannavihAraM puNa, pasaMsae diihsNsaarii|| cU-jatto cuto vihArA, saMviggavihArAto cuo taM pasaMsati jo so sulabhabodhI / jo puNa osannavihAraM pasaMsati so dIhasaMsArI bhavati / / [bhA.5450] bitiyapadamaNappajjhe, vaeja avikovie va appjjhe| jANate vA vipuNo, mayasA tvvaadigcchtttthaa| mU.(1073) jebhikkhU khusirAtiyagaNAtoavusirAiyaMgaNaM saMkamai, sNkmNtvaasaaiji|| [bhA.5451] vusirAtiyAgaNAto, je bhikkhU saMkame avusiraati| dusirAtiyA vusiM vA, so pAvati ANamAdINi // cU-vusirAtiyAto vusirAiyaM caubhaMgo kaaybyo| cautthabhaMgo avatyu / tatiyabhaMge anunnA paDhama-bitiesu saMkamo paDisiddho / paDhame saMkamaMtassa mAsalahuM / bitie caulahuM / codagAha - "juttaM bitiepaDiseho, paDhamabhaMge kiM paDiseho"? AcAryAha -tattha nikAraNepaDiseho, kAraNe puNo paDhamabhaMge uvasaMpadaM kareti ||saay uvasaMpayA kAlaM paDuca tivihA imA[mA.5452] chammAse uvasaMpada, jahanna bArasasamA u mjjhimiyaa| AvakahA ukkose, paDicchasIse tu jAjIvaM // dhU-uvasaMpadA tivihA- jahannA majjhimA ukkosaa|jhnnaa chammAse, majjhimA bArasavarise, ukkosA jAvajIvaM / evaM paDicchagassa sIsasa egaviho ceva jAvajIvaM Ayario na mottavyo / [mA.5453] chammAse apUreto, gurugA bArasasamA caulahugA / tena paraM mAsiyaM tU, maNitaM puNa Arato kjje| dhU-jena paDicchageNaM chammAsiyA kayA so jati chammAse apUrittA jAti tassa cugurugaa| jena bArasavarisAkayA te apUrittA jAi caulahuM / jena jAvajIvaM uvasaMpadA katA so jAi tassa mAsalahuM / chaNhaM mAsANaM pareNa nikkAraNe gacchaMtassa mAsalahu~ / jena bArasasamA uvasaMpadA kayA tassa vi chammAse apUretassa caugurugA ceva / bArasamAto pareNa nikkAraNe mAsalahuM / jena jAvajIvovasaMpayAkayA tassa chammAse apUretassa caugurugAceva, tasseva baarssmaaoculhugaa|| esasohI gacchato nitassa bhaNito / gache puNa vasaMtassa ime guNA[bhA.5454] bhItAvAso ratIdhamme, anAyataNavajaNaM / niggaho ya kasAyANaM, eyaM dhIrANa sAsaNaM / / "bhItAvAso"ti asya vyAkhyA[bhA.5455] AyariyAdINa bhayA, pacchittabhayA na sevati akajaM / veyAvacca'jjhayaNesu sajjate taduvayogeNaM / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / ratIdhamme asya vyAkhyA- "veyAvacca" pacchaddhaM / AyariyAdINaM veyAvaccaM kareti / ajjhayaNaM ti sajjhAyaM kareti / taduvaogo suttatthovaogo, tena suttatthovaogeNa
Page #1086
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 16, mUlaM-1073, [bhA. 5455] 187 veyAvaccajjhayaNesu rajjati-ratiMkareitti vuttaM bhavai / ahavA- taduvaogoappaNo AyariyAdIhiM ya mannamANo veyAvaJcajjhayaNAdisu rajjati ||"anaaytnnvjnn"tti asya vyAkhyA[mA.5456] ego itthIgammo, tenAdibhayA ya alliypgaare| kohAdI va udiNNe, parinivvAveti se anne / dhU- "kasAyaniggaho" asya vyAkhyA - kohAdI pacchaddhaM / gacchavAse vasaMtassa anne ya AyariyAdI parinivvAti sakasAe / gacchavAse vasaMtena evaM vIrasAsaNe dhIra-sAsaNe vA jaM bhaNiyaMtaM ArAhiya bhavati / / ime ya anne gacchavAse vasaMtassa guNA[bhA.5457] nANassa hoi bhAgI, thirayarato daMsaNe caritte ya / dhannA AvakahAe, gurukulavAsaMna muNcNti|| dhU-jamhA gacchavAse vasaMtassa evamAdI guNA tamhA nikkAraNe saMviggeNa saMviggesu vi saMkamo na kaayvco|| kAraNe puNa kareja te ya ime kAraNA[bhA.5458] nANaTTa daMsaNaTThA, caritaTTA evamAisaMkamaNaM / saMbhogaTThA va puNo, AyariyaTThA vaNAtavvaM / / nANaTThatti asya vyAkhyA[bhA.5459] suttassa va atthassa va, ubhayassa va kAraNA tu sNkmnnN| vIsajjiyassa gamaNaM, bhIo ya niyattaI koI / / dhU-puvvaddhaM kaMThaM / tena appaNo AyariyANaM suttaM atthitaM gahiyaM, asthi ya se sattI annaM pighettuM, tAhe jattha asthi adhigasuttaM saMviggesutastha saMkamaivisajjitoAyarieNaM, avisajjieNa na gaMtavvaM / aha gacchati to caulahugA / visajjito ya ime pade AyarejA jai tesiM AyariyANaM kakkhAcariyaM souM koti bhIo niyatteja to panagaM / / [bhA.5460) ciMteto vaigAdI, gAme vA saMkhaDI apddiseho| sIsapaDicchaga parisA, pisugaadaayriypesvio| [mA.5461] panagaMca bhinnamAso, mAso lahugo ya sesae imNtu| saMkhaDi seha gurugA, pesaviomitti maasguruN|| [bhA.5462] paDisehagassa lahugA, parisille cha tucarimao suddho| tesi pi hoti lahugA, jaM vA''bhavaMtuna labhaMti // dhU-etesiM tiNha vigAhANaM atto saha pacchitteNa bhaNNati-ciMteti-kiM vaccAmi na vaccAmi tastha annastha vA ciMteti bhiNNamAso (panagaM) vanaMto vA vaiyAdisu paDivajati, dadhikhIraTThA ubbatati vA mAsalahuM / AdisaddAto sannIsu vA dAnasaddesu bhaddesu vA dIhaM vA goyaraM kareja, appattaM vA desakAlaM paDicchejja, khaddhAdAniyagAme vA paDivajjati savvesetesu patteyaM mAsalahuM / saMkhaDIe vA paDivajati cagurugA, paDisevagassa vA pAse aMtarA ciTeja tattha ya tersi pavisaMtANaM ghaulahugA, seheNa saha caugurugA, gahiovakaraNauvadhiniSphaNNaM / paDisehagassa paDisehattaNaM kareMtassa caulahuM, sehaTThA kareMtassa cugurugaa| "sIsapaDicchae" ti sopaDisehagosIsapaDicchae vAvAreti tammi Agate NiumaM suttaM puccheja, parisillassa vA pAse aMtarA pavisejjA tesiM tatya
Page #1087
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188 nizItha-chedasUtram -3-16/1073 caulahugA, saha seheNa caugurugA, uvakaraNe uvahiniSphaNNaM / parisillattaNaM kareMtassa apaNo challahugA / pisuyA maMkuNANa vA bhayA niyattati, annato vA gacchati maaslhuN| ahavA-tattha saMpattobhaNAi "AyarieNAhaM tujjha samIvaM amugasuttatthanimittaM pesavio", evaM bhaNaMtassa cuguruN| "carimo"ttijobhaNati - "ahaM Ayariyavisajjito tujjha samIvamAgato" so suddho| "tesiM pihoti lahugo' tti annaM abhidhAreuM annaM vadaMtassa caulahuM, paDicchaMtassavi caulahu~, jaMca sacittAcittaM kiM citaMtena labhaMti, jatthapaTTavito jo puvadhAriuM tassa tNaabhvv|| eyaM ceva atthaM siddhaseNakhamAsamaNo vkkhaaneti| "bhIo niyattaitti asya vyAkhyA[bhA.5463] saMsAhagassa sotuM, paDipaMthiyamAiyassa vA bhiio| AcaraNA tattha kharA, sayaM ca nAuM pddiniytto|| dhU-saMsAhaya anuvaccago / sesaM kaMThayaM / "ciMteMto"tti asya vyAkhyA[bhA.5464] puvvaM ciMteyavaM, niggato ciMteti kiM nu hu karemi / baccAmi niyattAmiva, tahiM va annattha vA gacche / / cU- jAva na niggacchaMti AyariyaM vA na pucchaMti tAva suciMtiyaM kAyavvaM, sesaM kaMThaM // "vaiyagAmasaMkhaDimAdisu" imA vyAkhyA[bhA.5465] uvvattaNamappatte, lahugo khaddhe bhuttammi hoti caulahugA / nisaTTa suvaNNa lahugo, saMkhaDi gurugA yajaM ca'nnaM // chU-paMthAto vaiyamAdio uvvttti|appttN vA velaM paDikkhati / "jaMca'nnaM"ti saMkhaDIe hatyeNa hatthe saMghaTTiyapubbe, pAeNaMvApAe akaMtapube, sIseNa vAsIseAuDiyapuve saMjamavirAdhanA vA bhAyaNabhaMgo vA bhavati / sesaM gatArthaM kaMThyaM / / idAni "paDiseha sIsapaDichaga" asya vyAkhyA[bhA.5466] amugattha'muo vaccati, mehAvI tassa karaNaTTAe / annaggAme paMthe, uvassae vA vivAvAre / / [bhA.5467] abhilAvasuddhapucchA, roleNaM mA hu te vinaasejaa| iti kahate lahugA, jati sehaTThAe to gurugaa| [bhA.5468] akkhara-vaMjaNasuddhaM, maMpucchaha tammi Agae sNte| ___ghosehi ya parisuddhaM, pucchaha niuNe ya sutttthe|| cU-koti Ayario visuddhasuttatthophuDaviyaDavaMjaNAbhilAvI apaDisedhito vipaDisehagane ceva bhAdato labmati, tena ya suyaMjahA amugatya amugo sAhU meghAvI, amugasuttanimittaM gacchati, tenaviciMtiyaMmAmaMatikkameUM, tassa kaTTaNaTTAe uDDAvaNakaMkareti, uvarieNa annagAmeNa gacchaMtassa paMthe vA appaNo vA uvassae sIse paDicchae ya vAvAreti, jannimittaM so vaJcatitammi Agate- "taM tubbe pariyaDheha, ahilAvasuddhaM atthaM ca guNejaha, atthaM ca se pucchijjaha, te evaM nikkAeti, puNe puNo Na te roleNaM vinAsejaha tti, annaM pi suyaM akkharavaMjaNaghosasuddhaM paDhejaha, tammi Agate annaM pi niuNe suttatthe pucchejaha" evaM kahie caulahuM, sehaTTA kahie cuguruN| pavisaMtassa vi
Page #1088
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1073, [bhA. 5468] 189 evaM ceva / idAmi parisillassa vyAkhyA[mA.5469] pAutamapAutA ghaTTa maha lokhura vivihavesadharA / parisillassa tu parisA, thalie va na kiMci vAreti / / [bhA.5470] tattha pavese lahugA, sacitte cauguruMca nAyavvaM / uvahinipphaNNaM pi ya, acitta dete ya giNhate / / cU-parisillo savvassasaMviggAsaMviggassa parisanimittaMsaMgahaMkareti / ghaMTA pheNAdiNA jaMghAo, telleNa kese sarIraM vA maddheti, thali tti devadroNI / sesaM kaMThaM / / idAni "pisuta guruhiM piseto mi" tti etesiM vyAkhyA[bhA.5471] DhiMkuNa-pisugAdi tahiM, souM nAtuMva saniyattate / amuga sutatthanimitte, tujhaMti gurUhi pesvito|| ghU.codagAha- "gurUhiM pesio mitti bhaNaMtassa ko doso' ? AcAryAha[bhA.5472] ANAe jinavarANaM, na hu baliyatarA u aayriyaannaa| jinaANAe paribhavo, evaM gavvoaviNao y|| dhU-jiNiMdehiM ceva bhaNiyaM Niddoso vidhimAgato paDicchiyavdo ti, no AyariyAnuvattIe paDicchiyavvo, jinANA yaparAbhavitA bhavati, pesaMtassa uvasaMpajaMtassa paDicchitassa vi tiNhi vi gavvo bhavati, titthakarANaM suyassa ya avinao kao bhavati // jo jaM abhidhAreuM paTTito tattha jo accAsaMgeNa gato so suddho[bhA.5473] annaM abhidhAretuM, paDiseha parisilla annaM vaa| pavisete kulAtigurU, sacittAdiM ca se hAtuM / / ghU-jo puNa annaM abhidhAreuM apaDisehagassa paDisehagassa parisillassa annassa vA pAse pavisati pacchA kulagaNasaMghatherehiM nAto to jaM tena sacittAcittAdi uvaNIyaMtaM se haraMti // [bhA.5474] tedovuvAlabhittA, abhidhArijaMti deti taM theraa| ghaTTaNa viyAraNaM ti ya, pucchA viSphAlanegaTThA / / khU-kIsa tumaM anna abhidhArettA ettha Thito jena ya paDicchito? so vi bhaNNati - "kiM te esa paDicchito?" taM sacittAdigaM therA jo puvaabhidhArito tassa visajjaMti / sesaM saMThaM / / [bhA.5475] ghaTTeuM saccittaM, esA ArovaNA ya avihIe / bitiyapadamasaMvigge, jayaNA e kayammi to suddho|| khU- "ghaTTaNa"ttipucchA, jainikAraNe tattha ThitotosacittAdI hareja, pacchittaMca seavidhipade diJjati, nikAraNe tivuttaM bhavati / paDisehagassa avAo bhaNNati - "bitiyapada" pacchaddhaM / jaM so abhidhAreti so asaMvigge tAhe jayaNAe paDisehaM kareMti / kA jayaNA?, paDhamaM savvehi bhaNAveti, mAtattha vaccAhi, pacchA appaNovi bhaNAveja, puccutteNa vA sIsapaDicchagavAvAraNapayogeNa dharejjA, ndoso| evaM kareMto kAraNe sujjhati, navaraM-jaMtattha sacittAcittaMsavvaM pubvAbhidhAriyassa payaDeyabvaM / idamevatthaM bhaNNati[bhA.5476] abhidhArete pAsasthamAdiNo taM ca jai sutaM asthi / je apaDisehadosA, te kuvvaMtA hi niddoso||
Page #1089
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-16 / 1073 - jaMso sutaM abhilasati, jai sutaM atthi to paDisehattaNaM kareMtassa vi je dosA bhaNiyA te na bhavati // 190 jaM puNa sacittAdI, taM tesiM deti na vi sayaM gehe / bitiyaM dhittUNa pese, jAvatiyaM vA asaMtharaNe // cU-puvvaddhaM kaMThaM / jaM vatthAdigaM acittaM taM kAraNe appaNA visUreMto asivAdikAraNehi annaM alabhaMto na peseti jAvatiyaM uvaujjati, jena asaMdharaNaM vA tAvatiyaM geNhati, sesaM visajjeti, ahavA- savvaM pina visajjeti || kAraNe imo sacittassa avavAto [bhA. 5478 ] [ bhA. 5470 ] nAUNa ya voccheyaM, puvvagae kAliyAnuoge ya / sayameva disAbaMdhaM, karejja tesiM na pesejjA / / - jo tena seho Anito so paramamehAvI, appaNo gacche natthi ko vi Ayariyapadajoggo, jaMca se puvvagataM kAliyasuyaM ca tassa gAhago natthi, tAhe tesiM vocchedaM jAniUNaM taM sehaM appaNI sIsaM nibaMdhai, na puvvAbhidhAriyassa paTTavei / / idAniM parisille avavAdo bhaNNatiasahAo parisillattaNaM pi kujA u maMdadhammesu / pappa va kAla- SddhANe, sacittAdI vi giNhejjA / / [bhA. 5479] dhU- asahAyo Ayariyo palasillattaNaM pi karei taM saMviggaM asaMviggaM vA sahAyaM geNhati / sissA vA maMdadhammA gurussa vAvAraM na vahati, tAhe annaM sahAyaM geNhati / saDDA vA maMdadhammA guruNo jogaM na deti tAhe laddhisaMpannaM parigeNhati / dubbhikkhAdikAle vA addhANaM vA pavisaMto evamAdikAraNehiM parisillattaNaM kareMto suddho / sacittAcittaM puNa peseti na peseti vA, puvvabhaNiyakAraNehiM // jo so abhidhAreMto vaccati tassa avavAdo bhaNNati [mA. 5470] asivAdikAraNehiM, kAlagataM vA vi so vva itaro tu / paDisehe parisille, annaM va visija bitiyapade / dhU- jattha gaMtukAmo tattha asivaM aMtarA vA ahavA - jo abhidhArito Ayario so kAlagato, "iyaro' "tti jo so pahAvito sAdhU paDisehagaparisille annarasa vA Ayariyassa pAsaM paviseja, bitiyapadeNaM na dosI // evaM avisesittaM bhaNiyaM / imaM AbhavvAnAbhavvaM visesiyaM bhaNNativaccaMto vi yaduviho, vattamavattassa maggaNA hoti / vattammi khettava, avvatteNaM pi taM jAva // [ bhA. 5481 ] puvvaddhassa imA vibhAsA [ bhA. 5482 ] sua avvatto agIo, vaeNa jo solasaNha AreNaM / tavvivarIto vatto, vattamavatte ca caubhaMgo // - sueNa vi avvatto vaeNa vi avvatto caubhaMgo kAyavvo / sueNa agIyo avvatto / vaeNa jo solasahaM vAsANaM Arato / tavvirIto vatto jANiyavvo / so puNa vaccaMto sasahAo vaccati asahAo vA // [ bhA. 5483] vattassa vi dAyavvo, pahuppamANe sahAo kimu itare / khettavivajraM avvaMtiesa jaM labbhati purille / /
Page #1090
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM 1073, [bhA. 5483] 191 cU-AyarieNa pahuppamANesu sAhusu vattassa vi sahAo dAyavvo avassaM, kimaMga puNa avatte / "vattammi khettavajjammi" asya vyAkhyA- "khettavivajraM" pacchaddhaM / vatto avvatto vA avvaMtiyA sesahAyAteneva saha gaMtukAmo parakhettaM mottuM jaM so ya labbhati taM savvaM purimassa abhidhAreMtassa Abhavati, parakhette jaM puNa laddhaM taM khettiyassa Abhavati // [bhA. 5484] jati netu etumANA, jaM te maggilla vattapurimassa / niyama'vvattasahAo, u Niyattati jaM so ya // cU- aha te sahAyA taM neuM parANettA paDiyAgaMtukAmA jaM te sahAyA labdhaMti taM maggillassa appaNija Ayariyassa aabhvti| so puNa vaccaMto appaNA jati vatto to jaM so labmati taM purimassa abhidhArijaMtassa deti / "avvatteNaM pi jAva' "tti asya vyAkhyA-avvatto puNa niyamA sasahAyo bhavati, tassa sahAyA je te ya netu niyattiukAmo jaM sote ya labhaMti taM savvaM puvvillAyariyarasa Abhavati // [bhA. 5485 ] bitiyaM apahuSpaMte, na deza vattassa so sahAo tu / vaiyAi apaDivajjhaMtagassa uvahI visuddho u // dhU- bitiya tti avavAdato, Ayario apahuppaMtesu sahAyaM na dejjA, so ya appaNA suyavasu vatto, tassa vaigAdisu appaDivajjaMtassa uvahIe vAghAto na bhavati, aha vaiyAdisu paDivajjai to tanniSphaNNaM, uvakaraNovaghAyaTThANesu va vaTTaMtassa uvahI uvahammati / / [mA. 5486 ] ege tU vaccaMte, uggahavajjaM tu labhati saccittaM / vaccaMto u gilANI, aMtarA uvahimaggaNA hoti // - jo vatto gAgI gacchati so jati annassa Ayariyassa jo uggaho taM vajreuM anoggahakhette kiMci labhati taM savvaM abhidhArijjaMte deti / ahavA egAgI vaccaMto do tinni vA Ayarie abhidhAreja, tassa ya aMtarA gelaSNaM hojja, je abhidhAritA tehiM AyariehiM suyaM jahA amhe dhAreMto sAdhU yaMto gilANo jAo // [ mA. 5487 ] Ayariya donni Agata, ekke ekke va NAgae gurugaa| naya labhatI saccittaM kAlagae vippariNae ya // - je te abhidhAritA te jati savve AgatA to tenaM jaM aMtarAle laddhaM taM tesiM savvesiM sAdhAraNaM / aha tattha ego Agato avasesA nAgatA / je nAgayA tesiM cauguruM, taM sacittAcittaM na labdhaMti / jo gato gavesago tassa taM savvaM Abhavvati / kAlagate vi evaM ceva / aha gilANo vi viSpariNao jassa so na lamati, jaM puNa abhidhArijaMte laddhaM pacchA vipariNato jaM avipariNate bhAve laddhaM taM labhaMti, viSpariNae bhAve jaM laddhaM taM na labhati / esA suabhidhAraNe AbhavaMtamaggaNA bhaNiyA / imA annA vAtAhaDamaggaNA bhaNNati [bhA. 5488] - paMthasahAyamaso, dhammaM soUNa pavvayAmi tti / khette ya bAhi pariNata, sahiyaM puNa maggaNA iNamo || cU-eko kAraNito viharati, tassa paMthe asaDho vAtAhaDo sahAo milito, so ya tassa sAhussa pAse dhammaM suNettA asuNettA vA pavvayAmi tti parinAmo jAto- "dikkheha maM" ti / so
Page #1091
--------------------------------------------------------------------------
________________ 192 nizItha-chedasUtram -3-16/1073 parinAmo jati sAdhupariggahiyakhettassa aMto jAto to so seho khettiyassa Abhavati, aha bAhiM khettassa apariggahe khette parinAmo hoja to tasseva sAhussa aabhvvo|| [bhA. 5489] khittammi khettiyassA, khettavahiM pariNate purillss| aMtarapariNayavippariNae ya kAyavva maggaNatA // ghU- puvvaddhaM gatArthaM / navaraM - "purillassa"tti sAdhoH pUrvAcAryasyetyarthaH / evaM aMtarA pabvajAparinAmopuNa viparinAmo, evaMjasthaavahitoparinAmojAo sopamANaM-khettekhattiyassa, akhette tasseva / jo puNa sammaddivI tassa jaidaMsaNapajjAto natthi to icchA, daMsaNapajAyaacchinne jena sammattaM gAhito tassa bhavati / / [bhA.5490] esa viho tu visajjite, avisaji lhugmaas'nnaapucchaa| tesi pi hoti lahugA, jaM vA''bhavvaM ca na lmNti|| cU-avisajjitte jai sIso gacchai, paDicchago jai jAi to caulahugA / aha visajjito doccaM vAraM anApucchAegacchai, sIsopaDicchaovAtomAsalahuM, tesiMpipaDicchaMtANaMcaulahugA, jaMca sacittAdigaM taM te paDicchaMtagAna labhaMti / / Ayario puNa imehi kAraNehiM na visajeti[bhA.5491] parivAra-pUyaheuM, avisaJjate mamattadosA vaa| anulomeNa gamejA, dukkhaM khu visajiuM gurunno|| ghU-appaNo parivAranimittaM, bahUhiM vA parivArito pUyaNijjo bhavissaM, mama sIso annassa pAsaM gacchatitti nehamamatteNa vA na visajeti / pacchaddhaM kaMThaM / jamhA avisajjite sohI na bhavati, nayaso gurUpaDichaitamhApuchiyabvaM ||saayaapucchaa duvihA-avidhI vidhiiy|avidhiaapucchnne taMceva pacchittaM jaM apucchie / vidhipucchAe puNa suddho / sA imA vidhI[bhA.5492] nANammi tinni pavakhA, Ayariya-uvajjhAya-sesagANaM tu / ekeke paMca divaso, ahavA pakkheNa ekekaM // ghU-nANanimitteNa jaMto tinni pakkhe ApucchaM kare, tattha AyariyaM Apucchati paMca dinA, jati na visajeti to uvajjhAyaM paMcadiNe, jati so vi na visajeti to gacchaM paMcadiNe, puNo AyariyauvajjhAyagacchaMca paMcapaMcadiNe, puNo ete ceva paMcapaMcadiNe, evaM ekeke pakkho bhavati, evaM tinni pakkhA / ahavA - anubaddhaM AyariyapakkhaM, pacchA uvajjhAyaM, pacchA gacchapakkha, evaM vA tinni pakkhA / evaM jati na visajjito to avisajjito ceva gcchti|| [bhA.5493] etavihimAgataM tU, paDiccha apaDicchaNaMmi bhave lhugaa| ahavA imehiM Agata, egAdi paDicchae gurugA / / dhU-aha egAdikAramehiM AgayaM paDicchati to cugurugaa|| [bhA.5494] ege apariNae yA, appAhAre ya there| gilANe bahuroge ya, maMdadhamme ya paahudde|| dhU-egAgi aayriyNchddddttaaaagto|aprinntaa vA sehA, AhAravatthapAdAdiyANaakappiyaH tesiM sahiyaM AyariyaMchaDDattA aagto|appaahaaro AyaritotaMceva pucchittA suttatthe vAyaNaM deti,
Page #1092
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1073, [bhA. 5493] 193 taM mottumAgato / dherai gilANaM AyariyaM chaDDattA Agato / bahurogI nAma jo cirakAlaM bahUhiM vA rogehiM abhibhUto taM chaDDettA Agato / ahavA - sIso gurU vA maMdadhammA, tassa guNena sAmAyArI paDipUreti taM "chaDDettA" Agato / "pAhuDe" tti AyarieNa saha kalahettA Agato / / [bhA.5495] etArisaM viusajja, vippavAso na kappatI / sIsa-paDicchA-''yarie, pAyacchittaM vihijjati / / cU-sissassa paDicchagassa Ayariyassa ya tiNhavi pacchittaM bhaNNati[bhA.5496] ege gilANapahuDa, tiNhavi gurugA tu sIsamAdINaM / sese sIse gurugA, lahugapaDicche ya gurusarisaM / / ghU- ege gilANe pAhuDe ya tisu vi dAresu tiNha vi sIsapaDicchagAyariyANaM patteyaM gurugA bhavaMti, sesA je aparinayAdI dArA tesu sIsassa caugurugA, tesu ceva paDicchayassa caulahugA, gurusarisaM ti jai sIsaM paDicchai to caugurugA, aha paDicchagaM to caulahugA / nANaTThA tinni pakkhe ApucchiyavvaM tassa imo avavAto[bhA.5497] bitiyapadamasaMvigge, saMvigge vA vikaarnnaa''gaaddhe| nAUNa tassa bhAvaM, kapati gamaNaM ca'nApucchA / / dhU-AyariyAdIsu asaMviggIbhUtesu nApucchijjA vi / ahavA - saMviggesu AyariyAdisu appaNo se kiMci ityimAdiyaM carittaviNAsakAraNaMAgADhaM uppannaM tAhe anApucchie vigcchti| "mA esa gacchati (tti] gurumAdiyANa vA bhAve NAte aNAte aNApucchAe vi gcchti|| avisajjieNa na gaMtavvaM ti eyassa avavAdo[mA.5498] ajjhayaNaM vocchinnati, tassaya gahaNammi asthi sAmatthaM / Naya vitaraMti cireNa vi, nAtuM avisajjito gcche|| chU-evaM avisajio gacchati, nadoso / avidhimAgato AyarieNana pddicchiyvvotti| eyassa avavAdo[bhA.5499] nAUNa ya voccheyaM, puvvagae kAliyAnuoge ya / suttatthajANato khalu, avihIya viAgataM vAe / / dhU-anApucchavisajjiyaMvaiyAdipaDibajhaMtagaMvA avidhimAgayaMvocchedAdikAraNeavalaMbiUNa pddicchticodetivaandoso||"joten AgaMtugeNa sehoAnitotassa abhidhAriyassaanAbhavvo, sotena na geNhiyavvo"ti eyassaavavAdo imo[bhA.5500] pAUNa ya voccheyaM, puvagae kAliyAnuoge ya / suttatthajANagassa tu, kAraNajAte disaabNdho|| dhU-codaka Aha - "anibaddho kiM na vAijjati" ? AcArya Aha - anibaddho gacchaisa gurUhi vAtijjai kAlasabhAvadoseNa vA mamattIkataMvAeti, ato disAbaMdho anunnAto / jo yaso nibajjhai so imo[bhA.5501] sasahAyaavatteNa, khette vi uvaTThiyaM tu saccittaM / dalayaMtu nAnubaMdhati, ubhayamamattaTTayA taM vA / / 17131
Page #1093
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-16/1073 cU- avvatteNa sasahAyeNa vatteNa vA asahAeNa parakhette uvaTThito sacitto so khettiyANa Abhavvo tahAvi taM dalayaMti paramamehAviNaM gurupadajoggaM ca, appaNI ya so gacche Ayariyajoggo natthi ti tAhe tassa appaNo disAbaMdhaM kareti / "ubhayaM "tti, ti saMjatA saMjatIo ya / ahavAtassa sagacchilagANa ya paropparaM mamIkArakaraNaM bhavati, amhaM sajjhatiu tti, "taM va" tti jo paDicchago Agato taM vA nibaMdhai / jo so seho paDicchago Agato taM vA NibaMdhai || jo so seho paDicchago vA nibaddho so tattha NimmAto [ bhA. 5502] 194 Ayarie kAlagate, pariyakRti so gaNaM sayaM ceva / codeti va apaDhaMte, imA tu tahi maggaNA hoti / / cU- Ayarie kAlagae so taM gacchaM na muyai, ettha gacchassa nibaddhAyariyassa vavahAro bhannati, so taM sayameva gaNaM pariyaTThei, so ya gaccho na paDhati, apaDhatoya tena codeyavvo, jati codiyA vi na paDhaMti to imo AbhavaMtamaggaNA / / [mA. 5503 ] sAhAraNaM tu paDhame, bitie khettammi tatie suhadukkhaM / aNahite sese, havaMti ekkArasa vibhAgA / / dhU- kAlagayassa jAva paDhamavarisaM tAva gacchassa jo so Thito Ayario etesiM donha vi sAdhAraNaM sacittAdi sAmAnyamityarthaH / bitie varise - jaM khettovasaMpannato labhati taM te apaDhaMtA labhaMti / tatie varise - jaM suhadukkhovasaMpannato labhati taM te labhaMNi / cautthe varise - kAlagatAyariyasIsA anahijjatA na kiM ci labhaMti, savvaM paDicchagAyariyassa bhavati // sIso pucchai - "kiM khettovasaMpannao suhadukkhio vA labhai ? " tti / ucyate[bhA. 5504 ] nAtIvaggaM duvihaM, mittAya vayaMsagA ya khettammi / purapacchasaMdhutA vA, suhadukkha cautthae savvaM // dhU- duvidhaM nAtIvaggaM - puvvasaMdhutA pacchAsaMdhutA y| sahajAyagAdi mittA, puvvuSpaNA vayaMsagA, ete savve khettovasaMpanna to labhati, suhadukkhIto puNa purapacchasaMdhutA eva kevalA bhavaMti / je puNa ahijjaMti tesiM ekkArasa vibhAgA / tassa ya kAlagayAyariyassa caDhavvidho gaNo- paDicchayA sissA sissinIo paDicchiNIo ya / etesiM jaM tena AyarieNa jIvaMtena uddiDaM taM puvvuddiddhaM bhaNNati, jaM puNa tena paDicchragAyarieNa uddiTTaM taM pacchuddinaM bhaNNati // [bhA. 5505 ] khettovasaMpayAe, bAvIsaM saMdhyA ya mittAya / suhadukkhamittavajjA, cautthae nAlabaddhA ya / / puvvuddiTTha tassa u, pacchuddinaM pavAtataMtassa / saMvaccharammi paDhame, paDicchae jaM tu saccittaM // [bhA. 5506 ] cU-jaM jIvaMtena AyarieNa paDicchagassa uddiTTaM taM caiva paDhaMtassa paDhamavarise jaM sacittAcittaM labbhati taM savvaM "tassa"tti jena uddihaM tassa AbhavvaM / esa ekko vibhAgo / aha imeNa uddi paDicchagassa paDhamavarise to jaM sacittAcittaM labbhati taM savvaM vA daMtassa / esa bitio vibhAgo / / bitiyavarise[bhA. 5507 ] puvvaM pacchuddiTTe, paDicchae jaM tu hoi saccittaM / saMvaccharammi bitie, taM savvaM pavAyayaMtassa //
Page #1094
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1073, [bhA. 5507] 195 ghU- paDicchago bitiyavarise pubuddiDha vA pacchuddita vA paDhau jaM tassa sacittAcittaM savvaM vAeMtassa / esa tatio vibhAgo / idAni sIsassa bhaNNati[bhA.5508] puvvaM pacchuddilaM, sIsammI jaM tu hoi saJcittaM / saMvaccharammi paDhame, taM savvaM gurussa Abhavati // dhU-sIsassa paDhamavarise kAlagatAyarieNaca uddiluimeNa vApaDicchagArieNa uddiDha paDhaMtassa jaM sacittAcittaMta savvaM kAlagatassa gurussa Abhavati / esa cauttho vibhaago|| sIsassa bitie varise[bhA.5509] . pubbuddiDhatassa u, pacchuddiYa pavAyayaMtassa / saMvaccharammi bitie, sIsammI jaMtu sacittaM / / cU-jahApaDicchagassa paDhamavarisedoAdesAtahAsIsassa bitiyvrisedoaadesaabhaanniyvvaa| ettha paMca-chaTTa vibhAgA sIsassa bitIyavarise // [mA.5510] puvaM pacchuddiha, sIsammI jaMtu hoti saccittaM / saMvaccharammitaie, taM savvaM pavAyayaMtassa / / dhU-jahA paDicchatassa bitiyavarise tahA sIsassa tatiyavarise / esa sattamo vibhaago|| idAni sissiNI paDhama-bitiyasaMvaccharesu bhANiyavvA paDicchagatullA[bhA.5511] pubuddiTuMtassA, pacchuddiDha pvaayyNtss| saMvaccharammi paDhame, sissiNie jaMtu saJcittaM / / [bhA.5512] puvvaM pacchuddiDhe, sIsiNie jaMtu hoti saccittaM / saMvaccharammi bitie, taM savvaM pavAyayaMtassa / / khU-tattha tinni vibhAgA pubbillesu juttA dasa vibhAgA / idAni paDicchagA[bhA.5513] puvvaM pacchuddiva, paDicchae jaMtu hoti saccittaM / saMvaccharammi paDhame, taM savvaM pavAyayaMtassa / / ghU-paDicchagAepaDhameceva saMvacchare AyarieNavA uddiluimeNa vAuddinu paDhaujaM se sacittAdi taM savvaM vAeMto geNhati, ete ekkArasa vibhaagaa| eso vibhAgeoho, imo vibhAgeNa puNa anno Adeso bhaNNai, ahavA - eso vidhi jo so seho appaNo nibaddho tassa bhnnito| jo puNa so pADicchago nibaddho tassimo vidhI- sotiviho hoja - kulico, ganicco, saMdhicco vA hojja / [bhA.5514] saMvaccharANi tinni u, sIsammi paDicchae u taddivasaM / evaM kule gaNe yA, saMvacchara saMghe chammAsA // dhU-jai so egakulico to tinni varise sacittAdi sissANa na geNhati, paDicchagANa puNa jaddivasaMcevaAyariokAlagaotaddivasaMceva geNhati,evaM kulicae bhnniyN| aha soegaganicco to saMvatsaraMsissANa sacittAdi na geNhati |jo yakulaganicoNa bhavati so niyamA saMdhico / so saMdhicco chammAse sissANa sacittAdi na geNhati, te paDicchagAyarieNa tatya gacche tinni varisA avassaM acchiyavvaM, pareNa icchA / /
Page #1095
--------------------------------------------------------------------------
________________ 196 nizItha-chedasUtram -3- 16/1073 [bhA.5515] tattheva ya nimmAe, aniggate niggate imA meraa| sakule tinni tigAI, gaNe dugaM vaccharaM saMghe // cU-tatyeva paDicchagAyariyassa samIve tammi aniggae jati koti tammi gacche nimmAto to suMdaraM / aha na nimmAo soya tiNha virasANa parato niggato, ahavA - esa amha sacittAdi harati tti tevA niggatA tesiMimA merA- sakule samavAyaM kAuM kule theresu vA uvaTThAyaMti tAhe tesiM kulaM vAyaNAyariyaM deti, vAraeNa vA vAeti kulaM, tinni tiyA navavarise vAeti na ya sacittAdi geNhati, jai NimbhAto viharai tato suMdaraM / aha ekko vina nimmAto tato paraM sacittAdi gaNhati, tAhe sagaNe uvaTThAti gaNo vAyaNAyariyaM deti, so vi donni varise vAteti, na ya sacittAdi geNhati; jati nimmAto ekko vito viharaMtu, animmAte saMgheuvaTThAyaMti, saMgho vAyaNAyariyaM deti, so ya varisaMvAeti, na ya sacittAdi geNhati, nimmAe viharaMtu / ete bArasa varisA / / aha etesiM ekko vi nimmAto, kaMha puNa evatieNa kAleNa nimmAti? ucyate[bhA.5516] omAdikAraNehi va, dummehatteNa vA na nimmaao| kAUNa kulasamAyaM, kula dhere vA uvaTThati / / cU-omasivaduTimakkhamAiehiM aDato na nimmAto dummehattareNa yA, mAhe puNo kulAdisu kulAditheresu vA uvaThThAyaMtiteneva kameNa, ete vi bArasa vrise| do vArasana yosa / jati ekko vinimmAto viharaMtu, aha na nimmAto to puNo kulAdisu teneva kameNa uvaTThAyaMti, ete vi vArasa varise, sabve chattIsaM jaataa| evaM jati chattIsAe varisehiM nimpAto to kara. aha na nibhAto tAhe annaM paramamehAvinaM pattaM uvAdAya pavvAvettA upasaMpannati / / sA ya uvasaMpadA etArise ThANe[bhA.5517] pavyajaegapasviya, upasaMpada paMcahA mae TANe / chattIsA'tikate, uvasaMpada pavAdAya / / cU- pubbaddhassa imA vibhAmA, "pavbaja egapakkhI'' ime[bhA.5518 gumAnjhilae sajhaMtie ya guruguru gurussa yA nttuu| ahavA kulicao U pavajA egapakkhI u / / dhU-pitRvyaH, bhrAtA. pitAmahaH, pautrakaH- bhrAtRvya ityarthaH / ahavA - egakulicae tesiM ekkA savvA sAmAcArI, mUtena mastito jassa egavAyaMNiyaM suttaM // [bhA.5519 pavvajAe sueNa ya, caubhaMguvasaMpayA kameNaM tu| puvvAhiyavissarie, paDhamAsati taiyabhaMgo u|| dhU- pubbaddhabhaNiyakkameNa uvasaMpadA paDamatatiyabhaMgesu tti, jamhA tesu puvvAhitaM vissariyaM puNo ujuyaareoskki|codkaah - "sAhammiyavacchallayAe savvassevakAyavvaM, kikulAtivibhAgaNa uvaTThavaNaM kataM" ? ucyate[bhA.5520] savvassa vi kAtavvaM, nicchayao kiM kulaM va akulaM vA / kAlasabhAvamamatte, gAravalajjAe kAhiti // cU-"uvasaMpadaM paMcavidha"tti asya vyAkhyA
Page #1096
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM- 1073, [bhA. 5521/ [ bhA. 5521] sutasuhadukkhe khette, magge vinae ya hoti bodhavve / uvasaMpayA u esA, paMcavihA desitA sutte // cU- uvasaMpadAsu imo AbhavaMtavavahAro[bhA. 5522] suttammi nAlabaddhA, nAtIbaddhA va duvihamittAdI / khette suhadukkhe puNa, puvvasaMdhuya maggadiTThAdI || dhU- suttovasaMpadA duvidhA- paDhaMte abhidhAreMte ya / duvidhAe vi suttovasaMpadAe cha nAlabaddhA ime mAtA pitA bhrAtA bhaginI putto dhUtA / etesiM parAvi solasa ime - mAummAtA pitA bhrAtA bhaginI, evaM piuNo vi cauro, bhAuputto ghUyA ya, evaM bhaginI puttadhUyANa vi do do, ete solasa, cha solasa ya bAvIsaM, ete nAlabaddhA, suttovasaMpanno labhati / khettovasapanno bAvIsaM puvvapacchasaMdhuyA ya mittA ya labhati / suhadukkhI puNa bAvIsa puvvapacchasaMthuyA ya labhaMti / maggovasaMpannato ete savve labhaMti diTThA bhaTThA ya labhati / vinaovasaMpadAte savvaM labhati, navaraM vinayANarihassa na vaMdanAvinayaM pauMjati / "sage ThANa" tti - pava jAe sutena ya jo egapakhI paDhamaM tattha ya uvasaMpajati, pacchA kuleNa sueNa ya jo egapakkhI, pacchA sueNaya jo egapakkhI, pacchA sueNa gaNeNa ya jo egapakkhI, tassa vi pacchA bitiyabhaMgesu, pacchA cautthabhaMge, evaM uvasaMpadAte ThAyaMti / ahavA "saTTANe "tti - suttatthissa jassa suyaM atthi taM saTTANaM evaM suhadukkhiyassa jattha veyAvaccakarA atthi, khettovasaMpadatthissa jassa vatthabhattAdiyaM atthi, maggovasaMpadatthissa jattha maggaM atthi, viNayovasaMpadatthissa jattha vinayakaraNaM juJjati / ete saTThANA etesu uvasaMpadA || nANaTThovasaMpadA gatA / idAniM daMsaNaTThA bhaNati / kahaM vA daMsaNaTThA gammati ?, ucyate - [ bhA. 5523] kAliyapuvvagate vA, nimmAo jadi ya asthi se sattI / daMsanadIvagaheDaM, gacchai ahavA imehiM tU / 197 cU- kAliyasute puvvagayasute vA jaM vA jammi kAle patarati suttaM tammi suttatthatadubhaesu nimmAto tAhe jar3a se daMsanadIvagesu gahaNadhAraNasattI atthi tAhe appaNo parassa ya darisaNaM dIvagatti dIptaM karoti hetuH kAraNaM tAni darzanavizodanAnItyarthaH / ahavA - imehiM kAraNehiM gacchati / [ bhA. 5524 ] bhikkhugA jahi dese, boDiya-thali niNhaehi saMsaggI / tesiMpannavaNa asahamANe vIsajjite gamaNaM / / dhU- jattha gAme nagare dese vA bhikkhuga-boDiya-niNhagANa vA thalI tattha te AyariyA ThitA, tehiM saddhi AyariyasaMsaggI - prItirityarthaH / te ya bhikkhumAdI appaNo siddhataM pannaveMti, so ya Ayario tesiM dakkhiNNeNa tuNDikko acchati / / / [ bhA. 5525] loge vi ya piravAo, bhikkhuyamAdI ya gADha camaDheMti / vippariNamaMti sehA, obhAmijjati saDDA ya // - ete bhikkhUmAdI jAgA, ime puNa odaNamuMDA, te ya bhikkhumAdI amhaM pakkhaM gADhaM camaDheti, seha saDDA ya vipariNamaMti, bhaNaMti ya ete seyabhikkhu dhammavAdiNo, jai sAmatthaM atthi to mhaM uttaraM deMtu, evaM sapakkhu saDDhA ohAvijjati /
Page #1097
--------------------------------------------------------------------------
________________ 198 nizItha-chedasUtram -3- 16/1073 aha tehiM bhikkhugamAihiM thalIe vaTTago nibaddho[bhA.5526] rasagiddho yathalIe, paratitthiyatajjaNaM asahamANo / gamanaM bahussuyattaM, AgamanaM vaadiprisaao|| cU-so ya Ayariyo rasagiddho goulapiMDahato, sati vi sAmatthe bhannamANo vi na kiM ci uttaraM deti, evamAdi tesiM paratisthiyANaM pannavaNatajjaNaM asahamANo sisso Ayarie vidhIe pucchati, jAhe visajjito tAhe vihiNA gao, so ya suNettA bahussuojAo, AgamaNaM, Agatena ya puvvaM AyariyA daTThavvA, annavasahIe so ThAi, je tattha paMDiyA vAdiparisaM ca geNhati, te parijiyAyatte kareti, te ranno mahAjaNassa vA purato niruttare kareti / / [bhA.5527] vAdaparAyaNakuviyA, jati paDiseheMti sAhu laTuM ca / aha ciranugato amhaM, mA se pavattaM parihaveha // cU-vAdakaraNe jitA kuviyA jai te taM Ayariyassa nibaMdhaM paDiseheMti to suMdaraM, ahavA - tattha koi tuTTho bhaNijja - "eyassa kodoso? esaamhaMciranugato, puvvavattaMvaTTayaMmA prihveh"|| [bhA.5528] ohe vatta avatte, Abhabve jo gamotu nANaTThA so ceva daMsaNaTThA, paJcAgate ho imo v'nnnno|| dhU-ohavibhAge nANaTThA saMjayassa vattassa avattassa ya jo sacittAdiyANa AbhavvA'nAbhavvagamo bhaNiosocevaasesodasaNavAgacchaMtassa bhavati, paJcAgatekatevAdejitesubhikkhugAdisu Ayarie bhaNati-nIha etatto tubme / / jai evaM bhaNNamANo nIti to imA vidhI[bhA.5529] kAtUNa ya panAmaM, chedasutassa dadAhi pddipucchN| annattha vasahi jaggaNa, tesiMca niveyaNaM kaauN|| cU-Ayariyassa pAde paNamittA bhaNati - 'chedasuyassa dadAhi paDipucchaM" ti, asya vyAkhyA[bhA.5530] sadaM ca heusatyaM, ca'hijio chedasutta nahu~ me / ettha ya mA asuyatthA, suNejja to annahiM vsimo|| khU-sadde tti vyAkaraNaM, hetusatthaM akkhapAdAdi, evamAdi ahijjato chedasuttaM nisIhAdi naTuM suttao atyao tadubhao vA, tassa me paDipucchaM deha / "annatya vasahi"ti asya vyAkhyA - "ettha ya' pacchaddhaM / "ettha bahuvasahIe asuyatthA sehA agItA aparinAmagA ya, mA te suNejjA toannavasahIe ThAmo, evaM vavaeseNa nIneti ||ahvaa-vshiio khettaovA no icchai niggNtuN| "jaggaNa tesiM nivedaNa" ti asya vyAkhyA[bhA.5531] khettArakkhiniveyaNa, itare puvvaM tu gAhitA samaNA / jaggavio soya ciraM, jaha nijaMtona ceteti|| ghU- Arakkhigo tti daMDavAsigo, tassa Nivedijati - "amhaM maMdo pabhU asthi, taM amhe rayaNIevenamUlaM nehAmo tituDbhe mAkiM ci bhaNejaha", itare yaagItAsamaNA te gamiyA-"amhe AyariyaM evaM nehAmo tumhe bhA bolaM karejaha / " "jaggaNa" tti so ya Ayario rAo kiMci akkhAigAdi kahAvijjati suciraMjena nisaTThasutto nijaMto na kiMci vedati, tAhe saMthArage choTUrNa neti, aha cetati vilavati vA tAhe "khittacitto"tti logassa kaheyadhvaM / /
Page #1098
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 15, mUlaM-916, [bhA. 4781] gahito tena mahAjanapurato uDDAhiUNa visajjito tti mukko, ettha se mUlaM bhavati // imo ya doso[bhA.4782] esa tu palaMbahArI, sahoDha gahito palaMbaThANesu / sesANa vivAghAto, savihoDha vilaMbio evaM // dhU-jena so palaMbe geNhaMto gahito sotaM siMghADagAdiThANesu neuM bhaNati- "esa mae ArAme tti coro gahio palaMbe haraMto, sahoDha tti sariccho, evaM so "savihoDha" tti - lajAvanijjaM belaMbiya iva vilbito|ahvaa-trikaadissu itazcetazca nIyamAno mahAjanena dRzyamAnaH "kimidaM kimidaM ?" iti pRcchakajanasyAkhyAyamAno sa lajjamAnamadhoSTivivarNaviSaNNamukho dRzyamAno dhiga janenocyamAno svakRtena karmaNA vilaMbito iva vilaMbi, evaM vilaMbite sesANa vi sAdhUNa jahuttakiriyaTThiyANaM savve ete akiriyaTThiyA iti vAghAto bhvti||uddddaahe tti dAraMgataM / idAni jaMtaM heTThA bhaNiyaM - "ANANatyamicchattavirAdhanA kassa'gIyatthe"tti, eyaMuvari bhaNihiti''tti taM idAni pattaM / tattha paDhamaM "ANe" tti dAraM - bhagavatA paDisiddhaM "na kappati'' tti, palaMbaM geNhateNa ANAbhaMgo kto| tammiya ANAbhaMge cauguru pacchittaM / codagAha[bhA.4783] avarAhe lahugataro, ANAbhaMgammi gurutaro kihanaNu / ANAe triya caraNaM, tabmaMge kiMna bhaggaMtu / / cU- "avarAho"tta carittAiyAro / tatcha pacchitaM daMDo lahutaro syAt / kahaM ? ucyate - bhAvadavvapalaMbe mAsalahuM, bhavito abhinne parite caulahuM / iha yaANAbhaMge caugaruto vahaM nuevaM evaM bhavati- "avarAhe lahuyataro sati jIvovaghAe vi, ANAe puNa natthi jIvovadhAto tti| AcAryAha-ANAe cciya caraNaM ThiyaM, ato tabhaMge kiM na bhaggaM ? kimiti pariprazne / AcArya ziSyaM pRcchati - kiM tat vastu asti yad AlamaMge na maSyate? nAstyevetyarthaH / ata AjJAyAM guruttaro daMDo yuktaH, avarAdhe lahutaro iti // imassa ceva atthassa sAhaNNaTThA imo didruto[bhA.4784] soUNa ya ghosaNayaM, apariharaMtA vinAsa jaha pattA / evaM apariharaMtA, hitasavvassA tu saMsAre // ghU- rannA ghosAviyaM sotUNa taM apariharaMtA jahA dhanavinAsaM sarIravinAsaM ca pattA, tahA titthakaraNisiddhaM apahiraMto hiyasaMjamadhaNasavvasAro saMsAre dukkhaM pAveMti |bhddbaahukyaa gAhA etIe ceva bhAsakAro vakkhANaM kareti[bhA.785] chappurisA majjha pure, jo AsAdejja te ayaannNto| taMDaMDemiakaMDe, suNaMtu paurA ! janavayA ! y|| ghU-kahA kotinaravatI, so chahiM purisehiM annatarekale tositoimeNa'tyeNaghosaNaM karetimajjhaMcha maNusA savisayapure appaNo icchAe viharamANA anuvaladdharUvA vi jo te chivati vA pIDeti vA mAreti vA tassa uggaMDaMDaM karemi, suNaMtu evaM puNa jnvyaa|| [bhA.4786] Agamiya pariharaMtA, niddosA sesagA anidosaa| jinaANAgamacArI, adosa itare bhave dNddo|| dhU-tava tejanavayA DaMDabhItA tepurise payatteNa AgamiyapIDAparihArakayabuddhIje tesiMpIDaM
Page #1099
--------------------------------------------------------------------------
________________ 200 nizItha-chedasUtram -3- 16/1073 hiMjoAiNNo visaotaMpina gaMtavvaM ||ahsNjmvise asivAdIkAraNA hojjatAheasaMjamakhettaM paviTThA[bhA.5541] asivAdIhi gayA puNa, takkajasamANiyA tato niti / Ayarie anite puNa, Apucchitu appaNA neti / / dhU-AdisaddAto dubmikkhprckkaadiyaa| "takkajasamANiya"tti tammi saMjamakhettejayA te asivAdiyA phiTTA tAhe to asaMjamakhittAo niggaMtavvaM / jai Ayario keNai paDibaMdheNa sIyaMto vA naniggacchati to jo ego do bahU vA asIdaMtA te AyariyaM vidhIe pucchittA appaNA niggacchaMti // niggacchaNe imA vidhI[bhA.5542] do mAse esaNAe, isthi vajeja aTTha divasANi / Atasamutthe dose, AgADhe egdivsNtu|| cU-jattha esaNAdosA tattha jayaNAe anesaNijjaM giNhaMto vi do mAse, AyariyaM Apucchete vi udikkhati sahasAna paricayati, aha isthisayajhigAdi uvasaggeti, appaNo yadaDhaM cittaM, to aDhadivase aapucchti|tpprtoanitesuappnnaa niggcchti| aha-itthIe appaNA ajjhovavaNNo to erise Ayasamutthe AgADhe dose egadivasaM pucchittA anitesu bitiyadivase appaNA niineti|| [bhA.5543] sejjAyaramAdi saejjhiyA va autthadosa ubhae vA / Apucchati sannihitaM, sannAtigato va tatto u|| ghU-aha appaNA sejjAtarIe saegjhigAe vA atIva ajjhovavaNNo / "ubhayae" vatti paropparao to jati so Ayarito sannihito Apucchati, asannihite paDissayagao sannAdibhUmigao vA ahA sannihitaM sAdhupucchittA tato ceva gacchati / / [bhA.5544] eyavihimAgayaMtU, paDiccha apaDicchaNe bhave lahugA / ahavA imehi Agata, egAdipaDicchaNe gurugA / / [bhA.5545] ege apariNate yA, appAhAre ya there| gilANe bahuroge ya, maMdadhamme ya pAhuDe // [bhA.5546] ethArisaM viosajja, vippavAsona kppti| sIse Ayarie yA, pAyacchittaM vihijjtii|| ghU-bhave kAraNaM na pucchijjA vi[bhA.5547] ditiyapadamasaMvigge, saMvigge, ceva kAraNAgADhe / nAUNa tassa bhAvaM, appaNo bhAvaMca'nApacchA / / dhU-AyariyAdI asaMviggA hoja, saMviggA vA kAraNaM AgADhaM ahiDakkAdi avalaMbittAna puccheja, tassa vA bhAvaM jAneti, sucireNa vi na visajeti, appaNo vA bhAvaM jANati - "amhaM acchaMto avassaM si (sI) dAmi", evamAdikAraNehiM anApucchittA vaccejjA carittaTThA / / aha guru ithidosehiM sIejjA[bhA.5548] sejAyarakappaTTI, carittaThavaNAe abhigayA khriyaa| sArUvio gihatyo, so vi uvAeNa hariyavve / /
Page #1100
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUla- 1073 [bhA. 5548 ] dhU- sejAyarassa bhUNigA jovvaNakappe ThiyA, kappaTThiyaM paDucca AyarieNa caritaM ThaviyaM - taM paDisevatItyarthaH / ahavA - duvakkharigA abhigatA sammaddiTThI taM vA paDiseveti, ahavA - abhigate tti AsaktA, so puNa Ayario caritavajito vesadhArI vA bAhikaraNajutto hojjA / liMgI vA sArUvigo vA siddhaputto vA gihattho vA hojja / liMgadhArI liMgI / bAhirabmaMtakaraNavajito sArUvI / muMDo sukkilavAsadhArIkacchaMNa baMdhati abaMbhacArI abhajjago bhikkhaM hiMDai / jo puNa muMDI sasiho sukkaMbaradharo sabhajjago so siddhaputto, eyaNNayaravikappe tthito| "uvAeNa hariyavvo" puvvaM guruM anukUlaM bhaNati - imAo khettAo vaccAmo, jadA necchati tAhe jattha so paDibaddho sA pannavijjati "eso bahUNaM AhAro, eyaMvisajjehi, tumaM kiMca mA mahAmohakammaM pagarehi" / jati sA ThiyA to suMdaraM, aha na ThAti to sA vijjamaMtanimittehiM mAuTTijjati vasIkajjati vA, asati vijjAdiyANa atthaM dAu moeMti, gurU ya egaMte va bhaNNamANo savvahA aNicchaMto puvvakameNaM rAo hariyavvo / savvahA Ayarie aniMte appaNA tato neti anegA ego vA / jA egassa vidhI sA anegANa vidaTThavvA [ bhA. 5549] 201 ege tU baccaMte, uggahavajraM tu labhati saccittaM / caritaTTaM jo tu neti saccittaM na'ppiNe jAva // cU- jo sAhU vatto egAnito vaccati so parovaggahavajraM sacittAdi jaM labhati taM appaNI samagillasa vA gurussa, carittassa vA svapauruSalakSaNacarittaTTA puNa jo sahAo neti tattha sacittAdi neMtassa jaM sacittAdi taM jAva na samappeti tAva pUrvAcAryasya avvattasahAe vi na labhati purillo, jadA puNa uvasaMpanno samappito vA tadA labhati, takkAlAo vA carittaparicAlaNA || [ bhA. 5550 ] emeva gaNAvacche, tiviho u gamo u hoti nANAdI / Ayariya uvajjhAe, eseva ya ri te vattA / / cU- jahA sAdhussa bhaNiyaM tahA gaNAvaccheiyassa tividho gamo nANadaMsaNacarittaTThA / gacchaMtassa, evaM AyariuvajjhAyANa vi / navaraM te niyamA vattA bhavaMti // [bhA. 5551] eseva gamo niyamA, niggaMdhINaM pi hoi nAyavvo / nAhaM jo tu netI, saccittaM na'ppaNijjA vA // cU- navaraM - tAo niyamA sasahAyAo jo puNa tAto neti sacittAdI tassa, samappiyAsu vAeMtassa || ko puNa tAto neti ? [bhA. 5552] paMcataM egatare, uggahavajjaM tu labhati saccittaM / Apuccha aTTa pakkhe, itthIvaggeNa saMvigge // -saMjatIto nATTA ti Ayariya uvajjhAyo vA pavittI gaNI vA thero vA, eesi paMcaNhaM annataro niMto uggahavajraM sacittAdi labhati / itthI puNa nANaTThA baccaMtI aTTapakkhe Apucchati AyariyaM uvajjhAyaM vasabhaM gacchaM vA / evaM saMjativagge vi cauro itthIo satyeNa NeyavvAo, saMviggo gIyattho pariNayavayo neti / carittaTThA gayaM // [ bhA. 5553 ] tiNDA saMkamaNaM, evaM saMbhoiesa jaM bhaNitaM / tesa'sati annasaMbhoie vi vacceja tiNhaTThA ||
Page #1101
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 16/1073 dhU- nANAtitigassaTTA evaM saMkramaNaM saMbhoiesu bhaNiyaM, saMbhoiyANa asatI annasaMbhoiesu vi nANAtitigassaTTA saMkamati // ahavA- saMbhogaTTA saMkamati 202 [ bhA. 5554] saMbhogA avi hu tihiM, kAraNehiM tattha caraNe imo bhedo / saMkamacaukkabhaMgo, paDhame gacchammi sIdaMte // - saMbhogo vi timhaTThA icchijjai, taM tahA nANassa daMsaNassa carittassa / nANadaMsaNaTThA jassa uvasaMpanno tammi sIyate tato niggamo bhANiyavvo, jahA appaNo gacchAo / carittaTThA puNa jassa uvasaMpanno tassa caraNaM prati sIdaMtesu imo cauvviho vigappo / kahaM puNa saMkamati ? caumaMge / imo cabhaMgo- gaccho sIdati, no Ayario / no gaccho, Ayario / gaccho vi, Ayario vi / No gaccho, no aayrio| paDhame gaccho sIdati / / so puNa imehiM sIdati [bhA. 5555 ] paDileha diyatuyaTTaNa, nikkhavaNA''yANa vinaya sajjhAte / Aloya-ThavaNa-bhattaTTha-bhAsa-paDalaga-sejjAtarAdIsu / / - paDilehaNA kAle na paDileheMti, [na] paDileheti vA vivaccAseNa, [vA] UnAttirittamAdidosehiM vA paDileheti / guruparinnagilANasehANa vA na paDilerheti / nikkAraNe vA diyA tuydvNti| nikkhavaNe AdAne vA na paDilehaMti, na pamajaMti, sttbhNgaa| vinayaM ahArihaM na payuMjati / sajjhAe suttatthaporisIo a na kareMti, akAle asajjhAe vA kareMti / pakkhiyAdisu AloyaNaM na pauMjati, bhattAdi vA na AloeMti, dosehiM vA AloeMti, saMkhaDie vA bhattaM Aloeti-nirakkhaMtItyarthaH / ThavaNa kulANi vA na ThavaMti, Thaviesu anApucchAe visaMti bhattaTTaM / maMDalIe na bhuMjaMti, vIsuM bhuMjita, dosehi vA bhuMjaMti, guruNo vA anAlogeNa bhuMjaMti / agArabhAsapadihiM bhAsaMti, sAva bhAsaMti / paDalehiM AniyaM abhihaMDaM bhuMjaMti / sejjAyarapiMDaM vA bhuMjaMti / AdiggahaNeNaM uggamauppAdaNesamAdosehiM ya geNhaMti // evamAdiehiM gacchaM sIdaMta [bhA. 5556 ] F codAyeti gurUNa va sIdaMtaM gaNaM sayaM va codeti / AyariyaM sIdaMtaM, sayaM gaNeNaM va codAve // - gaccho sIyaMto guruNA coijjati, appaNA vA coeti, je vA tahiM na sIdati te vA coeti / bhaMga AyariyaM sIdaMtaM sataM vA coeti, gaNo vA taM AyariyaM coeti tatiyabhaMge / / [bhA. 5557] donni vi visIyamANe, sayaM ca je vA tahiM na sIdaMti / ThANaM ThANAsajja, anulomAdIhi codAve // cU- donni vi jattha gaccho Ayario ya sIdaMti tattha ya sayaM coeti / je vA tahiM na sIyaMti tehiM coyAveti / "ThANaM ThANAsajjaM " tti Ayariya-uvajjhAya-pavatti-thera-gaNAvaccha-bhikkhu-khuDDA ya ahavA khara- majjhamauya kUrA'kUrA vAjassa jArisI aruhA codanA jo vA jahA codanaM geNhati so tahA codevo // [ bhA. 5558] bhaNamANa bhANaveMto, ayANamANassa pakkha ukkoso| lajjAe paMca tinniva, tuha kiM ti va pariNate vivego / cU- gacchaM sIdaMtaM, AyariyaM vA ubhayaM vA sIdaMtaM sayaM codeMto annehiM vA coyAveMto acchati / jattha na jANati jahA ete bhaNNamANA vi no ujjamiukAmA tattha ukkoseNa pakkhaM acchati guruM puNa
Page #1102
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1073, (bhA. 5558] 203 sIdaMta lajjAe gAraveNa vA jANaMto vi paMca tinni vA divase abhaNaMtovi suddho / aha codijjato gaccho gusla vA ubhayaM vA bhaNejA - "tumhaM kiM dukakhati ? jai amhe sIdAmo, amhe ceva dogati jAIhAmo', evaMbhAvapariNae vivego gacchassa gurussa ubhayassava kannati / annaM gaNaM gacchai / so puNa ego anegA vA asaMviggagaNAto saMviggagaNaM saMkameti / evaM cubhNgo|| [bhA.5559] gIyatthavihArAto, saviggA donni ejja anntre| Aloiyammi suddhA, tivihuvadhImaggaNA nvriN|| dhU-gIyasthagahaNAto ujjayavihArI gahito, tato ujjayavihArAto saviggA, donni ejja / "annatare" tti asya vyAkhyA[bhA.5560] gIyamagItAgIte, appaDibaMdhe na hoti uvaghAto / aggIyassa vi evaM, jena suyA ohanijjuttI / / chU-jai ego so gIo agIo vA, aha dugAdI hojja te gItA agItA vA missA vA, jati egogIto vaiyAdisuappaDibajhaMtovaJcati touvadhiuvaghAtona bhavati, jo vi agIto jahanneNa jena sutA ohanijuttI tassa vi appaDiujjhaMtassa uyahI na uvahammati // [bhA.5561] gIyANa va mIsANa va, doNha vayaMtANa vaigamAdIsu / paDibajhaMtANaM pihu, uvahi na hamme na vA-''ruvaNA / / cU- doNhaM gItANaM vimissANaM vA doNhaM jai vi vatiyAdisu paDibajhaMti sesasAmAyAriM kareti tesiM uvahI na uvahammati, navApacchittaM bhvti|bhnniyvivjjteuvdhiuvghaatociNtnnijjo| evaM saMviggavihArAto ego amegA vA vihIe AgatA, jappabhitiM gaNAto phiDiyA tato ADhavettu AloyaNA dAyavvA, tato suddhA / / "tividhauvahImaggaNA navari"tti asya vyAkhyA[bhA.5562] AgaMtu ahAkaDayaM, vatthavva ahAkaDassa asatI ya / meleMti majjhimehiM, mA gaarvkaarnnmgiie|| cU-"tiviho"tti ahAkaDo appaparikammo bahuparikammo y| evaM vasthavvANa vi tividho, ahAkaDaM ahAkaDehiM melijjati, itare vi do evaM / vatthavvANa ahAkaDA natthi tAhe AgaMtugA adhAkaDA vatthavvagamajjhimehiM melijjaMti, mA so AgaMtu agIyatyo gAravaM karessati "mameva uvadhI ukkosataro' tti // [bhA.5563] gIyatthe na melijjati, jo puNa gIo vi gAravaM kuNai / tassuvahI melijjai, ahigaraNa apaccao iharA / / cU-gIyatyo jai agAravI vatthavvaahAkaDaasatIte tahAvi ahAkaDaparibhogeneva bhuMjati, aha seghANaM annANa vA purao bhaNati / "mamovahI ukkoso, tuma uvahI asuddho" evaM bhaNaMto vaarijti|jitthitotosuNdrN, ahana ThAti, tAhe annovahisamo kajati / "ihare'' tti amelijaMto agIyasehANa appaccayo kiM amhehiMto esa ujjamaMtatarojena uvadhiM ukkosaparibhogeNa bhuMjati / "mamovahI ukkoso"tti itare asahamANA adhikaraNaM karejA, tamhA melijjati // [bhA.5564] evaM khalu saMvigge, saMvigge saMkama kremaanne| saMviggamasaMvigge, 'saMvigge yA vi sNvigge||
Page #1103
--------------------------------------------------------------------------
________________ 204 nizItha-chedasUtram -3-16/1073 dhU-puvvaddhe paDhamabhaMgo gato, pacchaddhe bitiya ttiybhNgaa| tattha bitiyabhaMgasaMkame ime dosA[bhA.5565] sIhaguhaM vagghaguha, udahiM va palittagaM va jo pavise / asivaM omoyariyaM, dhuvaM se appA prictto|| cU-jo saMviggo asaMviggesu saMkamati tassa Gka, ANAdiyA ya dosA, sesaM kNtthN|| [bhA.5566] caraNa-karaNaparihINe, pAsatye jo u pavisae samaNo / jayamANae ya jahituM, jo ThANe pariccae tinni / dhU-osannAdI sIhaguhAdisaMThANA, sIhaguhAdipavese gmviymrnnNpaavti|jo puNapAsatyAdI atIti so anegAiM Aivva-mariyavvAiMpAvati / / [bhA.5567] emeva ahAchaMde, kusIla osannameva sNstte| jaM tinni pariccayatI, nANaM taha daMsaNa carittaM / / [bhA.5568] paMcaNhaM eghatare, saMvigge saMkamaM karemANe / Aloie vivego, dosu asaMvigge scchNdo|| cU-paMcaviho asaMviggo - pAsattho osanno kusIlo saMsatto ahAchaMdo / etesiM annayaro saMviggesu saMkamejA, so saMviggamajjhagatosaMtoAloyaNaM deti, avisuddhovadhissa vivegakareti, anno me visuddhovadhI dinti| "dosu"tti asaMviggoasaMviggesu saMkama kareti, esa cutthbhNgo| esa "sacchaMdo" icchA se "avidhi"tti kAuM avatthU ceva // [bhA.5569] paMcegatare gIe, Arubhiya vade jataMta emANe / jaM uvahiM uppAe, saMbhoiya sesamujhaMti // dhU- paMcaNhaM pAsatthAdiyANa egataro eMto jai gIyatyo AyariyaM abhidhAreuM tahiM ceva mahavvayauccAraNaM kAuMAgaMtavvaM vidhIeapaDibajjhaMtoAgacchamANo paMtheuvakaraNaM uppAeMto eti ta savvaM sNbhotitN| ___ "seso"tti jopAsthovadhI avisuddhotaM pariTThati, jopuNaagIyatthotassa vate Ayarito deti, uvadhI se purANo ahinavupAtito vA se savvo pariThavijati, Aloie jaM Avanno taM se pacchittaM dejati ||paastyaadisu imaM AloyaNAvidhAnaM[bhA.5570] pAsatthAdImuMDite, AloyaNa hoti dikkhpbhititu| saMvigga purANe puNa, jappibhitiM ceva osnno|| dhU-acaMtapAsattho jo tassa pavvajAdI aaloynnaa|jo puNa pacchA pAsattho jAto so jato pAsattho jAto tato kAlato ADhavettu AloyaNaM deti / evaM ahAchaMdavajANa / ahAchedo jAhe paDikkamati tAhe tss|avsesNthev / / evaM saMbhogaTThA gayaM / imoAyariyaTThA niyamo bhaNNati[bhA.5571] Ayario vihu tihi kAraNehi nANaTTa dNsnncritte| nANe mahakappasutaM, daMsaNajuttA imaM crnne|| dhU-AyariyAdi nANanimittaM uvasaMpajjati / ahavA - "nANe mahAkappasuyaM" ti[bhA.5572] nANe mahakappasuyaM, sIsattA kei uvagate dei / tassa'TTa uddisijjA, secchA khalu sA na jinaANA //
Page #1104
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1073, (bhA. 5572] 205 cU-kesi ci AyariyANaM kule gaNe vA mahAkappasuyaM asthi / tehiM gaNasaMThitI kayA - "jo amha AvakahiyasIsattAe uvaTThAi tassa mahAkappasuyaM dAyavvaM, no annassa" / annato gaNe vijamANe avijamANe vA mahAkappasutaMuddiSTeAyarietammi gahie so purillANaMceva, na vAeMtassa, jena tesiM sA secchaa|njingnnhrehi bhaNiyaM- "AvakahiyasIsasAeuvagayasseva suyaM deymiti"|| daMsaTThA[bhA.5573] vijA-maMta-nimitte, hetUsatthaTTa dNsnntttthaae| caritaTThA puvvagamo, ahava ime hoti AesA / / cU-hetusattha-goviMdanijuttAdiyaTThA uvasaMpajjati / carittaTThA imo Adeso[bhA.5574] Ayariya-uvajjhAe, osannahAvite va kaalgte| osanna chavihe khalu, vattamavattassa maggaNatA / / ghU-Ayario osannojAto, oghAtito vA gihattho jAto, kaalytovaa| jati osanno to chaNhaM annataro-pAsatyo, onno, kusIlo, saMsatto, nItito, ahAcchaMdo ya |jo yatassasIso Ayariyapade joggo sotto avatto vA / / [bhA.5575] vatte khalu gIyatthe, avvattavaeNa ahv'giiytthe| vatticcha sAra pesaNa, ahavA sanne sayaM gamaNaM / / ghU-vatto vaeNa, sueNavatto gIyattho / esa paDhamabhaMgo / vatto vaeNa, sueNa avatto / esa asthato bitiyabhaMgo / avvatto vaeNa, sueNa vatto / esa atyato tatiyabhaMgo / avvatto vaeNa ahavAagIyatthatti / esa cauttho bhaMgo / paDhamabhaMgillo jovatto tassa icchA gaNaM sAreti vAna vaa| ahavA - tassa icchA annaM AyariyaM uddisai vA na vA, jAva na uddisati tAva gaNaM sAraveti / ahavA - taM AyariyaM dUratyaM "sAreti" ti - codeti sAdhusaMghADagapesaNeNa / aha Asanne soya Ayarito to sayameva gatuM codeti / / codane imaM kAlaparimANaM[bhA.5576] egAha panaga pakkhe, caumAse varisa jattha vA milatI / ___coyati coyAveti ya, anicche vaTTAvae syNtuu|| cU-appaNA codeti, sagaccha-paragacchiccehiM vA cotAveti, savvahA aNicche samattho sayameva gaNaM vaTTAveti / / ahavA[bhA.5577] annaM ca uddisAve, paMtAvaNaTThA na sNghtttthaae| jati nAma gAraveNa vi, mueja'nicche sayaM ThAti / / dhU-na gacchassa saMgahovaggahanimittaM AyariyaM uddisati, AtAvaNaTThA uddisati / tattha gato bhaNati- "ahaM annaM vA AyariyaM uddisAvemi, jaitubbhe ettato ThANAto na uvrmh"|so ciMteti "mae jIvaMte annaM AyariyaM paDivajati, muyAmi pAsatthattaNaM", jaiuvarato to suMdaraM / savvahA tammi anicche jai samattho to appaNA gacchAdhivo ThAti / gato paDhamabhaMgo / imo bitiyabhaMgo[bhA.5578] sutavatto vayavatto, bhaNati gaNaM te na sAriuM stto| sagaNaM sArehe taM, annaM va vayAmo AyariyaM / / -asamattho appaNo gacchaM vaTTAveuM sotaM AyariyaM tAva bhaNati - "ahaM asamattho gacchaM
Page #1105
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 nizItha-chedasUtram -3- 16/1073 vaTTAveuM tumhe ceva ime sIsA, ahaM ca annesiM sisso hohAmi", ahavA - "ete ya ahaM ca an AyariyaM vayAmo uddisAmo" ityarthaH: // [bhA.5579] Ayariya uvajjhAe, anichaMte appaNA ya asamattho / tiyasaMvaccharamaddhaM, kulagaNasaMdhe disAbaMdho / / cU-evaM pi bhaNio Ayario uvajjhAo vA jAhe na icchati saMjame ThAuM, gaNAhivatte vA appaNo yaasamatthoya, tAhe kuliccaM AyariyaM uddisati tinni vaase|taahethiN ThitotaMparisAreti codeti yAtiNhaM varisANaM parao jaMsacittAcittaMsokuliccAyarioharati tAhe gaNicaM uddisAveti varisa, tato saMdhicaM chammAse uddisaaveti|| kulAto gaNaM, gaNAto vA saMghaM saMkamaMto AyariyaM imaM bhaNAti[bhA.5580] saccittAdi harati ne, kulaM piNecchAmo jaM kulaM tujhaM / vaccAmo annagaNaM, saMghaM ca tumaMjati na ThAsi / / cU-evaM bhaNaMte jati abbhuTTito to suNdrN|| [bhA.5581] evaM piaThAyaMte, tAvetuM addhapaMcame varise / sayameva dhareti gaNaM, anulomeNaM vaNaM sAre // dhU-addhapaMcamavarisovarivaeNa vattIbhUto samatyo sayameva gaNaMdhAreti, Thio vitaM AyariyaM anulomehiM sAreti / / ahavA- bitiyabhaMgillo kulagaNasaMghesu no uvsNpti| kahaM ? ucyate[bhA.5582] ahava jadi atthi therA, sattA pariuTTiUNa taM gcchN| duhao vattasarisao, tassa u gamao munneyvyo|| cU-suyavattoappaNAsuttatthaporisItodeti, gIyatthA therAgacchaMtipariyaTTati, esapaDhamabhaMgatullo ceva bhavati / "gamo" tti paDhamabhaMgaprakAra eva, eso viAyariyaM sAreti tAveti y|| gato bitiyabhaMgo / imo tatiyabhaMgo[bhA.5583] vattavao u agIo, jati therA tatya keti gIyatthA / tesaMtie paDhaMto, code tesa'sati annattha / / cU-vattavayattaNeNa gaNaMrakkheti codayati, asatitherANaMgIyatthANaM annamAyariyaMpavvajasueNaM egapakkhiyaMsaha gaNeNa uvsNpjjti|ahvaa-ttiybhNgilo jaiagIyasthattaNao gaNaMpariyaTTiuM asamatyo therAya se gIyatthA tesaMtie paDhaMti, anne yatherAgacchapariyaTTaNe kusalA te gaNaMpariyaTRti, eriso vi no annassa uvasaMpaJjati, asati therANa uvasaMpanjati / / gato tatiyabhaMgo / imo cautthabhaMgo[bhA.5584] jo puNa ubhayAvatto, vaTTAvaga asati to u uddisti| sabve vi uddisaMtA, mottUNamime tu uddistii|| khU-jatitherApADhetayAasthi gaNaMca vaTTAvetayA toesovinauddisati, annaMcavaTTAvagatherANaM puNa asati uddisati ||svve vi AyariyaM uddisaMtA imerise AyariyaM motta uddisaMti[bhA.5585] saMviggamagItatthaM, asaMvigaM khalu taheva gIyatthaM / asaMviggamagIyatthaM, uddisamANassa cugurugaa||
Page #1106
--------------------------------------------------------------------------
________________ 207 uddezaka : 16, mUlaM-1073, [bhA. 5585] cU-tividhaM piuddisaMtassacaugurugA, ahavA-kAla-tava-ubhaehiM gurugA kAyavvA ||etesu uddivasu ya anAu8 tassa imaM kAlagataM pacchittaM[mA.5586] sattarattaM tavo hoti, tato cheto phaavtii| chedeNa chinnaparibhAe, tato mUlaM tao dugaM / cU-sattadivase caugurugaM / anne sattadivase challahu~ / anne sattadine chagguruM / anne sattadine chedo / mUlaM eka dinaM, aNavaTTha ekkadiNaM / ekkatIsaime diNe pAraMciyaM / ahavA - bitito imo Adeso-ekavIsaM divase tavo pUrvavat / tavovari sattadivase cauguru chedo / anne sattadivase challahuchedo / anne sattadivase chaguruchedo, tato mUla'NavaThThapAraMciyA paNayAlIsaime divase / ahavA - chede tatito Adeso - panagAdi satta satta diNehi neyavyo, ettha chattIsuttarasattadivase pAraMciyaM ca pAvati / jamhA ete dosA tamhA saMviggo gIyattho uddisiyvvo|| [bhA.5587] chaTThANavirahiyaM vA, saMviggaMvA vi vayati gIyatthaM / cauro vi anugghAyA, tattha vi ANAdiNo dosA / / kU-eyaMpi sNvigggiiytthNchtttthaannvirhy|jtimaamkNkaahiyNpaasnniysNpsaariyNuddisaaveti to caugurugA ANAdiyA dosaa|| [bhA.5588] chaTThANA jA nitio tabbirahiyakAhigAdiyA curo| teviya uddisamANo, chaTThANagatANa je dosA // ghU-gatArthA / ettha visattarattAditavacchedavisesAya savve bhANiyabvA / etassa imoavavAto - gIyatthassa saMviggassa asati gIyatthaM asaMviggaM pavvajasuteNa egapakkhiyaM uddisati, evaM kulagaNasaMdhicayaM pi, evaMpitA osanno gto|| [bhA.5589] ohAvita-kAlagate, jAvicchA tA taha uddisAveti / avbatte tivihe vI, niyamA puNa saMgahaTTAe / cU-joohAvito sosAsvavito liMgatyogiyatthovA, sovi'nneNaMgavesiyavbo, appasAgAriyaM ca vinnaviyabbo, jAhe necchati appaNA ya annaM AyariyaM icchati tAhe uddisAveti / "avvatto tiviho' paDhamabhaMgavajA tato bhaMgA, ahavA - tiviho avvatto tivihe vi kule gaNa saMghe ya uddisAveti / etesiM doNha vipagArANaM uddisAveto niyamA saMgahanimittaM uddisAveti / kAlagae vi esa ceva vihI, navaraM - codana-tAvaNA ntthi|| [bhA.5590] vattammi jo gamo khalu, gaNavacche so gamo u Ayarie / nikkhivaNe tammi cattA, jamuddise tammi te pcchaa| dhU-jo vattassa bhikkhussa gamo so gamo gaNAvacchedae AyariyANaM / imaM pANattaM-jainANasaNanimittaM gacchati appaNoya se Ayario saMviggo tassapAse nikkhiviuMgacchaM appabitito tatito vA gacchati / aha se appaNo Ayario asaMviggoto te sAdhUjati tassa pAsi nikkhiviuM gacchati to tena te cattA bhavaMti, tamhA na nikkhiyabbA neyavvA / tena tejena tena pagAreNa teya ghettuM jattha gato tattha paDhamaM appAnaM nikkhivati, pacchA bhaNati - "jahA me ahaM, tahA me ime vi" / "tammi te pacchA" tassa sissA bhavaMti / / saamvaat|
Page #1107
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 nizItha-chedasUtram -3-16/1073 [bhA.5591] nikkhivaNA appANo pare ya saMtesu tassa te deti| saMghADagaM asaMte, so vi na vAvAra'nApucchA / / cU-jadA appA paroya nikkhitto tadA tassa vi Ayariyassa kiMvA jAyA?,jati se saMti ttiappaNo ya sahAyA pahuppaMti tAhe tena tassa ceva dAyavvA, asaMtesu saMghADagaM ega deti, avasesA appaNA geNhati / aha savvahA asahAto sabve vi geNhati, tena vi se kAyavvaM, tassa gurussa anApucchAe so te na vAvAreti // AyariyaM gihibhUyaM osannaM vA jattha pecchati tasthimaM bhaNati[mA.5592] ohAvita-ossanne, bhaNNati anAhao vinA vayaM tujhe| kamasIsamasAgarie, duppaDiyaragaMjato tinnhN|| cU-puvbaddhaM kaMThaM / osannassa pubbagurussakamA pAdA sireNa tesu nivaDati asAgArie / sIsobhaNati- "tassa asaMjayassa kahaM calaNesunivaDijai' / Ayario bhaNati- "duppaDiyarayaM jatotiNhaM" dukkhaMuvakArissa paccuvakArokijjati, taMjahA-mAtA piuNo,sAmissa,dhammAyariyassA ato tassa pAdesu vi paDijjati, na doso|| kiM ca[bhA.5593] jo jeNa jammi ThANammi, ThAvio daMsaNe va caraNe vaa| so taMtao cuyaM tammi ceva kAtaM bhave niriNo / / ghU-so sIso tena AyarieNaNANAdisu Thavio, idAni soAyariotato nANAdibhAvAo cuto, taM cauM sI sIso tesu ceva nANAdisu ThaveMto niranno bhavati / mU. (1074) je bhikkhU buggahavakaMtANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA dei, deMtaM vA saaiji|| mU. (1075) je bhikkhU buggahavakkaMtANaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijai / / mU. (1076) je bhikkhU cuggahavakaMtANaM vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA dei, deMtaM vA saaiji|| ___ . (1077) je bhikkhU buggahavaktANaM vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM vA pAyapuMchaNaM vA paDicchA, paDicchataM vA sAijai / / mU. (1078) je bhikkhU buggahavakatANaM vasahiM dei, detaM vA sAijai / / mU. (1079) je bhikkhU buggahavaktANaM vasahiM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati / / mU. (1080)je bhikkhU vuggahavaktANaM vasahiM anupavisai, anupavisaMtaM vA sAijai / / mU. (1081) je bhikkhU buggahavakaMtANaM sajjhAyaM dei, deMtaM vA sAijai // mU. (1082) je bhikkhU buggahavakaMtANaM sajjhAyaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAijai / - savve sattA bhANiyavvA[mA.5594] . buggahavakkaMtANaM, je bhikkhU asanamAdi dejaahi| __caulahuga aTTahA puNa, niyamA hi imaM avakkamaNaM / / ghU-buggaho kalaho, taM kAuM avakkamati / ekaggahaNA tajjAtIyaggahaNamiti vacanAt aTThahiM
Page #1108
--------------------------------------------------------------------------
________________ 209 uddezaka : 16, mUlaM-1082, [bhA. 5594] ThANehiM gaNAo avakkamaNe pannatte[bhA.5595] abbhujjata ohANe, ekeka-dubheda hojja'vakkamaNaM / nANAdikAraNaM vA, vuggaho vA ihaM pagataM / / ghU-abbhujayaM duvidhaM -abbhujjatamaraNeNa abbhujayavihAreNa vA / ohANaM duvidha-vihArodhAvaNeNa liMgodhAvaNeNa vA, nANaTThA AdiggahaNAto daMsaNacarittaTThA ya, vuggaheNa vA / ete uccAritasarisatti kAuMiha buggaheNa pagataM, buggaheNa vukkaMtA / duggaho ttikalaho ti vA bhaMDaNaMti vA vivAdo tti vA egheN| ke puNa te vuggahavakvaMtA? ime satta[bhA.5596] bahurayapadesa avvatta samucchA duga tiga abaddhiyA ceva / sattete niNhagA khalu, vuggaho hoMta vkvNtaa|| [bhA.5597] jeTTA sudaMsaNa jamAli'nojja sAvatthi-tiMdugujANe / paMcasayA ya sahassaM, DhaMkeNa jamAli mottUNaM / / [bhA.5598] rAyagihe guNasilae, vasu coddasapubbi tiisguttaao| AmalakappA nagarI, mittasirI kUra piuDAI / / [bhA.5599] seyavipolAsADhe, joge taddivasahiyayasUle ya / sodhamma-nalinigumme, rAyagihe muriyabalabhadde / / [mA.5600] mihilAe lAMcchaghare, mahagiri koDinna Asamitte ya / neuNiyanuppavAe, rAyagihe khaMDarakkhA y|| [mA.5601] nadikheDajanavaulluga, mahagiri dhanagutta ajagaMge ya / kiriyA do rAyagihe, mahAtavo tiirmnninnaae| [mA.5602] purimaMtaraMji bhUyagiha, balasiri sirigutta rohagutte ya / ___parivAyapoTTasAle ghosaNapaDisehaNA vAde // [bhA.5603] vichu yasappe mUsaga, migI varAhI ya kAga poyAI / eyAhiM vijAhiM, so ya parivvAyago kusalo / / [bhA.5604] morI naulI birAlI, vagghI sihI ya ulugi ovaai| eyAo vijAo, giNha parivvAya mhnniio|| [bhA.5605] sirigutteNa chalugo chammAsa vikadiUNa vAe jio| AharaNa kuttiAvaNa, coyAlasaeNa pucchANaM // [bhA.5606] vAe parAjio so, nivvisao kArio nridenn| ghosAviyaM ca nayare, jayai jino vaddhamANo tti [bhA.5607] dasaura-nagarucchughare, ajjarakkhiya pUsamittatiyagaMca / goThThA mAhila navamaTTamesu, pucchAya viMjhassa / /
Page #1109
--------------------------------------------------------------------------
________________ 210 nizItha - chedasUtram -3 - 16/1082 [bhA. 5608] [ bhA. 5609] puTTho jahA abaddho, kaMcuiNaM kaMcuo samannei / evaM puTThamabaddhaM, jIvaM kammaM samannei // rahavIraparaM nagaraM, dIvagamujjANamajjakaNhe ya / sivabhUissuvahimmi, pucchA therANa kahaNA ya // uhAe pannattaM, boDiya-sivabhUi uttarAhi imaM / micchAdaMsaNamiNamo, rahavIrapure samuppannaM // [ bhA. 5610 ] [ bhA. 5611] coddasa vAsANi tayA, jinena uppADiyassa nANassa / to bahurANa diTThI, sAvatthIe samuppannA / / [ bhA. 5613] [ bhA. 5612] solasa vAsANi tayA, jinena uppADiyassa nANassa / jivapaesiyadiTThI, to usabhapUre samuppannA // coddA do vAsasayA, taiyA siddhiM gayassa vIrassa / to avvattaya diTThI, seyaviAe samuppannA // vIsA do vAsasayA, taiyA siddhiM gayassa vIrassa / sAmuccheyadiDI, mihilapurIe samuppannA || [ bhA. 5614 ] [ bhA. 5615] aTThAvIsA do vAsasayA, taiyA siddhiM gayassa vIrassa / do kiriyANaM diTThI, ullugatIre samuppaNNA // paMcasayA coyAlA, taiyA siddhiM gayassa vIrassa / purimaMtara jiyAe, terAsiyadiTThi uppannA // [ bhA. 5616 ] [bhA. 5617] chabbAsasayAI navuttarAI, taiA siddhiM gayassa vIrassa / to boDiyANa diTThI, rahavIrapure samuppannA // [ bhA. 5618 ] coddasa solasa vAsA, coddAvIsuttarA ya dotri sayA / aTThAvIsA yaduve, paMceva sayA ya coAlA / / paMcasayA culasIyA, taiyA siddhiM gayassa vIrassa / to abaddhiyAdiTThI, dasauranayare samuppannA || boDiyasivabhUio, boDiyaliMgassa hoi uppattI / [mA. 5619] [ bhA. 5620] [bhA. 5621] [bhA. 5622] [bhA. 5623] [bhA. 5624 ] koDina koTTa vIrA, paraMparA phAsamuppannA // paMcasayA culasIo, chacceva sayA navuttarA huMti / nANuppattIe duve, uppannA nibbue sesA / / sAvatthI usamapura se ambiA mihila ullugAtIraM / purimaMtaraMja dasapura rahavIrapuraM ca nayarAI / / satteyA diDIo, jAi-jarA-maraNa-gabbha-vasahINaM / mUlaM saMsArassa u, havaMti niggaMtharUveNaM // mottUNa ettha ekkaM, sesANaM jAvajIviyA diTThI / ekkkarasa ya etto, do do dosA muNeyavvA / /
Page #1110
--------------------------------------------------------------------------
________________ 211 uddezaka : 16, mUlaM-1082, [bhA. 5624] dhU-bahurayAdI jAva boDiyA[bhA.5625] eesitu parUvaNa, puTviM jA vanniyA u vihisutte| sacceva niravasesA, ihamuddesammi nAyavvA / / khU-etesiM parUvaNA kAyavvA "vidhisutte"tti jahA Avassage saamaaiy-nijuttiie|| [bhA.5626] etesiM asanAdI, vatthAdI vasahi-vAyaNAdINi / je deja paDicchejja va, so pAvati ANamAdINi // cU-tesiM asanAdi deMte pacchittaM savvapadesu caulahuM, atthe cauguru, ANAdiyA ya dosA, aNavatthapasaMgA anno vi dAhiti, saDDANa vi micchattaM janeti // [bhA.5627] dAnaggahaNe saMvAsaoya vAyaNa paDicchaNAdI ya / sarisaM pabhAsamANA, juttisuvaNNeNa vavaharaMti / / "dAne"tti asya vyAkhyA[bhA.5628] gavveNa te uddiNNA, anne vA deMte daddU bhaasNti| nUnaM ete pahANA, visAdi saMsaggie gacche / / dhU-amhaM ete asaNAdi deti gavvaM kareja, tena gabveNa udinneNa palAvA bhavejja / anno vA dijaMtaMdaryu bhaNeja - "nUnaM ete ceva phaannaa'|tesivaa kiM ci ahAbhAveNa gelaNNaM hoja, te bhaNejja - "etehiM kiMpi visAdidinnaM", ettha geNhaNa-kahaNAdiyAdosA evaMdAnasaMsaggIeagIyasehAdiyA coditA tesu ceva vaejA / / "gahaNe tti asya vyAkhyA[bhA.5629] tesiM paDicchaNe ANA, uggamamavisuddha AbhiogaM vA / paDinIyayA va dejA, bahuAgamiyassa visamAdI / / dhU-tesiM hatthAto bhattAdi paDicchaMtassa titthakarANAtikamo, uggamAdi asuddhaM pari jati, vasIkaraNaM vA deja "amhaM ete paDivakkho"tti paDinIyattaNe | ahavA - esa bahu Agamiu tti visAdi dejja / egavasahisaMvAseNa sehA niddhammA sIdaMti, tesiM vA cariyaM geNhaMti / suy-vaaynnpddicchgaadisuvisNsggimaadidosaa| juttisuvaNNadiTuMteNa vA sarisaMcaraNakaraNaM kaheMto sehAdI hareMti / jamhA evamAdi dosA tamhA no kiM ci tesiM dejjA, paDiccheja vA, na vA saMvasejjA / evaM saMkareMteNa pubvabhaNiyA dosA parihariyA bhavati // bhave kAraNaM[bhA.5630] asive omoyarie rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, ayANamANe vi bitiypdN|| cU-asivAdikAraNehiM tesiM dijjati paDicchati vA // imaM gelaNNe[bhA.5631] gelaNNaM me kIrati, na kIratI eva tubbha bhaNiyammi / esa gilANo etthaM, gavesaNA niNhao soy|| dhU-egattha gAme sAdhU gacchaMtA bhaNitA - "tubbhaM gilANassa kiM veyAvacaM kIrai, na kIrai vA" / sAdhU bhaNati - "kiM vA te" / gihI bhaNai - "esa gilANo tubbhsNtio|" etya gAme sAhuNA pavisiuMgaviThTho jAva niNhato so // [bhA.5632] janapurato phAsueNa, apphAsuyamaggaNe asamaNo u / pannavaNapaDikkamaNa, avisesita niNhae vA vi / /
Page #1111
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 16/1082 " dhU- janasamakkhaM uggamuppAdamesaNAsuddhaccheNa kareMti, jAhe suddhaM na labhati so ya asuddhaM maggati tAhe logassa purao ussaggaM pannaveti bhaNaMti ya - "esa asamaNo" / taM pi bhaNati - "jati tumaM niNhagadiDIo paDikkamasi pAsatthAdittaNao vAto te savvahA karemo / " tahA ya pannaveMti jahA so taTTANAo paDikkamati / ahavA jattha sAdhUNaM niNhagANa ya viseso na najjai kiMci / / [bhA. 5633] dukkhaM khu niranukaMpA, loe adeMte ya hoti uDDAho / sArUvammi ya dissati, dijjati tenevamAdIsu // 212 cU- jai vi so osanno niNhao vA tahAvi akacaMte niranukaMpayA bhavati sA ya dukkha kajjai, logo ya tattha uDDAhaM kareti - "jaivi pavvajAe erisaM anAhattaNaMna paropparaM katocakAriyAo alaM pavvajjAe," sArUppaM sarisaM liMgaM dIsati, evamAdi kAraNehiM kareMto suddho // mU. (1083) je bhikkhU vihaM aNegAhagamaNijjaM sati lADhe vihArAe saMtharamANesu janavaesu vihArapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAijjai / - cU- "je "tti niddese, bhikkhU puvvavaNNito / vihaM nAma addhANaM, anegehiM ahehiM jaM gammati taM anegAhagamaNijjaM, aho nAma divaso | ahavA - anegehiM ahehiM gamaNijja anegAhagamaNi / akAraNeNa gamaNaM paDisiddhaM / kiM kAraNaM gamaNaM paDiseheti ?, jamhA etya gammamANe aNegA saMjamAtAe dosA pasajjati / jammi visae guNA tavaniyamasaMjamasajjhAyamAdiyA taM visaya, "lADhe" tti-1 - sAhU, jamhA uggamuppAdaNesaNAsuddheNa AhArovadhinA saMjamabhAravahaNaTTayAe appaNo sarIragaM lADhetIti lADho, vihArAyeti / dappeNa desadaMsaNAe viharati / "saMtharamANasu janavaesu "ti AhArovahivasahimAdiehiM sulabhehiM janavae, taM janavayaM vihAya pavvajjae tassa pavvajato suddha suddheNa vi gacchamANassa culhuN| esa suttatyo / imo nijutti-vittharo [bhA. 5634] vihamaddhANaM bhaNitaM, negA ya ahA anegadivasA tu / sati puNa vinaMtammI, lADhe puNa sAhuNo akkhA / / cU-gayatthA | vihaM nAma addhA / [bhA. 5635] addhANaM pi yaduvihaM, paMtho maggo ya hoi nAyavvo / paMthamma natthi kiMcI, magga sagAmo tu guru ANA / / cU- taM duvidhaM - paMtho maggo ya / puNo paMtho duviho - chinno achinno y| chinne natthi kiMci, suNNaM savvaM / acchinne pallivaitA vA atthi / gAmAnugAmi maggo / paMthe caugurugA, magge caulahuM ANAdiyA ya dosA / / [bhA. 5636 ] taM puNa gameja divA, rattiM vA paMtha gamaNamagge vA / rati AdesadugaM, dosu vi gurugA ya ANAdI // cU-taM paMthaM maggaM vA divasao vA rAo gacchati / rAisadde Adesadurga-saMjhArAtI, saMjhAvagamo vArAtI / kahaM ?, ucyate-saMjhA jeNa rAyati sobhati dippati tena saMjharAtI / saMjhAvagamo viyAlo / ahavA saMjhAvagamo rAtI / kahaM ? ucyate - jamhA saMjhAvagame cora-pAraddAriyA ramaMti tena saMjhAvagamo rAtI / saMjhAe jamhA ete viramaMti tena saMjhA vikaalo| paMthaM maggaM vA jai rAtIe vigAle vA gaccha to caugurugA // tattha magge tAva ime dosA
Page #1112
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM- 1083, [bhA. 5637 ] [bhA. 5637] micchatte uDDAho, virAdhanaM hoti saMjamAtAe / iriyAti saMjamammI, chakkAya acakkhuvisayammI / / cU- "micchatte uDDAho" donhaM vibhAsA [bhA. 5638 ] kiM manne nisigamaNaM, jAtI na sorheti vA kahaM iriyaM / jativeseNa va teNA, aDaMti gahaNAdi uDDAho || cU-ihaloyacattakajjANaM paraloyakajjujjatANaM kiM rAto gamaNaM ? kiM manne duTThacittA ete hojjA ? kahaM vA iriyaM sohaMti, iriuvauttA vA jaMti ?, jahA evaM asacaM tahA annaM pi micchattaM jaNejjA, jaiveseNa vA tena tti kAuM rAto aDatA gahiyA kaDhaNavavahArAdisu padesu uDDAho || "virAdhana saMjamAtAe" esA vibhAsA[bhA. 5639] saMjamavirAdhanAe, mahavvayA tattha paDhame chakkAyA / bitie ateNa tene, taie adinnaM tu kaMdAdI || - saMjamavirAdhanA duvidhA - mUlaguNe uttaraguNeya / bhUlaguNe paMcamahavvayA, paDhame ya mahavvae chakkAyavirAhaNaM kareti, bitie mahavvae aMteNaM tenamiti bhAsejjA, tatie mahavvae kaMdAdi adinnA geheja || ahavA - [bhA. 5640 ] 213 diyadine vi sacitte, jinateNNaM kimuta savvarIvisae / jesiM ca te sarIrA, avadinnA tehi jIvehiM || cU- sacittaM jinehiM nANuSNAyaM tena divasato vi tennaM, rAtrI rAto vA adinnaM, ahavA - jesiM te kaMdAdiyA sarIrA jIvANaM tehiM vA adinnaM ti teNNaM // [bhA. 5641] paMcame anesaNAdI, chaTThe kappI va paDhama bitiyA vA / bhagavao timi jAo, apariNao mehuNaM pi vae / khU- paMcame ti vate anesaNijjaM geNhaMtassa pariggaho bhavati, chaThThe tti rAtI bhoyaNe addhANaM kappaM bhuMjaMtassa rAtIbhoyaNabhaMgo bhavati / paDhamo tti-khuhAparIsaho bitio pivAsAparIsaho tehiM Aturo rAtiM bhuMjejja vA pieja vA, evavratabhaMge savvavayabhaMgo tti kAuM meghuNaM pi sevejjA / ahavA apariNato abuddhadhammattaNao diyA rAto satthe vaccamANe kAiyAnimittaM usakko, agAra ti kAi usakkA, appasAgArie taM paDisevejja / / iriyA iti asya vyAkhyA [mA. 5642 ] rIyAdasodhiM rattiM, bhAsAe uccasaddavAharaNaM / na ya AdAnurasagge, sohae kAyA ya ThANAdi // - rAo iriyAsamidaM na sIhei / bhAsAsamiie vi asamio paMthAivippaNaTTe uccasaddeNa vAharejjA | esaNAsamiti na saMbhavati, rAto divasato vA addhANaM paDhamabitiyaparIsahAuro esanaM pelejjA | AdAnanikkheva samitIe ThANanisIdaNANi vA kareMto rAto na soheti / kAiyAdipariTThavaNaM pi kareMto thaMDillaM pi na soheti // esA savvA saMjamavirAdhanA / imA AyavirAdhanA[bhA. 5643 ] vAle teNe taha sAvae ya visame ya khANu kaMTe ya / akamhA bhaya AtasamutthaM rattiM magge bhave dosA / / -
Page #1113
--------------------------------------------------------------------------
________________ 214 nizAtha-chedasUtram -3- 16/1083 ghU. sappAdI vAlA tesu Dasijati, uvakaraNasarIratenA te uvakaraNaM saMjataM vA harejjA, sIhAdisAvaeNa khajati, visame paDiyassa annataragA ya virAdhanA havejjA, khANukaMTae vA vi sappo havejjA, akasmAd bhayaM ahetukaM bhavati, rAo magge viete dosA, kimuta pNthe|| imaM bitiyapadaM[mA.5644] kappati tu gilANaTThA, rattiM maggo taheva sNjhaae| paMtho ya puvadiTTho, Arakkhio puvvabhaNitoya / khU-ArakkhigottidaMDavAsigo, puvvAmevaM bhaNNatiamhegilANAdakAraNeNa rAtogamissAmo, ma / kiMci chala kAhisi / anunnAte gacchaMti, sesaM kaMThaM / / magga tti gataM / idAni paMtho bhaNNati[bhA.5645] duviho ya hoi paMtho, chinnaddhAnaMtaraM achinnaM ca / chinne na hoi kiMcI, achinne pallIhi vaigAhiM / / [bhA.5646] chinneNaachinneNa va, rattiM gurugA tu divasato lhugaa| uddaddare pavajjaNa, suddhapade sevatI jaM ca / / dhU- uddaddare jai addhANaM pabbajati tattha suddhaMsuddheNa vi gacchamANassa evaM pacchittaM, jaMca akappAdi kiM ci sevati taM savvaM pAvati // imA AyavirAdhanA[bhA.5647] vAta khalu vAta kaMTaga, AvaDaNaM visama-khANu-kaMTesu / vAle sAvaya tene, emAi hoti aayaae|| dhU- khalugA jANugAdisaMghANA vAteNa ghepaMti, cammakaMTago vAtakaMTago ahavA gRddhisI haDDAgRddhisI vA kAyakaMTago vA / sesaM kaMTya / / esA AyavirAhaNA / imA saMjamavirAdhanA[mA.5648] chakkAyANa virAdhana, uvagaraNaM bAlavuTTasehA ya / paDhameNa va bitieNa va, sAvaya tene ya mecche y|| ghU- athaMDilesu puDhavimAdichaNhaM kAyANaM saMghaTTaNAdivirAhaNaM kareti, bAlavuDDasehA paDhamabitiyaparIsahehiM paritAvijjati,sAdhU ujjhiuM sAvao sAvaeNa vA khajjejjA / tenagehi mecchehiM vA uvakaraNaM khuDDagAdi vA hIrejjA / / uvakaraNa tti eyassa imaM vakkhANaM[bhA.5649] uvagaraNa-geNhaNe bhAra-vedane tenagamma adhikrnnN| rIyAdi anuvaogo, gommiya bharavAha uDDAho // khU- naMdipaDiggaha-addhANakappa duliMgamAdipaMthovakaNaM ca jai giNhaMti to bhAreNa veyaNA bhavati, vihaDappar3A ya tenagagammA bhavati, teNehiM vA uvakaraNe gahie adhikaraNaM, bhAravaMtA ya iriyovauttA na bhavaMti, bahUvakaraNA vA gomiehiM gheppaMti, gomiyA ya ciMteMti ullAti ya"aho! bahulobhA bhAravahAya" evaM uDDAho bhave / ahavA- etaddosabhayA uvakaraNaM ujjhaMti to tena uvakaraNeNa vinA virAdhanaM pAti tamAvarjati / imaM paMthovakaraNaM[bhA.5650] cammakaraga satthAdI, duliMgakappe ya cilimili'gghnne| tasa vipariNamuDDAho, kaMdAdivaho ya kucchA ya / / dhU- jai cammakarago na gheppati satthakosagaM vA, "dulliMga" vA gihatthaliMgovakaraNaM annapAsaMDiyaliMgovakaraNaM vA, "kappa"tti addhANakappaM, cilimiNi tti, etesiM aggahaNe ime
Page #1114
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1083, [bhA. 5650] 215 dosAjahAsaMkhaMpacchaddhaMbhaNiyAcammakaraga aggahaNetasavirAhaNA, pippalaguliyA gorasa-pottagAdI aggahaNesehamAdiyANavipparinAmobhavati, pippalagAdisetyeNa puNapalaMbevikaraNekAuMAnijaMti, dulliMgeNa vinA rAto geNhatANa pisiyAdi vA uDDAho bhavati / addhANakappeNa vinA kaMdAdiyANa chaNha vA kAyANa virAdhanA bhavati, cilimiliyaM viNA maMDalIe bhuMjaMtANaM jano dugaMchati / / paMthajoggovakaraNa aggahaNe ajayakarame ya ime dosA[bhA.5651] aparinAmagamaraNaM, atiparinAmA ya hoti nitthkkaa| niggata gahaNe codita, bhaNaMti iyA kahaM kppe|| cU-"akappiyaM"tinAuMaparinAmago na geNhati, agennhnnemrti|addhaanneakppiyghnnN daTuM atiparinAmA "nitthakkA"nillajA bhavaMti, addhANAtoniggayAakappaM geNhatA coditA-"mA geNhaha tti, na vaTTati" te paDibhaNaMti - "tatiyA addhANe kahaM kappe" || kauDIe vinA ime dosA[bhA.5652] tenabhayodakakaje, rattiM sigghagati dUragamaNe y| vahaNAvahaNe dosA, bAlAdI sallaviddhe y|| ghU-tenabhayA rAto sigdhaM gaMtavvaM, udaganimittaM jahA maruvisae rAto sigghaM dUraM ca gaMtavvaM / tattha kAvoDIe bAlavuDvA asahU sallaviddhA uvakaraNaM ca voDhavvaM, aha na vahaMti to ete paricattA bhavaMti / uvakaraNaM pichaDDe yavvaM / ahavA- "tena" tti teNabhae DaMDacilimilI gheppati / akppnnijkleprtisthiyuvkrnnN| udagakajje cammakarago, udagaka ceva guligagahaNaM, udagagahaNaThThayA datiggahaNaM / rAto sigghagatigamaNe taliyaggahaNaM / dUraM gaMtuM satyo ThAissati tattha bAlAdisallaviddhavahaNaTTA kAvoDI / salluddharaNAdinimittaM satthakoso gheppai / evamAdiuvakaraNaM vahato bhAramAdiyAdosA, avahaMtassa AyasaMjamavirAdhaNAdiyAdosA, tamhA nikkAraNeaddhANano pvjjejj|| kAraNe pavajati tattha imo kamo[bhA.5653] bitiyapadaM gammamANe, magge asatIe pNthjynnaae| . paDipucchiUNa gamaNaM, achinnapallIhi vtiyaahiN| cU-paDhamamaggeNa gaMtavvaM / asatimaNassajanavayaM pucchiuNaachinnapaMtheNa pallivatigAdIhiM gaMtavyaM, tato chinneNa / / imehiM kAraNehiM paMtheNa gammati[bhA.5654] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va AgADhe / gelaNNa uttimaDhe, nANe taha daMsaNa critte| cU- annatare vA AgADhe, jahA - sudhammasAmigaNaharassa mAsakappe asaMpunne rAyagihe nagare taNakaTTadhArago damago pabvaito / taM bhikkhaM hiMDataM logo bhaNati-"taNakaTTahArago" ti / tassa asahaNaM, sudhammassa abhayA''pucchaNaM / abhayassa pucchA, kahaNaM "sehassa sAgAriyaM" ti, tikoDipariccAgo vibhAsA[bhA.5655] eehi kAraNehiM, AgADhehiM tu gammamANehiM / ___ uvagaraNa pubbapaDilehieNa satyeNa gaMtavvaM / / cU-paMthajoggovakaraNapaDilehA gahaNaM, aha pubbaM satyaM paDileheuM suddhe na tena saha gamaNaM / / [bhA.5656] asive agammamANe, gurugA duvihA virAdhanA niymaa| tamhA khalu gaMtavvaM, vihiNA jo vaNNio heTThA / /
Page #1115
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 16/1083 - duvihA virAdhanA - Aya-saMjamesu / ahavA - appaNo parassa ya / heTThA ohanijuttIe jo mo bhaNito, sesA vi omodariyAdao jaheva ohanijuttIe tahA bhANiyavvA || [ bhA. 5657] uvagaraNa puvvabhaNitaM, appaDileheMte caugurU ANA / omANa paMtha satthiya, atiyatti appapatthayaNe // 216 - uvakaraNaM cammakaragadI, jaM vA vakkhamANaM ta ageNhamANassa satyaM vA'paDilehaMtassa caugurugA / apaDilehIe dosA bhavaMti omANa pellio va hojjA, satyavAho atiyattI pAsatto vA paMto hojja, sattho vA appapatthayaNo appasabalo hojja, anne vA paMthiyA tattha patA hoja / tamhA eyaddosaparihaNatthaM paDilehiyavvo sattho / so keriso satyapaDilehagorAgaddosavimukko, satyaM paDilehe so u pNcviho| bhaMDI bahilaga bharavaha, odariya kappaDiya sattho / [bhA. 5658 ] cU- so satyo paMcaviho - bhaMDi tti gaMDI, bahilagA uTThabaliddAdI, bhAravahA poTTaliyA vAhagA, udariyA nAma jahiM gatA tahiM ceva rUvagAdI choDhuM samuddisaMti pacchA gammati, ahavA - gahiyasaMbalA udariyA, kappaDiyA bhikkhAyarA // rAgadosie ime dosA [bhA. 5659] gaMtavvadesarAgI, asatya satthaM kareti je dosA / iyaro satyamasatyaM, kareti acchaMti je dosA / / - jassa gaMtavve rAgo jo jati satyapaDilehago so asatyaM pi satthaM karejjA, tena kusattheNa gacchaMtANa je dosA tamAvajjati / "iyare" tti jo gaMtavvo dosI so sujjhamANamatthaM pi asatyaM kareti, tattha asivAdisu acchaMtANa je dosA te pAvati // [ bhA. 5660] upparivADI gurugA, tisu kaMjimAdi saMbhavo hojjA / parivahaNaM do bhave, bAlAdI salla - gelanne / - bhaMDIsu vijamANAsu jai bahilagesu gacchati to caugurugA, evaM sesesu vi / Adillesu tisu kaMjiyamAdipANagasaMbhavo hojja, dosu bhaMDibahilagesu parivahaNaM hoja / kesiM parivahaNaM ?, ucyate - bAlAdINaM, AdisaddagahaNeNaM vuDDANaM dubbalANaM khayaMkiyANa ya sallavidvANa gilANANa ya / / satthaM paDilehaMti tamhA satto paDilehiyavvo / satthe imaM paDilehiyavvaMsatyaM ca satyavAhaM, satyavihANaM ca AdiyattaM ca / davvaM khettaM kAlaM bhAvomAnaM ca paDilehe / / [ bhA. 5661] 2 puvvaddhassa imA vakkhA[bhA. 5662] satye tti paMcabhedA, satthAhA aDTTha AtiyattIyA / satyassa vihANaM puNa, gaNimAti cauvvihekkekaM / / cU- satyassa paMca bhedA-bhaMDImAdi / satthavAho aTThaviho / AiyattiyA vi aTThavihA uvari bhaNihiti / satthavihANaM puNa gaNimAdi cauvvidhaM, gaNimaM pUgaphalAdi, dharimaM jaM tulAe dijati khaMDasakkarAdi, mejjaM dhRtataMdulAdi, pAricchaM rayaNamottiyAdi / "ekkekke" tti vahilagesu vi evaM cauvvihaM / bhAravahesu vi evaM cauvvihaM / udariyakappaDiesu taM bhaMDaM cauvvihaM bhANiyavvaM // davvAdi caukkaM ca paDileheja, tattha davve
Page #1116
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1083, [bhA. 5663] 217 [bhA.5663] anuraMgAdI jANe, guMThAdI vAhaNe anunnvnne| dhammo tti va bhattI ya va, bAlAdi anicche paDikuTuM / / cU-anuraMgA naamghNsio|jaannaa sagaDigAto vAvAhaNA / guMThAdI-guMThoghoDago, AdisaddAto asso uTTho hatthI vA / te anunnavijaMti - jai amhaM hoi bAlo AdisaddAo vuDo dubbalo gilANo vA gaMtuMna sakkejjA so tubbhehiM caDAveyavyo, jai anujANaMti dhammeNa to tehiM samaM suddhaM gamaNaM / aha mulleNa vinA necchaMti totaM pi abbhuvagacchijjati / aha mulleNa vinecchaMti to tehiM samaM paDikuTuM gamaNaM, na tehiM samaM gammati / / kiM ca imerisabhaMDabharito icchinnati sattho[bhA.5664] daMtikka-gora-telle, gul-sppiemaatibhNddbhritaasu| aMtaravAghAtammi u, deMtetidharA u kiM deu / dhU- modaga-sAga-vaTTimAdI daMtakhajjayaM bahuvihaM daMtikkaM / ahavA - taMdulA daMtikkA, savvaM vA daMtakhajjayaM daMtikaM / gora tti godhUmA / tahA tellagulasappiNANAvidhAna ya dhannANa bhaMDIo jai bhariyAto to so dabato suddho / kiM kAraNaM?, aMtarA vAdhAe uppannetaMappaNA khaMti amhANaM vi deti / "iharaha"tti jai kuMkuma-kathUriya tagara pattacoya-hiMgu-saMkhaloyamAdI akhajjadavvabharie aMtarA vAghAte saMbale nihie kiM ditu, tamhA erisabharieNa na gaMtavvaM // aMtarA vAghAto imo[bhA.5665] vAseNa nadIpUreNa vA vi tenabhaya hasthi rohe vaa| khomo jastha va gammati, asivaM emAdi vAdhAto / / cU-aMtarA gAda vAsamAraddhaM, caumAsavAhiNIvA mahAnadI pUreNaAgatA,aggatovAcorabhayaM, duTTahatthiNA vA paMtho ruddho, jatthavA sattho gaMtukAmo tattha rohago, rajjakhobho vA tattha, asivaM vA tattha, evamAdikajjesu aMtarA sannivesaM kAuM sattho acchati / / evaM davvato paDilehA {imA khetta-kAla-bhAvesu[bhA.5666] khettaM jaM bAlAdI, aparissaMtA vataMti addhANaM / kAle jo puvvaNhe, bhAve sapakkha-parapakkhaNAdinno / / cU-jattiyaM khettaMbAlavuDAdigaccho aparizrAMto gacchatitattiyaMjati satthojAti to khettao suddho / kAlo jo udayavelAe patthitte puvaNhe ThAti so kAlato suddho / bhAve jo sapakkhaparapakkhabhikkhAyarehiM ANAiNno so bhAvao suddho|| [mA.5667] ekeko so duviho, suddho omANapellito cev| micchattapariggahito, gamaNA''diyaNe ya ThANe ya / / dhU- "ekkeko "tti bhaMDibahilagAdisatyo duviho-suddho asuddho ya / suddho anomANo, omANapellio asuddho / satyavAho AtiyattIvA je vA tattha adhappahANA ete micchaddiTThI / etehiM so sattho pariggahito hoja ||omaannpellio imehiM hoja[bhA.5668] samaNA samaNi sapakkho, parapakkho liMgiNo gihatthA ya / - AtA saMjamadosA, asatI ya sapakkhavajeNaM / / cU- puvvaddhaM kaMThaM / bahUsu sapakkha-parapakkhabhikkhAyaresu apphavvaMtANaM AyavirAdhanA,
Page #1117
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-16/1083 kaMdAdiggahaNe vA saMjamavirAdhanA / anomANassa asatIte sapakkhobhANaM vajrittA parapakkhomANeNaM gaMtavvaM, tattha jano bhikkharagahaNe visesaM jANati // "gamaNe"tti asya vyAkhyAgamaNe jo juttagatI, vaigApallIhi vA achinneNaM / DillaM tattha bhave, bhikkhaggahaNe ya vasahI ya // [ bhA. 5669 ] 218 dhU- juttagatI nAma midugatI - na zIghraM gacchatItyarthaH / achinnapaheNa vaiyapallImAdIhiM vA gacchati, tattha thaMDillaM bhavati, vaiyapallIhiM ya bhikkha labhai, vasahI ya labbhati // "AdiyaNe "tti asya vyAkhyA [bhA. 5670 ] AtiyaNe mottUNaM, na calati avaraNhe tena gaMtavvaM / tena paraM bhayaNA u, ThANe thaMDillaThAyI // cU- AtiyaNe tti jo bhuMjaNavelAe ThAti, bhottUNaya avaraNhe jo na calati tena gaMtavvaM / teNaM paraM bhayaNe tti bhayaNA nAma jai avaraNhe bhottuM calae tattha jai savve samatthA gaMtuM to suddho, aha na sakkeMti to asuddho, na tena gaMtavyaM / ThANe tti jo satyo sannivesathaMDilesu ThAti so suddho, athaMDile ThAti asuddha // jaM vRttaM satyaha aTTha AyiyattI ya asya vyAkhyApurANasAvaga sammaddiTTi ahAbhadda dANasaDDe ya / [ bhA. 5671] anabhigyahite micche, abhiggahite annatitthI ya // dhU- purANo, gahitAnuvvato sAvago, avirayasammaddiTThI, ahAmaddago, dAnasaDDo, anabhiggahiyamiccho abhiggahiyamicchaddddiTThI, annatitthio ya, ete satthahivA aTTha / AtiyattiyA vi ete ceva aTTha || advANaM paDucca bhaMgadaMsaNatthaM bhaNNati [bhA. 5672 ] satyapaNae ya suddhe, ya pellite kAla'kAlagama-bhojI / kAla kAlaDAI, satthAha'TThA''diyattI vA // cU- satthapaNagaM ti paMca satthA, eyaM guNakArapayaM, te ya satyA suddhA / kahaM ? ucyate sapakkha parapakkhatomANaapelliya tti, kAlaakAle gamaNaM, kAlaakAle bhoyaNaM, kAla akAlaniveso, ThAi tti thaMDilaathaMDilaThAI / ete cauro sapaDipakkhA solasabhaMgakaramapayA / aTTha satyavAhA atiyatti te do vi guNakArapayA ettha kAlegacchai, kAle bhuMjai, kAle nivesai, thaMDile ThAi ee suddhapayA, paDipakkhe asuddhA / satthavAhAdiyA paDhamA chauro niyamA bhaddA, pacchimA cauro bhayaNijjA bhavaMti aiyattI vi|| esA bhaddabAhukayA gAhA, eIe atthao solasa bhaMgA uttarabhaMgA, uttarabhaMgavigappA ya savve sUtiyA / jato bhaNNati [ bhA. 5673] etesiM ca payANaM, bhayaNAe sayAi egapannaM tu / vIsaM ca gamA neyA, etto ya sayaggaso jataNA || * cU- satthapanagapadaM, cauro ya solasabhaMgapadA, aTTha satthavAhA, Adiyatti aTTha padA ya, etesiM padANaM saMjoge bhayaNa tti bhaMgA, etesiM ekkAvaNasayA bhavaMti vIsaMca bhNgaa| ettha satthesu suddhAsuddheSu satyavAhAiyattesu ya bhaddapaMtesuappabahuciMtAe sayagehiM jayaNA bhavati / / esevattho phuDo kajjati[bhA. 5674 ] kAluTThAI kAlamanivesI, ThANaDDAI kAlabhoI ya uggaya'natthamiyathaMDila majjhaNha dharaMta sUre vA //
Page #1118
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1083, [bhA. 5674] 219 cU-kAluTThAtI uggae Aicce divasato jo gacchati, kAlanivesI je aNatthamie Adicce thakkati, ThANaTThAtI thaMDille thakkai, kAlabhotI jo majjhaNhe bhuMjai, aNathamie vaa|| [bhA.5675] etesiM tupayANaM, bhayaNA solasavihA tu kAyavvA / satthapaNaeNa guNitA, asIti bhaMgA u naayvvaa|| cU- etesiM cauNha payANaM imeNa vihimA solasa bhaMgA kAyabvA - kAluTThAtI kAlanivesI ThANahAtI kAlabhotI (1), evaMsapaDipakkhesusolasabhaMgAkAyavvA / ete solasa bhaMgA satthapaNaeNa guNitA asIti bhaMgA bhvNti|| [bhA.5676] satthAha'TThagaguNitA, asIti cattAla chassayA hoti| te AiyattiguNitA, sata ekkAvanna vIsa'hiyA / / dhU-asIti aDehiM satthAhivehiM guNiyA chassatA cattAlA bhavaMti / te aTTahiM atiattiehiM guNitA ekkAvaNNaM satA vIsA bhvNti| ettha annayare satthebhaMgavigappeNa vA suddhaAgaMtuMAyariyANa AloeMti satyapaDilehagA / / idAni anunnavaNA bhaNNati[bhA.5677] doNha vi ciyatte gamaNaM, egassa'ciyatte hoti bhayaNA u / appattANa nimittaM, patte satthammi prisaao| dhU-jattha ego satyavAho tattha taM anunnati, je ya ahappadhANA purisA te vi anunnati, jattha do satthAdhivA tattha do'vi anunnati, doNha vi ciyatte gamaNaM / aha egassa aciyattaM to bhayaNA, jati pellagassa ciyattaM to gammati, aha pellagassa aciyattaM to na gammati / paMthitA vA jAva na milaMti satthe tAva sauNAdinimittaM geNhati, satye puNa pattA satthassa ceva sauNeNa gacchaMti / annaM ca satthapattA tinni parisA kareMti-purato migaparisA, majjhe sIhaparisA, piTTato vasabhaparisA // doNha vitti asya vyAkhyA[bhA.5678] doNha vi samAgatA sasthio va jassa va vase gammati U / aNaNunnavaNe gurugA, emeva ya egtrpNte|| cU- "doNha" vi satyo satyavAho ya, ete do vi samAgae samagaM anunnati / ahavA - satyavAhaM jassa ya vaseNa gammai ete do visamAgate samagaM anunnaveti / ahavA - satyAhivaM ceva evaM anunnave / evaM jai no anunnaveMti to caugurugA, jati donni ahivA te do vi pellagA tattha ekkaM anunnaveMti, ettha vi cugurugaa|egtre vA paMte pellage jai gacchaMti tattha emeva caugurugaM / / [bhA.5679] jo vA vipellio taM, bhaNaMti tuha baahuchaaysNghiyaa| vaccAma'nuggaho tti ya, gamanaM iharA gurU ANA / / chU- satyAhivaM satthaM vA jovA tammi sattha pellage taM bhaNNati - jati anujANaha amhaM to tubmehiM samaM tuha bAhucchAyaTThitA samaM vaccAmo / jai so bhaNejja - "anuggaho" tato gmmti|ah tuNhikko acchati bhaNai vA - "mA gacchaha" jai gacchaMti to caugurugaM, ANAdiyA ya dosA / / jati satthassa aciyatte satthAhivassa vA annassa vA pellagassa aciyatte gammati to ime dosA[bhA.5680] paDisehaNa nicchubhaNaM, uvakaraNaM bAlamAti vA hAre / atiyatti gommaehi va, uddujaMtena vAreti / /
Page #1119
--------------------------------------------------------------------------
________________ 220 nizIya-chedasUtram -3-16/1083 dhU-aDavimajhe gayANaM bhattapAnaM paDiseheja, satthAto vA nicchubhejja, uvakaraNaM vA bAlaM vA annena harAvejja, atiyattiehiM "gomiya"tti go (thA) NaillayA tehiM uDujaMte na vAreti // te paMtA bhaddagA vA[bhA.5681] bhaddagavayame gamanaM, bhikhkhe bhattaTTaNAe vshiie| thaMDillAsati mattaga, vasabhA ya padesa vosiraNaM // ghU-anunnavie bhaddagavayaNegammati, imabhaddagavayaNaM-jaMtubbhehiM saMdisahataM me savvaMpaDipAvesa siddhatvapupphAviva sirahitA me pIDaM na kareha / evaM bhaNate gaMtavyaM / / [bhA.5682] puvvabhaNito va jayaNA, bhikkhe bhattaTTa vasahi thNddille| sacceva ya hoti ihaM, nANattaM navari kappammi / / cU-pubbaM bhaNitA saMvaTThasutte thaMDillassa asati mattagesu vosirittu vahati jAva thaMDilaM, evaM vasabhA jayaMti / thaMDilamattagAsati dhammAdhammAgAsappadesesu vosiraMti / iha kappe nANattaM / / tassimo vihI[bhA.5683] agNahaNe kappassa u, gurugA duvihA virAdhanA niymaa| purisa'ddhANaM satthaM, nAUNa na vA vi giNhejA / / cU-jati chinne acchinne vA paMthe addhANakappaM na geNhaMti to caugurugA, bhattAdialaMbhe khuhiyassaAyavirAdhanA, khuhattovA kaMdAdI geNheja sNjmviraahnnaa| ahavA-savve jai saMghayaNadhiti-baliyA purisA addhANaM vA jati egadevasiyaM do devasiyaMvA, satthaM tti - jati satye asthi bhikkhaM pabhUyaM ghuvalaMbho bhaddago sasthago kAlabhoIya kAlaTThAtI ya evamAdiNA nAtuMchinnaddhANe vi na geNheja / / so puNa addhANakappo keriso ghettavyo[bhA.5684] sakkara-ghaya-gulamIsA, khajUra agaMthimA ymmiisaa| sattuapiNNAo vA, ghaya-gulamisse khareNaM vA / / ghU-sakkarAe ghaeNa ya, sakkarAbhAve guleNa vA ghaeNa vA, etehiM missiyA agaMthimA gheppNti| agaMthimA nAma kayalayA / anne bhaNati - marahaTThavisae phalANa kayalakappamANAo peMDIo ekkammiDAle bahukkio bhavaMti, tANi phalANi khaMDAkhaDINa kayANi gheppaMti, tesiM asati khajUrA ghayagulamissA dhippaMti, etesiM asatIe sattuA ghayagulamissA gheppaMti, asati ghayassa kharasaNhagulamisso piNNAo ghettavyo / etesiM imo guNo[bhA.5685] thovA vi haNaMti khuhaM, na ya taNha kareMti ete khajaMtA / sukkhodaNova'laMbhe, samitima daMtikka cuNNaM vA / / dhU-puvvaddhaM kaMThaM / erisaddhANakappassa alaMbhe "sukkhodaNo' - sukkhakUro, "samitimaM" sukkhamaMDagA, "daMtikaM" - anegAgAraM khjg| ahavA-daMtikaMcuNno taMdulaloTTo daMtikkagahaNeNa taMdulacuNno, cuNNaggahaNAto khajagacUrI, esa daMtikkacuNno khajjagacUrI vA ghayaguleNa missinati, mA saMsajjahitti / jati suddhaM labhaMti to addhANakapaM na bhuMjati, jattieNa vA UNaM suddhaM tattiyaM addhANakappaM bhuMjati, anuvaTThAviyANa vA dijaMti addhANakappo / imaMca giNhaMti[bhA.5686] tivihA''mayabhesane, vaNabhesajje ya sappi-mahu-paTTe / suddhA'sati tiparirae, jA kammaM nAumaddhANaM //
Page #1120
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16. mUlaM-1083, [bhA.5686] 221 cU-vAta-pitta-siMbhavasaddAto sannivAtiyANa vA rogAtaMkANaM bhesajjA osahAvraNa-osahANi ya geNhaMti, vaNabhaMgaTThA ya ghatamaha, vaNabaMdhaTThA ya khIrapaTuM gehati / savvaM peyaM suddhaM maggiyavvaM, asati suddhassa tiparirayajayaNAe panagaparihANIe jAva ahAkammaM vi geNhaMti, pamANato addhANakappaM thovaM bahu vA addhANaM nAuM geNhaMti, gacchappamANaM vA nAuM / / [bhA.5687] sabhae sarabhedAdI, liMgavivegaM ca kAtu gItatthA / kharakammiyA va houM, kareMti guttiM ubhayavagge // dhU-jastha sabhayaMtastha vasabhA sarabheyavaNNabheyakAriguliyAhi appaNo annArisaMsaravaNNabhedaM kAuM, ahavArayoharaNAdi davaligaM mottuMgihiliMgakAuMjahAnanajaMti etesaMjayattikharakammiyAva sannaddhapariyarA jahAsaMbhavagahiyAudhA houM sAhusAhuNIubhayavagge guttirakkhaM kareMti / / kiMca[bhA.5688] je puvvaM uvagaraNA, gahitA addhANa pavisamANehiM / jaMjaMjoggaMjattha u, addhANe tassa paribhogo / dhU-puvvaddhaM kaMThaM jaM joggaM - jattha udagagalaNakAle cammakarago, vahaNakAle kAvoDI uDDA, bhikkhAyariyakAle sikkagA, vikaraNakAle pippalago, evamAdi / / [bhA.5689] sukkhodaNo samitimA, kaMjusiNodehi uNhaviya bhuMje / mUluttare vibhAsA, jatitUNaM niggate vivego|| cU-jo sukkhodaNo gahito, je ya samitimAdI kharA, ete uNhodaNeNaM kaMjieNa vA uNhe gAhettA sUIkarettA bhottavvA / "mUluttare vibhAsa" ti addhANakappo mUlaguNovaghAto, ahAkamma uttaraguNovaghAo / kiM addhANakappaM bhuMjau ? aha ahAkammaM labmamANaM bhuMjau ?, atrocyate"estha do AdesA, jamhA kappo mUlaguNaghAtI, ahAkammaM uttaraguNaghAtI, tamhA kamma lahutaraM bhottavvaM / jamhA AhAkamme chaNhuvaghAto, kappo puNa phAsuo / ettha varaM kappo, na kamma" // codagAha - "jo kappo AhAkammio tattha kahaM dudosaduTTo' ?,AcArya Aha[mA.5690] kAmaM kammapi so kappo, nisiM ca privaasito| tahAvi khalu so seyo, na ya kamma dine dine / dhU-sarvathA varaM addhANakappa evaM, na cAhAkammaM, dine dine bahusattvopaghAtitvAt / / [bhA.5691] AhAkammaM saiMghAto, sayaM puvvahate siyaa| je te tu kammamicchaMti, nigghINA te na me matA // dhU- addhANakappe jaM AhAkammaM tatra pUrvahate sakRdeva jIvovaghAtaH (je puNa) addhANakappaM mUlaguNA na bhjNti| "uttaraguNo tti" je puNa AdhAkammaM bhuMjaMti dine dine te atyaMtanighRNA sattveSu, na te mama sammatA saMyamAyatanaM prati / "jatiUNaM niggae vivego" tti evaM addhANe jatitAjAhe addhANAto niggatA tAhe abhuttaM bhuttuddhariyaMvA addhANakappaM vivegottiprihveNti|| bhaddagavayaNe ttigayaM / idAni "bhikkhitti" dArassa koti viseso bhaNNati[bhA.5692] kAluTThAdImAdisu, bhaMgesu jataMti bitiybhNgaadii| . liMgavivego'kate, cuDalIo maggao abhae / cU-kAluTThAtI kAlanivesI, ThANaThAtI kAlabhotI / ettha paDhamabhaMgo suddho / etthabhaMgajayaNA
Page #1121
--------------------------------------------------------------------------
________________ 222 nizItha-chedasUtram -3-16/1083 nasthi / bitiyabhaMgAdisu jayaMti-tattha bitiyabhaMge akAlabhotI, tattha saliMgavivegaM kAuM rAo paraliMgeNa giNhaMti / tatiya-cautthabhaMgesu a ThANahAtI tattha jayaMti, jaM goNAdIhiM avaMtavANaM Asi tahiM ThAyaMti / cautthabhaMge liMgavivegeNa bhattAdi geNhaMti, goNAdiakte ya tthaayNti| paMcamAdibhaMgesu causu "cuDalI' saMthArabhUmAdisu bilAdI joiuM ThAyaMti / navamAdisolasaMtesu . aTThabhaMgesu akAladvAtIsurAto gamaNamaggato "abhae"tti jati vacaMtANaM "bhagato"ttipacchato : abhayaM to pacchato ThitA jayaMti / esA bhaMgajayamA / [mA.5693] pubbaM bhaNitA jataNA, bhikkhe bhattaTTa sahi thaMDille / sacceva ya hoti iha, jayaNA tatiyammi bhNgmmi|| cU-saMvaThThasuttamAdisu bahuso bhaNiyA jayaNA / ahavA - navaganivesejahA bhikkhaggahaNaM tahA kAyabvaM bhattahANaM, akAlaThAtissa nibmae purato gaMtuM samuddisaMti, jeNa samuddiDhe satto abbheti, vasahimajjhe satthassa giNhati, athaMDile mattaesu jayaMti, mattagAsati padesesu vi / ahavA - tatiyabhaMge athaMDilAimmi sacceva jayaNA jA saMvaTTasutate savittharA bhaNiyA / [bhA.5694] sAvaya annaTThakaDe, aTThA sayameva joti jtnnaae| goulaviuvvaNAe, AsAsaparaMparA suddho / ghU- sAvaya tti addhANe jati sAvayabhayaM hojja to annehiM sathillaehiM jA appaNaTThA kayA aganI tamalliyaMti, tassa yaasati annatthakaDaM agaNiM ghettUNa phAsuyadAruehiM jAlaMti, aDeti jA sathillagehiM saMjayahAe kaDAtaM sevaMti, parakaDaasati tti sayameva aganiM aharuttareNa jaNaMti joijaiNAe tti - kate kajje joisAlabhaNiyajayaNAe vijjhatItyarthaH / / "goula" pazcArdhaH, asya vyAkhyA[bhA.5695] sAvaya-tena-paraddhe, satthe phiDitA tato jati havejjA / aMtimavaiyA veMTiya, niyaTTaNaya goulaM khnnaa| dhU-aMtarA mahADavIe siMghAdisAvayatenehiM vA satyo paraddho,sabbo disodisi naTTho, sAdhUvi ekkato naTThA, satthAo phiDiyA na kiM ci sathillayaM passaMti, paMtha ca ajANamANA bhImADaviM pavajjejjA / tattha vasabhA gaNipurogA sesA savvatthAmeNa gacchakkhaNaM kareMti jayaNAetAhe disAbhAgamaNuneMtA sabAlavuDDagacchassa rakkhaNaTThA vaNadevatAe ussaggaM kareMti, sA AgaMpiyA disibhAgaM paMthaM vA kaheja,sammaddiTThidaivatAvA annovadesato vaiyAo viuvvati,tesAdhUtaM vaiyaM pAsittA AsasiyA,tesAdhU tAe devatAegoulaparaMparaeNatAvanIyA jAva janavayaM pattA tAhe sAdevatA atimavaiyAe jAva uvagaraNaveMTiyaM vissarAvei, tIe aTThA sAhuNo niyattA goulaM na pecchaMti, veMTiyaM ghettuM paDigayA / guruNo kaheMti-nasthi sA vaiyatti, nAyaM jahA devayAe kaya ti, etya suddhA cev| natthi pacchittaM / / [bhA.5696] bhaMDI-bahilaga-bharavAhiesu esA va vaNiyA jtnnaa| odariya vivittesuM, jayaNA imA tattha nAyavvA / / cU-vicittA kappaDiyA, ahavA-vivittA-musitA, sesaM kNtthN| [bhA.5697] odarie patthayaNA, 'sati patthayaNaM tesi kaMdamUlaphalA / aggahaNammi ya rajjU, valeMti gahaNaM tu jayaNAe /
Page #1122
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM - 1083, [ bhA. 5697 ] 223 cU- bhaMDibahilagabharavahANaM asati AgADhe rAyaduTThAdikajje udarigAdisu vi saha gammeJja / tattha odarigehiM saha gampamANe addhANakappAdi odarigAdINa vi patthayaNAsati jAhe te odariyA patyayaNa- khINA, tAhe tesiM patthayaNaM kaMdamUlaphalAdi, sAhUNaM te ceva hojja | "aggahaNammi" pacchaddhaM, asya vyAkhyA[bhA. 5698 ] kaMdAdi abhuMjaMte, apariNate satthiyANa kahayaMti / pucchA vehAnase puNa, dukkhiharA khAituM purato // cU- tattha je apariNayA te necchaMti kaMdAdi bhuMjiuM, tAhe vasabhA tesiM satyaillANaM kaheMti / te vasabhA satthillae bhaNaMti - ete tahA bIhAveha, jahA khAyaMti / tAhe te satthillayA rajjUo valaMti, apariNatA pucchaMti / apariNayANa vA purato sAhU pucchaMti kiM eyAhiM rajjUhiM ?, tAhe te satthillayA bhAMti - amhe ekkaNAvArUDhA / amha kaMdAdi na khAitaM, amhe etAhiM vehAnase ullaMbehAmo, tesiM purao dukkhaM khAyAmo // [bhA. 5699] iharA iharA vi marati esI, amhe khAyAmo so vi tu bhaeNaM / kaMdAdi jagahaNe, imA u jataNA tahiM hoti // - so kaMdAdi akhAyaMto iha aDavIe avassa caiva marai tamhA taM mArettA amhe suhaM ceva khAyAmo / so ya apariNao evaM socyA bhayA khAyati, evamAdikajje kaMdAdiggahaNe imA jayaNA / / phAsuna joNi paritte, egaTThi abaddha bhinnabhinne ya / baddhaTTie vi evaM emeva ya hoMti bahubIe / [ bhA. 5700 ] [ bhA. 5701] [ bhA. 5702 ] [bhA. 5703] emeva hoti ucariM, baddhaTThiya taha hoMti bahubIe / sAhAraNassa bhAvA, AdIe bahuguNaM jaMca // tuvare phale ya patte, rukkha-silA-tuppa - maddaNAdIsu / pAsaMdaNe pavAte, Ayavatatte vahe avahe // [bhA. 5704 ] [bhA. 5705 ] - evaM cha gAhAo bhANiyavvo / cU- eyAo jahA palaMbasUtre, pUrvavat / asive tti gataM / idAniM ome tti[mA. 5706 ] ome esaNa sohI, pajahati paritAdito digiMchAe / alabhaMte vi ya maraNaM, asamAhI titthavocchedo || chU-ome addhANaM pavajjiyavvaM ome acchaMto digichAe paritAvio esaNaM pajahati / ahavA - alabhato bhattapAnaM marati, asamAhI vA bhavati, asamAhimaraNeNa vA nArAdhai, annonnamaratesu yatitthavoccheo bhavati, ete agamane dosA // gamane imA paMthajayaNA [bhA. 5707 ] omoyariyAgamaNe, magge asatI ya paMthajayaNAe / paripucchiUNa gamaNaM catubvihaM rAyaduTThe tu / / - jayA ome gammati tadA puvvaM maggeNa gaMtavvaM, asati maggassa paMtheNa, tattha vi puvvaM acchinne, pacchA chinnena / gamaNe vihI sacceva jo asive / ome tti gataM / idAniM "rAyaduTTe", taM cauvvihaM vakkhamANaM || so puNa rAyA kahaM paduTTho ?, ata ucyate [bhA. 5708] orohadharisaNAe, abbharahiyasehadikkhaNAe ya / ahimara aniTTadarisaNa, buggAhaNa vA anAyAre //
Page #1123
--------------------------------------------------------------------------
________________ 224 nizItha chedasUtram -3- 16/1083 dhU-orohao aMtepuraM, taMliMgatthamAdiNAkeNai aadhrisiyN| ahavA-tassarannoabbharahio tti Asanno koi seho dikkhito / ahavA - sAdhuveseNa ahimarA paviTThA / ahavA - svabhAveNa koi sAdhU aniTTho, anidvaM vA sAdhudaMsaNaM mannati, maMtimAdINa vA buggAhito, vAe vA jito, saMjao vA agArIe samaM anAyAraM paDisevaMto dittttho|| evamAdikAraNehiM paduTTo imaM kujjA[bhA.5709] nivisaotti ya paDhamo, bitio mA deha bhatta-pAnaM se / tatio uvakaraNaharo, jIviya-carittassa vA bhedo / / ghU-jeNa rannA nivisayA ANattA tattha jati na gacchati to caugurugaM, annaM ca ANAiko kajamANe rAyA gADhayaraM russati / ete paDhamabhede dosA // [bhA.5710] gurugA ANAlove, baliyataraM kuppe paDhamae dosaa| geNhaMta-deMtadosA, bitie carime duvidhmeto|| cU-jena rannA ruTTeNaM gAma-nagarAdisu bhattapAnaM vAritaM tattha deMtANa geNhaMtANa vi dosA, ete bitite dosA / tatie uvakaraNaharo tattha viete ceva / carimo tti cauttho tattha duvidhabhedadoso jIviyabhedaM vA kareja, caraNabheyaM vA / jamhA acchaMtANa evamAdI dosA tamhA gaMtavvaM // nivvisayANa tAna tivihaMgamaNaM imaM[bhA.5711] sacchaMdeNa ya gamaNaM, bhikkhe bhattaTTaNA ya vshiie| dAre Thio ruMbhati, egastha Thio va aannaave| "sacchaMdeNa ya gamanaM bhikkhe" asya vyAkhyA[bhA.5712] sacchaMdeNa sayaM vA, gamanaM sattheNa vA vi puvvuttaM / taMtthuggamAtisuddhaM, asaMthare vA panagahANI / / cU-sacchaMdagamaNaM appaNo icchAe, sayaM ti viNA satyeNa vA gacchati, taM ca gamaNaM puvuttaM iheva asivabAre ohanijuttIe vA / tattha sacchaMdagamaNe uggamAdisuddhaM bhattapAnaM geNhaMto acchutu, suddhAsati vA asaMthare panagaparihANIe jayaMtA geNhaMti / "dAre va Thiu' tti eyassa vibhAsA. nibbisayamANattesu mA etyeva janavade nilukkA acchihiMti, tAhe purise sAhajje deti / te purisA bhikkhaggahaNakAle bhaNaMti - "tumhe pavisaha gAmaM nagaraM vA bhikkhaM hiMDittA tato ceva bhottuM Agacchaha, iha ceva dArahitA uddikkhaamo|" te tattha TiyA jo jo sAdhU ete taM taMca niraMbhatijAvaMsabbe miliyaa| ahavA-te rAyapurisAegattha sabhAe deule vAThitA bhaNaMti-tume bhikkhaM hiMDittA ihaM ANeha, amha samIve bhuMjaha tti // [bhA.5713] tiNhegatare gamaNaM, esaNamAdIsu hoi jaitavvaM / bhattaTTa na thaMDille, asati sohI vajA jattha // cU-"tiNhegayara" tti - sacchaMdagamaNaM eko, dAre ruMbhati bitio, iha Aneha titatio, eyannayarappagAreNa gacchamANA esaNA / AdisaddAto uggamuppAyaNA ya / tesu visuddha bhattapAnaM gehaMti, bhattaha~dosu vihinA kreNti| rAyapurisasamIvahitaisu bhayaNA |thNddillsaabhaayaarii na hAti, rAyapurisasamIvahitaihiM vA kurukurya kareMti / sacchaMdaM vasamANA vasahisAmAyAriMna prihaavNti| aha rAyapurisAbhaNejja- "amhNsmiivevsiybvN|" tatva vijahA virohatona hAveti / bhattAdisuddhassa anal
Page #1124
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1083, bhA. 5713) 225 asatipanagaparihANIe visodhi avisodIe jayaMtassajA jattha appataradosakoDI tNgennhNti|| je bhaNiyA bhaddabAhukayAe gAhae sachaMdagamaNAiyA tinni pagArA, teceva siddhasenakhamAsamaNehiM phuDatarA kareMtehiM ime bhaNitA[mA.5714] sacchaMdeNa u ekka, bitiyaM annastha bhottihaM milaha / tatio ghettuM bhikkhaM, iha bhuMjaha tIsuvI jtnnaa|| cU-tisu vi pagAresu gacchatA tisuvi uggamuppAyaNesaNAsujataMti, sasattiM na hArveti / zeSa gatArtham || ahavA-koi kammaghanakakkhar3o svacittanikRtivaMcanAnumAnaparamavijRmbhAdidaM kuryAt[bhA.5715] sabitijae va muMcati, ANAvettuM ca collae deti| amhuggamAisuddhaM, anusahi~ aniccha jaM aMtaM / / dhU- sAdhUNa bhikkhaM hiMDatANa rAyapurisabitijjate jai uttasaMtA anesaNijjaM pi giNhAveti tattha te pannaveyavvA - amhaM uggamAtisuddhaM gheppati / ahavA- egattha nilaMbhiuMcollae ANAveUNa deti "eyaM bhuMjaha" ti / tAhe so rAyapuriso bhaNNati - "amhe uggamAi suddhaM bhuMjemo, na kappai eyN|" evaM bhaNio jai ussaMkalai tAhe bhikkhaM hiMDaMti, anicche anusaThThI, dhammakahAladdhI to dhammaM kaheti, nimitteNa vA AuTTijjati, maMtajoeNa vA vasIkajjati, asati anicche ya jaM collagesu AnIyaM tattha jaM aMtapaMtaM taM bhujati / / ahavA[bhA.5716] pulaM va uvakkhaDiyaM, khIrAdI vA anicche jaM deti / kamaDhaga bhutte sannA, kurukuyaduviheNa vi daveNaM // ghU-so rAyapuriso bhaNNati- "jaM puvvaraddhaM taM amha collagesu Anijau, dadhikhIrAdi vA ANAvijau / " ahavA-collagesujaM puvvaraddhaM dahikhIrAdi va bhaMjati, jai puvvaraddhaM dahikhIrAdi vA necchati ANAvettuM tAhe suddhamasuddhaM vA jaM so deti taM bhuMjati / imA bhattaTThajayaNA-kamaDhagesuM saMtaraM bhuMjati, gihimAyaNesu vA / sannaM ca vosirittA phAsuyamaTTiyAe bahudaveNa ya kurukuyaM kareMti, duvidhena vidaveNaM acittena yasacittena vi, puvvaM mIseNa pacchA vavahArasacittena / "asati sodhI ya jA jattha" ti evaM padaM annahA bhaNNati - jati jayaNA saMbhave ajayaNaM na karati, visuddhAhAre vA labhate asuddhaM bhattaTuM, thaMDillavihiM vA na kareMti, to jA jattha sohI tamAvajjati / nivisaya tti gayaM / idAni bitio "mA deha bhattapAna' tti atrocyate[bhA.5717] bitie vi hoti jayaNA, bhatte pAne alabbhamANe vi| dosINa takka piMDI, esamamAdIsujaiyavvaM / / cU-puvvaddhaM kaMThaM / jAva jano na saMcarati tava sAnuvelAe dosINaM takaMvA geNhaMti, bhikkhavelAe vA vAyasapiMDIo geNhaMti, tato esaNAe je appatarA dosA tato uppAyaNAe tato uggameNa appataradosesujayaMti / / ahavA - imA jayaNA[bhA.5718] purANAdi pannaveDe, NisiM pigIyatthe hoi gahaNaM tu| aggIte divA gahaNaM, sunnaghare omarAdIsu / / ___-purANosAvagovAgahiyANuvvato kheygnopnnvijjti|sopnnviodevkule balilakkheNa 117| 151
Page #1125
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 nizItha - chedasUtram - 3-16 / 1083 ThAvei, taM divA gheppai, tArisassa asai gIyatthesu rAto vi gheppati / agIesu divA gahaNaM, devakule sunnaghare vasaMtaghare vA accaNalakkheNa omarAIsu ThaviyaM / / [ bhA. 5719] ummara koTTibeya, devakule vA nivedaNaM ranno / kayakaraNe karaNaM vA, asatI naMdI duvidhadavve // 7 jAva cU- " koTiMbe "tti jattha gobhattaM dijati tattha gobhanalakkheNa ThaviyaM geNhati, uvasAmijjati rAyA tAva evaM jayaNajuttA acchaMti / jati savvahA uvasAmijjUMti novasamati tAhe jo saMjato kayakaraNo Isatye so taM baMdheuM sAseti, vijjAbaleNa vA sAseti, viuvviNiDDisaMpanno vA sAseti / jAhe kayakaraNAdiyANa asati tAhe " naMdi"tti naMdI hariso, eso tuTThI, jena duvidhadavveNa bhavati taM geti / duvidhadavvaM phAsugamaphAsugaM vA, parittamanaMtaM vA, asannihiM sannihiM vA, esaNijjaM anesaNijjaM vA / evamAdibhattapAnaM paDiseva tti / / mA deha bhattapAnaMti gayaM / idAniM uvakaraNahare tti [ bhA. 5720] - tatie vi hoti jayaNA, vatthe pAde alabbhamANammi | ucdha vippainne, esaNamAdIsu jatiyavvaM // cU- rannA paDisiddhaM mA eteM koi dejja / evaM vatthapAdesu alabbhamANesu imA jayaNA - jaM devakulAdisu kampasie ucchuddhaM taM giNhaMti, vippaiNNaM jaM ukkuruDiyAdisu ThitaM esaNAdisu vA jataMti pUrvavat // [ bhA. 5721] hitasesagANa asatI, taNa aganI sikkagA ya vAgA ya / pehuNa-cambhaggahame, bhattaM ca palAsa pANisu vA / / cU- rannA rudveNa sAdhUNa uvakaraNaM haritaM, sesaM ti annaM natthi, tAhe sItAbhibhUtA taNANi gehejA, agani geNheja, aganiM vA seveja / pattagabaMdhAbhAve sikkagahiyAde kAuM hi (De] ja, sannAdi pa (va] kkatayA pAuraNA geNhejja, pehuNaM ti moraMgamayA picchayA rayaharaNaTThANe karejja, pattharaNa pAuraNaM vA jaha boDiyANa, cammayaM vA pattharaNapAuraNaM geNhejja, palAsapattimAdisu bhattaM geNheja, ahavA - bhattaM kuMDagAdisu geNhejjA palAsapattesu vA bhuMjeja / pANIsu vA gahaNaM bhuMjaNaM vA / / [bhA. 5722] asatI ya liMgakaraNaM, pannavaNaTTA sayaM va gahaNaTThA / AgADhakAraNammi, jaheva haMsAdiNaM gahaNaM // cU- asati rannovasamassa, uvakaraNassa vA asati, tAhe paraliMgaM kareMti / jaM ranno anubharta tena liMgeNa ThitA sasamaya-parasamayavidU basabhA rAyANaM pannaveMti - uvasAmeMtItyarthaH / tena vA paraliMgena ThitA uvakaraNaM svayameva gRNhaMti, evaM ceva AgADhaM / annammi vA AgADhe jaheva haMsamAditellANa gahaNaM dinaM tahA ihaM pi AgADhe kAraNe vattha- pattAdiyANa gahaNaM kAyavvaM / osovaNatAlugvADamAdiehiM anyena vAhiM saMprayogenetyarthaH // uvakaraNahaDe tti gayaM / idAniM bhede tti [ bhA. 5723] duvihammi bheravammi, vijjanimitte ya cuNNa devIe / seTThimpa accammiya, esaNamAdIsu jaiyavvaM // cU- bhairavaM bhayAnakaM, taM duvihaM jIviyAo cArittAo vA vavaroveti taM rAyANaM paduduM vijAdIhiM
Page #1126
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1083, bhA. 5723] 227 vasIkarejA, nimitteNa vA AuTTijjati, cuNNehiM vA AghaMsamAdIhiM vasIkaJjati / "devI ya'tti jAya tassa mahAdevI iTTA sA vA vijAdIhiM AuTTijati, ahavA - khaMtago khaMtigA vA se jo vA ranno avukkamaNijjo, jai tehiM bhaNNaMto Thito suMdaraM / aha na ThAti tAhe seTiM bhaNNati, amaccaM vA, jai te uvasamejA / ahavA - jAva uvasamai tAva seTThi-amaccANaM uvaggahe acchati, jo vA ranno avukkamaNijjo tassa vA ghare acchati, esaNAdisu jayaMti pUrvavat / pAsaMjaNaM (pAsaMDagaNaM) vA uvaTThAvejA, jai nAma te uvasAmeja appanijAhiM anusAsaNAdIhiM / / [bhA.5724] AgADhe annaliMgaM, kAlakkhevo bahiM nigamaNaM vA / katakaraNe karaNaM vA, pacchAyaNa thaavraadiisu|| cU- anuvasamaMte erise AgADhakAraNe annaliMgaM kareti, tena paraliMgeNa tattheva kAlakkhevaM kareti, aNajamANA visayaMtaraM vA gacchaMti, jAhe savvahA uvasAmeuM na tIrai tAhe "kayakaraNe karaNaM va' tti sahassajohI taM sAseja, aha taM pi nasthi tAhe "pacchAdaNathAvarAdIsuM" ti jAva pasAdijjaMti tAva rukkhaggahaNesuappAnaM pacchAdeti, paumasarAdisu vA likkiyA acchati, ahavA - diyA etesu nilukkayA acchaMti, rAo vaccaMti / evaM rAyaduDhe jayaMti / idAni bhayAdidArA[bhA.5725] bohiMga-mecchAdibhae, emeva ya gammamANa jynnaae| doNha'TThA ya gilANe, nANAdaTThA va gammate // cU- "bhayaM" ti bohiyabhayaM, bohigA mAlavAdimecchA, te pavvayamAlesu ThiyA mAnusANi harati / tesiM mayA gampamANe evaM ceva gamaNaM, jayaNA yajahA asivAdisu / bhayamevAgADhaM / ahavA - kiMci uppattiyamAgADhaM, jahA mAtApitisannAyageNaM saMdiTuM-"imaM kulaM pavvajamabbhuvagacchati jati tumaM Agacchasi" ahavA-"nAgacchasi to vippariNamaMti annammi vA sAsaNe pavvayaMti" erise vA gaMtavvaM / gelaNNavejassa vA osahANa ya / uttimaDhe ya paDiyarago visohikAmo vA / nANAdaMsaNesu suttanimittaM . ahavA - asthassa / ahavA - ubhayassa / carittaTThA puvabhaNiya / evamAdikAraNesu puvvaM maggeNa, pacchA acchinnapaMtheNa, tato chinnapatheNa / / estha ekeke asivAdikAraNe[bhA.5726] egApannaM va satAvIsaMca ThANa niggamA neyaa| eto ekke kammi, sayaggaso hoi jayaNA u / / mU. (1084) je bhikkhU virUvarUvAiMdasuyAyaNAiM anAriyAI milakkhUiMpacaMtiyAiM sati lADhe vihArAe saMtharamANemujanavaesuvihArapaDiyAe abhisaMghArei, abhisaMghAreMtaM vA saatijti|| [bhA.5727] saga-javaNAdivirUvA, chabbIsaddhaMtavAsi paJcaMtA / kammANajjamaNAriya, dasaNehi dasaMti tena dsuu|| cU-sagajavaNAdiannannavesabhAsAdihitA vividharUvA virUvA magahAdiyANaMaddhachavvIsAe AriyajanavayANaM,tesiM annataraM ThiyA je anAriyA te paJcaMtiyA, AruTThA daMtehiM daMsaMti tena dasU, tesiM AyataNA visao pallimAdI vaa| hiMsAdiakajakampakAriNo anaayriyaa| [bhA.5728] millakkhU'vvattabhAsI, saMtharaNijjA u janavayA saguNA / AhArovahisejjA, sNthaaruccaarsmjhaae|
Page #1127
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 nizItha chedasUtram -3- 16/1084 cU-milakkhU je avvattaM aphuDaM bhAsaMti te milakkhU / jadA ruTThA tadA dukkhaM sannavijaMti dussannappA / dukkhaM caraNakaraNajAtamAtAuttie dhamme pannavijaMtiduppaNNavaNijjA, rAto savvAdareNa bhuMjaMti akAlaparibhogiNo, rAto cevapaDibujhaMti akAlapaDibohI, saddhamme dukkha bujhaMtiti duSpaDibohINi / sati vijamANe "lADhe" tti sAdhuNo akkhA, saguNA janavayA saMtharaNijjA bhavaMti / te puNa guNA AhAro uvahI sejjA saMthArago, annoya bhuviho| uvadhI satataM aviruddho lamati, uccArapAsavaNabhUmIo ya saMti, sajjhAyo sujati / "vihArAe" tti dappeNaM no asivAdikAraNe, tassa caulahuM ANAdiyA ya dosA / / imo nijuttivitthAro[bhA.5729] AriyamanAriesuM, caukkabhayaNA tu saMkame hoti / paDhamatatie anunnA, bitiyacautthA'NaNunnAyA / / cU-AritAto janavayAo AriyaM janavayaM saMkamai, evaM caubhaMgo kAyabvo, sesaM kaMThaM / / [bhA.5730] Ariya-AriyasaMkama addhachavIsaM havaMti sesA tu| AriyamanAriyasaMkama, bodhigamAdI munetvvaa|| dhU-addhachabbIsAe janavayANaM annatarAo annataraM ceva AriyaM saMkamati tassa paDhamabhaMgo, AriyAto annayarabohigavisayaM saMkamaMtassa bitio / / / [bhA.5731] anAriyAriyasaMkama, aMdhAdamilA ya hoMti naayvvaa| anAriyaanAriyasaMkama, saga-javaNAdI munetvvaa|| cU-aMdhadamilAdivisayAo Ariyavisaya saMkamaMtassa taio, anAriyAto sagavisayAo anAriyaM ceva javaNavisayaM saMkamaMtassa cautyo / esa khittaM paDucca caubhaMgo bhaNito / / imaM liMgaM paDucca bhaNNati[bhA.5732] bhikkhusarakhe tAvasa, carage kAvAla gAraliMgaM ca / ete anAriyA khalu, ajaM AyArabhaMDeNaM / / cU-bhikkhUmAdI anAriyA ligA, "ajaM"tiAriyaM,taMpuNaAyArabhaMDaMrayoharaNa-muhapottiyA colapaTTakappA ya pddigghosmttoy| AyArabhaMDaga ettha vicaubhaMgo kAyavyo / AriyaliMgAo AriyaliMgaMesa pddhmbhNgo| estha therakappAto jinakappAtisusaMkamaM kareti / bitio kAraNio, tatie bhikkhumAdi uvasaMto, cautthe bhikkhumAdI sarakkhAdIsu / ahavA caubhaMgo - Ayario AriyaliMgaM saMkamati bhAvaNA kAyavvA / ahavA caubhaMgo - ArieNaM liMgeNaM AriyavisayaM saMkamati, bhAvaNA kAyavvA |joaarienn vi liMgeNaManAriyavisayaM saMkamati, ettha suttnivaato| . sesaM vikovaNaTThA bhaNiyaM / / ko puNa Ario, ko vA anArio? ato bhaNNati[bhA.5733] magahA kosaMbIyA, thUNAvisao kuNAlavisao ya / esA vihArabhUmI, pattA vA AriyaM khettaM // cU-putreNa magahavisao, dakkhiNeNa kosaMbI, LaraeNa thUNAvisao, uttareNa kuNAlAvisao etesi majjhaM AriyaM, parato anAriyaM / AriyavisayaM viharaMtANaM ke guNA, ato bhaNNati[bhA.5734) samaNaguNavidu'ttha jano, sulabho uvahI satata aviruddho| Ayariyavisayammi guNA, nANa-caraNa-gacchavuDDI ya / /
Page #1128
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1084, [bhA. 5734] 229 dhU-samaNANaM guNA samaNaguNA / ke guNA?, mUlaguNa-uttaraguNA / paMcamahavvayA mUlaguNA, uggamuppAdesaNAaTThArasasIlaMgasahassANi yuttrgunnaa|"vid-jnyaane" zramaNaguNaviduH / kazcAsau?, ucyate - janasulabho uvadhI ohio uvaggahio ya / asmin taMtre - aviruddho esaNijjo labbhati, evamAdi guNA Ariesu / kiM ca nANadaMsaNacarittANa viddhI, nAsti vyAghAtaH, gacchavuTTI ya tattha pavvajati sikkhApadANi ya giNhati / imaMca Arie jane bhavati[mA.5735] jammaNa-nikhamaNesu ya, titthakarANaM kareMti mhimaao| bhavaNavati-vANamaMtara-jotisa-vemANiyA devA / / cU-taM daTuM bhavyA vibujhaMti thuvvayaMti ya, cirapavvaiyA vi thiratarA bhavati / / titthakarA imaM dharmopadezAdikaM Arie jaNe kareMti[bhA.5736] uppanne nANavare, tammi anaMte phiinnkmmaanno| to uvadisaMti dhammaM, jagajIvahiyAya titthgraa|| - imo samosaraNAtisao[bhA.5737] logaccherayabhUyaM, uppayaNaM nivayaNaM ca devANaM / saMsayavAgaraNANi ya, pucchaMti tahiM jinavariMde / / dhU- sannI bahu jugavaM saMsae pucchaMti,tesiM ceva jino jugavaM ceva vAgaraNaM kareti, tehi Ariyajanavae jiNavaride pucchaMti // [bhA.5738] ettha kira sanni sAvaga, jANaMti abhiggahe suvihitANaM / eehiM kAraNehiM, bahi gamaNe hot'nugghaataa|| ghU- ettha kira Ariyajanavae, "kira' tti parokkhavayaNaM, avirayasammaddiTTI sannI gahiyAnuvvato sAvago ete jANaMti "abhiggahe" tti AhArovadhisejjAgahaNavihANaM, taM jANaMtA tahAdeMti / ahavA abhiggaho davvakhettakAlabhAvehi taMjANaMtA taheva paDipUreti / jamhA ete guNA Ariyajanavae tamhA "bahi" ti anAriyavisayaM gacchaMtANa caugurugA / / codagAha[bhA.5739] sutassa visaMvAdo, suttanivAto ihaM tu sNkppe| cattAri chacca lahuguru, saTThANaM ceva AvaNNe // dhU-iha solasamudde sage caulahugA'dhikAro - tumaM ca anAriyavisayasaMkame cauguruM desi, ato suttvisNvaato| Ayario bhaNai-tumaM suttativAtaM na yANasi / iha suttanivAto manasaMkappe caulahuM, padabhede cauguruM, paMthamoiNNesu challahuM, anAriyavipsayapattesuchagguruM, saMjamAyavirAdhanAe saTTANaM / tattha saMjamavirAdhanAe "chakkAya causulahu' gAhA bhAvaNijjA |aayviraadhnaaecugurugN paritAvaNAI vaa|| [mA.5740] ANAdiNo ya dosA, virAdhanA khaMdaeNa dihrato / evaM tatiyaviroho, paDuccakAlaM tu pannavaNA // -AyavirAdhanAe khaMdago diTuMto[bhA.5741] dozeNa Agato khaMdaeNa vAe parAjio kuvito / khaMdagadikkhA pucchA nivAraNA''rAdha tavvajA / /
Page #1129
--------------------------------------------------------------------------
________________ 230 nizItha-chedasUtram -3-16/1084 __ cU-caMpA nAma nagarI, tattha khaMdago raayaa| tassa bhaginI puraMdarajasA uttarApathe kuMbhAkArakar3e ; nagare DaMDagissa ranno dinnA / tassa purohio marugo pAlago, so yaakiriyadiTThI / annayA so dUoAgato caM / khaMdagassa purato jinasAhuavaNNaM kreti| khaMdageNa vAde jio, kuvio, gao sa-nagaraM / khaMdagassa vahaM ciMteto acchai / khaMdago vi pattaM rajje ThavittA munisuvvayasAmiaMtie paMcasayaparivAro pavvatito adhIyasuyassa gaccho anunnaao|annyaa bhaginIM dicchAmi ttijinaM pucchati / sovassaggaM se kahiyaM / puNo pucchati- "ArAhago na va?" tti / kahiyaM jinenaM - tuma mottuM ArAhagA sesA | gato nivaarijNto'vi|| suto pAlageNa AghacchamANo[bhA.5742] ujjANA''uha nUmeNa, nivakahaNaM kova jaMtayaM puvvaM / baMdha cirikka nidAne, kaMbaladAne rajoharaNaM / / cU-pAlageNa agujANe paMcasayA AyuhANa ThaviyA |saahvo AgayA tattha tthitaa| puraMdarajasA diTThA, khaMdago kaMbalarayaNena paDilAbhito / tattha nisijAo kyaao|paalgen rAyA duggaahito| esa parisahaparAjio Agao tuma mAreuM rajjaM ahiTeheti / kahaM najati?, AyudhA daMsiyA / kuvio rAyA, pAlago bhaNito - mArehi tti / tena ikkhujaMtaM kayaM / khaMdageNa bhaNiyaM - 'maM puvvaM mArehi / ' jaMtasamIve khaMbhe baMdhiuM Thavio, sAhuM pIliu ruhiracirikkAhiM khaMdago bharito / khuDDago AyariyaM vilavaMto, so vi ArAhago / khaMdagena niyANaM kataM / / [bhA.5743] aggikumAruvavAto, ciMtA devIe ciNha rayaharaNaM / khijaNa saparisadikkhA, jina sAhara vAta DAho ya / / cU- aggikumAresu uvavanno / puraMdarajasAe devIe ciMtA uvvaNNA vaTTati "sAdhuNo pAnagapaDhamAliyAnimittaM nAgacchaMti kiM hoja' ? etyaMtare khaMdageNa "sanna' tti- sakulikAlavaM kAuMrayaharaNaM ruhirAlittaM puraMdarajasApurato pADiyaM, diDaM, sahasA akkaMdaM kareMtI uThThiyA, bhaNio rAyA - pAva ! vinaTTho si vinaTTho si / sA tena khaMdagena saparivArA munisuvvayassa samIvaM nIyA dikkhiyaa| khaMdageNasaMcaTTagavAyaM viuvvittA rAyANaMsabalavAhaNaMpuraMcasa kohAviTTho bArasajoyaNaM khettaM niDDahati / ajna viDaMDagAraNNaM tibhnnnnti||jmhaa evamAdI dosAtamhA AriyAto anAriyaM na gaMtavvaM / codagAha - "evaM tatiyaviroho tti - evaM vakkhANijaMte jaM gAhAsutte tatiyabhaMgo anunnAo, taM virujjhati / jai anAriesu gamo natthi dhammovA, to bhikkhussa anAriyAo Ariesu Agamo kahaM ?, Ayario bhaNai - sutte panIyaNakAlaM paDucca paDhamabhaMgo / tatiyabhaMgo puNa anAgao mAsiyasuttattheNa saMpairAyakulaM paDucca pannavijati / ettha saMpaissa uppattI[bhA.5744] kosaMbA''hArakae, ajasuhatthINa damagapavvanA / avvatteNa sAmAieNa ranno ghare jaato|| cU-kosaMbIe nagarIe ajjamahAgirI aJjasuhatthI ya dovi samosaDhA / tayA ya abIyakAle sAdhUjanoya hiMDamANo phavvaMti / tattha egeNa damaeNa te diTThA / tAhe so bhattaM jAyati / tehiM bhaNiyaM - amhaM AyariyA jANaMti / tAhe so Agao aayriysgaasN| AyariyA uvauttA,tehiM nAtaM - "esa pavayaNauvaggahe vaTTihiti" tti / tAhe bhaNio- jati pavvayasi to dina bhattaM / so bhaNai - pabbayAmitti / tAhe AhArakate so damago pvvaavito|saamaaiyN se kayaM, te atisamuddidyo / so
Page #1130
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1084, [bhA. 5744] 231 ya tena kaalgo| so ya tassa abvattasAmAiyassa bhAveNa kuNAlakumarassa aMdhassa ranno putto jaato| ko kuNAlo ? kahaM vA aMdho ? tti- pADalaputte asogasirI rAyA, tassa putto kuNAlo / tassa kumArassa bhuttI ujjeNI dinnA / soya aTThavariso, rannA leho visajjito - zIghramadhIyatAM kumAraH / asaMvattiyalehe ranno uDitassa mAisavattIe kataM "aMdhIyatAM kumAraH' / sayameva tattasalAgAe acchI aMjiyA / sutaM rannA ! gAmo se dinno / gaMdhavvakalAsikkhaNaM / puttassa rajjatthI Agao pADaliputtaM / asogasiriNo javaniyaMtarito gaMdhavvaM kareti, AuTTo rAyA, maggasujaM te abhicchitaM / / tena bhaNiyaM[bhA.5745] caMdaguttapaputto ya, biMdusArassa nttuo| asogasiriNo putto, aMdhojAyati kAginiM / / cU-uvautto rAyA, nAto kiM te aMdhassa kAginIe? kAginI-rajaM / tena bhaNiyaM - puttassa me kajaM / saMpati putto vitti / Anehi taM pecchAmo, Anio, saMvaDio, dinnaM rajjaM / savve paccaMtA visayA tena uyaviyA vikkato rajjaM bhuMjai // annayA[bhA.5746] ajjasuhatthA''gamaNaM, daTuM saraNaMca pucchaNA kahaNaM / pAvayaNammiya bhattI, to jAyA sNptiirnno|| cU- ujjeNIe samosaraNe anujANe rahapurato rAyaMgaNe bahusissaparivAro AloyaNaThiteNa rannA ajasuhatthI Aloio, taM daddUNa jAtI saMbhariyA, Agato gurusamIvaM / dhammaM souM pucchati - ahaM me kahiM ci diTThapucco ?, pucchati ya - imassa dhammassa kiM phalaM?, guruNA'bhihitaM saggo mokkho vA / puNo pucchai - imassa sAmAiyassa kiM phalaM ?, gurU bhaNai-avvattassa sAmAiyassa rajaM phalaM / so saMbhaMto bhaNAti sccN| tAha sahatthI uvaujiUNa bhaNati- "diddillotti|" savvaM se parikahiyaM / tAhe so pavayaNabhatto paramasAvago jaato|| [bhA.5747] javamajha muriyavaMso, dAre vaNi-vivaNi daansNbhogo| tasapANapaDikkamao, pabhAvao smnnsNghss| dhU-caMdaguttAto biMdusAro mahaMtataro, tato asogasirI mahaMtataro, tatto saMpattI savvamahato, tato hAnI, evaM muriyavaMso javAgAro, majjhe saMpai-AsI / "dAre" tti asya vyAkhyA[bhA.5748] udariyamao causuvi, dAresu mahAnase sakAreti / niMtA''nite bhoyaNa, pucchA sese abhutte y|| dhU- puvvabhave odario tti piMDolago Asi, taM saMbharittA nagarassa causu vi dAresu sattAkAramahAnase kAraveti, nito pavisaMto vA jo icchai so savvo bhuMjati, jaM sesaM uvvarati taM mahAnasiyANa Abhavati / tAhe rAyA te mahAnasie pucchati - jaM sesaM tena tubbhe kiM kareha ?, te bhaNaMti - ghare uvaujjati / / tAhe rAyA bhaNati - ja sesaM - aMbhuttaM taM tubbhe[bhA.5749] sAhUNa deha eyaM, aha bhe dAhemi tattiyaM mollaM / necchaMti ghare ghettuM, samaNA mama rAyapiMDotti // cU-evaM mahAnasitA bhaNitA deMti sAdhUNaM / "vaNi-vivaNi-dAni" tti asya vyAkhyA[bhA.5750] emeva tella-goliya, pUIya-moraMDa dUsie ceva / jaMdeha tassa mollaM, dalAmi pucchA ya mahagiriNo / /
Page #1131
--------------------------------------------------------------------------
________________ 232 nizItha-chedasUtram -3-16/1084 vaNitti - je niccaTThitA vavaharaMti, "vivaNI"tti je vinA AvaNeNa umaTTitA vANijaM kreNti| ahavA-vivaNi tti avANiyagA |rnnaa bhaNiyA-tellavikkiNNA sAdhUNaM tellaM dejaha, ahaM bhe mollaM dAhAmi / evaM "go (ka) liya tti' mahiyavikkayA, pUvalikAdi pUvigA, tilamodagA moraMDavikkayA, vatthANiya dosiyaa|pcchddhN kNtth| "saMbhogo"tti evaM pabhUte kimicchae labdhamANe mahAgirI ajasuhatthI pucchati - ajjo ! jANasu, mA anesaNA hojjA / / tAhe[bhA.5751] ajjasuhasthi mamatte, anurAyAdhammato jano deti / saMbhoga vIsukaraNaM, takkhaNa aauNttnn-niyttii|| ghU-ajasuhatthI jANato vi anesaNaM appaNo sIsamamatteNa bhaNai-anurAyA dhammAo jano daMti tti - rAyANamanuvattae jano, jahA rAyA bhaddao tahA jano vi, rAjAnuvartito dharmazca bhaviSyatItyato jano ddaati"| evaM bhaNaMto mahAgiriNA aJjasuhatthINa saha saMbhogo vIsuMkao, visaMbhogakaraNamityarthaH / tAhe ajasuhatthI ciMtei . "mae anesaNA bhuttaM" ti, takkhaNameva AuTTo saMbhutto, akapasevaNAo ya niyttii|| [bhA.5752] sorAyA'vaMtivatI, samaNANaM sAvao suvihiyANaM / paccaMtiyarAyANo, savve saddAvitA tennN|| ghU-avaMtIjanavae ujjenInagarI[bhA.5753] kahito tesi dhammo, vittharato gAhitA ca sammattaM / appAhiyAya bahuso, samaNANaM sAvagA hoi / / [bhA.5754] anuyANe anuyAtI, puSphAruhaNAi ukkhirnngaaii| pUyaM ca cetiyANaM, te vi saMrajjesu kAreMti / / ghU-anujANaM rahajattA, tesu sorAyA anujANati, bhaDacaDagasahito raheNa saha hiMDati, rahesu pupphAruhaNaM kareti, rahaggato ya vividhaphale khajjage ya kavaDDagavatthamAdI ya ukkhiraNe kareti, annesiMca ceiyagharaTThiyANaM ceiyA pUyaM kareMti, te vi rAyANo evaM ceva sarajjesukArAveti / imaMca te paJcaMtiyarAyANo bhaNaMti[bhA.5755] jati maM jANaha sAmi, samaNANaM paNamadhA suvihiyANaM / davveNa me na kajaM, eyaM khu piyaM kuNaha mjjhN|| ghU-gacchaha sarajesu, evaM kareha tti / / [bhA.5756] vIsajjitA ya teNaM, gamanaM ghosAvaNaM sarajjesu | sAhUNa suhavihArA, jAyA paJcaMtiyA desA / / ghU-tena saMpaiNA rannA visajjitA, sarajANi gaMtuM amAghAtaM ghosaMti, ceiyaghare ya karaMti, rhjaanney| aMdhadamilakuDakkamarahaTThatA ete paJcaMtiyA, saMpatikAlAto Arabma suhavihArA jaataa| saMpatiNA sAdhU bhaNiyA - gacchaha ete pacaMtiyavisae, viboheMtA hiMDaha / tato sAdhUhiM bhaNiyaM - ete na kiMci sAdhUNa kappAkappaM esaNaM vA jANaMti, kahaM viharAmo / / tAhe tena saMpatiNA[bhA.5757] samaNabhaDabhAvitesuM, tesuMrajjesu esaNAdIhiM / sAhU suha paviharitA, tenaM ciya bhaddagA te u||
Page #1132
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM - 1084, [ bhA. 5757/ 233 cU- samaNavesadhArI bhaDA visajjiyA bahU. te jahA sAdhUNa kappAkappaM tahA taM darisaMtehiM esaNasuddhaM ca bhikkhaggahaNaM kareMtahiM jAhe so jano bhAvito tAhe sAdhU paviTThA, tesiM suhavihAraM jAtaM, te ya bhaddayA tappabhiI jAyA || [ bhA. 5758] udinnajohAulasiddhaseNo, sa patthivo nijjitasattUseNo / samaMtato sAhusuhappayAre, akAsi aMdhe damile ya ghore // khU-udinnA saMjAyabalA, ke te?, johA, tehiM Aulo - bahavaste ityarthaH / tena udinnAulatteNaM siddhA senA ssa so udinnajohAulasiddhaseNo / udinnajohAulasiddhasenattaNato caiva vipakkhabhUtA sattuseNA te nijiyA jema sa patthivo nijiyasattuseno so aMghaDaviDAIsu akAsi kRtavAn suhavihAramityarthaH // mU. (1085) je bhikkhU duguchiyakulesu asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijati // mU. (1086) je bhikkhU duguchiyakulesu vatthaM vA paDiggahaM vA kaMbalaM yA pAyapuMchaNaM vA paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijati / / mU. (1087) je bhikkhU duguchiyakulesu vasahiM paDiggAhei paDiggArhataM vA sAtijati // mU. (1088) je bhikkhU duguchiyakulesu sajjhAyaM uddisai, uddisaMtaM vA sAtijati / / mU. (1089) je bhikkhu durgAchiyakulesu sajjhAyaM vAei, vAeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1090) je bhikkhU durgAchiyakulesu sajjhAyaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijjati / / dhU- caulahuM, tesiM imo bhedo sarUvaM ca [ bhA. 5759] duvihA durgAchiyA khalu, ittariyA hoMti AvakahiyA ya / eesi nANattaM vocchAmi ahAnupuvIe // "ittiriya" tti [bhA. 5760 ] sUyagamatagakulAI, ittariyA je ya hoMti nijuDhA / je jattha juMgitA khalu, te hoMti ya AvakahiyA tu / / dhU- ittariyatti suttaniDhA - je ThappA kyaa| salAgapaDiya tti AvakahigA, je jatthavisae jAtyAdijuMgitA jahA dakkhiNAvahe lohakArakallAlA, lADesu naDavaruM DacammakArAdi / ete AvakahiyA // ime ya dosA [ bhA. 5761] tesu asanavatthAdI, vasahI vA ahava vAyaNAdINi / je bhikkhU gehejA, viseja kujjA va ANAdI / / cU- asanavatthAdiyANaM gahaNaM, basahIe vA viseja pavisati, vAyaNAdisajjhAyaM kujjA, tassa ANAdiyA dosA / / [bhA. 5762] ayaso pavayaNahANI, vipparinAmo taheva kucchA ya / siM vi hoti saMkA, savve eyArisA manne // dhU- sarvasAdhavo nIcetyAdi ayasaH, abojjasaMpakkaM na kazcit pravrajatIti evaM parihAnI, abhoje bhaktAdiggahaNaM dRSTvA dharma'bhimukhA pUrvapratipannagA vA vipariNamaMte, zvapAkAdisamAnA
Page #1133
--------------------------------------------------------------------------
________________ 234 nizItha-chedasUtram -3-16/1090 iti jugupsA, jesu vi geNhai tesi vi saMkA - savve eyaliMgadhAriNo ete "etArisa"tti amhe sarisA / / imo avavAdo[bhA.5763] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, ayANamANe vi bitiyapadaM / / dhU-etehiM asivAdiehiM kAraNehiM jayA gheppati tadA pnngprihaanniie||jaahe caulahuM patto tAhe imAe jayaNAe gehaMti[mA.5764] annattha ThavAveuM, liMgavivegaM ca kAu pvisejaa| kAUNa va uvayogaM, aditu mattAti saMvarito / / dhU-so duguMchito asaNavatthAdI appasAgAriyaM annattha sunnagharAdisu ThavAvijJati, tammi gate pacchA geNhati / ahavA-raoharaNAdiuvakaraNaM annastha ThavetuMsarakkhAdipariliMgaMkAuMjahA ayasAdidosA na bhavaMti tahA pavisiuM gehNti| ahavA-majjhaNhAdI viaNakAle digAvaloyaNaM kAuM annena adissato mattayaM pattaM vA vAsakappamAdiNA suTu AvarettA pavisati geNhai ya, vasthAdiyaM pijahA avisuddhaMtahA geNhaMti, vasahiM annattha alabhaMto bAhiM sAvayatenabhaesu vasahi geNheja, jahA na najati tahA vasati / sajjhAyaM na kareti / rAyaduTThAdisu abhigamo appasAgArie sajjhAyajhANadhammakahAdI vi karejna / / mU. (1091)jebhikkhU asanaM vA pAnaMvA khAimaMvA sAimaMvA puDhavIe nikkhivai, nikhivaMta vA sAtijati / / mU. (1092) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA saMthArae nikhivai, nikkhivaMtaM vA saatijti|| mU. (1093) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaM vA vehAse nikkhivai nikhivaMta vA saatijti|| [bhA.5765] puDhavi-tama-vatthamAtisu, saMdhAre taha ya hoi vehAse / je bhikkhU nikkhivatI, so pAvati aannmaadiinni| ghU-puDhaviggahaMNAto uvvaTTagAdibhedA daTTavvA, dabbhAditaNasaMthArae vA, vatthe, vatthasaMdhArae vA, kaMbalAdiphalahasaMthArae vA, vehAse vA dorageNa ullaMbei, evamAdipagArANa annayareNa jo nikkhivai tassa caulahuM, tassa ANAdiyA ya dosA, saMjamAyavirAdhanA ya / tattha saMjame[bhA.5766] taktaparopparao, paloTTachinne ya bheda kaayvho| ahi-mUsalAla-vicchuya, saMcayadosA pasaMgo vA / / dhU- sunne bhattapANe cauraMdiyAo gharakoilAto takkeMti, taM pi majjArA, evaM takeMtaparapparo DeppaMtaM vAtAdivaseNa vA paloheti chakkAyavirAhaNA, AyaparihANI ya vehAsahitaM mUsagAdichinne bhAyaNabhedo chakkAyavaho vA AyaparihANI ya / esA sNjmviraadhnaa| ___imA AyavirAdhanA-ahissa mUsagassa vA ussiMghamANassa lAlA paDejja, nIsasaMto vA visaM muMcenja, vicchugAi vA paDejja, visaMvA muMceJja, je vA sannihisaMcae dosA tattha vi nikkhitte te ceva dosA, pasaMgato sannihiM pi dvavejjA / / kiM ca jo bhattapAnaM nikkhivai
Page #1134
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1093, [bhA. 5767] 235 [bhA.5767] so samaNusuvihiyANaM, kapAo avicito ti nAyavyo / dasarAtammei ya puNNe, so uvahI uvahato hoti|| dhU-samaNakappo tammi avagao apagataH samaNakappAto vA avacio, evaM niklevaMtassa dasarAte gate jammi pAde jaM bhattAdi nikkhivai taM uvahataM hoi, jo ya uvahI nikkhittA acchai dasarAiM apaDilehiuM soviuvahato bhavati / [bhA.5768] obaddhapIDhaphalayaM, tu saMjayaM Thaviya bhattapAnaM tu / __ suvihiyakappAvacittaM, seyasthi vivajae sAhU / / cU-saMtharagAdiyANaM baMdhe jo pakkhassa na muMcati so baddho nikkhittabhattapAnA ya jo so suvihiyakappAto avagato, jo seyatthI sAdhU tena vajjeyavvo, na te saha saMbhogo kAyavyo / imo avavAo[bhA.5769] bitiyapayaM gelanne, rohaga addhANa uttimaDhe vA / etehi kAraNehiM, jayaNAe nikkhive bhikkhU / cU-gilANakajjavAvaDo nikkhivati, rohage vA saMkuDavasahIe vehAse kareti, addhANe vA sAgArie bhuMjamANo uttimaThThapavaNNassa vA karaNijjaM kareMto nikkhivati / / evamAdikAraNehiM nikkhivaMto imAe jayaNAe nikkhivati[bhA.5770] dUragamaNe nisiM vA, vehAse iharahA tu sNdhaare| bhUmIe Thaveja va NaM, ghanabaMdha abhikkha uvogo|| cU-dUra gaMtukAmo nisiM vAjaM parivAsijati taM vehAse dorageNa nikkhivati, "iharaha" tti Asanne gaMtukAmo Asanne vA kiMci loyamAdikAukAmo tattha saMthAre bhUmIe vA Thaveti, vakAro vigappe, nakAro paadpuurnn|tN pi ThaveMto dhanaM cIreNa baMdhai, pipIligabhayA chagaNAdIhiM vA liMpai, abhikkhaNaM ca uvayogaM kareti // mU. (1094)je bhikkhU annatitthIhiM vA gArathIhiM vA saddhiM bhuMjai, bhuMjataMvA saatijti|| mU. (1095) je bhikkhU annatitthIhiM vA gArasthIhiM vA saddhiM AveDhiya pariveDhiya bhuMjai, bhujaMtaM vA sAtijati / / ghU-annautthiyA taccaniyAdi baMbhaNA, khattiyA gAratthA, tehiM saddhiM egabhAyaNebhoyaNaM egadutidisiTTitesu AveDhiuM, savvadisiTTitesu pariveDhiuM, ahavA - AG maryAdayA veSTitaH / disividisAsuvicchinnahitaisupariveSTitaH |ahvaa-egpNtiie samaMtA ThiesuAveSTitaH, dugAtisu paMtIsu samaMtA prittttiyaasuprivessttitH| [bhA.5771] gihi-annatithiehi va, saddhiM pariveDhIe va tmmjjhe| je bhikkhU asanAdI, bhuMjejjA ANamAdINi // dhU-annausthiehaM samaM jati annautthiyANa vA majhe Thito pariveDhito jati, ANAdiyA dosA, ohao caulahuM pacchittaM / / vibhAgato imaM[bhA. 5772] puvvaM pacchA saMthuya, asoyavAI ya soyavAdI y| lahugA cau jamalapade, carimapade dohi vI gurugaa||
Page #1135
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-16/1095 cU-puvvasaMthuyA asoya-soyavAti ya, pacchAsaMthuyA asoya-soya tti / etesu causu padesu lahugA cauro tti, jamalapadaM vikAlatavehiM visesijaM ti jAvacarimapadaM / pacchAsaMthuto soyavAdI tattha caulahugaM taM kAlatavehiM dohiM vi gurugaM bhavati / / [bhA.5773] thIsute cciya gurugA, challahugA hoti annatitthIsu / parautthiNi chaggurugA, puvvAvarasamaNi satta'4 // dhU- eyAsu ceva itthIsu purapacchaasoyasoyAsu caugurugA kAlatavehiM visesitA / etesu caiva annatidhiyapurisesucausu challahugA kAlatavavisiTTA / eyaasucevprtitthinniisuchgurugaa| puvasaMthuyAsu samaNIsu chedo, avara tti pacchasaMthuyAsu samaNIsuaTThamaM ti mUla / / ayamaparaH kalpa:[bhA.5774] ahavA vi nAlabaddhe, anuvvaovAsae va culhugaa| ___ eyAsuMciya dhIsuM, nAlasamme ya cugurugaa| ThU-nAlabaddheNa puriseNaanAlabaddheNa yagahitANuvvatovA sAvageNa, etesu dosuviculhugaa| eyAsu ciya dosuM itthIsuMnAlabaddhe ya avirayasammaddiTTimmi etesu vi cugurugaa|| [bhA.5775] annAladaMsanithisu, challahu purise ya diTThaAbhaTTe / diTTitthi puma aditu, mehuNi bhotI ya chaggurugA / / cU-itthIsu anAlabaddhAsu avirayasammaddiTTIsu diTThAbhaTTesu etesu dosu vi challahugA, itthIsu diTTAbhaTThAsu purisesu a adiTTAbhaTTesu mehuNi tti mAulapiussiyaghAtA, bhoiya ti puvvabhajjA, etesu causu vi chggurugaa|| [bhA.5776] addhiTTAbhaTThAsuthIsuMsaMbhogasaMjatI chedo| amaNunnasaMjatI mUlaM thIphAsasaMbaMdho / cU-itthIsuadiTThAbhADAsusaMbhoiya-saMjatIsuthaeyAsudosuvicheo, amonnatti asaMbhoiyasaMjatIsu mUlaM, itthIhiM saha bhuMjaMtassa phAse saMbaMdho, AyaparobhayadosA, diDhe saMkAtiyA ya dosA, jati saMjatisaMtito samuddeso to caulahuM adhikaraNaM vA / / [bhA.5777] puvvaM pacchAkamme, egataraduguMcha uddmuddddaaho| AnnonnAmayagahaNaM khaddhaggahaNe ya aciyattaM / / dhU-purekamma-saMjateNa saha bhoyavvaM hatyapAdAdisuI karei, saMjato bhuMjissai tti adhikataraM rNdhaaveti| pacchAkammaM "kovieso" ti sacelaNhANaM kareja, pacchittaM vA paDivajjeja, saMjateNa vA bhutteapahuppaMte annaM piraMdhijjA,saMjato gihIvAegatarojuguMcha kareja,viligabhAveNa vA uhuMkarejjA, annena diDhe uDDAho bhavati, kAsAdirogo vA saMkamajja, adhikatarakhaddheNa vA aciyattaM bhaveja // [bhA.5778] evaM tu bhuMjamANaM, tehiM saddhiM tu vannitA dosaa| parivAritamajjhagate, bhujaMta lahuga dosa ime / / cU-parivArito jati bhuMjai to caulahuM / ime ya dosA[bhA.5779] parivAriyamajhagate, bhuMjate savva hoti culhugaa| gihimattacaDDagAdisu, kurukuyadosA ya uDDAho / /
Page #1136
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUla- 1095, [bhA. 5779] 237 cU- majjhe Thito janasa parivArio jai bhuMjai, ahavA- samaMtA parivArio donhaM tiNhaM vA jai majjhagao bhuMjai, savvaSpagArehiM caulahuM, gihibhAyaNe ya na bhuMjiyavvaM tattha bhuMjaMto AyArAo bhassai / "kaMsesu kaMsapAesu' - silogo / mattagacaDDugAdisu ya bhuMjaMtassa uDDAho bhavati, kaMjiyadaveNa yauDDAho, iyareNa AukkAyavirAhaNA, bahudaveNa ya kurukuthakaraNeNa uppilAvaNAdi dosA, jamhA evamAdidosA tamhA etehiM saddhiM pariveDhieNa vA na bhuMjiyavvaM // bitiyapada sehasAhAraNe ya gelaNNa rAyaduTTe ya / AhAra tena addhANa rohae bhayalaMbhe tattheva // [bhA. 5780 ] cU- puvyasaMyuto pacchAsaMdhuto vA puvvaM egabhAyaNo AsI se tassa neheNa Agato jati na bhuMjati to vipariNamati, ato seheNa samaM bhuMjati, pariveDhitovi tesAgaesu mA etesiM saMkA bhavissati - "kiM esa appasAgAriyaM samuddisati tti amhe bAhiM kareti'' bAhibhAvaM gacche ato pariveDhito bhuMjati / sAhAraNaM vA laddhaM taM na ceva bhuMjiyavvaM, aha akkhaDaM omaM tAhe ghettuM vIsuM bhuMjati, aha dAyA na dei, te vA na deMti, tAhe tehiM ceva saddhiM parivuDo vA bhuMjati / gilANo vA vejjarasa purato samuddisejjA, jayaNAe kurukuyaM karejjA / rAyaduDe rAyapurisehiM niLaMto tehiM pariveDhito bhuMjejjA / AhAratenagesu tesiM purao bhuMjejja / addhANateNasAvayabhayA satyassa majjhe ceva bhuMjati / rohage savvesiM ekkA vasahI hojjA, bohigAdibhae janena saha kaMdarAisu acchati, tattha tesiM purato samuddisejja | ome kahiMci sattAgAre tattheva bhuMjaMtANa labbhati, bhAyaNesu na labbhati tattheva bhuMjejjA / sAgArie ekko parivesaNaM kare caDDagAisu saMtaraM saMbhuMjati, nAuM duvihadaveNa kurukuyaM karei savvesu jahAsaMbhavaM / esA jayaNA // mU. (1096) je bhikkhu Ayariya-uvajjhAyANaM sejjAsaMthAragaM pAeNaM saMghaTTettA hatyeNaM aNaNunnavettA dhArayamANo gacchati, gacchaMtaM vA sAtijjai // cU- AcArya eva upAdhyAya Ayariya uvajjhAo bhaNNati, kesiMci Ayario kesiMci AyariauvajjhAto | ahavA jahA Ayarayassa tahA uvajjhAyassa vi na saMghaTTejati / pAto savvA'pharisi tti avinato / hattheNa aNaNunnavati na hastena spRSTA namaskArayati mithyAduSkRtaM ca na bhASate, tassa caulahu~ / sejjAsaMthAraggahaNAtI ime vi gahiyA - [bhA. 5781] - AhAra uvahi dehaM guruNo saMghaTTiyANa pAdehi / je bhikkhu nakhAmeti, so pAvati ANamAdINi / / dhU- AhAre ti - jattha mattage bhattaM dhAritaM, uvahi tati - kappAdI, sesaM kaMThaM // kahaM puna saMghaTTeti ? bhaNNati[bhA. 5782] pavisaMte nikkhamaMte, ya caMkamaMte va vAvaraMte vA / ceTThanivaNNA''uMTaNa, pasArayaMte va saMghaTTe // cU- paMthe vA caMkamaMto vissAmaNAdivAvAraM kareMto, sesaM kaMThaM || codagAha "juttaM AhArauvadhidehassa ya aghaTTaNaM / saMthAragabhUmI kiM na saMghaTTijati ? ko vA uvakaraNAtisaMghaTThiesu doso ?, AcArya Aha[ bhA. 5783] kamareNu abahumAno, avinaya paritAvaNA ya hatyAdI / saMthAraggahaNamaA, ucchuvaNasseva vati rakkhA // *
Page #1137
--------------------------------------------------------------------------
________________ 238 nizItha-chedasUtram -3- 16/1096 dhU-kamesutti-padesu jA reNU sA saMthArabhUmIe parisaDati, uvakaraNe vA laggati, abahumAno avinaoya saMghaTTie kao, annaM ca ucchUvaNe rakhiyabve vatiM rakkhati - na bhaMjaNaM deti, tassa rakkhaNe ucchuvaNaMrakkhitaM ceva, evaM saMthAragassa asaMghaTTaNe gurussa dehAtiyAM dUrAto ceva pariharitA saMjamAyavirAhaNA ya, AyariyaM ca avamannatena saMjamo virAhio / kahaM ? jena tammi ceda NANadaMsaNacarittANi adhINANi- "je yAvimaMdetti guruM0" vRttN| AyavirAhaNA-jAe devayAe AyariyA pariggahitA sA virAheja, anno vA koi Ayariya pakkhitto sAdhU uDejA, tatya asaMkhaDAdI dosaa|| [bhA.5784] bitiyapadamaNappajjhe, na khame avikovite va appajjhe / khittAdosaNNaM vA, khAme AuTTiyA vA vi / / cU-aNappajjho so vA ajANato nakhAmeti, AyariyaM vA khitAdicittaM sAraveMto dittacittaM vAuvecca saMghaTejA, osannaM vA "maMeeosaNNamiti paribhavaMti' tti ujjamejjA, evaMAuTThiyAe vi saMghahejA pacchA khamAvei // ma. (1097) je bhikkhUpamANAirittaM vA gaNaNAirittaM vA uvahiM dharei, dhareMtaM vA saatijti|| [bhA.5785] gaNaNAe pamANeNa ya, hInatirittaM vajo dharejjAhi / ohovaggaha uvahI, so pAvati ANamAdINi // ghU-uvadhI duviho - ohovahI uvaggahito ya / ekkakko tiviho - jahanno majjhimo ukkoso ya / tattha ekkakke gaNaNApamANaM pamANapamANaM ca, taM hInaM adhikaM vA jo dhareti / tattha ohao. suttabhaNiyaMcaulahuM / vibhagato-annaatyeNa uvadhiniSphaNNaM bhArabhayaparitAvaNAdI dosA, jamhA ete dosA tamhA na hInAtirittaM dhareyavvaM / / jina-therANaM gaNaNAtipamANeNa jANaNathaM bhaNNati[bhA.5786] pattaM pattAbaMdho pAyaTThavaNaMca pAyakesariyA / paDalAi rayattANaM, ca gucchao pAyanijjogo / / - imaM jinakappiyANaM sarIrovahippamANaM[mA.5788] tinneva yapacchAgA, rayaharaNaM ceva hoi muhpottii| eso duvAlasa viho, uvahI jinakappiyANaM tu|| imaM jahannamajjhimukkosANa kappANa ya ppamANaM[bhA.5789] cattAri u ukkosA, majjhimagA jahannagA vi cttaari| kappAnaM tu pamANaM, saMDAso do ya rynniio|| cU-saMDAso tti kuDaMDo, rayaNi tti do hatthA, eyaM dIhattaNeNa, vitthareNa divaDDarayaNiM / ahavA - jinakappiyANaM kappaparimANaM dIhattaNeNa saMDAso vitthAreNa donni rayaNIo, esa Adeso vakkhamANo / imaM pattagabaMdhassa pamANappamANaM[bhA. 5790] pattAbaMdhapamANaM, bhANapamANeNa hoi kAyavvaM / jaha gaMThimmi kayammI, koNA cauraMgulA hoti / / cU-jaMca samacauraMsaM tassa jA bAhirato parihI tena bhAyaNappamANeNapattagabaMdho kAyavvo, jaM puNa visamaM tassa jA parihI mahaMtatarI tenappamANeNa pattagabaMdho kAyavvo, ahavA - gaMThIe kayAe
Page #1138
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1097, [bhA. 5790] 239 jahA pattagabaMdhakaNNA cauraMgulA bhavaMti - gaMThIe atirittA bhavaMtItyarthaH / / imaM rayatANassa pamANappamANaM[bhA.5791] rayatANapamANaM, bhANapamANeNa hoi niSphaNNaM / pAyAhiNaM karataM, majjhe cauraMgulaM kamai / / majjhi tti - muhaMtAo muhAo jahA do vi aMtA cauraMgulaM kamaMti evaM rayatANappamANaM / ahavA - jinakappiyassa kappappamANaM imaM[bhA.5792] avaro vi ya Aeso, saMDAso sosthie nivaNNe ya / jaM khaMDiyaM dadaM taM, chammAse dubbalaM iyaraM / / cU-Adeso tti- prakAraH / saMDAso tti kappANa dIhappamANaM, eyaM jAnusaMDAsagAto ADhattaM te paDicchAdeMto jAva baMdhaM eyaM dIhattaNaM / sothie tti - do vi bodhabbakaNNe dohiM vihatyehiM ghettuM do vibAhusIse pAvati / kaha? ucyate-dAhiNeNaM vAmaMbAhusIsaM, evaMdoNha vikalAdINa hRdayapadese sotthiyAgAro bhavati / evaM kappANa bodhavvaM / / ettha AeseNa imaM kAraNaM[bhA.5793] saMDAsachiDDeNa himAi eti, guttA aguttA vi ya tassa sejjA / hatthehi to geNhiya do vikanne, kAUNa khaMdhe suvaI va jhAI / / dhU-jinakappiyANa guttA aguttA vA sejjA hojA, tAe sejjAe ukkuDuaniviTThassa saMDAsachiDDesu ahI himavAto vA Agaccheja, tassa rakkhaNaTThAte, tena kAraNeNa esa pAuraNavihI, kappANa evaM pamANaM bhaNiyaM- "dovi kanne" ti do vi vatthassa kanne ghettuM nivaNNo nisaNNo vA suvati jhAyati vA / so puNa ukkuDato ceva acchai prAyo jaggati y| keI bhaNaMti - ukkuDuo ceva niddAio suvai IsimetaM tatiyajAme / so puNa kerisaMvatthaM geNhati? jaM "khaMDiyaM" ti chinnaM jaM ekkAto pAsAu, taM ca jaM chammAsaM dharati jahanneNaM taM daDhaM geNhati, "iyaraM" ti jaM chammAsaMna dharati taM dubbalaM na geNhati ||eyN gacchaniggayANaMpamANaM gataM / idAniMgacchavAsINaM pramANaMpramANa-pramANaM ca bhaNNatti[bhA.5794] kappA AtapamANA, aDvAijjA u vitthaDA htthe| evaM majjhima mANaM, ukkosaM hoti cttaari|| cU- ukkoseNa cattAri hattha dIhattaNeNaM evaM pamANaM anuggahatyaM gherANa bhavati, puhutte vi cha aMgulA samAdhiyA kajjati / / majjhimukkosaesudosu vi pamANesuime kAraNaM[mA.5795] saMkucita taruNa AtappamANa suvaNe na sItasaMphAso / duhato pellaNa there, anuciya pANAdirakkhA y|| cU-taruNabhikkhU balavaMto, so saMkuciyapAo suvati, jena kAraNeNa tassa na sItasparzI bhavati tena tassa kappA aayppmaannaa| jo puNa thero so khINabalona sakketi saMkuciyapAdo suviuM tena tassa ahiyappamANA kappA kappaMti / "pellaNaM" ti akkamaNaM "duhao" tti - sirapAdAMtesu dosu a pAsesu evaM tassa sItaM na bhavati / sehassa vi anuccie suvaNavihim evaM ceva kappANa pamANaM kajati / avi ya pANadayA kayA bhavati, na maMDUkaplutyA kIDAtI pavisaMtIti // imaM paDalANa gaNaNappamANaM[bhA. 5796] tividhammi kAlachede, tividhA paDalAo hoti paadss| ___ gimha-sisira-vAsAsuM, ukkosA majjhima jahannA //
Page #1139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 240 nizItha -chedasUtram - 3- 16/1097 [bhA. 5797] [bhA. 5798] cU- je daDhA te ukkosA, daDhadubbalA majjhimA, dubbalA jahannA, sesaM kaMThaM / gimhAsu tinni paDalA, cauro hemaMti paMca vAsAsu / uksAu ee, to puNa majjhime vocchaM / gimhAsu cau paDalA, paMca ya hemaMti chacca vAsAsu / ee khalu majjhimA ya, etto u jahannao vucchaM / / gimhAsu paMca paDalA, chappuNa hemaMta satta vAsAsu / tivihami kAlachee, pAyAvaraNA bhave paDalA || kaMThAo kAyavvAo / imaM rayoharaNaMdhanaM mUle thiraM majjhe, agge maddavajuttayaM / egaMgiyaM ajhusiraM, porAyAmaM tipAsiyaM // [ bhA. 5799 ] cU- tinni vigAhAo [bhA. 5800 ] - hatthaggahapadese mUla bhaNNati, tattha ghanaM veDhijjati, majjhati rayaharaNapaTTago so ya daDho, bhago vA majjhaMso daDho, aggA dasAo tAo maddavAo kAyavvAo, egaMgiyaM dugAdikhaMDaM na bhavati, ajjhasiraM ti romabahulaM na bhavati, veDhiyaM aMguTThapavvamettaM tibhAge tajjAyadoreNa baddhaM tipAsiyaM // bhaNNati [ bhA. 5801] appollaM miupamhaM, paDipunnaM hatthapUrimaM / tipariyallamaNissiddhaM, rayaharaNaM dhArae egaM // cU appollaM - ajjhasiramityarthaH, mRdudazaM, paDipunnaM pramANataH battIsaMgulaM saha nisejjAe, hatthapUrimaNisejjAe tipariyalaM veDhijati, "anisahaM" ti uggahA aphiTTaM dharijati / / unniyaM uTTiyaM vAvi, kaMbalaM pAyapucchaNaM / rayaNippamANamittaM, kujjA porapariggahaM / / [bhA.5802] cU- unniya-kaMbalaM uTTiyakaMbalaM vA pAyapuMchaNaM bhavati / rayaNi tti hattho, tapyamANo paTTago // [ bhA. 5803] saMthAruttarapaTTo, aDDAijA ya AyayA hatyA / dospi ya vitthAro, hatyo cauraMgulaM ceva / / cU- unnio saMthArapaTTago, khomio tappamANo uttarapaTTago, sesaM kaMThyaM / / imo colapaTTago[bhA. 5804] duguNo caugguNo vA, hatyo cauraMsa colapaTTI ya dherajuvANANaTThA, saNhe dhUlaMmi ya vibhAsA / / cU- daDho jo so dIhattaNeNa do hatthA vitthAreNa hattho so duguNo kato samacauraMso bhavati, jo dadubbalo so dIhattaNeNa cauro hatthA, so vi cauguNo kao hatthametto cauraMso bhavati, egaguNaM ti gaNaNappamANe, unniyA egA nisijjA pamANapyamANena hastapramANA tappamANA ceva tassa aMto pacchAdaNA khomiyA nisejjA / / [ bhA. 5805 ] cauraMgulaM vitatthI, eyaM muhanaMtagassa u pamANaM / bIoviya Aeso, muhappamANeNa nippannaM // cU- bitiyappamANaM vikaNNakoNagahiyaM nAsigamuhaM pacchAdeti jahA kikADiyAe gaThI bhavati // [bhA. 5806 ] gocchayapAdaTThavaNaM, paDilehaNiyA ya hoi nAyavvA / tinhaM pi uppamANaM, vitatthi cauraMgulaM ceva //
Page #1140
--------------------------------------------------------------------------
________________ 241 uddezaka : 16, mUlaM-1097, [bhA. 5807] [bhA.5807] jo vi devattha tivattho, egeNa acelato va sNthrtii| nahu te khisaMti paraM, savveNa vi tinni ghettavvA / / cU-jinakappiyANa gahaNaM, therakappiyANa paribhogaprati, jo egeNaM saMgharati so egaM geNhati pari jati vA |jo dohiM saMtharati so do geNhati pari jati vA, evaM tatio vi| jinakappio vA acelo jo saMgharati so acelo ceva acchati, esa abhiggahaviseso bhaNio / eteNa abhiggahaviseseTieNa adhikataravatthona hIliyabyo / kiM kAraNaM? jamhA jiNANa esA ANA, savveNa vi tinni kappA ghettavvA / therakappiyANaM jai upAueNa saMtharati tahAvi tinni kappA niyamA ghettavvA / / kappANa imo guNo[bhA.5808] appA asaMtharaMto, nivAriohoti tihi u vatthehiM / giNhati gurU vidinne pagAsapaDilehaNe stt|| dhU- sItAdiNA asaMgharaMtassa taM asaMtharaNaM vatthaparibhogeNaM nivAritaM bhavati / te yaM vatthe guruNA AyarieNa dinne geNhati, pagAsapaDilehaNa tti acoraharaNijje, ukkoseNa satta gennhti|| imaM ussaggato,avavAdiyaM ca pramANaM[bhA.5809] tinni kasiNe jahanne, paMca ya daDhadubbalA ya gennhejaa| satta ya parijuNNAI, eyaM ukkosayaM gahaNaM // ghU-kasiNa ttivaNNAto juttappamANAdhaNamasiNA, jehiM saviyAaMtarito na dIsai tArisA, jahannena tinni geNhati / paMca daDhadubbale, parijuNNe sattA gennhi|| [bhA.5810] bhinnaM gaNaNAjuttaM, pamANa-iMgAla-dhUmaparisuddhaM / uvahiM dhArae bhikkhU, jo gaNaciMtaM na ciMtei // . ghU-bhinnaM ti adasaM sagalaM na bhavati, gaNaNappamANeNa pamANappamANeNa ya juttaM geNhai / iMgAlo tti rAgo, dhUmo tti doso, tehiM parisuddhaM - na tehiM paribhuMjatItyarthaH ||jo sAmaNNabhikkhU tasseyaM vatthappamANaM bhaNiyaM / jo puNa gaNaciMtago gaNAvacchedagAdi tassimaM pamANaM[bhA.5811] gaNaciMtagassa etto, ukkoso majjhimo jahanno ya / savvo vi hoi uvahI, uvaggahakaro mahA (ja) nassa // ghU-gaNaciMtago gaNAvaccheigo tassajahannamajjhimukkoso savvo viohito uvaggahitovA, mahAjano gaccho / [bhA. 5812] AlaMbaNe visuddhe, duguNo tiguNo cauguNo vA vi / savvo vi hoi uvahI, uvaggahakaro mahAnassa / / ghU-AlaMbati jaM taM AlaMbaNaM, 'ta' duvidhaM - davve rajjumAdI, bhAve nANAdI / iha puNa bhAve dullabhavatthAdidese tattha jo gaNaciMtago so duguNaM paDoyAraM tiguNaM vA cauguNaM vA, ahavA - jo atiritto ohito uvvahito sanco gaNaciMtagassa pariggaho bhavati, mahAjano tti gaccho tassa AvatikAle uggahakaro bhavissai / / gaNaNappamANetti gayaM / idAniM airegahIne tti[bhA.5813] pehA-'pehakatA dosA, bhAro ahikaraNameva atiritte| ete havaMti dosA, kajavivattI yahINammi / / 17} 16
Page #1141
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 16 / 1097 dhU- atiregaM paDilehaMtassa suttAdipalimaMtho, apehaMtassa uvahinipphaNNaM, aparibhoge anupabhogatvAt adhikaraNaM bhavati, hIne puNa kajavivattivinAso bhavati / hInAiritte tti gayaM / idAniM parikammaNe tati 242 [ bhA. 5814] parikammaNe caubhaMgo, kAraNa vihI bitio kAraNe avihI / nikAraNammi ya vihI, cauttho nikkAraNe avihI // kAraNa anunna vihiNA, suddho sesesu mAsiyA tinni / tava kAlehi visiTThA, aMte gurugA ya dohiM pi // [ bhA. 5815] cU-suddhI kAraNe vihIe esa paDhamabhaMgo, ettha anunne tti parikamme tti suddho tti na pacchittaM / sesesu tisu bhaMgesu patteyaM mAsalahuM / bitiyabhaMge kAlaguruM / tatiyabhaMge tavaguruM / aMtillo cautthabhaMgo tattha tavakAlehiM dohiM vi guruM / parikammaNaMti vA sivvaNaMti vA egtttthe| egasarA DaMDI uvvaTTaNi ghaggarasivvaNi ya esA avihI, isakaMTagadusarigA ya vihI / idAniM " vibhUsa" ttiudAhaDA je hariyAhaDIe, parehi dhodAdipadA u vatthe / [ bhA. 5816] bhUsAnimittaM khalu te kareMte, ugghAtitA vattha savittharA u // cU- "udAhaDa" tti bhaNiyA "hariyA haDiyA" sutte / parehiM ti tenagehiM je dhotAtI padA katA tejati appaNA vibhUsAvaDiyAe kareti taM jahA dhovati vA, rayati vA, ghaTTeti vA, maThThe vA kareti, vivarittaraMgehiM vA rayati tassa caulahuM / savittharaggahaNA to dhotAdipade kareMtassa jA AyavirAdhanA tAsu jaM pacchittaM taM ca bhavati // vibhUsaM kareMtassa imo abhippAo [bhA. 5817] maleNa ghatthaM bahunA u vatthaM, ujjhAio haM cimiNA bhavAmi / haM tassa dhavammi karemi tattiM varaM na jogo maliNANa jogo / / dhU- malinaM vastraM tena vA'haM virUpo dRzye, yasmAdvirUpo'haM dRzye tasmAttasya vastrasya dhautavye " tatti" tti - jena taM dhovvati, gomuttAtiNA taM udArurAmi, "varaMna jogo' tti - varaM me avatthagassa kappati acchiuM, na ya malinehiM vatyehiM saha saMjogo || kAraNe puNo dhovaMto suddho / codago bhaNAti - nanu dhovaMtassa / "vibhUsA itthIsaMsaggI" silogo / Ayario bhaNai [ bhA. 5818 ] kAmaM vibhU khalu lobhadoso, tahAvi taM pAhuNato na doso / mAhI jo imiNA bhavissaM, puvviDimAdI iya saMjatI vi // - cU- kAmaM codagAbhippAyassa anumayatthe, khalu avadhAraNe, jA eSA vibhUsA esa lobha evetyarthaH, tahAvi taM vatthaM "suvibhUsitaM kAraNe kAUNa pAuraNe na doso bhavati / rAyAiiDimeM jo ihiM vihAya pavvaio so ciMteti - "bhA imassa abuhajanassa ihalokapaDibaddhassa imehiM maliNavatyehiM hINi bhavissAmiti / esa sAvasatto jena taM tArisaM vibhUtiM paricajja imaM avatthaM patto kimaNNaM taveNa pAvihitti" ti, evaM saMjatI vi hiMDai acchati vA niccaM paMDarapaDapAuA || [ bhA. 5819 ] na tassa vatthAdisu koi saMgo, rajjaM taNaM ceva jahAya tenaM / jo so uvajjhAiya vatthasaMgo, taM gAravA so na caei mottuM // - jo so iDimeM pavvatito na tassa vatthAdisu koi saMgo tti vA baMdhaNaM ti vA egaTuM / kahaM najati jahA sago natthi ?, ucyate-jato tena rajjaM bahuguNaM tRNamiva jaDhaM / sesaM kaMThaM / / vibhUsatti
Page #1142
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM- 1097 [bhA. 5493] gayaM / idAniM mucchatti [bhA. 5820] mahaddhane appadhane va vatthe, mucchijjatI jo avivittabhAvo / saI pino bhuMjai mA hu jhijjhe, vAreti vannaM kasiNA dugA do || dhU- bahumullaM appamollaM vA avivittabhAvo tti avisuddhabhAvo, avivitto lohillamityarthaH / taM pahANavatthaM na sayaM bhuMjati, jo annaM vArei paribhuMjaMtaM tassa pacchittaM, "kasiNA dugA do" tti, kasiNatti saMpUNNA, dugA do cauro - caugurumityarthaH // vatthe imANi mucchAkAraNANi[ bhA. 5821] desillagaM pamhajayaM maNunnaM, cirAyaNaM dAi siehato vA / labdhaM ca annaM pi imappabhAvA, mucchijjati eva bhisaM kusatto // cU- desillagaM jahA poMDravardhanakaM, pamhajugaM jahA pUravuDhapAvarago, saNhaM thUlaM sadesa paradesaM vA, manassa jaM ruccai taM maNunnaM, cirAyaNaM AyariyaparaMparAgayaM, dAiti vikArArthe jena vA taM dinnaM tassa sinehato na paribhuMjati, imeNa vA acchaMteNa eyappabhAvAo annaM pi labbhAmo evaM mucchAe na paribhuMjati, evaM tti evaM "bhisaM' atyarthaM kutsitaM sattvaM yasya bhavati sa kusatvo alpasatva ityarthaH, evaM bhisaMkusatvo lobhaM karotItyarthaH / vatthe tti gataM / idAniM pAyaM bhaNAmi; tassa imANi dArANi - [mA. 5822] davvappamANa atirega hInadosA taheva avavAde / lakkhaNamalakkhaNaM tiviha uvahi boccattha ANAdI || ko porisIe kAle, Akara cAula jahanna jayaNAe / codaga asatI asiva, ppamANauvaoga chedaNa muhe ya // pamANAiregadharaNe, cauro mAsA havaMti ugdhAyA / ANAdiNo ya dosA, virAdhanA saMjamA - SSyAe / [bhA. 5823] [ bhA. 5824] khU- dravyapAtraM, tasya duvidhaM pramANaM - gaNaNappamANaM pamANappamANaM ca / duvihassa vi pamANassa atiregadharaNe caulahugA / sesaM kaMThayaM / [ bhA. 5825] gaNaNAte pamANeNa va, gaNaNAte samattao paDiggahao / palimaMtha bharuDuDuga, atippamANe ime dosA / / dhU- duvihaM pamANaM, tattha gaNaNappamANeNa do pAdA paDiggaho mattago ya / aha etto tigAdi atiriktaM dhareti to parikammaNa-raMgaNa paDilehaNAdisu suttatyapalimaMtho addhANe vahato bhAra uddaMDakazca janahAsyo bhavati- "aho ! bhAravAhitA ime ' // duppamANAiritte vi ime dosA[bhA. 5826 ] bhAreNa veyaNAte, abhihaNamAdI na pehae dosA / rIyAdi saMjamammiya, chakkAyA bhANabhedammi || cU- mAro bhavati, bhArakkaMtassa ya veyaNA bhavati, veyaNAe ya addito goNahatthimAi na passati, te abhihaNejjA, vaDasAlakkhANumAi vA na pehai, iriuvautto vA na bhavai, anuvautto vA chakkAe virAja, anuvautto vA bhAyaNabheyaM karejjA / / ime airegadosA / "airegaM" ti pamANappamANAto [bhA.5827] bhANa'ppamANagahaNe, bhuMjaNa gelaNNa' bhuMja ujjhimitA | esapellaNa bhedo, hANi aDate duvidha dosA || 243
Page #1143
--------------------------------------------------------------------------
________________ 244 - nizItha-chedasUtram -3-16/1097 cU-bhAjanaM apramANaM- bhANa'ppamANaMtitaM, ativuDaM geNhati / tammi bharie jai savvaM bhuMjati to hA (to) dejja vA mAreja vA gelannaM vA kujA, aha na bhuMjati to ujjhimitA ahikAraNAdI dosA / bhAyaNaM bharemi tti alabmamANa esaNaM pelittA bhareti, bharie atibhAreNa paJcuppiDittA bhannati, bhAyanena vinA appaNo kajjaparihANI, bhAyaNaTThA aDaMtassa bhAyaNabhUmIjaMtassa duviha tti - AyasaMjamavirAdhanA dosA bhavaMti // hInadosatti asya vyAkhyA[bhA. 5828] hInappamANadharaNe, cauro mAsA havaMti ugghAtA / ANAdiyA ya dosA, virAdhanA sNjmaa-''yaae|| cU-jaMpaDiggahagamattagappamANaM bhaNiyaM tato jati hInaM dhareti tato paDiggahagecaulahuM, mattage mAsalahu~ / / kiM cAnyat[bhA.5829] UNeNa na pUrissaM, AkaMThA tena geNhatI ubhayaM / mA levakaDaM ti tato, tatthuvaogaM na bhUmIe / / ghU-UNeNaM ti pramANato eteNa bharieNa vi na pUressaMti na saMtharissaMti tAhe kaNNAkaNNi bhareti, ubhayaM tikUraM kusaNaMca, ahavA- bhattaMpAnaM vA / tammiatibharie mA pattabaMdo levADissati tti- taduvaogeNa bhUmIe uvaogaM na kareti / / anuvattassa ya ime dosA[bhA.5830] khANU kaMTaga visame, abhihaNamAdI na pehatI dosaa| rIyA pagalita tenaga, bhAyaNabhede ya chakAyA / / dhU-anuvautto khANuNA dukkhAvijjati, kaMTageNa vA vijjhati, visame vA paDati, gavAdiNA vA abhihaNNati / esA AyavirAdhanA / rIyAdI saMjamavirAdhanA kaMThyA // ahavA ime dosA[bhA.5831] hInappamANadharaNe, cauro mAsA havaMti ugghaayaa| ANAdiyA ya dosA, virAdhanA saMjamAyAe / / --gurumAiyANa adAne imaM pacchittaM[bhA.5832] guru pAhuNae dubbala, bAle vuDhe gilANa sehe ya / lAbhA-''lAbha'ddhANe, anukaMpA laabhvocchedo| [bhA.5833] gurugA ya guru-gilANe, pAhuNa-khamae ya caulahU hoti| sehammi ya mAsagurU, dubbala juva (ya) le ya mAsalahu~ / -gurumAdiyANa imA vibhAsA[bhA.5834] appa-paraparicAo, gurumAdINa tu adeMta-deMtassa / aparicchite ya dosA, vocchedo nijraa'laabho|| ghU-DaharabhAyaNabhariyaM gurumAdiyANa jati deti to appA catto, aha na deti to gurumAtiyA paricattA / dubbalo sabhAvato rogato vA na tarati hiMDiuM tassa dAyavvaM / "lAbhA''lobha" ti asya vyAkhyA-"aparicchite ya dosA", jassa hInappamANaMbhAyaNaM so khettapaDilehago payaDavito, satena khuDDalageNa bhANeNa kiha lAbhaM parikkhau, tAhe je aparikkhitte khette dosA, te maMdaparikkhie vi gacchassa ya Agayassa alabhaMte jaM asaMtharaNaM jA ya parihANI sA savvA khuDDulabhANaggAhiNo bhavati, addhANe vA pANNANa saMkhaDI hojjA tattha pajjattiyalAbhe labbhamANe kahiM geNhau ? taM.
Page #1144
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1097, bhA. 5834] 245 bhAyaNaM theveNaM ceva bhariyaM / ahavA - anukaMpalAbhavoccheto"tti-chinnaddhANe vA koi anukaMpAe vA jaMjaM aDijati taM bhAyaNaM bhareti, tattha gacchasAdhAraNakaraM bhAyaNaM uDDeyavvaM, hInabhAyaNe puNa aDijatelAbhassa vocchedo nijarAeyaalAbho bhvti|ahvaa-shaanne'vighyaadidvve labbhamANe khuDDulabhAyaNeNa lAbhavocchedaM kareja nijarAe vA alAbhaM pAveja / / ime ya DaharabhAyaNe dosA[bhA.5835] levakaDe vosar3e, sukke laggeja koDie sihare / ete havaMti dosA, Dahare bhANe ya uddddaaho|| cU-tena atIva pAhuDiyaM tAhe tena vosaTuM, tena atipaloTTamANeNa levADijati / ahavA-mA thevaM bhattaM dehIti, tAhe sukkassa cappAcappaM bharei, taMca sukkaM bhattaM lageja ajinnaM haveja |koddiyNti cappiyaM caMpijaMtaM vA bhajejja, sukkabhattassa vA siharaM kareMto bhareja, taM jano daTuM bhaNati - aho! asaMtuTThA / pacchaddhaM kNtthN| [bhA.5836] dhuvaNA'dhuvaNe dosA, vosaTuMte ya kAya aatusinne| sukkhe laggA'jIraga koDita siha bheda uddddaaho| - vosaDhuMteNa jaM levADitaM taM jati dhovati to ubbhAvaNAdI dosA, aha na dhovati to rAtIbhoyaNabhaMgo / ahavA- vosaTTe pagalaMtepuDhavAdI chakkAyavirAdhanA / ahavA- vosaTuMte usiNeNa daDDhe AyavirAdhanA, pacchaddhaM gatArthaM / cappijaMte ussiharabharige ya bahi phoDa tti uDDAho, jamhA evamAdI dosA tamhA juttappamANaM pAdaM ghettavvaM / / kerisaM puNa taM juttapamANaM?, ata ucyate[bhA.5837] tinni vihatthI cauraMgulaM ca bhANa majjhimappamANaM / eto hIna jahannaM, atiregataraM tu ukkosaM // [bhA.5838] ukkosatisAmAse, dugAuaddhANamAgao saahuu| cauraMgulaUNaM bhAyaNaM tu paJjattiyaM heTThA / / [bhA.5839] eyaM ceva pamANaM, savisesataraM anuggahapavattaM / kaMtAre bbhiskhe, rohagamAdIsa bhatiyavvaM / / khU-eyAo jahA paDhamuddesage taheva / / "avavAya" tti asya vyAkhyA[bhA.5840] annANe garave luddhe, asaMpattI ya jANae / lahao lahuyA gurugA, cauttha suddhe u jaanno|| cU-pacchA avavAyaM bhaNIhAmi, jai imehiM dhareti to imaM pacchittaM pacchaddhagahiyaM jahasaMkhaManANeNa mAsalahuM, gAraveNa caulahuM, luddhassa caugurugA / asaMpattI jANage do vi suddhA / / tattha annANassa vakkhANaM[bhA.5841] hInA-'tiregadose, ayANamANo udharati hIna-'hiyaM / pagatIe thovabhoI, sati lAbhe vA karetomaM / / cU-pubbaddhaM kaMThaM / imaM gAravassa vakkhANaM - pagatIe pacchaddhaM, pagatI svabhAvo ya, svabhAvato ceva thovabhoi | ahavA - labbhaMte viomaM kareti, varaM me thovAsitti janavAto bhavissai / / [bhA.5842] issaranikkhaMto vA, Ayario vA vi esa DahareNaM / atigAraveNa omaM, atippamANaM imehiNtu||
Page #1145
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-16/1097 cU- isaro ko viesa jena DahareNa bhAyaNeNa bhikkhaM hiMDai, Ayariyattena gAraveNa vA DaharabhAyaNa gehati / / atippamANaM imeNa gAraveNa dharei [bhA. 5843 ] 246 anigUhiyabala virio, veyAvaccaM karei aha samaNo / bAhubalaM ca atI se, pasaMsakAmI mahalleNaM // # cU-mahallabhAyaNeNa veyAvacca karei evaM me sAdhU pasaMsissaMti, ahavA- sAhujano vA bhaNissai - " eyassa visihaM bAhubalaM jeNa mahalleNa bhAyaNeNa bhikkhaM hiMDai" || luddhassa vyAkhyAaMtaM na hoi deyaM, thovAsI esa deha se suddhaM / ukkosassa va laMbhe, kahi gheccha mahalla lobheNaM // [ bhA. 5844 ] dhU- khuDalagabhAyaNe gahie gharaMgaNe vi ThitaM daddhuM gharasAmI bhaNati "eyarasa aMtapaMtabhattaM na deyaM " 1 ahavA bhaNeja - "esa thovAsI, jena esa khuDalaeNaM geNhati' / ahavA bhaNejja - "eyarasa suddhaM deha" / "suddhaM" ti ukkosaM, zAlyodanapaDhamadoccaMgAdI suddhI ceva / mahalaM imeNa kAraNeNa geNhati - "ukkosaM labbhamANaM pabhUtaM sAmaNNaM vA samuddANiyaM labbhamANaM kattha geNhissAmi " tti evaM luddhattaNeNa mahalaM gehati / / " asaMpatti" dAraM cautthaM, tassa imaM vakkhANaM [ bhA. 5845 ] juttapamANassa'satI, hina 'tiriktaM cauttho dhAreti / lakkhaNajutahIna -' hiyaM, naMdI gacchaTTatA carimo // cU- puvvaddhaM kaMThaM / "jANage "tti asya vyAkhyA - lakkhaNapacchaddhaM, jaM lakkhaNajuttaM taM jANago hInaM vA ahiyaM vA dhareti, nANAdigacchavRddhinimittaM / ahavA - gacchassa uvaggahakaraM naMdIbhAyaNaM, "carimo" tti jANago so dhareti na doso // avavAe tti gayaM / idAniM "lakkhaNamalakkhaNe" tti dAraM [ bhA. 5846 ] vaTTaM samacauraMsaM, hoti thiraM thAvaraM ca vannaM ca / huMDaM vAyAiddhaM, bhinnaM ca adhAraNijAI // [ bhA. 5847] [ bhA. 5848 ] cU- vRttAkRti ucchitakukSiparidhitulyaM caturaMsaM dRDhaM sthiraM sthAvaraM apratihArikaM etehiM guNehiM juttaM dhanaM / ahavA - annehiM vi vaNNAdiguNehiM jaM juttaM taM dhanaM, eyaM lakkhaNajuttaM / imaM alakkhaNaM - visamasaMThiyaM huMDa anphiNNaM tuppaDayaM vAtAiddha jaM ca bhinnaM, ete alakkhaNA / / saMThiyammi bhave lAbho, patiTThA supatiTThitai / nivvaNe kittimAroggaM, vaNNaDDhe nANasaMpayA // huMDe carittabhedo, sabalaMmi ya cittavimamaM jANe / duppute khIlasaMThANe, gaNe ya caraNe ya no ThANaM // paumuppale akusale, savvaNe vnnmaaise| aMto bahiM va daDDhe, maraNaM tattha niddise / / thU- susaMThANasaMThie bhattAdi lAbho bhavati, jaM phullagabaMdheNa supaiTThiyaM tena caraNe gaNe AyariyAdipade vA suppatiTThito bhavati / jassa pAtassa vaNo natthi tena pAteNa nivvaNo bhavati, kittI jaso ya bhavati, AroggaM ca se bhavati / pavAlasannibheNa vaNNeNa jaM aDDuM ti juttaM tena nANaM bhavati / jaM huMDaM tena carittavirAdhanA bhavati, mUluttaracaritAiyArA bhavaMti / sabalaM cittavicitaM [ bhA. 5849 ]
Page #1146
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 16, mUlaM-1097, [bhA. 5849] 247 tenacittavinbhamo khittAdicitto bhavati / puSpagamUle na supaiDiyaMdupputaM kopparAgAraMkhIlasaMThiyaM, erise gaNe caraNe vA na thiro bhavati / ahavA - hiMDaMto ceva acchti| [bhA.5850] aMto bahiM va daTTe, puSphagaM bhinne ya caugurU hoti| iyarabbhinne lahugA, huMDAdisu sattasU lhuo|| [bhA.5851] huMDa sabale savvaNa, dupputa vAtiddhavaNNa hIne ya / kIlagasaMThANe viya, huMDAI hoti sattete / / cU-jaM aMto barhi vA daI tattha maraNaM gelaNNaM vA taM geNhate cuguruN| puSphagamajjhe nAbhibhinne evaM ceva / iyaraM ti - jaM annakukSimAdisu bhinnaM tattha caulahuM / huMDe vAtAiddhe duSpute khIlasaMThANe avaNNADDhe sabale savvaNe etesumAsalahuM / lakkhaNamalakkhaNa tti gataM / idAni "tivihaM uvahi' tti[mA.5852] tivihaM ca hoti pAdaM, ahAkaDaM appa-saparikammaM ca / puvvamahAkaDagahaNe, tassa'sati kameNa donnitare / / khU-tivihaMpAdaM - lAuyaMdAruyaM mttttiyaapaayNc| puNo ekkekaMtivihaM - ahAkaDaM appaparikAmaM bahuparikamaMca / gahaNakAle puvvaM ahAkaDaM geNhiyavvaM, tassa asati appaparikamma, tassaasati bahuparikammaM / / idAni "voccattha" ti[bhA.5853] tivihe parUvitammi, voccat gahaNa lahuga aannaadii| chedana-bhedana karaNe, jA jahi ArovaNA bhnniyaa| dhU-jo esa ahAkaDAigo gahaNakamo bhaNio, eyAo jaM vocatthaM vivarIyaM geNhati / ahAkaDassa jogaM akAuM jo appaparikammaM bahuparikammaM vA geNhati tassa caulahuM, annaM ca jaM saparikamme pAdevi chedana-bhedanaMtaM kareMtasajA yachedana-bhedanAdigA AyavirAdhanA saMjamavirAdhanA vA paDhamuddesage bhaNiyA, sacceva ihaM aparisesA sahArovaNAe bhANiyavvA / / bitiyaddAragAhA AdiddAre kotti asya vyAkhyA[bhA.5854] ko geNhati gIyattho, asatIe pAdakappio jo u| ussagga-'vavAtehiM, kahijjatI pAdagahaNaM se| cU-ko pAdaM geNhati ? jo gIyatyo so geNhati / gIyatthassa asati jena pAdesaNA suttattho gahio so pAyakappito geNhati / tassa vi asati jo mehAvI tassa pAdesaNA ussaggavavAehiM kahijjati, so vA geNhati // idAni "porisi" tti[bhA.5855] huMDAdi egabaMdhe, suttatthe kareMto maggaNaM kunyjaa| duga-tigabaMdhe suttaM, tiNhuvariMdo vi vajjejjA / / cU-jaM huMDaM AdisaddAto dupputaM khIlasaMThiyaM sabalaM egabaMdhaM ca, etAni paribhujaMto sutattthaM kareMto ahAkaDAdi maggejja / jai puNa dugabaMdhanaM tigabaMdhanaM vA pAdaM se, to suttaporisiM kAuM atthaporisiM vajettA maggati / aha pAdaM se tigabaMdhaNAo uvariM causu ThANesubaddhaM, erise pAde do vi suttatthaporisIo vajettA AdicudayAo ceva ADhavettA maggati // porisi tti gayaM / idAni "kAle" ti dAraM / ahAkaDAdiyANaM kaM kettiyaM maggiyavvaM ?
Page #1147
--------------------------------------------------------------------------
________________ 248 nizItha - chedasUtram - 3-16 / 1097 cattAri ahAkaDae, do mAsA huti appaparikamme / tena parimaggiUNaM, asatI gahaNaM saparikamme // [bhA. 5856 ] - cattAri mAsA ahAkaDaM maggiyavvaM, cauhiM mAsehiM punnehiM tassa alAbhe anne do mAsA appaparikammaM maggati, tena parimaggiuNa ti ahAkaDakAlAo parataH appaparikammaM ettiyaM kAlaM maggati, ete chammAse bitiyassa vi alaMbhe tAhe saparikammaM maggiyavvaM // kecciraM kAlaM ? ata ucyate [bhA. 5857 ] paNayAlIsa divase, maggittA jA na labbhate tatiyaM / tena pareNa na geNhati mA pakkheNa rajjejjA // cU- paNayAlIsa divase bahuparimmaM geNhati, tato paraM na geNhati, jena pannarasehiM divasehiM varisAkAlo bhAvissati / mA tena pakkhakAleNa parikammaNaM raMgaNaM rohavaNaM ca na parivArijjati / / kAle ti gataM / idAniM " Akare " tti / ahAkaDaM kahiM maggiyavvaM ?, ata ucyate[bhA. 5858 ] kuttIya- siddha-niNhaga, pavajjuvAsAdisU ahAkaDayaM / kuttiyavajraM bitiyaM, AgaramAdIsu vA do vi // dhU- kuttiyAvaNe maggati, siddha tti siddhaputtojo pabvatiukAmo kate uvakaraNe vAghAo uppanno tAhe taM paDiggahagAdi sAdhUNaM dejjA, niNhayassa vA, evaM ca samaNassavA pAse labprati / samaNovAsao vA paDimaM kareThaM gharaM paJcAgao paDiggahagaM sAdhUNaM deja, ahAkaDaM eteSu sthAneSu prApyate / appaparikammaM karateSu prApyate ? atrocyate "kuttiyavajraM bitiyaM" kuttiyAvaNaM vajjeuM siddhaputtAdisu appaparikammaM labbhati / ahavA- "AgaramAdIsu vA do vi" tti apparikammaM // , kAni ca tAni AgaramAdIni sthAnAni ? atasteSAM pradarzanArthaM ucyate [bhA. 5859] Agara nadI kuDaMge, vAhe tene ya bhikkha jaMta vihI / katakAritaM vakItaM, jati kappati tu dhippati ajjo // AgarAitANa imaM vakkhANaM[bhA. 5860 ] Agara plImAdI, nicchudaga nadI kuDaMga osaraNaM / vAhe teNe bhikkhe, jaMte paribhoga'saMsattaM // - cU- Agaro bhillapallI bhillakoTTaM vA, "nadi" tti jesu gAmanagaraMtaresu nadIo lAuehiM saMtariti nicodagAto, tAsiM ceva nadINaM kUlesu je vacchakuDaMgA tesu vA vinaMti tuMbIo, vAhateNapallIsuvA, ahavA vAhateNA aDaviM gacchaMtA lAue udagaM ghettuM gacchaMti, bhikkhaTTA bhikkhayaro lAuyaM gehejja, gulajaMtasAlAdisu vA ussiMsacaNaTThA bhattatellAdiThAvaNaTThA vA lAuyaM gehejjA / etesu AgarAdisu jaM labdhaMti taM vidhIe geNhati, annaM ca jaM etesu ceva paribhujjamANaM taM geNhati, jena taM asaMsattaM bhavati / / AgarAdisu obhaTTaM pucchiyaM ca "kasseyaM, kassaTThA vA kathaM " ti / sa pucchito bhaNAti - "kaya kAricchaddhaM" asya vyAkhyA [bhA. 5861] tumbhaTThAe katamiNaM, annassaTTAe ahava saTTAe / jo ghecchati va tadaTThA, emeva ya kIya- pAmi // cU- tubbhaTThAe kayaM vA, tubbhaTThAe vA kAritaM, annassa vA sAhussa bhikkhatarassa vA aTThAe
Page #1148
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM- 1097, bhA. 5861 ] kayaM / ahavA saTTAe ti appaNo aTThAe, ahavA- jo ceva geNhati tassaTThAe kayaM jAvaMtigamityarthaH / ahAkamme bhaNiyaM evaM kIyagaDapAmiccAdisu vi bhANiyavvaM / anne vi uggamadosA jahAsaMbhavaM soheyavvA, esaNadosA ya / jaM suddhaM taM gheppai, asuddhaM taM vajjeyavvaM // Agara tti gayaM / idAniM "cAule "tti[ bhA. 5862] cAula uNhodaga tuvara krUra phusaNe taheva takke ya / jaM hoti bhAvitaM kappatI tu bhaiyavva taM sesaM // cU-cAulasoghaNaM tuvaro kusuMbhagodagAdI bhaiyavva / / sesaMta asya vyAkhyAsItodagabhAvitaM avigate tu sItodaeNa geNhaMti / majja-vasa- tella-sappI- muhumAtI bhAviyaM bhaitaM // [bhA. 5863] cU- parinae puNa sItodage geNhati, majjAdiesu jati nikkhAreuM sakkati to gheppar3a, iyarahA na gheppai / esa bhayaNA / ahavA - viyaDabhAvitaM jattha duguchiyaM tattha na gheppai, aduguchie gheppati / / [ bhA. 5864 ] obhAsaNA ya pucchA, diTThe rikke muhe vahate ya / saMsaDe nimitte, sukkhe ya pagAsa davaNaM // dhU - obhAsaNa tti jahA vatthassa "kasseyaM, kiM vAsI, kiMvA bhavassati, kattha vA AsI?' evaM pucchA | suddhe gahaNaM / puNo sIso pucchai - "ditttthaadipde"| Ayario Aha- adiTThAto diTTha khemataraM / kahaM ?, ucyate - adiTThe deye kiM kAe saMghaTTato geNhati na vA ? ahavA - kAyANaM uvariM ThaviyallayaM hojjA, ahavA - bIjAtI chUDhA hoja, diTTe puNa savvaM dIsai, eeNa kAraNeNa diTTaM varaM, no adiTTaM / "ki rikkaM, anarikkaM taM gheppatu ?" kaya muhaM gheppai / "vahaMtayaM, avahaMtayaM ? " jaM takkamAdi phAsuNaM vatayaMta gheppati, nAvi jaM AukAyAdIhiM / "kiM saMsadvaM, asaMsaThThe geNhau" ? ettha ukkhittaM kappati / sukkaM, ullaM" ? phAsueNa ullaM pasatyaM / "pagAsamuhaM, apagAsamuhaM ? pagAsamuhaM kappati / ahavA - "pagAsaTThiyaM appagAsaTThiyeM" ? pagAsaTThiyaM kappati / "daGkaNaM" tijadA suddhaM tadA cakkhuNA paDileheti, jadi na paDilehei tAhe tasabIyAdI hojja || jai tasIyAdI hoja, tAhe jaya kare - [bhA. 5865 ] omaMtha pANamAdI, pacchA mUlaguNa- uttaraguNesuM / tiTThANetikkhutto, suddho sasaNiddhamAdIsu "omattha' tti payassa vibhAsA[bhA. 5866] 249 +) - dAhiNakareNa kaNNe, ghettuttANe ya vAmamanibaMdhe / ghaTTeti tinnivArA, tinni tale tinni bhUmIe // cU- kaNNaM tassa muhaM / kaNNe ghettuM hatathaM uttANaya kAuM, taM pAyaM kaNNagahiyaM vAmabAhUmaNibaMdhappadesaM saMghaTTeti tti tinni vArA AhaMti / jattha jai bIyaM tasA vA diTThA to na kappati, aha diTThA tAhe hatthatale tato vArA aahNti| tattha vi tasa-bIe diThThe na kappati, adiTThesu puNo omaMthayaM bhUmIe tinni vArA paphoDeti / pANamAdI, eyassa vibhAsA tiTThANe tikkhutto khoDie samANe[bhA. 5867 ] tasa bIyammi vidiTTe, na geNhatI geNhatI u addidve / gahaNammi u parisuddhe, kappati diTThehi vi bahUhiM / /
Page #1149
--------------------------------------------------------------------------
________________ 250 nizItha-chedasUtram -3- 16/1097 dhU-gahaNakAle parisuddhe jai pacchA tasabIyaM vA pAsati, sasaNiddhANi vA pAsati, tahAvi taM suddhaM ceva, na pariThThati / anne puNa bhaNaMti-jai tajjAe bIe jIva satta kuNagA tAva na prihvei| aha bahutare pAsai tajjAe to gahaNakAle suddhapi spddigghmaataatepritttthveti| atajAesubahasu vi Thiyesu na parivei, te atajAe saDiyaM jayaNAe phaDeti / / "pucchA mUlaguNauttaraguNesu"tti sIso pucchati - tassa ke mUlaguNA, ke vA uttaraguNA? muhakaraNaM mUlaguNA, moyakaraNaM uttrgunnaa| ettha mUlaguNa uttaraguNehiM caubhaMgo kaayvyo| paDhamabhaMge cauguruM tavakAlaguruM, bitiyabhaMgecauguruM ceva tavagurU / tatiyabhaMge chalahuM caugaruM / cauttho suddho / "cAula" tti gayaM / idAni "jahannajayaNa"tti dAraM[bhA.5868] pacchitta paNa jahanne te neu tavbuDDie u jynnaae| jahannA u sarisavAdI, tehi tu jayaNetara phlaadii| khU-pacchittaMpanagaMjahannaM asaMtAsati tavavuddijayaNAegiNhati, ahavA-sarisavAtI bIyA jahannA, tahiM chabbhAgakaravaTvijayaNAe gehati / iyare tti bAdarA kalAdI, kala tti caNagA / / idAni esevattho vivarijati hatthapamANaM kAuM[bhA.5869] chabbhAgakae hatthe, suhamesu paDhamapavva pNcdinaa| dasa bitite rAtidinA, aMgulimUlesu pannarasa // dhU- hatto chanbhAe kIrai, paDhamapavvA eko bhAgo, bitiyapavyA bitiyabhAgo, aMgulimUle tatio, AurehA cauttho, paMcamo aMguTThabaMdhe, seso chaTTo / esa paDhamapavvamettesu suhumabIesu paMcarAiMdiyA, bitiyapavvamette dasarAiMdiyA, aMgulamUlamattesu pannarasa // [bhA.5870] vIsaMtuAulehA, aMguTThayamUle hoMti paNuvIsa / pasatimmi hoti mAso, cAummAso bhave cusu|| dhU-AyurehamettesuvIsaM rAiMdiyA, aguTTabuMdhamettesupanuvIsaM, pasatIe mAsalahuM, causu pasatIsu culhuN|| [mA.5871] eseva gamo niyamA, thUlesu vi bitiypvvmaarddho| aMjali caukka lahugA, te cciya gurugA anNtesu|| khU-mAsamAdisuthUlesubitiyapavvamettesupaNagaM, aMgulimUle dasa, AyurehAe pannarasa, aMguTThamUle vIsA, pasatIe bhinnamAso, aMjalIe mAsalahuM, causu aMjalIsu caulahuM / ete ceva pacchittA suhumathUresu anaMtesu gurugA kAyavvA / / [bhA.5872] nikAraNammi ete, pacchittA vaNNiyA u bitiesu / NAyavva'nupuvIe, eseva ya kAraNe jayaNA // cU-jA esA pacchittavuDI bhamiyA nikAraNe, kAraNe puNa geNhatassa seva jayaNA panagAdigA bhavati / jai puNa ahAkaDe paDhamapavvappamANA bIyA appaparikamma ca suddhaM labmati / ettha appabahuciMtAekataraM ghettatrvaM? bhaNNati-ahAkaDaM ghettavvaM, noappaparikammaM / evaM bitiyapavvAdisu vi vattavyaM // jAva[bhA.5873] vosaTuM pihu kappati, bIyAdInaM ahAkaDaM pAyaM / Naya appa saparikammA, taheva appaM saparikammA /
Page #1150
--------------------------------------------------------------------------
________________ 251 uddezaka : 16, mUlaM-1097, [bhA. 5873] dhU-vosaTuMti bhariyaM, ahAkaDaM AgaMtugANa bhariyaM pi kappati, na ya apparikammaMbahuparikamma kaa| evaM appaparikammaM pi AgaMtugANa bhariyaM kappati na ya bahuparikammaM suddhaM // imaM jayaNAe nicchato chaDeti[bhA.5874] thUle vA suhume vA, avahaMte vA asNthrNtmmi| AgaMtuga saMkAmiya, appabahu asNthrNtmmi| cU-thUlANa vA caNagAdiyANa bIyANa suhumANa vA sarisavAdiyANa bhariyaM hojA tassa ya jati puvabhAyaNaM, navaraM-taMna vhti| "asaMtharaM" ti apajjattiyaM vA bhAyaNaM, bhAyaNassa vA abhAvo, tAhe tammi asaMthare appabahuaMtulettA bahuguNakare ti kAuMahAkaDaM, AgaMtugANa bIyANa bhariyaM ti AgaMtuge saMkAmettA jayaNAe annattha, ahAkaDaM ceva geNhati na doso|| jayaNa tiM gatA / idAniM codago" ti / / [bhA.5875] dhUla-suhumesu vottuM, pacchittaM tesu ceva bhritesu| jaM kappati tti bhaNiyaM, na juJjate puvvamavareNaM / / AcArya Aha - "asati asiva" tti[bhA.5876] codaga! duvidhA asatI, saMtA'saMtA ya saMta asivaadii| iyaro u jhAmiyAdI, kappati dosaM pijA bhrite|| cU-saMtAsaMtI jattha gAme nagare visae vA bhAyaNe asthi tatthaMtarA vA asivaM, saggAme vA jesu kulesu asthi tesu vA asivaM, omoyariyAdINi vA tatthaMtarA vA esA saMtAsatI / ahavA - saMtAsaMtI asthi bhAyaNaM, navaraM-taM na bahati / ahavA-saMtAsatI asaMtharammi tti asthi bhAyaNaM, iMharaM na saMtharati / tena iyara tti asaMtAsatI sA imA- "jhAmiyaM" ti, palIvae daTuM pAtaM, tenehiM vA haDaM, rAyadukhUNa vA haDaM, bhaggaMvA, savvahA abhAvo pAtassa, evamAdikAraNehi kappati dosuvi asatIsu ahAkaDaM pAdaM AgaMtugabIyANa bhariyaM ghettuM, na ya suddhaM appaparikamma / jaM puNa mae maNiyaM pacchittaM taM duvihAe asatIe abhAve jo geNhati tassa taM bhavati / ahAkaDe jai vidhIe dosA tahAvitaM bahuguNakara, appaparikammami puNa suddhaM pi bahudosakaraM / / kahaM ? ucyate[bhA.5877] jo tu guNo dosakaro, na so guNo dosa eva so hotii| aguNo viya hoti guNo, jo suMdara nicchao hoti|| cU-evaMihaM piapparikamme suddhevi dosA,ahAkaDeM vIyassa sahie duTTe viguNoceva |kh?, ucyate - ahAkaDe jati vi tANi AgaMtugabIyANi jayaNAe annatya saMkAmeMtassa appo saMghaTTaNAdoso, tahAvi na ya suttatthapalimaMtho, na ya chedaNAdiAtovaghAyadosA / anno ya imo navaraM-guNo, takkhaNAdeva ghettuMhiMDiyavya / evaM taM sadosaMpibahuguNaM / appaparikamme puNa evaM ceva vivarIyaM bhANiyavva, ato taM saguNaM pi sadosaM / / asati asiva tti gayaM / idAni "pamANauvaoga-chedaNaM" ti tinni vipade jugavaM bhaNNati- pAdaM sAmaNNeNa vA uvakaraNaM jai ahAkaDaM pamANajuttaM vA na labbhati, to taM pamANajuttaM kAyavvaM, uvautteNa chettuMiNameva / jato bhaNNati[bhA.5878] asati tige puNa juttajoga ohovadhI uvgghite| chedana-bhedanakaraNe, suddhotaM nijarA viulA / /
Page #1151
--------------------------------------------------------------------------
________________ 252 nizItha-chedasUtram -3-16/1097 cU- asati tti ahAkaDassa "tige' tti tinnivArA "jutto jogo" ahAkaDaM tayo vArA mArgitamityarthaH,puNa ti avdhaarnne|kiNavdhaareti?, ucyate-tiNhaM vArANa paraoappaparikammeva geNhati / esa ohie uvaggahie vA pAde, vatthe annammi vA uvahimbhi vihI geNhiyavyo / evaM kramAgate appaparikammeuvautto chedanabhedanaM kareMto visuddho, natatthapacchittaM taM vihiM avekkhaMtassa, pratyuta nirjarA vipulA bhvti||codgaah-"nnu appaparikammamAdisugheppamANesuchedanAdikaraNe AyasaMjamavirAhaNA bhavati / " AcAryAha[bhA.5879] codaga! etAe ciya, asatI ya ahAkaDassa do itre| kappaMte chedane puNa, uvaogaM mA duve dosA / / cU-he codaga! jA esA duvihA saMtA'saMtAsatI bhaNiyA tAe ahAkaDassa asatIte do itara tti appaparikammaM bahuparikammaM ca kappate ghettuM, tesu puNa chedanAdi kareMto sudruvutto kareti, mA duve dosA bhavissaMti, AyasaMjamavirAdhanAdosA ityarthaH / asyaivArthasya aparaH kalpaH[bhA.5880] ahavA vikao nenaM, uvaogo na vi ya labbhatI paDhamaM / hIna'dhiyaM vA labbhai, pamANao tena do iyare / / cU-uvaogo tti mAgaNajoge paDhamaM ti ahAkaDayaM, ahavA - labbhaI ahAkaDaM taM pamANato hInaM ahiyaMvA labbhai, tena kAraNena "do itare"tti, "itaraM"ti-appaparikammaM suddhaM pamANajutaM geNhati, tassAsati hInappamANAiregalaMbhe vA bahuparikammaM suddhaM juttappamANaM gheppti|| imaM ca appaparikammaM paDuca bhaNNai[bhA.5881] jaha saparikammalaMbhe, maggaMte ahAkaDaM bhave vipulA / nijaramevamalaMbhe, bitiyassitare bhave vipulA // ghU-jahA saparikamme tti appaparikamme suddhe juttappamANe labbhamANe vi ahAkaDaM maggaMtassa nijarA vipulA bhavati, tahA paDhamassa tti ahAkaDasa alaMbhe iyaraM tti - apparikammaM magaMtassa vipulA nijjarAbhavati / ahavA-etIe gAhAe cautthaM pAdaM paDhaMti "bIyassitare bhave viul''tti| bitiyaM appaparikamma, tassa alAbhe iyaraM ti bahuparikamma, taM magaMtassa nijarA viulA bhavati, paDhamabitiyANa alaMbhe saMtAsaMtAsatIe vA / / ahavA - jattha te labbhaMti tasthime kAraNA[bhA.5882] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| sehe caritta sAvaya-bhae vatatiyaM pi geNhejA / / dhU-jattha ahAkaDaM pAdaM appaparikammaM vA labmati tattha asivaM, aMtare vA parirayagamaNaM ca nasthi, evaM omarAyaduTuM bohigAdINa vA bhayaM gilANapaDibaMdheNa vA tattha na gammai, sehassa vA tastha sAgAriyaM cArittabhedo tti, tatthaMtarA vA carittAo uvasaggati, sIhAdisAvayabhayaM tatya aMtarAvA, evamAdikAraNehiM agacchaMto tatiyaM / tatiyaMti- bahuparikammaMsatthANeceva gennhti|| gayamatthaM sIhAvaloyaNeNa bhaNati[bhA.5883] AgaMtugANi tANi ya, saparikkamme ya suttprihaannii| eeNa kAraNeNaM, ahAkaDe hoti gahaNaM tu|| cU-carimaM parikammeMtassa suttsthprihaannii| zeSaM gatArtham //
Page #1152
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 16, mUlaM- 1097, [bhA. 5883] pamANa uvaogacheyaNaM ti gataM / idAniM " muhe "tti dAraM [bhA. 5884 ] bitiya tatiesu niyamA muhakaraNaM hoja tassimaM mAnaM / taM pi yativihaM pAdaM, karaMDayaM dIha vaTTaM ca // 253 cU-bitiyaM appaparikammaM, (tatiyaM bahuparikammaM) etesu niyamA muhakaraNaM, taM ca muhaM tivihaM - karaMDAkRti dIhaM ti olaMbagaM, vaTTaM ti samavauraMsaM / tesi muhassa imaM mANaMakaraMDagammi bhANe, hattho uDDuMjahA na ghaTTeti / eyaM jahannayamuhaM, vatyuM pappA tato visAlaM / / [bhA. 5885 ] - dhU- akaraMDa olaMbao samacaurassaM vA, etesu muhappamANaM hattho pavisaMto nipphiDato vA jahA uDDa aha ya na ghaTTeti na spRzatItyarthaH / eyaM savvajahannamuhappamANaM / ato paraM vatyuM ti mahaMte mahaMtataraM visAle visAlataraM muhaM kajati, jaM puNa karaMDagAkRti tassa visAlameva muhaM kajjati / annahA taM dukappayaM bhavati / / esa paDiggaho bhaNito / idAniM mattago bhaNNati - atrAha codakaH - na titthakarehiM mattago anunnAto | kahaM ?, yasmAduktaM [bhA. 5886 ] davve egaM pAdaM vRttaMtaruNo ya egapAdo u| appovahI pasattho, codeti na mattao tamhA // cU- uvakaraNadavvobhoyariyAe bhaNiyaM- "ege vatthe ege pAe ciyattovagaraNasajjaNayA" tathA coktaM- "je bhikkhU taruNe balavaM juvANe se egaM pAdaM dharejja" tathA coktaM "appovahI kalahavivajraNAya, vihAracariyA isiNaM pasatthA" / codago bhaNati - jamhA evaM bahusuyaM, annesu vi suttapadesu bhaNiyaM, tamhA na mattago ghettavvo || AyariyAha [bhA. 5887] jinakappe suttetaM, sapAMDeggahakassa tassa taM egaM / niyamA therANaM puNa, bitijao mattao bhaNio || cU- egavatthapAdAdiyA je suttapadA codesi, ete sapaDiggahassa sapAuraNassa ya jinakappiyassa suttaa| therANaM puNaM niyamA paDiggahassa bitito mattago bhavati, sa titthayarehiM ceva anunnAto, 'appo vahigahaNAto dupatto appovahI ceva, jato tippabhiti bahuttaM, tamhA divaM mattagagahaNaM // taM ageNhate pacchittaM / ime ya dosA[bhA. 5888] aggahaNe vArattaga, pramANa hInA'hiyasohI avvaae| paribhoga gahaNa bitiyapada lakkhaNAdI muhaM jAva // - aggahaNe tti asya vyAkhyA [bhA. 5889 ] mattaga'gehaNe gurugA, micchattaM appa paraparicAo / saMsattaggahaNammiya, saMjamadosA muNeyavvA // cU- mattagaM ahaMte caugurugA pacchittaM, NavasaGghAdi micchataM gcche| kahaM ? ucyate tena ceva DiggaheNa nillevaMtaM daduddidhamme tti, jati paDiggahe AyariyAtINaM geNhati appA catto, aha appaNI gehati to AyariyAdI padA cattA / mattagaabhAve saMsattabhattapAnaM kahiM geNhau ? ahApaDilehiyaM paDiggahe caiva geNhati, to saMjamavirAhaNA savittharA bhANiyavvA / chakkAya ca0 gAhA / "vArata" tti asya vyAkhyA
Page #1153
--------------------------------------------------------------------------
________________ 254 nizItha-chedasUtram -3-16/1097 [bhA.5890] vArattaga pavvajA, putto tappaDima devathali sAhU / paDicaraNegapaDiggaha, AyamaNaccAlaNA chedo| cU- vArattapuraM nagaraM tattha ya abhaggaseno rAyA, tassa amacco vArattago nAma / so gharasAraM puttassa nisiuM pavvaito / tassa putteNa piubhattIe devakulaM karitturayaharaNamuhapottiyapaDiggahadhArI piupaDimA tattha ThAviyA / tatya thalIe sttaagaaropvttito|ttth ego sAdhU egapaDiggahadhArI tatya thalIe paDiggahae bhikkhaM ghettuM, taM bhottuM tattheva paDiggahe puNo pANagaM ghettuM sannaM vosiriuM, teneva paDiggaheNa nilleveti / tesiM sattAkAraniuttANaM ciMtA - kahaM nillevei tti, paDiyarato diTTo, tehiM nichUDho / tehiM ya tANi bhAyaNANi aganikAiyANi annANichaDDiyANi, tassa annesiMca sAdhUNaM voccheo tattha jAto, uDDAho ya / / imaM mattagassa pamANaM[bhA.5891] jo mAgahao pattho, savisesataraMtu mattagapamANaM / dosu vi davvaggahaNaM, vAsAvAsesu ahigaaro|| gha-magahAvisae pattho tti kulvo| dosavittiuDbaddhe vaasaasy| kAraNe asanaMpANagadavvaM vA geNhati / anne puNa bhaNaMti - dosu vi tti - paDiggahe bhattaM, mattage pANagaM / ihaM puNa mattageNa vAsAvAsAsu adhikaaro| vAsAsu paDhamaMceva jattha dhammalAbhotti tattha pAnagassa jogo kaaybvo| kiM kAraNaM?, kayAti vagdhAriyavAsaM paDeja, jeNa rAogharaM na sakketisaMcariuM, tAhe vinA davveNa levADo bhavati, tamhA paDhamabhikkhAto ceva pAnagaM maggiyavvaM / ahavA- vAsAsu saMsaJjati ttiteNa sohijai tti ato tena adhikaaro||adhvaa imaM pamANa[bhA.5892] sukkholla odanassA, dugAutaddhANamAgao sAhU / . bhuMjati egaTThANe, etaM khalu mattagapamANaM // cU-appeNa ullio sukkoyaNo, ahavA-sukkho ceva oyaNo annabhAyaNagahiteNa timmaNeNa jo pajattio bhavai, eyaM mattagassa pamANaM / / adhavA imaM pamANaM[mA.5893] bhatassa va pAnassa va, egatarAgassa jo bhave bhrio| paJjatto sAhussA, etaM kira mattagapamANaM // khU-mattago juttappamANo ghettavyo, hInappamANe atiritte vA bahU dosA / / etya hIne tti dAraM-tassime dosA[bhA.5894] Daharassa ete dosA, obhAvaNa khiMsaNA galaMte ya / chaNhaM virAdhanA bhANabheyo jaMvA gilANassa / / cU-obhAvaNA , cappAcapiM bharemANaM daTuMbhaNAti - ime dariddA dukkhabhaggA pavvaita tti / ahavA-cappAcappi bharemANaM daTuMbhaNAti-ime asaMtuhatti, khIsaMtiatilobhagice tti vA bhaNAti, atibhAriyagalaMte ya puDhavAdichakkAyavirAdhanA levADijati, tattha dhuvaNAdhuvaNe dosA / ahavAlevADaNabhayA tatthuvaogeNa khANumAdI na pehati, ato bhaaynnviraadhnaa| cappacappiM vA kareMtassa bhAyaNavirAhaNA / gilANamAdiyANa vA appajjattaM bhavati tena tesiM virAdhanA / / ahavA ime Dahare dosA[bhA.5895] paDaNaM avaMgutammi, puDhavI-tasapANa-tarugaNAdINaM / Anijjate gAmaMtarAto galaNe ychkkaayaa|
Page #1154
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1097, [bhA. 5895] 255 cU-kaNNAkarNiNa bharite levADaNabhaeNaM avaMgueNaM tti tattha puDhavikAyA tasA tarupuSphAiyA paDeja, ahavA - gAmaMtarAto atibharie Anijjate parigalamANe chakkAyA virAhijjaMti / / hIne tti gataM idAni adhige tti dAraM[bhA.5896] ahiyassa ime dosA, egatarassoggahammi bhariyammi | sahasA mattagabharaNe, bhAro vi vigicaniyamAdI / / dhU-pramANAdhike ime dosA- egatarassa tti bhattassa pAnassa vA paDiggahe bharite pacchA mattage gahaNaM karena, sahasA tammi mattage bharie atibhAreNa khANumAdie dose na pehei, annaM ca dosu vi bharitesu vigicaNiyA dosA, aha na vigicati to atikhaddheNa gelaNNAdiyA dosaa|| adhige tti gayaM / jamhA ete dosA tamhA hIna'irite vajeuM pamANapatto gheppavvo / taM ca appaNaTThA na pari jti| AyariyAdINaTThA pari jati / aha nikkAraNe appaNaTThA pari jati, to imaM pacchittaM[bhA.5897] jati bhoyaNamAvahatI, divaseNaM tattiyA cummaasaa| divase divase tassa u, bitieNA''rovaNA bhaNitA // cU- egadivaseNa jattie vAre mattageNa bhatapAnaM Aneti tattiyA caulahugA bhavaMti, divase divase ti vIpsAyAM, bitiyAdidivasesu pacchittavuTTI dariseti - jattiyavArA Aneti tato se bitieNa ArovaNA kajjati, caulahussa abitiyaM caugurugaM taM bitiyavAre diJjati, evaM uvari pineyavvaM, aTThame divase pAraMciyaM pAvati / / sohI gayA / idAni avavAde tti[bhA.5898] annANe gArave luddhe, asaMpattI ya jaanne| lahuo lahuo gurugA, cauttho suddho ya jANao // cU-erisA jahA paDiggahe bhaNiyA taheva mattage vibhANiyavvA |idaani paribhogotti dAraM / mattago no appaNaTThA paribhuMjai, AyariyAdINaTThA paribhuMjai[bhA.5899] Ayariya bAla vuDDA, khamaga gilANA ya seha AesA / dullabha saMsatta asNthrmmiaddhaannkppmmi|| cU-Ayariyassaya gilANassaya mattage pAuggaMdheppai, sehabAlAdiyANa anahiMDatANa mattage mataM gheppai pAuggaMvA | ahavA-bAlAdiyA paDiggaya na sakeMti vaTTAveuM, tAhe mattageNa hiNddNti| gacchaTThA vA dullabhadavvaM ghatAdiyaM paDuppannaM mattage geNhejjA / tattha vA saMsajati bhattapAnaM tattha mattage geNhijjati bhattapAnaM, tattha mattae ghettaM soheti, pacchA paDiggahe chuDabhai / omAdi asaMtharaNe vA, asaMtharaNe paDiggahe bharie annammi ya labhate mattage geNhejjA / addhANe kappo addhANakappo addhANe vidhirityarthaH / kappagahaNaM kAraNe vidhIe addhANaM paDivanneti daMseti, tatya asaMtharaNe paDigahe dharie mattage geNhati / / paribhogi tti gataM / "gahaNapadabitiyapadalakkhaNAdi muhaM jAva" ti- etesiMpadANaM atyo jahA paDiggahe / tahAvi akkharattho bhaNNati-gahaNe mattagaMkogeNhati? bitiyapadaM asivAdikAraNehiM satthANe ceva appabahuparikammA geNhati / / lakkhaNAdi dArA jahA paDiggahe tahA mattage vi kttavyA, muhakaraNaM ca, appaparikammaM saparikammaM ca leveyavvaM / tatya levaggahaNe imA vihI
Page #1155
--------------------------------------------------------------------------
________________ 256 nizItha-chedasUtram -3- 16/1097 [bhA.5900] harie bIe cale jutte, vatthe sANe jlttttite| puDhavI'saMpAtimA sAmA, mahAvAte mahitA'mite / / cU-ohanibruttimAdIsuanegaso gatatthA / esa uvahI avvokaDo bhaNio / vibhAgato puNa uvahI duviho - ohio uvaggahito ya / jiNANaM parihAravisuddhiyANaM ahAlaMdiyANaM paDimApaDivaNNagANaM, etesiM ohito ceva uvahI / jinakappiyA duvihA - pANipaDiggahI, paDiggahadhArI ya / pANipaDiggahI duvihA-pAuraNavajiyA, sahiyA y| pAuraNavajiyANaM duviho * rayaharaNaM muhapottiyA ya / pAuraNasahiyANaM tivihaM, caubvihaM, paMcavihaM / paDiggahadhArI vi pAuraNavajio pAuraNasahito vA / pAuraNavajjiyassa navaviho / pAuraNasahiyassa dasaviho ekakArasaviho bArasaviho ya / parihAravisuddhigAdI niyamA paDiggahadhArI pAuraNaM / dhitisaMghayaNaabhiggahavisesaobhayaNijjaM / ahAlaMdiyANa viseso gacche paDibaddhA appaDibaddhA vA hoja / imaM therakappiyANaM[bhA.5901] coddasagaM paNuvIsA, ohovadhuvaggaho ya'negaviho / saMthArapaTTamAdI, ubhayo pakkhe vinaayvvo|| cU-therakappiyANaM ohovahI coddasaviho / saMjatINa ohovahI panavIsaviho / ubhayapakkhe tti sAdhusAdhuNINaM uvaggahio uvahI saMthAraMgapaTTAdi anegaviho bhavati // mU. (1098) je bhikkhU anaMtarahiyAe puDhavIe jIvapaiTThie saaMDe sapANe sabIe saharie saosse saudae sauttiMga-panaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi, dubbaddhe, dunikhitte, anikape, calAcale ucArapAsavaNaM pariTTavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1099)je bhikkhU sasaNiddhAe puDhavIe jIvapaiTie saaMDe sapANe sabIe saharie, saosse saudae sauttiMga-paNaga-daga-maTTiyamakaDAsaMtANagaMsi dubbaddhe, dunikhite, anikaMpe, calAcale uccArapAsavaNaM pariTTavei, parihaveMtaM vA sAijai / / mU. (1100) je bhikkhU sasarakkhAe puDhavIe jIvapaidie saaMDe sapANe sabIe saharie saosse saudae sauttiMga-paNaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi dubbaddhe,dunikhitte, anikape, calAcaleM uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati // mU.(1101) je bhikkhU maTTiyAkaDAe puDhavIe jIvapaiTThie saaMDe sapANe sabIe saharie saosse saudae sauttiMga-paNaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi dubbaddhe, dunikhitte, anikape, calAcale uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1102) je bhikkhU cittamaMtAe puDhavIe jIvapaiTThie saaMDe sapANe sabIe saharie saosse saudae sauttiMga-panaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi dubbaddhe, dunnikhitte, anikape, calAcale uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati // mU. (1103) jebhikkhUsilAe jIvapaiTTiesaaMDe sapANe sabIe sahariesaosse saudae sauttiMga-panaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsidubbaddhe, dunikhitte, anikaMpe, calAcale uccArapAsavarNa parihavei, parihaveMtaM vA sAtijati / / mU. (1104)je bhikkhU lelUe jIvapaiTThie saaMDe sapANe sabIe saharie saosse saudae
Page #1156
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 16, mUlaM-1104, [bhA. 5901] 257 sauttiMga-panaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsi dubbaddhe, dunikhitte, anikaMpe, calAcaleuccArapAsavaNaM pariTThavei, parihaveMtaM vA saatijti.| mU. (1105) je bhikkhU kolAvAsaMsi vA dArue jIvapaihie saaMDe sapAne sabIe saharie saosse saudae sauttiMga-panaga-daga-maTTiya-makDAsaMtANagaMsi dubbaddhe, dunikhitte, anikaMpe, calAcale uccArapAsavaNaM parihavei, parihaveMtaM vA saaiji|| mU. (1106) je bhikkhU thUNasi vA giheluyaMsi vA usuyAlaMsi vA jhAmabalaMsi vA dubbaddha, dunnikhitte, anikape, calAcale uccArapAsavaNaM parihavei, pariveMtaM vA sAtijati / / mU.(1107)je bhikkhU kuliyaMsi vA bhittisivA silasi vAlelusivAaMtalikkhajAyasi vA dubbaddha, dunnikhitte, anikaMpe, calAcale uccArapAsavaNe pariThThavei, parihaveta vA saaiji| mU. (1108)je bhikkhUkhaMdhaMsi vA phalahaMsivA maMcaMsi vA maMDavaMsivA mAlaMsi vA pAsAyasi vA dubbaddhe. dunikhite, anikaMpe, calAcale uccArapAsavaNaM pariTTavei, parihaveMtaM vA sAtijati / taM sevamANe Avajai cAummAsiyaM parihAraTThANaM ugghAtiyaM // [bhA.5902] puhavImAdI kulimAdiesu thuunnaadikhNdhmaadiisu| tesuccArAdINi, parihave ANamAdINi / / dhU-AdisaddAto sasaNiddhasarakkhAdI je suttapadA bhaNitA tesu uccArapAsavaNaM pariTThaveMtassa AyasaMjamavirAdhanA bhavati, ANAdiyA ya dosA / caulahuM pacchittaM / etesu puDhavAdI padA jahA terasame uddesage vaskhAyA tahA bhANiyabvA / navaraM - tattha ThANAti bhaNiyA, ihaM uccArapAsavaNaM bhANiyavvaM // imo avavAto[bhA.5903] bitiyapadamaNappajjhe, osnnaainnnnrohgddhaanne| dubbalagahaNi gilANe, vosiraNaM hoti jayaNAe / cU-aNappajjho khittacittAdi, osannaM ticirAyataNaMaparimoga"Ainna",jano vitattha vosirati, rohage vA taM anunnAyaM, dubbalo vA sAdhU, gahaNidubbalo vA, thaMDilaM gaMtumasamattho vA, gilANovA asamasyo,ete vosirNti|jynnaae vosirNti,jhaaaaysNjmviraahnnaanbhvtiityrthH|| "dehaDo sIha thorA ya, tato jeTTA sahoyarA / kaniTThA deulo nanno, sattamo ya tiijjgo| etesiM majjhimo jo u, maMde vI tena vittitaa| uddezakaH-16 samAptaH muni dIparatnasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre SoDazaka uddezakasya [bhadrabAhusvAmi radhitA niyukti yukta] saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsa mahattA viracitA cUrNiH prismaaptaa| (uddezakaH-17) uktaH SoDazamaH / idAnIM saptadazamoddezakaH / tassimo saMbaMdho[17] 17]
Page #1157
--------------------------------------------------------------------------
________________ 258 nizItha-chedasUtram -3- 17/1108 [bhA.5904] Atapare vAvattI, khaMdhAdIesu vosireNtss| mA sacciya kotuhalA, baMdhaMtA''raMbho sattarase / / dhU-khaMdhAdiesu uccArapAsavaNaM kareMtassa AyavirAdhanA paDatassa haveja, ubhaeNa paDateNa kuMthumAdivirAhijjaMti, mA sacceva AyaparavirAdhanA kouamAdIhiMtaNNagAdibaMdhaMtassa bhvissti| ato sattarasamassa aarNbho|| mU. (1109)je bhikkhU kouhallapaDiyAe annayaraMtasapAnajAyaMtaNapAsaeNa vA muMjapAsaeNa vA kaTTapAsaeNa vA cammapAsaeNa vA vettapAsaeNa vA rajjupAsaeNa vA suttapAsaeNa vA baMdhai, baMdhataM vA saatijti|| mU. (1110)jebhikkhU kouhallapaDiyAe annayaraMtasapANajAyaMtaNapAsaeNa vA japAsaeNa vA kaTTapAsaeNa vA cammapAsaeNa vA vettapAsaeNa vA rajjupAsaeNa vA suttapAsaeNa vA baMdhellagaM muyai muyaMtaM vA sAtijati // [bhA.5905] tasapANataNNagAdI, kotUhalapaDiyAe jo u bNdhejaa| taNapAsagamAdIhiM, so pAvati aanmaadiinni|| ghU-tasapANago vabmamAdi meduraM, ANAdI culhuNc| [bhA.5906] taNNaga-vAnara-barahiNa, cagora-haMsa-sugamAiNo pakkhI / gAmAraNNa cauppada, diTThamadiTThA ya parisappA / / cU-taNNagaggahaNAto imevipakkhiNogahitA-barihaNotti-moro, raktapAdodIrghagrIvojalacaro pakkhI cakoro, annaM vA kiM ci kisorAdi gAmeyaga, mRgAdi vA ArannaM diThThapuvvaM vA adiThThapuvvaM vA, naulAdi vA, muyaparisappaM, sappAdi vA uraparisappaM, evamAti baMdhati muyati vA / / baMdhamuyaNe vA imaM kAraNaM[bhA.5907] dissihiti ciraM baddho, nayaNAdi cauppaDaMta duppss| gamanaputtAdikutUhala, muyati va je bArase dosaa| [mA.5908] bitiyapadamaNapajjhe, baMdhe avikovite ya appjjhe| __jANate vA vi puNo, kajjesu bhuppgaaresu|| [bhA.5909] bitiyapadamaNappajjhe, muMce avikovite va apajjhe / . jANate vA vi puNo, kajjesu bhuppgaaresu|| ghU-ussaggo avavAto ya jahA bArasame uddesage tahA bhANiyavyo / / mU. (1111) je bhikkhU kouhallapaDiyAe taNamAliyaM vA muMjamAliyaM vA bheMDamAliyaM vA mayaNamAliyaM vA piMchamAliyaM vA daMtamAliyaM vA siMgamAliyaM vA saMkhamAliyaM vA haDDamAliyaM vA kaTThamAliyaM vA pattamAliyaM vA puSphamAliyaM vA phalamAliyaM vA bIyamAliyaMvA hariyamAliyaM vA karei, kareMtaM vA sAtijati // ma. (1112) je bhikkhU kouhallapaDiyAe taNamAliyaM vA muMjamAliyaM vA meMDamAliyaM vA, mayaNamAliyaMvA piMchamAliyaM vA daMtamAliyaM vA siMgamAliyaM vA, saMkhamAliyaM vA haDDamAliyaM vA kaTThamAliyaM vA pattamAliyaM vA, pupphamAliyaMvA phalamAliyaM vA bIyamAliyaM vA hariyamAliyaM vA,
Page #1158
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1112, [bhA. 5909] 259 dharei, ghareta vA saatijti|| mU. (1113) je bhikkhU kouhalla paDiyAe taNamAliyaM vA muMjamAliyaM vA meMDamAliyaM vA, mayaNamAliyaM vA piMchamAliyaM vA daMtamAliyaM vA siMgamAliyaM vA saMkhamAliyaM vA haDamAliyaM vA kaTThamAliyaM vA patamAliyaM vA, pupphamAliyaM vA phalamAliyaM vA bIyamAliyaM vA hariyamAliyaM vA pinaddhai, pinaddhataM vA sAtijati / / [mA.5910] taNamAdimAliyAo jattiyamettA u AhiyAsutte / tAo kutUhaleNaM, dhAretaM ANamAdINi // [mA.5911] bitiyapadamaNappajjhe, kareja avikovite va appnjhe| jANaMte vA vi puNo, kajjesu bahuppagAresu / / mU. (1114) je bhikkhU kouhallapaDiyAe ayalohANi vA taMbalohANi vA tauyalohANi vA, sIsalohANi vA ruppalohANi vA suvaNNalohANi vA, kareti, kareMta vA sAtijati / / [bhA.5912] ayamAdI AgarA khalu, jattiyamettA u AhiyA sutte / tAI kutUhaleNaM, mAletaM aannmaadiinni|| [bhA.5913] bitiyapadamaNappajjhe, kareja ovikovite va appajjhe / ___ jANate vA vi puNo, kajesu bhuppgaaresu|| mU. (1115)je bhikkhU koullapaDiyAe ayalohANi vA taMbalohANi vA tauyalohANi vA sIsalohANi vA ruppalohANi vA suvaNNalohANi vA dharei, dharetaM vA sAtijai / / mU. (1116) je bhikkhU kouhallapaDiyAe ayalohANi vA taMbalohANi vA tauyalohANi yA sIsalohANi vA ruppalohANi vA suvaNNalohANi vA pinaddhai, pinaddhaMtaM vA saatiji| mU.(1117)je bhikkhU kouhallapaDiyAe hArANi vA addhahArANi vAegAvaliM vAmuttAvaliM vA kanagAvaliM vA rayaNAvaliM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrAgi vA kuMDalANi vA paTTANi cA mauDANi vA palaMbasuttANi vA suvaNNasuttANi vA kareti, kareMtaM vA saatijti|| mU. (1118)jebhikkhU kouhallapaDiyAe hArANivA addhahArANi vA egAvaliMbAmuttAvaliM vA kanagAvaliM vA rayaNAvaliM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrANi vA kuMDalANi vA paTTANi vA mauDANi vA palaMbasuttANi vA suvaNNasuttANi vA dharei, dhareta yA sAtijati / / ma.(1119)je bhikkhU kouhallapaDiyAehArANi vA addhahArANi vA egAvaliM vA muttAvaliM vA kaNagAvaliM vA rayaNAvaliM vA kaDagANi vA tuDiyANi vA keUrANi vA kuMDalANivA paTTANi vA mauDANi vA palaMbasuttANi vA suvaNNasuttANi vA pinaddhai pinaddhataM vA sAtijati / / {bhA.5914] kaDagAdI AbharaNA, jattiyamettA u aahiyaasutte| tAI kutUhaleNaM, mAlate aannmaadiinni|| [bhA.5915] bitiyapadamaNappajjhe, mAle avikovite va appajjhe / jANaMte yA vi puNo, kajjesu bhuppgaaresu|| mU. (1120) je bhikkhU kouhalla paDiyAe AINANi vA AINapAvarANi vA kaMbalANi yA kaMbalapAvarANi vA koyarANi vA koyarapAvarANi vA kAlamiyANi vA nIlamiyANi vA
Page #1159
--------------------------------------------------------------------------
________________ 260 nizItha-chedasUtram -3- 17/1120 sAmANi vA mihAsAmANi vA uTTANi vA uTTalessANi vA vagdhANi vA vivagyANi vA paravaMgANi vA sahiNANi vA sahiNakallANi vA khomANi vA dugUlANi vA paNalANi vA AvaratANi vA cINANi vA aMsuyANi vAkanagakaMtANi vAkanagakhaMsiyANi vAkanagacittANivAkanagavicittANi vA AbharaNavicittANi vA karei, kareMtaM vA sAtijai / mU. (1121)je bhikkhU kouhallapaDiyAe AINANi vA AINapAvarANi vA kaMbalANi vA kaMbalapAvarANi vA koyarANi vA koyarapAvarANi vA kAlamiyANi vA nIlamiyANi vA sAmANi vAmihAsAmANi vA uTTANi vAuTTalessANi vAvagyANi vA vivagghANivA paravaMgANivA sahiNANi vA sahiNakallANi vA khomANi vA dugUlANi vA paNalANi vA AvaraMtANi vA vINANi vA aMsuyANi vA kanagakatANi vA kanagakhaMsiyANi vA kanagacittANi vA kanagavicittANi vA AbharaNavicittANi vA dharei, dharetaM vA sAtijati // mU.(1122) je bhikkhU kouhalapaDiyAe AINANi vA AINapAvarANi vA kaMbalANi vA kaMbalapAvarANi vA koyarANi vA koyarapAvarANi vA kAlamiyANi vA nIlamiyANi vA sAmANi vAmihAsAmANi vAuTTANi vAuTTalessANivA vagghANi vA vivagyANi vA paravaMgANi vA sahiNANi vA sahiNakallANi vA khomANi vA dugUlANi vA paNalANi vA AvaraMtANi vA cINANi vA aMsuyANi vA kanagakatANi vA kanagakhaMsiyANi vA kanagacittANi vA kanagavicittANi vA AbharaNavicittANi vA paribhuMjai, paribhuMjataM vA saatijti|| [bhA.5916] ajigAdI vatthA khalu, jattiyamettA u AhiyAsutte / tAI kutUhaleNaM, parihaMte ANamAdINi / / [bhA.5917] vitiyapadamaNappajjhaM, parihe avikovite va appajjhe / jANate vA vi puNo, kajjesu bhuppgaaresu|| dhU-je bhikkhU ityAdi / kareti ghareti pinaddhati, eyaM loha sutte AbharaNa suttaM, aiNAdi jAva vatthasuttaM / etesiM suttANi bhAsagAhANa ya atyo jahA suttamuddesage tahA bhANiyavvo, navaraMtastha mAuggAmassa mehuNapaDiyAe kareti, iha puNa kouyapaDiyAe kareti / ihaM caulahuM pcchitt| sesaM ussaggavavAdehiM savittharaM tulaM, navaraM - avavAde kajjesu bahuppagAresu tti jahA ome taNNamAliyAodAnasaDDhAdiyANaabmathiokareti vikkayaTThAvA kAuMdhareti, kAraNeparaliMgaTTita vA piNiddhati / evaM sesA vi uvaujiuM bhAveyavvA / / mU. (1123)jA niggaMthI niggaMthassa- pAde annausthieNa vA gArathieNa vA AmajAvetra vA pamajAveja vA AmajjAveMtaM vA pamajAveMtaM vA saatinyjti|| mU. (112)jA niggaMdhI niggaMdhassa - pAde annautthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtiJjati / / / mU. (1125) jA niggaMthI niggaMthassa - pAde annautthieNa vA gArathieNa vA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA NavaNIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA, makkhAyeMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA saatijti|| mU. (1126) jA niggaMdhI niggaMthassa-pAde annautthieNa vA gArathieNa vA loddheNa vA
Page #1160
--------------------------------------------------------------------------
________________ 261 uddezaka : 17, mUlaM-1126, [bhA. 5917] kakkeNa vA ullolAveja vA uvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvaTTAveMtaM vA sAtiJjati / / ma. (1127)jA niggaMthI niggaMdhassa-pAde annautthieNavA gArathieNavAsIodagaviyaDeNa vAusiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vApadhoyAveMtaM vA saatijti|| mU. (1128)jA niggaMthI niggaMthassa - pAde annautthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA phUmAveta vA rayA-taM vA sAtijati / / mU. (1129)jA niggaMdhI niggaMthassa-kAyaM annauthieNa vA gArasthieNa vA AmajAveja vA pamajjAveja vA ANajjAveMtaM vA pamajjAveMtaM vA sAtijati / / mU.(1130) jAmiggaMthI niggaMthassa-kArya annautthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU (1131)jA niggaMdhI niggaMdhassa - kAyaM annautthieNa vA gArathieNa vA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA miliMgAvejavA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMta vA sAtijati / / mU. (1132) jA niggaMdhI niggaMthassa- kArya annausthieNa vA gArathieNa vA loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ubvaTTAvejavA ullolAveMtaM vA uvvaTTAvetaM vA sAtijati / / mU. (1133) jA niggaMthI miggaMthassa - kArya annautthieNa vA gArathieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMta vA padhoyAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1134)jA niggaMdhI niggaMthassa-kAyaM annauthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA phUmAtaM vA rayAtaM vA sAtijati / / mU. (1135) jA niggaMthI niggaMthassa - kAryasi vaNaM annautthieNa vA gArasthieNa vA AmajAveja vA pamajAveja vA AmajjAveMtaM vA pamajAveMtaM vA saatijti|| mU. (1136) jA niggaMthI niggaMthassa-kAryasi vaNaM annautthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU.(1137)jA niggaMdhI niggaMthassa-kAryasi vaNaM annautthieNa vA gArathieNa vAtelleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA saatijti|| ma. (1138)jA niggaMthI niggaMthassa-kAyaMsivaNaM annautthieNa vA gArathieNavA loddheNa vA kakkeNa vA ullolAvejavA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvvaTTA-taM vA sAtijati / / mU. (1139) jA niggaMdhI niggaMtharasa- kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gArathieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA padhoyAvetaM vA sAtijati / / ma. (1140)jA niggaMdhI niggaMthassa-kAyaMsivaNaM annauthieNavA gArathieNa vAphUmAveja vA rayAveja vA, pUmAvetaM vA rayAveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1141) jA niggaMthI niggaMthassa- kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA
Page #1161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 262 nizItha - chedasUtram - 317/1141 bhagaMdalaM vA annautthieNa vA gAratthieNa vA annayaraNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchidAveja vA vicchiMdAveja vA acchidAveMtaM vA bicchidAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1142) jA niggaMdhI niggaMthassa- kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annautthieNa vA gAratthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchiMdAvittA vicchidAvittA pUyaM vA soNiyaM vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAveMtaM vA visohAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1143) jA niggaMthI niggaMdhassa- kAyaMsi gaMDa vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annautthieNa vA gAratthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchidAvettA vicchiMdAvettA pUyaM vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA payoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAvetaM vA saatijjti|| mU. (1144) jA niggaMthI niggaMthassa- kAyaMsi gaMDa vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annautthieNa vA gAratthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchidAvettA vicchiMdAvettA pUyaM vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padhoyAvettA anayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvejA vA viliMpAveja vA AliMpAveMtaM vA viliMpAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1145) jA niggaMdhI niggaMthassa- kAryasi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annautthieNa vA gAratthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchidAvettA vicchiMdAvettA pUyaM vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvaMttA padhoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA dharaNa vA vasAe vA navanIeNa vA abbhaMgAveja vA makkhAveja vA abbhaMgAveMtaM vA makkhAveMtaM vA sAtijati // pU. (1146) jA niggaMthI niggaMthassa- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annautthieNa vA gAratthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchidAvettA vicchidAvettA pUyaM vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padhoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA ghaNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgAvettA makkhAvettA annayareNaM dhUvaNajAeNaM dhUvAveja vA padhUvAveja vA dhUvAvetaM vA padhUvAveMtaM vA sAtijjati // pU. (1147) jA niggaMdhI niggaMthassa- pAlukimiyaM vA kucchikimiyaM vA annautthieNa vA gAratthieNa vA aMgulIe nivesAviya nivesAviya nIharAvei nIharAveMtaM vA sAtijati / / bhU. (1148) jA niggaMdhI niggaMthassa- dIhAo nahasihAo annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAvetaM vA sAtijjati / / mU. (1149) jA niggaMdhI niggaMthassa- dIhAI jaMgharomAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kappavejra vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / yU. (1150) jA niggaMdhI niggaMthassa- dIhAI kakkharomAiM annautthieNa vA gAratthieNa
Page #1162
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1150, [bhA. 5917] 263 yA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1151)jA niggaMdhI niggaMthassa-dIhAI maMsuromAiM annauthieNa vA gArathieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMta vA saatijti|| mU. (1152) jA niggaMthI niggaMthassa- dIhAI vatthiromAiM annausthieNa vA gArathieNa vA kappAveja vA saMThavAvejavA kappAyeMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati // mU. (1153) jAniggaMthI niggaMthassa- dIhAiMcakkhuromAiM annautthieNa vA gArathieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1154)jA niggaMdhI niragaMthassa- daMte annautthieNa vA gArasthieNa vA AghaMsAveja cA padhaMsAveja vA, AghaMsAveMtaM vA paghaMsAveMtaM vA saatijti|| mU. (1155)jA niggaMdhI niggaMthassa-daMte annauthieNa vA gArathieNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA padhoyAveMte vA sAtijati / / mU. (1156) jA niggaMthI niggaMthassa- daMte annautthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vA tyAveja vA, phUmAtaM vA rayA-taM vA sAtijati / / mU.(1157) jA niggaMthI niggaMthassa-uDhe annauthieNa vA gArasthieNavAAmajAvejavA pamajAveja vA AmajjAtaM vA pamajAveMtaM vA sAtiJjati // mU (1158)jA niggaMdhI niggaMdhassa-uDhe annautthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimadAveja vA saMvAhAvetaM vA palimadAveMtaM vA saatijti|| mU. (1151) jA niggaMthI nigaMthassa- uDe annauthieNa vA gArathieNa vA telleNa vA paeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA saatijti|| (1160) jA niggaMdhI niggaMdhassa- uTTe annautthieNa vA gArathieNa vA loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ubaTTAveja vA ullolAveMtaMvA uvvaTTAveMtaM vA sAtijati // mU. (1161) jA niggaMthI niggaMthassa- uDhe annautthieNa vA gArathieNa vA appaNo sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccolAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAveMtaM vA sAtijati / / mU.(1162) jA niggaMdhI niggaMthassa- uTTe annauthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vA tyAveja vA, phUmAvetaM vA rayAvetaM vA sAtijati / / / mU. (1163) jA niggaMdhI niggaMthassa-dIhAiM uttarohAI annautthieNa vA gArathieNa vA kApAveja vA saMTavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati // ma. (1165)jA niggaMthI niggaMthassa-dIhAI acchipattAiM annauthieNa vA gArathieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1165).jAniggaMthI niggaMthassa-acchINi annauthieNa vA gArathieNa vA AmajAveja vA pamaJjAveja vA AmajjAveMta vA pamajAveMtaM vA sAtiJjati // mU(1166)jA niggaMdhI niggaMthassa-acchINiannausthieNavA gArathieNa vA saMbAhAveja
Page #1163
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-17/1166 264 vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAvetaM vA sAtijati / / sU. (1167) jA niggaMdhI niggaMthassa- acchINi annautthieNa vA gAratthieNa vA telleNa vAghaeNa vA vasAe vA NavaNIeNa vA makkhAveja, vAbhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1168) jA niggaMdhI niggaMthassa- acchINi annautthieNa vA gAratthieNa vA lodveNa vA kakkeNa vA ullolAvejja vA uvvaTTAveja vA ullolAvetaM vA uvvaTTAvetaM vA sAtijjati / / mU. (1169) jA niggaMdhI niggaMdhassa- acchINi annautthieNa vA gAratthieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1170) jA niggaMdhI niggaMthassa- acchINi annautthieNa vA gAratthieNa vA phUmAveja vArayAveja vA phUmAvataM vA rayAveMtaM vA sAtijjati / / pU. (1171) jA niggaMdhI niggaMthassa- dIhAI bhumagaromAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1172) jA niggaMdhI niggaMthassa- dIhAI pAsaromAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / sU. (1173) jA niggaMdhI niggaMthassa- kAyAo seyaM vA jallaM vA paMkaM vA malaM vA annautthieNa vA gAratthi eNa vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAveMtaM vA visohAvetaM vA sAtijati / / sU. (1174) jA niggaMdhI niggaMthassa- acchimalaM vA kaNNamalaM vA daMtamalaM vA nahamalaM vA annautthieNa vA gAratthieNa vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAveMtaM vA visohAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1175) jA niggaMdhI niggaMthassa-gAmANugAmaM dUiUmANe annautthieNa vA gAratthieNa vA sIsavAriyaM kArAvei, kArAveMtaM vA sAtijjati // - AmajaNaM sakRt punaH punaH pramArjanaM / [ bhA. 5918] jA samaNi saMjayANaM, gihiNo ahavA vi annatitthINaM / pAdappamajaNamAdI, kArejjA ANamAdINi || dhU- AdisaddAto saMbAdhaNAdisuttA paMca, kAyasuttA cha, vaNasuttA cha, gaMDasutA cha, pAtukimisutaM, nahasihA romAtI - maMsusuttaM ca ete tinni, daMtasuttA tinni, uttaroDa (nAsigA ) suttaM ca, acchipattAmajjaNasUtta tinni (cha) bhamuhasuttaM, acchimalAtisuttaM, seyasuttaM, sIsaduvAriyasuttaM ca / ete (ega ) cattAlIsa suttA tati oddesagagameNa bhANiyavvA / tattha sayaM karaNa, iha puNa niggaMthINaM samaNassa nnatitthieNa gAratthieNa kAraveti tti viseso // imaM adhikayasutte bhaNNati[mA. 5919] samaNANaM saMjatIhiM, assaMjataehi taha gihatthehiM / gurugA gurugA lahugA, tattha vi ANAdiNo dosA // cU-saMjatIo jati samaNassa pAyappamajjaNAdI kareti to caugurugA, asaMjatIo tti gihatthIo jati kareMti tattha vicaugurugA, gihatthapurisA jati kareti to caulahugA, ANAdiNo ya dosA
Page #1164
--------------------------------------------------------------------------
________________ 265 uddezaka : 17, mUlaM-1175, [bhA. 5919] bhvNti|| [bhA.5920] micchatte uDDAho, virAdhanA phaasbhaavsNbNdho| paDigamaNAdI dosA, bhuttAbhutte ya nAyavvA / / ghU-itthiyAhiM kIraMtaMpAsittA koi micchattaM gacchejjA, ete kAvaDiya tti kAuM / saMjamavirAhaNA yAisthiphAse mohodayo paropparaovAphAseNa bhAvasaMbaMdho havejA, tAhe paDigamaNaM annatitthiyAdi dosA / ahavA - phAsato jo bhuttabhogI so pubarayAdi saMbharijA / ahavA- citijna eriso mama bhoiyAe phAso, erisIvA mama bhoiyA Asi / abhuttabhoissa isthiphAseNa kouyAdi vibhaasaa|| [bhA.5921] dIhaM ca nIsasejjA, pucchA kiM eriseNa kahieNaM / mama bhoiyAe sarisI, sA vA calaNe vade evaM / / ghU-sovA saMjao saMjatIe pamajjamANIe dIhaM nIsasijjA |taahe sA pUcchati- kimeyaM dIhaM te nIsasiyaM ? so bhaNAti- kiM eriseNa kahieNaM ti? nibaMdhe kahei, "mama bhoiyAe sarisI tumaM ti|" sA vA calaNe pamajjaMtI dIhaMNIsasejjA / pucchA kahaNaM ca evaM ceva / ete saMjatIhiM dosA / / [bhA.5922] ete ceva ya dosA, assaMjatiyAhi pacchakammaMca | AtaparamohadIraNa, bAusa taha sattaparihANI // cU-gihatthIsu atirittadosA - pacchAkammaM hatthe sItodakeNa pakkhAlejjA, pAdAmajaNAdIhiM ya ujjalavesassa appaNo moho udIjjejjA, sobhAmi, [vA] ahaM ko me erisaM na kAmeti tti gabbo haveja, taM vA ujjalavesaM da8 annesiM itthiyANaM moho udijeja, sarIrabAusattaM ca kataM bhavati, jAvataM kareti tAva suttatthapalimaMtho bhavejjA // [bhA.5923] saMpAtimAdighAto, vivajaoceva logprivaao| gihiehi pacchakamma, tamhA samaNehi kAyavvaM // ghU- pamajjamANI saMpAtime abhidhAejA ajayattaNeNa / "vivajjato"tti sAdhunA vibhUsAparivajieNa hoyavvaM, bhaNiyaM ca "vibhUsA isthisaMggo" silogo, eyassa vivarIyakaraNaM vivajjato bhvti|logprivaadotti, jArisa sevesaggahaNaM eriseNa anivRttena bhavitavyaM / evamAdi itthIsu dosA / gihatthapurisesu vi itthiphAsAdiyA mottuMete ceva dosA pacchakammaM ca // ime ya dosA[mA.5924] ayate papphoDete, pANA uppIlaNaM ca sNpaadii| atipellaNammi AtA, phoDaNa khaya atttthibhNgaadii| dhU-saMjaoajayaNAe papphoDatopAne abhihaNeja, bahunA vA daveNadhovaMto pAne uppilAveja, khillarabaMdhevA saMpAtimA paDejja / esa saMjamavirAdhanA |aayviraadhnaa imA-tena gihiNA atIva pelliopAdo tAhe saMdhI vikareja, phoDaNaM ti nittharabhalleNa nahAdiNA vA khayaM karejja, aTTi vA bhaMjejja / / [bhA.5925] ete ceva ya dosA, assaMjatiyAhi pacchakammaM ca / gihiehi pacchakamma, kucchA tamhA tu samaNehiM / / cU-gatArthA / kiM ci viseso - evvaddheNa nihatthI bhaNitA, pacchaddheNa gihatthA / do vi pAe
Page #1165
--------------------------------------------------------------------------
________________ 266 nizItha-chedasUtram -3- 17/1175 papphoDeMto kucchaM kareja, kucchaMto ya pcchaakmmsNbhvo| jamhA ete dosA tamhA samaNANa samaNehiM kAyavvaM, samaNINa samaNIhiM kAyavvaM, nI gihatthA annatisthiyA vA chaMdeyavvA / / [bhA.5926] bitiyapadamaNappajjhe, addhANucAte appaNA u kre| majaNamAdI tupade, jayaNAe samAyare bhikkhU // dhU- aNappajjho kAravejjA, aNappajjhassa vA kAravijjati, addhANe paDivanno vA atIva uccAo pamajaNAdipade appaNo ceva jayaNAe kareja, appaNo asatto saMjatehiM kAravejA // [bhA.5927] asatI ya saMjayANaM, pacchAkaDamAdiehi kaarejaa| gihi-annatitthiehiM, gisthi-paratisthitivihAhiM / / cU-asati saMjayANaM pacchAkaDehiM kaarveti| tao sAbhiggahehiM, tato nirabhiggahehiM / tato ahaabhddehiN|tto niyallaehi micchditttthiihiN|ttoabhigghiymicchaaditttthiihiN / tatoannatithiehiM micchaddiDimAdiehiM / pUvvaM asoyavAdIhiM, pacchA soyvaadiihiN| tatopacchA "gihatthiparatityitivihAhiM" ti| tato gihatthIhiM nAlabaddhAhi aNAlabaddhAhiM, tividhAhiM dheramajjhimataruNIhiM, evaM paratisthiNIhiM vi saMjatIhiM vi evaM ceva / / eso ceva attho vittharato bhaNNati, tato pacchA "gihatthiparatisthitivihAhiM"ti, nihatthI duvihaa-naalbddhaaanaalbddhaay| tatoimAhiM gihatthIhiM nAlabaMddhAhi[bhA.5928] mAtA bhaginI dhUyA, ajjiyaNIyAlayANa astiie| aNiyalliyatherIhiM, mjjh-trunn-anntitthiihiN|| dhU-mAtA bhaginI dhUtA ajiyA NattugI ya / etesiM asatIte eyAhiM ceva annatithiNIhiM, etesiM asatIe aNAlabaddhAhiM gihatthIhiM tividhAhiM kameNa thera-majjhima-taruNIhi, taoeyAhiM ceva annatitthiyAhiM tividhaahi|| [bhA.5929] tivihANa vi eyAsiM, asatIe saMjamatimAtibhaginIhiM / ajiyabhaginINa'satI, tappacchA'sesativihAhiM / / cU- anAlabaddhANaM thera-majjhima-taruNINaM asati saMjatIto mAtA bhaginI dhUyA ya ajiyaNattuamAditAto kareMti, tato pacchAavasesAtoaNAlabaddhAtotivihAothera-majjhimataruNIo karAveti kareMti vA / / eyammiceva atthe annAyariyakayA imA gAhA[bhA.5930] mAtA bhaginI dhUyA, ajjiya nattIya sesativihA u / etAsiM asatIe, tivihA vi kareMti jynnaae|| dhU-eyAsiM asatIe tti mAyabhaginimAdiyANaM asati sesativihAu tti anAlabaddhAto saMjatItotividhAto theramajhimataruNIo, jayaNAjahA phAsasaMbaddhaNANinaM bhavaMtitahA kAraveti kareti vA / / mU. (1176)je niggaMthe niggaMdhIe-pAde annautthieNa vA gArathieNa vA AmajjAveja vA pamaJjAveja vA AmajAveMtaM vA pamajjAveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1177) je niggaMthe niggaMdhIe-pAde annausthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimadAveMtaM vA sAtijati / /
Page #1166
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM- 1178, [ bhA. 5930] 267 mU. (1178) je niggaMthe niggaMdhIe- pAde annautthieNa vA gAratthieNa vA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA sAtijati // mU. (1179) je niggaMthe niggaMthIe- pAde annautthieNa vA gAratthieNa vA lodveNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA uvaTTAveja vA ullolAvetaM vA uvaTTAvetaM vA sAtijjati / / pU. (1180) je niggaMthe niggaMdhIe - pAde annautthieNa vA gAratthieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAvetaM vA sAtijjati / / bhU. (1181) je niggaMthe niggaMdhIe- pAde annautthieNa vA gAratthieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA phUmAveMtaM vA rayAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1182) je niggaMdhe niggaMdhIe kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA AmajjAveja vApamajAveja vA AmajAveMtaM vA pamajjAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1183) je niggaMthe niggaMdhIe- kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAvetaM vA palimadadAveMtaM vA sAtijati / / sU. (1184) je niggaMdhe niggaMdhIe- kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1185) je niggaMthe niggaMdhIe- kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA loddheNa vA hahr vA ullolAve vA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvvaTTAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1186) je niggaMthe niggaMdhIe-kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1187) je niggaMthe niggaMdhIe- kArya annautthieNa vA gAratthieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA phUmAveMtaM vA rayAveMtaM vA sAtijati / / pU. (1188) je niggaMthe niggaMdhIe-kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gAratthieNa vA AmajjAveja vA majjAveja vA AmajAvetaM vA pamajjAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1189) je niggaMdhe niggaMdhIe-kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gAratthieNa vA saMbAhAvejaM vA palimaddAveja vA saMbAhAvetaM vA palimaddAveMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1190) je niggaMthe niggaMthIe- kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gAratthieNa vA telleNa vA gharaNa vA basAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA sAtijati // mU. (1991) je niggaMthe niggaMdhIe- kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gAranthieNa vA loddheNa ghA kakkeNa vA ullolAvena vA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA ubvavAveMtaM vA sAtijjati / / pU. (1192 ) je niggaMthe niggaMdhIe- kAyaMsi vaNaM annautthieNa vA gAratthieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA padhoyAveMtaM vA sAtijati / /
Page #1167
--------------------------------------------------------------------------
________________ 268 nizItha-chedasUtram -3- 17/1193 ma. (1193)je niggaMtheniggaMthIe-kAyaMsivaNaM annautthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA, phUmAveMtaM vA rayAyeMtaM vA sAtijati / / / mU. (1194) je niggaMthe niggaMthIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilUgaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annausthieNa vA gArasthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM achiMdAveja vA vicchiMdAveja vA acchidAveMtaM vA viJchidAveMtaM vA sAtijati // mU. (1195) je niggaMthe niggaMdhIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annausthieNa vA gArasthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM aJchidAvittA vicchiMdAvittA pUrva vA soNiyaM vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAvetaM vA visohAveta vA saatijti|| mU. (1196) je niggaMdhe niggaMdhIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM kA bhagaMdalaM vA, annautthieNa vA gArathieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthAeNaM acchidAvettA vichiMdAvettA pUrva vA soNiyaMvA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMtaM vA padhoyAveMtaM vA sAtiJjati // mU. (1197) je niggaMthe niggaMdhIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA aiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA annautthieNa vA gArathieNa vA asayareNaM tipakheNaM satthajAeNaM acchidAvetA vicchiMdAvettA pUrva vA soNiyaMvA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettApadhoyAvettA annayareNaMAlevaNajAeNaM AliMpAveja vA viliMpAveja vA AliMpAveta vA viliMpAvetaM vA sAtiJjati / / mU. (1198) je niggaMthe niggathIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annausthieNa vA gArathieNa vA annayareNaM tikkheNaM satthajAeNaM acchidAvettA vicchidAvettA pUrva vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA anbhaMgAveja vA makkhAveja vA abaMgAveMtaM vA makkhAveMtaM vA sAtijati // mU. (1199) je niggaMdhe niggaMthIe- kAyaMsi gaMDaM vA pilagaM vA araiyaM vA asiyaM vA bhagaMdalaM vA, annautthieNa vA gArasthieNa vA annayareNaM tikkheNaM satyajAeNaM acchiMdAvetA vichiMdAvettA pUrva vA soNiyaM vA nIharAvettA visohAvettA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAvettA padhoyAvettA annayareNaM AlevaNajAeNaM AliMpAvettA viliMpAvettA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA abhaMgAvettA makkhAvettA annayareNaM dhUvaNajAeNaM dhavAveja vA padhUvAveja vA dhUvAveMtaM vA padhUvAveMtaM vA sAtijati // mU. (1200) je niggaMthe niggaMthIe- pAlukimiyaM vA kucchikimiyaM vA annautthieNa kA gArathieNa vA aMgulIe nivesAviya nivesAviya nIharAvei nIharAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1201)je niggaMthe niggaMthIe-dIhAo nahasihAo annautthieNa vA gArathieva vA kapyAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / /
Page #1168
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 17, mUlaM - 1202, [ bhA. 5930] 269 mU. (1202) je niggaMthe niggaMthIe dIhAI jaMgharomAiM annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijjati // mU. (1203 ) je niggaMthe niggaMdhIe- dIhAI vatthiromAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAvetaM vA sAtijati // mU. (1204) je niggaMthe niggaMthIe-dIhAiM cakkhuromAiM annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijjati / / mU. (1205) je niggaMthe niggaMdhIe-dIhAI kakkharomAiM annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveta vA saMThavAvetaM vA sAtijjati / / mU. (1206) je niggaMthe niggaMdhIe- dIhAiM maMsuromAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kampAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAvetaM vA sAtiJjati // mU. (1207) je niggaMthe niggaMdhIe-daMte annautthieNa vA gAratthieNa vA AghaMsAveja vA paghasAveja vA, AghaMsAvetaM vA paghaMsAveMtaM vA sAtijjati / / mU. (1208) je niggaMthe niggaMdhIe- daMte annautthieNa vA gAratthieNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA, uccholAveMtaM vA padhoyAvetaM vA sAtijati / / mU. (1209) je niggaMdhe niggaMdhIe- daMte aNutthieNa vA gAratthieNa vA phUmAveja vA rayAveja vA, phUmAveMtaM vA rayAveMtaM vA sAtijjati / / mU. (1210) je niggaMdhe niggaMdhIe-uDe annautthieNa vA gAratthieNa vA AmajjAveja vA pajAveja vA AmajAveMtaM vA pamajjAvetaM vA sAtijati // pU. (1211) je niggaMthe niggaMthIe- uTThe annautthieNa vA gAratthieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1212) je niggaMdhe niggaMdhIe- uDDhe annautthieNa vA gAratthieNa vA telleNa vA ghaeNa vA basAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1213) je niggaMthe niggaMthIe- uTTe annautthieNa vA gAratthieNa vA loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA uvvaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvvaTTAvetaM vA sAtijjati / / mU. (1214) je niggaMthe niggaMdhIe- uTTe annautthieNa vA gAratthieNa vA appaNI sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAvetaM vA padhoyAveMtaM vA sAtijati // mU. (1215) je niggaMthe niggaMdhIe- uTThe annautthieNa vA gAratthieNa vA phUmAveja vA yAveja vA, phUmAvataM vA rayAveMtaM vA sAtijjati / / mU. (1216) je niggaMthe niggaMthIssa- dIhAiM uttaroTTAI annautthieNa vA gAratthieNa vA kampAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAvetaM vA sAtijati / / yU. (1217) je niggaMthe niggaMdhIe vA dIhAI nAsAromAiM annautthieNa vA gAratthieNa vA kappAveja vA saMThavAvejavA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijjati / / mU. (1218) je niggaMthe niggaMthIe-dIhAiM acchipattAiM annautthieNa vA gAratthieNa vA
Page #1169
--------------------------------------------------------------------------
________________ 270 nizItha-chedasUtram -3- 17/1218 kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1219)jeniggaMtheniggaMdhIe-acchINi annautthieNa vA gArathieNavAAmajjAveja vA pamajAveja vA AmajAveMtaM vA pamajAveMtaM vA saatijti|| mU. (1220) jeniggaMthe niggaMthIe-acchINi annausthieNa vA gArathieNa vA saMbAhAveja vA palimaddAveja vA saMbAhAveMtaM vA palimaddAveMtaM vA saatijti|| ma. (1221)je niggaMthe niggaMdhIe-acchINi annautthieNa vA gArathieNa vA telleNa vA ghaeNa vA vasAe vA navanIeNa vA makkhAveja vA bhiliMgAveja vA, makkhAveMtaM vA bhiliMgAveMta vA saatinyjti|| mU. (1222) je niggaMthe niggaMdhIe-acchINi annautthieNa vA gArathieNa vA loddheNa vA kakkeNa vA ullolAveja vA ubaTTAveja vA ullolAveMtaM vA uvvaTTAveta vA saatijti|| mU. (1223) je niggaMthe niggaMthIe- acchINi annauthieNa vA gArathieNa vA sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholAveja vA padhoyAveja vA uccholAveMta vA padhoyAvetaM vA sAtijati / / ma. (1224) je niggaMthe niggaMthIe-acchINi annauthieNa vA gArathieNa vA phUmAveja vArayAveja vA phUmAveMtaM vA rayA-taM vA sAtijati // mU. (1225)je niggaMthe niggaMdhIe-dIhANi bhumagaromAiMannauthieNa vA gArathieNavA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAveMtaM saMThavAvetaM vA sAtijati // mU. (1226) je niggaMthe niggaMdhIe-dIhAiM pAsaromAiM annautthieNa vA gArasthieNa vA kappAveja vA saMThavAveja vA kappAvetaM vA saMThavAveMtaM vA sAtijati / / ma. (1227) je niggaMtheniggaMthIe-kAyAo seyaMvA jallaMvA paMkaMvAmalaMvA annautthieNa vA gArathieNa vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAveMtaM vA visohAveMtaM vA sAtijati / / ma. (1228) je niggaMthe niggaMthIe- acchimalaM vA kaNNamalaM vA daMtamalaM vA nahamalaM vA annauthieNa vA gArathieNa vA nIharAveja vA visohAveja vA nIharAtaM vA visohAveMtaM vA saatijti|| mU. (1221) je niggaMthe niggaMthIe-gAmANugAmaM dUijamANe annautthieNa yA gArathieNa vA sIsaduvAriyaM kArAvei, kArAvetaM vA sAtijati / / / ghU-suttA ekacattAlIsaMtatioddesagagameNa jAva sIsaduvAreti suttaM / attho pUrvavat / [bhA.5931] eseva gamo niyamA, niggaMdhINaM pihoi naayvyo| kArAvaNa saMjatehiM, pubve avarammi ya padammi / / ghU-saMjato gArathimAdiehiM saMjatINaM pAdapamajaNAtI kAraveti, uttaroTThasuttaM na saMbhavati, alakkhaNAe vA saMbhavati // mU. (1230)je niggaMthe niggaMthassa sarisagassa aMte ovAse saMte ovAse na dei, na detaM vA sAtijati / / yU-niggayagaMthoaMtoksahIe vratasaMjamaguNAdIhiMtullosariso saMtamiti vijamANaM ovAso
Page #1170
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1230, [bhA. 5931] 271 tti avagAso - sthAnamityarthaH / atassa caulahU / imo sariso[mA.5932] Thitakappammi dasavihe, ThavaNAkappe ya duvihmnntre| uttaraguNakappammi ya, jo sarisakaposa sariso u|| cU- dasaviho Thiyakappo imo[bhA.5933] Acelakudesiya, senAyara rAyapiMDa kiikamme / vaya jeTTa paDikkamaNe, mAsaM pajjosavaNakappe // dhU-imassa vi avelako dhammo, imassa viuddesiyaM na kappai / evaM seJjAyapiMDo rAyapiMDo yA kitikammaM duvidhaM- abbhuTThANaM vaMdanaM c| taMduvihaM pi imovi jahAruhaM kareti, imo vi jahAruhaM / adhavA-kitikammaM savvAhiM saMjatIhiM aJjadikkhiyassa vi saMjatassa kAyavvaM do vitullmicchti| imassa vipaMca mahabvayANi / jo paDhamapaMcamahabbayAnaDho so jiTTho sAmAie vA tthvio| imassa viimassa viaiyAro hau mAvA, ubhayasaMjhaM imassa viimssvipddikkmti| udubaddhe mAsaMmAsaM egatya acchaMtiimassa viimassa vi imassa vi| cattAri mAsA vAsAsu pajjosavaNakappe na viharaMti imassa vi imassa vi| eso dasaviho tthiykppo|| ThavaNAkappo duviho- akappaThavaNAkappo sehaThavaNAkappo ya[bhA.5934] AhAra uvahi sejA, akappieNaM tu jo na giNhAve / Naya dikkheti aNaTThA, aDayAlIsaM pipaDikuTTe / / cU-AhAra-uvahi-sejaM akappiyaM na ginnhti| esa akpptthvnnaa| sehaThavaNAkappo-aTThArasa purisesuM, vIsaM itthIsuM, dasa napuMsesu, ete aDayAlIsaM na dikkhei nikkAraNe / / so vi imo uttaraguNakappo[mA.5935] uggamavisuddhimAdisu, sIlaMgesuMtu samaNadhammesu / uttaraguNasarisakapapo, visarisadhammo visariso u|| cU-piMDassajA visohii|gaahaa||ttth uggamasuddhaM geNhati, AdisaddAouppAyaNaesaNAto, samitIo paMca, bhAvanAbArasa, tavo duviho, paDimA bArasa, abhiggahA davvAdiyA, ete siilNgghnnennmhiyaa|ahvaa-siilNgghnnaao aTThArasasIlaMgasahassA / eyammi ThitakappeuttaraguNakappe vA jo sarisakappo so sariso bhavati, jo puNa etesiM ThANANaM annayare vi ThANe sIdati so visarisadhammo bhavati / ahavA - Thiyakappe dasavihe, ThavaNAkappe ya duvihe, niyamA sariso / uttaraguNe puNa kesu visariso ceva, jahA tvpddimaabhigghesu||ahvaa sariso imo[bhA.5936] anno vi ya Aeso, saMviggo ahava esa sNbhogii| dosu viya adhIgAro, kAraNe itare vi srisaao|| khU-jo saMviggo so savvo ceva sariso, ahavA -jo saMbhoio so sriso|ahvaa- kAraNaM papa iyare tti - pAsatthaasaMbhotitA te visarisA bhvNti|| [mA.5937] jo tassa sarisagassa tu, saMto vA se na deti ovAsaM / nikAraNammi lahuyA, kAraNe gurugAya aannaadii|| pU-saMtamovAsaMnikkAraniyamAgayassajai nadeti tocaulahuM / saMtamovAsaMkAraNiyabhAgayassa
Page #1171
--------------------------------------------------------------------------
________________ 272 nizItha-chedasUtram -3. 17/1230 jai na dei to cauguruM, ANAdiyA ya dosA / / ime kAraNA jehiM Agao[bhA.5938] udagAgaNiteNome, addhANa gilANa sAvayapauDe / etehiM kAraNio, nikkAraNio ya vivriio|| dU-annagAmesaggAmevAannavasadhIe sAdhUThitA, tesiM sA vasatIudakena plAvitAagaNiNA vA daDvA te AgatA, tena-sAvayaduDehiM vA uvaddavijamANA saraNamAgayA, addhANapaDivannA vA,vejosahakajjesu vA gilANaTThamAgayassa evamAdiehiM payoyaNehiM jo Agato so kaarnnio| ato vivarIo dappato Agato nikkAraNio / / vasahi abhAve bahiM vasaMtassa ime dosA[bhA.5939] kUyaradaMsamasosasItA, saavy-vaal-stkkrgaavaa| dosa bahU vasato bahito je, te savisesa uviMti adeNte|| cU-kucchiyacarA kucarA pAradArikAditehiM uvaddavijJati, daMsamasagAdIhiM vAkhajati, ussAdi vA jalaM sItaM vA paDati, sIhAdisAvaeNa sappAdibAleNa vA khajai, takkare tti corA tehiM vA mussaMti harijaMti / evamAdi bahiM vasaMte bhudosaa| je tassa sAdhussa bahiM vasato dosA te sabbe uti tti- bhavaMti atassa / jaM tesu pacchittaM taM savvaM edaMtassa bhavatItyarthaH / / kiM cAnyat[bhA.5940] egaTThA saMbhogo, jA kAruvakAritA proero| avivittA'vacchallA, havaMti evaM tu chedo y|| dhU-avivittabhAvA adeMtassa avacchalatA ya bhavati, saMbhogavocchittI, sAhammiyavacchallavocchittI vA, ahavA-pavayaNavucchittI vA, tamhA sAhuNA sAhussa daDhasohieNa hoyavvaM / / [bhA.5941] jati ekkamANajimittA, nihiNo vihu dIhasohiyA hoti / jinavayaNabAhibhUyA, dhammaM puNNaM ayANaMtA / / [bhA.5942] kiM puNa jagajIvasuhAvaheNa saMbhuMjiUNa samaNeNaM / sakkA hu ekkamekke, niyagaM piva rakkhito deho|| cU-AvattIe jAappaM rakkhaMti tahA anno vi AvattIe rakkhiyabvo ||evN khette akhette vA vasadhIe vAso dAtavva / asaMtharaNe khette vi annagacchassa avagAso dAtavyo / jato bhaNNati[bhA.5943] asthi hu vasabhaggAmA, kudesa-NagarovamA suhavihArA / bahugacchuvaggahakarA, sImAchedeNa vsiyvvaa|| cU-asthitti-vijae vasabhaggAmo nAma jattha uDubaddhe Ayario appabitio gaNAvaccheo appatatio esa paMca, eteNa pamANeNaM jattha tinni gacchA parivasati eyaM vasabhakhettaM / vAsAsu Ayario appatatito, gaNAvacchetito appacautyo ete satta, eteNaM pamANeNaM jattha tinni gacchA parivasaMti eyaM vasabhakhettaM / eteekavIsaM, eyaM vasabhakhettaM / kucchiodeso kudesouvamijati jogAmo kudesa-Nagarovamo, soyasuhavihArosulabhabhattapAnaMvasadhI vatthaM niruvaddavaMca nRprabhRtibahUvaM puvvabhaNiyaM satthappamANeNa uvaggahe vaTTati, te ya bahugacchA jati samaM ThiyA to sAdhAraNaM khettaM tattha sImacchedeNa vasiyavvaM, imo sImacchedo- tumha sacittaM, amha acittaM / ahavA - tumha bAhiM, amhaNto| tumhaitthI, amha purisA |ahvaa-tumh saggAmoamha vAtAhaDAkalehiM vA cADagasAhAhiM
Page #1172
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1230, [bhA. 5943] 273 vA ubhAmagehiM / ahavA - jaM laDmati taM savvaM sAmaNNaM / ahavA - jo jaM lAhI tassa taM / evaM sImacchedeNa vasiyavvaM, no adhikaraNaM kAyavvaM / parakhette vikhettiyavaseNa sImacchedo kaayvyo| khittaeNa vi amAyAviNa bhaviyavvaM / / bhave kAraNaM na dejA vi[bhA.5944] bitiyapadaM pAraMciya, asiva gilANe ya uttamaDhe ya / avvocchittovAse, asati nikkAraNe jataNA / / cU-pAraMciya asivassa imA vibhAsA[mA.5945] pAraMcio na dijja va, dijjati vana tassuvassae ThAo / duvihe asive bAhiM, ThitapaDiyaraNaM ca te vA vii|| cU-pAraMcio annesiM apaNo ThANaM nadejA, pAraMciyassavAThAona dijjati, asivagahiyassa na dijjati, asivagahiovA vasahIe ThANaM na deja, asivagahiyassaannavasahiThiyassaveyAvaccaM kAyabvaM, annavaMsahiThito vA asivagahiyANa veyAvaccaM karei / duvihaM puNa asivaM / caubhaMge pacchimA jA do bhaMgA sAhu abhaddA / / idAni gilANauttimaTThANa vibhAsA[bhA.5946] ataraMtamigAvaNNahi, migaparisA vA taraMto annatya / emeva utimaTTe, samAhi pANAdi ubhymmi| cU- jesiM ataraMto atthi soya AgaMtugo migo agIyatyo hoja aparinAmo vA tehA so annavasahIe Thavijjata ahavA - gilANo Agao vatthavvANa ya migaparisA tAhe so gilANo annatya Thavinati, evaM uttimajhupaDivaNNevi samAhinimittaMpAnagAdidAyavvaM tattha "ubhayami"tti jati AgaMtugo migo toannavasahIe tthvijjti|ah vatthavvagaparisA migA to uttimaTThapaDivanne annavasahIe Thavijjati // abbocchittivibhAsA imA[bhA.5947] chedasutaNisIhAdI, atyo ya gato ya chedsuttaadii| maMtanimittosahipAhuDe, ya gAhetiannattha / / dhU-NisIhamAdiyassa chedasuttassajo attho Agato suttaM vA mokkalANivA pacchittavihANANi maMtANi vA joNipAhuiMvAgAhaMto annatthavA gAtiannathavA te migA ThavijaMti, jattha vasahIe vA dijati tattha migANa ovAso na dijjati / eva tA nikkAraNe pAraMciyAdiyANa ovAso na dijjate / / imo avavAde avavAdo- puNo imaM kAraNamavikkhiUNa asivAdike pAraMciyAdINa vi ovAso dijjati mU. (1231)jA niggaMthI niggaMdhIe sarisiyAe aMte ovAse saMte ovAse- na dei na deMtaM vA saatijti|| [bhA.5948] eseva gamo niyamA, niggaMthINaM pi hoi naayvyo| pubve avare ya pade, egaM pAraMciyaM mottuM // dhU-navaraM-avavAdapade saMjatINa pAraMciyaM natthi / mU. (1232)je bhikkhU mAlohaDaM asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaM vAdejamANaM paDiggAhei paDiggAheta vA sAtiJjati / / 1718
Page #1173
--------------------------------------------------------------------------
________________ 274 nizItha-chedasUtram -3-17/1232 [bhA.5949] mAlohaDaM pi tivihaM, udyamaho ubhayao ya nAyabvaM / ekekaM pi ya duvihaM jahannamukkosayaM ceva / / cU-upamAlohaDaM bibhUmAdisu, ahomAlohaDaM bhUmidharAdisu, ubhayamAlohaDaM maMcAdisu, samazreNisthitaH, ahavA - kuDimAdisu bhUmiTTito adhosiro jaM kavati / aggatalehiM ThAuM jaM uttArei taM jahanna / pIDhagAdisujaM AroDhuM uttArei taM savvaM ukkosaM / / [bhA.5950] bhikkhU jahannayammI, geruta ukkosayammi naayvvo| ahidasaNa mAlapaDaNe, evamAdI tahiM dosaa|| cU-sikvatAo uAriukAmA sAhuNA paDisiddhA taccaniyaTThA giNhai ahiNA DakkA myaa| mAlAo uAriukAmA sAhuNA paDisiddhA parivvAyagaTThA uttAreMtI paDiyA, jaMtakhIleNa porTa phADiyaM mayA / ime ukkose udAharaNA[bhA.5951] AsaMda pIDha maMcaga, jaMtodukkhalapaData ubhayavaho / voccheya-padosAdI, uDDAhamaNA nivAtoya // dhU-sesaM piMDanitti-anusAreNa bhANiyavvaM / imA sohI[bhA.5952] suttanivAto ukkosayammi taM khaMdhamAdisu hvejaa| etesAmannataraM, taM sevaMtammi ANAdI / / dhU-ukkose caulahuM, jahanne mAsalahuM, sesaM kaMThaM / imaM bitiyapadaM[bhA.5953] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelaNNe / addhANarohae vA, jayaNAgahaNaM tu gIyatthe / / cU-anegaso gatatthA / navaraM-gIyatyo panagaparihANIejayaNAe geNhai / / mU. (1233) je bhikkhU koDiyAuttaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA ukuJjiya nijiya dejamANaM paDiggAhei paDiggAhetaM vA saatijti|| cU-purisappamANA hInAdhiyA vA cikkhallamatI kohiA bhavati, kalijo nAma samayo kaDavallo saTTato vibhannati |annebhnnti-utthtthiyaauvri huttikaraNaMukkujjiyaM, uDDAe tiriyahuttakaraNaM avakujjiyaM, ahariyatti - peDhiyamAdisu ArubhiuM oAreti / adhavA - kAyaM ucnaM karejjA ukkajiyaDaMDAyataM taddhad gRhAti, kAyaM uddhaM kRtvA gRNhAti - unnamiya ityarthaH / [bhA.5954] koTThiyamAdIesu, ubhao mAlohaDaMtu nAyavvaM / teceva tatya dosA, taMceva ya hoti bitiyapayaM / cU-evaM ubhayamAlohaDaM daMsiyaMta / te ceva dosA bitiyapayaM ca / mU. (1234) je bhikkhU maTTiolittaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA ubhidiya nibhidiya dejamANaM paDiggAhei paDiggAheMtaM vA sAtijati / / cU-ghayaphANiyAdibhAyaNe chUDhataM pihitaMsarAvaNAdiNAmaTTiyAe ullittaMtaMubhidiyaMdeMtassajo geNhai tassa caulahuM / [bhA.5955] pihitubbhinnakavADe, phAsuga apphAsuge ya bodhabve / aphAsupuDavimAdI, phAsugachagaNAdidaddare / /
Page #1174
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM - 1234, [bhA. 5955] 275 - ubminnaM duvidhaM - pihubhinnaM vA kavADubhinnaM ca / pihubhinnaM duvidhaM pAsuyaM aphAsuyaM ca / jaMtaM phAyaM taM acittaM vA mIsaM vA / aphAsuyaM puDhavimAdi chasu kAesu jahAsaMbhavaM bhANiyavvaM / jaM phAaM chagaNeNa ahavA - vattheNa cammeNa vA daddariyaM / daddarapihiubbhinne mAsalahuM, sesapiDubhinnesu ulahu~, anaMtesu cauguruM, parittamIsesu mAsalahuM, anaMtamIsesu mAsaguruM, sAhunimittaM ubbhinne kayavikkatesu adhikaraNaM kavADapihitubmiNNe kuMciyavedhe tAlae vA AvattaNapeDhiyAe vA tasamAdivirAdhanA / sesaM jahA piMDanijuttIe // [bhA. 5956] etesAmaNNataraM, pihitubhinnaM tu geNhatI jo tu / so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / addhANa rohae vA, jayaNA gahaNaM tu gIyattho / [bhA. 5957 ] yU. (1235) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA puDhavipatiTThiyaM paDuggAheti paDiggAhataM vA sAtijati // mU. (1236) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA AupatiTThiyaM paDiggAheti paDiggAhetaM vA sAtijati // mU. (1237) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA teupatiTThiyaM paDiggAheti paDiggAhetaM vA sAtijjati // mU. (1238) je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA vaNassatikAyapatiTThiyaM paDiggAhaMti paDiggAhetaM vA sAtijati / / [bhA. 5958 ] saccittamIsaesuM, kAesu ya hoti duvihanikkhittaM / anaMtara paraMpare vi ya, vibhAsiyavvaM jahA sutta // cU- puDhavAdI kAyA te duvidhA - saccittA mIsA vA / sacittesu anaMtaranikkhittaM paraMparanikkhittaM vA | mIsesu vi anaMtaranikkhittaMparaMparanikkhittaM vA / piMDanijjuttigAhAsutte jahA tahA savittharaM bhANiyavvaM / AyArabitiyasuyakkhaMdhe vA jahA sattame piMDesaNAsutte tahA bhANiyavvaM // suttanivAto sacitta'naMtare taM tu geNhatI jo u / [ bhA. 5959] so ANA aNavatthaM, micchatta-virAdhanaM pAve // cU- parittasacittesu anaMtaranikkhitte caulahuM, ettha suttaM nivayati / sacittaparaMpare mAsalahuM, mIsa anaMtare mAsalahuM, paraMpare panagaM, anaMte ete ceva gurugA pacchittA // codagAhatattha bhave NaNu evaM, ukkhippaMtammi tesi AsAso / [bhA. 5960 ] saMjatinimitte ghaTTaNa, theruvamAe na taM juttaM // cU- puDhavAdikAyANa uvari ThiyaM jaM tammi ukkhippaMte nanu tesiM AsAso bhavati ? AcAryAha * tammi ukkhippaMte jA saMghaTTaNA sA saMjayanimittaM, tAna ya appasaMghayaNANa saMghaTTaNAe mahaMtI vedanA bhavati || ettha theruvamA [ bhA. 5961] jarajajjaro u thero, taruNeNaM jamalapANimuddhahato / jArisavedaNa dehe, egidiyaghaTTite taha u /
Page #1175
--------------------------------------------------------------------------
________________ 276 nizItha-chedasUtram -3-17/1238 dhU-jahA jarAjuNNadeho thero balavatA taruNeNa jamalapANiNA muddhe Ahate jArisaM veyaNaM veyati, tato adhikataraM te saMghaTTitA veyaNaM anuhavaMti, tamhA na juttaM jaM tuma bhaNasi / / imaM bitiyapadaM[bhA.5962] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, jayaNA gahaNaM tu gIyatthe / ghU-pUrvavat / gIyatyo imAe jayaNAe gahaNaM kareti -puvvaM mIse paraMparahito geNhati, tato gIse anaMtaro, tato sacitte paraMpare, tato sacitte anaMtare, evaM anaMtakAe vi, esa parittAnaMtesu kamo drisio||ghnne puNa imA jayaNA[bhA.5963] puvvaM mIsaparaMpara, mIse tatto anaMtare ghnnN| saccitta paraMpara'naMtare ya emeva ya anaMte / / chU-puvvaM paritte mIse paraMparahito geNhati, tato mIsaanaMtaparaMparaM, tato sacittaparittaparaMparaM, tato anaMtamIsaanaMtaraM, tato anaMtasacittaparaMparaM, tato parittasacittaanaMtaraM, tato anaMta. sacittaanaMtaraM AhAre bhnniyN|| [bhA.5964] AhAre jo u gamo, niyamA so ceka hoi uvhimmi| nAyabbo tu matimatA, puvve avarammi ya padammi / mU. (1239)je bhikkhU acusiNaM asanaM vA pAnaM vA khAimaMvA sAimaMvA suppeNa vA vihuNeNa vA tAliyaMTeNa vA patteNa vA pattabhaMgeNa vA sAhAe vA sAhAbhaMgeNa vA pehuNeNa vA hepuNahatyeNa vA celeNa vA celakaNNeNa vA hatyeNa vA muheNa vA phumitA vIittA AhaTu dejamANaM paDiggAhei paDiggAheMtaM vA sAtijati / / [je bhikkhU asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA usiNusiNaM paDiggAhei paDiggAheMtaM vA sAtijati / / ] [bhA.5965] je bhikkhU asanAdI, usiNaM nivvviysNjyhaae| vihuvaNamAIehiM, paDicchae ANamAdINi / / dhU-"nivvAviya" tti ullaveUNa, sesaM kaMThayaM / usiNe gheppaMte ime dosA[bhA.5966] dAyaga-gAhagaDAho, parisaDaNe kAya-leva-nAso ya / Dajjhati karoti pAdassa chaDDaNe hANi uDDAho / cU-parisaDate vA bhUmIte chakkAyavaho, accusiNeNavAbhANassa leboDajjhati, usiNe dijjamANe vA kare DajhamANo pAyaM taM chaDDeja, tammi bhagge asati bhAyaNassa appaNo hAnI, bahu asanAdi pariviyaM daTuM "bahi phoDa"tti uDDAho / jano vA pucchata- "kahaM DDo' ? tti saMjayassa bhikkhaM dejjamANo jaNe phusaMte uDDAho tti / imo avavAdo[bhA.5967] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, kAle vA aticchmaannmmi|| cU-kAle aticchamANe tti jAva taMparikkameNa sItIbhavati tAva Aico uvatthamaM gacchati / ato sUpAdIhiM turiyaM sIyalijjati, na, doso / / usiNe puNa kAraNe gheppaMte imA jayaNA[bhA.5968] giNhati misItituMvA, sajjhAe mahIya vA ThaveUNaM / pattAbaMdhagate vA, dholaNagahite va jtnnaae|
Page #1176
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM - 1239, (bhA. 5968] 277 cU-uvavasitA padasaMdhiyaM jahA na ijjhati tahA geNhati / ahavA - maMcage maMcikAe vA majjhe bhUmI vA pAdaM ThavettA gehati / pattagabaMdhagato vA gennhti| accusiNaM ca pAdaTThitaM gholei, mA levo jjhahiti / eyAe jayaNAe kAraNe geNhaMto adoso // mU. (1240) je bhikkhU usseimaM vA saMseimaM vA cAulodagaM vA vAlodagaM vA tilodagaM vA tusodagaM vA javodagaM vA AyAmaM vA sovIraM vA aMbakaMjiyaM vA suddhaviyauM vA AhuNA dhoyaM anaMbilaM apariNayaM avakkaMtajIvaM aviddhatthaM paDiggAhei paDiggAhetaM vA sAtijjati / / ussetimamAdIyA, pANAvuttA u jattiyA sutte / tesiM annatarAyaM, geNhati ANamAdINi / / [ bhA. 5969 ] cU-usiNaM sItodage chubbhati taM usseimapANayaM / jaM puNa usiNaM ceva uvari sItodageNa ceva siMciyaM taM saMseimaM | ahavA-saMsetimaM, tilA uNhapANieNa siNNA jati sItodagA dhovaMti to saMsetimaM bhaNNati / cAulANa dhovaNaM cAulodagaM / adhunA ghotaM acirakAladhotaM / rasato aNaMbIbhUyaM / jIveNaM vippabhukkaM taM vakkataM, na vakkataM avakkataM, sacetanaM mizraM vA ityarthaH: / jamavaNNasaMjAtaM taM pariNayaM, na pariNayaM apariNayaMsvabhAvavarNasthamityartha: : / jaM vaNNagaMdharasaphAsehiM savvehiM dhvastaM taM vidhvastaM, anegadhA vA dhvastaM vidhvastaM, na viddhatthaM aviddhatthaM, sarvathA svabhAvasthamityarthaH / ahavA - ee egaTThiyA / apariNayaM geNhaMtassa caulahu, ANAiyA ya dosA / / usseimassa imaM vakkhANaM [ bhA. 5970 ] sItodagammi chubbhati, dIvagamAdI useimaM piGkaM / saMseimaM puNa tilA, siNNA chuDabhaMti jatthudae / - marahaTThavisae ussaMiyA dIvagA sIodage / chubdhaMti / usseime udAharaNaM, ahavA- piTussa ussejjamANassa heTTajaM pANiyaM taM usseimaM / pacchaddhaM gatArtham / / [bhA. 5971] paDhamussetimamudayaM, akappakappaM ca hoti kesiMci / taM tu na jujjati jamhA, usiNaM mIsaM ti jA daMDo / cU-te dIvagAdI ussetimA, ekammi pANie dosu tisu vA niccalijjati tattha vitiyatatijA ya savvesiM ceva akappA, paDhamaM pANiyaM taM pi akappaM ceva / kesiM ci AyariyANaM kappaM, taM na ghaDati / kamhA? jamhA usiNodagamavi anuvvatte DaMDe mIsaM bhavati, taM puNa kahiM ussetimesu chUDhesu acittaM bhaviSyatItyarthaH ? / / imo cAulode vihI [ bhA. 5972] paDhamaM bitiyaM tatiyaM, cAulaudagaM tu hoti sammissaM / tena paraM tu cautthe, suttanivAto ihaM bhaNito / / cU- paDhama-bitiya tatiya-cAulodagA ete niyamA missA bhavaMti, tena paraM cautthAdi sacittA / etta suttaNivAto caulahugamityarthaH / Adillesu tisu vi mAsalahu~ / anne puNa - tatie vA ghAulasodhaNe suttaNivAyamicchati, jeNa tattha bahuM apariNayaM, thovaM pariNayamiti // jaM ussetimAdi missaM tassimo gahaNavihI[bhA. 5973 ] - -piTThe / kAleNaM puNa kappati, aMbarasaM vaNNagaMdhaparinAmaM / vaNNAtivigataliMgaM, najjati vukkaMtajIvaM ti // jahA-1
Page #1177
--------------------------------------------------------------------------
________________ 278 nizItha-chedasUtram -3-17/1240 dhU-taM ussetimaMcirakAlaM acchaMtaM jayA rasato aMbarasaM, vaNNato vivaNaM, gaMdhaoannagaMdha, phAsato cikkhillaM, evaM taM udagaM vaNNAdivigataliMgaMdaTuM najjati jahA vigayajIvaM tithaagheppti| codagAha - "jesiM phuDaM gamaNAdikaM jIvaliMgaM te NajaMti, jahA vigayajIvA tti / puDhavAdI puNa avvattajIvaliMge kahaM nAtA, jahA vigatajIvaM?" ti / / AcAryAha[bhA.5974] kAma khalu cetaNNaM, savvesegiMdiyANa avvattaM / parinAmo puNa tesiM, vaNNAdi iMdhaNAsajja / / ghU- puvyaddhaM kaMThaM / pacchaddhe imo atyo-bahumajjhattho ciMdhaNeNa jahAsaMkhaM appamajjha cirakAlovalakkhitA jahA vaNNAdI tahA tesiM avvabhicArI ajIvatte parinAmo lakkhijjati / / [bhA.5975] emeva cAulode, paDhame biti-tatiya tinni AesA / tena paraM ciradhotaM, jahi suttaM mIsayaM sesaM / / dhU-cAulodage vije paDhamabititA cAulodagA te ahuNA dhotA mIsA / "tena paraM cira dhoyaM jahiM suttaM" ti tena paraMcautthAdi cAulodagaMtaMciradhoyaMpi sacittaM, jahiMsuttaM nivayati tasyAgrahaNameva / jaM puNa "mIsayaM sesaM" ti tammi ime tinni anAgamiyA AdesA- tatthego bhaNati-cAulA dhovittA jattha taM cAulodagaM chubmati tattha jAto kaNNe phusitAo laggAo tAo na jAva sukkrati tAva taM mIsaM, "tena paraM" ti - tAsu sukkAsa taM acittaM bhavatItyarthaH / / avaro bhaNati - cAulA jAva sijhaMti tAva tamIsaM, tena paraM acittaM pUrvavat ||avrobhnnti-tmmi cAulodage je bubbuA te jAva acchati tAva mIsaM, tena paraM acittaM puurvvt|| ___AcAryAha-"tena paraM ciradhoyaM" tti ete akkharA puNo cAriaMti, jeNa phusitAo si(sI)yAkAle ciraM pi acchaMti / gimhakAle lahuM susaMti, cAulA vi lahuM cireNa vA sijhaMti, bubbuA vi ciraM nIvAe acchaMti, pavAe lahuM viNassaMti, "teNaM" ti tena kAraNeNa ete anaadesaa| "paraM'' ti etesiM AesANaM imaM varaM pradhAnaM AgamittaM AdesaMtaraM- "jaMjApejna cirAdhotaM" silogo / bahuppasannaM ca matIe daMsaNeNa ya acittaM jANettA geNhati / jattha "vAladhovaNaM'' ti AlAvago-camarivAlA dhovvaMti takkAdIhiM, pacchA te camarA suddodageNa dhovaMti / tattha'vi paDhamabitiyatatiyA mIsA, jaM ca pacchimaMtaM sacittaM, tasya suttanivAto / ahavA vAladhovaNaM surA gAlijjati jAe kaMbalIe sA pacchA udaeNa dhovai, tattha vi paDhamAti dhovaNA mIsA, pacchimA sacittA, tammi suttanivAto |ahvaa-vaaldhovnnNrlyorektvaat vArAgAgadugo, so takaviyaDAdibhAvito dhovvai, tattha vi paDhamAdI mIsA, pacchittA sacittA, tammi suttanivAto / savvesu mIsaM kAleNa pariNayaM gejhaM / / imaM bitiyapadaM[bhA.5976] asive omoyarieSa rAyaduDhe bhaeva gelaNNe / addhaANa rohae vA, jayaNA gahaNaM tu gIyatthe // mU. (1241] je bhikkhU appaNo AyariyattAe lakkhaNAI vAgarei vAgaretavA saatinyjti|| dhU-jahA me karapAdesu lehA nivvattitA, caMdacakkusAdI dIsaMti susaMThANe, supamANatA ya dehassa, tahA me avassaM AyarieNa bhakyivvaM, jo evaM vAgarei tassa caulahuM ANAdiyA y| te lakkhaNA ime
Page #1178
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1241, [bhA. 5977] 279 [bhA.5977) mAnummAnapamANaM lehsttvpuaNgmNgaaii| je bhikkhU vAgareti, AyariyattAdi ANAdI / / cU-mAnassa ummAnassa ya imA vibhAsA[bhA.5978] chaDDeti to ya doNaM, chUDho doNIe jo tu punnnnaae| so mANajuto puriso, omANe addhabhAraguru / / dhU-mAnaM nAma purisappamANAto IsiatirittA uTTiyA kIrai sA pANiyassa samanibaddhA bharijati, pacchA tattha puriso pakkhippati, jati droNo pANiyassa chaDDeti to mAnajutto puriso, ahavA - purisaM choDhUNa pacchA pANiyassa bharijati tammi purise ositte jai sA kuMDI droNaM pANiyassa paDicchai to mAnajutto / ummANe tti jati tulAe Arovio addhabhAraM tulati to ummAnajutto bhavati / / [bhA. 5979] ahasatamaMgulucco, samuhAI vA samussito nvo| so hoti pamANajuto, saMpuNNaMgo va jo hoti // leha tti asya vyAkhyAbhA.(5980] maNibaMdhAo pavattA, aMguDhe jassa parigatA lehA / sA kuNati dhanasamiddhaM, logapahANaM ca AyariyaM / / sattavapuaMgamagANaM imA vibhAsA[bhA.5981] sattaM adInatA khalu, vaputeo jassa U bhavai dehe / aMgA vA supaiTTA, lakkhaNa sirivacchamA itre|| cU-satvaM pradhAnaM mahaMtIe viAvadIe jo adINo bhavati so stvmNto| vapU nAma teyo, so jassa asthi deho so vapumaMto! aTThaaMgA tANi jassa supatihasusaMThANANi, agAti ti ubaMgANi tAni vi jassa supaiTTasusaMThiyANi, annANi ya sirivacchamAdINi lakkhaNANi, "iyare"tti vaMjaNA te ya masatilagAdI / ahavA - saha jAyaM lakkhaNaM, pacchA jAyaM vaMjaNaM / / ahavA bhaNejja[bhA.5982] amugAyariyasarichAI lakkhaNAIna pAsaha mahaM ti / erisalakkhaNajutto, ya hoti acireNa Ayario / / dhU-amugassa Ayariyassa jArisA hatthapAdAdisu lakkhaNA, jArisaM pi vA deha, mamaM pi tArisaM ceva / / pacchaddhaM kNtthN| ime dosA[bhA.5983] gAravakAraNakhettAiNo ya saccamaliyaM ca hojjA hi| vivarIyaM eMti jado, keti nimittA na savve u|| cU-ahaM Ayario bhavissAmi tti gAravakAraNe khittAdicitto bhavejjA, sAyavAhaNo iva / ahavA - chaumattholakhiyA lakkhaNA saccA vA havejjA alitA va hojja / pacchaddhaM kaMThaM / ahavA - imo Ayario hohiitti koi paDinIo jIvitAo vavarovija // eyassa imo avavAto[bhA.5984] bitiyapadamaNappajjhe, vAgare avikovite ya appajjhe / kaje annapabhAvaNa, viyANaNaTThA ya jANamavi / /
Page #1179
--------------------------------------------------------------------------
________________ 280 [ bhA. 5985 ] paDinIyapucchaNe ko, guru me kiM so haM ti peccha me aMgaM / gihi-annatitthipuTTe, va juMgite jo anotappe / khU - khittAdigo aNappajjho seho ajANato appaNo lakkhaNo pagAsejja / appajjhovA "kajje "tti koi paDinIto pucchejA - katamo bhe gurU ? tAhe jo ArohapariNAhajutto so bhaNati - kiM tena ? ahaM so / paDinIo bhaNati kahaM nAyaM ? sAhU bhaNati - piccha me aMgaM lakkhaNajuttaM / ''annappabhAvaNaM''ti asya vyAkhyA - gihiannatitthieNa vA pucchiyaM ko bhe guru ? tti / Ayario jati sarIrajuMgito tAhe jo anno sAhU anuttaradeho alajjaNijjo, Agamesu ya kayAgamo, evaM so anno pabhAvijjati appaNA dA pabhAveti / viyANaNaTTAe tti asya vyAkhyA - [ mA. 5986 ] aDDavitagaNahare vA, kAlagate gurummi bhaNata'haM joggo / dehassa saMpadaM me, ArohAdI paloeha / / nizItha - chedasUtram -3-17 / 1241 - cU- aDavite gaNadhare AyariyA kAlagayA / tattha je vasabhA annaM alakkhaNajuttaM ThaviDaMkAmA, tAhe so lakkhaNajutto annehiM bhaNAveti- appaNI vA bhaNati - Ayariyapadajogo dehasaMpadaM me pecchaha / aha Ayariyo vi alakkhaNajuttaM ThaveukAmo, tattha vi evaM ceva appAnaM pagAsetikhamAsamaNI jArilo jutte bhaNio tArisa Thaveha sarIrasaMpadAte ArohAdijutto Thaveyavvo / evaM jANaMti vibhajjA / / mU. (1242) je bhikkhU gAejja vA hasejja vA vAeja vA naceja vA abhinaveja vA hayahesiyaM hatthagulagulAiyaM ukkasIhanAyaM vA karei kareMtaM vA sAtiJjati // cU-sarakaraNaM sarasaMcAro vA geyaM, muhaM viSphAliya savikArakahakkahaM hasaNaM, saMkhamAdi AojaM bA vAeja, pAda-jaMghA Uru- kaDi - udara-bAhu - aMguli - vadana-nayaNa-bhamuhAdivikArakaraNaM nRtyaM, pukkArakaraNaM, ukkiTThasaMghayaNasattisaMpanno ruTTho tuTTho vA bhUmI apphAlettA sIhasseva nAyaM kareti, hayassa sarisaM nAyaM karei hayahesiyaM / vAnarassa sarisaM kilikilataM kareti, annaM vA gayagajiAdijIvarutaM kareMtassa caulahuM ANAdiyA ya dosA / [ bhA. 5987 ] je bhikkhU gAejA, nace vArajja abhiNavejjA vA / ukta hesiyaM vA, kujjA vaggejja vINAdI // cU- ahinao parassa sikkhAvaNA, nRtyavikAra eva valgitaM DiMDikavat, jAvatiyA muhaM viSphAlettA gIyaukkuDimAdiyA kareMti / tesu ime dosA [ bhA. 5988 ] puvvAmayappakovo, abhinavasUlaM va annagahaNaM vA / assaMDaNaM ca bhave, gAyaNaukviTTimAdIsu // cUAmayo tti rogo so uvasaMto pakuppati, ahinavaM vA sUlaM uppajai, "annagahaNa "tti galagassa ubhao kaNNabaMdhesu saraNIto matAto tAsu vAtaseM bhagahitAsu ya aNAyataM muharjataM haveja, ahavA - annagahaNaM gaMdhavviu tti kAuM rAyAdiNA gheppejjA, muhaM cA assaMpuDhaM vAtasiMbhadoseNa acchejA || [ bhA. 5989 ] te caiva ya dosA, assaMpuDaNaM muittu sesesu / annataraiMdiyassa va, virAdhanA kAyamuDDAho ||
Page #1180
--------------------------------------------------------------------------
________________ 281 uddezaka : 17, mUlaM-1242, [bhA. 5989/ cU-sesA je naccaNAditA padA tesuviete ceva dosA / muhassaviasaMpuDaNaM eka mottuMannataraM vA hatthapAdAdi sotAdi vA upphiDeMte lusejA, evamAdiyA AyavirAdhanA / gAyaNAdisu vA pAnajAtimuhappavese mavirAdhanA / naccaNAdisu upphiDaMto pAnavirAhaNaM kareja abhihaNeja vA / evaM kAyavirAdhanA / eyAsu AyasaMjamavirAdhanAsu saTTANapacchittaM, geyaNacaNAdisu savigAro anihuto vA saMjato ti jano bhaNejjA, uDDAhaM vA karejjA / / bhA. (5990] bitiyapadamaNappajjhe, pasatthajogeya atisyppmtte| addhANa vasana abhiyoga bohie tenamAdisu vaa| cU-khittAdiaNappajjho seho vA ajANato gItAdi karejja / / "pasatthajoe"tti asya vyAkhyA[bhA.5991] esa pasattho jogo, saddappaDibaddhe vAe gAe vA | anno vi ya Aeso, dhammakahaM pavattayaMto u / / dhU-kAraNaTThiyA saddapaDibaddhAe vasahIe tattha geyaM kareMti, AonaM vA vAeMti, mA apaNo annesi mohubbhaveNa visotti haveja / ahavA - samosaraNAdisu pucchagavAyaNaM kareMto gaMdhavveNa kajaMti / / "atisaya patte"tti asya vyAkhyA[bhA.5992] kevalavajjesutu atisaesu hariseNa siihnaayaadii| ukkiTTha melaNa vihe, puvavvasaNaM va gItAdi / / / ghU- vItarAgatvAt na karoti, tena kevalAtisauppattiM vajettA sesesu avadhilaMbhAdiesuM atisaesu uppannesu harisiuM sIhanAyaM kareja / annattha vA paDiNiyatteNa sa veiyAsu ArUDho sIhanAya karijA |addhaannpddivnnnnaa mahallasattheNa paropparaM phiDittA milaNaTThA ukkiTThasadaM sNkrinaa| "vasaNa"tti kassa ti puvvaM gihikAle gItAdigaM Asi, taM sa pavvatitovi vasaNAo karejA, rAyAdiabhiogeNa vA ||ahvaa[bhaa.5993] abhioge kavilajjo, ujjenIe u rodhasIso tu| bohiyateNe mahurA, khamaeNaM sIhanAdAdI / / dhU-sagAraabhiogaojahA kavileNa kayaMtahA karijja / ahavA- jahA rohasIseNa ujjenIe rAyapurohiyasuyAbhiogato kayaM / bohigatenesujahA mahurAe khamaeNasIhanAdo kaotahA krej|| ma. (1243) je bhikkhU bheri-sadANi vA par3aha-saddANi vA murava-sahANi vA muiMga-saddANi vA naMdi-saddANi vA jhallari-sahANi vA vallari-sahANi vA Damaruga-sadANi vA maDDaya-saddANi vA sadaya-sadANi vA paesa-sahANi vA golai-sadaNi vA annayarANi vA tahappagArANi vitayANi sadANi kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei abhasaMdhAretaM vA sAtijati / / mU(1244) je bhikkhU vINA-saddANi vA vivaMci-sahANi vA tuNa-sahANi vA bavdhIsagasaddANi vA vINAiya-saddANi vA tuMbavINA-sahANi vA jhoDaya-saddANi vA DhaMkuNa-saddANi vA annayarANi vA tahappagArANi vA tayANi saddANi kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei abhisaMdhAretaM vA saatinti| mU. (1245) je bhikkhU tAla-sahANi vA phaMsatAla-sadANi vA littiya-sahANi vA gohiya
Page #1181
--------------------------------------------------------------------------
________________ 282 nizItha-chedasUtram -3- 17/1245 sahANi vA makariya-sahANi vA kacchabhi-sahANi vA mahai-sahANi vA saNAliyA-sahANi vA valiyA-sadANi vA annayarANi vA tahappagArANi vA jhusirANi kaNNasoyapaDiyAeabhisaMdhArei, abhisaMdhAreMtaM vA sAtijati / / __ bhU. (1246) je bhikkhU saMkha-sadANi vA daMsa-sadANi vA veNu-saddANi vA kharamuhi-saddANi vA parilisa-saddANi vA vevA-sahANi vA annayarANi vA tahappagArANi vA jhusirANi kaNNasayapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtiJjati / / / dhU-zaMkhaM zRMgaM, vRttaH zaMkhaH, dIrghAkRti svlpaacsNkhigaa|khrmukhii kAhalA, tassa muhatyANe kharamuhAkAraM kaTTamayaM muhaM kajjati / piripirittA tatatoNasalAgAto su (jhu) sirAo jamalAo saMpA (vA) tijaMti / muhamUle egamuhA sA saMkhAgAreNa vAijamANI jugavaM tinni sadde piripiritI kareti / anne bhaNaMti-guMjApaNavo maMThANa bhavati / maMbhA mAyaMgANa bhavati / bheriAgArasaMkuDamuhI durdubhI / mahatpramANo murajo / sesA psiddhaa| [bhA.5994] tatavitate dhanajhusire, tabbivarIte ya bahuvihe sadde / saddapaDiyAi padamavi, abhidhAre ANamAdINi / / cU-AlavinIyamAditataM, vINAtisarisaM bahutaMtIhiM vittN|ahvaa-tNtiihiNttN, muhamaudAri vitataM / dhana ujjalalalakuDA, jhusiraM vaMsAdiyA / tabvivarIyA kaMsiga-kaMsAlaga-bhala-tAlajalavAditrA, jIvarutAdayazca bahavo tavivarIya / / - [bhA.5995] bitiyapadamaNappajjhe, abhidhAra'vikovite va appjjhe| jANaMte vA vi puNo, kajjesu bhuppgaaresu|| cU-kajjesu bahuppagAresu tti jahA je asivovasamaNapayuttA saMkhasaddAtiyA tesiM savaNaTThAte abhisaMghArejjA gamaNAe vAravatIe, jahA bherisaddassa / / mU. (1247) je bhikkhU vappANi vA phalihANi vA upphalANi vA pallalANi vA ujjharANi vAnijjharANi vA vAvINi vA pokharANi vAdIhiyANi vAsarANi vAsarapaMtiyANisarasarapaMtiyANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreta vA sAtiJjati / / mU. (1248) je bhikkhU kacchANi vA gahaNANi vA nUmANi vA vaNANi vA vaNaviduggANi vApavvayANi vApavyayaviduggANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei,abhisaMdhAretaMvA saatijti|| mU. (1249) je bhikkhU gAmANi vA nagarANi vA kheDANi vA kavvANi vA maDaMbANi vA doNuhANi vA paTTaNANi vA AgarANi vA saMbAhANi vA sannivesANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati / / mU. (1250) je bhikkhU gAma-mahANi vA nagara-mahANi vA kheDa-mahANi vA kavvaDa-mahANi vA maDaMba-mahANi vA doNamuha-mahANi vA paTTaNa-mahANi vA AgAra-mahANi vA saMbAha-mahaNi vA sannivesa-mahANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMghArei, abhisaMghAreMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1251)je bhikkhU gAma-vahANi vA nagara-vahANi vA kheDa-vahANi vA kavvaDa-vahANi vA maDaMba-vahANi vA doNamuha-vahANi vA paTTaNa-vahANi vA AgAra-vahANi vA saMbAha-vahANi vA sannivesa-vahANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMghArei, abhisaMghAreMtaM vA sAtijati / /
Page #1182
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 17, mUlaM-1252, [bhA, 5995] 283 mU(1252) je bhikkhU gAma-pahANi vA nagara-pahANi vA kheDa-pahANi vA kabbaDa-pahANi vA maDaMba pahANi vA doNamuha-pahANi vA paTTaNa-pahANi vA AgAra-pahANi vA saMbAha-pahANi vA sagnivesa pahANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMghArei, abhisaMghAreMtaM vA sAtijati / / mU. (1253) je bhikkhU Asa-karaNANi vA hasthi-karaNANi vA uTTa-karaNANi vA goNakaraNANi vA mahisa-karaNANi vA sUyara-karaNANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtiJjati / / mU. (1254) je bhikkhU Asa-judvANi vA hasthi-judvANi vA uTTa-juddhANi vA goNa-juddhANi vA mahisa-juddhANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati / / mU. (1255) je bhikkhU ujjUhiyaTThANANi vA haya-jUhiyaTThANANi vA gaya-jUhiyaTThANANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati / / mU. (1256)je bhikkhU abhiseya-TTANANi vAakkhAiya-hANANi vA mAnummAna-DhANANi vA mahayA haya-naTTa-gIya-vAiya-taMtI-tala-tAla-tuDiya-paDuppavAiya-hANANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM vA sAtijati / / mU. (1257) je bhikkhU DiMbarANi vADamarANi vA khArANi vA verANi vA mahAjuddhANi vA mahAsaMgAmANi vA lahANi vA bolANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAreta vA saatijti|| mU. (1258) je bhikkhU viruvaruvesumahussavesu itthINi vApurisANi vA therANiM vA majjhimANivA iharANi vA alaMkiyANi vA sualaMkiyANi vA kAyaMtANi vA vAyaMtANi vA nacaMtANi vA hasaMtANi vA ramaMtANi vA mohaMtANi vA viulaM asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paribhAyaMtANi vA pari jaMtANi vA kaNNasoyapaDiyAe abhisaMdhArei, abhisaMdhAretaM cA saatinyjti|| mU. (1259) je bhikakhU ihaloiesuvA rUvesu, paraloiesu vA sevesu, diDhesu vA rUpesu, adiDhesu vA sevesu, suesu vA rUvesu, asuesu vA rUvesu, vitrAesu vA sevesu, avinAesu vA vavesu saJjai rajjai gijjhai anjhovavajai sajjaMtaM rajataM gijhaMtaM ajjhovavajaMtaM vA sAtijati / / // taM sevamANe Avajai cAummAsiyaM parihArahANaM ugdhaaiyN| cU-ete coddasuttA jahA bArasame uddesage bhaNitA tahA ihaM pi sattarasame uddesage bhANiyavvA / [bhA.5996] vappAdI jA viha loiyAdi saddAdi jo tu abhidhaare| taMceva tattha dosA, taM ceva ya hoti bitiyapadaM / / cU-viseso tattha cakhudaMsaNapratijJayA, ihaM puNa kaNNasavaNapaDiyAe gacchati, vappAdiesu ThANesu je saddA te abhidhAreuM gcchti|| uddezakaH-17 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre saptadazauddezakasya [bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yukta] saMghadAsagaNi viracitaM bhASya evaM jinadasa mahattara viracitA cUrNiH parisamAptA
Page #1183
--------------------------------------------------------------------------
________________ 284 nizItha-chedasUtram -3-18/1259 (uddezakaH-10 . cU-bhaNio sattarasamo / idAni aTThArasamo imo bhaNNati / tassimo saMbaMdho[bhA.5997] sadde puNa dhAreuM, gacchati taM puNa jaleNa ya dhaleNaM / jalapagataM aTThAre taM ca aNaTThA nivAreti // cU-saMkhAdisadde abhadhAreto gacchaMto jaleNa vA gacchati thalena vA gacchati / iha jalagamaNeNa adhigAro, adhavA - jaleNa gamaNaM aNATTae na gaMtavvaM / eyaM aTThArasame nivAreti / esa sNbNdho|| anenaM saMbaMdhenAgayassa imaM paDhamasuttaM mU. (1260) je bhikkhU aNaTThAe nAvaM duruhai duruhaMtaM vA sAtiJjati / / cU-no aTThAe, aNaTThAe / duruhai tti vilaggai tti Arubhati tti egahu~ / ANAdiyA dosA culhuN| [bhA.5998] bArasame uddese, nAvAsaMtArimammi je dosaa| te ceva aNaTThAe, aTThArasame niravasesA / / - anaTe daMseti. [bhA.5999] aMto maNe kirisiyA, nAvArUDhehiM baccai kahaM vA / ___ ahavA nANAtijaDhaM, durUhaNa hota'nahAe / / cU-kerisiabbhaMtaratticakkhudaMsaNapaDiyAe Arubhati, gamaNakutUhaleNa dAduruhati, ahavA -- nANAdijaDhaM duruhaMtassa sesaM savvaM aNaTThA / avavAdeNa AgADhe kAraNe duruhejjA / thalapaheNa saMghaTTAdijaleNa vA jai ime dosA havejja[bhA.6000 bitiyapada tena sAvaya, bhikkhe vA kAraNe vA AgADhe / kaJjavahimagaravujhaNa, nAvodaga taM pi jayaNAe / / cU- esa bArasamuddesage jahA, tahA bhANiyavvA / suttaM divaM, kAraNeNa vilaggiyadhvaM / kerisaM puNa nAvaM vilaggati? kerisaMvA na vilaggati? ato suttaM bhaNNati mU. (1261) je bhikkhU nAvaM kiNai kiNAvei, kIyaM AhaDDa dejamANaM duruhai durutaM vA saatijti|| mU. (1262) je bhikkhU nAvaM pAmicei pAmiccAvei, pAmicaM AhaTudejamANaM duruhai duruhaMte vA sAtijati / / mU. (1263) je bhikkhU nAvaM pariyaTTei pariyaTTAvei, pariyaTTa AhaDDedejamANaM duruhei duruheta vA saatijti|| mU. (1264) je bhikkhU nAvaM acchejjaM anisiDheM abhihaM AhaTu dejamANaM duruhei duruheta vA saatijti|| cUje appaNA kINai, annena vAkINAvei, kiNaMtaManumodativAGka pAmiJceti pAmiccAveti pAmiccaMtaM anumodetiGka / pAmiccaM nAma ucchinnaM / je nAvaM pariyaTTetiGka / DahariyaNAvAe mahallaM nAvaM pariNAveti- parivartayatItyarthaH / mahallAe vADaharaM parAvartayati / annassa vA balA acchettuM
Page #1184
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 18, mUlaM-1264, [bhA. 6000 285 sAhUNa netiGka / anisaTThA paDihAriyA gahitA appaNo kae kaje taM sAdhUNa samapyeti sAdhUNa vA netiGka / etehiM suttapadehiM sabve uggama-uppAdana-esaNAdosA ya sUcitA / tena nAvanihuttiM bhaNNai[bhA.6001] nAvA uggamauppAyaNesaNA saMjoyaNA pamANe y| iMgAladhUmakAraNa, aTThavihA nAvaniJjuttI / / cU-uggamadosesu je caulahU te jahA saMbhavaM, nAvaM paDucca vA / [bhA.6002] uccattabhattie vA, duvihA kiNaNA u hoti naavaae| hInAhiyaNAvAe, bhaMDagurue ya pAmice / / cU-sAdhuaTThAe uccatAe nAvaM kiNAti sarvathA AtmIkarotItyarthaH / bhattIe tti- bhADaeNaM geNhati | appaNA se nAvA hINappamANA ahiyappamANA vA | ahavA - bhaMDaguru tti - jaM tattha bhaMDabhAro vijati taM guruM sAhUya no khamihititti, tA evamAdikajehiM nAvaM pAmicceti / ahavA - sA nAvA svayameva gurutvAnna shiighrgaaminiityrthH|| [bhA.6003] doNha vi uvaTThiyAe, jattAe hIna ahiya sigghaTThA / nAvAparinAmaM puNa, pariyaTTiyamAhuAyariyA / / cU-do vaNiyA jattAe NAvAhiM uvahitA, tattha ya egassa hInA, egassa ahiyA, to paropparaM nAvAparinAmaMkareti- nAvA nAvaM parAvartayatItyarthaH / ahavA- maMdagAminI zIghragAminyA praavrtyti| evaM saadhvrthmpi|| [bhA.6004) emeva sesaesuvi, uppAyaNa-esaNAe dosesuN| jaM jaM juJjati sutate, vibhAsiyavvaM ducattAe / cU-kIyagaDAdINAvAsuttesujaMjaMjuJjati taMtaM piMDanicuttie bhANiyabvaM-duccattA bAyAlIsA, solasa uggamadosA, solasa uppAyaNadosA, dasa esaNadosA, ete miliyA bAtAlA uggamauppAyaNesamA tinni dArA gtaa| saMjogAdiyANa cauNhaM imA vibhAsA / [bhA.6005] saMjoe raNamAdI, jale ya nAvAe hoti mAnaM tu| suhagamanitiMgAlaM, chddddiikhobhaadisuNdhuumo|| dhU- sAdhuaTTAe raNamAdi kiM ci kahUM saMjoeti, AsannamajjhadUragamaNA jalappamANaM sAdhuppamANAo ya hInaM juttamadhiyappamAmeNa vA hoja / suhagamaNi tti rAgeNaM iMgAlasarisaMcaraNaM kareti, nAvAgamaNe chaDDI havai, duTThA vAhayA vA nAvAbhaeNaM sarIrasaMkhoho bhavati / kaMpo, mucchA, sittI ya / evamAdI dosA caraNaM dhUmiMdhaNeNa samaM kareti / / [bhA.6006] kAraNe vilaggiyavvaM, akAraNe caulahU muneyavvaM / kiM puNa kAraNa hojA, asivAdi thalAsatI duruhe| cU-ANAikAraNeNa ya duruhiyavvaM, nikkArame caulahuM, asivAikAraNe vA gacchaMtassa / / taM nAvAtArimaM caubvihaM[bhA.6007] nAvAsaMtArapaho, cauviho vaNNito u jo puTviM / nijjuttIe suvihiya, so ceva ihaM pi nAyavyo / /
Page #1185
--------------------------------------------------------------------------
________________ 286 nizItha-chedasUtram -3-18/1264 cU-nijuttIpeDhaM imasseva jahA peDhayA AukkAyAdhigAreNa bhANiyA tahA bhANiyavvA / / [bhA.6008] tirio yANujANe, samuddagAmI ya ceva naavaae| caulahugA aMtagurUrU, joyA maddhaddha jA sapadaM // tatra iva / / [bhA.6009] bIyapatha tena sAvaya, bhikkhe vA kAraNe va aagaaddhe| kajuvahimagara vujjhaNa, nAvodagataM pi jynnaae| mU. (1265)je bhikkhU thalAo nAvaM jale okasAvei okasAveMtaM vA sAtijati / / cU-thalasthaM jale kareti / mU. (1266) je bhikkhU jalAo nAvaM thale ukkasAvei ukkasAveMtaM vA sAtijati / / dhU-jalasthaM thale kreti| mU. (1267) je bhikkhU puNNaM nAvaM ussiMcai ussicaMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1268) je bhikkhU sannaM nAvaM uppilAvei uppilAveMtaM vA sAtijati / / cU- "sanna"tti - kaddame khuttA, uppilAvei tti - tato ukkhaNati / [bhA.6010] gAheijalAo thalavaM, jo vathalAo jalaM smogaaddhe| sanaM va uppilAve, dosA te taM ca bitiyapadaM / / cU-dosAje bArasame bhaNitA te bhavaMti, bitiyapadaMcajaMtatyeva bhaNiyaMtaMceva bhANiyabvaM // mU. [jebhikkhU ubaddhiyaM nAvaM uttiMgaMvAudagaMvA AsiMcamANiM vA uvaruvari vAkajalAvemANiM pehAe hattheNa vA pAeNa vA asipatteNa vA kusapatteNa vA maTTiyAe vA veleNa vA paDipihei paDipihataM vA saaijti|| mU. (1269) je bhikkhU paDinAviyaM kaTTha nAvAe duruhai duruhaMtaM vA sAtijati / / mU. (1270) je bhikkhU uddhagAmiNiM yA nAvaM aho gAmiNaM vA nAvaM duruhai duruhaMta vA sAtijati / / mU. (1271) je bhikkhU joyaNavelAgAmiNi vA addhajoyaNavelAgAmiNiM vA nAvaM duruhai duruhaMtaM vA sAtijati / / cU-jalanAvA valAe hIrati, dIharaJjae taDasi rukkhe vA kIlage vA baddhaM vA muttittA vAhejja, chubbhamANiM vA baMdheja, uttiMgeNa vA bharitaM bharajamANIM vA jo uvasiMcati, sabalapANiyassa vA bhareti rittaM vA, dhimitI gacchau tti pANiyassa bhareti / tassa caulahu~ / [bhA.6011] ubbaddhapavAhetI, baMdhai vujjhai ya bhariya ussiNce| rittaM vA pUreti, te dosA taM ca bitiyapadaM / mU. (1272) je bhikkhU nAvaM Akasai AkasAvei AkasAveMtaM vA sAtiJjati / / khevei khevAvei khevAvaMtaM vA sAtijati / / rajjuNA vA kaDeNa vA kaDDai, kadaMtaM vA sAtijati / / ma. (1273) je bhikkhU nAvaM alittaeNa vA papphiDaeNa vA vaMseNa vA paleNa vA vAhei, vAheMtaM vA saatijti|| mU. (1274) je bhikkhU nAvAo udagaM bhAyaNeNa vA paDiggahaNeNa vA matteNa vA
Page #1186
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 18, mUlaM-1274, [bhA. 6011] 287 nAvAussiMcaNeNa vA ussiMcai ussicaMtaM vA sAtijati / / cU-gAvAeM uttigaMjAva pihitaM sAtijjati / etesiM suttANaM padA suttasiddhA ceva tahAvi kei pade suttaphAsiyA phusaMti[bhA.6012] nAvAe khivaNa vAhaNa, ussiMcaNa pihaNa sAhaNaM vA vi| je bhikkhU kujjA hI, so pAvati ANamAdINi / / cU- annanAvahito jalahito taDaTThito vA nAvaM parAhuttaM khivati, nAvaNNataraNayaNappagAreNa, nayaNaM vAhaNaM bhaNNati / uttiMgAdiNAvAe ciTThamudagaM annayareNa kavvAdiNA usiMcaNaeNa ussiMcai / uttiMgAdiNA udagaM pavisamANaM hatyAdiNA piheti| evamappaNA kareti, annassa vA kaheti, ANAdi caulahuM ca / / etesu annesu ya suttapadesu imaM bitiyapadaM[bhA.6013] bitiyapada tena sAvaya, bhikkhe vA kAraNe va AgADhe / kajjovahimagaravujjhaNa, nAvodaga taM pi jayaNAe / / [bhA.6014] AkaDDaNamAkasaNaM, ukkasamaM pelaNaM jao udagaM / uDvamahatiriyakavaNa, rajjU kaTThammi vA ghettuM / / cU-appaNo tena AkaDDaNamAgamaNaM udagaM tena preraNaM ukkasaNaM, "ur3a" ti nadIe samudde vA velA pANiyassa pratikUlaM ur3e, "aha" tti tasseva udagassa zroto'nukUlaM aho bhaNNati, no pratikUlaM no anukUlaM vitiricchaM tiriyaM bhaNNati, eyaM uda aha tiriyaM vA rajjue kaTThammi vA ghettuM kiiti|| [bhA.6015] taNuyamalittaM Asatthapattasariso piho havati ruMdo / vaMseNa thAhi gammati, calaeNa valijjatI naavaa| cU- tanutaraM dIhaM alitAgitI alitaM, Asattho pippalo pattassa sariso ruMdo piho bhavati, vaMso veNUtassa avaTThabheNa pAdehiM peratA NAvA gacchati, jena vAmaMdakkhiNaM vA lijjati so calago rannaM pi bhaNNati // [bhA.6016] mUle ruMda akaNNA, aMte tanugA havaMti nAyavvA / dabbI tanugI lahugI, donI vAhijjatI tiie|| cU-puvvaddhaM kaMThaM / lahugIjA donI sA tIe dabbIe vAhijjati, nAvAusiMcaNagaMca dugaM (usaM calagaM) davvagAdi vA bhavati, uttiMgaM nAma chidraM taM hatthamAdIhiM piheti / / [bhA.6017] saratisigA vA vippiya, hoti u usumattiyA ya tammissA / moyatimAi dumAma, vAto challI kuviMdo u / / cU-ahavA - sarassa challI Isigiti tasseva uvariM tassa challI so ya muMjo dabbho vA, ete vi viSpitatti kuTTiyA puNo maTTiyAe saha kuTTijeMti esa usumar3hiyA, kusumaTThiyA vA, modatI gulavaMjaNI, AdisaddAo vaDa-pippala-AsatthayamAdiyANa vakkomaTTiyAe saha kuTTijjaMtiso kuTTaviMdo bhaNNati, ahavA-celeNa saha maTTiyA kuTTiyA celamaTTiyA bhaNNati / evamAIehiM taM uttiMgaM piheti jo, tassa caulahuM ANAdiyA ya dosA / / mU. (1275) je bhikkhU nAvaM uttiMgeNa udagaM AsavamANaM uvaruvari kajalamANaM paloya
Page #1187
--------------------------------------------------------------------------
________________ 288 nizItha-chedasUtram -3- 18/1275 hattheNa vA pAeNa vA AsatthapatteNa vA kusapatteNa vA maTTiyAe vA celakaNNeNa vApaDipehei paDipeheMtaM vA sAtiJjati / / cU-uttiMgeNa nAvAe udagaM Asavati pehe tti prekSya uvaruvari kajjalamANiM ti bharijamANaM pekkhittA parassa dAeMti ANAdiyA caulahuM ca / [bhA.6018] uttiMgo puNa chiDaM, tenAsava uvarieNa kaJjalaNaM / bitiyapadeNa dusmaDho, nAvAe bhaMDabhUto vA / / dhU- puvvaddhaM gatArthaM / asivAdinANAdikAraNehiM duruDho nAvaM jahA bhaMDaM nivvAvAraM tahA nivvAvArabhUteNa bhaviyabvaM / savvasuttesu jANivA paDisiddhANi tAni kAraNArUDho savvANi sayaM karejja vA kAraveja vA, te tattha sAdhuNo nivvAvAraM dardu koi paDinIo jale pakkhivejja / / ahavA[bhA.6019] nAvAdose savve, tAreyavvA guNehi vA adhio| pavayaNapabhAvao vA, ege puNa beMti niggNthii| dhU- evaM vaccaMtassa NAvAe saMbhavo haveja jahA tesiM mAkaMdiyadANaM nAvAe doso tti, bhinnA sA naavaa| iyaduddharAti gADhe, Avaivatto sabAlavuTTo u| sahasA nibbuDamANo, uddhariyavyo samattheNaM / / esa jiNANaM ANA, esuvadeso u gaNadharANaM ca / esa paiNNA tassa vi, jaM uddarate duvihgcchN|| jo atisesavisesasaMpaNno tena sabbo nitthAreyavyo, atisesaabhAve sArIraMbalasamattheNa vA te savve nitthAreyavyA / aha savve na sakketi tAhe ekeka hAvaMteNa, jo pavayaNappabhAvago so puvvaM tAreyavvo / anne puNa bhaNaMti jahA - niggaMdhI puvvaM tAreyavvA / / imA purisesu kevalesu jayaNA[bhA.6020] Ayarie abhisege, bhikkhU khur3e taheva there y| gahaNaM tesiM iNamo, saMjogakamaMtu vocchAmi / / dhU-jai samattho ete ceva savve vi tAreuM to sabve tAreti / aha na sakketi tAhe dheravajA cauro / aha na tarati tAhe therakhuDDagavajjA tinni| aha na tarati tAhe Ayariya abhisegA donni| ahanatarati tAhe AyariyaM ||do AyariyA hoja, do vi nitthaaretu|ahntreitaahe imaM bhaNNati[bhA.6021] taruNe niSphaNNa parivAre, saladdhie je yahoti abbhaase| abhisegammi cauro, sesANaM paMca ceva gmaa| ghU-Ayario ego taruNo, ego thero / jo taruNo so nitthAreyavyo / dovi taruNa therA vA ekko suttatthe nipphaNno, ekko aniSphaNno / jo niSphaNno so nityArijjati / dovi niSphannA aniphannA vA / ekko saparivAro, ekko aparivAro / jo saparivAro so nityArijati / dovi saparivArA to ukkosaladdhIto jo bhattavatyasissAdiehiM sahitoso NitvArijjati |dovislddhiyaa vA tattha jo abbhAsataro so nitvArijjati, mA dUratyaM / samIvaMjaMtaMjAva jAhiti tAva so ho|
Page #1188
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 18, mUlaM-1275, [bhA. 6021] 289 iyaro vi jAva pavvehiti tAva haDo / doNha vi cukko tamhA jo Asanno so taareyvyo| ___abhisege puNa caurogamA bhaMti - taruNo saparivAro saladdhI AsaNno ya, jamhA so niyamA niSphaNno tamhA tassa niSphaNNAnipphaNNaMitina kartavyaM sesANi bhikkhUtheravuDDANaMjahA Ayariyassa taruNadiyA paMca gamA tahA kAyavvA / anne paMca gamA evaM kareMti - taruNe niSphaNNa parivAre saladdhie abbhAse / ahavA paMca gamA-taruNe niSphaNNi parivAre saladdhIe abbhAse thlvaasii| jo thalavisayavAsI tuM nitthAreti; so atArago / jalisayavAsI puNa tArago bhavati, na sahasA jalassa bIheti // idAniM niggaMthINa patteyaM bhaNNati[bhA.6022] sabvatthavi Ayario, AyariyAo pavattinI hoti| to abhisegappatto, sesesU itthiyA paDhamaM / / dhU- dosu vi vaggesujugavaM Avaipattesu imA jayamA -jati samattho savvANi vi tAreuM to sabbe tAreti / aha asamatyo tAhe egadgAtiparihANIe, jAhe doNha vi asamatto tAhe sabbe acchaMtu AyariyaM paDhamaM nitthArei, tato pavittiNI, tato abhisegaM, sesesu itthiyA paDhame, ti bhikkhuNiM paDhamaM tato bhikkhU, khuDiM tato khuDu, theri tato theraM / ettha'ppabahUciMtA kAyavvAsunipuNo hoUNaM laMgheUNuttavihiM bahuguNaveTTa (vaDaM] karejA / bhaNiyaM ca "bahuvittharamussaggaM, bahutaramavavAyavittharaM nAuM / jaha jaha saMjamavuDDI, taha jayasU nijarA jaha ya" / AyariyavajjANaM ko parivAro ? bhaNNati - mAyA piyA putto bhAyA bhAgenI suNhA dhUyA, anno ya saMbaMdhiNo mittA taduvasamanikkhaMtA ya / mU. (1276) je bhikkhU nAvAo nAvAgayassa asanaM vA pAnaM vA khAimaM vA sAimaM vA paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / mU. (1277) jebhikkhU nAvAojalagayassaasanaMbApAnaMvAkhAimaMvA sAimaMvA paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati // mU (1278) jebhikkhU nAvAo paMkagayassaasanaM vA pAnaMvA khAimaMvA sAimaMvApaDiggAhei, paDiggAheta vA sAtiJjati // mU. (1279)jebhikkhU nAvAo thalagayassaasavApAnaMvA khAimaMvA sAimaMvA paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijati // mU. (1280) je bhikkhU jalagao nAvAgayassa asnN0| mU. (1281)je bhikkhU jalagamo jalagayassa asanaM0 / mU. (1282) je bhikkhU jalagao paMkagayassa asnN0| mU. (1283) je bhikkhU jalagao thalagayassa asanaM0 / mU. (1284)je bhikkhUpaMkagao nAvAgayassa asnN0| mU. (1285) je bhikkhU paMkagao jalagayassa asanaM01 . mU. (1286) je bhikkhU paMkagao paMkagayassa asnN0|
Page #1189
--------------------------------------------------------------------------
________________ 290 nizItha-chedasUtram -3- 18/1287 mU. (1287) je bhikkhU paMkagao thalagayassa asnN0| mU. (1288-1291) evaM "thalagao"vi cattAri AlAvagA dhU-nAvAgayassevadAyagassa hatyAto paDiggAheti tassa caulahuM / annesutisubhaMgesubhikkhU nAvAgato ceva, dAyago jala-paMka-thalagato / etesu cauro bhaMgA / annesu caubhaMgesu bhikakhU jalagato, dAyago nAvA-jala paMka-thalagato / annesucausubhikkhUpaMkagao, dAyago nAvA-jalapaMka-thalagao / annesu causu bhikkhU thalagato, dAyago nAvA-jala-paMka-thalagato / ete sabve solasasu vipatteyaM caulahuM / nAvAgate dAyage paDiseho, jeNaM so sacittaAukAyaparaMparapatiTTo jalapaMkathalA sacittA mIsAvA, to paDiseho / tattha kama darisei[bhA.6024] nAvajale paMkathale, saMjogA etya hoti nAyavvA / tattha gaeNaM ekko gamaNAgamaNeNa bitio u / / ghU-etesuNAva-jala-paMka-thalapadesu Thito bhikkhUdAyagassa saTThANa-paraTThANasaMjogeNa Thiyassa hatthAo geNhaMtassa dugasaMjogAbhilAvaM amuMcaMteNa solasa bhaMgA kAyavvA pUrvavat / "tattha gaeNaM ekko "ttinAvArUDhonAvAgayassa hatthAto geNhati esapaDhamabhaMgo, nAvAgatojalagayassa hatyadAgassa acchamANassa jalaTTiyassa hatthAto geNhati, evaM paMkathalesu vigamanAgamanena tatiyacauttha bhaMgA, evaM sesabhaMgA vi bArasa uvaujja bhaanniyvvaa|| [bhA.6025] etto egatareNaM, saMjogeNaM tu jo u paDigAhe / so ANA aNavatthaM, micchatta virAdhanaM pAve / / ghu-kaMThayA / solasamo bhaMgo thalagao, thalagatassa samudassa aMtaradIve saMbhavati, sA puDhavI sacittA mIsA vA sasaNiddhA vA tena paDisijjhati / [bhA.6026] asive omoyarie, rAyaduDhe bhae va gelnnnne| addhANa rohae vA, jayaNA gahaNaM tu gIyatthe / / khU-jayaNA panagaparihANI, mIsaparaMparaThitAdi vA jayaNA bhANivvA / ma. (1292)je bhikkhU vatthaM kiNai kiNAvei kIyaM AhaTu dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA saatijti|| mU.(1293)je bhikkhU vatthaM pAmiccheti, pAmiccAveti pAmiccamAhaTudijamANapaDiggAheti, paDiggAheta vA sAtijati / / mU. (1294)je bhikkhUvatthaM pariyajhei, pariyaTTAvei, pariyaTTiyamADhadijjamANaM paDiggAheti, paDiggAheMtaM vA saatinyjti|| mU. (1295) je bhikkhU vatthaM acchejjaM anisir3ha abhihaDamAhaTTa dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / mU. (1296) je bhikthUatirega-vatthaM gaNiM uddisiya gaNiM samuddisiyataMgaNiM anApucchiya anAmaMtiya annamannassa viyarai, viyaraMtaM vA sAtijati / / mU. (1297) je bhikkhU airegaM vatyaM khuDagassa vA khuDDiyAe vA theragassa vA theriyAe vA ahatthacchinnassa apAyacchinnassa anAsacchinnassa akaNNacchinnassa anohacchinnassasattassa
Page #1190
--------------------------------------------------------------------------
________________ 291 uddezaka : 18, mUlaM-1297, [mA. 6026] dei, deMte vA sAtijati // mU. (1298) je bhikkhU airegaM vatthaM, khuDDagassa vA khuDDiyAe vA theragassa vA theriyAe vA hatyacchinnassa pAyacchinnassa nAsacchinnassa kaNNacchinnassa oTThacchinnassa asakkassa na dei, na deMtaM vA saatinyjti|| mU. (1299)je bhikkhU vatthaM analaM athiraM adhuvaM adhAraNijaM dharei, dharataM vA saatijti|| mU. (1300) je bhikkhU vatthaM alaM dhiraM dhuvaM dhAraNijjaM na dharei, na dhareta vA sAtijati / / mU. (1301) je bhikkhU vaNNamaMtaM vatthaM vivaNNaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (1302) je bhikkhU vivaNNaM vatthaM vaNNamaMtaM karei, kareMtaM vA sAtijati / / mU. (1303) je bhikkhU "no navae meM vatthe laddhe"tti kaTTa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholleja vA padhoeja vA, uccholletaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1304) jebhikkhU "no navae mevatye laddhe"tti kaTTabahudevasieNa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtiJjati / / mU.(1305)je bhikkhU "no navae mevatthe laddhe"tti kaTu kakkeNa vAloddheNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ulloleja vA uvvaleja vA ulloleMtaM vA ubbaleMtaM vA sAtijati / / mU. (1306) je bhikkhU "no navae me vastheladdhe" ti kaTu bahudevasieNa kakkeNa vAloddheNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ulloleja vA uvvaleja vA ulloleMtaM vA ubbaleMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1307) je bhikkhU "dunbhigaMdhe me vatthe laddhe" tti kaTu sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccholeja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1308)jebhikkhU "dubhigaMdhe mevatthaM laddhe"ti kaTTa bahudevasieNa sIodagaviyaDeNa vA usiNodagaviyaDeNa vA uccoleja vA padhoeja vA uccholeMtaM vA padhoeMtaM vA sAtijati / / mU. (1309) je bhikkhU "dubhigaMdhe me vatthe laddhe"tti kaTu kakkeNa vA loddheNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ullolajjavA ubbaleja vA ulloleMtaM vA uvvaleMtaM vA sAtijati // mU. (1310)jebhikkhU "dubhigaMdhe me vatthaM laddhe" tti kaTu bahudevasieNa kakkeNa vAlodreNa vA cuNNeNa vA vaNNeNa vA ulloleja vA uvvaleja vA ulloleMtaM vA ubvaletaM vA sAtijati // mU. (1311)je bhikkhU anaMtarahiyAe puDhavIe dubbaddhe dunnikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA, AyA-taM vA payAveMtaM vA saatijti|| mU. (1312) je bhikkhU sasaNiddhAe puDhavIe dubbaddhe dunnikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA, AyAveMtaM vA payAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1313) je bhikkhU sasarakkhAe puDhavIe dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA, AyAta vA payAveMtaM vA sAtijati // mU. (1314) je bhikkhU maTTiyAkaDAe puDhavIe dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA, AyAvaetaM vA payAveMtaM vA sAtijati / / mU. (1315) je bhikkhU cittamaMtAe puDhavIe dubbaMdhe dunnikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA, AyAtaM vA payAveMtaM vA sAtijati / /
Page #1191
--------------------------------------------------------------------------
________________ 292 nizItha-chedasUtram -3- 18/1316 mU. (1316) je bhikkhU cittamaMtAe silAe dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatyaM AyAveja vA payAveja vA, AyAveta vA payAveMtaM vA sAtijati / / mU.(1317) je bhikkhU cittamaMtAe lelUedubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatAyAveja vA payAveja vA, AyAveMtaM vA payAveta vA sAtijati / / mU. (1318) je bhikkhU kolAvAsaMsi vA dArue jIvapaihie saaMDe sapANe sabIe saharie saossesaudae sauttiMga-paNaga-daga-maTTiya-makkaDAsaMtANagaMsidubdhedunikhite anikaMpecalAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA AyAtaM vA payAveMtaM vA sAtijati // ___ mU. (1319) je bhikkhU thUNasi vA giheluyaMsi vA umuyAlaMsi vA jhAmavalaMsi vA dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA AyAveMtaM vA payAveta vA sAti0 // mU. (1320)je bhikkhU kuliyaMsi vA bhittisi vA silasi vA lelusi vA aMtalikhijAyaMsi vA dubaddha dunikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA AyAtaM vA payAveta vA sAtijati / / mU.(1321) jebhikkhUkhaMdhaMsi vA phalahaMsi vA maMcaMsi vA maMDavaMsivA mAlaMsi vA pAsAyaMsi vA dubbaMdhe dunikhitte anikaMpe calAcale vatthaM AyAveja vA payAveja vA AyAveta vA payAveMtaM vA saatijti|| mU. (1322) je bhikkhU vatthAto puDhavikAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTTa dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / mU. (1323) je bhikkhU vatthAo AukkAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaDDa dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / / ___ mU. (1324) je bhikkhU vatthAto teukAyaM nIharai, nIharAvei, nIhariyaM Ahaha dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati / / mU. (1325) je bhikkhU vatthAto kaMdANi vA mUlANi vA pattANi vA puSpANi vA phalANi vA nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTu dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheMtaM vA sAtijati // ma. (1326) je bhikkhU vatthAto osahi-bIyANi nIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTu dejamANaM paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / / mU. (1327) je bhikkhU batthAto tasapANajAInIharai, nIharAvei, nIhariyaM AhaTudejamANaM paDiggAhei, paDiggAheta vA sAtijati / / mU (1328)je bhikkhUvatthaMkorei, korAvei, koriyaMAhaTudejamANaMpaDiggAhei, paDiggAheM vA saatijti|| mU. (1329) je bhikkhU nAyagaM vA anAyagaM vA uvAsagaMvA anuvAsagaM vA gAmaMtaraMsi vA gAmapahaMtaraMsi vA vatthaM obhAsiya obhAsiya jAyai jAyaMtaM vA sAtijati / / mU. (1330) je bhikkhU nAyagaMvA anAyagaMvA uvAsagaMvA anuvAsagaMvA parisAmajjhAo uhavettA vatthaM obhAsiya obhAsiya jAyai jAyaMtaM vA sAtijati / / mU. (1331) je bhikkhU vatthanIsAe uDubaddhaM vasai, vasaMtaM vA sAtijati / /
Page #1192
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 18, mUlaM-1332, bhA. 6026] 293 mU. (1332) je bhikkhU vatthanIsAe vAsAvAsaM vasai, vasaMtaM vA sAtijjati / / -taM sevamANe AvAi cAummAsiyaM parihArahANaM ugdhAiyaM / / [bhA.6027] coddasame uddese, pAtammi ujo gamo smkkhaao| so ceva niravaseso, vatthammi vi hoti aTThAre / / cU- etAni suttANi uccAreyavvANi jAva samatto uddesago / etesiM atyo coddasame, jahA coddasame pAdaM bhaNitaMtahA aTThArasame vatthaM bhANiyabvaM / uddezakaH-18 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizItha sUtre aSTAdaza uddezakasya [bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yukta saMghadAsagaNi viracitaM bhASya evaM jinadAsa mahattara viracitA cUrNiH parisamApta / (uddezakaH-19) cU-bhaNio aTThArasamo / idAni ekonavIsaimo bhaNNati / tassimo saMbaMdho[mA.6028] vatthatthA vasamANo, jayaNAjutto vi hoti tu pamatto / anno vi jo pamAo, paDisiddho esa ekUNe // ghU-jo udubaddhe vAsAvAse vA vatthaTThA vasati, so jati jayaNAjutto tahAvi so pamatto labmati / evaM aTThArasamassa aMtasute pamAto diTTo / ihAvi egUnavIsaImassa Adisutte pamAo ceva paDisijjhati / esa aTThArasamAo eguunviisimsssNbNdho|| [mA.6039] ahavA ciraM vasaMto, saMthavaNehehi kiNati taM vatthaM / akkItaM pina kappati, viyaDaM kimu kIyasaMbaMdho / dhU-ciraM ti vArisito cauro mAse, sesaM kaMThaM / imaM paDhamasuttaM mU.(1333) je bhikkhUviyaDaMkii, kiNAvei, kIyaM AhaDDadejjamANaM paDiggAhei paDiggAheMta vA saatijti|| [bhA.6030] kIya kiNAviya anumoditaM ca viyarDa jamAhiyaM sutte| ekkakaM taM duvihaM, davve bhAve ya nAyavyaM / / cU- appaNA kiNati, annena vA kiNAvei, sAhuaTThAvA kIyaM paribhogao anujANati, annaM vA anumoei, ANAdiyA dosA caulahuMca / so kIoduvidho-appaNA pareNa ca / ekeko puNo duviho - davve bhAve ya / zeSaM pUrvavat / parabhAvakIe mAsalahuM / jaM appaNA kiNati, esa uppAyaNA / jaM pareNa kiNAvei, esa uggmo|| [mA.6031] eesAmannataraM, viyaDa kItaM tu jo paDiggAhe / so ANA aNavatthaM, micchattavirAdhanaM pAve // cU-kaMThA / viyaDaggahaNe paribhogovAakappaggahaNaM akappapaDisevA ya saMjamavirAdhanA ya / jato bhaNNati[bhA.6032] iharaha vi tA na kappai, kimu viyaDaM kItamAdi avisuddhaM / asamiti'gutti gehI, uDDAha mahavvayA AtA / /
Page #1193
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 19/1333 cU-iharahA akItaM / kiM puNa kIyaM ?, uggamadosajuttaM sudbutaraM na kappai / viyaDatte paMcasu vi samitIsu asamito bhavati, guttIsu vi agutto, tammi laddhasAyarasa aparidhAgo gehI, janena nAte uDDAho, parAdhIno vA mahavvae bhaMjeja || kahaM ? ucyate [ mA. 6033] viyaDatto chakkA, virAhae bhAsatI tu sAvajjaM / agaDAgaNiudaesu a, paDaNaM vA tesu vA gheppe / / cU-parAhInattaNao chakkAe virAheja, mosaM vA bhAseja, adattaM vA geNheja, mehuNaM vA seveja, hirannAdipariggahaM vA kareja | AyavirAdhanA imA - agaDe tti kUve paDeja, palitte vA ijjhiJja, udageNa vA pereja, teNe vA kasAeNa vA nikkAsati to vA tehiM gheppai / / ahavA - kAraNe patte geNhejjA [bhA. 6034] 294 bitiyapadaM gelaNe, vijuvadese taheva sikkhAe / etehiM kAraNehiM, jayaNAe kappatI ghettuM / / khU- vejjovaeseNa gilANaTThA gheppejja, kassati koti vAhI teneva uvasamati tti na doso / gilADA vA vejjo Anito, tassaTThA vA ghippejja, pakappaM vA sikkhaMto gahaNaM kare / / kahaM ? ucyate [ bhA. 6035] saMbhoiyamaNNasaMbhoiyANa asatIte liMgamAdINaM / pakappaM ahijramANo, suddhAsati kIyamAdINi / / cU- pakappo sikkhiyavvo suttato atthato vi sagurussa pAse, asati sagurussa tAhe sagaNaM, sagaNassa vi asati tAhe saMbhotitANa sagAse sikkhti| asati saMbhotitANa tAhe annasaMbhotiyANa sagAse, tesiM pi asatIe liMgatyAdiyANa pAse pakappaM avijjti| tassa ya liMgassa taM viyaDavasaNaM havejjA, so appaNA ceva uppAeu / aha so uppAeuM suttatthe na tarati dAuM tAhe sa sAdhU uppAei suddhaM, jati saddhaM na labbhai tAhe kIyamAdi gehejjA / / mU. (1334) je bhikkhU viyaDaM pAmicchei pAmidyAvei pAmicaM AhaDu dejramANaM paDiggAhei, paDiggAhetaM vA sAtijati / / mU. (1335) jebhikkhU viyaDaM pariyaTTeti pariyaTTAvei pariyaTTiyaM AhaTTu dekhamANaM paDiggAheti, paDiggArhataM vA sAtijJjati / / mU. (1336) je bhikkhU biyaDaM acchejjaM anisiddhaM abhihaDaM AhaDDa dejramANaM paDiggAhei, paDiggArhataM vA sAtijjati / / cU- etesiM sarUvaM pUrvavat jahA piMDanijuttIe, etesu pacchittaM caulahU, jaM ca durgAchiyapaDiggahaNe pacchittaM bhavati, Gka / [bhA. 6036] 1 emeva tivihakaraNaM, pAmicce taha ya pariyaTTe / acchi anisiTTe, tivihaM karaNaM navari natthi / / cU-tivihaM karaNaM kRtaM kAritaM anumoditaM ca, acchejja' nisiTTesu tivihaM karaNaM bhavati, sesaM pavvaM bitiyapadaM ca pUrvavat // mU. (1337) je bhikkhU gilANassa' dvAe paraM tiNhaM viyaDadattINaM paDiggAhei, paDiggArhataM
Page #1194
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM - 1337, [bhA. 6036] vA sAtijjati / / dhU- dattIe pamANaM pasatI, tiNhaM pasatINaM pareNa cautthA pasatI gilANakajje vi na ghettavvo, jo gehati tassa caulahu~ / [ bhA. 6037] je bhikkhU gilANassA, pareNatiNhaM tu viyaDadattINaM / giNheja Adieja va, so pAvati ANamAdINi // "Adiejati pibaMtassa vi caulahuM // cU- tinhaM dattINaM parato gahaNe vi caulahuM / tiNhaM dattINaM parato gahaNe AdiyaNe vA ime dosA [ bhA. 6038] 295 appaccao ya garahA, madadosA gehivaDaNaM khisA / tiNha paraM geNhate, pareNa tiNhAiyaMte ya // cU- apacao tti jahA esa pavvaio houM viyaDaM giNhati Adiyati vA tahA esa annaM pi kareti mehuNAdiyaM / "garaha"tti esa nUnaM niyakulajAtito tti| madadosA-pIte palavati vaggai vA puNo puNo gahaNe vA viyaDe gehI vahuti / khisA - dhiratthu te erisapavvajjAe tti / / diTThe kAraNagahaNaM, tassa pamANaM tu tinni dattIo / [bhA. 6039] pAtuM va asAgarie, sehAdi asaMlavaMto ya // - tinni dattIo tinni vasatIo sakAraNio tAo pAuM asAgarige acchati, nihuto ti naggAyate palavati naccai vA / abhAviyaseha apariNa pagehiM saddhiM ullAvaNaM na kareti gihIhiM vA / / [ bhA. 6040 ] viyaDattassa u vAhiM, niggaMtu na deti aha balA nIti / jayaNAe pattavAse, gAyaNe va lavaMteM Asamavi // - jai juttamettapIeNa atiritteNa vA matto viyaDattago jati matto parAdhInao bAhiM niggaccheja to na deMti se niggaMtuM, balA niMto "jayaNa "tti jahA na pIDijjati tahA "pattavAse "tti - bajjhai / aha pattavAsito mokkalo vA gAejA palaveja vA to "Asamavi' tti AsaM muhaM taM pi sivijjati / / avavAdato tiNhaM dattINaM atirittamavi giNheja[ bhA. 6041] bitiyapadaM gelaNe, vijuvadese taheva sikkhAte / gahaNaM atirittassA, vejjuvadese ya AiyaNaM / - gelaNaTThA vejjuvadeseNa sikkhAe vA etehiM kAraNehiM gahaNaM atirittassa AtiyaNaM pi, atirittassa gelaNNasikkhAhiM visesato vejjuvadeseNa / taM puNa imesu ThANesu kameNa geNhejjA" gahaNaM purANasAvaga, samma ahAbhadda dAnasaDe ya / bhAviyakulesu tato, jayaNAe tattu paraliMge " // mU. (1338) je bhikkhU viyaDaM gahAya gAmANugAmaM dUijjai, dUijaMtaM vA sAtijjati // cU-viyaDeNa hatthagateNa jo gAmANugAmaM dUijjai gacchai, tassa ANAdI caulahuM ca / [bhA. 6042 ] kAraNao saggAme, sailAbhe gaMtu jo paraggAme / AnijjA hI viyas, nijA vA ANamAdINi || 'cU- kAraNao viyaDaM ghettavvaM, taM pi saggAme "sati "tti labbhamANe jo paragAmato Anati,
Page #1195
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 19/1338 296 saggAmAo vA paragAmaM nejjA, tassa ANAdiyA dosA // ime ya [bhA. 6043 ] parigalaNa pavaDaNe vA, anupaMthiyagaMdhamAdi uDDAho / AhAretarateNA, kiM laddha kutUhale ceva // cU-parigalaMte puDhavAtichakkAyA virAhicaMti, paDiyassa vA bhAyaNabhagge ya chakkAyavirAdhanA, ahavA - parigalaMte paDiyassa vA chaDDite anupaMthio vA paDipaMthio vA gaMdhamAghAeja, soya uDDAhaM kareja, aMtarA vA AhArateNA bhAyaNaM ugghADejati, daTTu Adiejja uDDAhaM vA karejja | iyare tti uvakaraNateNA te vA kutUlaheNa bhAyaNaM ugghADejjA, kiM laddhaM ti ? te vA uDDAhaM kareJja || jamhA evamAdiyA dosA [bhA. 6044] tamhA khalu saggAma, ghettUNaM baMdhanaM ghanaM kujjA / etto ciya uvautto, gihINa dUreNa saMvarito / / cU-khalusaddo saggAmAvadhAraNe, svagrAma eva gRhItavyaM, saggAmAsati paragAmAto AniyavvaM, kAraNe vA paragAmaM neyavvaM imeNa vihiNA-saMkuDamuhabhAyaNe omaMthiyaM sarAvaM ghanacIrabaMdhaNaM kujjA, paMtha uvautto gacchati, jahA no parigalati pakkhalati vA / gihINa ya eyaMtajaMtANa heTTho vAeNa dUrato gacchati, taM pi bhAyaNaM vAsa kappAdiNA susaMvRtaM kareti // avavAdakAraNeNa paragAme neti, ANaveti vA [bhA. 6045 ] bitiyapadaM gelaNe, vejjuvaese taheva sikkhAe / etehi kAraNehiM, jayaNa imA tattha kAyavvA // cU-evamAdikAraNehiM geNhaMtassa imA jayaNA [ bhA. 6046 ] purANesu sAMvatesu, va sanni - ahAbhadda-dAnasaDhesu / majjhatthakulINesuM, kiriyAvAdIsu gahaNaM tu // dhU- puvvaM purANassa hattAto gheppar3a, tassa asati gahitAnuvvatasAvagassa, tato avirayasammaddiTThissa, tato ahabhaddagassa, tato dAnasassa / majjhatthA jaMno amhaM sAsaNaM paDivaNNA no annesiM, te ya jAtikulINA / etya kulINo sabhAvaTThito diTTe ya sadhzetyarthaH / kriyAM vadati kriyAvAdIti vejetyarthaH / khettato puNa imesu gahaNaM [bhA. 6047 ] gihi-kula- pAnAgAre, gahaNaM puNa tassa dohi ThANehiM / sAgAriyamAdIhi u, AgADhe annaliMgeNaM // - dohiM ThANehiM gahaNaM, gihetti purANAdiyANa gihesu, "pAnAgAra' 'tti kallAlAvaNe, gihAsai pacchA kallAlAvaNe / "gihe "tti puvvaM sejjAtaragihAto Anijjati je dUrAnayaNe dosA te parihariyA bhavaMti sejjAtaragihAsati pacchA nivesaNato vADaga- sAhi saggAma-paragAmAto ya / jattha saliMgeNa uDDAho tattha paraliMgeNa gahaNaM kareti // [bhA. 6048 ] addiTThamassutesu, paraliMgenetare saliMgeNaM / Asajja vA vide, adiTThapuvve vi liMgeNaM // - jattha nagare gAme vA so sAdhU na keNai diTTho vaNNAgArehiM vA suto tattha paraliMgeNa Thito gehai / itare" tti jatta puNa so paraliMgaTThito vi paJcabhinnajjati tattha saliMgeNa vA geNhati / -
Page #1196
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM - 1338, [ bhA. 6048 ] 297 ahavA "Asajja vA vi desaM" - ti jattha dese na najjati kiM etesiM viyaDaM kappaM akappaM ti, na vA logo garahati, tattha saliMgeNa geNhati / "adiTThapubve" ti jattha gAma-nagarAdisu na diTThapuvvo tattha vA saliMgeNa geNhati / / mU. (1339) je bhikkhU viyaDaM gAlei, gAlAvei, gAliyaM AhaTTu dejamANaM paDiggAheti paDiggAhetaM vA sAtijati / / cU- paripUNagAdIhiM gAleti tassa caulahuM ANAdIyA ya dosA / [bhA. 6049 ] je bhikkhU viyaDaM tU, gAlijjA tivihakaraNajogeNaM / so ANA aNavatthaM, micchatta virAdhanaM pAve // - appaNI gAlei, annena vA gAlAvei, gAleMtamaNumodeti eva tivihakaraNaM, sesaM kaMThaM / ime dosA [bhA. 6050] iharaha vi tAva gaMdho, kimu gAletammi jaM ujjhimiyA / kholesu pakkasammiya-pAnAdivirAdhanA ceva || cU- "iharaha" tti agAlijjaMtassa vi gaMdho, gAlijjaMte puNa sudutaraM gaMdho kholapakkasesu ujjhijjhamANesu ujjhimitA bhavati, majjassa heTThA dhoyagimAdikiTThisaMkhelo surAe kiNNimAdikiTThisaMpakkasaM annaM ca kholapakkesu chaDijamANesu makkhigapipIligA virAdhanA, madhubiMdovakkhAmao ya prANivirAdhanA // [ bhA. 6051] bitiyapadaM gelaNe, vevaese taheva sikkhAe / etehiM kAraNehiM, jayaNa imA tattha kAtavvA // kAraNe imAe jayaNAe geNhejA [ bhA. 6052] puvvaparigAliyassa u, gavesaNA paDhamatAe kAyavvA / puvva parigAliyassa va, asatIte appaNA gAle // dhU- riju puvvaparitti kaMThyA || savve viyaDasattA jahA niddosa-sadosA bhavaMti tahA Aha[ bhA. 6053] kAraNagahaNe jayaNA, dattI dUtijJjagAlaNaM ceva / kItAdI puNa dappe, kaje vA jogamakarettA / / - dattIsuttaM dUijaNAsuttaMgAlaNAsuttaM ca ete suttA kAraNiyA, etesu kAraNesu viyaDaM gheppai, gahaNe niddoso jayaNaM kareMto'jayaNaM kareMtassa dosA bhavaMti / kIyagaDa- pAmicca pariyaTThi-acchejAdiyA puNa suttA dappato paDisiddha, dappatI geNhaMto sadoso, kajje avavAdato geNhaMto jati tinni vArA suddhassa jogaM na pauMjati panagaparihANI vA na pauMjati to sadoso // mU. (1340) je bhikkhU cauhiM saMjhAhiM sajhAyaM karei karetaM vA sAijai, taM jahA puvvAe saMjhAe, pacchimAe saMjjhAe, avaraNhe, aDDharatte // cU- tAsu jo sajjhAyaM karei tassa caulahuM ANAdiyA ya dosA / [ bhA. 6054] puvvAvarasaMjhAe, majjhaNDe taha ya addharattammi / catusaMjhAsajjhAyaM, jo kuNatI ANamAdINi // cUjhAsu apADhe imaM kAraNaM
Page #1197
--------------------------------------------------------------------------
________________ 298 nizItha-chedasUtram -3-19/1340 [bhA.6055] loe vi hoti garahA, saMjhAsu tu gujjhagA paviyaraMti / AvAsaga uvaogo, AsAso ceva khinnaannN|| cU-loiyaveisAbhAdiyANA yasaMjhAsu pADho garahiyo, anna saMjhAsugujjhaga ttidevA te vicaraMti tepamattaM chalejja, saMjhAe sajjhAyaviniyaTThacitto AvAsago uvautto bhavati, sajjhAyakhinnassaya taM velaM AsAso bhavati, AnAyAroya virAhito, nANavirAdhanaM kareMteNa saMjamo virAhito, jamhA ettiyA dosA tamhA no karejjA / / kAraNe vA kareja[bhA.6056] bitiyA''gADhe sAgAriyAdi kAlagata asati vocchede / etehi kAraNehiM, jayaNAe kappatI kAtuM / cU-AgADhajogo mahAkappasuyAiuddiSThaM paDisuNAvaNAnimittaM saMjhAsu kaDijejjA, ahavAAgADhakAraNA sAgArigAdi / / tesiM imA vibhAsA[bhA.6057] jaMjassa jiyaM sAgAriyammi nisimaraNe jeNa jggNti| ahinavagahitammi mate, paDipucchaM natthi ubhayassa / / dhU-"sAgAriga" tti-saddapaDibaddhAe vasadhIe ThitA tattha jassa jaM suyaM kAligaM ukkAligaM vAei tti so taM saMjhAe pariyaTTeti / "kAlagato"tti - koi sAdhU nisIe mao tadaTThA rAo jaggiyavvaM, tasya jeNa sutteNa rasieNa nAyamAdiNA kaDhijateNa jaggaMti taM saMjhAsu vikaDDijati, gilANo vA osahI pIo jeNa jaggati taM kaDhijjati / "asati"tti kiMci ajjhayaNaM kassai guruNo samIvAogahitaM so gurU kAlagato, tassava ahinavagahiyassa suttatthassa annatopaDipucchaM pi natyi ato taM saMjhAsu vipariyaDeti / / "vocchedi"tti asya vyAkhyA[bhA.6058] vocchede tasseva u, tadasthi sesesutaM smuchinne| anupehAe abalio, ghosasuyaM vA vi saddeNaM // khU-kassaiAyariyassa kiMci ajjhayaNaM asthi, annesutaMvocchiNNaM, so saMjhAsuasaMjhAkAle vA pariyaTreti, mA mamaMpi vocchijihiti / ahavA-tassa samIvAto paDhaMto lahuM paDhAmitti saMjhAsu vi paDhati, mA vocchijihiti tti / saMjhAsu kAraNe anuppehiyavvaM / jo puNa anupehAe na sakketi so saddeNa vi paDhejA / ahavA-taM ghosasaddeNa ghoseyavvaM, taM pijayaNAe, jahA anno aparinAmago na jaannti|| mU. (1341) je bhikkhU kAliyasuyassa paraM tiNhaM pucchANaM pucchai pucchataM vA sAtijati // mU. (1342) je bhikkhU dihivAyassa paraM sattaNhaM pucchANaM pucchai pucchaMtaM vA sAtijati / / cU-kAliyasuyassa ukkAle saMjhAsuvAasajjhAe vA tiNDaMpucchANaMpareNapucchai tssculhuuN| dihivAyassa saMjhAsu asajjhAe vA sattaNhaM pareNaM pucchNtss| [bhA.6059] tiNhuvari kAliyassA, sattaNha pareNa diTThivAyassa / je bhikkhU pucchANaM, chausaMjhaM puccha aannaadii| dhU-causu saMjhAsu annayarIe vA tassa aannaadii|| pucchAte puNa kiM pamANaM?, ato bhaNNati[bhA.6060] pucchANaM parimANaM, jAvatiyaM pucchati apunaruttaM / pucchejjA hI bhikkhU, puccha nisajjhAe cubhNgo||
Page #1198
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 19, mUlaM-1342, [bhA. 6060] 299 cU-apunarutaMjAvatiyaM kahiu pucchaMti sA egA pucchA / ettha caubhaMgo - ekkA nisejjA ekka pucchA, ettha suddho / ekkA nisejjA anegAopucchAo, etthatiNhaM vA sattaNhaM vA pareNa caulahugA anegA nisijA ekA puccha ettha visuddho / anegA nisijAanegApucchA, ettha vitiNhaM sattaNhaM vA pareNaM pucchaMtassa culhugaa|| [bhA.6061] ahavA tinni silogA, tetisunava kAlietare timA stt| jattha ya pagayasamattI, jAvatiyaM vAcio giNhe / / cU-tihiM silogehiM egApucchA, tihiM pucchAhiM nava silogA bhavaMti, evaM kAliyasuyassa egataraM / divivAe sattasu pucchAsu egavIsaM silogA bhvNti|ahvaa- jattha pagataM samappati thovaM bahuM vA sA egA pucchaa| ahavA-jattiyaM AyarieNa tarai uccAritaM ghettaM sA egA pucchA / / [bhA.6062] bitiyAgADhe sAgAriyAdi kAlagata asati vocchede / etehiM kAraNehiM, tiNhaM sattaNha va pareNaM // cU-kamhA diThivAe satta pucchAto?, ato bhaNNatibhA.(6063] nayavAtasuhumayAe, gaNitebhaMgasuhume nimitte y| gaMthassa ya bAhullA, satta kayA dittttivaatmmi|| cU-negamAdi sattanayA, ekkokko yasayaviho, tehiMsabhedAjAvadavvaparUvaNAdiTTivAe kajaMti sA nayavAdasuhumayA bhaNNati / taha parikammasuttesu gaNiyasuhumayA, tahA paramANumAdIsu vannagaMdharasaphAsesu egaguNakAlagAdipajjavabhaMgasuhumatA / tahA aTuMgamAdinimittaM, bahuvittharattaNato didvivAyagaMdhassa ya bahuattaNato satta pucchAo katAo / / . mU. (1343) je bhikkhU causu mahAmahesu sajjhAyaM karei kareMtaM vA sAijai, taM jahA iMdamahe khaMdamahe jakkhamahe bhUyamahe / / cU- raMdhaNa-payaNa-khANa-pANa-nRtya-geya-pramode ca mahatA mahAmahA tesu jo sajjhAyaM karei tassa culhuN| mU. (1344] je bhikkhUcausu mahApaDivaesusajjhAyaM karei kareMtaM vA sAijai, taM jahA - sugimhayapADivae AsADhIpADivae AsoyapADivae kattiyapADivae vaa|| dhU-etesiM ceva mahAmahANaM je cauro paDivayadivasA, etesu vi kareMtassa caulahuM / [mA.6064] catusuM mahAmahesuM, catupADivade taheva tesiM ca / jo kujA sajjhAyaM, so pAvati ANamAdINi / / - ke puNa te mahAmahA?, ucyatebhA.6065] AsADhI iMdamaho, kattiya-sugimhao ya vodhbbo| ete mahAmahA khalu, etesiM ceva pADivayA / / ghU- AsADhI - AsADhapoNNimAe, iha lADesu sAvaNapoNNimAe bhavati iMdamaho, AsoyapuNNimAe kattiyapuNNimAe ceva, sugimhAto cettapuNNimAe / ete aMtadivasA ghiyaa| AditopuNajattha visae jatodivasAto mahAmahopavattatitato divasAtoAramajAva aMtadivaso tAva smjhaatonkaayvvo| eesiMceva puNNimANaManaMtaraMjebahulapaDivagAcauro tevi vjeyvyaa|| paDisiddhakAle kareMtassa ime dosA
Page #1199
--------------------------------------------------------------------------
________________ 300 nizItha-chedasUtram -3-19/1344 [bhA.6066] annatarapamAdajuttaM, chalejja appiDDio na puNa juttaM / addhodahihitI puNa, chaleja jayaNovauttaM pi|| cU-sarAgasaMjatosarAgattaNato iMdiyavisayAdiannatarepamAdajuttohaveja, visesatomahAmahesu taMpamAyajuttaM paDinIyadevatAappiDDiyA khittAdi chalaNaM karejja / jayamAjuttaMpuNa sAhuMjo appiDito devo addhodadhIo UTTiitti so na sakketi chaleuM - addhasAgarovamaThitito puNa jayaNAjuttaM pi chaleti, asthi se sAmatthaM, taM pi pubaverasaMbaMdhasaraNato koti chalejja / / codagAha- "bArasavihammivitave, sabbhitara bAhire kusaladiDhe / na vi asthi naviya hohI, sajjhAyasamo tavokammaM / " kiM mahesu saMjhAsu vA paDisijjhati?, AcAryAha[bhA.6067] kAmaM suovaogo, tavovahANaM anuttaraM bhnnitN| paDisehitammi kAle, tahAvi khalu kmmbNdhaay|| . cU-diTuM mahesu sajjhAyassa paDisehakAraNaM / pADivaesu kiM paDisijjhai?, ucyate[bhA.6068] chaNiyA'vasesaeNaM, pADivaesu vi chaNA'Nusajja'ti / mahavAulattaNeNaM, asAritAmaMca smmaanno|| dhU-chanassa uvasAhiyaM jaM majjapANAdigaMtaM savvaM govabhuttaM, taMpaDivayAsu uvabhuMjaMti, ato paDivatAsu vi chano anusannati / annaM ca mahadinesu vAulattaNato je ya mittAdi na sAritA te paDivayAsu saMbhArijaMti tti chaNo vaTTati, tesu vi te ceva dosA, tamhA tesu vi no krejaa| [bhA.6069] bitiyAgADhe sAgAriyAdi kAlagata asati vocchede / etehi kAraNehiM, jayaNAe kappatI kAtuM / / cU-je bhikkhU caukAlaM sajjhAyaM na karei na kareMta vA sAtijati / / khU-kAliyasuttassa cauro sajjhAyakAlA, te yacauporisinipphaNNA, te uvAtiNAveti tti - jo tesa sajjhAyaM na karei tassa caulahuM ANAdiNo ya dosaa| [bhA.6070] aMto ahorattassa u, cauro sajjhAyaporisIo u| je bhikkhU uvAyaNati, so pAvati ANamAdINi / / dhU-ahorattassa aMto abhaMtare, sesaM kaMTyaM / / cAukAlaM sajjhAyaM akareMtassa ime dosaa| [bhA.6071] pubagahitaMca nAsati, apuvvagahaNaM kao si vikahAhiM / divasa-nisi-Adi-carimAsu catusu sesAsu bhaiyavvaM // dhU-suttatthe mottuMdesa-bhatta-rAya-isthikahAdisupamattogacchati aguNetassa puvvagahitaM nAsati, vikahApamattassa ya apuvvaM gahaNaM nasthi, tamhA no vikahAsu ramejjA / divasassa paDhamacarimAsu nisIe ya paDhamacarimAsu ya-eyAsucausu vi kAliyasuyassa gahaNaM guNaNaM ca karenja / sesAsu tti divasassa bitiyAe ukkAliyasuyassa gahaNaM kareti atthaM vA suNeti, esA ceva bhayaNA / tatiyAe vA bhikkhaM hiMDai, aha na hiMDati to ukkAliyaM paDhati, puvvagahiyamukkAliyaM vA guNeti, atthaM vA suNei / nisissa biiyAe esA ceva bhayaNA suvai vA / nisissa tatiyAe niddAvibhokkhaM karei, ukkAliyaM geNhati guNeti vA, kAliyaMvA suttamatthavA kareti / evaM sesAsu bhayaNA bhAveyavvA / / cAukkAliyasajjhAyassa vA akaraNe ime kAraNA
Page #1200
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM- 1344, [ bhA. 6072 ] [bhA. 6072] asive omoyarie, rAyaduTTe bhae va gelaNNe / advANa rohae vA, kAlaM ca paDucca no kujjA / / sajjhAyavajjamasive, rAyaduTTe bhaya rohaga asuddhe / itaramavi rohamasive, bhaitaM itare alaM bhayasu // [bhA. 6073 ] cU- "sajjhAyavajjamasive" tti - loge asivaM vA sAdhU appaNA vA gahito tattha sajjhAyaM na paduveMti AvassagAdi ukkAliyaM kareMti / rAyaduDe bohigabhae ya tuNDikkA acchaMti, mA najjihAmo, tattha kAliMgamukkAligaM vA na kareMti / ahavA - "rAyaduTTe bhaya" tti- nivvisayA bhattapAne paDisehe ya na kareMti sajjhAyaM / uvakaraNa (sarIra) hare duvidhabherave ya na kareMti, mA najjIhAmo tti / rodhage asuddhe kAle vA na kareti / iyaramavi AvassagAdi ukkAliyaM, jattha rodhage aciyattaM asiveNa ya gahiyA tattha taM pi na kareMti / iyare tti - omodariyA tattha bhayaNA- jai bitiyajAmAdisu velAsu na kareMti sajjhAyaM, aha na phavvaMti paccUsiyavelAto AdiccodayAo AraddhA tAva hiMDaMti jAva avaraho tti / lamNaTThANesu "alaM bhayasu" tti jai gilANo satto addhANigeNa vA na khinno to kareMti, aha asattA to na kareMti / ahavA - gilANapaDiyaragA vA na kareMti, kAlaM vA paDucca no kujati / asuddhe vA kAle na kareMti / anupehA savvattha aviruddhA / / mU. (1346) je bhikkhU asajjhAie sajjhAyaM karei, kareMtaM vA sAtijati // dhU- jammi jammi kAraNe sajjhAo na kIrati taM savvaM asajjhAiyaM, taM ca bahuvihaM vakkhamANaM, tattha jo karei tassa caulahuM ANAbhaMgo aNavatthA micchattaM AyasaMjamavirAdhanA ya / tassimebhedA[bhA. 6074] asajjhAyaM ca duvihaM, AtasamutthaM ca parasamutthaM ca / jaM tattha parasamutthaM, taM paMcavihaM tu nAyavvaM // cU- AyasamutthaM ciTThau tAva uvariM bhaNihiti anaMtarasutte, jaM parasamutthaM taM imaM paMcavihaM / [bhA. 6075 ] saMjamAuppAte, sA divve cuggahe ya sArIre / ghosaNayameccharanno, koi chalio pamAeNaM // cU- eyami paMcavihe asajjhAie jo sajjhAyaM kareti tassimA AyasaMjamavirAhamA / diTThatoghosaNaya meccharanno tti // [bhA. 6076 ] mecchabhayaghosaNaNive, hiyasesA te tu iMDiyA rannA / evaM duhao DaMDo, sura pacchitte iha pare ya // - cU- khiipatiTThitaM nagaraM jiyasattU rAyA / tena savisae ghosAvitaM jahA meccho rAyA Agacchati, taM gAmaNagarANi mottuM samAsaNNe duggesu ThAyaha, mA vinassihiha / je ThiyA ranno vayaNeNa duggAdisu te na vinntttthaa| je puNa na ThitA te mecchesu viluttA, te puNa rannA ANAbhaMgo mama kao tti jaM kiMci hiyasesaM pitaM pi DaMDitA evaM asajjhAie sajjhAyaM kareMtassa duhato DaMDo iha bhave "sura"tti devatAe chalijjati, parabhavaM paDuca nANAdivirAdhanA pacchittaM ca // imoditovaNao[bhA. 6077] 301 rAyA iva titthakaro, jANavatA sAdhu ghosaNaM suttaM / ccho ya asajjhAo, rataNadhaNAI ca nANAdI //
Page #1201
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-19/1346 cU-jaha rAya tahA titthakaro, jahA janapadajaNA tahA sAdhU, jahA AghosaNaM tahA suttaporisikaraNaM, jArisA mecchA tArisA asajjhAyA, jahA rayaNadhaNAvahAro tahA nANadaMsaNacaraNavinAso / taM pi savvaM uvasaMghAreyavvaM // "koti chalio, pamAdeNaM' ti asya vibhAsA 302 [bhA. 6078 ] thovA'vasesaporisi, ajjhayaNaM vA vi jo kuNati soccA / nANAdisArahInassa tassa chalaNA tu saMsAre // - sajjhataM kareMtassa thovAvasesago uddesago ajjhayaNaM vA, to porisI Agaya tti sutA, ahavA - asajjhAiyaM kAlavelA vA soccA vi jo AuTTiyAe sajjhAyaM karoti so nANAdisArahINo bhavati / anAyArattho ya devayAe chalijjati, saMsAre ya dIhakAlaM pariyaTTeti, pamAdeNa vi kAreMto chalijjati ceva, dukkhaM saMsAre anubhavati // jaM taM samajamovaghAti taM imaM tivihaM [bhA. 6079] mahiyA ya bhinnavAse, sacittarajo ya saMjame tivihe / davve khette kAle, jahiyaM vA jacciraM bhavvaM // khU- paMcavihasajjhAyassa kiM kahaM parihariyavvamiti tappasAhago imo diTTaMto[ bhA. 6080 ] duggAdi tosiyaNivo, paMcaNDaM deti icchiyapayAraM / gahie yadeti mollaM, janassa AhAravatthAdI // dhU- egassa ranno paMca purisA, te bahusamaraladdhavijayA / annayA tehiM acchaMtavisamaM duggaM gahitaM / tesiM tuTTo rAyA / icchiyaM nagare payAraM deti, jaM te kiM ci asanAdigaM vatthAdigaM vA janassa gehati tassa veNaiyaM (veyaNiyaM savvaM rAyA payacchati // [bhA. 6081] egeNa tositatarI, himagihe tassa savvahiM payAro / ratthAdIsu cauNhaM, evaM paDhamaM tu savvattha / / 4 cU-tesiM paMcaNhaM purisANaM ekkeNaM rAyA tositatarI, tassa gihANa ratthAsu savvatya icchiyapayAraM payacchati / cauNhaM racchAsu ceva icchiyapayAraM payacchai / jo eta dinnappayAre AsAeja tassa rAyA DaMDaM kareti / esa diTTaMto / imo uvasaMghAro - jahA paMca purisA tahA paMcavihamasajjhAyaM, jahA so ego abbharahita tarI puriso evaM paDhamaM samajamovaghAtita savvahA nAsatijJjati, tammi vaTTamANe na sajjhAo na paDilehaNAdikA kAi ciTThA kIrai, itaresu causu asajjhAiesu jahA te cauro purisA racchAsu ceva anAsAyaNijjA tahA tesu sajjhAo ceva na kIrai, sesA savvA ciTThA kIra, AvassagAdiukvAliyaM paDhijjati / / mahiyAditivihassa saMjamovaghAtissa imaM vakkhANaMmahiyA tu gabbhamAse, saccittarayo tu IsiAyaMbo / [bhA. 6082] vAse tinni pagArA, bubbuya tabvajjra phusitA ya / / cU-mahiyatti dhUmiyA, sAya kattiyamaggasirAdisu gabbhamAsesu bhavati, sAya paDaNasamakAlaM caiva suhumattaNao savvaM AukkAyabhAvitaM kareti, tattha tatkAlasamayaM caiva savvaceTThA nirujjhati / vavahArasacitto puDhavikAo Aranno vA uddhao Agato sacittarao bhannati, tassa lakkhaNaMvaNNato IsiM AyaMbo disaMtaresu dIsati, sovi niraMtarapAeNa tinhaM dinAnaM parato savvaM puDhavikAyabhAvitaM kareti, tatpAtAzaMkAsaM bhavazca / bhinnavAsaM tivihaM- bubbuyAi, jattha vAse paDamANe udagabubbuyA bhavaMti taM bubbuyavarisaM, tehiM vajjitaM tavvajjiyaM / suhumaphusArehiM paDamANehiM phusiyaM
Page #1202
--------------------------------------------------------------------------
________________ 303 uddezaka : 19, mUlaM-1346, [bhA. 6082] varisaM, etesu jahAsaMkhaM tinni-paMca-sattadinaparaosavvaM AukkAyabhAviyaM bhavai / / saMjamaghAyassa sabbabhedANaM imo caubbiho parihAro - "dabbe khette" pacchaddhaM asya vyAkhyA[bhA.6083] davye taMciya davvaM, khette jahi paDati jacciraM kAlaM / ThANabhAsAdibhAve, mottuM ussAsa ummesaM / / cU-davyato taM ceva davvaM ti mahiyA sacittarayo bhinnavAsaM ca prihrijti| "jahiyaM va"tti jahiM khette mahiyAdI paDaMti tehiM ceva pariharijjati / "jaciraM" ti - paDaNakAlAto Arabbha jaciraM kAlaM paDati tanciraM parihAro / "bhavvaM' ti - bhAvato "ThANabhAsAdi" tti-kAussaggaM na kareMti, na ya bhAsaMti / AdisaddAo gamanAgamanaM paDilehaNasajjhAyAdi na kareMti / "mottuM ussAsaummesa' mottuMti no paDisijhaMti ussAsAdiyA azakyatvAt jIvitavyAdhAtakatvAca, doSA kriyA sarvA niSiddhayate / esa ussaggaparihAro |AtinnaM puNa saccittarae tinni bhinnavAse tanne paMca satta, ato paraM sajAyAdi na kareMti / anne bhaNaMti- bubbuyAvarise ahorattaM, tavvaje do ahorattA, phusiyavarise satta, ato paraM AukkAyabhAvite sabbaceTTA nirujjhti|| [bhA.6084] vAsattANA''variyA, nikkAraNe ThaMti kajje jataNAe / hatya'cchigulisaNNA, pottovariyA va bhAsaMti / / dhU-nikkAraNe vA sakappakaMbalIe pAuyA nihuyA savvabbhaMtare rivati, avassakAyabve vA kajje vattavye vA imA jataNA hattheNa bhUmAdiacchidikAraNe vA aMgulIe vA saNNeti- "imaM karehi, mA vA karehi"tti / ahavA-evaM nAvagacchati muhapottiya aMtariyA jayaNA bhAsaMti gilANAdikajesu vA sakappapAuA gacchaMti / / saMjamaghAti tti gattaM / idAna- "uppAe"tti dAraM -abbhAdivikAravat vizrasA parinAmato utpAto pAMsumAdI bhvti| [bhA.6085] paMsUya maMsa ruhire, kesa-sila-buTTitaha ryugghaae| maMsaruhira'horattaM, avasese jacciraM suttaM / / dhU- paMsuvarisaM maMsavarisaM rudhiravarisaM, kesatti-vAlavarisaM,karagAdi vA silAvarisaM, rayugghAyapayaDaNaMca / tesiMimo parihAro-maMsaruhira ahorattaM sajjhAonakIrai,avasesApaMsumAdiyA jaciraM-kAleM paDati tattiyaM kAlaM suttaM naMdimAdiyaM na paDhaMti / / paMsuraugdhAtaNe imaM vakkhANaM[mA.6086] paMsUacittarayo rayugghAto dhUlipaDaNasavvatto / tattha savAe nivvAyae ya suttaM pariharati / / cU- ghUmAgAro ApaMDuro rayo acitto ya paMsU bhaNNai, mahAskaMdhAvAragamanasamuddhatA iva vizrasAparinAmato samaMtA reNupatanaM rayugghAto bhaNNai, ahavA - esa rao, ugghAto puNa paMsuratA bhaNNati, etesu bAtasahitesu asahitesu vA suttaporisiM na kareMti // kiM cAnyat[bhA.6087] sAbhAcite tinni dinA, sugimhate nikkhivaMtejati joggaM / to tammi paDate vI, kuNaMti saMvaccharajjhAyaM // cU- ete paMsurayugdhAtA sAbhAvigA haveja, asAbhAvikA vA / tattha asAbhAvigAM je nigghAyabhUmikaMpaM caMdoparAgAdidivvasahitA, erisesu asAbhAvigesukate vi ussagge na kareMti samjhAyaM / "sugimhae"tti-jaipuNa cettasuddhapakkhadasamIe avaraNhe jogaM nikkhivaMti dasamIo
Page #1203
--------------------------------------------------------------------------
________________ 304 nizItha chedasUtram -3- 19/1346 pareNa jAva puNNimAe etyaMtare tinni dinA uvaruvari acittaraugghADAvaNaM kAussaga kareti, terasimAdisu vA tisu dinesuto sAbhAvike paDate vi sajjhAyaM saMvatsaraM kareMti, aha taM ussagaM na kareMti to sAbhAvige vi par3ate sajjhAyaM na kareMti / / uppAya tti gaya / idAni "sAdevve" ti -sa divveNa sAdivvaM divvakRtamityarthaH / [bhA.6088] gaMdhavya disA vijuga, gajite jUva jakkha aalite| ekekkaporisI gajjiyaM tu do porisI hnti|| cU- gaMdhavvanagaraviuvvaNaM disADAhakaraNaM vijubbhavamaM ukkApaDaNaM gajjiyakaraNaM jUvago vakkhamANo jakkhAlittaM jakkhadittaM AgAse bhavati, tattha gaMdhavanagaraMjakkhadittaM ca ete niyamA divvakayA, sesA bhayamijA, jato phuDaMna najati / tena tesiMparihAro / ete gaMvavvAdiyA sabve evaM porisiM uvahaNaMti, gajjiyaMtu porisiM dugaMhaNai / / / [bhA.6089] disidAho chinnamUlo, ukka sarehA pagAsajuttA vaa| saMjhA chedAvaraNo, tu jUvao sukke dina tinni| dhU-anyatamadigaMtaravibhAge mahAnagarapradIptamivodyotaH kintu uvari prakAzamadhastAdaMdhakAra IddA chinnamUlA digdAhAH / ukkAlakkhaNaM sadehavaNNaM rehaM kareMtI jA paDai sA ukkA, rehavirahitA vA ujjoyaM kareMtI paDati sA vi ukkA / "jUdago" tti saMjjhappabhA ya caMdappabhA jeNa jugavaM bhavati tena jUvago, sA ya saMjhappabhA caMdappabhAvariyA phiTuMtI na najjati sukkapakkhapaDivayAdisu dinesu, saMjhocchede ga anajamANe kAlavelaM na muNaMti, ato tinni dine pAtosiyaM kAlaM na gehaMti, tesu suvi dinesu pAdosiyasuttaporisiM khareMti // [bhA.6090] kesiM ci hota'mohA, ujUyao tAva hoMti AiNNA / / jesiM tuanAiNNA, tesiM do porisI haNati / / cU- jagassa subhAsubhamatthanimittuppAdo avitadho AdivakiraNavikArajaNio Aiccamudayatthame AyaMvo kiNha sAmo vA sagaDuddhisaMThito DaMDA amoha tti esa jUvago, sesaM kaMThayaM / / kiMcAnyat[bhA.6011] caMdimasUruvarAge, nigghAe guMjite ahorattaM / saMjhAcatupADivae, jaM jahi sugimhae niymaa|| cU-caMdasUruvarAgo gahaNaM bhaNNati, evaM vakkhamANasAne nirabhrevAvyaMtarakRto mahAgajitasamo dhvanirnirdhAtaH, tasseva vikAro guMjamAno mahAdhvani, guMjitaM sAmaNNato,etesu causu vi ahorattaM sajjhAo nkiiri| nigghAtaguMjitesu viseso-bitiyadiNejAva sAvelA vijjati, no ahorattachedeNa chijjati, jahA annesu asljhaaiiesu|| sabbhAvao tti anudite sUrie, majjhaNhe, asthamANe, avaratte ya- eyAsu causu sajjhAyaM na kareMti / dosA pavvuttA / cauNhaM mahAmahesucausu pADivaesusajjhAyaM na kareti puvvuttaM, evaM anna pi jattiyaM jANaMti "ja" ti mahaM jANejA / "jahiM"ti gAmanagarAdisu taM pi tattha vajeja / sugimhago puNa savvattha niyamA bhavai / ettha anAgADhajogaM niyamA nikkhivaMti / AgADhaM na nikkhivaMti napaDhaMti puna // caMdima-sUrimaga tti asya vyAkhyA
Page #1204
--------------------------------------------------------------------------
________________ 305 uddezakaH 19, mUlaM-1346, [bhA. 6092] [bhA.6092] ukkoseNa duvAlasa, aTTa jahanneNa porisI cNde| sUro jahanna bArasa, porisa ukkosa do aTThA / / ca- caMdodayakAle ceva gahio, saMdUsiyarAtIe cauro, annaM ca ahorataM evaM duvAlasa / ahavA - uppAyaggahaNe savvarAtIyaM gahaNaM saggahoceva nibbuDo, saMdUsiyarAtIe cauro, annaMca ahorattaM evaM bArasa / ahavA - ajANayA abbhacchaNNe saMkAte na najati kiM velaM gahaNaM ?, pariharitA rAtI pabhAe diTuMsaggahonivvuDo, annaMca ahorattaM, evaMduvAlasa / evaM caMdassa sUrassa atthamagahaNe saggahanivvuDouvahayarAttIe cauro, anaMca ahorattaMpariharati, evaM bArasa / aha udeMto gahito to saMdUsiyamahorattassa aTTha, annaM ca ahorattaM pariharaMti evaM solasa / ahavA - udayavelAgahio uppAdiyagahaNe savvadine gahaNaM houM saggaho ceva nivvuDo saMdUsiyaahorattassa aTTha, annaM ca ahorattaM evaM solasa / ahavA - abbhacchanne na najati kiM velaM hohiti gahaNaM, divasato saMkAe na paDhiyaM, atyamaNavelAe diTuMgahaNaM saggaho nivvuDo sadUsiyassa aTTa, annadha ahorattaM, evaM solasa // [bhA.6093] saggahanivvuDa evaM, sUrAdI jeNa hot'horttaa| AiNNaM dinamukke, sociya divaso ya rAdI y|| cuu-sgghnnibbuddetNahorttNuvhtN| kaha? ucyate "sUrAdIjena ahorattA," sUrudayakAlAo jeNa ahorattassa AdI bhavati taM pariharituM saMdUsitaM annaM pi ahorattaM parihariyavvaM / imaM puNa AdinnaM caMdo gahito rAtIejeva mukko,tIse ceva rAIe sesaMce vajaNijjaM, jamhA AgAmisUrudae ahorttsmttii| sUrassavi diyA gahitodiyA cevamukko, tassevadivasassa sesaM raatiiyvjnniaa| havA-saggahanibuDe vidhI bhnnito|ttosiisopucchti- "kahaM caMdeduvAlasa, sUre solasa jAmA?" AcAryAha- "sUrAtI jeNa hoti ahorattA", caMdassaniyamA ahorattaddhe gate gahaNasaMbhavo annaMca ahorattaM evaM duvAlasa, sUrassa puNo ahorattAtIe saMdUsiyaahorataM parihariyaM, annaM pi ahorattaM pariharivvaM evaM solasa / / sAdebvetti gataM / idAni buggahe tti dAraM[bhA.6094] duggahaDaMDiyamAdI, saMkhobhe DaMDie va kaalgte| ___ anarAyae va sabhae, jancira niddogha'horattaM // "vuggahaMDaMDiyamAdi"tti asya vyAkhyA[bhA.6095] seNAhiva bhoi mahayara, puMsisthINaMca mallajuddhe vaa| loTThAdi-bhaMDaNe vA, gujjhamuDDAhamaciyattaM / / dhU-DaMDiyassa DaMDiyassa ya vuggaho, AdisaddAto senAhivassa senAhivassa ya / evaM doNhaM bhoiyANaM, doNhaM mahattarANaM, doNhaMpurisANaM, doNhaM itthINaM, mallANa vA juddhaM piTTAyagalohabhaMDaNeNa vA | AdisaddAto visayapasiddhAsu sNsurulaasu| diggahA prAyo vyaMtarabahulA, tattha pamattaM devayA chalejja / "uDDAho' hA nidukkha tti, jano bhaNejja- amhe AvaipattANaM ime sajjhAyaM kareMti tti aciyattaM haveja / visayasaMkhobho paracakarAgame / DaMDie vA kAlagae bhavati / "aNarAe"ti ranno kAlagate nibmaevijAvaannorAyAna Thavinati / "sabhae"tijIvaMtassa vi rannobohigehiM [17] 20
Page #1205
--------------------------------------------------------------------------
________________ 306 nizItha-chedasUtram -3-19/1346 samaMtato abhidaduyaM jaciraM sabhayaM tattiyaM kAlaM sajjhAyaM na kareMti / jaddivasaM suaM niddocca tassa purato ahorattaM pariharaMti / / esa iMDie kAlagate vidhI / sesesuimA vidhI[bhA.6096] tadivasabhoyagAdI, aMto sattaNha jAva smjhaao| anAhassa ya hatthasayaM, diTThavivittammi suddhaM tu / / dhU-gAmabhoie kAlagate tadivasaM ti ahorattaM pariharati / AdisaddAto[bhA.6097] mahatarapagate bahupakkhite, va satadhara aMtaramate vaa| niDhukkha ttiya garahA, na kareMti sanIyagaMvA vi|| dhU- gAmaraTTamahattare adhikAranijutto bahusammato ya pagato "bahupakkhite"tti bahusayamo vADagasAdhiadhivo sejjAtaroya annammivA anamaragharAto AramajAvasattamagharaM, etesumaesu ahorattaM sajjhAo na kIrati / aha kareMti to nidukkhatti kAuM jano garahati, akkoseja vA nicchubhejja vA / appasaheNa vA saNiyaM saNiyaMkareMti anupehaMti vaa| jopuNa aNAho matotaM jati ubmiNNaM hatthasayaM vajeyadhvaM, anuaiNNaM asajjhAyaM na bhavati, sataha vi kucchiyaM ti kArDa AyaraNao yadi hatyasayaM vajjijati // jai tassa natthi koi parihaveMto tAhe[bhA.6098] sAgAriyAdikahaNaM, anicche rattiM vasabhA vigicaMti / vikkhiNNe va samaMtA, jaM diLaM saDhetare suddhA / / dhU-sAgAriyassa AdisaddAto purANassa sahassa ahAbhaddassa vA kahijjati-"imaMchaDDeha, amhaM sajjhAona sujjhi|" jati tehiMchaDDiyaMto suddhaM / aha te necchaMti tAhe annavasahiMgammati / aha annA vasahI na labmati tAhe vasamA appasAgAriyaM pariTThaveti / esa abhinne vidhI / aha bhinna kAkasANAdiehi samaMtAvikkhiNmaM tammi diTTivivittammi suddhAsuddhaM asaDhabhAvaM gavasaMtehiM ja diTuM taM saI vivittaM chaDDiyaM / "iyaraM"ti adiTuM tammi tatthatye visuddhA sajjhAyaM kareMtANa vina pacchita / ettha evaM pasaMgato'bhihitaM / idAniM sArIraM[mA.6099] sArIraM piya duvihaM, mAnusa-tericchagaM samAseNaM / tericchaM pi ya tivihaM, jala-thala-khayaraM cauddhA tu|| cU-etthamAnusaMtAva ciTThau, tericchaMtAva bhaNAmi-taMtividhaMmacchAdiyANajalajaM, gavAdiyANa thalajaM, mayUrAdiyANa khahacaraM / etesiM ekekaM davvAdi cauvvihaM / / ekekassa vA davvAdio imo cauhA parihAro[bhA.6100] paMceMdiyANa davve, khette sahihatya poggalAiNNaM / tikurattha mahaMtegA, nagare bAhiM tu gaamss| dhU-davvatopaMceMdiyANa ruhiraadidvvNasljhaaiyN| khettao sahihattha'maMtare asajjhAiyaM, parato na bhvti| ahavA - khettato poggalAiNNaM poggalaM maMsaM tena savvaM AkiNNaM vyAptaM tassimo parihAro, tihiM kuratyAhiM aMtariyaM sujjhati, Arato na sujjhati / mahaMtaratyAe ekkAevi aMtariyaM sujjhati, anaMtarayaM dUrahitaM na sujjhati / mahaMtaratthA rAyamaggo jena rAyA balasamaggo gacchati devajANaraho vA vividhA saMvahaNA gacchaMti, sesA kurasthA / esA nagaravidhI / gAmassa niyamA bAhiM, ettha gAmo avisuddhanegamanayadarisaNeNa sImApajaMto, raggAmasImAe sujjhatItyarthaH //
Page #1206
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM- 1346, [bhA. 6101] [ bhA. 6101] kAle tiporisa'TThava, bhAve suttaM tu naMdimAdIyaM / soNiya maMsaM cammaM, aTThINi ya hoMti cattAri // dhU- tiriyaM ca asajjhAiyaM saMbhavakAlAto jAva tatiya porisI tAva asajjhAiyaM, parato sujjhai | ahavA aTThajAmA asajjhAiyaM, te jattha ghAyaNaM tattha bhavaMti / bhAvato puNa pariharati suttaM taM ca naMdimaNuogadAraM taMdulaveyAliyaM caMdagavejjhagaM porisImaMDalamAdI ahavA - "cauddhA u" tti asajjhAitaM cauvviha, maMsaM soNiyaM cammaM ahiM ca // maMsa-soNiukkhittamaMse imA vidhI[bhA. 6102] aMtI bahiM ca dhotaM, saTTI hatyANa porisI tinni / mahakAye ahorattaM, raddhe vUDhe ya suddhaM tu // - sAdhuvasahI saTThIhatthANaM aMto bahiM ca dhovati / bhaMgadarzanametat aMto dhotaM aMto pakkaM, aMta dhotaM bAhiM pakkaM bAhiM dhotaM vA aMto pakkaM / aMtaggahaNAo paDhamabitiyA bhaMgA, bahiggahaNAto tatiyabhaMgo, etesu tisu vi asajjhAyaM / jammi padese dhotaM AneuM vA raddhaM so padeso saTThIe hatthehiM parihariyavvo / kAlato tinni porisIo // [ bhA. 6103 ] bahidhotaraddha suddhI, aMto dhoyammi avayavA hoMti / mahAkAe birAlAdI, avibhinnaM ke i necchati // 307 dhU- esa cutyobhNgo| erisaM jati saTThIe hatthANaM abyaMtare ANiyaM tahAvi taM asajjhAyaM na bhavati, paDhama-bitiyabhaMgesu aMto dhovittu nIe raddhe vA tammi dhotaTThANe avayavA paDaMti tena asajjhAyaM / tatiyabhaMge bahiM dhovittu aMto va nIe maMsameva asajjhAiyaM ti / taM ca ukkhittamaMsaM AiNapoggalaM na bhavai / jaM kAkasANAdIhiM anivAriyaviSpakiNNaM nijjati taM AtinnapoggalaM mANiyavvaM / mahAkAto paMciMdio jatya hato taM AdhAyaNaM vajjeyavvaM / khettao saTThi hatthA, kAlato ahorattaM, etya ahorattacchedo / sUrudae raddhaM pakkaMmaMsaM asajjhAiyaM na bhavati, jattha asajjhAiyaM paDitaM tena padeseNa udagavAhI vUDho, tammi porisikAle apuNNe visuddhaM AghAyaNaM na sujjhati / "mahAkAe "tti asya vyAkhyA - mahakAe pacchaddhaM, mUsagAdI mahAkAyo sa birAlAdiNA hato, jati taM abhinnaM ceva giliuM ghettuM vA saTThIe hatthANaM bAhiM gacchati to kei AyariyA' sajjhAyaM cchati, thitapakkho puNa asajjhAiyaM ceva / / Thiyapakkho palAe sujjhati, asya vyAkhyAmUsAdi mahAkAyaM, majjArAdI hatA''ghayaNa ketI / avibhinne gehetuM, paDhaMti ege jati palAti // [ bhA. 6104 ] tiriyaM ca asajjhAyAdhikAra evaM imaM bhaNNati[ bhA. 6105 ] aMto bahiM ca bhinnaM, aMDaya biMdU tahA viAtA ya / rAyapaha vUDha suddhe, paravayaNaM sANamAdINi / / aMto bahiM ca bhinnaM aMDayaM ti asya vyAkhyA [ bhA. 6106 ] aMDayamujjhiya kappe, na ya bhUmi khaNaMti iharahA tinni / asajjhAiyappamANaM, macchiyapAdo jahiM buDDe // cU- sAdhuvasadhIto saTThIhatthANaM aMto bhinne aMDae asajjhAyaM, bAhibhinnena bhavati / ahavA - sAhuvasahIe aMto bAhiM vA aMDayaM bhinnaMti vA ujjhiyaM ti vA egaThThe, taM ca kappe vA ujjhitaM
Page #1207
--------------------------------------------------------------------------
________________ 308 nizItha - chedasUtram - 3-19 / 1346 bhUmIe vA, jati kappe to taM kappaM saTThIe hatthANaM bAhiM neuM dhovati tato suddhaM / aha bhUmIe bhinna to bhUmI khaNittu na chaDijjati, na sujjhatItyarthaH / iharaha tti tatthatthe saTThi hatthA tinniya porisIo pariharijaMti / idAniM "biMdu" tti asajjhAiyassa kiM biduppamANametteNa hInena adhikatareNa vA asajjhAo bhavati ? tti pucchA / ucyate- macchitAe pAdo jahiM vuDDati taM asajjhAiyappamANaM / / idAnaM "viyAya" tti [bhA. 6107 ] ajarAyu tinni porisi, jarAugANaM jare cute tinni / yaha biMdu galite, kappati annattha puNa vUDhe / / dhU- jarA jesiM na bhavati tANaM pasUtANaM vaggulimAdiyANaM tAsi pasUikAlAo Arambha tinni porisIo asajjhAto mottuM ahorattachedaM AsannapasUyAevi ahorattacchedeNa sujjhati / gomAdijarAyujANaM puNa jAva jaraM laMbati tAva asajjhAiyaM, jare cute tinni| jAhe jasaM paDitaM tato paDaNakAlAto Arambha tinni paharA prihrivNti| " rAyapaha vUDhasuddha" tti asya vyAkhyA" rAyapaha biMdu" pacchaddhaM, sAdhUvasahIe AsaneNa gacchamANassa tiriyaMcassa jai ruhirabiMdU galitA te jai rAyapahaMtaritA to suddho, aha rAyapahe ceva biMdU galitA tahAvi kappati sajjhAo kAuM / aha annammi pahe annattha vA paDitaM taM jai udagavuDDivAheNa vAhariyaM to suddhaM, puNa tti vizeSArthapradarza, palIvaNageNa vA daDDhe sujjhati // "paravayaNaM" sANamAdImitti parotti codago, tassa imaMvayaNaM, "jai sANo poggalaM samuddisittA jAva vasahisamIve ciTThai tAva asajjhAiyaM / AdisaddAto majjArAtI" / AcAryAha[bhA. 6108] jati phusati tahiM tuMDaM, jati vA lecchArieNa saMcikkhe / iharA na hoti codaga!, vaMtaM vA pariNataM jamhA // dhU- sANo bhottuM maMsaM lecchArieNa tuMDeNa vasahiyAsaNmeNa gacchaMto, tassa gacchaMtassa jai tuMDa ruhiramAdIlittaM khoDAdisu phusati, to asajjhAyaM / ahavA-lecchAriyatuMDo vasahi-Asanne ciTTha tahavi asajjhAiyaM / "iharaha'' tti AhArieNa he codaga ! asajjhAtiyaM na bhavati, jamhA taM AhAriyaM vataM avaMtaM vA AhAraparinAmena pariNayaM, AhArapariNayaM ca asajjhAiyaM na bhavati, annaM parinAmato muttapurisAdivA / / tericcha gataM / idAniM mANussayaM * [bhA. 6109 ] mANussayaM catuddhA, aTThi mottUNa sattamahorattaM / pariyAvaNNavivaNNe, sese tiga satta aTTheva // cU-taM mANusa asajjhAyaM cauvvihaM - cammaM maMsaM ruhiraM aTTiM ca / aTThi mottuM sesassa tividhassa imo parihAro- khettato hatthasataM, kAlato ahorattaM, jaM puNa sarIrAto ceva vaNAdisu Agacchati pariyAvaNNaM vivaNnnaMvA taM asajjhAiyaM na bhavai / 'pariyAvannaM' jahA ruhiraM ceva pUyaparinAmena ThiyaM, vivannaM khadirakallasamANaM rasagAdigaM ca, sesaM asajjhAiyaM bhavati / ahavA sesaM agArI riusaMbhavaM tinni diNA, bIyAyANe vA jo sAvo so satta vA aDavA dine asajjhAiyaM bhavati / / bIyANe kahaM satta a vA ? ucyate [bhA. 6110] rattukkaDAo itthI, aTThadine tena sukka' hite / tiNha dinAna pareNaM, anoutaM taM mahArataM //
Page #1208
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM-1346, [bhA. 6110] 309 dhU-nisegakAlerattukaDyAeisthiyaMpasaveitena tassa ahadinAparihariyabbA, sukkAdhigattaNato purisaMpasavatitena tsssttdinaa|jNpunn itthIetiNhaM riudinAnaMpareNa bhavatitaMsarogajoNidhIe mahArataM bhavati / tassussaggaM kAuMsajjhAyaM kareMti / esa ruhire vihI ||jN vuttaM ahiM mottUmaM ti, tassa idAni vidhI imo bhaNNati[bhA.6111] daMte diDhe vigiMcaNa, sesaTThI bAraseva varisANi / jhAmitasuddhe sIyANa pANamAdI ya ruddaghare / / cU-ji daMtopaDito soya payattato gavesiyavyo, jai diTTo to hatthasatAto paraM vigiNcybbo| aha na diTTho to ugghADakAussaggaM kAuM sajjhAyaM kareMti / sesahitasu jIvamukkadinAraMbhAto hatthasata'baMtarahitaisubArasa varise asajjhAtiyaM // "jhAmitasuddhe sItANa' tti asyavyAkhyA{bhA.6112] sItANe jaM dakhU, na taM tu mottuM anAha nihtaaii| ADaMbare ya rudde, mAdisu heThThiyA vaaraa|| dhU-pubbaddhaM, "siyANi" tti susANe jAni ciyagAroviya daDvANi nataMtu aTTitaM asaljhAyaM kareti, jAnipuNa tattha annattha vA aNAhakalevarANi paridvaviyANi, saNAhANi vAiMdhaNAdia ve "nihaya"ti nikkhiyA te asajjhAtiyaM kareMti, "pAna"tti-mAtaMgA tesiM ADaMbaro jakkho hirimikko vi bhaNNati tassa heTThA saJomataaTThINi ThavijaMti, evaM ruddaghare, mAtighare / kAlato bArasa varisA / khettato hatthasataM prihrnijaa|| [bhA.6113] AvAsitaM va bUDhaM, sese diTThammi maggaNa vivego| sArIragAmapADaga, sAhIu na nINiyaMjAva // etIe puvvaddhassa imA vibhAsA[bhA.6114] asivomAghayaNesuM, bArasa avisohitambhina kreti| jhAmiyabUDhe kIrati, AvAsitamaggite ceva // dhU-jaMsIyANANaM jattha vA asivaomamatANi bahUNi chaDDiyANi / AghayaNaMti-jattha vA mahAsaMgAmamatA bahU, etesu ThANesuavisodhIekAlo bArasa varisA, khettao hatthasataMpariharaMti sajjhAyaM na kareMtItyarthaH aha ete ThANA davagimAdiNA buDhA / udagavAho vA tena vUDho, gAmanayare vA AvAsaMteNa appaNo gharaTThANA sodhitA | "sesaM' ttijaM gihIhiM na sodhitaM pacchA tattha sAdhU ThitA appaNo vasahI samaMteNa maggitA jaM diTuM taM vigicittA adiTTe vA tinni dine ugghADaussarga karetA asaDhabhAvA sajjhAyaM krei|| "sArIragAma" pacchaddhaMimA vibhAsA[bhA.6115] DaharagAmammi mate, na kareMtI jA na nINiyaM hoi / puragAme va mahaMte, vADagasAhI pariharaMti / / cU- "sArIraM" ti mayasarIraM taM jAva DaharamANe na nippheDiyaM tAva sajjhAyaM na kreNti| aha nagare mahaMte vA gAmetastha vADagasAdhIto vA jAva na niSpheDitaM tAva sajjhAyaM parihareMti |maa logo nihukvetti uDDAhaM karejAH / / codagAha-"sAhuvasahisamIveNa matasarIrassajai puphavatthAdi kiMci paDati taM asajjhAyaM?" AcArya Aha
Page #1209
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310 nizItha-chedasUtram -3-19/1346 [bhA.6116] nijaMtaM mottUNaM, paravayaNe pussphmaadipddiseho| - jamhA cauppagAraM, sArIramao na vajeti // cU- matasarIraM ubhao vasadhIe hatthasayamaMtaratthaM jAva nijai tAva taM asajjhAiyaM, sesA padavayaNabhaNiyApupphAiM pddiseheyvvaateasjjhaaiyNnbhvNti|jmhaasaariirmsjjhaaiyNcubih - soNiyaM maMsaM aTThiyaM cammaMca / ao tesusajjhAo na vajaniJjo // [bhA.6117] eso u asajjhAo, tavvajiyajhAto tatthimA merA / kAlapaDilehaNAe, gaMDamarueNa dittuNto|| cU-eso saMjamaghAtAdito paMcavihoasajjhAo bhaNito, tehiMcevapaMcahiM vajjito sajjhAo bhvti| tattha tti tammi sajjhAyakAle imA vakkhamANA mera tti samAcArI-paDikkamittujAva delA na bhavati tAva kAlapaDilehaNAe kayAe gahaNakAle patte gaMDagadiTuMto bhavissati / gahite suddhe kAle paThThavaNavelAe marugadiluto bhavissati // syAdbuddhi kimartha kAlagrahaNaM?, atrocyate[bhA.6118] paMcavihamasajjhAyassa jANaNaTThAe pehae kaalN| carimA caubhAgavase, siyAi bhUmiM tato pehe / / ghU-paMcavahaM saMjamaghAyAigaM jai kAlaM aghettu sajjhAyaM kareti to caulahugA, tamhA kAlapaDilehaNAeimA sAmAcArI-divasacarimaporisIecaubhAgAvasesAte kAlaggahaNabhUmIo tato paDileheyavvA / ahavA-tato ucArapAsavaNakAlabhUmI ya / / [bhA.6119] ahiyAsiyA tu aMto, Asanne majjha dUra tinni bhave / tinneva anahiyAsiya, aMto chacchacca baahirto|| dhU- aMto nivesaNassa tinni ubAraadhiyAsiyathaMDile Asanna-majjha-dUre paDileheti, anadhiyAsiyathaMDillevi aMto evaM ceva tinni paDileheti, evaM atothaMDillA / bAhiM pinivepaNassa evaM ceva cha bhavaMti ettha adhiyAsiyadUrattare anadhiyAsiyA Asannatare kAyavvA / / [bhA.6120] emeva ya pAsavaNe, bArasa cauvIsatiM tu pehittaa| kAlassa ya tinni bhave, aha sUro asthmuvyaati|| dhU-pAsavaNe vi eteNeva kameNaM bArasa, ete savve cauvvIsaM / aturiyamasaMbhaMta uvautto paDilehittA pacchA tinni kAlaggahaNathaMDile paDileheti / jahanneNaM hatthaMtarite / "aha" tti anaMtaraM thaMDilapaDilehajogANaMtaraMmeva sUro asthameti, tato AvassagaM kreNti|| tassimo vidhI[bhA.6121] aha puNa nivvAghAyaM, AvAsaMto kareMti savve vi| saDDhAdikahaNavAghAtato ya pacchA gurU tthNti|| cU-ahamityanaMtare sUratthamaNAnaMtarameva AvassagaM kareMti, punarvizeSaNe duvidhamAvassagakaraNaM visesetinivvAdhAtimaM vAghAtimaM ca / jai nivbAghAtaM to sabve gurusahitA AvassayaM kareMti / aha gurU saDDhesu dhammaM kaheMti to Avassagassa sAhUhiM saha karanijassa vAghAto bhavati, jammi vA kAle taM karanijaM Asitassa vAghAto bhavati, tato gurU nisajadharoyapacchA carittAiyArajANaTThA ussaggaM tthaayNti|| [bhA.6122] sesA u jahAsattI, ApucchittANa ThaMti saTThANe / suttatthasaraNahetuM, Ayarie Thitammi devasiyaM / /
Page #1210
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM- 1346, [bhA. 6122] 311 cU- sesA sAdhU guru ApucchittA guruTTANassa maggato nAsannadUre ahArAtinie jaM jassa ThANaM tattha paDikkamaMtANa imA ThavaNA / gurU pacchA ThAyaMto majjheNa gaMtuM saTThANe ThAyati / jevAmato te anaMtara savveNa gaMtuM saTThANe ThAyaMti / je dAhiNato anaMtaraM savveNa taM ca anAgayaM ThAyaMti / suttatthasaraNaheuM tattha ya puvvAmeva ThAyaMtA karemi bhaMte sAmAtiyamiti suttaM kareMti / jAhe guru pacchA sAmAiyaM kareMtA vosirAmi tti bhaNetA ThitA ussaggaM tAhe puvvaTThiyA devasiyAiyAre ciMteMti / anne bhAMti - jAhe guru sAmAiyaM kareMti, tAhe puvvaTTitA pi taM sAmAitaM kareMti / sesaM kaNThyaM // [ bhA. 6123] jo hojja u asamattho, bAlo vuDDo gilANa paritaMto / so vikahAe virahio, ThAejA jA gurU ThaMti // cU- parisaMto pAhuNagAdi so vi sajjhAyajjhANaparo accha, jAhe gurU ThaMti tAhe te vi bAlAdiyA ti // etena vihiNA [bhA. 6124 ] AvAsaga kAtUNaM, jinovadiTTaM gurUvaeseNaM / tinni dhuI paDilehA, kAlassa imo vihI tattha / dhU- jinehiM gaNadharANaM uvadiTTaM, tato paraMparaeNa jAva amhaM gurUvaeseNa AgataM, taM kAuM AvassagaM aMte tinni zrutIto kareMti / ahavA - egA egasiloiyA, bitiyA bisiloiyA, tatiyA tisiloiyA, tesiM samattIe kAlapaDilehaNavidhI imA kAyavvA // acchau tAva vidhI, imo kAlabhedo tAva duccati [ mA. 6125 ] duviho ya hoti kAlo, vAghAtima etaro ya nAyavvo / vAghAo ghaMghasAlA ghaTTaNaM saGghakahaNaM vA // cU-puvvaddhaM kaMThaM / jo atirittaMvasahI bahukappapaDisevitAya sA ghaMghasAlA, etto niMta atitANaM ghaTTaNe paDaNAdivAghAtadosA saDakahaNeNa velAtikkamadosA / / evamAdivAghAte tatio siM, dijjati tasseva te nivedeMti / nivvAghAte donni u, pucchaMti u kAla ghecchAmo // [bhA. 6126 ] dhU- tammi vAghAti donni je kAlapaDilehagA niggacchaMti tesiM tatio uvajjhAyAdi dijjati / te kAlagAhiNo ApucchaNa saMdisAvaNa kAlapaveyaNaM ca satvaM tasseva kareMti, ettha gaMDagadiTTaMto na bhavati / iyare uvauttA ciTThati / suddhe kAle tattheva uvajjhAyassa paveyaMti, tAhe DaMDadhare bAhi kAlapaDiyarago ciTThai, iyare-duyagAvi aMto pavisaMti, tAhe uvajjhAyassa samIve jugavaM paTTaveMti, pacchA ego DaMDadharo atIti, tena paTThavite sajjhAyaM kareti // nivvAghAto pacchaddhaM asyArthaH [bhA. 6127 ] ApucchaNa kitikamme, AvAsita khaliya paDiya vAghAte / iMdiya disAe tArA, vAsamasajjhAiyaM ceva // - nivvAghAe donni janA guruM pucchaMti - kAlaM ghecchAmo, guruNA abbhaNunnA, kitikampaM ti vaMdanaM dAuM DaMDagaM ghettuM uvauttA AvassiyamAsajjaM karettA pamacaMtA ya niggacchati / aMtare ya jai pakkhalati paDaMti vA vatthAdi vA vilaggati kitikammAdi kiMci vitahaM kareti, gurU vA kiMci paDicchaMto vitahaM kareti to kAlavAghAto / imA kAlabhUmIe paDiyaraNavidhI - iMdiehiM uvauttA
Page #1211
--------------------------------------------------------------------------
________________ 312 nizItha-chedasUtram -3-19/1346 paDiyaraMtA / "disaM" tijastha caurovi disAo dissaMti, uDDammi tinnitArA jati dIsaMti / jai puNaanuvauttA aniTTo vAiMdiyavisayo / disatti disAmoho disAo tAragAo vA na dIsaMti, vAsaMvA paDati asajjhAiyaM ca jAtaM, to kAlavadho / kiMca[bhA.6128] jati puNa gacchaMtANaM, chItaM jotiM ca to niyatteti / nivvAghAte donni u, acchaMti disA nirikkhaMtA // cU-tesiM ceva gurusamivAto kAlabhUmI gacchaMtANaM jaM aMtare jati chIyaM jotI vA phusai to niyattaMti, evamAdikAraNehiM avvAhatA te nivvAghAteNa do vi kAlabhUmIe gatA saMDAsagAdi vidhIe pamajjittA nisaNNA uvaTThiyA vA ekkeko do disAo nirikkhaMtA acchaMti // kiM ca tattha kAlabhUmIe ThitA[bhA.6129] sajjhAyamaciMtetA, kaNagaM daTUNa to niyaTRti / patteyaM DaMDadhArI, mA bolaM gaMDae uvamA / / dhU-tattha sajjhAyaM akareMtA acchaMti, kAravelaMca paDiyaraMtA / jai gimhe tinni, sisire paMca, vAsAsu satta kaNagA pikkhejjA tahA vi niyattaMti / aha nivvAghAeNa pattA kAlaggahaNavelAe tAhe jo DaMDadhArI so aMto pavisittA sAhusamIve bhaNAti-bahupaDipuNNA kAlavelA, mA bolaM kareha / tattha gaMDagovamA pubvabhaNiyA kajati / / [bhA.6130] gaMDaghosite bahuehi sutammI sesagANa daMDo u| aha taM bahUhiM na suyaM, to DaMDo gaMDae hoti / / dhU- jahA loge gomAdigaMDageNAghosie bahUhiM sue thevesu asue gomAdi kiJcaM akareMto sudaMDo bhavati, bahUhiM asue gaMDagassa DaMDo bhvti| tahA ihaM pi upasaMhAreyavvaM / / tatI DaMDadhare niggate kAlaggAhI uDhei, so kAlaggAhI imeriso[bhA.6131] piyadhammo daDhadhammo, saMviggo ceva vajabhIrU ya / kheyanno yaabhISa, kAlaM paDilehae saahuu| cU-piyadhammo daDhadhammo y| ettha caubhaMgo, tatya imopaDhamo bhaMgo-niccaM saMsArabhaubvigacitto saMvigmo, vajjaM-pAvaM tassa bhIrU vajjabhIrU, jahA taM na bhavati tahA jayati, ettha kAlavihijANago kheyanno, sattamaMto abhIrU eriso sAdhU kAlaM paDilehei, paDijaggati- gRhAtItyarthaH / / te yataM velaM paDiyaretA imerisaM kAlaM tti[bhA.6132] kAlo saMjhA yatahA, do vi samappeMti jaha smNcev| taha taM tuleti kAlaM, carimadisi vA asajjhAyaM / / cU-saMjhAe dharatIe kAlaggahaNamADhattaM, taM kAlaggahaNaM saMjhAe jaM sesaM ete do vi jahA samaM samappeti tahA taM kAlavelaM tuleMti, ahavA - tisu uttarAdiyAsu saMjhaM geNhati / "carima'' tti avarA tIe vavagayasaMjhAte vi giNhaMti na doso // sokAlaggAhI velaM tulettA kAlabhUmIo saMdisAvaNanimittaM gurupAdamUlaM gacchati / tattha imA vidhI[bhA.6133] AuttapuvvabhaNite, anapucchA khaliya paDiya vAghAte / bhAsaMtamUDhasaMkiya, iMdiyavisae ya amaNunne /
Page #1212
--------------------------------------------------------------------------
________________ 313 uddezaka : 19, mUlaM-1346, [bhA. 6133] dhU-jahA nigacchamANo Autto niggato tahA pavisaMto vi Autto pavisaMti, puvvaniggato ceva jai anApucchAe kAlaM geNhati pavisaMto vi jati khalati paDati vA ettha vi kaaluvghaato| ahavA "vAghAe"tikiriyAsu vA mUDho abhighAto lettuittttaalaadinnaa|bhaasNtmuuddhpcchddhN-saaNnyaasikN uvari vakSyamANaM, ahavA- etya viimo attho bhANiyabdo - vaMdanaM deto annaM bhAsaMto deti vaMdanaM duo na dadAti, kiriyAsu vA mUDho, AvattAdisu vA saMkA - "kayA na kaya" tti, vaMdanaM deMtassa iMdiyavisao vA amnnunnmaago| [bhA.6134] nisIhiyA namokkAre, kAussagge ypNcmgle| kitikammaM ca karettA, bitio kAlaM ca paDiyaratI // dhU- pavisaMto tinni nisIhiyAo kareti, namo khamAsamaNANaM ti namokkAra kareti, iriyAvahiyAe paMca ussAsakAliyaM ussaggaM kareti, ussArie Namo arahaMtANaM ti paMcamaMgalaMceva kavati, tAhe kitikammaM bArasAvattaM vaMdanaM deti, bhaNati ya-saMdisaha pAdosiyaM kAlaM geNhAmo, guruvayaNaM geNhaha tti / evaM jAva kAlaggAhI saMdisAvettA Agacchati / tAva bitiutti DaMDadharo so kAlaM paDiyareti / puNo puvutteNa vidhiNA niggato kAlaggAhI[bhA.6135] thovAvasesiyAe, saMjhAe TAti uttarAhutto / cauvIsaga dumapuphiya, pubbi ya ekkekka ya disAe / ghU-uttarAhuttouttarAbhimukhoDaMDadhArIvivAmapAse riju tiriyaMDaMDadhArI puvvAbhimuho ThAyati kAlaggahaNanimittaMca aTussAsa kAussaggaMkareti, annepaMcUsAsiyaMkareti, ussAriecauvIsatya dumapuSphiyaM sAmaNNapubvayaM ca, ee tinni akkhalie anupehettA pacchA puvvA ee ceva tinni anupehei, evaM dakkhiNAe |avraaeN ya geNhaMtassa ime uvaghAyA jANiyavvA[bhA.6136] biMdU ya chIya parinaya, sagaNe vA saMkie bhave tinnhN| bhAsaMta mUDa saMkiya, iMdiyavisae ya amaNunne / dhU-geNhaMtassa jai aMge udaga biMdU paDeja, appaNA pareNa vA jati chItaM, ajjhayaNaM kaI tassa jati annao bhAvo pariNato anupayuktetyarthaH / sagaNe sagaLe tiNhaM sAdhUNaM gajjie saMkA evaM vijatAdisu // bhAsaMta pacchaddhassa pUrvanyastasya imasya ca vibhAsA[bhA.6137] mUDho ya disajjhayaNe, bhAsaMto vA vi geNhati na sujhe| annaM ca disajjhayaNaM, saMkaMto'niTThavisae ya / / dhU-disAmoho saMjAto / ahavA - mUDho disaM paDucca ajjhayaNaM dA / kahaM ? ucyate-paDhame uttarAhutteNa ThAyavvaM so puNa pubahutto paDhamaM ThAyati / ajjhayaNesu vi paDhamaM cauvIsatthao so puNa mUDhattaNao dumapuphiyaM sAmanapubviya vA kaDati, phuDameva janAbhilAveNa bhAsaMto kaDDai, buDubuDeto vA geNhai, evaM ma sujjhai / "saMkato" tti puvvaM uttarAhutteNa ThAuM tato puvvAhutteNa ThAyavvaM, so puNa uttarAo avarAhutto ThAyati, ajjhayaNesu vi cauvIsatthayAo annaM ceva khuDDiyAyArakahAdi ajjhayaNaM saMkamati, ahavA - saMkati kiM amugIe disAe Thito "Na va" ti?, ajjhayaNe vi kiM kaDDiyaM na va tti? "iMdiyavisae ya amaNunne" tti aniTTho patto, jahA soiMdieNaruditaM vaMtareNavAaTTahAsaMkRtaM, svevibhIsagAdivikRteruvaMdiTuM, gaMdhekalevarAdigaMdhI,
Page #1213
--------------------------------------------------------------------------
________________ 314 nizItha - chedasUtram - 3-19 / 1346 rasastatraiva, sparze agnijvAlAdi, ahavA - iTThesu rAgaM gacchai, aniTThesu iMdiyavisaesu dosaM, evamAdi uvaghAyavajjiyaM kAlaM ghettuM kAlanivedaNAe gurusamIvaM gacchati // tassa imaM bhaNNati[ bhA. 6138] jo vactammi vidhI, AgacchaMtammi hoti so ceva / jaM etthaM nAtaM, tamahaM vocchaM samAseNaM // esA gAhA bhddbaahukyaa| eIe atidese kae vi siddhasenakhamAsamaNo puvvaddhassa bhaNiyaM atidesaM vakkhANeti [bhA. 6139] AvassiyA NisIhiya, akaraNa AvaDaNa paDaNajotikkhe | apamajite ya bhIte, chIe chinne va kAlavaho / / dhU- jati nito AvassiyaM na kareti pavisaMto vA nisIhiyaM, ahavA-akaraNamiti AsajjaM na kareti kAlabhUmIto gurusamIvaM paTThiyassa jati atareNa sANamajjArAdI chiMdata, sesA padA puvvabhaNitA / etesu savvesu kAlavadho bhavati // [bhA. 6140] goNAdikAlabhUmI, va hojja saMsappagA va ulejjA / kavihasiya vijju gajiya, jakkhAlitte ya kAlavaho / cU-paDhamayAe guruM ApucchittA kAlabhUmiM gato, jati kAlabhUmIe goNaM siNNaM saMsappagA vA uTThitA pekkhejja to niyattae, jai kAlaM paDileheMtassa geNhaMtassa vA nivedaNAe vA gacchaMtassa kavihasiyAdI, eehiM kAlavadho bhavati, kavihasitaM nAma AgAse vikRtarUpaM mukhaM vAnaraMsarisaM hAsaMkareja, sesA padA gayatthA | kAlaggAhI nivvAghAeNa gurusamIvamAgaoiriyAvahiyA hatyaMtare vi maMgalanivedanaM dAre / [bhA. 6141] savvehi vi paTThavie, pacchA karaNaM akaraNaM vA // cU- jai vi gurussa hatathaMtaramitle kAlo gahito tahAvi kAlapavedaNAe iriyAvahiyA paDikkamiyavvA, paMcussAsamettaM kAlaM ussaggaM karei, ussArie vi paMcamaMgalaM ThiyANa kaDDai, tAhe vadanaM dAuM kAlaM nivedeti / suddho pAusigakAle ti tAhe DaMDagharaM mottuM sesA savve jugavaM paTTaveti / / kiM kAraNaM ?, ucyate puvvaM jammarugadiTTaMto tti[bhA. 6142 ] sannihitANa vaDAro, paTThavita pamAdi no dae kAlaM / bAhiTThitai paDicarae, pavisati tAhe ya daMDadharo // - vaDo vaMTaga vibhAgo egaThThe / Ario AgArito sArito vA egaThThe vaDe Arito vaDAro, jahA so vaDAro sannihiyANa marutANa labbhati na parokkhassa tahA desakahAdipamAdissa pacchA kAlaM na deMti / "bAhiTThitai" pacchaddhaM kaMThaM / "savvehi vi" pacchaddhaM, asya vyAkhyA[ bhA. 6143] paTTavita vaMdite tAhe pucchati kena kiM sutaM bhaMte! / te vi ya kahaMti savvaM, jaM jeNa sutaM ca diTTaM vA / / cU-DaMDadhareNaM paDavite vaMdie evaM sabvehiM vi paTThavite pucchA bhavati- "ajjo keNa kiM suyaM diTTha vA ? daMDadharo pucchati - anno vA / te vi savvaM kaheMti, jati savvehiM bhaNiyaM-"na kiMci diTTha suyaM vA" to suddhaM, kareMti sajjhAyaM / aha egeNa vi phuDaM ti vijamAdi diDaM, gajjitAdi vA sutaM, tato asuddhe na kareti / aha saMkito
Page #1214
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM- 1346, [bhA. 6144] [bhA. 6144] ekkarasa doha vA saMkitammi kIrai na kIraI tinhaM / sagaNammi saMkite para-gaNammi gaMtuM na pucchaMti // khU- jati egeNa saMdiddhaM sutaM vA to kIrati sajjhAo, doha vi saMdiddhe kIrai, tihaM vijumAdisaMdehena kIrai sajjhAto tiNhaM annonnasaMdehe kIrai, sagaNasaMkite paragaNavayaNato sajjAo na kAyavvo / khettavibhAgeNa tesi ceva asajhAiyasaMbhavo || "jaM ettha nANattaM tamahaM vocchaM samAseNaM" ti asyArthaH [bhA. 6145] kAlacaukke nANattagaM tu pAdosiyAe savve vi / samayaM paTThavayaMtI, sesesu samaM va visamaM vA // cU- eyaM savvaM pAdosikAle bhaNiyaM / idAniM causu kAlesu kiMci sAmaNNaM, kiM ci visesiyaM bhaNAmipAdosie DaMDadharaM ekkaM mottuM sesA savve jugavaM paTTaveMti / sesesu tisu aGkaratta verattiya pAbhAtie ya samaM vA visamaM vA paTTaveMti // kiM cAnyat [bhA. 6146 ] 315 iMdiyamA uttANaM, haNaMti kaNagA u tinni ukkosaM / vAsAsu ya tinni disA, udubaddhe tAragA tinni // cU- suTu iMdiyauvattehi savvakAle paDijAgiyavvA ghetavvA / kaNagesu kAlasaMkhAkao visesao ? bhaNNati - tinni sigghamuvahaNaMti tti tena ukkosaM bhaNNati, cireNa uvaghAto tti tena satta jahanne, sesaM majjhimaM // asya vyAkhyA[ bhA. 6147 ] kaNagA haNaMti kAlaM, ti paMca satteva dhiMsisiravAse / ukkA u sarehagA, pagAsajuttAca nAyavvA // - gaNagA gimhe sisire paMca vAsAsu satta uvahaNaMti, ukkA ekkA ceva uvahanati kAlaM kaNago saNhareho pagAsavirahito ya, ukkA mahaMtarehA pagAsakAriNI ya, ahavA - rehavirahitovi phuliMgo pahAsakAro ukkA ceva / / "vAsAsu ya tinni disA" asya vyAkhyA [ bhA. 6148] vAsAsuva tinni disA, harvati pAbhAtiyammi kAlammi / sesesu tisu vi cauro, uDummi caturo catudisiM pi / dhU- jatthaThito vAsakAle tinni vidisA pekkhai, tattha Thito pabhAtiyaM kAlaM geNhati, sesesu tisu vi kAlesu vAsAsu ceva / jattha Thito cauro disAvibhAge pecchati tattha Thito geNhai || "udubaddhe tAragA tinniti asya vyAkhyA [bhA. 6149 ] tisu tinni tAragAo, uDummi pAbhAie adiTThe vi / vAsAsu atArAgA, cauro channe niviTTho vi // - tisu kAleSu pAusite aDharattie ya jahanneNa jati tinni tAragA pekkhati to geNhaMti, uDubaddhe ceva abbhAdisaMthaDe jati vi ekkaM pi tAraM na pekkhati tahA vi pabhAtiyaM kAlaM geNhaMti, bAsAkAle puNa cauro vi kAlA abbhasaMthaDe tArAsu addIsaMtIsu giNhaMti // "channe niviTTho vi' tti asya vyAkhyA[ bhA. 6150 ] ThAgAsati biMdU va gehati viTTho vi pacchimaM kAlaM / paDiyarati bahiM ekko, geNhati aMtaThio ekko /
Page #1215
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3-19 / 1346 - jati vasahissa bAhiM kAlagAhissa ThAgo na'tthi tAhe aMto channe uddhaTThito geNhati, aha uddhATThiyassa vi aMto ThAo natthi, tAhe aMto channe ceva niviTTo geNhati / bAhiM Thito ya ekkI paDiyaratti, vAsabiMdUsu paDaMtIsu niyamA aMto Thio giNhai, tattha vi udghaTThio nisaNNo vA, navaraM - paDiyarago vi ceva Tio paDiyarai / esa pAbhAie gacchuvaggahaTThA avavAyavihI, sesA kAlA ThAgAsati na ghettavvA AiNNao vA jANiyavvaM // 316 kassa kAlassa ke disaM abhimuhehiM puvvaM ThAyavvamiti bhaNNati[ bhA. 6151] pAdosiya aDDarate, uttaradisi puvvapehae kAlaM / verattiyammi bhayaNA, puvvadisA pacchime kAle // - pAdosie addharattie niyamA uttaramuho ThAti, verattie bhayaNi tti icchA, uttaramuho puvvamaho vA, pAbhAtie puvvaM - niyamA puvvamuho / idAniM kAlaggahaNaM pamANaM bhaNNati[bhA. 6152] kAlacakka ukkosaeNa jahanneNa tigaM tu bodhavvaM / bitiyapadammi dugaM tu, mAtiTThANA vimukkANaM // - ussagge ukkoseNa cauro kAlA gheppaMti, utsagge ceva - jahanneNa tigaM bhaNNati / "bitiyapadaM" ti- avavAdo, tena kAladugaM bhavati, amAyAvinaH kAraNe agRNhAnasyetyarthaH / ahavA ukkoseNa cakkaM bhaNNati / ahavA - jahanne hANipade tigaM bhavati, ekkampi agahite ityarthaH / bitie hAnipade dugaM bhavati, dvayoragrahaNAdityarthaH / evaM amAyAviNo tinni vA agevhaMtarasa eko bhavati / ahavA - mAyAvimuktasya kAraNe ekamapi kAlaM a gRNhataH na doSaH, prAyazcittaM vA na bhavati // kahaM puNa kAlacaukkaM ?, , ucyate[bhA. 6153] phiDitammi addharatte, kAlaM ghettuM suvaMti jAgaritA / tAhe gurU guNaMtI, cauttho savve gurU suvati // cU- pAdosiyaM kAlaM ghettuM porisiM kAuM puNNaporisIe suttapADhI suvaMti, atyaciMtagA ukkAliyapADhiNo ya jAgaraMti jAva aDDharatto / tato phiDie aDDarate kAlaM ghettuM te jAgaritA suvaMti, tAhe gurU uTThittA guNati jAva carimo jAmo patto / carime jAme savve uTThittA verattiyaM ghettuM sajjhAyaM kareti tAhe gurU suvaMti / patte pAbhAtite kAle jo pabhAtiyakAlaM ghecchihiti so kAlassa paDikkamiu pAbhAiyakAlaM geNhai, sesA kAlavelAe kAlassa paDikkamaMti, tao AvassayaM kareMti / evaM cauro kAlA bhavaMti // tinni kahaM ?, ucyate - pAbhAtite agahite sesA tinni bhave / ahavA[ bhA. 6154 ] gahitammi addharatte, verattiya agahite bhave tinni / verattiya addharatte, atiuvaogA bhave dunni || cU- verattie aggahie sesesu gahitesu tinni, aDDarattie vA agahite tinni, pAdosie vA aggahite tinni / donni kahaM ?, ucyate / pAdosiyaaDDarattiesu gahiesu sesesu agahiesu donni bhave | ahavA - pAdosie verattie ya gahite donni / ahavA - pAdositapabhAtitesu gahiesu sesesu agahie donni, esa kappo vikappe / pAdosieNa ceva anuvahateNa uvaogato supaDiggieNa savvakAle paDhaMti na doso / ahavA - aDDharattiyaverattiyagahite donni / adhavAaDharattiyapabhAtiesu gahitesu donni / ahavA verattiyapabhAtie donni / jayA ekko tato - -
Page #1216
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM-1346, [bhA. 6154] 317 annatarogeNhati / kAlaMcaukkakAraNA ime - kAlacauktagahaNaM ussagato vihI ceva / __ ahavA - pAosie gahie uvahate aDDarate ghettuM sajjhAyaM kareMti, tammi vi uvahate verattiyaM ghettuM sajjhAyaM kareMti, pAbhAtito divasaTThA ghettabbo ceva evaM kAlacaukkaM diTuM / anuvahate puNa pAusite supaDijaggite savvarAtiM padaMti, aharattieNa vi verattiyaM paDhaMti, verattieNa anuvahate suDijaggiteNa pAbhAtiyamasuddhe diDha divasato vi padati / kAlacaukke aggahaNakAraNA ime - pAdosiyaM na geNhati, asivAdikAraNato nasunjhativA, pAdosieNa vA suppaDijaggiteNa paDhaMti tti na geNhai, verattiya kAraNato na sujjhati vA pAdosiya aDDarattieNa vA paDhati tti na geNhati, pAbhAtitaM na geNhati, kAraNato na sujjhati vA / / / idAni pAbhAtikAlaggahaNe vidhipatteyaM bhaNAmi[mA.6155] pAbhAitammi kAle, saMcikkhe tinni chiiyrunnnnaaii| paravayaNe kharamadI, pAvAsiya evamAdINi / / cU-pAbhAtiyammi kAle gahaNavidhI y|tty gahaNavidhI ima[bhA.6156] navakAlavelasese, uvaggahiya aThThayA paDikkamate / napaDikkamate vego, navavArahate dhuvmsjjhaao|| khU-divasatosajjhAyavirahiyANadesAdikahAsaMbhavevajaNaTThA, mehAvItarANayapalibhaMgavajaNaTTA, evaMsavvasimaNuggahaTTA NavaMkAlaggahaNakAlApaAmAtie abmaNunnAyA, atonavakAlaggahavelAhi pAbhAtiyakAlaggAhI kAlassa paDikkamati, sesA vi taM velaM uvauttA ciTThati kAlassa taM velaM paDikkamati vA na vA / ego niyamA na paDikkamai, jai chIyaruyAdIhiM na sujjhihiti to so ceva verattiopaDiggahiohohititti, sovi paDikkatesuMgusa kAlaM vedittA anudie sUrie kAlassa paDikamate, jatiyagheppamANo navavArA uvahao kAlo to najjati jahA ghuvamasajjhAiyamasthi, na kareMti samjhAyaM / / navavAraggahaNavidhI imo| "saMcikkha tinnichIyaruNNANi" ti asya vyAkhyA[bhA.6157] ekeko tinni vArA, chItAdihatammi geNhatI kaalN| codeti kharo bArasa, aniTTavisae va kaalvho| dhU-ekkassa geNhato chIyaruyAdihate saMcikkhatitti gahaNA viramatItyarthaH, puNo geNhai, evaM tinni vArA / tato paraM anno annammi thaMDile tinni vArA / tassa vi uvahate anno annammi thaMDile tinni vArA / tiNhaM asatIte donnijanA navavArAopUreti / doNha viasatIe ekko ceva nvvaaraaopuureti|thNddilesuviavvaatotisudosu vA ekkammivA gennhti| "paravayaNe kharamAdi" tti asya vyAkhyA - "codeti kharopacchaddhaM / codagAha - "jai ruditamaNiDhe kAlavaho tato khareNa raDite bArasa varise uvahammau / annesu vi amiTTaiMdiyavisaesu evaM ceva kAlavaho bhavati / / AcAryAha[bhA.6158] codaga mAnusaniTe, kAlavaho sesagANa tu pahAre / . pAvAsiyAe pubvaM, pannavamamanicche ugghADe / / cU-mANusasare aniDhe kAlavaho, sesagatiriyA tesiM jati aniTTo pahArasaddo sunijati to kAlavaho / "pAvAsiya" asya vyAkhyA - pAvAsiyA pacchaddhaM, jati pabhAtiyakAlaggahaNavelAe
Page #1217
--------------------------------------------------------------------------
________________ 318 nizItha-chedasUtram -3-19/1346 pavAsiyabhajApatiNo guNe saMbharaMtI dine dine ruvejAtotIe ruvaNavelAepuvvataro kAlo ghettvyo| aha sA pi pacUse ruveja tAhe divA gaMtuMpannavijjati, pannavaNamanicchAe ugghADaNakAussaggo kIrati // evamAdINi tti asya vyAkhyA[bhA.6159] vIsarasaharuvaMte, avvattaga-DiMbhagammimA giNhe / gose darapaTTavite, tiguNa cchIya'NNahiM pehe|| dhU-accAyAseNa ruvaNaM taM vIsarassaraM bhaNNati, taM uvhnnte|jN puNa mahurasaiM gholamANaMca novhnni|jaav ajaMpiraMtAvaavvattaM, taManneNavivissarasareNaMuvahaNati, mahaMtaussaMgararovaNeNa vi uvahaNati / pAbhAtigakAlagahaNavidhI gayA, idAniM pAbhAtiyaTThavaNa vidhI- "gose dara" pacchaddhaM, gosi tti udite Adicce disAvaloyaM karettA paTTaveti / darapaTTaviti tti addha paTTavite jati chIyAdiNA bhaggaM paTThavaNaM annodisAvalogaM karettA tatyeva paTTaveMti, evaM tittiyavArAe vi|| disAvaloyakaraNe imaM kAraNaM[bhA.6160] Ainnapisita mahigA, pehaMtA tinni tinni tthaannaaii| navavAra khute kAlo, hato tti paDhamAe na kareMti // dhU-AinnapisiyaM AtinnapoggalaM taM kAkamAdIhiMAniyaM hoja, mahiyA vA paDiumAraddhA, evamAdi egaTThANe tayo vArA uvahate hatthasayajAhiM annaM ThANaM gaMtuM pehaMti paDilehaMti paTTaveMti tti vuttaM bhavati, tattha vipuvvuttavihANeNa tinni vArA paTThati / evaM bitiyaTThANe vi asuddhe tato vi hatthasayaM annaM ThANaM gaMtuM tinni vArA pubbuttavihANeNa paTTati, jai suddhaM to kareMti sajjhAyaM navavArA / khuttAdiNA hate niyamA hato kAlo, paDhamAe porisIe na kareti sajjhAyaM / / [mA.6161] paTTativammi siloge, chIte paDileha tinni annatya / soNita mutta purIse, ghANAlogaM pariharijA // dhU-jAya paTTavaNAto tinni du anjhayaNA sammattA tadA uvari ego silogo kahiyavvo, tammi samatte paTTavaNe samapati / / "tavvajo jhAto" bitiyapAdo gatattho / soNiya tti asya vyAkhyA [bhA.6162] Alogammi cilimilI, gaMdhe annattha gNtupkreNti| vAghAtima kAlammI, gaMDagamarugA navari natyi / / dhU-jatthasajjhAtiyaMkareMtehiM soNiyacirikA dissaMtitatyanakaretisajjhAyaM, kaDagaMcilimilI vA aMtare dAuM kareMti / jattha puNa sajjhAyaM ceva kareMtANa muttapurIsakalevarAdiyANa ya gaMdho, annammi vA asubhagaMdhe AgacchaMte tattha sajjhAyaM na kareMti, annatya gaMtuM kareMti / annaM pi baMdhaNasehaNAdi AlogaM prihrijaa| eyaM savvaM nivvAghAtakAle bhaNitaM / vAghAtimakAle vievaM ceva / navaraM - gaDagamaraadiTuMtA na bhavaMti / / [bhA.6163] etesAmannatare, asajjhAte jo karei sajjhAyaM / so ANA aNavatyaM, micchatta virAdhanaM pAbe // [bhA.6164] bitiyAgADhe sAgAriyAdi kAlagata ahava vocchede / etehi kAraNehi, jayaNAe kappatI kAuM /
Page #1218
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM - 1347, [bhA. 6164 ] 319 mU. (1347) je bhikkhU appaNo asajjhAie sajjhAyaM karei, kareMtaM vA sAtijJjati / / dhU- appaNo sarIrasamutthe asajjhAtite sajjhAo appaNA na kAyavvo, parassa puNa kAyavvo, parassa puNa vAyaNA dAyavvA / mahaMtesu gacchesu avvAulattaNao samaNINa ya niccouyasaMbhavo mA sajjhAo na bhavissati, tena vAyaNasutte vihI bhaNNati / AyasamutthamasajjhAiyassa ime bhedA[bhA. 6165 ] avvAulANa nicouyANa mA hojja nicca'sajjhAo / adisA bhagaMdalAdisu, iti vAyaNasuttasaMbaMdho // [bhA.6166 ] AtasamutthamasajjhAiyaM tu egavihaM hoti duvihaM vA / egaviha samaNANaM, duvihaM puNa hoti samaNINaM // cU- egavihaM samaNANaM taM ca vraNe bhavati, samaNINaM duvihaM vraNe udusaMbhave ca // imaM vraNe vihANaM [ bhA. 6167 ] dhotammiya nippagale, baMdhA tinneva hoMti ukkosA / parigalamANe jayaNA, duvihammi ya hoti kAyavvA // cU- paDhamaM viya vraNo hatthasayassa bAhirato dhoviDaM nippagalo kato tato parigalaMte tinni baMdhA ukkoseNa kareMto vAeti / duvihaM vraNasaMbhavaM uuyaM ca, duvihe vi evaM paTTagajayaNA kAyavvA / / [ bhA. 6168 ] samaNo uvaNe va bhagaMdale va baMdhekkakA u vAeti / taha vi galaMte chAraM, dAuM do tinni vA baMdhe // cU- "vraNe dhoyaNaNippagale hatthasayabAhirato paTTaga dAuM vAei, parigalamANeNa bhinne tammi paTTane tasseva uvariM chAraM dAuM puNo paTTagaM deti vAteti ya, evaM tatiyaM pi paTTagaM baMdhejjA vAyaNaM ca deza, tato paraM parigalamANe hatthasayabAhiraM gaMtuM vraNaM paTTage ya dhoviuM puNo eteNeva krameNa vAeti / ahavA - annattha gaMtuM padaMti // [bhA. 6169 ] emeva ya samaNINaM, vaNammi itarammi sattabaMdhA u / taha viya aThAyamamANe, dhoUNaM ahava annattha // cU-iyaraMti uDuaM evaM ceva, navaraM - sattabaMdhA ukkoseNa kAyavvA, taha vi anaMte hatthasayabAhirato dhoviuM puNo vAeti, ahavA - annattha paDhaMti // [bhA. 6170] etesAmaNNatare, asajjhAe appaNo va sajjhAyaM / jo kuNati ajayaNAe, so pAvati ANamAdINi || ANAdiyA ya dosA bhavaMti / ime ya [bhA. 6171 ] suyanANammiya bhattI, logaviruddhaM pamattachalaNA ya / vijjAsAhaNa vaiguNNa dhammayAe ya mA kuNasu / / cU-suyaNANe anuvacArato abhattI bhavati / ahavA suyaNANabhattirAgeNa asajjAtite sajjhAyaM mAkuNasu, uvadeso esa-jaM logadhammaviruddhaM ca taM na kAyavvaM / avihIe pamatto labbhati taM devayA chaleja / jahA vijjAsAhaNavaiguNNayAe vidyA na sijjhati tahA ihaM pi kammakhao na bhavai / vaiguNyaM vaidharmatA - viparItabhAvetyarthaH / "dhammayAe ya" suyavammassaesa dhammo jaM asajjhAie sajjhAyavajraNaM na kareMto suyaNANAyAraM virAhei, tamhA mA kuNasu // codakAha - "jati daMta aTThi -
Page #1219
--------------------------------------------------------------------------
________________ 320 nizItha-chedasUtram -3-19/1347 maMsasoNiyAdI asajjhAyA, nanu deho eyamato ceva, kahaM tena sajjhAyaM kareha ?" AcAryAha[bhA.6172] kAmaM dehAvayavA, daMtAdI avajutA taha vivajjA / anavajutA una vajA, iti loge uttare cevaM / / ghU-kAmaMcodagAbhippAyaanumayatthesacaM, tammayo dehovi|sriiraaoavjutttipRthgbhaavaa te vajanijA, je puNa anavajuyA tatthatthA te na vajanijA, iti upapradarzane / evaM loke dRSTaM, lokottare'pyevamityarthaH / / kiM cAnyat[bhA.6173] abbhaMtamalalitto, vi kuNati devANa accaNaM loe| bAhiramalalitto puNa, na kuNai avanei ya tatoNaM / / dhU-abaMtarA mUtrapurISAdI, tehiM ceva bAhireuvalito kuNaitoavaNNaM krei|| kiMcAnyat[bhA.6174] AuTTiyAvarAhaM, sannihitA na khamae jahA pddimaa| iya paraloe daMDo, pamattachalaNA ya iti ANA // cU-jAya paDimA sannihiya tti-devayAadhiTTitA, sA jati koi anADhieNa AuTTita tti jANaMto bAhiramalalittotaM paDima chivati, accaNaM vA se kuNai to na khamai, khettAdi karei, rogaM cajaNei, mArei vA / iya tti - evaM jo asajjhAie sajjhAyaM kareti tassa nANAyAravirAhaNAe kammabaMdho, esa se paraloio daMDo, iha loe pamattaM devatA chaleja syAt / ANAdivirAdhanA vA dhuvA ceva / / koi imehiM appasatthakAraNehiM asajjhAie sajjhAyaM karejja[bhA.6175] rAgA dosA mohA, asajjhAe jo kareja sjjhaayN| AsAyaNA tu kA se, ko vA bhaNito anaayaaro|| ghU-rAgeNa doseNa vA karenja / ahavA-darisaNamohamohito bhaNejja -kA amuttassa NANassa AsAyaNA? ko vA tassa anAyAro? - nAstItyarthaH / / etesiM imA vibhAsA[bhA.6176] gaNisaddamAimahito, rAge doseNa na sahatI sadaM / savvamasajjhAyamarya, emAdI hoti mohaao| dhU-mahiotti hRSTatuSTanaMdito, pareNagaNivAyagovAharijaMtobhavati, tadabhilAsIasajjhAtie evaM sajjhAyaM karei, evaM rAge / doseNa - kiM vA gaNI vAharijjati vAyago ? ahaM pi adhigjAmi jeNaeyassa paDisavattibhUto bhavAmi, jamhAjIvasarIrAvayavo-asajjhAyamayaMna shrdddhaatiityrthH|| ime dosA[bhA.6177] ummAyaM ca labhejA, rogAyaMkaM ca pAuNe diihN| titthakarabhAsiyAo, khippaM dhammAo bhaMsejjA / / ghU-kittAdigo ummAto, cirakAligo rogo, AsughAtI Aryako - esa vA pAvena, dhammAo bhaMso, micchAdiTThI vA bhavati, carittAo vA parivaDati / / [bhA.6178] iha loe phalameyaM, paraloe phalaM na deti vijaao| AsAyamA suyassa ya, kubbati dIhaM tu saMsAraM / / dhU-suyanANAyAravivarIyakArI jo sonANAvaranijaM kammaM baMdhati, tadudayAo ya vijAo kayovacArAo vi phalaM na deMti-Na siddhayaMtItyarthaH, vidhIe akaraNaM paribhavo evaM sutAsAdaNA,
Page #1220
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM 1347 [bhA. 6178 ] 321 avidhIe vaTTaMto niyamA aTTha kammapagatIo baMdhai, hassaTThitiyAo dIhaThiIo karei, maMdAnubhAvA yativvAnubhAvAo karei, appapadesAo ya bahupadesAo kareti, evaMkArI ya niyamA dIhaM saMsAraM nivvatteti | ahavA - nANAyAravirAhaNAe daMsaNavirAhaNA, nANadaMsaNavirAhaNAhiM niyamA caraNavirAdhanA / evaM tinhaM virAdhanAe amokkho, amokkhe niyamA saMsAro / / [bhA. 6179] bitiyAgADhe sAgAriyAdi kAlagata asati vocchede / eehiM kAraNehi, kappati jayaNAe kAuM je // dhU- savvattha anuppehA, apratisiddhAdityarthaH / mU. (1348) je bhikkhU heTThillAiM samosaraNAI avAetA uvarillAiM samosaraNAiM vAei, vAeMtaM vAsAtijati / / [bhA. 6180 ] AvAsagamAdIyaM, suyaNANaM jAva biMdusArAo / ukkamao vAdeMto, pAvati ANAiNo dosA || - jaM jassa AdIe taM tassa hiTThillaM, jaM jassa uvarillaM taM tassa uvarillaM, jahA dasaveyAlissAvassagaM heTThillaM, uttarajjhayaNANa dasaveyAliyaM heTThillaM, evaM neyaM jAva biMdusAreti // [ bhA. 6181 ] suttatya tadubhayANaM, osaraNaM ahava bhAvamAdINaM / taM puNa niyamA aMgaM, suyakhaMdho ahava ajjhayaNaM // - samosaraNaM nAma melao, so ya suttatthANaM, ahavA - jIvAdi navapadatyabhAvANaM / ahavA - davvakhettakAlabhAvA, ee jattha samosaDhA savve atthittiduttaM bhavati, taM samAsaraNaM bhaNNati / taM puNa kiM hoja ? ucyate-aMgaM, suyakkhaMdho, ajjhayaNaM, uddesago / aMgaM jahA AyAro taM avAettA suyagaDaMgaM vAeti / sukkhaMdho jahA AvassayaM taM avAettA dasaMveyAliyasuyakhaMdhaM vAeti / ajjhayaNaM jahA sAmAtitaM avAethtA cauvIsatthayaM vAeti, ahavA satyapariNNaM avAetA logavijayaM vAeti / uddesagesu jahA satyapariNNAe paDhamaM sAmanna uddesipa avAetA puDhavikkAuddesiyaM bitiyaM vAethai / eM suttesu vi daTThavvaM / ahavA - dosu suakkhaMdhesu jahA baMbhacere avAettA AyAragge vAeti / savvatya ukkamato / evaM tassa ANAdiyA dosA caulahugA ya, atthe caugurU bhaNNati, pabhattaM devayA chalejja // imo ya doso [ bhA. 6182] uvarisuyamasaddahaNaM, heDillaihi ya abhAvitamatissa / naya taM bhujjo gehati, hAnI annesu vi avaNNo // cU- heTThillA ussaggasutA tehiM abhAvissa uvarillA avavAdasuyA te na saddahati atipariNAmago bhavati, pacchA vA ussaggaM na rocei atikkAmeya ti kAuM taM na geNhati / annaM uvariM geNhati evaM Adisuttassa hAnI nAsamityarthaH / Adisuttavajito uvarisu aTThANeNa ya payatteNa bahussuto bhaNNati, pucchijramANo ya pucchaM na nivvahati, jAriso esa anAyago tArisA anno vi evaM annesi pi avaNNo bhavati, jamhA evamAdI dosA tamhA parivADIe dAyavvaM // imo avavAto[ bhA. 6183] nAUNa ya vocchedaM, puvvagate kAliyAnujoge ya / suttatya tadubhae vA ukkamao vA ci vAejA / / 17 21
Page #1221
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram - 3-19/1348 dhU- piyadhamma- daDhadhammassa, nissaggato pariNAmagassa, saMviggasabhAvassa, vinIyassa paramamehAvinoerisassa kAliyasutte puvvagae ca mA vocchijjautti ukkameNa vi deja | sU. (1349) je bhikkhU navabaMbhacerAI avAettA uvariyasuyaM vAei vAeMtaM vA sAtijati // cU- navabaMbhaceraggahaNeNaM savvo AyAro gahito, ahavA savvo caraNAnuogo taM avAetA uttamasutaM vAeti, tassa ANAdiyA dosA caulahuM ca / kiM puNa taM uttamasutaM ? ucyate[ bhA. 6184 ] cheyasuyamuttamasuyaM, ahavA vI diTTivAo bhaNNai u / jaM tahi sutte sutte, vaNijai cauha anuogo || 322 dhU- puvvaddhaM kaMThaM / ahavA - baMbhacerAdI AyAraM avAettA dhammANuogaM isibhAsiyAdi vAeti, ahavA- sUrapannattiyAgaNiyANuogaM vAeti, ahavA - diTTivAtaM daviyAnu ogaM vAeti, ahavA * jadA caraNAnuogo vAtito tadA dhammAnuyogaM avAettA gaNiyAnuyogaM vAeti, evaM ukkamo cAraNiyAe savvo vi bhAsiyavvo, evaM sutte| atthe vi caraNAnuogassa atthaM avahettA dhammadiyANa atyaM kaheti / Adesao vA cauguru / chedasurya kamhA uttamasuttaM ?, bhaNNati - jamhA ettha sapAyacchito vidhI bhaNNati, jamhA ya tena caraNavisuddhI kareti, tamhA taM uttamasutaM / diTTivAo kamhA ?, ucyate - jamhA tattha sutte cauro anuogA vaNijjaMti, savvAhiM nayavihIhiM davvA daMsijjaMti, vividhA ya iDDIo atisatA ya uppajjaMti, tamhA taM uttamasutaM / evaM suttassa ukkamavAyaNA vajjiyA || atyassa kahaM bhANiyavvaM ?, ucyate [bhA. 6185 ] apuhute anuogo, cattAri duvAra bhAsaI ego / puhuttANuogakaraNe, te attha tao u vucchinnA / / cU- ahavA- suttavAyaNaM paDuna kamoM bhaNNati, no ahaM paTThavaNaM / kamhA ? jamhA sutte sutte cauro anuogA daMsiddhaMti / uktaM ca [ bhA. 6186 ] apuhutte va karhete, puhutte vukkameNa vAyayaMtammi / puvvabhaNitA u dosA, vocchedAdI muNeyavvA // dhU- navaraM vocchiti egasutte cauNhamanuogANaM jA kahaNavidhI sA puhuttakaraNeNa vocchiNNA, na saMpayaM pavattai najjai vA, ahavA - tesiM atthANa kahaNasarUveNa egasutte vavatthANaM vocchiNNaM pRthak sthApitamityarthaH / kena puhattIkayaM ?, ucyate- balavuDDimahAdhAraNAhANI nAuM vijjhaM dubbaliyapUsamittaM ca paDucca[ bhA. 6187 ] deviMdavadihiM, mahAnubhAgehi rakkhi ajjehiM / jugamAsajja vibhatto, anuogo to kao cauhA || ke puNa te cauro anuogA ?, ucyate[bhA. 6188 ] kAliyasuyaM ca isimAsiyANi taiyAe sUrapannattI / jugamAsajja vibhatto, anuogo to kao cauhA / / cU- ahavA - kiM kAraNaM nayavajito caraNAnuogo paDhamaM dAraThaviyaM ?, ucyate[ bhA. 6189 ] nayavajio vi hu alaM, dukkhakkhayakArao suvihiyANaM / caraNakaraNAnu ogo, tena kayamiNaM paDhamadAraM ||
Page #1222
--------------------------------------------------------------------------
________________ 323 uddezaka : 19, mUlaM-1349, [bhA. 6189] khU-ziSyAha - "kAliyasuyaM AyArAdi ekkArasa aMgA, tattha pakappo aayaargto| je puna aMgabAhirA cheyasuyajjhayaNamA te kattha anuoge vattavvA ? ucyate[bhA.6190] jaMca mahAkappasuyaM, jAni ya sesAI chedsuttaaii| caraNakaraNAnuyogo, tti kAliyacheovagayANi y|| cU-AvassayaM desaveyAliyaM caraNadhammagaNiyadaviyANapuhattANuoge / kamaThave kAraNa ima[bhA.6191] apuhatte vihu caraNaM, paDhamaM vaNNijjate tato dhmmo| gaNita daviyANi vi tato, so ceva gamo puhatte vii|| tesu paNa jugavaM vaNijamANesuimA vidhI[bhA.6192] ekkevammiu sutte, cauNha dArANa Asi tu vibhAsA / dAre dAre ya nayA, gAhagageNhaMtae pappa // ghU-sutte suttecaurodArattianuogA, puNo ekkekko anuogo naehiM ciMtithaMti, te ya nayA gAhagaMpaDucca giNhaMtagaMvA saMkhevavittharehiM daTTavvA-jai gAhago nAtuMsamatyo giNhaMtago visamattho to savvaNaehiM vitthareNavi bhAsiyavvaM, bitiyabhaMge geNhatagaveseNa vattavvaM, tatiyabhaMge jattiyaM vuttaM tassa dhAraNasamattho tattiyaM bhAsati, carime donni vijaM suttAnurUvaM apuhatte puhatte vA / / te cauro anuogA kahaM vibhAsijjaMti? ucyate[bhA.6193] samata ttihoti caraNaM, samabhAvammi ya Thitassa dhammo u| kAle tikAlavisayaM, davie vi guNo Nu dvvnnuu| dhU-tulAdharaNaM va smbhaavkrnnN| caraNasamabhAvaTThiyassaniyamAvisuddhisarUco dhammo bhvti| kAle niyamA tikAlavisayaM caraNaM, jamhA samayakhette kAlavirahitaM na kiMcimasthi / ahavA - tikAlavisayaMtipaMcatthikAyA jahA dhuve nitiyayA sAsatI tahAcaraNaMbhuvica bhavita bhavissati ya / davvAnuoge caraNaciMtA / kiM davvo guNo tti ? davvahitAbhippAraNa caraNaM davvaM, paJjavahitAbhippAraNa caraNaM guNe, ahavA - paDhamato sAmAiyaguNe paDivattIto puvvameva caraNaM labmati, caraNahitassa dhammAnuogo labhati, caraNadhammaTThiyassa gaNiyAnuogo dijjati, tato tianuogabhAvitathiramatissa dabvANuogoya nayavidhIhiM daMsijjati / / idaM ca varNyate[bhA.6194] etthaM puNa ekekke, dArammi guNA ya hota'vAyA ya / guNadosadiTThasAro, niyattatti suhaM pavattatti y|| ghU-ettha tti etesiM anuogANa atthakahaNe, puNa visesnne| kiM viseseti?, ekkakke anuoge guNaNA darisijati / AvAya tti - dosA ya kahaM ?, ucyata - paDisiddhaM AyaraMtassa vihiM akaretassa ya ihaparaloiyadosA, pisiddhavajetassa vihiM kareMtassa ihaparaloiyA guNA / caraNAnuvacayabhavaNaM guNasAro, caraNavighAto kammuvacayabhavaNaM ca dosasAro, evaM guNadosadiThThasAro dosaTTANesu suhaM nivattati, guNaThANesu ya suhaM pavattate / ahavA - nayavAdesu egaMtaggAhe diTThadoso suhaM nivatteti, anegaMtagAhe ya diTThaguNo suhaM pavattati // ato bhaNNai[bhA.6195] apuhutteya kaheMte, puhutte vukkameNa vAyayaMtammi / puvabhaNitA u dosA, vocchedAdI muneyvvaa||
Page #1223
--------------------------------------------------------------------------
________________ 324 nizItha-chedasUtram -3- 19/1349 cU-anuogANaM apuhattakAle puhattaM viNA kAraNe na kAyavvaM, puhatte nAkAraNeNa ukkamakaraNaM kAyavvaM / ahavA- kareti paDisiddha to imAto Adisutte je vocchedAdiyA dosA vuttA te bhvNti|| [bhA.6196] AyAre anahIe, cauNha dArANa anntrgNtu| je bhikkhU vAetI, so pAvati ANamAdINi / / dhU-suyakaDAdI caraNAnuoge daTThavvo, sesaM kNtthN| [bhA.6197] nAUNa yavoccheyaM, pubbagae kAliyAnuoge y| suttatthajANaeNaM, appA bahuyaM tuNAyavvaM / / mU. (1350) je bhikkhU apattaM vAei vAetaM vA sAtijati / / mU. (1351) je bhikkhU pattaMna vAei vAeMtaM na vA sAtijati / / cU-apAtraM Ayogya abhAjanamityarthaH, tappaDipakkho pattaM / mU. (1352) je bhikkhU apattaM vAei vAeMtaM vA sAtijati / / mU. (1353) je bhikkhU pattaM na vAeti na vAetaM vA sAtijati / / dhU-aprAptakaMkramAnadhItazrutamityarthaH, paDipakkho pattaM,ANAdI caulahuM vA / ete caurovi suttA egaTThA vakkhAnijaMti / kerisaM apAtraM ? ucyate[bhA.6188] titiNie calacitte, gANaMgaNie ya dubblcritte| Ayariya pAribhAsI, vAmAvaTTe ya pisuNe y|| cU-tiMtinIi tti asya vyAkhyA - duvidho titiNo dabve bhAve y| [bhA.6189] teMduruyadAruyaM piva, aggihitaM tiDitiDeti divasaM pi| aha davvatiMtiNo bhAvatoya AhAruvahiseJjAsu // cU-jaM aggIe chauDhaM tiDItiDetitaM davvatiMtiNaM / bhAvatiMtiNo duviho vayaNe rase ya, vayaNe tiMtiNo kayAkaesu kiMci bhaNito codito vA divasaM pi tiDitiDeMto acchati / rasatiMtiNo tiviho - AhAra uvahi sejjAsu / tattha AhAre imo[bhA.6200] aMtovahisaMjoyaNa, AhAre bAhi khiirdhimaadii| aMto tu hoti tivihA, bhAyaNa hatthe muhe ceva // cU-AhAro duvidho - bAhiM aMto ya / tattha bAhiM khIraM dadhiM vAlaMbhittA hiMDato ceva taM khIra kalamasAliodanaM uppAeMto khaMDamAdi vA saMjoeMto bAhiM saMjoyaNaM kareti / aMto tti vasahIe, sA tividhA - bhAyaNe hatthe muhe tti vA / tattha bhAyaNe-jastha kalamasAliodaNo tattha khIraM dadhiM vA pakkhivati, hatthe talAhaNAdiNA piMDavigatimAdiyaM hasthaDiyaM veDhettA muhe pakkhivati, puvvaM mujhe talAhaNAdi pakkhivittA pacchA piMDavigati pakkhivati / / [bhA.6201] emeva uvahisejjA, guNovagArI ya jassa jo hoti / so tena jo ataMto, tadabhAve titiNo nAma // cU-ukkosaM aMtarakappaM laTuMukkosaMceva colapaTTakaM uppAettA tena saha paribhogeNa saMjoeti evaM sesovahiM pi, evaM sezaM akavADaM larmo kavADeNa saha saMjoeti / jaM jassa AhArAdi tassa guNovakArI alabhaMto tiMtiNo bhavati // idAni calacittetti asya vyAkhyA
Page #1224
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM-1353, [bhA. 6202] 325 [bhA.6202] gati ThANa bhAsa bhAve, lahuo mAso ya hoti ekkakke / ANAiNo ya dosA virAhaNA sNjmaayaae| cU-capalo gatimAdito caubviho, causu vi patteyaM mAsalahuM pcchittN|| tattha gatiTThANacavalANa imA vibhAsA[bhA.6203] dAvaddavio gaticavalo u thANacavalo imotiviho / kuDDAdasaI phusatI, bhamati va pAde va nicchubhati / / dhU- gaticavalo duyaM gacchati - turitagAmItyarthaH / nisaNNo paTThibAhuUrUkaracaraNAdiehiM kuDDathaMbhAdiehiM negaso phusai, nisaNNo ya hattho AsanaM amucato samaMtA bhramati / hatthapAdANa puNo puNo ya saMkoyaNaM vikkhevaM va kareti, gAyassa vA kaMpaM / / bhAsAcavalo imo[bhA.6204] bhAsacavalo cauddhA, asatti aliyaM asohaNaM vA vi / asamAjoggamasabbhaM, anUhitaM tu asamikkhaM / / / cU-asamappalAvI asamikkhiyappalAvI adesakAlappalAvI / asatti, aliyaM jahA go azvaM bravIti, adhavA - asatti asobhaNaMca asabbhAvatthaM, jahA shyaamaaktNdulmaatro'ymaatmaa| apaMDitA je te asabbhA tesiM jaM jaM joggaM taM taM asabhaM / ahavA - jA vidusabhA na bhavati sA asabmA, tIe jaM joggaM taM asama, taM ca grAmyavacanaM karkazaM kaTukaM niSharaM jakArAdikaMvA / buddhIe anUhiyaM puvvAvaraM ihaparaloyaguNadosaM vA jo sahasA bhaNai, so asamikkhiyappalAvI / / adesakAlappalAvI imo. [bhA.6205] kajavivattiM daddUNa bhaNati puvvaM mate tu vinnAtaM / evamiNaM ti bhavissati, adesakAlappalAvI tu|| cU- adesakAlappalAvI-jahA bhAyaNaM paDikkamiyaM aTThakaraNaM pi se kayaM levitaM rUDhaM, tato pamAeNataM bhaggaM tAhe so adesakAlappalAvI - "mae puvvaM ceva nAyaM, jahA eyaM bhajihiti" // imo bhAvacavalo[bhA.6206] jaMjaM suyamattho vA, uddir3ha tassa pAramappatto / anonnasutadumANaM, pallavagAhI u bhAvacalo / / - idAniM gANaMgaNito[mA.6207] chammAse apUrettA, gurugA bArasasamA tu ctulhugaa| tena paraM mAso u, gANaMgaNi kAraNe bhito|| cU-nikkAraNe gaNAto annaM gaNaM saMkamaMto gANaMgaNio, soya uvasaMpanno chammAse apUrittA gacchati to cauguruM, bArasavarise apUrittA gacchai to caulahugA, vArasaNhaM varisANaM parato gacchaMtassa mAsalahuM / evaM nikkAraNe gANaMgaNito / kAraNebhatito, atra bhayaNA sevAe gANaMgaNiyattaM kAraNijnaM / dAraM / idAniM dubbalacaraNo[mA.6208] mUlaguNa uttaraguNe, paDisevati paNagamAdi jA carimaM / dhitibalaparihINo khalu, dubbalacaraNo anntttthaae| cU-savvajahanno caraNAvarAho jahanna paNagaM bhavati, tadAdI jAva carimaM ti pAraMcitAvarAha
Page #1225
--------------------------------------------------------------------------
________________ 326 nizItha-chedasUtram -3-19/1353 paDisevito aNaTThA caraNadubbale / kiM ca[bhA.6209] paMcamahabbayabhedo, chakkAyavaho tu ten'nunnaato| suhasIlaviyattANaM, kaheti jo pavayaNarahassaM // cU-suhe sIlaM vyaktaM yeSAM te suhasIlaviyattA, te pAsasthAdI maMdadhammA | ahavA - mokkhasuhe sIlaM jaM tammi vigato AyA jesiM te suhasIlaviyattA / / Ayariya parimAsI imo[bhA.6210] Daharo akulINo tti ya, dummeho damaga maMdabuddhI ya / avi ya'ppalAbhaladdhI, sIso paribhavati AyariyaM / / ghU-ime DaharAdipadabhAvesu juttaM AyariyaM koi Ayabaddo sUyAe asUyAe vA bhaNati / tattha sUyA parabhAvaM attavavadeseNa bhaNaMti-jahAajja va DaharA amhe, ke Ayariyattassa joggA? asUyA paraMhInabhAvajuttaM phuDameva bhnnti|jhaa ko vivayapariNato tipakkabuddhIDaharaMguruMbhaNAti-ajja vituMmathaNaduddhagaMdhiyamuhoruvaMto bhattaMmaggasi, kerisamAyariyattaMte? evaMuttamakulo hInAhiyakulaM, mehAvI maMdamehaM, Isaro pabvatio dariddapavvatiyaM, buddhisaMpanno maMdabuddhi, laddhiMpanno maMdaladdhiM / dAraM / / idAni vAmAvaTTo[bhA.6211] ehi bhaNito tti vanati, vaccasu bhaNio tti to samulliyati / jaMjaha bhaNito taM taha, akareMto vAmavaTTo u|| dhU-vAmaM vivaTTati tti vAmavaTTo, vivarIyakArItyarthaH / dAraM / idAni pisuNo[bhA.6212] pItIsuNNo pisuNo, gurugAdi cauNha jAva lahuo ya / ahavA saMtAsaMte, lahuo lahugA gihaM gurugaa| dhU-alietarANi akkhaMte pItisuNNaM kareti tti pisuNo, prItivicchedaM karetItyarthaH / tattha jai Ayario pisuNattaM karei to cauguruM, uvajjhAyassa caulahuM, bhikkhussa mAsaguruM, khuDussa maaslhuN|ahvaa-saamnnnntojti saMjato saMjaesupisuNattaM kareitattha saMteNa kareMtassa mAsalahuM, asaMteNa caulahugA / aha saMjato gihatthesu pisuNattaM kareiete cevapacchittA gurugA bhANiyavvA, mAsaguruMsaMte, asNte|| ahavA-ime apAtrAaprAptAzca ihaM bhaNNaMti, kiMci avvattassa viettheva bhaNNati[bhA.6213] AdIadiTThabhAve, akaDasamAyArie trunndhmme| gavita paiNNa niNhayi, chedasute vaJjite atyaM / / "AdIadiTThabhAva' tti asya vyAkhyA[bhA.6214] AvAsagamAdIyA, sUyakaDA jAva AdimA bhaavaa| tejeNa hota'diTThA, adiTThabhAvo bhavati eso|| "akaDasAmAyAri"tti asya vyAkhyA[bhA.6215] duvihA sAmAyArI, uvasaMpada maMDalI ya vodhavvA / analoitammi gurugA, maMDalisAmAyAriM ao vocchN|| cU- upasaMpadAe tividhA - nANodhasaMpavA daMsaNe ya caraNe ya / taM annagaNAto AgayaM anAloyAvettA anuvasaMpannaM vA jaMpari jaMti vAeivA tsscuguruN| maMDalisAmAyArI duvidhA
Page #1226
--------------------------------------------------------------------------
________________ 327 uddezaka : 19, mUlaM-1353, [bhA. 6215] - suttamaMDalI asthamaMDalI y|| tesu imA vidhI[bhA.6216] suttammi hoti bhayaNA, pamANato yA vi hoi bhayaNAo / atyammitu jAvatiyA, surNeti thovesu anne vi / / [bhA.6217] do ceva nisijjAo, akkhANekkA bitijiyA guruNo / do ceva mattayA khalu, guruNo khele ya pAsavaNe // [bhA.6218] nisena akkhA, kitikammussaggavaMdaNaM jeTTe / pariyAgajAtisuya suNaNa samatte bhAsatI jo tu|| cU-suttamaMDalIe nisejjA kajati vA na vA, vasabhANugo egakappe ciTTito vAeya tti / ahavA - bhayaNA sadde kaMbalAo deti vA na vA / adhavA-pamANato bhayaNA, jAhe gurUNisaNNo tAhe tassa vihiNA kitikammaM bArasAvattaM deMti, pacchA anuogassa pAThavaNa ussaggaM kareMti, taM ussaggaM pArettA tato guruM diTThavihiM arakkhesukarettA pacchA jeTTassa vaMdanayaM deti, jahA jeTTho pariyAgajAIsu na ghettavyo / suNettANa jo gahaNadhAraNAjutto samatte vakkhANe jo bhAsatI - paDibhaNatItyarthaH so jeTTho, tato suNetA kAlavelAe anuogaM visajjettA gurussa vaMdanaM deMti, puNo vaMdittA kAlassa pddikkmNti|| [bhA.6219] avitahakaraNe suddhA, vitahakareMtANa mAsiyaM lhugN| akkhanisijA lahugA, sesesu vi mAsiyaM lahugaM / / dhU-jaMsadosaMtaMvitahakaraNaM, tatthamAsalahuM, akkhaNisijAe vinA atthaM kaheMtassa suNetANa caulahu~, sesesu vi pamajjaNAdi akaraNe mAsalahuMceva, evaM savvaM avitahaM sAmAyAriMjo na karai so akaDasAmAyArI / idAni "taruNadhamme"tti- " [mA.6220] tiNhAreNa samANaM, hoti pakappammitaruNadhammo tu| paMcaNha dasAkappe, jassa va jo jattio kAlo / / dhU- "sama"tti varisA, pakappo nisIhanjhayaNaM / taruNo avipakvaH, jassa vA suttassa jo kAlo bhaNitotaM apUreto taruNadhammo bhvti| dAraM / / idAni "gabviya"tti, avinIto niyamA gavito tti / ato bhaNNati[bhA.6221] purisammi dubviNIe, vinayavihANaM na kiMci aaikkhe| na vi dijjati AbharaNaM, paliyattiyakaNNahatthassa // ghU-vinayavihANaM suaM, paliyatti taM chinnaM / sesaM kaMThyaM / / [bhA.6222] maddavakaraNaM nANaM, teNeva yaje madaM smuciyNti| UNagabhAyaNasarisA, agado vi visAyate tesiN| cU-idAni "paiNNo tti, so duviho-paiNNapaNho paiNmavijjo ya[bhA.6223] sotuM anabhigayANaM, kaheti amugaM kahijae atthaM / esa tu paiNNapaNho, paiNNavijjo u savvaM pi|| cU- gurusamIve suNettA anabhigatANaM kaheti / anadhIyasuo agIto apariNAmago ya - etesiM uddesuddesaM kadhito paiNNapanno bhaNai / jo puNa AdiraMteNa savvaM kaheti so pinnnnvijjo||
Page #1227
--------------------------------------------------------------------------
________________ 328 tesiM kahaMtassa ime dosA[bhA. 6224] appaccao akittI, jiNANa ovAtamailaNA ceva / dullabhabohIyattaM, pAvaMti paiNNavAgaraNA / / cU- so apAtraH aprAptaH, avyaktAnAM ca kAle avidhIe chedasutAdi anaruhassa taM kahijaMta appacayaM kareti / kahaM ? ucyate etetriya puvvaM ussagge paDisehe kadhitA iha avavAde anunnaM kaheMti, evaM appacao avissAso bhavati, ete vi dhammakAriNo na bhavatItyarthaH / paDisiddhasamAyareNa vratabhaMgo vratabhaMgakAriNo tti akittI / jiNANa ANA ovAto bhaNNati, tassa matilaNA paDisiddhassa annaM kahateNa puvvAvaraviruddhaM ummattavayaNaMca daMsiyaM / suyadhammaMca virAheMto dullabhabodhiM nivvattei paiNNapaNho paiNNavijjo vA // dAraM // idAniM niNhayi ttisuttatthatadubhayAI, jo ghettuM niNhave tamAyariyaM / [mA. 6225] lahu guruga sutta atthe, geruyanAyaM abohI ya // - suttassa vAyaNAyariyaM niNhavati / atthassa vAyaNAyariyaM niNhavati / "geruya"tti parivrAjako, jahA tena so pahAvio niNhavio paDio ya asnnnnaato| evaM iha niNhaveMtassa chalaNA, paraloge abodhilAbho / ete savve tiMtiNigAdigA adibhAvAdigA ya appattabhUtA kAuM avAyanijjA / / kiM akajjaM ?, ucyate [ bhA. 6226] nizItha - chedasUtram -3 - 19/1353 - uvahammati vinnANe, na kaheyavvaM sutaM ca atthaM vA / na maNI satasAhasso, Avajjati kocchubhAsassa / / - uvayaM tti - sadosaM svasamutthA mati, gurUvadeseNa jA matI taM vinnANaM / ahavA - mato ceva vinnANaM / bhAsotti - saMkuMto / kocchubho maNI satasAhasso kocchubhAsassa ayogyatvAt no vijai / evaM jamhA tiMtiNigAdi ajoggA [bhA. 6227] tamhA na kaheyavvaM, AyarieNaM tu pavayaNarahassaM / khettaM kAlaM purisaM, nAUNa pagAsae gujjhaM // cU- pavayaNarahassaM avavAdapadaM savvaM vA chedasuttaM / avavAyato khettakAlapurisabhAvaM ca nAuM apAtraM pivAe / khettao addhANe laddhisaMpanno samatyo gacchuvaggahakarotti kAuM apAtraM taM pi vAejati / evaM kAle vi omAdisu pariNAmapuriso vA vAijjati / bhAve gilANAdiyANa uvaggahakaro gurussa vA'sahAyassa sahAo / vocchete vA asai patte apatte vi vAejA / evamAdikAraNesu arattaduDo pavayaNarahassaM pavAeja || [bhA. 6228] ete hoMti apattA, tavvivarItA havaMti pattA u / vAeMte ya apattaM, pattamavAeMte ANAdI / / cU- je ete tiMtiNigAdI apattA, etesi paDipakkhabhUtA savve pAtrANi bhavaMti / jamhA apAtre bahU dosA tamhA na vAyavvaM, pAtra vAeyavvaM, annahA karaNe ANAiyA dosA || tesu visatesu imaM pacchittaM [bhA. 6229] avvatte ya apatte, lahugA lahugA ya hoMti appatte / lahugA ya davvatiMtiNe, rasatiMtiNe hota'nugghAyA //
Page #1228
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM - 1353, [bhA. 6229] 329 - vayasA avvattaM apAttaM aprAptaM uvakaraNaM tiMtiNi ca ete vAeMtassa caulahugA / rasatti AhAratiMtiNe vaugurugA bhavati, mA ussagganicchiuM // [bhA. 6230] marejja saha vijjAe, kAleNaM Agate vidU / appattaM ca na vAtejA, pattaM ca na vimANae / cU-kAle Agae tti AdhAnakAlAdArabhya pratisamayaM kAlenAgataH yAvanmaraNasamayaH, * atrAntare apAtraM na vAcayet, pAtra ca na vimAnayediti // apAtrasya imo avavAtobitiyapadaM gelaNe, addhANasahAya asati vocchede / [ bhA. 6231] etehi kAraNehiM, vAeja vidU apattaM pi / / jahA pUrvaM tahA vaktavyaM / ahavA - apAtre annaM imaM avavAdakaraNaM[bhA. 6232] vAeMtassa parijitaM, annaM paDipucchagaM ca me natthi / mA vocchitu savvaM, vocchede padIvadito // dhU- jassa samIvAto gahiyaM so mato, annao tassa paDipucchagaM pitthi, ato parijayaTThA apAtraM pi vAejA / sayaM vA maraMto vattassa abhAve mA savva savvahA vocchijjautti, vocchinne padIvadito na bhavati, tamhA apattaM vAeja / apattAo pattesu saMcarissaMti padIvadiTTaMteNa - jaha dIvA dIvasayaM 0 kaMThyA || jo pAtraM na vAeti tassime dosA [bhA. 6233] ayaso pavayaNahANI, suttatthANaM taheva vocchedo / pattaM tu avAeMte, maccharivAte sapakkhe vA / / - avAeMtassa ayasotti - esa duddhAdI Ihati vA kiMci, muhAvA savvaM kitikammaM kAravetti, bhAvasaMgaheNaM vA akacaM teNaM gaccho se sayahA phuTTo, evamAdi ayaso / pavayaNaM vA uvvaNNo, tassa hAnI | kahaM ?, Agamasunne titthe na pavvayati koti / kAraNena pAtramapi na vAcayetdavvaM khettaM kAlaM, bhAvaM purisaM tahA samAsajja / etehiM kAraNehiM, pattamavi vidU na vAejA || [bhA. 6234] "davve khette ya" tti asya vyAkhyA[bhA. 6235 ] AhArAdIna'satI, ahavA AyaMbilassa tivihassa / khette addhANAdI, jatta sajjhAo na sujjhejjA / / cU- AyaMbilavArae AyaMbilassa asati na vAeti, tivihaM - odanakummAsasattugA vA / khettao addhANapaDivanno na vAeti, jattha vA khette sajjhAo na sujjhati, jahA vaidosabhagavatI na sujjhati // kAlabhAvapurise ya imA vibhAsA [ bhA. 6236 ] asiyomAIkAle, asuddha kAle va bhAvagelaNNe / Atagata paragataM vA puriso puNa jogamasamattho / dhU- asivakAle omakAle ya suddhe vA kAle asajjhAie na vAejA / bhAve appaNA gilANo "paragayaM va" tti vAijamANe vA gelaNNaM nAuM ahavA - paragilANaveyAccavAvaDe puriso vA jogassa asamatto na vAijjai, evamAdikAraNehiM patto vi na vAijai // yU. (1354) je bhikkhU avvattaM vAei, bAeMtaM vA sAtijjai //
Page #1229
--------------------------------------------------------------------------
________________ 330 mU. (1355) je bhikkhU vattaM na vAei, na vAeMtaM vA sAtijjai // / [bhA. 6237] avvaMjaNajAto khalu, avvatto solasaha variseNaM / tavvivarIto vatto, vAtetiyareNa ANAdI || nizItha - chedasUtram - 3-19/1355 cU- jAva kakkhAdisu romasaMbhavI na bhavati tAva avvatto, tassaMbhave vatto / ahavA - jAva solasavarisI tAva avvatto, parato vattau / jai avvattaM vAeti, iyaraM ti vattaM na vAeti / to ANAdiyA dosA caulahuM ca // avvatte imo avavAdo [bhA. 6238 ] nAUNa ya vocchedaM, puvvagate kAliyAnuyoge ya / suttattha jANaeNaM, appAbahuyaM muNeyavvaM // cU- avavAde vatto imehiM kAraNehiM na vAejjA[ bhA. 6239] davvaM khettaM kAlaM, bhAvaM purisaM tahA samAsajja / etehiM kAraNehiM, vattamavi vidU na vAejA // [je bhikkhU apattaM vAei, vAeMtaM vA sAtijjati / je bhikkhU pattaM na vAei na vAeMtaM vA sAtijjai // |] cU- aprAptaM eyarasa attho apAtrasUtre gata eva, "diTTha bhAve "tti / tahA vi iha asuNNatvaM bhaNNati avvattasuttasa / aprAptasUtre caubhaMgo pANiyavvo [bhA. 6240] pariyAeNa suteNa ya, vattamavatte caukka bhayaNA u / avvattaM vAeMte, vattamavAeMti ANAdI || cU- pariyAo duviho - jammaNao pavajAe ya / jammaNao solasaNhaM varisANaM Arato avvatto, pavavajjAe tinhaM varisANaM pakapparasa avvatto / jo vA jassaM suttassa kAlo vutto taM apAveMto acvato, suraNa Avassagge anadhIe dasaveyAlIe avvatto, dasaveyAlIe anadhIe uttarajjhayaNANaM avvatto, evaM sarvatra / ettha pariyAyasutte caubhaMgo kAyavvo / paDhamabhago dosu vi vatto, bitio suNa avvatto, tatio vaeNa avvatto, carimo dohiM vi / avvatte vAeMtassa paDhamabhaMgillaM avAeMtassa ANAdiyA ya dosA caulahuM ca // aprApto pi vAyavvo imehiM kAraNehiM [ bhA. 6241 ] nAUNa ya vocchedaM, puvvagae kAliyAnuyoge ya / eehiM kAraNehiM, avvattamavi pavAejA || imehiM kAraNehiM davvaM khettaM kAlaM, bhAvaM purisaM tahA samAsajja / eehi kAraNehiM, pattamavi vidU na vAejA // cU- avvatte aprAptachedasutaM vAejjamANe idaM dosadaMsagaM udAharaNaM [ bhA. 6243] Ame ghaDe nihittaM, jahA jalaM taM ghaDaM vinAseti / iya siddhaM tarahassaM, appAhAraM vinAsei // * cU- nihitaM pakkhittaM siddhaM kahiyaM / appA AhAratA jattha taM appAhAraM appadhAraNasAmarthyamityarthaH / dhU- prAptaM pi na vAei, [bhA. 6242 ]
Page #1230
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM-1356, [bhA. 6243] mU. (1356) je bhikkhU doNhaM sarisagANaM eka saMcikkhAvei, eka na saMcikkhAvei, eka vAei, ekaM na vAei, taM karataM vA sAtiJjati // ___ cU-sarisattitullA, tesiM utullattaNaMvaskhamANaM |tNsrisN ekkaM vAei, ekkaMna saMcikkhAveti, tassa ANAdiyA dosA caulahuM ca / [bhA.6244] ega saMcikkhAe, egaMtu tahiM pavAyae jo u / dAhaM tu sarisayANaM, so pAvati ANamAdINi / / - sAdRzyaM imehiM[bhA.6245] saMvigagA samaNuNNA, pariNAmaga duviha bhUmipattA y| sarisa adAne rAgo, bAhirayaM nijarA lAbho / cU-do visaMviggA sati saMviggatesamaNuNNatti, do vi saMbhoitA sati saMviggasamaNuNNAte, dovi pariNAmagA sati saMviggasamaNuNNApariNAmagatte / do vi duvidhabhUmIpattA / duvidhabhUmIvaeNa suenny|venn vaMjaNajAtakA, sueNa jassa suttassa jAvaie pariyAe vAyaNA vuttA taM do vipattA, jahAAyArassa tinni saMvaccharANi, sUyagaDadasANa paMcasaMvatsarANi, evamAdisarisANaM evaM saMcikkhAvei, ekaM vAei sutte / atthe / sarisANa ceva ekkassa adANe doso labbhati, bitiyassa dAne rAgo labbhati / jassa na dijjati so bAhirabhAvaM gacchai, tappacchayaM ca nijaraM na labbhati, annaM ca so padosaM gacchati, paduTTo vAjaM kAhiti tanniSphaNNaM / / bhave kAraNaM jeNa evaM saMcikkhAveja[mA.6246] davvaM khetaM kAlaM, bhAvaM purisaMtahA samAsajja / eehi kAraNehiM, saMcikkhAe pavAeM vA / / - davvakhettakAlabhAvANa imA vibhAsA[bhA.6247] AyaMbilanidhvitiyaM, egassa siyA na hoa bitiyassa | emeva khettakAle, bhAveNa na tinna haDekko / / dhU- davvaM AyaMbilaM nibbitiyaM vA asaNAdi doNha vi na pahuppati, evaM kakkhaDakhette vi asanAdigaMna pahuppati, omakAle vidoNhaM na labmati bhAve ekko na tinnoti gilANo, haTTe tti agilANo, taM vAdeti gilANaM scikkhaavei|| [bhA.6248] ahavA sayaM gilANo, asamattho doNha vAyaNaM daauN| saMviggAdiguNajuo, asahu purisoya rAyAdI / / khU-puvvaddhaM kaMThaM / ahavA - bhAvato saMviggAdiguNajuttANa vi tatthekko asahU / asahu tti sabhAvato ceva joggassa asamattho rAyA ca rAyamaMtI, evamAdI puriso kussuyabhAvito jAva mAviJjati tAva saMcikkhAviti / / jo dharijjati, so imaM vuttaM dhArijati[bhA.6249] annattha vA vi nijati, bhaNNati samatte vi tujjhavi dalissaM / anne na vi vAijati, parikamma sahaM tu kAreMti / / dhU-jai vA asahU to taM parikammaNeNa sahU kareMti jAva, tAva dharaiti / iyaraM puNa vaaei| mU. (1357) je bhikkhUAyariya-uvajjhAehiM avidinnaMgiraMAiyai, AiyaMtaM vA saati0||
Page #1231
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-19/1357 - giritti vANI vayaNaM, taM puNa sutte caraNe vA / jo taM Ayariya-uvajjhAehiM adattaM gehati tattha sutte Gka / atthe GkA / caraNe mUluttaraguNesu aNegavihaM pacchittaM // [ bhA. 6250 ] duvihamadattA u girA, sutta paDuccA taheva ya carittammi / suttatthesu sutammi, bhAsAdose carittammi // cUjA sutte girA sA duvidhA - sutte atthe vA / caraNe sAvajjadosajuttA bhAsA // kahaM puNa so adiSNaM Aiyatti ?, ucyate[bhA. 6251] 332 rAtiniyagAraveNaM, bahussutamateNa annato vA vi / gaMtu apucchamANo, ubhayaM pa'nnAvadeseNaM // cU-tassa kiMci suyatthasaMdiTTaM, so savvarAtinio haM ti gAraveNa ome na pucchati, sIsattaM vA na karei, savvabahusuovA haM bhaNAmi, kahamaNNaM pucchirasaM evamAdigAravaTThito annato vina gacchati, gato vA na pucchati, tAha jattha suttatyANi bAijjati tattha cilimilikuDakaDaMtario vA Thio annAvadeseNa vA gatAgataM kareMto suNeti, ubhayaM pi annAvadeseNaM // [bhA. 6252] esA sutta adattA, hoti carite tu jA sasAvajjA / gAratthiyabhAsAvA, DhaDDara palikuMcitA vA vi / / - caritte DhaDarasaraM kareti, AloyaNakAle paliuMceti, katAkate vA atthe palikuMcati / sesaM kaMThaM // [mA. 6253] bitio vi ya Aeso, tavateNAdINi paMca tu padANi / je bhikkhU AtiyatI, so pAvati ANamAdINi // tavateNe vatiteNe, rUvateNe ya je nare / AyArabhAvateNe ya, kuvvaI devakiccisaM // - etesiM imA vibhAsA [mA. 6254] khamao si ? Ama monaM, kareti ko vA vi pucchati jatINaM / dhamma kahi-vAdi-vayaNe, rUve nIyallapaDimA vA / / dhU-sabhAvadubbalo bhikkhAgao annatthavA pucchio "tumaM so khamao tti bhate ? " tAhe so bhaNati AmaM, monena vA acchati / ahavA bhaNati ko jatIsu khamaNaM puccha / vaiteNe ti "tumaM so dhammakahI vAdI nemittio gaNI vAyago vA ? " etya vi bhaNati AmaM, tuNDikko vA acchati tti| bhaNAti rUve- "tumaM amhaM sayaNo si ?" ahavA - "tumaM so paDimaM paDivannamAsI ?" etyeva taheva tuNDikkAdI acchati // [ bhA. 6255 ] bAhiraThavaNAvalio, parapaccayakAraNAo AyAre / mahurAharaNaM tu tahiM, bhAve goviMdapavvajjA / / cU- AyAratene NathurA koMDayaillA udAharaNaM te bhAvasuNNA / parappaItinimittaM bAhirakiriyAsu sukha ujjatA je te AyArateNA / bhAvateNo jahA goviMdavAyago vAde nijio siddhaM taharaNaTThayAe pavvajramabhuvagato, pacchA sammattaM paDivaNNo / evamAdi girANaM adittANaM no gahaNaM kAyavvaM / eka tAva niyanso kato bhavati / musAvAdAdiyA ca caraNabbhasadosA // [bhA. 6256 ] etesAmaNNataraM, giraM adattaM tu Atie jo tu / so ANA aNavatthaM, micchatta virAdhanaM pAve //
Page #1232
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 19, mUlaM-1357, [bhA. 6256] dhU-AvaNNasavANa paccittaM ca / / bhave kAraNaM te adattaM pi AdiejA[bhA.6257] bitiyapadamaNappajjhe, Atie avikovite va appjjhe| duddAi saMjamaTThA, dullabhadavve yajANamavI / / cU-khittAdicito vA Aieja, seho vA sajANato, "duddAi' tti uvasaMpannANa na dei tassa, uvasaMpanno anuvasaMpanno vA jattha guNei vakkhANei vA kassati tattha kuTuMtario suNati gayAgayaM va kareMto / "saMjamaheuM va"tti acchito kai miyA diTThatti pucchio, diTThA vi na diTThatti bhnnej| jattha vA saMjayabhAsAte bhAsijjamANA sAgArikA saMjayabhAsAo geNhejA tattha avidinnAte gaarsthigbhaasaaebhaasejaa|aayriyss gilANassa vAsayapAgeNa vA sahassapAgeNa vAdullabhadavveNaM kajaM tadaTThA nimittaM pauMjejja, annaM vA kiMci saMthavavayaNaM bhaNeja, tadaTThA ceva teNAdi vA paMcapade bhaNejja // mU. (1358) je bhikkhU annautthiyaMvA gAratthiyaM vA vAei, vAeMtaM vA sAtiJjati / / mU. (1359) je bhikkhU annautthiyaM vA gArasthiyaM vA paDicchai paDicchaMtaM vA sAtijjai / mU. (1360)je bhikkhU pAsatthaM vAei, vAeMtaM vA saatiji|| mU. (1361) je bhikkhU pAsatthaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijati / / mU. (1362) je bhikkhU josannaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati // mU. (1363) je bhikkhU osannaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAtijA / / ma. (1364) je bhikkhU kUsIlaM vAei, vAeMtaM vA sAtijai / / mU. (1365) je bhikkhU kusIlaM paDicchai paDicchaMtaM vA sAtijati / / ma. (1366) je bhikkhU nitiyaM vAei, vAeMtaM vA sAtijati // mU. (1367) je bhikkhU nitiyaM paDicchai, paDicachaMtaM vA sAtijai / / mU. (1368) je bhikkhU saMsattaM vAei, vAeMtaM vA sAtijjai / / mU. (1369) je bhikkhU saMsattaM paDicchai, paDicchaMtaM vA sAijai / / taMsevamANe Avajati cAummAsiyaM parihAradvANaM ugghAtiyaM / cU-etesiM vAyaNaM deti pddicchti|bhaavtenno vA savvesuahAcchaMdavaJjiesucaulahuM, ahavA - atthe / ahAcchaMde cauguruM sutte atye phu|| [bhA.6258] annapAsaMDI ya gihI, suhasIlaM vA vi jo pavAejA / ahava paDicchati tesiM, cAummAsAo porisiM / cU-porisi tti suttaporisi atthaporisiM vAdeMtassa, tesiM vA samIvAto porisiM kareMtassa, ahavA- ekko porisiM vAeMtassa / anogAsu imaM[bhA.6259] sattarattaM tavo hoti, tato chedo phaavtii| chedeNa chinnapariyAe, tato mUlaM tato dugN|| cU- sattadivase caulahuM tavo, tato ekkaM divasaM caulahucchedo, tato ekekkadivasaM mUlaNavaThThavAraMciyA / ahavA - tavo taheva caulahuM chedo sattadivase / sesA ekkekkadivasaM |ahvaa - tavo taheva chaguruchedo sattadivase, sesA ekkekkaM / ahavA - caulahu tavo sattadivase, tato caugurU For
Page #1233
--------------------------------------------------------------------------
________________ 334 nizItha - chedasUtram - 3- 19/1369 - tavo sattadivase ?, challahU tavo sattadivase, tato chaggurU tavo sattadivase, tato ete ceva chedo satta satta divase, tato mUla' NavaTThapAraMciyA ekkekkadinaM / ahavA te ceva caula hugAdi vA satta divasigA, tato chedA lahupaNagAdigA satta satta divasigA satta divase neyavvA jAva chaggurU, tato mUla'NavaTThapAriMciyA ekkekkadivasaM // gihiannatitthiesuM ime dosA [bhA. 6260 ] micchattathirIkaraNaM, tityassobhAvaNA ya geNhaMte / dete pavaMcakaraNaM, tenevakkhevakaraNaM ca // - kahaM micchattaM thirataraM ? ucyate-te taM dahuM tesiM samIve gacchaMtaM micchaddddiDDI ciMteti-ime ceva pahANatarA jAtA, ete vi etesiM samIve sikkhati / logo daThThe bhaNAti - etesiM appaNo Agamo natthi, parasaMtitANi sikkhati / nissAraM pavayaNaMti obhAvaNA / aha tesiM deti to te saddasatyAdibhAvitA mahAjanamadhye vaTTaM coraM khujjAviliyAsaNae karIsae piluae tti evamAdipavaMcaNaM kareMti uDDAhaM ca / ahavA - temeva sikkhieNa akkheve tti coyaNaM karejja dUseja vA // gihiannatitthiyANaM, ee dosA udeMta geNhaMte / [bhA. 6261] gahaNa - paDicchaNadosA, pAsatthAdINa puvvattA // cU- kaMThyA | navaraM - pAsatthAdisu gahaNapaDicchaNadosA je te pannarasame uddesage buttA te daTThavvA / vaMdana - pasaMsaNAdiyA tersme| jamhA ete dosA tamhA gihiannatitthiyA vA na vAeyavvA // parapAsaMDilakkhaNaM - jo annANaM micchattaM kuvvaMto kutitthie vAeti, jinavayaNaM ca nAbhigacchati so parapAsaMDI / jo puNa gihi-annatitthio vA imeriso [bhA. 6262 ] NANe caraNe parUvaNaM, kuNati gihI ahava annapAsaMDI / eehi saMpa utto, jinavayaNaM so sapAsaMDI // dhU- nANadaMsaNacarittANi parUveti, jinavayaNaM ca roeti so sapAkhaMDI ceva, so vAijjai jaM tassa jogaM / [ bhA. 6263 ] eehi saMpattI, jinavayaNamaeNa soggatiM jAti / eehi vippamukko, gacchati gati annatitthINaM // cU- jo annatitthiyANurUvAgitI taM gacchati / sesaM kaMThyaM / bhave kAraNaM vAejjA vi[mA. 6264 ] pavvajjAe abhimuhaM, vAeti gihI ahava annapAsaMDI / avavAyavihAraM vA osannuvagaMtukAmaM vA // cU- gihiM annapAsaMDiM vA pavvajjAbhimuhaM sAvagaM vA chajjIvaNiya tti jAva suttato, atthato jAva piMDesaNA, esa gityAdisu avavAdo / imo pAsatyAdisu avavAdo tti uvasapadA ujjayavihArINaM uvasaMpanno jo pAsatyAdI so avavAdavihAraThito taM vA vAejja / ahavA - pAsatyAdigAma jo saMviggavihAraM uvagaMtukamo - abbhuTTikAma ityarthaH / taM vA pAsatyAdibhAvarahitaM ceva vAejjA, jAva abbhuTTheti // evaM vAyaNA diTThA, tesiM samIvAto gahaNaM kahaM hojja ?, ucyatebitiyapada samucchede, desAhIte tahA pakappammi / annassa va asatIe, paDikkamaMte va jayaNAe / [bhA. 6265 ] cU- jassa bhikkhurasa niruddhapariyAo vaTTati, niruddhapariyAgo nAma jassa tinni varisANi
Page #1234
--------------------------------------------------------------------------
________________ 335 uddezaka : 19, mUlaM-1369, [bhA. 6265] pariyAyassa saMpuNNANi,tassa yaAyArapakappo adhijjiyvyo|aayriyaay kAlagatA,eseva samucchedo, ahavA-kassaisAhussa AyArapakappassa deseNasamucchedoyajAto, etesiM sabboAyArapakko paDhamassa bitiyassa deso avassaM ahijjiyavyo / so kassa pAse ahijiyabvo? ucyate[bhA.6266] saMviggamasaMvigge, pacchAkaDa siddhaputta saaruuvii| paDikate abmuThite, asatI annatya tattheva / / ghU-sagacche ceva je gIyatthA, tesiM asati paragacche saMviggamaNunnasagAse, tassa asati tAhe annassa, "annassa viasatIe"tti annasaMbhoiyassa vi asati niAdiukkameNaM asNviggesu| tesuvinitiyAdiTThANAo AvakahAe paDikkamAvito, anicchijAvaahijjai tAvapaDikamAvittA tahAvi anicche tassa va sagAse ahijai / savvattha vaMdanAdIni na hAvei / eseva jayaNA / tesiM asatIe pacchAkaDo tti jeNa cArittaM pacchAkaDaM unikkhaMto bhikkhaM hiMDai vA na vA / sArUvigo puNa sukillavasthaparihio muMDamasihaM dharei abhajjago apattAdisu bhikkhaM hiMDai / anne bhaNNaMtipacchAkaDA siddhaputtA ceva, je asihA te saaruuvigaa| eesiM sagAse sArUvigAi pacchAnulomeNa adhijjati, tesu sAstavigAdisu paDikkate abmuTTie tti sAmAtiyakaDo vratAropitA abbhuDio, ahavA - pacchAkaDAdiesu paDikkatesu / ete savve pAsatthAdiyA papacchAkaDAdiyA ya annaM khetaM neuM paDikkamAvijnati, anicchesu tatyeva tti / / "desAhIte"tti asya vyAkhyA[bhA.6267] deso suttamahIyaM, na tu asthato va asmttii| asati maNunnamaNunne, itaretarapakkhiyamapakkhI / / chU-puvvaddhaM kaMThaM | "asati maNunnamaNunne" tti payaM gayatyaM ti / "itaretara'tti asati nitiyANa itare saMsattA, tesiM asati itare kusIlA eyaM neyavvaM, esovi attho gatau ceva / tesuvi je puvvaM saMviggapakkhitA pacchA saMviggapakkhiesuimerisA je pacchAkaDAdiyA muMDagA te / pacchA kar3AdiyA jAvajIvAe paDikkamAvijjati, jAvajIvamanicchesu jAva ahijjati // tahavi anicchesu[bhA.6268] muMDaM ca dharemANe, sihaM ca pheDaMta niccha sasihe vii| liMgeNa asAgarie, na vaMdanAdINi haaveti|| ghU-jati muMDaM dhareti to rayoharaNAdI dabaliMgaM dijjati jAva uddesAtI karei, sasihassa vi sihaM pheDetuM emeva davvaliMga dijati, sihaM vA no icchati pheDeuM to sasihasseva pAse adhijati, saliMge Thio ceva asAgArie padese suyapUya tti kAuM vaMdanAi savvaM na hAvei, tena vicAreyavvaM / / pacchAkaDayassa pAsatthAdiyassa vA jassa pAse adhiJjati / tattha veyAvaccakaraNe imo vihI[bhA.6269] AhAra uvahi sejA, esaNamAdIsu hoti jatiyavvaM / anumoyaNa karAvaNa, sikkhati padammi so suddho / cU-jati tassa AhArAdiyA asthi to pahANaM / aha nasthi tAhe savvaM appaNA esanijaM AhArAti uppAevvaM / / appaNA asamattho[bhA.6270] codeti se parivAra, akaremANe bhaNAti vA saDDhe / - abbocchittikarassa u, suyabhattIe kuNaha pUrya /
Page #1235
--------------------------------------------------------------------------
________________ 336 nizItha - chedasUtram -3-19 / 1369 duvihAsatI ya tesiM, AhArAdI kareMti savvaM to| paNahANI ya jayaMto, attaTThAe vi emeva / / [bhA. 6271] dhU- jo tarasa parivAro, pAsatthAdiyANa vA sIsaparivAro, saDDA vi saMtA na kareMti, asaMtA vA natthi saDDA, evaM asatIe so sikkhago AhArAdI savvaM paNagaparihANIte jayaNAte tassa visohikoDIhiM sayaM kareMto sujjhati / appaNI vi emeva puvvaM suddhaM geNhati asati suddhasasa pacchA visohikoDIhiM geNhaMto sikkhai / avavAdapadeNa visujjhai || uddezakaH - 19 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhinA sampAditA nizIthasUtre ekona viMzatitamoddezakasya [ bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yuktaM ] saMghadAsa gaNi viracitaM bhASyaM evaM jinadAsamahattara viracitA cUrNiH pari samAptA / uddezaka:- 20 dhU- bhaNio egUNavIsaibho uddesao / idAniM vIsaimo bhaNNai / tassimo saMbaMdho[bhA. 6272] hatthAdi - vAyaNaMti, paDisehe vitahamAyaraMtassa / vIse dAnA''rovaNa, mAsAdI jAva chammAsA // cU-pagappassa hatthakammasutaMjAva vAyaNaMtaM suttaM, ettha vitahamAyaraMtassa diTThameyaM egUNavisAe vi uddesesu AvajreNapacchittaM, tesi AvaNNANaM vIsatimauddese dAnapacchitteNaM vavahAro bhaNNati - dANatteNa pacchittassa ArovaNA dAnArovaNA / ArovaNatti caDAvaNA, ahavA - jaM davvAdipurisavibhAgeNa dAnaM sA ArovaNA / taM ca kassa ? kahaM ? AyariyamuvajjhAyANaM katAkatakaraNANaM, bhikkhUNa vi gItamagItANa, thirakayakaraNasaMghayaNasaMpannAneyarANa ya gacchagatANaM ca savvesiMtesiM iha dANapacchittaM bhaNNai, taM ca iha suttato mAsAdI jAva chammAsA, no paNagAdibhinnamAsaMtA, te vi atthato bhANiyavvA // eteNa saMbadhenAgayarasa imaM paDhamasuttaM - mU. (1370) je bhikkhU mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjAapaliuMciya AloemANassa mAsiyaM, paliuMciya AloemANassa domAsiyaM // - je niddese, bhidir vidAre, kSudha iti karmaNaH AkhyA, taM bhinattIti bhikSu, bhikSaNazIlo vA bhikSuH, bhikSAbhogI vA bhikkhU / mAsaniSpannaM mAsika yathA- kauzikaM, drauNikaM / ahavA - mAnesaNAta vA mAso, jamhA samayAdikAlamANAI asati tamhA mAse samayAvaliyamuhuttA mANA tatrAntargatAdityarthaH / ahavA davvakhettakAlabhAvamANA asatIti maaso| davvato jattiyA davvA mAsema asati, khettao jAvattiyaM khettaM mAseNa asati / kAlato tIsa divasA, bhAvato jAvatiyA suttatyAdiyA bhAvA mAseNaM geNhati / pariharaNaM parihAro vajraNaM ti vRttaM bhavati / ahavA - parihAro vahaNaM tti vRttaM bhavati, taM prAyazcittaM / SThA gatinivRttau tiSThantyasminniti sthAnaM, iha. prAyazcittameva ThANaM, taMprAyazcittaThANaM anegappagAraM mUluttaradappakappajayAjaya bhedaprabhedabhinnaM bhvti| AG-maryAdA vacane, lokR-darzane, AloyaNA nAma jahA appaNI jANati tahA parassa pAgAI, karei / pari savvato bhAve kuca kauTilye, tassa palikuMcaNe tti rUvaM bhavati, ratayoraikyam iti
Page #1236
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1370, [bhA. 6272] 337 kRtyA, napalikuMcaNA apalikuMcaNA, tassevaM apalikuMciyaM AloemANassamAsiyalahugaMgurUnagaM vA paDisevaNAnipphaNNaM dijati |jo puNapalikuMciyaM Aloei tassajaM dijati paliuMcaNamAso ya mAyAniSphaNNo gurugo dijjati // esa suttattho / idAni esevatyo suttaphAsiyanijuttIe vitthareNaM bhaNNati[bhA.6273] jetti va se tti va ke tti va, niddesA hoti evmaadiiyaa| bhikkhussa parUvaNayA, je tti kao hoti niddeso|| khU-jettivA, settivA, keti vA evmaadii| niddesvaaygaabhvNti|je-kaarss niddesadarisaNaM"je asaMtaeNaM abhakkhANeNaM abhakkhAi" ityAdi / se-gAro jahA- "se gAmaMsi vA" ityAdi / ke-kAro jahA - "kayare Agacchati ditte sve" ityAdi / codagAha - kiM kAraNaM sesaniddese bhotuM jekAreNaM niddesaM karei ? AcAryAha-ettha kAraNaM bhaNNai-segArassa niddeso puvvapagatApekkhI jahA-"bhikkhU vA" ityAdi / kakArosaMsayapucchAe vA bhavati, jahA- "kiM kassa kena va kahaM kevacira kaivihe" ityAdi / jegAro puNa aniddiDhavAyaguddese jahA- "jeNevajaM paDucca" ityAdi, ahavA - jahA imo ceva jegAro ussaggavavAyaTThieNa paDiseviyaM va tiM na niddiDaM guruM lahuM vA jayaNAjayaNAhiMvAtenajegAreNa niddeso kRtetyarthaH ahavA-jekAreNa aniddibhikkhussaTTA niddeso|| so bhikkhUcaubiho imo[mA.6274] nAmaM ThavaNA bhikkhU, davvabhikkhU ya bhAvabhikkhUya / dabve sarIrabhavio, bhAveNa u saMjato bhikkhU / / cU-nAsa bhikkhU, jassa bhikkhUtti nAmaM kayaM / ThavaNA bhikkhUcitrakarmalihito / dabba bhikkhU duvidho, Agamato noaagmtoy|aagmtojaanne anuvaAgodavvamitivacanAt / noAgamao jANagAditividho, donni vibhAsittA tavvatiritto egabhaviyAditividho, egabhavionAma jo neraiyatirie ya - manuyadevesuvA anaMtaraM uvvahitA jattha bhikkhU bhavissati tattha uvvajihiti, baddhAuo nAma jattha bhikkhU bhavissai tattha AuyaMbaddhaM, abhimuhanAmagotto nAma jattha bhikkhU bhavissati jattha uvavajiukAmo samohato padesA nicchUDhA / ahavA-sayaNadhaNAdipariciiyaM pavvajAbhimuho gacchamANo / gao davvabhikkhU / idAnaM bhAvabhikkhU / so duvidho-Agamato no aagmtoy| AgamatojANaebhikkhusaddopayutte, noAgamatoihalogaNippivAso saMvegabhAvitamatI saMjamakaraNujjato bhaavbhikkhuu|| codagAha-tvayoktam[mA.6275] bhikkhaNasIlo bhikkhU, anne vi na te ann'nnvittittaa| nipisieNaM NAtaM, pisitAlaMbheNa sesaau|| dhU-"bhikkhAhArovA bhikkhU", evamanye raktapaTadayo'pi-bhikSavo bhavanti" AcAryAhanatebhikSavaH / kutaH?, yena teSAM bhikSAvRttinirupadhA na bhavati / AhUtamapiAdhAkarmadoSayuktA ca teSAM vRtti pralaMbAdi, anyAnyavRtyazca tena te bhikSavo na bhavanti / tasmAt sAdhava eva bhikSavo bhavanti, yena sAdhUnAmAdhAkarmAdidoSavarjitA nirupadhA vRtti| "aNannavivittA"-aNannavRttazca, bhikSAM muktvA nAstyanyA sAdhUnAM vRtti / ettha Ayario nippisieNa didrutaM kareti, sapisiyaMjo 17122
Page #1237
--------------------------------------------------------------------------
________________ 338 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 bhuMjati so sapisio, jo na bhuMjati so nnipisio| "pisiyAlaMbheNa seyA ya"tti-je puNa bhaNaMti- "nivi (ppi) sA vayaM jAva pisiyassa alAbho" ti, eM bhayaMtA sesA na nippisiyA bhavaMtItyarthaH // ime vi eyasseva asthassa pasAhagA diTuMtA[mA.6276] avihiMsa baMbhacArI, posahiya amajjamaMsiyA'corA / satilaMbha paricAtI, hoti tadakkhA na puNa sesA // khU-ahavA koi bhaNejA-ahiMsago'haMjAva miena passAmi / anno koti bhaNejja-baMbhacArI ahaMjAvame itthIna pappajati / ahavAevaMbhaNeja-AhAraposahIhaMjAvame aahaaronpdduppnyji| ahavAkoti bhaNeja-amajamasavRttI hNjaavmjjmsenlhaami|ahvaa kotibhaNejja-amajjamasavRttI haMjAva majjamase na lahAmi / ahavA koti bhaNejja-acorakkavRttI haMjAva parachidraM nlbhaami| ete asatilaMbhaparicAgiNovi no tadakkhA bhavaMti, tena atyeNa akkhA jesiM bhavati te tadakkhA ahiMsagAityarthaH, sesAanivRttacittAstadAkhyAna bhavaMti, teuraktapaTAdayona bhavaMti bhikSavaH, sAvadhabhikSAmatilaMbhaparityAginaH sAdhava eva bhikSavo bhvnti| "sese"tti bhikkhaggahaNe vA sAdhUNa caragAdiyANa imo viseso / / bhaNNati[bhA.6277] ahavA esaNAsuddhaM, jahA geNhaMti bhikkhunno| bhikkhaM NevaM kuliMgatyA, bhikkhajIvI vi tejtii|| ghU- "esaNAsuddhaM" ti - uggamAdisuddhaM, pacchANupubbiggahaNaM vA eyaM, sesaM kaMThaM / ahavA-te caragAdikuliMgI na kevalaM bhikSuvRtyupajIvI / / jAva imANi ya bhuMjati[mA.6278] egamuddesiyaM ceva, kaMdamUlaphalANi y| " sayaM gAhA paratto ya, geNhaMtA kaha bhikkhunno|| cU-"dagaM ti-udagaM, "uddesiyaM" ti tamuddizya kRtaM, "kaMda" iti mUla kaMdAdI, padminyAdi mUlA, AmrAdi phalA, eyANi svayaM geNhatA kahaM bhikkhuNo bhavaMti? ityuktaM bhavati // jo puNa sannicchayabhikkhU imerisI vRttI bhavaMti[bhA.6279] acittA esaniJjA ya, mitA kAle prikkhitaa| jahAladdhavisuddhA ya, esA vittI u bhikkhunno|| dhU-agarahitA agarahiyakulesu vA bhattibahumANapuvvaM vadijjamANI acittA bAtAlIsadosavisuddhA esanijA bhattaTTappamANajuttA mitA / "kAle" tidivA |ahvaa-gaamngrdeskaale| ahavAtatiyAporisIe dAyagAdidosavisuddhA parikkhitA "jahAladdhA" nAma saMjoyaNAdidosavaJjitA, erisavRttiNo bhikkhU bhavaMti // "bhikkhaNasIle" tti gataM / idAni "minatti" tti bhikSu- "bhidira" vidAraNe, "kSudha" iti karmaNA AkhyAnaM, taM bhinattIti bhikSu, eSa bhedako gRhItaH so duvihassa bhavati-davvassa ya bhAvassa ya / bhedakagrahaNAcca tajjAtIyadvayaM sUcitaM-bhedaNaM bhetavvaM ca / jato bhaNNati-"davve ya bhAva" gAhA / tattha(bhA.6280] davve ya bhava bheyaga, medaNa bhettavvagaMca tivihaM tu| nANAti bhAva-bheyaNa, kammakhuhegadrutaM bhejjaM / / -dabetiviho-davvabhedako davvameyaNANi davvabheyavvaM divbabhedako rahakArAdi, davvabhedanAni
Page #1238
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1370, [bhA. 6280] 339 parasumAdIni, davvato bhettavvaM kaTThamAdiyaM / bhAve bhAvabhedako bhikSu, bhAvabhedanAni nANAdINi, bhAvabhettabvaM kammati vA, khuhaM ti vA, voNNaM ti vA, kalusaM ti vA, vajaM ti vA, veraM ti vA, paMko ti vA, malo ti vA, ete egadvitA / evaM jAva bhejaM bhavati // imAnibhikSorekAthikAni zakrendrapurandaravat bhikkhutti vA jati tti vAkhamaga ttivA tavassi tti vA bhavaMte tti vA / etesiMimA vyAkhyA[mA.6281] bhiMdaMto vA vi khudhaM, bhikkhU jayamANao jaI hoi / tavasaMjame tavassI, bhavaM khato bhavaMtotti // chU-bhintati bhikSuH / yatI prytne| tapaHsantApe, tapaasyAstItitapasvI |ahvaa-adhikrnnaabhidhaanaadidN sUcati-tapasi bhavaH taapsH| ahavA-tapaH saMyamAsanA tavassI nArakAdibhavAnamaMtaM kareMto bhvNto| nArakAdibhave vA kSapayatIti kSapakaH, ettha bhAvabhikSuNA adhikAro / / bhikkhu tti gayaM / idAniM mAso tassa nAmAdichakkao nikkhevo[mA.6282] nAmaM ThavaNA davie, khette kAle taheva bhAve y| mAsassa parUvaNayA, pagataM puNa kAlamAseNaM / / dhU-nAmaThavaNAogatAo, davvamAsoduviho-Agamao noaagmo|aagmo jANao anuvautto / no Agamato jANagasarIyaM bhavigasarIraM.jANagabhaviyaairitto imo[bhA.6283] davve bhavio nivittio ya khettammi jammi vnnnnnnyaa| kAle jahi vaNijai, nakkhattAdI va pNcviho| ghU-bhavio tti egabhavio baddhAu abhimuhanAmagotto ya / ahavA-jJazarIra bhavyazarIra vyatiriktaH / "nivittio" tti-mUlaguNanibittito uttaraguNanivittio yA tattha mUlaguNaNivittI jehiM jIvehiM tappaDhamatAe nAmagottassa kammassa udaeNa mAsadavvassa udaeNaM mAsadavvapAuggAiM davvAiM gahiyAiM / uttaraguNanivvattaNAnivvattito citrakarmaNi mAsatyaM vA lihito / jammi khette mAsakappo kIrai, jamma vA khette Thavijai jammi vA khette vaNNijai, so khettamAso / kAlamAso jammi vA kAlamAso ThAvijai / ahavA-kAlamAso saavnnbhddvyaadii| ahavA- salakkhaNaniSphaNNo nakkhattAdI paMcavihoimo-nakkhatto caMdo uDuAico abhivaDio y|| tatya narakhattacaMdA ime[mA.6284] ahoratte sattavIsaM, tisattasattaTThibhAga nakkhatto / caMdo aunattIsaM bisaTTi bhAgA ya bttiisN|| chU-nakkhattamAsosattAvIsaMahoratto, "tisatta"tti ekkavIsaMca sattasaTThibhAgA-esa lakkhaNao ya parimANao ya nakkhattamAso / caMdamAso aunatIsaMahoratte battIsaMca bistttthibhaage| [bhA.6285] uDumAso tIsadinoSa Aiccho tIsa hoi addhaM ca / abhivahito ya mAso, pagataM puNa kammamAseNaM / / dhU- uDumAso tIsaM ceva puNNA dinA / AdincamAso tIsaM diNA dinaddhaM ca / abhivahito ahimaasgobhnnnnti| etesiM paMcaNhaM padANaM iha pagataM ti adhikAro kammamAseNaM, kammamAso tti uDumAso // abhivaSTiyassa imaM pamANaM
Page #1239
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 [bhA.6286] ekkattIsaM ca dinA, dinabhAgasayaM tahekkavIsaM ca / abhivaDio u mAso, cauvIsasateNa chedeNaM / / ghU- egattIsaM divasA, divasassa cauvIsasayakhaMDiyassa igavIsuttaraM ca bhAgasataM evaM adhimAsagappamANaM ti / etesiM ca nakkhattAdIyANa mAsANaM uppattI imA bhaNNati-abhIimAdI caMdo cAraM caramANo jAva uttarAsADhANa aMtaMgao tAva aTThArasasatA tIsuttarA sattasaTTI bhAgANaM bhavaMti, etAvatA sambanakkhattamaMDalaM bhati / etesiM sattasaDDIe ceva bhAgo, bhAgaladdhaM sattAvIsa ahorattAahorattassaya igavIsaM sattasahibhAgAesanakkhattamAso primaannlkkhnno| ahavAeyaMceva phuDataraMbhaNNati-abhiyassa caMdayogo igavIsa sttsttibhaagaa|avrechnnkkhttaa pannarasa muhuttA bhogAo etesiM chaNhaM satabhisA bharaNI addA assesA sAtI jeThThAya / etesiM chahaM tinni ahorattA |annechnnkkhttaapnnyaalmuhuttbhogiitNjhaa-tinni uttarA, punavvasu, rohiNI, visAhA yaete nava ahorttaa| tiNhaMmajjhe melitA bArasa jAtA |anne pannarasa nakkhatA tIsamuhuttabhogI, taM jahA-assiNI, kittiyA, migasira, pussa, maghA tinni puvvA, hattha, vittA, anurAhA, mUla, savaNa, dhaniTThA, revatI ya, ete pannarasa ahorattA / vArasa militA jAyA sattAvIsa savve / rukkhamaMDalaparibhogakAlo nakkhattamAso bhnnnnti| idAniM caMdamAso tassa nidarasaNaM, taMjahA-sAvaNa bahulapaDivayAtAto AraDama jAva sAvaNapoNNimA samatto-esa parimANatocaMdamAso / evaM bhaddavatAdito visesA daTTavvA |lkhnno puNaAsADhapoNNimAe vatikatAe sAvaNabahulapaDivayAe ruddamuhuttasamayapaDhamAo abhitissa bhogo pavattati caMdeNa saha / imo nava muhutte cauvIsaM bisaTThibhAge chAvaDhi sattasaddhiM coNiyAo y| ete imeNa vihiNAbhavaMti-je abhIyassa igavIsaM sattasaTThIbhAgA te saha cchedeNa bAsaThThIe guNi jAtA terasasayA viuttarA, aMsANaM chedo igatAlIsaM sattA cauppannA tena bhAge na dei tti asA tIsaguNA kAyavvA / 13024 30-39060 / __ tehiM bhAgehiMte laddhaM nava muhuttA, 9 sesaM bAsaThThIe guNeyavvaM, ettha u vaTTo (chedo) kajatibAsahibhAgeNa, ekatAlIsatANaM cauppannANa bAsaTThibhAgeNa sattasaTThI bhavaMti, ekkeNa guNitaM ettiyaM 9ceva satta saTThIe 67bhAge hite laddhaM cauvIsaMbAsaTThibhAgA chAvaLaMca sesacuNNIyA bhaagaa| etya abhIti- bhoge savaNAdiyA savve nakkhattabhogA choDhavvA jAva uttarAsADhANaM asaMpatto, tattha imA rAsI jAtAaTThasayA egUNavisuttarAmuhuttANaM, cauvvIsaMca bAsaTThibhAgechAvahicuNNIyA bhaagaa|| 66 ettha puNo abhitIbhogo ya chaoDhavvo, savaNabhogo ya sammatto 30, dhaNiTThANa ya chabbIsa 26 muhuttA bAyAlIsaM bAvaTThibhAgA doya cuNNiyA 42,62, 2 bhAgA, tAhe imo rAsI, eyammi 884, 90, 62, 132, 67 bhuttai / sAvaNapoNNimA smmttaa|| estha cautIsattarasayassa sattasaTThIe bhAgo hAyavvo, do laddhA. te uvari pakkhittA. jAtA bAnautIe bAvaTThibhAga tti kAuM bAvaTThie bhAtitA ekko laddho so uvari pakkhitto, sesA tIsaM bAvaTThibhAgA ThitA 885 je paMcAsIyA aTThasayA muhattANaM tesiM 30tIsAe bhAgAladdhA egUnatIsaM ahorattA, je sesA pannarasA muhuttA te 62 bAsaTTIe guNita jAtA navasayA tIsuttarA, ettha je te sesA tIsaM bAvaTThibhAgA te pakkhittA jAyA navasayA saTThI 960 / eyassa bhAgo tIsAe, lakhA,
Page #1240
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM - 1370, ( bhA. 6286 | 341 battIsaM, bisaTTibhAgA ete aunattIsAe ahorattANa heTThA ThaviyA visaTThittA chedasahitA / evaM eso caMdramAso auNattIsaM divasA visaTThibhAgA ya battIsaM bhavaMti / idAniM uDumAso bhaNNati - ekaM attaM buDDhI bAvaTTha bhAge chettA tassa ekkasaTTI bhAgA caMdagatIe tehiM samattI bhavati / kahaM puNa?, ucyate - jati aTThArasahiM ahorattasaehiM saTThehiM aTThArasatIsuttarAsayA labdhaMti to ekkeNa ahoratteNa kiM labhAmo / evaM terAsiyakamme kate AgayaM egasaTTihaM bAvaTThibhAgA aho rats, esA ekkasI tIsAe tihIhi mAso bhavati tti tIsAe guNeyavvA, tAhe imo rAsI jAto 1830 / eyarasa egasaDIe bhAgo hAyavvo laddhA tIsaM tihI, eso evaM uDumAso niSphaNNo, esa ceva kammamAso, sahANamAsoya bhaNati / esa ceva rAsI bAvaTThihito caMdamAso vi labmati / idAnaM AicamAso bhaNNai / so imeNa vihiNA Aneyavvo - Adicyo pussabhAge causu ahorattesu aTThArasasu ya muhuttesu dakSiNAyaNaM pavattati, soya appaNo cAreNa savvaNakkhattamaMDalacAraM caritA jAva puNo pussassa aTTha ahorattA cauvvIsaM muhuttA bhuttA / esa savvo Aicassa NakkhattabhogakAlo piMDeyavvo, imeNa vihiNA bhayabharaNIo, addA assesa sAti jeTThA ya / vaJcati muhutte ekavIsati chacca ahorate // tinnuttarA visAhA, punavvasU rohiNI ya bodhavvA / gacchati muhutte tinni ceva vIsaM ca ahorate // avasesA nakkhattA, pannarasa vi sUrasahagayA jaMti / bArasa ceva muhutte, terasaya same ahoratte // abhiti chacca muhutte, cattAri ya kevale ahoratte / sUreNa samaM gacchai, ettI karaNaM ca vocchAmi / / eyaM savvaM meliyaM imo ahorattarAsI bhavati / / 366 / / evaM AdiccaM varisaM / eyassa bArasahiM bhAgo bhAgaladdhaM AdicamAsI / ahavA paMcaguNassa saTTIe bhAgo bhAgaladdhaM tIsaM ahorattA, ahorattassa ya addhaM, esa AdiccamAso pamANao lakkhaNato ya / ettha vi savvamAsA appapaNo bhAgahArehiM uppajjaMti / idAniM abhivaDio chacceva atIritA, havaMti caMdammi vAsammi / vArasamAseNete, aDDAijehiM pUrito mAso // evamabhivaDDhito khalu, terasamAso u bodhavvo / - varSamiti vAkyazeSaH / saTThIe atItAe, hoti tu adhimAsago jugaddhammi / bAvIse pakkhasate, hoI bitio jugaMtammi / / ahavA - nakkhattAdImAsANa dinAna ya NaM imAto paMcavihAto pamANavarisadivasarAsIto aTThArasasatatIsuttarAo Anijjati / tesu paMcappamANA varisA ime caMdaM caMdaM abhivaDDhiyaM puNo caMdaM abhivaDDiyaM / tesimaM karaNaM-cadamAso egUNatIsaM 29 divase divasassa ya bAsaTTibhAgA battIsaM, esa caMda mAso / bAramAsavarisaM ti- esa bArasaguNo kajjati, tAhe imaM bhavati aDayAlA tinnisayA
Page #1241
--------------------------------------------------------------------------
________________ 342 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 divasANaM, visaSThibhAgANa ya tinnisayA culasIyA, te bAvaTThI bhaiyA laddhA chaddivasA, te uvari pakkhittA jAtA tinni satA cauppannA, 354 sesA bArasa, te cheyaMsA addheNa uvaTTitA jAyA egatIsaMbhAgA, eyaMcaMdavarisapamANaM / "tinni caMdavarisatti to tiguNaM kajjati, tiguNakayaM imaM bhavati vAsaTTahiyaM dinasahassaM, egatIsavibhAgA ya aTThArasa / eyaM tiNha caMdavarisANaM pamANaM / etto abhivaDiyakaraNaM bhaNNati so ekkatIsaM diNAti ekavIsasayaM cauvIsasayaM bhAgANaM, erisa "bArasa mAsA varisa"tti kAuM bArasahiM guNeyavvA, guNie imo rAsI, tinni sayA bohattarA dinAnaM cauvIsasayA bhAgA codasasayA bAvannA, chedeNa mAtite laddhA ekkArasa, te uvari chUDhA jAtA tinnisayA divasANaM tesIyA hiTThA aTTAsIti sesagA, te saccheyA cauhiM uvahitA jAyA ekkatIsabhAgA bAvIsaM, eyaM abhividdddiyvrisppmaannN| "do abhivaviyavarisa"tti esa rAsI dohiM guNeyavvo, dohiM guNie imo rAsI sattasayA chAvaTThA divasANa igatIsa bhAgA yaccoyAlA eekatIsabhAtiyAladdho tatthekko, so uvariMchUDho, jAyA sattasayA sattaTThA ekkatIsatibhAgAya tersaa| esaabhivaviyavarisarAsIpuvvabhaNiyacaMdavarisarAsissa melito / kahaM ?, ucyate - divasA divasesu, bhAgA bhAgasu / tAhe paMcavarisarAsI "sarattavisuddho bhavaiu" aTThArasasayA tiisuttraa||esdhruvraasii ThAvijjati / eyAodhuvarAsIo savamAsA nakkhattAdiyA uppAijaMtiappappaNo bhAgahArehiM / jao bhaNitaM[bhA.6287] bhA-sasi-ritu-sUramAsA, sattaTTi viegasahi saTThI ya / abhivaDDiyassa terasa, bhAgANaM satta coyAlA / / [bhA.6288] sattaSTuiM nakkhatte, chede bAvaTThimaiva caMdammi / egahia uDummi saTThI puNa hoi Aicce / / [mA.6289] sattasayA coyAlA, terasabhAgANa hoti nAyavvA / abhivaDDiyassa eso, niyamA chedo munneybvo|| [bhA.6290] aTThArasayA tIsuttarA u te terasesu sNgunnitaa| coyAla sattabhaiyA, chAvaTTatigivaTTiyA ya phalaM / / bhA iti nakkhattamAso, sasi tti caMdamAso, riu tti vA kammamAso vA egar3ha, sUramAso ya, etesiMmAsANaMjahAsaMkhaM bhAgahArA imerisA-sattasahI bisaTThiegasaTThI sahI yaabhivaDDiyamAsassa bhAgahAro sattasayA coyAlA terasabhAgeNaM / etesiM imA uppattI jai tesehiM caMdamAsehiM bArasa abhivaDiyamAsA labhaMti tobAvaTThIecaMdamAsehiM kati abhivaDDiyamAsAlabhissAmo evaMterAsie kate AgataM satAvaNNamAso mAsassa ya tinni terasabhAgA, ete puNo savaNNiyA jAtA sattasayA coyAlA terasabhAgANaMti, etehiM aTThArasaNhaM sayANaM tIsuttarANaM terasaguNitANa 23790 bhAgo hAyavvo, laddhaM ekkatIsaM dinA, sesaM sattasayA chavvisA te chahiM uvaTThiyA jAyA sayaM ekavIsuttaraM aMsANaM, chede vi sayaM cauvIsuttaraM, esa abhivaSTiyavarisabArasabhAgo adhimAsago / jo puNa sasisUragativisesanipphaNNo adhimAsago so aunattIsaM dinA bisaTTibhAgA ya battIsaM bhvNti| kahaM ?, "sasiNo ya jo viseso Aiccassa ya haveja mAsassa tIsAe saMguNito adhimAsao cNdo| AiccamAso tIsaM dinA tIsA ya saTThibhAgA, caMdamAso aunattIsaM dinA vi saTThibhAgA ya
Page #1242
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1370, [bhA. 6290] 343 battIsaM / etesiM visese kate sesamuddharitaM ekkatIsaM bAsaTThibhAgA anne tIsaM ceva vAsaTThibhAgA, eteuvaDiyA paropparaMchedaguNakAuMegassa sarisacchedo neDhe asesupakkhittAtesuviccheyaM savaTThiesu egasaTTibAsaTThibhAgA jAyAahorattassa, esa eko tihI somagatIe sotIsaguNitobisaTibhAtio caMdamAsaparimANaniSphaNNo ahimAsago bhavati / ____ ahavA-imeNa vihiNA kAyavvaM-jai ekkeNaAincamAseNa ekA somatihI labmati to tIsAe AdiccamAsehiM katitihI lAmo, AgataMtIsaM somatihIo, esaAdiJcacaMdavarisaabhivaDDiyachammAse yapratidinapratimAsaMca kalA vaDDamANI tIsAe mAsesumAsopUrati ti, eso adhimAsago caMdamAsappamANo caMdo adhimAsago bhaNNati, eyaM ceva abhivaddhiM paDucca abhivaDivarisaM bhnnnnti| bhaNiyaM ca sUrapannattIe- "terasa ya caMdamAso, eso abhivaDio ti nAyavvo" varSamiti vaakyshessH|tss bArasabhAgo adhimAsago abhivaviyarSamAsetyarthaH |athvaa-adhimaasgppmaannN imaM egatIsaM diNA aunatIsa muhuttA bisaTTi bhAgA esa satarasA, ete kahaM bhavaMti ? ucyate-jaM egavIsa uttarasayaMaMsANaMtIsaguNaMkAyavvaMtassa bhAgosayeNa cauvIsauttareNa bhAgaladdhaM aunatIsaM muhuttA, sesassa addhe tAva do, tattha visahi bhAgA sattarasa bhavaMti, evaM vA ekhatIsadiNasahiyaM adhikamAsapamANaM / eso paMcaviho kAlamAso bhaNNati // idAnaM bhAvamAso so duviho Agamato no Agamato ya[bhA.6291] mUlAdivedao khalu, bhAve jo vA viyANato tassa / na hi agginANao'ggI-nANaM bhAvo tato'Nanno / / cU-jojIvo ghaNNa-mAsa-mUla-kaMda-patta-puSpha-phalAdi vedeti sobhAvamAso, jo vAAgamato uvauttomAsaiti pdsthjaanno|codgaah-"nhi agginANaoaggi"ttinatvagnijJAnopayogataH AtmA aganyAkhyo bhvti| evamukte codakenAcAryAha- "nANaMbhAvo tatoNa'nno'tti nANaM ti jJAnaM, bhAvaH adhigamaH upayoga ityanaryAntaramiti kRtvA agnidravyopayukta AtmA tasmAdagnibhAvAdanyo na bhvti|| ettha chabbiho mAsanikkhevo, kAlamAseNa adhikAro tattha vi uDumAseNa, sesA sIsassa vikovaNaTThA bhaNiyA, mAse ttigayaM / idAni "parihAre''tti, tassa imo nikkhevo[bhA.6292] nAmaM ThavaNA davie, parigama pariharaNa vajaNoggahe ceva / bhAvAvaNNe suddhe, nava parihArassa nAmAI // dhU- bhAvaparihAro duvidho kajjati (AvaNNaparihAro suddho ya) AvaNNaparihArito esa crittaaiyaaro|ahvaa- bhAvaparihAritoduvidhopasatthoappasatthoya |pstthe joannANamicchAdi pariharati, apasatyo jo nANadaMsaNacarittANi pariharati / evaM bhAve tivihe kaJjamANe dasaviho parihAranikkhevo bhavati ||etesiN imA vyAkhyA-nAmaThavaNAto gatAto, vatiritto dvvprihaaro| [bhA.6293] kaMTagamAdI dabbe, girinadimAdIsuparirao hoti / pariharaNa dharaNa bhoge, louttara vajja ittrie|| [bhA.6294] . loge jaha mAtA U, puttaM pariharati evamAdI u| louttaraparihAro, duviho paribhoga dharaNe y|| jo kaTagAdINi pariharati AdiggahaNeNaM khANU visasappAdI / parigamaparihAro nAma jo
Page #1243
--------------------------------------------------------------------------
________________ 344 nizItha - chedasUtram - 320 / 1370 giriM nadiM vA pariharaMto jAti, AdiggahaNAto samuddamaDaviM vA / parigamo tti vA pajjahAro tti vA parirao tti vA ega / pariharaNaM parihAro duviho loio louttaro ya / tattha loge imo- "loge jaha" "puvvaddhaM kaMThaM / louttaraparihAro duviho- paribhoge dharaNe ya / paribhoge paribhuMjati pAunijjatItyarthaH / dhAraNaparihAro nAma jaM saMgovijati paDilehijjati ya, na ya paribhuMjati / duviho- loio louttario ya / loio ittarito Avakahio ya / ittario sUyagamatagAdidasadivasavaJjaNaM, Avakahito jahA naDa- varuDa-chinaggae juhati loutario duviho ittario Avakahito ya / tattha ittario sejjAyaradAnaabhigamasaDDAdi, Avakahito rAyapiMDo / ahavA - "aTThArasa purisesuM / " anuggahaparihAro [bhA. 6295 ] khoDAdibhaMga'nuggaha, bhAve AvaNNasuddhaparihAre / mAsAdI AvaNNo, tena tu pagataM na annehiM / dhU- "khoDabhaMgo' ttivA, "ukkoDabhaMgo "ttivA, "akkhoDabhaMgo' tti vA egaDaM, AG maryAdAyAM / khoDaM nAma jaM rAyakulassa hiraNNAdi davvaM dAyavvaM veTThikaraNaM paraM pariNayaNaM corabhaDAdiyANa ya collagAdippadANaM tassa bhaMgI khoDabhaMgo, taM rAyaNuggaheNaM majjAyAe bhaMjaMto ekkaM do tinni vA sevati jAvatiya anuggaho se kajjati tattiyaM kAlaM so davvAdisu pariharijati tAvat kAlaM na dApyatetyarthaH / esa anuggaha parihAro / bhAvaparihAro duviho- AvaNNaparihAro suddhaparihAro ya / tattha suddhaparihAro jo vi succA paMcayAmaM anuttaraM dhammaM pariharai-karotItyarthaH / visuddhaparihArakappo vA gheppai / AvaNNaparihAro puNa jo mAsiyaMvA jAva chammAsiyaM vA pAyacchittaM AvaNNo tena so sapacchitI asuddho a visuddhacaraNehiM sAhUhiM pariharijjati / iha tena ahikArona sesehiM (adhikArI) vikovaNaTThA puNa parUviyA // idAniM ThANaM, tassimo coddasaviho nikkhevo [bhA. 6296] nAmaM ThavaNA davie, khettaddhA uDDuo virati vasahI / saMjama paragaha joho, acala gaNana saMghaNA bhAve // cU- nAmaThavaNAto gayAo, jANagasarIra bhaviyavairittaM davvadvANaM imaM[bhA. 6297 ] sacittAdI davve, khette gAmAdi addhaduvihA u / tiriyanare kAyaThitI, bhavaThiti cevAvasesANa // cU- saccitadavvaDDANaM acittaM mIsaM / sacittadavvadvANaM tividhaM-dupayaM cauppayaM apayaM / dupayaTThANaM diNe jattha manUsA uvavisaMti tattha ThANaM jAyati, cauppadANaM pi evaM ceva, apadANaM pi jattha garuyaM phalaM nikkhippai tattha ThANaM saMjAyati / acittaM jattha phalagANi sAhajaMtAdi no nikkhippaMti tattha ThANaM / etesiM ceva dupadAdiyANa samalaMkitANa pUrvavat ghaDassa vA jalabhariyassa ThANaM (mIsaM ) khettaM gAmaNarAdiyaM tesiM ThANaM khettadvANaM, ahavA - khetto gAmanagarAdiyANa ThANaM / addhA kAla ityarthaH, so duvidho uvalakkhito jIvesu ajIvesu y| ajIvesu jA jassa tthiii| saMsArijIvesu duvidhA ThiI-kAyaThiI bhavaThitI ya, tattha tiriyaNaresu anegabhavaggahaNasaMbhavAto kAyaThiI, sesANaM ti - devanAragANaM egamavasaMciTTaNA bhavaThiI, ahavA-kAlaTThANaM samayAvaliyAdi neyaM // ThANa nisIya tuaTTaNa, uDDAtI virati savva dese ya / saMjamaThANamasaMkhA, paggaha logItara do paNagA / / [bhA. 6298 ]
Page #1244
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1370, [bhA. 6298] 345 ghU- "u{"ti tajjAtIyaggahaNAto nisIyaNatuya?NA vi gahitA, tesiM uddhaTThANaM Adi taM puNa kAussaggaM nisIyaNaM uvavisaNaM tuaTTaNaM saMpihaNaM u / "virati" ThANaM duvidhaM-dese sabve ya, tastha dese sAvayANaM anubbayA paMca, savve sAdhUNa mahavvayA paMca / vasahiDANaM uvassaojassa vA jaM AvassahaThThANaM / "saMjamaThANaM"ti vA aljhavasAyaThANaM tivA pariNAmaThANaM ti vA egaI / etya paDhamasaMjamaTThANe pajjayaparimANaM savvAgAsapadesaggaM, savvAgAsapadesehiM anaMtabhAgAhigA neyA, evaM lakkhaNA sAmaNNato saMjamaThANA asaMkhejjA / vibhAgato sAmAtiyachedasaMjamaThANA do vi sarisAasaMkheje ThANe gacchaMti, tato parihArasahitAteceva asaMkhejjaThANegacchaMti, tAhe parihArito vocchijjNti| tadupari sAmAtiyachedovaTThAvaNiyA anne asaMkhejjaThANe gacchaMti, tAhe tevocchijjeti| taduvari suhamasaMparAyasaMjamaThANA kevalakAlatoaMtomuhuttiyA asaMkhejA bhavaMti, tato anaMtagaNaM egaM ahakkhAyaM saMjamaTThANaM bhavati / imA tthvnnaa| "paggahaThANaM' duvihaM - loiyaM itaraM louttaraM "do panaga"tti loiyaM paMcavihaM / taM jahA[bhA.6299] rAyA'macca purihoya, seTThI senAvatI ya logmmi| AyariyAdI uttare, paggahaNaM hoi u niroho / / ghU-rAyA juvarAyA amacco seTTI purohito / uttare paggahe ThANaM paMcavihaM-Ayarie uvajjhAe pavatti thero gaNAvacchei / prakarSeNa grahaH, prakRSTo vA grahaH, pradhAnasya vA grahaNaM pragraha ityarthaH / / idAnaM johaTThANaM paMcavihaM ima[bhA.6300] AlIDha paccalIDhe, vesAhe maMDale samapade ya / acale ya nireyakAle, gaNaNe egAdijA koddii|| cU-vAmuruaM aggao kAuM dAhiNaM piTThato vAmahatyeNa dhaNuM ghettUNa dAhINeNa apagacchai tti AlIDhaM / taMciyaM vivarIyaM paJcAlIDhaM AlIDhaM aMto paNhitAto kAuMaggatalebAhirahaDio vA jujjhai taM vaisAhaM / jAnUrujaMdheya maMDale kAuMjaM jujjhai taM maMDalaM / jaMpuNa tesucevajANUrusu Ayatesu samapAdahito jujjhati taM samapAdaM / anne bhaNaMti-jaM etesiM ceva ThANANaM jahAsaMbhavaM caliyaThito pAsato piTThato vA jujjhati taM chaTuM caliyaNAma ThANaM / "acalaTThANaM" nAma jahA - paramANapoggaleNaMbhaMte! nireekAlato kevaciraM hoti?,jahanneNaMekkaM samayaM, ukkoseNaM asaMkhejja kAlaM, asaMkhejjA ussappiNi osppinniio| nireyA nizcala ityarthaH / evaM dupadesAdiyANa vi vattavyaM / "gaNaNa"tti gaNiyaM, tassa ThANA anegavihA, jahA ekaM dahaM sataM sahassaM dasasahassAI sayasahassaM dahazatasahassAI koddii| uvari pi jahAsaMbhavaM bhANiyavvaM // idAni "saMghaNA" sA duvihaa-dvvebhaavey|punno ekekA duvihA-chinnasaMghANAachinnasaMghANA y| tattha davve "chinnamachinnasaMghaNA" imA[bhA.6301] rajjUmAdi achinnaM, kaMcugamAdINa chinnsNghnnyaa| seDhidugaM acchinnaM, apuvvagahaNaM tu bhAvammi / / [bhA.6302] mIsAo odaiyaM, gayassa mIsagamaNe puNo chinnaM / apasatthaM pasatyaM vA bhAve pagataM tu chinneNaM / / dhU-jaM sUtraM vA muMjaM vA rajju acchinnaM saMgheti sA acchinnasaMghaNA / annonnakhaMDANaM imA
Page #1245
--------------------------------------------------------------------------
________________ 346 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 chinnasaMghaNA jahA kNcugaadiinnN| bhAvasaMghaNA duvihA-chinnAacchinnA ya, tattha acchinnasaMghaNAe seDhidurga uvasAmagaseDhI khavagaseDhI ya / uvasAmagaseDhIe paviThTho anaMtAnubaMdhipabhii ADhatto uvasAmeuna thkkitaavjaavsbdmohnijNuvsaamitN| khavagaseDhIevievaMcevaapubvabhAvaggahaNaM kareMto na thakkai tAva jAvasavvaM mohakhaviyaM / esA acchinnsNghnnaa| evaM apasatthAo vipasatyasammattabhAvaMsaMketassa jaMpuNoappasasthamicchattAdibhAvaMsaMkamati / esA apstychinnbhaavsNghnnaa| ahavA-bhAvaTThANaM odaiya-uvasamiya-khaiya-khaovasamiya-pariNAmiya-sannivAiyANaMappappaNo bhAvasarUvaThANaM bhaNNai / ettha adhikArobhAvahANeNa, ttthvichinnbhaavsNghnnaae| kahaM? ucyatejeNa so pasasthabhAvAo apasatthaM bhAvaM gao, tattha ya mAsiyAti AvaNNo, puNo AloyaNApariNaopasatthaM ceva bhAvaM sNgheti|| idAniM paDisevaNA, sAimA duvihA[bhA.6303] mUluttara paDisevaNa, mUle paMcaviha uttare dasahA / ekekkA vi ya duvihA, dappe kappe ya nAyavvA / kU-mUlaguNAtiyArapaDisevaNA uttrgunnaaiyaarpddisevnnaay|muulgunnaatiyaarepaannaativaayaadi paMcavihA / uttaraguNesu dasavihA imA-piMDassa jA visohI, samitIto 6, bhAvaNAoya 7, tavo duviho 8, paDimA 9, abhiggahA 10 / ahavA-anAgayamatikaMtaM koDisahiyaM niyaTTiyaM va sAgAramanAgAraMparimANakaDaM niravasesaM saMkeyaM addhApaccakkhANaM ceti |ahvaa-uttrgunnesuannegvihaa paDisevaNA kohAtiyA / mUluttaresu duvihA paDisevaNA / sA puNo ekkekkA duvihA - dappeNa kappeNa vA / dappakappA puvabhaNitA / sIso pucchati[bhA.6304] kiha bhikkhU jayamANo, Avajati mAsiyaM tu parihAraM / kaMTagapahe va chalaNA, bhikkhU vi tahA viharamANo / / cU-pubaddhaM kaMThaM Ayariyo bhaNati-kaMTagapahe va pacchaddhaM kNtthN| kiM cAnyat[bhA.6305] tikkhammi udagavege, visamammi vi vijalammi vccNto| kuNamANo vi payattaM, avaso jaha pAvatI paDaNaM // [bhA.6306] taha samaNasuvihiyANaM, sabbapayatteNa vI jyNtaannN| kammodayapaJcatiyA, virAhaNA kassai hvejaa| [bhA.6307] annA vihupaDisevA, sA uNa kammodaeNa jaajtnnaa| sA kammakkhayakaraNI, dappA'jaya kammajaNaNI u|| ghU. punarapyAha codaka-kimekAntenaiva karmodayapratyayA pratisevanA utAnyo'pi kazcitpratisevanAyA asti bhedaH ? ucyate, astIti brumaH / yatamAnasya yA kalpikA pratisevanA sA karmodayapratyayA na bhavati, na ya tattha kammabaMdho, jatotaM paDisevaMtassa vi kammakhao bhavati / jo puNa dappeNa kappeNa vA patte ajayaNAe paDisevaNA kammaM jaNeti-karmabaMdhaM karotItyarthaH / yatazcaivaM tataH idaM siddhaM bhavati[bhA.6308] paDisevaNA vi kammodaeNa kammamavitaM nimittaagN| annonnaheusiddhI, tesiM bIyaMkurANaM v||
Page #1246
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : : 20, mUlaM- 1370, [bhA. 6308] cU- kaMThyA / paDisevaNAe heU (kammodayo kammodayaheU) paDisevaNA, eSamevAmanyonyahetutvaM, tasyApi prasAdhako dRSTAntaH yathA bIjAMkurayoH // diTThA paDisevaNA kammahetU pamAdamUlA yA, sAya khettao kahaM hujjA ?, uvatsaye bahi vA viyArAdiniggayassa kAlato diyA vA rAto vA / bhAvao dappeNa vA kappeNa vA ajayaNAe paDisevati / mAsAtiaticArapatteNa saMvegamuvagaeNa AloyaNA pauMjiyavvA / imaM ca ciMtaMteNa najati kevalaM jIvitaghAto bhavissati sasallamaraNeNa dIhasaMsArI bhavati tti kAuM bhaNNati [bhA. 6309 ] taM na khamaM khu pamAdo, muhuttamavi acchituM sasalleNaM / AyariyapAdamUle, gaMtUNaM uddhare sallaM // cU-AloyaNAvihANeNa pacchittakaraNeNa ya atiyArasallaM uddharati visodhayatItyarthaH // jamhA sasallo na sijjhati, uddharayasallo ya sijjhai / tamhA tena imaM ciMtiyavvaMahayaM ca sAvarAhI, Aso iva patthio gurusagAsaM / vaitaggA saMkhaDipatte AloyaNA tivihA // [ bhA. 6310] cU- appANaM atiyArasallasalliyaM nAuM tassa visohaNavaM gurusamIve prsthito| kahaM ca ?, ucyate azvavat / taMca gurusamIvaM gacchaMto vaiyAe khaddhAdAniyagAme vA saMkhaDIe vA apaDibajjhato gacchai, gurusamIvaM patto AloyaNaM deti, sA ya AloyaNA tivihA imA - vihArAloyaNA, uvasaMpayAloyaNA, avarAhAloyaNAya / / Ase iba aupamye asya vyAkhyA [ bhA. 6311] 347 sigghujjugatI Aso, anuvattati sArahiM na attANaM / iya saMjamamaNuvattati, vaiyAi avaMkio sAhU / - sigdhaM maMdaM vA ujjukaM vA vakraM vA sArahissa chaMdamaNuvattamANo gacchati, no ya appachaMdeNaM cAriM pANiyaM vA anuyattai / evaM sAdhU vi jahA jahA saMjamo bhavati tahA tahA saMjamamaNuvattamANo gacchai, no vaiyAdisu sAyAsokkhaTTayA paDibajjhato vaiyAdisu vA na vakreNa paheNa gacchati / AloyaNapariNao jati vi anAlotie kAlaM kareti tahAvi ArAhago visuddhatvAt // tattha vihArAloyaNA imA [bhA. 6312] [bhA. 6313] cU-saMbhotiyA AyariyA pakkhie Aloeti, rAyaniyassa / rAinito vi omarAtiniyassa Aloeti / jati puNa rAiNio omo vA'gIyatyo cAummAsie Aloeti / tattha vi asatIte saMvaccharie Aloeti / tattha vi asatIte jattha milati gIyatyassa ukkoseNaM vArasahiM varisehiM dUrAto vi gIyatyasamIvaM gaMtuM AloeyavvaM / phaDDagavatiyA vi AgaMtuM pakkhiyAdisu mUlAyariyassa AloeMti // [ bhA. 6314] AloyaNApariNao, sammaM saMpaTTio gurusagAse / jai aMtarA u kAlaM, kareja ArAhao taha'vi // pakkhiya cau saMvacchara, ukkosaM bArasaNha varisANaM / samaguNNA AyariyA, phaDDagapatiyA vi vigaDeMti // taM puna ohavibhAge, darabhutte oha jAva bhinno u / tena pareNa vibhAo, saMbhamasatthAdisuM bhaitaM //
Page #1247
--------------------------------------------------------------------------
________________ 348 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 dhU-taMvihArAloyaNaMoheNa vibhaagnnvaadeti|ttth oheNaje sAdhUsamaNuNNA "darabhutte"tti bhottuM ADhattANaM pAhuNatA AgatA te AgaMtugA oheNa Aloeti, jai ya atiyAro paNagaM dasa pannarasa vIsa bhinnamAso ya to ohAloyaNaM dAuM bhujati / aha bhinnamAsAto pareNa aiyAro mAsAdito bhavati to vIsuM samuddisittA vibhAgeNa AloeMti / "saMbhamasatthAdisu bhatiya"ti saMbhamo aggisaMbhamAdi satyeNa vA samaM gatANaM aMtarA satyasannivese pAhuNayA AgayA hoja, satyo ya caliukAmo,te ya mAsAdiApannA, bhAyaNANi ya nasthi jesu vIsuMsamuddisissaMti, tAhe oheNaM AloettA ekkaTuM samuddisittA pacchA vibhAgeNaM AloyavvaM vistAreNetyarthaH / / idAni AloyaNAe kAlaniyamo bhaNNati[bhA.6315] ohe egadivasiyA, vibhAgato ega'negadivasA tu / rattiM pi divasao vA, vibhAgao ohao divase / / cU-ohAloyaNA niyamA ekkadivasatA, appAvarAhattaNao AsannabhoyaNakAlattaNaoyA vibhAgAloyaNA egadivasiyA vA hoja, aNegadivasiyA vA hojja / ___ kahapuNaanegadivasiyA vAhoja? bhuavraahttnno|bhuaaloeyvvN AyariyA vAvaDA hojA, na bahuM velaM pddicchNti| AlAvagovA vAvaDohojna / evaManegadivasitA bhavati / vibhAgAloyaNA niyamA divasato rattiM vA bhavati |ohaaloynnaa niyamAdivasato, jena rAto na bhujti|| ohAloyaNAe imaM vihANaM[bhA.6316] appA mUlaguNesuM, virAhaNA apputtrgunnesuN| appA pAsatthAisu, dAnaggaha sNpogohaa|| cU-kaMThayA, evaM AloettA maMDalIe ekkaTuM samuddisaMti / / vihAravibhAgAloyaNAe imaM kAlavihANaM[bhA.6317] bhikkhAti-niggaesuM, rahite vigaDeti phaSTugavatI u| savvasamakkhaM ketI, te vIsariyaM tu khyNti|| dhU-AdiggahaNeNaM viyArabhUmiM vihArabhUmiM vAjAhe sIsapaDicchayA niggayA tAhe phaDDagapatI egAniyassa Ayariyassa Aloeti / kei AyariyA bhaNaMti - jaha phaDDagapatI sehAdiyANaM savvasamikkhaM AloeMti / kiM kAraNaM?, ucyate - jaM kiMci vissariyaM padaM hoja taM te sArehitikahayaMtItyarthaH / taM puNa kerisa Aloeti? kAe vA parivADIe ? ata ucyate[bhA.6318] mUlaguNa paDhamakAyA, tesu viphaDamaMtu paMthamAdIsu / pAdappamajjaNAdI, bitiyaM ullAdi paMthe vaa|| -duvihoavarAho-mUlaguNAvarAho uttrgunnaavraahoy|etth paDhamamUlaguNA AloeyavvA, tesu vi mUlaguNesu paDhamaM pANAtivAto, tattha vi paDhama puDhavikkAyavirAdhaNe jA paMdhe vaccateNa virAdhanA kayA, thaMDillAoathaMDilaM athaMDillAo vA thaMDillaM saMkamaMteNapadA napamajitA, sasarakhe maTTiyAdihasthamattehiM vAbhikkhaggahaNaMkataM, evamAdi puddhvikaayviraahnnNaaloeNti|ttoaaukkaae udaullehiM hatthehiMmattehiM bhikkhaggahaNakayaM, paMthevAajayaNAe udagamuttinno, evmaadiaaukaae|| [bhA.6319] tatie patiTTiyAdI, abhidhAraNavIyaNAdi vaayummi| bItAdighaTTa paMcame, iMdiya anuvAtio chaThe //
Page #1248
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka :20, mUlaM-1370, [bhA. 6319] 349 ghU-tatie titeukkAe paraMparAdipatiTTiyagahiyaMsajotivasahIe vA ThitoevamAdi teukkaae| vAukAe jaM ghammatteNa bAhiM niggaMtuM vAto abhidhAreuM bhattAdi sarIraM vA vIyaNAdiNA vIviyaM, evamAdi vaaukkaae| paMcame vaNassatikAe bIyAdisaMghaTTaNA kayA, bhikkhAdi vA gahitA, evamAdi vaNassatikAe / "chaTTe"tti tasakAe, tattha iMdiyAnuvAeNa Aloe, puvvaM beiMdiyAiyAraM tato teiMdi-cauridi-paMceMdiyAiyAraM / evamAdi pANAtivAo / / [bhA.6320] dubbhAsiyahasitAdI, bitie tatie ajAito gahaNe / ghaTTaNa-puvvaratAdI, iMdiya Aloga mehunnnne| cU-bitie musAvAe, tattha kiMci dubmAptitaM bhaNitaM, hAseNa musAvAo bhAsio, evamAdi musaavaae| tatie tti adattAdAne, tattha ayAciyaMtaNaDagalAdigahiyaMhojjA, uggahaMvAaNaNunnavettA kAtiyAdi bosiritaM hoJja, evamAdi adinnAdAne / mehuNe, cetite mahimAdisu janasammadde itthisaMghaTTaNaphAso sAtijio hojja, puvvayakIliyAdi vA anusariyaM hona, itthINa vA vayaNANi manoharANi iMdiyANi daTTa Isi tti rAgaM gato hoja, evamAdi mehuNe / / / [bhA.6321] mucchAtiritta paMcame, chaTe levADa agaya suNtthaadi| uttarabhikkha'visohI, asamitattaM ca smitiisu|| ghU-pariggahe uvakaraNAdisu mucchA kayA hoja, atarittovahI vA gahito hojja / "paMcame"tti pariggahe evamAdi / "chaTTe"tti rAIbhoyaNe, tattha levADagaparivAso kao hoja, agataM kiMci suMThamAdivA sannihiyaM kiMci paribhuttaM hona, evamAdi raatiibhoynne| evamAdi muulgunnesuaaloynnaa| uttaraguNesuavisuddhabhikkhaggahaNaM karya hoja, samitIsuvAasamito hojja, guttIsuvA agutto|| [bhA.6322] saMtammi ya balavirie, tavovahANammijaM na ujjamiyaM / esa vihAraviyaDaNA, vocchaM uvasaMpanANattaM / / cU-kaMThayA / gatA vihArAloyaNA / idAmi uvasaMpadAloyaNA bhaNNati[bhA.6323] egamanegA divasesu hoti oheNa padavibhAgo ya / uvasaMpayAvarAhe, nAyamanAyaM paricchaMti / / dhU-sA uvasaMpadAloyaNA samaNunnANa vA, tattha samaNunnANa sagAse samaNuNNo uvasaMpajaMto duganimittaM uvasaMpajjati / / jato bhaNNati[bhA.6324] samaNunnaduganimittaM, uvasaMpajaMte hoi emeva / amaNunneNaM NavariM, vibhAgato kAraNe bhaitaM / / cU-suttaTThA daMsaNacarittaTThA jeNa te varaNaM prati sarisA ceva / "emeva"ttijahA vihArAloyaNA tahA uvasaMpadAloyaNaM deMto egadivaseNa vA anegadivasesu vA oheNa vA padivibhAgeNa vA evaM samaNunne uvasaMpadAloyaNaM deti / "anna" iti annasaMbhoio amaNunno vA asaMviggo tesu annatya uvasaMpajjaMtesutiganimittaMuvasaMpadA nANadaMsaNacarittaTThA, vibhAgAloyaNAya, na ohto| saMbhamasatthAdisuvAkAraNesuoheNa videti esa bhayaNA |avraahe vievaM jo viseso bhaNNihiti so uvasaMpajjamANo duviho-nAoanAovA, jattha joNajjati sona parikkhijati, jona najati so AvassagAIhiM paehiM parikkhijjati / evaM uvari vakkhamANaM / /
Page #1249
--------------------------------------------------------------------------
________________ 350 [bhA. 6325 ] diyarAto uvasaMpaya, avarAho divasao pasatyammi / uvvAte taddivasaM tiNhaM tu vaikkame gurugA || cU-uvasaMpadAloyaNA sA (oheNa) vibhAgeNa vA (oheNa sA divasato, na rAo / jA puNa avarAhA''loyaNA sA vibhAgeNa divasato, na raato| divasato vi viTTivati vAtAdidosavajjite "pasatthe" davvAtisu ya pasatthesu, eyaM pi vakkhamANaM, avarAhe vi ohAloyaNA avavAdakAraNe bhatiyavvA // " uvvAto "tti pacchaddhaM asya vyAkhyA [bhA. 6325] paDhamadine ma viphAle, lahuo bitiya guru tatiyae lahugA / tassa vikaNe te ciya, suddhamasuddho imehiM tu // cU- amaNunno jo uvasaMpajaNaTTyAe Agao Ayario taM jati paDhamadivase na viphAleti na pRcchatItyarthaH / kuto Agato ? kahiM vA gacchati ? kiM nimittaM vA Agato ?" evaM apucchamANassa taddivasaM mAsalahu~, bitiyadivase jati na pucchati caulahuM, "tinhaM tu vaikkame gurugA" iti cautthadivase jati na pucchatiGka / so vi pucchio bhaNati - "kahehAmi " mAsalahuM, bitiyadivase mAsalahuM, tatiyadivase 4 (la), cautyadivase akaheMtassa cugurugaa| ahavA - "taddivase "ti paDhamadivase "uvvAte" zrAntA iti kRtvA na pucchito Ayario suddho / aha bitiyadivase na pucchati to mAsaguruM / tatie na pucchati caulahuM, cautthe divase cauguruM / evaMteNa pucchieNa vA akkhAyaM jeNa kajjreNa Agao / tassa puNa AgaMtugassa Agamo suddho asuddho vA haveja, ettha cattAri bhNgaa| imeNa vihaNA bhaMgA kAyavvA niggamaNaM pi AgamaNaM pi asuddhaM / evaM cauro bhaMgA kAyavvA / tattha nigamo imehiM kAraNehiM asuddho bhavati // [bhA. 6327] ahikaraNa vigati joe, paDiNIe thaddha luddha niddhamme / alasAnubaddhavero, sacchaMdamatI parihiyavve // nizItha - chedasUtram 3 20/1370 11 - 'ahikaraNe "tti asya vyAkhyA [bhA. 6328] gihisaMjaya ahikaraNe, lahugA gurugA tassa appaNI chedo / vigatI na deti ghettuM bhottuddharitaM ca gahite vi // jati gihattheNa samaM ahikaraNaM kAuM Agao taM Ayario saMgiNhei to caulahugA / aha saMjaeNa samaM ahikaraNaM kAuM AgataM saMgiNhai to caugurugA, tassa puNa AgaMtugassa paMcarAidio chedo | ahavA puTTho apuTTho vA imaM bhaNejja - "vigati" tti "vigatI Na" pacchaddhaM / kiM ca [mA. 6329] na ya vajriyA ya deho, pagatIe dubbalo ahaM bhaMte ! / tabbhAvitassa ehi, na ya gahaNaM dhAraNaM katto // cU- soyaAyario vigatigiNhaNAe na deti jogavAhINaM / "gahiyaM"ti annehiM bhuttuddhariyaM taMpi nANujANa, kiM vA bhagavaM amhe na pavvajitavasabhassa tullA, annaM ca amha sabhAveNeva dubbalA vigatIe balAmo annaM ca amhe vigatibhAviyadehA idAniM tassa abhAve na balAmo, na ya suttatthe ghettuM samatthA, puvvagahie vi dharituM samatthA na bhavAmo // "joge paDinIe" tti do dAre jugavaM vakkhANeti[bhA. 6330] egaMtaranivvigatI, jogo paJcatthiko va tahi sAhU / cukakhalitesu geNhati, chiDDANi kaheti taM guruNaM / /
Page #1250
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM - 1370, [ bhA. 6330] 351 - dhU- pucchio bhaNAti tassa Ayariyassa egaMtarauvAseNa jogo vujjhai egaMtara AyaMbileNa vA, jogavAhissa vA te AyariyA vigatiM na visajjaMti, evamAdi kakkhaDo jogo tti tena Agao / pucchio vA bhaNeja - tammi gaccheego sAdhU mama "paJccatthigo' tti pddiniio| kahaM ci sAmAyArijoge cukketi, vIsarie khalie vi duppaDilehAdike geNhati, accatthaM kharaMTeti, cukkakhalitANi vA avarAhapadaccheddANi geNhati, se ya gurUNaM kaheti, pacchA te guruvo me khariMTeti / ahavA - anAbhogA cukkakhalitANi bhaNNaMti, jaMpuNa Abhogao asAmAyAriM karei taM chiddaM bhaNNati / idAniM "thaddhaluddha" do vi bhaNNati [ bhA. 6331] cakamaNAdI uTThaNa, kaDigahaNe jhAoM natthi thaddhevaM / ukkosa sayaM bhuMjati, deMta'nnesiM tu luddhevaM // cU-AyariyA jai vicakamaNaM kareMti tahAvi abbhudveyavvA AdiggahaNAto jai vi kAiyabhUmiM gacchaMti AgacchaMti vA, evamAdi tattha abbhuTTaMtANaM amhaM kaDIo vAeNa gahitAo, abbhuTThANapatimaMtheNa ya amha sajjhAo tattha na sarati / aha na abbhuTTemo to pacchittaM deMti kharaMTeti bA, evaM dhaddho bhaNAti / jo luddho so bhaNAti jaM ukkasayaM kiMci vi sihariNilaDugAdi labmati taM appaNA bhuMjaMti, annesi vA bAla-vuDa- dubbala pAhuNNagANa vA deti, amheNa labbhAmo, luddho evaM bhaNAti // "niddhamma alase" do vi jugavaM bhaNAti - [bhA. 6332] AvAsiyamajjaNayA, akaraNa ati uggaDaMDa niddhamme / bAlAdaTThA dIhA, bhikkA'lasio ya ubbhAmaM / / - - jo niddhamo so pucchio bhaNati - jai kahiM ci AvasitA nisIhiyA vA na kajjati na pamajjati vA, nito pavisaMto vA / DaMDagAdi vA nikkhivaMto na pamajjati, to AyariyA "uggo" -duTThatti vRttaM bhavati, pacchittaM deti, ahavA uggaM pacchittaDaMDaM deti, niranukaMpA ityarthaH / jo Alassio so bhaNAti - appaNo jatte vi bAlabuDDhANaM aDDAe dIhA bhikkhAyariyA tammi gacche hiMDijai, khuDalaka kakkhaDaM vA taM khettaM diNe diNe "ubbhAmaM ti bhikkhAyariyaM gammai pratidinaM grAmAntaraM gamyata ityarthaH / apajatte AgayA guru bhAMti - "kimiha vasahIe mahANaso jaM apajjatte AgatA ? vaha puNo, hiMDaha khettaM, kAlo bhAyaNaM ca pahuppaha, " evamAdi dIhabhikkhAyariyAe matthito Agatomiti / anubaddhavero ya sacchaMdo ya do vi jugavaM bhaNAtipAnasuNagA ya bhuMjaMti, ekkau asaMkhaDevamaNubaddho / [bhA. 6333] ekkalassa na labmA, calituM pevaM tu sacchaMdo / - anubaddhavero bhaNAti thevaM vA bahuM vA asaMkhaMDaM kAuM jahA suNagA pANA vA paropparaM takkhaNAdeva ekkabhAyaNe bhuMjaMti evaM tattha saMjayA vi, navaraM - micchAdukkaDaM daavijvNti| amhe una sakkemo hiyatyeNaM salleNaM tehiM samaM samuddisiuM / evaM Agao anubaddhavero bhaNAti / jo sacchaMdo sobhaNAti saNNA bhUmiM piegANiyassa gaMtuMna deti, niyamA saMghADasahiehiM gaMtavvaM / taM asahamANo Agao haM / ete adhikaraNAdie pade Ayarito souM pariccayai, na saMgRNhAtItyarthaH // adhikaraNAdiehiM padehiM Agayassa imaM pacchittaM [ bhA. 6434 ] samaNa'dhikaraNe paDinIya luddha anubaddhavere chaugurugA / sesANa hoMti lahugA, emeva paDicchamANassa //
Page #1251
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 320 /1370 cU-jo samaNehiM samamadhikaraNaM kAuM Agato, jo ya bhaNAti tattha me paDiNIto sAhU, joya luddho, jo anubaddhavero, etesu causu caugurugA, sesesu chasu gihi ahikaraNe ya caulahugA / jo ya Ayario ete paDicchati tassa vi evaM caiva pacchittA | ahavA - je ete dosA vRttA etesiM ekkeNa vi nAgao hoja / imehiM dosehiM Agao hoja [bhA. 6335] 352 ahavA ege'pariNate, appAhAre ya therae / gilANe bahuroge ya, maMdadhamme ya pAhuDe / / esa solasame vyAkhyAto, tathApi ihocyate[bhA. 6336] ekkalaM mottUNaM vatthAdiakappiehi sahitaM vA / so u parisA va thera, aha'NNasehAdi vaTTAve || cU- AyariyaM egAgi mottuM na gaMtavvaM, asanavatyAdi akappiyA sehasahiyaM ca mottuM na gaMtavvaM / "appAhArI' nAma jo Ayario saMkiyasuttatthA, taM caiva pucchiuM vAyaNaM deti, tArisaM vi motuM na gaMtavvaM / " theraM "ti ajaMgamaM guruM, parisA vA se therA, tesiM sehANa therANa ya ahaM ceva vaTTAvago Asi / / [mA. 6337] tattha gilANo ego, jappasarIro tu hoti bahurogI / middhammA guru- ANaM, na kareMti mamaM pamottUNaM // - tattha vA gacche ego jarAdiNA gilANo, tasasa ahaM ceva vaTTAvago AsI / bahUhiM sAhAraNarogehiM jappasarIro bhaNati tassavi ahaM caiva vaTTajhavago AsI / maMdadhammA guru ANaM na kareMti mama puNa egassa kareMti / saMjaya gihIhiM vA saha adhikaraNaM kAuM Agato, gurussa vA keNai saha ahikaraNaM vaTTati // [bhA. 6338] 1 etArisaM viusajja, vippavAso na kappatI / sIsapaDicchAyarie, pAyacchitaM vihijjatI // cU-puvvaddhaM kaMThaM / erisaM mottuM jai sIso Agao paDicchao vA, jo ya paDicchai Ayario tesiM imaM pacchittaM // [ bhA. 6339] ego gilANapAhuDa, tiNha vi gurugA u sIsagAdINaM / sese mIse gurugA, lahuya paDicche gurU sarisaM / - jo egAgiM guruM mottuM Agao, gilANaM vA motuM, adhikaraNaM vA kAuM Agao, etesu sIsassa paDicchagassa paDicchamANassa ya Ayariyassa tiNhavi caugurugA / jeNa anne sesA apariNaya appAhAra thera bahuroga maMdadhammA ya etesu jai sIso Agao caugurugA, aha picchato to caulahugA, gurussa bhayaNA / "sarisaM va" tti jai sIsaM geNhati to caugurugA, paDicchage cahugA || ahavA pAhuDe imaM [bhA. 6340 ] sIsapaDicche pAhuDa, chedo rAiMdiyANi paMceva / Ayariyasa u gurugA, do ceva paDicchamANassa / / cU-sIsarasa paDicchagassa vA ahikaraNaM kAuM annagacche saMvasaMtassa paMvarAiMdia chedo bhavati, purussa paDicchamANassa caugurugA / ete paDhamabhaMge niggama-dosA bhaNitA, Agamo vi se asuddhI
Page #1252
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 20, mUlaM - 1370, [mA. 6340 ] 353 bhavati, vaiyAdisu paDivajjUMto Agato tattha vipacchittaM vattavyaM // esa paDhamabhaMgo gato, bitiyabhaMgo vi eriso ceva, navaraM AgamI suddho / ime ukkameNa tatiya-cautthabhaMgAetaddovimukkaM vatiyAdI apaDibaddhamAyAyaM / dAUNa va pacchittaM, paDibaddhaM vI paDicchejA / / [bhA. 6341 ] cU-imo cauttho bhNgo| etesu je adhikaraNAdI niggamadosA tesu vaJjito Agamanadosesu va vaiyAdisu apaDibajjhaMtamAgao jo, esa cautthabhaMgillo suddho / tatiyabhaMge niggamadosesu suddho AgamaNadosesu vaiyAdisu jo paDibajjhato Agao taM na paDicchati / avavAdato vA tassa pacchittaM dAraM paDicchaMti, na doSetyarthaH // [bhA. 6342 ] suddhaM paDicchiUNaM, aparichinne lahuga tinni divasAI / sIse Ayarie vA, pAricchA tatthimA hoti / / cU-yathoktadoSarahitaM suddhaM paDicchittA tinni divasANi parikkhiyavvo- kiM dhammasahito na va tti, jai na parikkhati to caulahugA, annAyariyAbhiprAyeNa vA mAsalahu~ / sA puNa parikkhA ubhayo pi bhavati / ettha paDhamaM tAva tassa parikkhA bhaNNati [ bhA. 6343 ] AvAsaga sajjhAe, paDilehaNa bhuMjaNe ya bhAsAe / vIyAre gelatre, bhikkhaggahaNe paricchaMti // keI puvvanisiddhA, keI sAreMti taM na sAreMti / saMviggo sikkha maggati, muttAvalimo anAho'haM // [bhA. 6344] cU- kei tti sAhU avarAhapadA vA saMbajjhaMti, tassa uvasaMpadakAlAo puvvaNisiddhA "ajjo! imaM imaM ca na kAyavvaM", jattha jai pamAdeti te sArijjaMti tti vRttaM bhavati, no uvasaMpajJjamANaM tesu nisiddhapadesu vaTTamANaM sAreMti // tatya Avassae tAva imeNa vihiNA parikkhijjai[bhA. 6345 ] hInAhiyavivarI, sati ca bale puvvagate codeti / appaNae codetI, na mamaM ti ihuM suhaM vasituM // - hInaM nAma kAussaggasuttANi darakaTTitANi karettA annehiM sAdhUhiM ciravosaTTehiM vosirai, adhikaM nAma kAussaggasuttANi atituritaMkaDettA anupehaNaTThAe puvvameva vosirai, ussArie vi rAyaNieNaM pacchA ussAreti, vivarIe tti pAosiyakAussaggA pabhAtie jahA kareti, pabhAie vi pAdosie jaM kareti / ahavA- sUre atyamite ceva nivvAghAte saha AyarieNa savvasAhUhiM paDikkamiyavvaM, aha AyariyANaM saGghAtidhammakahA vAghAto hoja to bAlavuDagilANa asahu nisejjagharaM ca mottuM sesA suttatthajjharaNatA kAussaggeNa ThAyaMti, je puNa sati bale puvvaM kAussagge noTThati therA tesu appaNA codeMti, jo puNa parikkhijjai so na coijjai pmaadeNto| tAhe jai so evaM ca sati "suDu jaM mena paDicodeti, suhaM acchami " so paMjarabhaggo nAyavvo, na par3icchiyavvo // aha puNa maM te na pacodeti tti kAuM "saMviggo sikkhaM maggati" pacchaddhaM asya vyAkhyA 17 23
Page #1253
--------------------------------------------------------------------------
________________ 354 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 [bhA.6346] jo puNa coijaMto, daLUNa tato niyattatI tthaannaa| bhaNati ahaM bhe catto, codeha mamaM pi sIdaMtaM // cU-jatipuNa sobhaNNati jesu ThANesuahaM pamAdemitesuceva ThANesuappaNo sIsA pamAdemANA paDicoijati, ahaM tuna paDicoijjAmi "anAho'haM" - paricatto, tAhe saMviggavihAraM icchaMto AsevaNabhikkhaM maggaMto appaNoceva tato ThANAo niyattati, ahavA-chinnamuttAvalipagAsANi aMsUNi vinimuyamANe AyariyANaM pAdesupaDio bhaNAti - mA maM saraNamuvagayaM paDiccayaha, mamaM pi sIdaMtaM coeha // esA tevA AvasasayaM paDucca, parikkhA gatA / idAni samjhAya-paDilehaNabhuMjaNa-bhAsadArA paDucca parikkhA bhaNNati[bhA.6347] paDihaNasamjhAe, emeva ya hIna ahiya vivriie| dosehi vA vi muMjati, gAratthiyaDhaDharA bhAsA / / dhU-paDilehaNakAlato hINaM ahiya vA kareMti ahavA - khoDagAdIhaM hINaM ahiyaM vA kareti, vivarIyaM nAma muhapottiyAdI paDileheti, ahavA-pae rayaharaNaM tti pacchimaM paDileheti, avaraNhe paDhamaM appaNo- paDilehettA sehagilANapariNNi pacchA Ayariyassa evaM vA vivarIyaM / sajjhAe vihINaM-anAgatAekAlavelAekAlassa paDikkamati, ahiyaM aticchitAe kAlavelAe kAlassa paDikkamati, vaMdanAtikiriyaM hInAtirittaM karei, vivarIyaM porisipADhaM ugghADakAliyaporisIe pariyaTTeti, vA vivarIyaM karei, sattaviha AlovagavihItena jati, kAyasigAlakkhatiyAdidosehi vA jati, surasarAdidosehiM vA bhuMjati, sAvajAdibhAsAvA bhAsati, etesucodanAtaheva bhANiyavyA jahA Avassae bhaNitA / / sesAmi tinni dArANi egagAhAe vakkhANeti[bhA.6348 thaMDillasamAyArI, hAveti ataraMtargana pddijgge| abhaNio bhikkha na hiMDai, anesaNAdI va pelleti|| cU-thaMDillepAdapamajaNA DagalagahaNA disAlogAdisAmAyAriMparihAveti, gilANaMna paDijaggai, gilANassa vA khelamallAdi veyAvaccaMna kareti, bhikkhana hiMDai, darahiMDato vA sanniTTai, koMTaleNa vA uppAeti, anesaNAe vA geNhati / / tassa puNa imAo ThANo Agamo hoja[bhA.6349] jayamANaparihaveMte, AgamanaM tassa dohi tthaannehiN| paMjarabhaggaabhimuhe, AvAsayamAdi aayrie| cU- so jayamANasAdhUNa mUlAo Agamo hoja, parihaveMtANa vA mUlAo Agao hoja, parihaviMtAnAma pAsasthAdI, tattha jo jayamANagANaM mUlAto Agato so nANadaMsaNaTThAe vA Agato, paMjarabhaggo vA Agato / jo puNa parihaveMtANa mUlAto Agato so carittaTThAe ujjmiukaamo| ahavA-anujamiukAmo vinaanndsnntttthaae| ahavA-jo jayamANehito AgaosopaMjarabhaggo, jo puNa parihaveMtehito Agato so paMjarAbhimuho / etesu dosu vi Agaesu AyarieNa AvassayAdiparicchA kAyavvA Aha paMjara iti ko'rthaH ? ataH ucyate[bhA.6350] panagAdi saMgaho hoti paMjaro jAya saarnn'nnnnonnnne| . pacchittacamaDhaNAdI, nivAraNA sunnidiluto|| dhU-Ayario uvajjhAto pavattIthero gaNAvacchetito etehiM paMcahiM pariggahito gaccho paMjaro
Page #1254
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 20, mUlaM-1370, {bhA. 6350] 355 bhaNNatiti, AdiggahaNAo bhikkhu-vasaha-vuDa-khuDDagA ya gheppaMti | ahavA - jaM AyariyAdI paropparacodeti mitaMmadhuraMsovAlaMbhaM vAkharapharusAdIhiM vAcamaDhettApacchittadANeNayaasAmAyArIo niyatti tti eso vA pNjro|pNjrbhggo puNa evaM ceva asahaMto gacchao NIti / "gacchammi keI purisA kAraga gAhA kaMThA / "jaha sauNa paMjare dukkhaM acchati tahA" . ettha sauNadiTuMto kajjati-jahApaMjaratthassasauNassa salAgAdIhaMsacchaMdagamaNa nivArijati evaM AyariyAdi purisagacchapaMjare sAraNasalAgAdiyaM sAmAyAriM ummaggagamaNaM nivArijjati / ettha je saMviggANaM mUlAo nANadaMsaNaTTAe AgatA, je ya parihaveMteNa mUlAo AgayA carittaTThA etesNgennhiybbaa|jepunnpNjrbhggaanaanndNsnnttttaae AgatA, je parihaveMtANamUlAonANadaMsaNaTThAe AghayA, ete na saMgivhiyavvA / / etya je saMgihiyavvA te ego vA hoja, aNegA vA / jato bhaNati[mA.6351] te puNa egamaNegANegANaM sAraNaM jahA kppe| uvasaMpada AuTTe, aviuTTe annahiM gacche / / chU-tattha je anegA tesiM sIdaMtANaM sAraNA jahA kappe bhaNitA "uvadeso sAraNA ceva tatitA paDisAraNA" ityAdi, "ghaTTijaMtaM vatthaM atiruvvaNakuMkumasilI jatA" ityAdi / jo puNa ego so asAmAyAriM kareMtocodita jai AuTTito tassa uvasaMpadA bhavati, "aviuTTe" tti-jatina A uTTito, bhaNNati "annahi gacche" ti|| esA AgayANaM paricchA gtaa| ___ ahavA-eyaM pacchaddhaM-annahA bhaNNati-tena viAgaMtuNA gaccho paricchiyavvo AvassagamAdIhiMpuvvabhaNiyadArehiM |gcchillgaannNjti kiMci AvassagadArehiM sIdaMtapassaitoAyariyAtINaM kaheti, jati so kahie samma AuTTIte titaM sAdhucodeti pacchittaM ca se deti to tattha uvsNpdaa| aha kahite so Ayario tusiNIo acchati bhaNita vA - kiM tujhaM, no sammaM AuTTati? to aviuTTe Ayarie annahiM gacchati anytropsNnntetyrthH|| tatiyabhaMgille imA paDicchaNavihI[bhA.6352] niggamaNe parisuddho, Agamane asuddhe deti pacchittaM / niggamaNa aparisuddhe, imA u jayaNA tahiM hoti // ghU-tatiyabhaMgillassa vaiyAdisupaDibaddhassa suddhassa jaMAvaNNotaMpacchittaM daauNpddicchNti| jati puNa paDhamabitijeNa vA bhaMgeNa ahikaraNAdIhiM ege apariNayAdIhiM vA AgatA, je ya paMjarabhaggA, je parihAveMteSu nANadaMsaNaTThAte AgatAte na saMgiNhiyavvA, na yaphuDaM pddisehijjNti|| tesiMimA paDisehaNajayaNA[bhA.6353] natthi saMkiyasaMdhADamaMDalI bhikkha baahiraanynne| pacchitta viosagge, niggayasuttassa chaNNeNaM // "nathi saMkiya" asya vyAkhyA[bhA.6354] NattheyaM me jamicchaha, suttaM mae Ama saMkiyaM tNtu| __na ya saMkiyaM tu dijjai, nissaMkasute gavesAhi / / cU-jaM etaM suttatthaM tubbhe icchaha eyaM sama natthi / aha sobhaNAti -annasamIve sutaM mae jahA
Page #1255
--------------------------------------------------------------------------
________________ 356 nizItha - chedasUtram - 3- 20 / 1370 tubbhaM evaM asthi, ahavA bhaNAti -mae ceva tumaM vAyaNaM detA suttaa| Ayario bhaNAti - AmaMti saccaM idAniM taM me saMkitaM jAtaM, na ya dAnajoggaM, na ya saMkiyasuttatthaM dijati, Agame paDisiddhaM, gaccha annato jattha nissaMkaM sutaM / taM saMghADae tkati jo saMghADayassa uvvayAti so bhaNNati[bhA. 6355 ] ekkalleNa na labbhA, vIyArAdI vi jayaNa sacchaMde / bhoyaNasutte maMDali, apaDhaMte vI nioaMti // - amhaM erisA sAmAyArI no saMghADaeNaM vinA labmati saNNabhUmimAdi niggaMtuM, esA sacchaMdeNa yaNA / '"maMDali'"tti jo so anubaddhaverattaNeNa Agato so imAe jayaNAe paDisehijjati / joya suttamaMDalIe ubviyAti, "bhoyaNa" pacchaddhaM, amhaM sAmAyArI avassaM maMDalIte samuddisiyavvaM, suttatthamaMDalIsu jati na paDhati na suNeti vA tahAvi maMDalIe uvaviTTho acchati, na sacchaMdeNa acchiuM labbhati || [bhA. 6356 ] alasaM bhaNaMti bAhi, jita hiMDasi amha ettha bAlAtI / pacchitaM hADahaDaM, avi ussaggaM tahA vigatI / / dhU- " bAhirAyaNayaNe "tti jo AlassiyattameNaM Agato so imAe paDisehijjati, alasito bhaNati-amhaM ettha sakhette bAla- gilANa - vuDDhAvi hiMDaMti, jati dine dine bhikkhAyariyaM karesi to attha pcchittNti| jo nidhammo "aiuggadaMDo Ayariotti" etehiM kAraNahiM Agato so imAe jayaNAe paDisehijati so anhaM sAmAyArI jai duppamajjiyAdINi kareti to vi amhaM hADahaDaM pacchittaM dijjati, hADahaDaM nAma takkAlaM ceva dijati na kAlaharaNaM kajati / aviussagge "tti jo so avigatI nAnujANati tti Agao, so bhaNNati-amhaM sAmAyArI jogavAhiNA vigatikAussaggaM akareMteNa paDhiyavvaM / "taha" tti - kiM cAnyat - amhaM sAmAcArI jogava hinA'jogavAhinA vA vigatI na gRhItavyA ityarthaH / ahavA - "taha" tti jaM so kAraNaM dIveti tassa taheva pratilomaM uvannasijjati / ettha codaga Aha [bhA. 6357 ] tattha bhave mAyamoso, evaM tu bhave anajjavajutassa / vRttaM ca ujjubhUte, sohI telokkadaMsIhiM / / cU-tatreti yA eSA niggame asuddhe uvAeNaM paDisehaNA bhaNitA / atra kasyacinmati syAtevaM paDisehaMtassa mAyA bhavati musAvAyaM ca bhAsati, jeNa vijamANa sutaM natthi tti bhaNati saMkiyaM vA, evaM saMghAr3agAdisu anajjavaM arijuttaM karemANo mAyAmusAvAeNaya jutto bhavati avajjavayaNajutto vA, uvataM ca "sohI ujjuabhUtassa ya" kAraga - siloko'yaM, taMca ajjavaM akarema Nassa saMjamasohI na bhavati / AcAryAha - na mAyAmusAvAo ya; jato kAraNe mAyAmusAvAto ya anunnAyo / imaMca kAraNaMniggamaNa se asuddhaM tena uvAyapaDiseho kao // kiM ca [ bhA. 6358 ] esA u agIyatthe, jayaNA gIte vi jujjatI jaM tu / viddesakaraM iharA, maccharivAdo ya phuDarukkhe // cU- evaM agIyatthA paDisedhijjati gIyatthA puNa phuMDaM caiva bhaNNaMti, te sAmAyArIM jANaMtA kiha appatiyaM dosaM vA kaheMti, tesu vi ya jaM mAtAmusAvAdakAraNaM jujjati taM ca kAyavvaM / agIyatthANaM puNa "ihara" tti phuDaM bhaNaMtANaM viddesakaraM bhavati, ciMtaMti ya, ete maccharabhAveNa na
Page #1256
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM- 1370, [bhA. 6358] 357 deti suttatthe / sapakkhajaNe ya na evaM pradAnena maccharabhAvo bhavati / sabbhUyadosuccaraNaM phuDaM, nehavajjiyaM rukkhaM, ahayA - phuDameva rukkhaM taM ca adhikaraNAdi rAgAdiNA vA doseNa Agato tti na paDicchAmo, ettha maccharabhAva ayaso sapajjati / etesiM paDicchANa imo avavAtoniggamasuddhamuvAe na vAritaM geNhatI samAuTTaM / ahikaraNa paDinia'nubaddhe, egAgi jaDhaM na saMgihe / / [bhA. 6359 ] cU- atra akAralopo dRSTavyaH, evaM niggamo asuddho jassa so uvAeNa jayaNAe vArio na paDicchaMta ityarthaH / ahavA-dosA jahA vAraNAo na uppajaMti tahA uvAeNa vArito pratiSiddha ityarthaH / paDisiddho jai so bhaNai "micchAmi dukkaDaM, na puNo eva kAhaM, jaM vA bhaNai taM karomi, mukko me pAvabhAvo duggaivaTThaNo ihaloe vi garahito" evaM AuMTTo geNDiyavvo / tattha vi imo na geNhiyavvo-jo adhikaraNaM kAumAgato, jo ya paDinIo tti bhaNato, jo ya anubaMddharoso jeNa Ayario egAdi bhAveNa jaDho / paDinIe imo avavAdo [ bhA. 6360 ] paDinIyammi vi bhayaNA, gihammi AyariyamAdiduTThammi / saMjayapaDinIe puNa, na hoti taM khAma bhayaNA vA // cU-imA bhayaNA, koti gIyattho Ayariyassa paduTTo, AdiggahaNeNaM uvajjhAya-pavatti-theragaNAvacchedaga- bhikkhUNa, so uvasAmijaMte vi Novasamati, tassa bhaeNa Agato saM giNhiyavvo / puNa saMjato me paTTA paDinIya tti bhaNejjA to na hoi uvasaMpadA,Na paDicchijjati tti vRttaM bhavati / ahavA so bhNati gaccha, taM khAmeuM Agaccha / jai vutto gatuM taM na khAmeti to na paDicchijjati, yasa vA so na khamati to pacchAgato paDicchijjati / ahavA so bhaNeja mae AgacchamANeNa khAmiMto na khamati to paDicchiyavvo ceva, esA bhayaNA / / idAniM je avisuddhaniggamA uvAeNa vAritA vi na gacchati, je ya visuddhaniggamA paDicchitA vi sIdaMti, tesiM vosiraNavahI imo / "niggayasuttassa chaNNeNa'' ti vayaNA, jayA bhikkhAdigato hoti tadA chaDDetA gacchati / suttassa vi AyariyA divasato soUNaM pavvaie vi rAto paDhamaporisIe sovettA tassa puNa akkhevaNA kahA kahijjati tAvajAca niddAvasaMgato jahe pAsutto tAhe saMjatA uTThAvettA taM suttaM chaDDettA vaccati / channeNaM ti appasAgAriyaM maMtaM maMteti, no apariNayANaM tappakkhiyANaM / vaccato na ya kaheMti jahA nassiyavvaM, mA rahassa bhedaM kAhiMti / jati so ceva pacchA samAuTTI Agato jo ya suddhaniggamo ya ete daMsaNAiyANaM ti egaDDA AgatA paDicchiyavvA / tattha daMsaNa-nANesu puvvaddhagahito imo vidhI [bhA. 6361] vattaNA saMghaNA ceva, gahaNaM suttattha tadubhae / veyAvacce khamaNe, kAle AvakahAdi ya // cU- ete vattaNAdipadA sagacche asatIe vakkheveNa vA natthi paragacche puNa jattha vattaNAdiyA niyamA asthi tattha uvasaMpadA, puvvagahiyassa puNo puNo abbhassaNA vattaNA, puvvagahiyavisariyassa mukkasAraNA saMghaNA, apuvvassa gahaNaM, ete tinni vigappA sutte, atthe vi tinni ubhae vi tinni ee nava vigappA / uttaracaraNovasaMpadaTThA uvasaMpajjato veyAvaccakaraNakhamagakaraNaThThayA vA upasaMpajJjati, te puNa veyAvaccakhamaNe kAlato AvakahAte tti jAvajjIvaM karei, AdiggahaNAo ittariyaM vA
Page #1257
--------------------------------------------------------------------------
________________ 358 nizItha chedasUtram -3-20/1370 kAlaM karejja / / tattha daMsaNanANA ime, imA ya tesu vihI- [bhA.6362] saNanANe suttattha tadubhae vattaNAdi ekkakke / uvasaMpadA caritte, veyAvacche ya khamaNe y|| ghU-dasaNavisohayA je suttA satyANi vA tesu suttesu vattaNA saMghaNA gahaNaM, evaM atye tigaM, tadubhaetigaM "ekeke "tti-evaMdasaNe navigappA, AyArAdie yanANe evaM ceva vigppaa||crittovsNpyaa imA duvihA - veyAvaccaTTatA khamaNaTThA vA // suddhaM puNa apaDicchaMtassa imaM pacchittaM[bhA.6363] suddhapaDicchaNe lahugA, akareMte sAraNA anaapucchaa| tIsu vi mAso lahuo, vattaNAdIsu tthaannesu|| cU-jaM gurusagAse suttatthaM taM me gahita guruhiM anunnAo, vihIe ApucchittA vaidAdisu apaDijhaMto Agato, paricchito suddhoya, jo taMna paDicchati Ayariotassa caulahuM |jo vidU panno vattaNAnimittaM so jati vattaNaM na kareti to se mAsalahuM, eva saMghaNagahesu vi / Ayario vi jai taM upasaMpannaM dUrAdisu acchaMtaM na sAreti, na codeti tassa vi vattaNAdisu ThANesu maaslhuN| atthe puNa akareMta-asAreMtANaM tisu vi vattaNAdisu ThANesu patteyaM mAsaguruM / ubhae vi pacchittaM / jamhA ete dosA tamhA guruNA sAreyavvA- "ajjo! jada8 Agato taM vattaNAdikaM na karesi" || "aNApuccha"tti asya vyAkhyA[bhA.6364] aNaNunnA'NunnAte, deMta paDicchaMtta bhNgcurotu| bhaMgatie mAsalahu, duhato'NunnAte suddho u|| dhU-anunnAoaNaNunnAteNa saha vattaNaM kareti, evaM caubhaMgo kAyavyo, evaM saMgaNAgahaNesu vicaubhaMgo, ettha Adillesu tisu bhaMgesudete geNhaMtANaM sutte mAsalahuM / tavakAla visesitaM atthe mAsaguruM / cautthabhaMgo puNa duhato'NunnAtattaNao suddho|| nANe tigayaM / idAni daMsaNaM[bhA.6365] emeva daMsaNe vI, vavamAdI padA u jaha naanne| sagaNAmaMtaNa-khamaNa, anicchamANaM na unioe / cU-idAniM carittovasaMpadA sA duvidhA-veyAvacce khamaNe ya / tattha veyAvaccovasaMpadAe imA kArAvaNavihI[bhA.6366] tulesu jo saladdhI, annassa va vAraeNa icchaMte / tullesu ya AvakahI, tassANumate va ittarie / cU-AyariyANaM ekko gacche veyAvaccakaro, avaro annagaNAto pacchA Agato bhaNati - ahaM bheveyAvaccaM karemi, tatthakataro kAravijjati?, "tullesu" tatthajati dojosaladdhI so kaarvijjti| aha do viittariyA do visaladdhiyA, etthaAgaMtugouvajjhAyadINaannassa veyAvacaM kAravijjati, bhaNiyaM ca- "uvajjhAyaveyAvacaM karemANe samaNe niggaMthe mahAnijare mahApajavasANe bhavati / " ahavA - jati vatthavvo veyAvaccakaro icchati to vArovAreNaM kAravijaMti, AgaMtugo vA kAlaM paDikkhAvinatijAvapubbilassa ittarakAlo samappai, AvakahIsuvi dosusaladdhiesu evaMvArayaM mottuM / ahavA-ekko ittario ekko AvakahI "tullesu"tti laddhIe ettha AvakahI kAravijrati, ittario annassa sanniujjati, ahavA-so vatthavbo AvakahI bhaNNati tuma tAva vIsamAhi evaM
Page #1258
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM 1370 [bhA. 6366 ] 359 vRtto jati icchati to tassa anumate AgaMtu ittario kAravijjai, tammi anicche no kAravijati, so samatte gacchihiti, pacchA iyaro na kAhiti, tao Ayario ubhayabhaTTho bhavissai / aha ittario Avakahito ya ya do vi aladdhisaMpannA tattha AvakahiNA kAreyavvaM, iyaro annassa sanniujjati visajjijjai vA / aha ittario saladdhI, AvakahI bhaNNati- "vIsamAhitA tumaM esa itario saladdhI karetu, pacchA tumaM caiva kAhisi / " anicche eso ceva kAhiti, ittario annassa vA kAravijati, do vi vA saMvRtA kareMti / aha ittario aladdhI AvakahI saladdhI ettha AvakahiNA kAraveyavvaM, ittario annarasa kAravijjai, anicche paDisehijai // aha vatthavyaveyAvaccakareNa anuNNAo kAravei, tassa aNApucchAe annaM veyAvaccakaraM Thaveti to ime dosA [ bhA. 6367] aNaNunnAte lahugA, aciyattamasAha joggadANAdI / nijjara mahatI hu bhave, tavassimAdINa u kareMte // cU- vatthavva-Avakahi-veyAvaccakarassa anApucchA AgaMtu ittiriyA vaiyAvaccakara ThAveMti, aNaNunnAto vA veyAvaccakaraM Thavei to caulahugA / anne bhAMti - anApucchAe veyAvaccakare Thavie mAsalahu, aNaNunnAto veyAvaccakAravaNe caralahuM / vatyavvaveyAvaccakarassa vA aciyattaM, aciyatteNa vA asaMkhaDa karejjA / "masAha" tti-Na kaheti so puvvaveyAvaccakaro uDDakaTTo jesu kulesu AyariyAdINaM pAuggaM labbhati te na kaheti, saGghakulANi vA na kaheja, tamhA so ittario bhaNNati khamagAditavassINaM tumaM karehi, tesiM pi kajramANe mahaMtI nijarA bhavati / veyAvacce tti gayaM / idAniM " khamaNa "tti - tatthimaM gAhApacchaddhaM " sagaNAmaMtaNa" ityAdi, jo annagaNAo khamaNaTTayAo uvasaMpajjati so duviho-avigiTTho vigiTTho / aTThamAdi vigiTTho, dosu vi uvasaMpatesu sagaNo AyarieNa AmaMteyavvo Apucchiyavvo tti vRttaM bhavati - ajjo ! esa khamaNakaraNaTTayA Agato ki paDicchrijjati ua paDisijjhautti, tesi anumae paDichijjai anicche paDisijjhai / na vA te aNicchamANe tassa veyAvacce balA nioeti / / jo paDicchio so pucchiyavvo- tuma kiM avigiTTaM karesi vigiddhaM vA ? tena egatare kahite puNo pucchijjai - tumaM avigiTThe karettA pAraNadine keriso bhavasi ? so bhaNai - gilANovamo, na ya sajjhAya paDilehaNAdiyANa jogANa samattho bhavAmi / tassimo uvadeso [bhA. 6368 ] avikiTThakilAmaMtaM, bhAMti mA khama karehi sajjhAyaM / sakA kilAmiuMje, vikiTTeNaM tahiM vitare / / cU- avigiTThatavakaraNakilAmaMtaM bhaNati (mA) tumaM khamaNaM karehi, na vaTTati tava khamaNaM kAuM, sajjhAyakaraNe veyAvacce vA ujjutto bhavAhi, sajjhAyamanijjate visajjeyavvo / aha gilANIvamo na bhavati tato paDicchiyavvo / jo puNa vikiTTakhamao so jai na kilissati-sajjhAyapaDilehaNAdi joge ya savve sayameva ahINamatiritte kareti so paDicchiyavvo / jo puNa vigidveNaM kilissati tatthimaM gAhApacchaddhaM-'"sakkA kilAmmiuM" sakkA iti yuktaM, jai vi vigiTThatavakaraNe gilANovamo bhavati tahAvi tattha vitaraMti tti tavakaraNe anujANaMtItyarthaH // vigiTThatavakaraNe jo gilANovamo bhavati tatthimA sAmAyArI -
Page #1259
--------------------------------------------------------------------------
________________ 360 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 [bhA.6369] annapaDicchaNe lahugA, guruga gilANovame aDate ya / paDilehaNa saMthAraga, pAnaga taha mattagatigammi / / [bhA.6370] donnekatare khamaNe, annapaDicchaMta'saMthare aannaa| appattiya paritAvaNa, sutte hANa'NNahiM vatimo / / cU. "doNhaM" ti- tammi avigiTTavigiTThANaM annataro khamao hojja, ahavA-vigiTTho agilAnIvamo hojja / etesiM khamagANaM annayare khamage gacche vijamANe jati Ayario annaM khamagaMgaccheanApucchAe pddicchtitoculhuN| doNha vikhamagANa jugavaMpAraNadiNepajattapAraNagassa asaMtharaNaM haveja / dugAdikhamagaveyAvaccakaraNe vAvaDANa velAtikkame veyAvanakaraNe asaMtharaNaM havejja / asaMtharaMtA yajaM esaNAdi peleja tannipphaNNaM pAvati, ANAdiNo ya dosaa| asaMthare ya akajjamANe va paritAvaNAdi dukkhaM havejjA, sissapaDicchagA vi citejjA - iha annonnakhamagaveyAvaccakaraNeNaamhaM suttatyaparihANI, ato annaMgaNaM "vaimo"ti-gacchejja ||gnnanaapucchaae khamagepaDicchite gaNeya akaraNemANe Ayariyassa ya imaM pacchittaM dosAya / "guruga gilANovame aDateya" asya vyAkhyA[bhA.6371] gelaNNatula gurugA, aDate paritAvaNAdi sayaM krnne| nesaNa-gahaNAgahaNe, dugaTTha hiMData mucchA y|| dhU-tesu gacchillagesu veyAvaccaM akaratesu jai khamago gilANovago jAo to Ayariyassa caugurugA, "aDate" "sayaM" "duga?'' tti bhattapANaTThAvA sayameva hiMDato khuhApipAsAdi sIuNheNa vA paDilehaNA dikiriyaM vA sayameva kareMto parissameNa jaM anAgADhAdi pariyAvinati, mucchAdi vA pAvati, tattha caulahugAdi jAva carimaM paavNti| pariyAvijaMto anesanijaM geNhati, estha vi gurussa tannipphannaM, aha na geNhati to bahuM aDatassa pariyAvaNAdi niSphannaM / / sIsopucchati-kiMtastacaubvihAhAravisayassa kAyavvaM / AcAryAha "paDilehaNa' pacchaddhaM, uvagaraNaM se paDilehiyavbaM, saMthArago so kAyabbo, pAnagaM se ANeuM dijjati, pAraNadiNe bhattaM pi se Aneu dinyjti| uccArapAsavaNakhelamattago ya ete tinni Dhoijati parivijjaMti ya, jamhA evamAdi dosA gaNiNo tamhA gacchaM ApucchittA samaNunnAte khamagaM pddicchti| ____ aha natthi gacche khamago to paDicchiyavvoceva, paDicchiyassa ya savvaM savvapayatteNa kAyavvaM nijrtttthaa|tN parikkhAsuddhaMjAtinni divase kimAgatottianApucchitAanAlovettAvAsaMvasAveti to imaM pacchittaM sAvavAdaM bhaNNai[bhA.6372] paDhamadinAnApucche, lahugo gurugA ya huMti vitiymmi| tatiyammi hoMti lahugA, tiNhaM tu vatikkame gurugaa| cU-paDhamadine mAsalahuM ti, bitie mAsaguruM, tatie caulahuM ti, parao cautthAdidinnesu cugurugaa| avavAto-ato kajje tinni dinA bahutaraM ca kAlaM taM saMvasAvetA vi apcchittii| jato bhaNNati[bhA.6373] kaje bhattapariNNA, gilANa rAyA ya dhammakaha vaadii| chammAsA ukkosA, tesiM tu vatikkame gurugaa||
Page #1260
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM- 1370, [bhA. 6373] 361 cU-kula gaNa saMghakajjehiM vAvaDI Ayarito bhattapaJcakkhAto vA sAdhU tassa logo eti, tattha Ayario dhammaka hakahaNeNa vAvaDo gilANakajreNa vAvaDo, rAyA vA dhammaTThI ei, tassa dhammo kaheyavvo, vAdI vA nigiNhiyavvo, evamAdikAraNehiM vAvaDo Ayario hojja, evaM jAva chammAsA na puccheja, AloyaNaM vA na paDicchejja / / evamAdikajjavAvaDo vA imaM jayaNaM kareja[bhA. 6374 ] anneNa paDicchAve, tassa'sati sayaM paDicchae rattiM / uttaravImaMsAe, khinno vA nisiM pi na pavise // cU- jai asthi anno gIyattho AloyaNAriho so saMdissijjati-tumaM pucchijjasi AloyaNaM paDicchAhi / aha natthi gIyattho tAhe sayameva rattiM AloyaNA paDicchiyavvA / aha parappavAdiNigiTThA jahA siriguttassa chalugassa parAjayaTThA uttaravImaMsaM kareMtassa rAo vi paricchaNA natthi, divA parissamakiNNosa vA rAto suvati evaM rAto vina paDicchati jAva ukkosaM chammAsA / jati ya chammAse puNNe na pucchati AloyaNaM vA na paDicchati to caugurugA bhavaMti / anne bhAMti - chaNhaM parato paDhame diNe mAsalahuM, bitie mAsaguruM, tatie caulahu~, parato cauguru ti // adhavA ettha vi avavAtAvavAto bhaNNati - [bhA. 6375 ] dohI tihi vA dinehiM, jati chijjati to na hoti pacchittaM / tena paramaguNNavaNA, kulAdi ranno va dIvaMti // - jati chaNhaM mAsANaM parato niruttaM dohiM tIhiM vA dinehiM kajjasamattI bhavati to tesu vi pacchitaM na bhavati, aha tesu vi kajjasamattI na bhavati tAhe chammAsAsamattIe ceva kulAdiyA anunnavijeti ranno vA dIvijati tti "aM kalle imeNa kajjreNa akkhaNito no AgamissaM ti, viditaM bhavatu tujhaM, parappavAiNo dhA" / jai evaM na kaheti to caugurugA / / sovi suddho Aloyago vijjhato kahaM AloyaNaM kareti ? ucyate [bhA. 6276 ] AloyaNa taha ceva tu, mUluttara navari vigaDite imaM tu / itthaM sAraNa coyaNa, niveyaNaM te vi emeva / / cU- " taha ceva'' tti jahA saMbhoiyANaM vihArAloyaNAe bhaNiyaM tahA bhANiyavvaM / "mUluttare' tti puvvaM mUlaguNAtiyAraM, navaraM imo viseso, "vigaDie "tti Aloe egato ThitA vibhinne vA sAhuNa vaMdittA bhaNAti - AloyaNA bhe dinnA, icchAmi sAraNaM vAraNaM coyaNaM ca me kAuM / tehiM vi paDibhANiyavvaM tumaM piajjo ! amhaM sArejjAsi coejjAsi ya // uvasaMpadAloyaNA gayA / idAniM avarAhAloyaNA yatra prakRtaM [bhA. 6377] emeva ya avarAhe, kiM te na kayA hiM ciya visohI / ahigaraNAdi kahayatI, gItattho vA tahiM natthi // cU- "emeva ' tti jahA vihArauvasaMpadAloyaNAsu vihI bhaNito taheva imaM pi jAva puTTho vA bhaNati - ahaM avarAhAloyago aagto| tAhe AyariehiM bhANiyavvaM kiM te na kayA tehiM ciya visodhI ?, tato kaheti - adhikaraNaM me kayaM tattha AdiggahaNeNaM vigati saMghADagAdI kadheti / ahavA bhaNati - tattha gIyattho natthi / ettha ahikaraNAdiavisuddhakaraNesu AyarieNa bhANiyavvo[bhA. 6378] na vi ya ihaM pariyaragA, khula khettaM uggamavi ya pacchittaM / saMkitabhAdI va pade, jahakkamaM te taha vibhAse //
Page #1261
--------------------------------------------------------------------------
________________ 362 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 cU-paDiyaragA nAma avarAhAvaNNassa pacchitte dinne gilAyamANassa natthi veyaavccgraa| khulateNaM nAma maMdabhikkhaM jattha vA ghayAdi uvaggahadavvaM na labbhati, etya vA na dhammasaTTI logo / ahavA bhaNAi - amhe uggaM pacchittaM demo / "nathi saMkiya" "saMkiyamAdI ya pae" tti / heTThA vyAkhyAtA evaM vyAkhyeyA ityarthaH / iha saMkiyassa atthaM na yANAmi, kiha pacchittaM dinati ? vissariyaM vA pacchittaM, evaM saMkiyAdipadA jahakkameNa pacchittAbhilAveNa bhANiyavvA / ahavA-te saMkitAdipade "jahakkama"tti-jahAsaMbhavaM te vibhaasijjNti||evN asuddhaM pddisehettaasuddhNpddicchti| tassa vihI jaMtaMheTThA bhaNiyaM-"avarAhe divasatopasatthammi" taMidAni bhaNNati-avarAhAloyaNA niyamA vibhAgeNa divasato davvAdisu deti, jato bhaNNati[bhA.6379] davvAdi caturabhiggaha, pasasthamapasatya te duhekkekkA / apasatye vajeuM, AloyaNamo pstthesuN|| cU- davvakhettakAlabhAvaM ca abhigijjha deti, ete ya davvAdiyA pasatthA vA apasatthA vA hojjA, appasatthAdINi vajettA pasatyehiM AloeyavvaM // ettha paDhame apasatthA[bhA. 6380] bhaggavare kuDDesuya, rAsIsuyaje dumA ya amaNunnA / tattha na AloejjA, tappaDipakkhe disA tinni| cU-jatthakhaMbhatulAkuDDAdi kiM cipaDitaMtaMbhaggadharaM, kuDDagahaNAto vA bhinnakuDusesaM, pAThAMtareNa vA ruddagharaM / / evaM appasatthakhettaggahaNaM, rAsidumaggahaNe appasatthadavvaggahaNaM / asya vyAkhyA[bhA.6381] amaNunnadhannarAsI, amaNunnadumA ya hoMti dabammi / bhaggagha rudda Usara-pavAta daDvAdi khettammi / / amaNunnadhannA tilamAsakoddavAdI / amaNunnadumA ete[bhA.6382] nippatta kaMTaille, vijuhate khAra kaDuya daDDe ya / ___ aya taMba tauya kayavara, davve dhannAya apasatthA / / cU-sabhAvato karIrapalAsAdiyA vAanne pattasADakAloniSpattA, agghADagavatthulamokkhAdiyA khArarukkhA, rohiNikuDagaNibAdiyA kaDurukkhA, ayAdi lohadavyA, appassattha rAsI sabbevajanijA, aMgAratusabhusacIvarAdI anegadavvaNigarokayavaro, mAsatilakoddavAdiyA apasasthA dhannA, ete dabbao bhaNitA / khettao bhaggadharAdi ruddagharaM mahAdevadharaMduggamAdi gharA ya, jattaM vA bhusakuTuM hiraNNAkuTTho vA, UsaraM ti UsarabhUmI, chinnaTaMkA taTI prapAtaM, davAdidaDvA vA bhUmI, jattha evaM khettao appasattho / imaM kAlato[bhA.6383] paDikuTellagadivase, vajejA aTTamiM ca navamiM ca / chaTTi cautthiM bArasiM ca doNhaM pi pakkhANaM / / - bhAvato imaM appasatthaM[bhA.6384] saMjhAgataM ravigataM, viDDeraM saggahaM vilaMbiMca / rAhuhataM gahabhiNNaM, ca vajae satta nakkhatte / / cU-jammi udite sUro udeti taM saMjhAgataM, jattha sUro Thito taM ravigataM, jaM sUrassa pikRto anaMtaraM taM vilNbii| anne bhaNaMti - jaM sUrassa piTTato aggato vA anaMtaraM taM saMjhAgayaM / jaM puNa
Page #1262
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1370, [bhA. 6384] piTThato sUragatAto taM titaM (?) vilaMbI / jaMjattha gamaNakampasamAraMbhAdisu anabhihiyaM taM viDDeraM vigatadvAramityarthaH / jaM krUragraheNAkrAntaM taM saggaha, jattha ravisasINa gahaNaM AsI taM rAhuhataM, majJaNajassa gahagatotaMgahabhiNNaM, ete sattavinakkhattA caMdajogajuttA AloyaNAdisusavvapayatteNa vajjanijjA / / etesu imaM phalaM[bhA.6385] saMjhAgatammi kalaho, hoti kubhattaM vilNbinkhtte| viDDere paravijayo, Aiccagate anevvaannii|| [bhA.6386] jaM saggahammi kIrai, nakkhatte tattha buggaho hoti / rAhuhatammi ya maraNaM, gahabhiNNe sonniuggaalo| cU-eyAto dovi kaMThAto / ete appasatthadabvAdiyA / etesu no AloejA / / [bhA.6387] tappaDipakkhe davve, khette ucchuvaNa ceiyaghare vA | - gaMbhIra sANuNAdI, payAhiNAvattaudae u|| cU-tappaDipakkhaMti-appasatthANa davvAdiyANa pratipakSAH pasatthA davvAdiyA, tesuaaloejj| tattha davve sAlimAdipasatthAdhannarAsIsu, hiraNNa-suvaNNa-maNi-rayaNa-bitiyara-vidumarAsisamIve vA, khettao ucchukaraNasamIve sAlikaraNe cetiyaghare pattapuSphalovavete vA ArAme gaMbhIre, jattha vA khette paDisaddo bhavati taM sANunAtI jatya vA NadIe padAhiNAvattaM udagaM vahati paumasare vA / kAlato[bhA.6388] uttadiNasesakAle, uddhaTTANA gahA ya bhAvammi / puSvadisa uttarA vA, caraMtiyA jAva nvpuvii|| cU-uktadiNA aTTamImAdIte vajjettA sesA bitiyAdI divasA pasaMsthA, tesuvi vyativAtAdi dosavajjitesu pasatthakaraNamuhatatesu, bhAvato uccaTThANagatesu gahesu-ravissa meso unno, somassa vasabho, agArassamagaro, buhassa kaNNA, vihassatissa kakkaDao, mIno sukkassa, tulo snicchrss| sabvesi gahANa appaNo uccaTThANAto jaM sattamaM taM nIyaM / ahavA - bhAvato pasatyaM buho sukko vahassatI sasIya / etesiM rAsi-horA-drekkANaaMsatesuvA udiesusommgghblaaiesuyaaloejjaa| so puNaAloeMtoAloyaNArihovAtiNhaM disANaMannayarIe abhimuho ThAtiuttarA puvvavaraMtiyAya, sA imA jAe disAe titthakaro kevalI manapajjavaNANI ohinANI coddasapubbI jAva navapubbI jo jammi vA juge pahANo Ayario jatto viharatti tatto hutto paDicchati Aloeti vA / -Aloetassa imA sAmAyArI[bhA.6389] nisejjA'sati paDihAriya kitikammaM kAu pNjlukkuddo| bahupaDiseva'risesu ya, anunnaveuM nisjjgto|| cU-appanisejakappehiMaparibhuttehiM paribhuttehiM NisejaM kareti asati appanisejjANaM annassa saMtiyA paDihArakappA ghettuM kareti / tattha jati Ayario pubbahutto nisIyati to Aloyago dAhiNao, uttarAhutto nisIyati to iyaro vAmato puvvahutto ThAti caraMti ya / disAbhimuho ThAvito vihIe vArasAvattaM vaMdanaM dAuM kayaMjalI ussaggaukkuDuyaThio Aloei / jai puNa tassa bahupaDisevaNattAo cireNa AloyaNA samappihii, na sakkei tacciraM ukkuDuoThAM, arisAluyassa
Page #1263
--------------------------------------------------------------------------
________________ 364 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 arisAo khubhejA, to guruM anunnavettA nisijAe uvaggahiya pAdapuMchaNe vA jahAruhe ThAvio Aloeti / / kiM puNataM Aloijati?, ucyate-cauvvihaM idaM davvAdI[bhA.6390] ceyaNamacittadavve, janavayamagge yahoti khettammi / nisidiNa-subhikkha-dubmikkhakAla-bhAvammi hiTTitare / / ghU-davvato acittaM sacittaM mIsaMvA akappiyaM kiMcipaDiseviyaM hojjA / khettaojanavate vA addhANe vA ! kAlato diyA vA rAo vA subhikkhe vA dubhikkhe vA / bhAvato haTTeNa vA gilANeNa vA, jayaNAe ajayaNAe vA, dappao kappao vA / AloyaNAe ime guNA[bhA.6391] lahutAlhAdIjaNayaM, appaparaNiyatti ajjavaM sohii| dukkarakaraNaM vinao, nissallattaM ca sohiguNA / / khU-jahA bhAravAhoohariyabharovva Aloie uddhariyasallolahUbhavati, atiyAradhammataviyassa cittassa AloyaNAe nissallo cittassapralhAdaNaMjanayatipalhAditti vuttaM bhavati,AloyaNakaraNao sayaMdosehi niyattatitaMpAsittA anne vi AloyaNAbhimuhA bhavaMti, atiyArapasaMgato viniyattiyA bhavaMti, jaM rahe parisevitaM parassa AloeMteNa ajjava tti amAyAvittaM kayaM bhavati, atiyArapaMkamaliNassa appaNo caraNassa vA sohI katA bhavati, dukkarakaraNaMca / kahaM ? ucyate - na dukkaraM jaM paDisevitaM, taMdukkaraM jaM AloiyaMti, ahavA - jaM paDisevitaM taM jIvassa saMsArasuhAnukUlaM na dukkara, tao jaM cittanivittikaraNaM taM dukkarakaraNaM ti appateNa gurussa vinao kato bhavati, carittavinaovA esa kao bhavati, sasallo yaappA nisallo ko|aaloynn tti vA sehittivA egtttth|| teNaM puNa AloyaMteNa mAyAmayavippamukkeNaM[bhA.6392] jaha bAlo jaMpato, kajamakajaM ca ujjuyaM bhaNai / taMtaha AloejjA, mAyAmayavippamukko u / / jo AloyaNAriho so imo duviho[bhA.6393] AgamasuyavavahArI, Agamato chavvihI u vvhaarii| kevali manohi coddasa, tasa nava pubbI ya nAyavvA / AgamavavahArI suyavavahArI ya, tattha jo so AgamavavahArI so chavviho imo - kevalanANI ohinANI maNapajjavanANI coddasapubbI abhinnadasapucI navapuvvI ya / ete AgamavavahArI paJcakkhaNANiNo jeNa jahA aiyAro kato taMtahA atiyAraM jaannNti|| taMca AgamavavahArissa AloejamANe jati Aloyago paDikuMcati[bhA.6394] pamhuTTe paDisAraNa, appaDivajaMtagaM na khalu saare| jati paDivajjati sAre, duviha'tiyAraM vi pancakkhI // dhU-"pamhu?" tti - bissarie taM paccakhaNANI nAuM "paDisArijai" tti-tAhe bhaNAti * amurga te vissaritaMtaM Aloehi / aha jANai-na paDivajati to na paDisArei / duviho aiyAro mUlaguNAiyAro uttrgunnaaiyaaroy| evaM paccakkhaNANI sammaMAuTTassa detipacchittaM, anAusa'tassa na deMti / ete paccakkhavavahArI vuttA- sesA je te ime suyavavahArI[bhA.6395] kappa-pakappA tu sute, AloyAveti te u tikkhutto| sarisatthe'paliuMcI, visarisa paDikuMcitaM jANe / /
Page #1264
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 20, mUlaM-1370, [bhA. 6395] 365 ghU- "kappo" tti dasAkappavavahArA, "pakappo' tti nisIhaM, tuzabdAnmahAkappasuttaM mahAnisIhanijuttIpeDhiyadharA ya, evamAdi savve suyavavahAriNo / teya suyavavahArI egavArAloie paliuMcite ApaliuMcie vA visesaM na yANaMti, tena kAraNeNa "tikkhutto' ti niyamA tinni vAre AloyAti / ekkavArAbhaNAti- "Na suTumae avadhAriya", "niddAvasaMgao" / tatiyavArAe bhaNAti "anuvautteNa kiMci no avadhAriyaM, puNo aaloehi"| jati tihaM vArAhiM sarisaM ceva AlotiyaMtoNAyavvaM apaliuMcI / aha visarisaMvulluvaMtoyaAloeti topliuNciyNjaanniyvv|| tatya jo paliuMcI to imeNa assadiTuMteNa coeyabbo[bhA.6396] AseNa ya diluto, caubvihA tinni daMDieNa jhaa| suddhassa hoti mAso, paliuMcite taM cimaM ca'nnaM / / cU-davvAdicaubvihapaDisevaNApaliuMcI aagmsuyvvhaaraadiihiNbhaanniyvvo| suNehi ano! udAharaNaM, jahA - ekkassa ranno Aso savvalakakhaNajutto dhAvaNa-pavaNamattho, tassa Asassa guNeNa ajeyo so raayaa| sAmaMtarAiNoya sabve aJjo aannaaveti| tAhe sAmaMtarAyANo appappaNo sabhAsu bhaNeti-asthi koi erisopuriso, jotaM harittA Ameti? savvehiM bhaNiyaM-sopurisapaMjaratyo ciTThati, gacchati vA, na sakkati hAuM / egassa ranno egeNa puriseNa bhaNiyaM-jai so mAreyavvo to mAremi tti / tAhe rannA bhaNiyaM- "mA ahaM tassa vA bhavatu, vAvAdehi" ti / tao tattha gato so| tena yachannapadesahitaiNapaDikkarUva dhanuhakaMDassaaMte kSudrakIkaMTakaMlAettA viddho Aso,taM isiyA kaMDagaAhanittA paDiyaM, kSudrakIkaMTakovi AsasarIramanupaviTTho, sopabhUajavajogAsaNaM caraMto vitena avvattasalleNa vAhinnamANo prihaaiumaaddhtto|taahe vejjassaakhAto, vejjeNa diTTho, bhaNiyaMca-nasthi se kotidhAubisaMvAdarogo, asthi se koiavvttsllo| tAhe vejjeNajamagasamagaM purisehiM kaddameNa AliMpAvio so Aso, so sallapaeso atiuNhattaNato paDhama sukko, taM phADetA avanIo kSudrakIkaMTakasallo, soya pnntto| bitio evaM anuddhariyasallo mto| idAni uvasaMhAro- jahA so Aso anuddhariyasallo balaM na geNhai, asamatyo ya juddhe mato ya, evaM tumaM pi sasallo kareMto kiriyakalAvaM saMjamavuddhiM no karesi, na ya kammaNo jayaM karesi, ajae ya kammaNo anegANi jammaNabharaNANi pAvihisi, noya mokkhatthaM sAhehisi, tamhA sadhvaM sammaM Aloehiti / ahavA caubbihA AlovagA-apaliuMcie paliuciyaM - etesiM cauNhaM bhagANaM paDhamatatiye suddhabhAvassamAsamAvannassa mAsoceva pacchittaM, bitiyacautthesumAiNotaMca AvannamAsiyaM imaMca annaM mAsaguruMmAyAniSphaNNaM mAsiyaM / / syAnmati-"kiM tinnaM AloyaNANaM Arato mAI novalabbhati to (jao) tinnivArA AloyAvijjati? AcArya Aha-ega-duvArA suddhiM spaSTa na uvalamatimAyIti, tahAvi phuDatara uvaladdhinimittaM tinni vArA AloyAvinati puvvaM ca mAyAniSphaNNaM mAsaguruM dijjati tti / ettha imo diTuMto "tinni daMDieNa jahA" asya vyAkhyA[bhA.6397] aTuppattI visarisa niveyaNe daMDa paccha vvhaaro| iti louttariyAmme vi, kuMcitabhAvaM tu daMDeti // cU-arthasya utpattirartho vyavahArAdutpadyata iti aTuppatI vavahArobhaNNati-jahA koi puriso ternational
Page #1265
--------------------------------------------------------------------------
________________ 366 nizItha-chedasUtram -3-20/1370 annAtito rAyakaraNaM uvaTTito nivedeti-ahaM devadatteNa annAtito, tAhe karaNa (paI] pucchatikahaMtujhaM kalaho samuTTito? tAhe so kaheti / kahiekaraNapatI bhaNati-puNo kahehi, kahie puNa tatiyavArA kahAvijai, jati tisu vi sarisaM to jANati-sabbhAvo kahio, aha visarisaM to jANati karaNapatI esa paliuMciyaM kahei tti / kIsa rAjakule musAvAyaM bhaNati? pratAreti tti puvvaM iMDijati, pacchA jai vavahAro jiyati to puNo DaMDijai / evaM so mAyAvI vi DaMDovahato kIrati / iya evaM louttare vi amha tinni vArA AloyAvettA jai paliuMcI kIsa mAyaM karehi tti to mAyApaccao mAsagula se dijjati puvvaM, puNo vi se pacchAjaM AvaNNotaM dijjati, evaM ceva so sujjhati, natthi se annosodhaNappagAroiti / / ahaAgamavavahArIpaJcakkhaNANapaJcayatopaliuMciyaM apaliuMciyaM vA jaannti|je puNa sutavavahArI, te kahaMduvalakkhaM asubhaMpaliuMciyabhAvaM aMtogata jANaMti ? ata ucyate[bhA.6398] AgArehi sarehi ya, puvvAvaravAhayAhi ya girAhiM / nAuM kuMcitabhAvaM, parokkhaNANI vvhrNti|| cU-Aloyagassa AgArona saMviggabhAvovadasago, sarovi se avvattamaviTTho khUbhiyagaggaro, puvvAvaravAhatA ygiraa| AloyaMto bhaNAti-akappiyaM me jayaNAepaDiseviyaM, na yatiyapariyaTTa kAuMtaM gahiyaMti, evamAdikAraNehiMkuMciyabhAvaM nAuM pacchAAtoyageNaya Alotite phuddiike| evaM parokkhaNANI vavahAraM vavaharaMti / / mU. (1371) je bhikkhU domAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA apaliuMciya AloemANassa domAsiyaM paliuMciya AloemANassa temAsiyaM / / asyaM vyAkhyA-dvAbhyAM mAsAbhyAM niSpannadomAsiyaM, sesaMjahA maasiysutte| navaraM-imo viseso, paliuMcite tatio gurumAso dijati / domAsAdipaliuMcitesu jahakkama ime diTuMtA[bhA.6399] kuMcita salle mAlAgAre mehe palikuMcite tigtttthaannaa| paMcagamA neyavvA, vahUhi ukkhaDDamaDDAhiM / / khU-domAsigapalikuMcayassa kuMcito divaMto dijjati kuMcitotAvaso, phalANaM aTThAe aDaviM gao / tena nadIe sayaM mao maccho diTTho / tena so appasAgAriyaM eittA khAito / tassa tena anuciyAhAreNa ajIraMteNAgADhaM gelaNNaM jAtaM / tena vejo taMpucchati-kiMtekhAiyaM? jao rogo uppanno / tAvaso bhaNAti - phalAiM mottuM annaM na kiMci khAiyaM / vejjo bhaNai - "kaMdAdIhiM nikkasAtiyaM te sarIraM, ghayaM pivAhi tti / tena pIyaM sudutaraM gilANIbhUto / puNo pucchio, vajeNa bhaNiyaM- "sammakahehi" |khitN tena -maccho me khaaito| vejjeNa saMsohaNa-vamaNa-vireyaNakiriyAhiM nikasAettA laddhIo kao / imo uvaNao-jo paliuMcati tassa pacchittakiriyA no sakketi suddhaM kAuM, samma puNa atiyArarogaM Aloe to tassa pacchite suhakiriyA kAuMsakketi / / mU. (1372) je bhikkhU temAsiyaM paDihAraTTANaM paDisevittA AloejjA apaliuMciya AloemANassa temAsiyaM paliuMciya AloemANassa caumAsiyaM / / ___ cU-atrApi mAsikavyAkhyA eva, navaraM-tribhirmAsai niSpannaM traimAsikaM, paliuMcie cauttho mAso guruo dijjati / paliuMcage ya imo salladiluto kajati / dorAyANo saMgAma sNgaameti| tassa
Page #1266
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM- 1372 [bhA. 6399] 367 ekkassa ranno ekko maNUso sUrataNeNa atIvavallabho / so ya bahUhiM sallehiM sallio / te tassa sallAI jo avaNeti, avanijamANehiM atIva dukkhavijjai, ekampi se aMge sallo vijramANo tena vihito vejassa dukkhAvijihAmi tti / so ya tena salleNa vivaTThamANeNa balaM no giNhati dubbalo bhavita, puNo tena pucchijramANeNa nibaMdhe kahitaM nINio sallo, pacchA balavaM jaato| ettha vi uvaNao pUrvavat / mU. (1373) je bhikkhU cAummAsiyaM parihAraTThANaM paDisevettA AloejA apaliuMciya AloemANassa cAumAsiyaM paliuMciya AloemANassa paMcamAsiyaM // - atrApi tadeva vyAkhyAnaM, navaraM paliuMcaNAniSphaNNo paMcamo guruamAso dijjati / imo yamAlAkAradito-do mAlAkArA komudivAre puSphANi bahUNi uvaNittA gahettA vihIe uvaTThitA / tatyegeNa kayagesu uvaTThitaisu pAgaDA kayA, tehiM nAuM tesiM mollaM dinnaM, bahU ya lAbho laddho / jeNa puna kayANi pAgaDANi tassa na koi kayago allINI, te tatyeva viNaTThA, na ya lAbho laddho / evaM jo mUlaguNauttaraguNAvarAhA na pAgaDeti so pacchittaM, nevvANalAbhaM ca na labhati / mU. (1374) je bhikkhU paMcamAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA apaliuMciya AloemANassa paMcamAsiyaM paliuMciya AloemANassa chammAsiyaM / tena paraM paliuMcie vA apaliuMcie vA te ceva chammAsA // jai cU- tathaiva vyAkhyAnaM, nANattaM imaM paliuMcitie chaTTo mAso guruo dijati / imo ya se mehadito dijati - cattAri meha gAhA gajittA nAmege jo vAsittA, caubhaMgA kAyavvA, evaM tumaM pi Aloemitti gajittA nisaJjakaraNaM vaMdanadAnena ujjamittA AloveumADhatto no avarAhapANiyaM maMcasi, jamhA paliuMcaNaM karesi, tamhA mA viphalaM gaJjitaM karehi, sammaM Aloehi tti / "tigaTTANe "tti asya vyAkhyA paliuMcie AuTTe samANe sutavavahArI puNo tinni vArA AloyAviti, puNo tihiM vArAhiM sarisaM AlotiyaM to jANati - "esa sammaM AuTTo, jaM se dAyavyaM taM deti / " aha visarisaM to bhAMti - annattha sohiM karehi, nAhaM tava sakkemi erisiyAe anicchiya AloyaNAe sabbhAvaM ayANaMto sohiM kAuM / ahavA sIso pucchati- "ete mAsAdi chammAsaMtA pAyacchittaThANA kuo pattA ? " AcAryAha - "tigaTThANe "tti, uggamuppAdaNesaNAsu jaM akappapaDisevaNAe anAyArakaraNaM tena ete mAsAdichammAsatA pAyacchittaTThANA pattA iti / ahavA-nANAitigANAyArehiMto / ahavA - AhArauvahisejjA akappiehiMto / idAniM chammAsiyasuttassa atidesakaraNaM imaM jamhA paMcamAsie paliuMcie chammAsA diTThA, tesu ArovaNaM vihANaM jaM, taM ceva chammAsapaDisevaNAe vi, tamhA chammAsiyasuttaM na paDhaMti, atidesaM kareti / "tenaM" ti tassa paMcamAsiyassa purao chammAsiyaM bhavati, tammi paDisevie AloyaNAkAle jati apaliuMciyaM Aloeti to chammAsitaM, paliuMciyaM Aloie vi te ceva chammAsA, jahA mAsAdisu paliuMcieya mAyAniSphaNNo guruo mAso AvattIo ahigo dijjai tahA chammA sAvattIe bhavatItyarthaH / kamhA ? ucyate - jamhA jiyakappo imo / jassa titthakarassa jaM ukkossaM tavakaraNaM tassa titthe tameva ukkosaM pacchittadAnaM sesasAdhUNaM bhavati / sattijutteNa vi parato tavo na kAyavyo, AsAyaNabhayA, carimatitthakarassa ya amhaM savvukkosA chammAsiyA tavabhUmI sUtrakhaMDa gataM / -
Page #1267
--------------------------------------------------------------------------
________________ 368 nizItha-chedasUtram -3-20/1375 mU. (1375) je bhikkhU bahuso vimAsiyaM parihAraTThANaMpaDisevittA AloejA apaliuMciyaM AloemANassa mAsiyaM paliuMciya AloemANassa domAsiyaM / / ___ mU. (1376) jebhikkhU bahuso vidomAsiyaMparihATThANaMpaDisevittA AloejjA apaliuMciya AloemANassa domAsiyaM paliuMciya AloemANassa temAsiyaM / / mU. (1377) jebhikkhU bahusovitimAsiyaMparihAraTThANaMpaDisevittA AloejA apaliuMciya AloemANassa timAsiyaM paliuMciya AloemANassa caumAsiyaM / / mU. (1378) jebhikkhU bahusovicaumAsiyaMparihAhANaMpaDisevitA AloejA apaliuMciya AloemANassa caumAsiyaM paliuMciya AloemANassa paMcamAsiyaM / mU. (1379)jebhikkhU bahuso vipaMcamAsiyaMparihAraTThANaM paDisevittAAloejja apaliuMciya AloemANassa paMcamAsiyaM paliuMciya AlaemANassa chammAsiyaM / / tena paraM paliuMcie vA apaliuMcie vA te ceva chammAsA / / cU-atra paMcAnAmapi sUtrANAM sUtrakaM gathApazcArdhamapi dizyate "paMca" iti saMsthA, "gamA" iti sUtraprakAro, te ya mAsadumAsAdi, "neyavve"ttivayanuccAraNamaggeNa, "bahUhiM"ti - bahusa suttA / "ukhaDDamaDDAhiM" ti bahusa vakkhANaM, ukhaDDamaDDattivA bahusotti vA bhUyo bhUyo tti vA puNo puNo tti vA egahu~ / eSAM paMcAnAmapi bahusUtrANamayamarthaH-triprabhRtibahutvaM tinni vArA mAsiyaM paDisevettA apaliuMciyaM Aloei evaM ceva mAsiyaM dijjai, aha paliuMciyaM Aloeti to bitito mAso mAyAniSphaNNo gurugo dijjati, evaM domAsiyaM pi|| navaraM-tatio mAso mAyAniSphaNNo guruo mAso dijjati / temAsie tinni mAsA, cauttho mAyAniSphaNNo guruo dijjati / cAummAsie cattAri mAsA, paMcabho mAyAniSphaNNo guruo dijjati / paMcamAsie paMca, chaTTho mAyAniSphaNNo / tena paraM paliuMcite vA te veva chammAsA, etatsUtramuktArthameva / evaM mAsAdisu egapaDisevaNasutte paMcasumAsAdisu bahusu paDisevaNasuttesu paMcasu vakkhANiesu / atra codakAha- "tumhe rAgadosI' / kiM cAnyat sUtra[bhA.6400] codaga mA gaddabhatti koTTAratigaMduve ya khllaaddaa| addhANasevitammi, savvesu vighettuNaM dinnaM / [bhA.6401] bahuesu ekkadANe, rAgo doso ya egadANe u / codaga evamagIe, gIyammi va ajatasevammi / / AcAryAha- kamhA amhe rAgaddosI ? puNo codagAha-puvvaddhaM- "bahuesu"ti, bahusasutte mAsiyaTThANesu vi bahuso seviesu ekkadAne rAgo, ekkasija sevitaM taM ceva paDipuNNaM ekka deMtANa tammi bhe dveSo bhavati / Ayario bhaNati- "codaga evamagIte" pacchaddhaM, jaM AdisuttesupaMcasu paDisevitaM taM ceva dijjati evaM agIyasthassa eva dijjati / jaM puNa bahusasuttesu dAnaM bhaNiyaM, eyaM jo gIyatto kAraNe ajayaNAe sevati, tassedaM dijjati ||sglbhussuttaannN visamapaDisevaNAsu samadANapasAhaNaTThA imo dirseto dijjati[bhA.6402] jo jatieNa rogo, pasamati taM deti bhesagaM vejjA / evAgamasutanANI, taM deti visujjhate jeNaM / /
Page #1268
--------------------------------------------------------------------------
________________ 369 uddezaka H 20, mUlaM-1379, [bhA. 6402] AcArya evAha, "suttaM"tti asya vyAkhyA[bhA.6403] avi yahu sutte bhaNiyaM, suttaM visamaM ti mA bhaNasuevaM / saMbhavatina so hetU, attA jenAliyaM bUyA // cU-Ayario bhaNai-na vayaM rAgadosillA, jeNa suttaM ceva phuDaM samadANaMbhaNati / codago tti codago bhaNati, "jaMtume bhaNati suttevuttaMti, taM cevasuttaM visamaMti, jeNa AdipaMcasagalasuttANi paMca ya bahusasuttANi pubbAvaraviruddhANi, jato etesiM doNha vipaMcagasuttANaM visamA paDisevaNA samaM dAna" ti / Ayario bhaNai- "codaga ! je tuma bhaNasi suttaM visamaMti taM" "mA" asya vyAkhyA, mA bhaNasu evaM ti / sesaM kaMTha / "vItarAgo hi sarvajJaH zlokaH // puNo sIso bhaNaibhagavaM! nanu visamA paDisevaNA vatyU kahaM vA visamavatyUsu suddhI samA bhavati? ucyate[bhA.6404] kAmaM visamA vatyU, tullA sohi tadhAvi khalu tesiN| paMca vaNi tipaMca kharA, atullamullA u AharaNaM // dhU-"kAma" anumayatthe, "khalu" saddo imaM avadhAreti, visamavatthupaDisevaNAsuvibhavati ceva tullA suddhI, sA ya samA ceva, samasuddhipasAhaNatthaM diTThato imo, "gaddabhe" ti asya vyAkhyA"paMcavaNi' pacchaddhaM, jahA-paMca vaNiyA samabhAgasamAittAvavaharaMti, tesiM annayAkayAisamuppanna jahA viriMcAmo / sabammi vibhatte kharA vibhayAmo tti, te ya "tipaMcakkha" - pannarasa tti vuttaM bhavati, te ya visamabharavahA visamamollA / / tesammaM vibhajjaMtA tinni AvaDaMti, mullato puNa atullamullA bhavaMti / tAhe te. [bhA.6405] viniuttabhaMDa bhaMDaNa, mA bhaMDaha ettha ego stttthiie| do tIsa tinni vIsaga, cauM pannara paMca baarsgaa| sU-"viniuttabhaMDi"ttisamaMDovakaraNe vibhattevikrItaMrAsabhaNimittaM maMDiumAraddhA asamatthA yasamaMappaNA vibhAtiyaM annaM kusalamuvaTTitA, tena ya maNitA- "mA bhaMDaha, ahaM bhesamaM vibhayAmi, kahehi kiM ko vahati ? kassa kiM mullaM ? ti / teM kahiyaM - ettha ekko rAsabho sahimollo, sadica palasate vahati, do patteyaM tIsamullA tIsapalasatto vAhiNo, evaM tinni vIsA, cattAri pannarasA paMca bArasA evaM kahie / tena mullasamA vibhattA, egassa ego saTThimullo dinno, bitiyavaNiyassa tIsA do, tatiyassa bIsA tinni, cautthassa pannarasamullA cauro, paMcamassa paMca bArasamulla / visamavatthUsu vi tena samamullA kayA, na ya so vibhayaMto rAgadosillo, na ya vaNiyANaM atthi hAnI // eyassa imo uvasaMghAro[bhA.6406] kusalabibhAgasarisao, gurU ya sAhUya hoti vaNiyA vaa|| rAsabhasamA ya mAsA, mollaM puNa rAgadosA tu|| cU-navaraM- "mulaM puNa rAgadosA utti-jahA rAsabhadavvaguNavuvihAnIo mullassa buTihAnI tahA bhAve rAgaddosavuDDIhAnIjanitapaDisevaNAhiMto pacchittassa vuDDihANI bhavatItyarthaH / jato tivvarAgaddosajjhavasANa sevate mAsaTTANe mAso ceva dijjati, madabhAvassa dosu mAsiyaTThANesu pannarasa pannarasa ghettuM mAso dijjai, evaM tisu dasa dasa ghettuM mAso dijjai, causu patteyaM aTThamA 17124]
Page #1269
--------------------------------------------------------------------------
________________ 370 nizItha - chedasUtram - 320 / 1379 rAiMdiyA ghettuM dijaMti, paMcasu cha cha ghettuM mAso dijjati, evaM sagaladubhAsA cetti sutte vi bahusasutte ya kAraNA ajayaNapaDiseviNo rAgAdiduhihANIto ya uvaujjha bahuvittharabhaNiyavvaM / "addhANasevitammi"tti- gIyattheNa addhANAtikAraNe jaM sevitaM ajayaNAe tattha bahU mAsA AvaNNo, eteNa ekasarA ceva AloitA tattha guruNA ajayaNasuddhInimittaM tassa'cannesiM ca aNavatthanivAraNatthaM savvesiM mAsANaM samavisameNa vA divasaggahaNeNa divaso ghettuM ekko mAso dinno / agIyattho vi jo maMdanubhAvo bahumAse sevittA tivvajjhavasANo vA hA duTThakayAdIhiM Aloite, tena nAyaM esa ekkeNa caiva mAseNa sujjhati, tahAvi agIyatthA pariNAmao vA ciMtejja - domAsiyAdi AvaNNo haM kahaM ekkeNa mAseNa sujjhissAmi tti tAhe paccayakaraNaTTatAe sutavavahArI savvasaphalamAsakaraNatthaM savveSu divase ghettuM ekkamAsaM dalAti / AgamavavahArI puNa na do vi mAsA saphalA karei ekkaM ceva dalAti, bitiyaM mAsaM jhoseti, jo puNa tivvajjhANe nikkAraNapaDisevI tassa mAsAdiAvaNNassa mAsAdi ceva paDipunnaM dijjati / evaM agIyagIyatthANa nikkAraNe vA puDho / / pAyacchitte dinne sissAyariyANaM pucchuttaragAhA imA [bhA. 6407 ] vIsuM dinne pucchA, diTThato tattha DaMDalaiteNaM / DaMDo rakkhA tesiM bhayajaNago ceva sesANaM // khU-bIsuM pRthak-agItagItANaM nikkAraNakAraNe vA kiM vi sarisaM pacchittaM tinni ti / / ettha "koTThAgAre "tti vayaNaM, asya vyAkhyA- "diTTaMto tattha daMDalaieNaM" ti asya vyAkhyADaMDatigaM tu puratige, ThavitaM pacaMtaparanivArohe / bhattaGkaM tIsatIsaM, kuMbhaggahamAgamo jettuM // [mA. 6408 ] cU-suNehi codaga- "egassa ahivaraNNo paccaMtiyarAyA viyaTTho / ahivaraNNA tassa Asannapuresu tinni daMDa visajjitA, gacchaha nagarANi rakkhaha / etesu patteyaM nagaresu tesu pacca'tirAiNo te AgaMtu rohitA / tehi ya rohiehiM khINabhattehiM, je tesu puresu ahivaraNNo koTTAgArA tehito patteyaM dhannassa tIsaM tIsaM kuMbhA gahiyA / tehiMya so paccaMtiyarAo jito / AgatA ranno samIvaM, kahitaM, tuTTho rAyA / puNo tehiM kahiyaM tujjhaM karatehiM dhannaM khaiya / rannA ciMtiyaM jai etesiM DaMDo na kajjati, to me puNo puNo uppannapayoNehiM koTThAgArA viluMpihiMti, na ya etesi annesi ca bhayaM bhavati / tamhA "daMDo" pacchaddhaM, asya vyAkhyA [bhA. 6409 ] kAmaM mametaM kaLaM, katavittIehi kIsa bhe gahitaM / esa pamAdo tumaM, dasa dasa kuMbhe vahaha daMDa // - savvaM mama kajaM tahAvi kayavittIhiM kIsa bhe dhannaM gahiyaM ?, esa tumhaM pamAdo / tesiM aNavatthapasaMganivAraNatthaM daMDaM vatteti, deha me dhannaM ti / evaM bhaNittA puNo rAyA anuggahaM kareti, vIsa vIsa kuMbhA tumbhe mukkA, dasa dasa kuMbhe chubbhaha koTTAgAre / / "rakkhA "tti tehiM te chUDhA, ciMtiyaM ca- "amhehiM ranno kajjaM kayaM, tahAvi iMDiyA, na puNo evaM karissAmo" / annesiM pi bhayaM jAyaM, esa diTThato / imo uvasaMhAro [ bhA. 6410 ] - titthaMkara rAyaNo, jaiNo daMDA ya kAya kotttthaaraa| asivAdi vuggahA puNa, ajayapamAdAruvaNa daMDo //
Page #1270
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : : 20, mUlaM - 1379, [bhA. 6410] 371 dhU- titthakarA rAyatyANIyA, sAdhU DaMDatthANIyA, chakkAyatthANIyA koTThAgArA, viggahatthANIyANi asivAdINi / gIyatyassa ajayaNAe prasaMgavAraNAnimittaM mAsAdIhiM bahuso sevitehiM tehiM ekko mAso dijati, agIyatyassa puNa pramAdavAraNAnimittaM dohiM mAsehiM dumAso dinno | ahavA - do vi saphalA kAuM mAso ceva daMDo dinno || codago bhaNai [ bhA. 6411] bahuehi vi mAsehiM, ego jati diJjatI tu pacchittaM / evaM bahu sevittA, ekkasi vigaDemi codeti // cU- jati gIyatyasa kAraNA ajayaNAe bahUhiM mAsiehiM seviehiM ekkasarAe AloiyaM ti kAuM ekko mAso dijjati, tayA amhe vi bahumAse paDisevitatA eksarAe AloyAmo, to ekkamAso lAmo // ettha Ayario bhaNai [ mA. 6412] [mA. 6413] cU- "duve ya khallADaM" ti diTThataM karei, ekko khallADo taMboliyavANiyao pannaM vikketi / so ekkeNa cArabhaDacoddeNa panne mggito| tena na dinnA / thevesu vA diNNesu rusieNa cArabhaDacoddeNa khallADasire khalukkA dinnA, "Takkara" tti vuttaM bhavati / vaNieNa ciMtiyaM- "jai kalahemi tA me rUsito mArejja, to uvAyeNa so veranijjAyaNaM karemi " / vaNieNa uTThettA haTTho samAiccha vatthajuyalaM ca se dinnaM, pAesu paDito, mahaMtaM se taMbolaM / cArabhaDacoddo pucchati - "kiM kajaM tumaM na ruTTho, pecchagaM mama pUesi, pAMesu ya paDasi" tti / vaNieNa bhaNiyaM - "savvakhallADANa esa ThiI, paramaM suhaM ca uppajjai" / cArabhaDacoddeNa ciMtiyaM- "laddho me jIvaNovAo / tAhe tena ciMtiyaM - "tassa erisarasa khaDukkaM demi, jo me adaridda karejja" / tAhe tena Thakkarassa dinnA, tena mArito || [mA. 6414] evaM tumaM pi codaga, ekkasi paDiseviUNa mAseNa / mucihisI bitiyaM puNa, labmihisI chedamUlaM tu pacchittaM // cU- codaga! tumaM pi ekkaMsi paDisevie mAsieNa mukko, AuTTiyAe bahuM sevaMto chedaM mUlaM vA labbhihisi / annaM ca so coddo ekkaM maraNaM patto, tumaM puNa saMsAre anegamaraNAiM pAvihisi / / kiM cAnyat ? imaM ca tumaM na yANasi [bhA. 6415 ] mA vada evaM ekkasi, vigaDemo subahue vi sevittA / labbhisi evaM codaga, deto khallADa khaDugaM vA / / khallA gammi khaDugA, dinnA taMboliyassa ekkeNaM / sakkArettA juyalaM, dinnaM bitieNa voravito // dinnamadinno daMDo, hitaduhajaNaNo u doha vaggANaM / sAhUNaM dinnasuho, adinnasukkho gihatthANaM // - do vaggA ime - sAhuvaggo gihatthavaggo ya / sAhuvagge pacchittadaMDo dijaMto suhaM jaNeti, adito dukkhaM kareti / gihivagge eyaM ceva vivarIyaM bhavati // kahaM ?, , ucyate bhA. sa (6416] uddhiyadaMDo sAhU, acireNa uveti sAsayaM ThANaM / sociya'nuddhiyadaMDo, saMsArapakaDDUo hoti / / cU-pacchitteNa jayA uddhitaM pAvaMbhavati tadA visuddhacaraNo mukkhaM pAvati / avisuddhacaraNo puNa appANaM saMsAraM, tena kaDDhati - nayatItyarthaH / saMsArabhAvaM vA appANaM, tena "kaDDhati" - AkarSa
Page #1271
--------------------------------------------------------------------------
________________ 372 nizItha-chedasUtram -3-20/1380 tiityrthH|| gihatthA puNa[bhA.6417] uddhiyadaMDo gihattho, asana-vasana-rahio duhI hoti / so cciya'nuddhiyadaMDo, asana-vasana-bhogavaM hoti / / khU-"asanaM" bhattaM, "vatthaM' vasanaM, tesiMNAsAti / DaMDio puNa tesiM abhAgI, aDaMDio puNa bhogI ya bhavati / jamhA evaM sAdhUNa pacchittadaMDo dinno suho, tamhA jo jeNa sujjhai tassa taM egamaNegamAsiyaM vA anurUvaMdAyavvamiti // mU. (1380) je bhikkhU mAsiyaM vA domAsiyaM vA temAsiyaM vA cAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA eesiM parihAraTThANANaM annayaraM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA- apaliuMciya AloemANassa mAsiyaM vA do mAsiyaM vA temAsiyaM vA cAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM paliuMciya AloeNamANassa domAsiyaM vA temAsiyaM vA cAummAsiyaM yA paMcamAsiyaM vA chammAsiyaM vA tena paraM paliuMcie vA apaliuMcie vA te ceva chammAsA / / (sUtre uccArite ziSyAha-) [bhA.6418] kasiNAruvaNA paDhame, bitie bahuso vi sevitA sarisA / saMjogo puNa tatie, tatthaMtimasutta vallIva / / cU-sisso bhaNati- mAsigAdisupaMcasu sagalasuttagamesukasiNArUvaNe ttijaM sevitaM taMceva savvaM dinnaM, na kiMci vijjhositaM / AdimA paMca vi sagalasuttagamA sagalasuttasAmaNNao evaM suttaM bhavati / "bitiya"tti - bahusAbhidhANasAmaNNato paMca vi bahusasuttA bitiyasuttaM bhavati, tattha ya sarisAvarAhA mAsAdI bahupaDisevitA te ya jhosiyasesA paDhamasuttasamA ceva dinnA / evaM egadosusuttesuimotatiyasuttAraMbho kimatyaMbhaNNati? AdhAryAha-bahuvittharatatiyasuttappadarisaNatthaM, jato bhaNNati- "saMjogo puNa" pacchaddhaM |ahvaa-sutte uccArite sissAha "nanumAsadubhAsAdiyA pubbAbhihitA kiM puNo bhaNNati" ?, AcAryAha-na tuma suttAbhippAyaM jANasi[bhA.6419] kasiNAruvaNA paDhame, bitie bahuso vi sevitA srisaa| saMjogo puNa tatie, tatthaMtimasutta vallIva // dhU-je atyato saMjogasuttA bhaMgavikappA vA tesi bhANiyabve imo vihii||1|| Adimasutte bhaNite, paDhame sesA kameNa saMjogA / aMtille puNa bhaNie, AtillA atthao puvvaM / / // 2 // majhe gahie je sesagA tu te ubhayato bhave neyaa| tesiM puvvApuvvaM, sesA ya tato kameNaM tu / / vibhAsA-jattha suttAdisaMjogesu bhaMgesu vA AdillA sutte bhaNitA tattha sesA kameNa atyato pacchA bhaanniybvaa|ah sutteaMtillA puvvaM bhaNiyA tattha asthato AdillApuvvaM bhANiyavvA / aha suttemajjhagahaNaMkayaM toattao saMjogAubhayo vibhANiyavvA / imaMtatiyaMsuttaMchabbIsatibhedabhinnaM, tattha aMtimaM paMcamasaMjoge suttaM imaM sutteNa gahiyaM, je AdimavigappA te vallidiTuMtasAmathao gejjhA, jahA vallI agge ghettuM AghaTTitA savvA samUlamajjhA AgaTTijai evaM eteNaM aMtimapaMcagasaMjogasutteNaM sabve AdimA dugAdI saMyogA gahiyA bhavaMti, ato'rthamidaM suutrmaarbdhN| tattha imedasadugasaMjogA, taMjahA-je bhikkhUmAsiyaM ca domAsiyaMca parihAraTThANaM paDisevittA
Page #1272
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1380, [bhA. 6419] 373 Aloejja apaliuMciyaM AloemANassa mAsiyaM ca domAsiyaM ca / paliuMciyaM AloemANassa domAsiyaM temAsiyaM ca uccAreyavvaM / je bhikkhU mAsiyaM ca temAsiyaM ca / je bhikkhU mAsiyaM caummAsiyaM ca / je bhikkhU mAsiyaM paMcamAsiyaM ca / evaM do mAsiyaM temAsiyaM, cAummAsiyaM paMcamAsiyaM ca neyavvaM, temAsie cAummAsiya paMcamAsiyA neyavvA, cAummAsie paMcamAsiyaM neyavvaM, ete dasa duasaMjogA, evaM tiyasaMjoge dasa, caukkasaMjogeNa paMca, edo pNcgsNjogo|| so ya imo sutteNeva gahito mU. (1381)je bhikkhU bahuso vi mAsiyaM vA, bahuso vidomAsiyaM vA bahuso vitemAsiyaM vA bahuso vi cAummAsiyaMvA bahuso vipaMcamAsiyaMvA eesiM parihArahANANaM annayaraMparihAraTThANaM paDisevittA AloejjA apaliuMciya (bahuso vi) AloemANassa mAsiyaM vA domAsiyaM vA temAsiyaM vA cAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA dejaa| paliuMciya (bahuso vi) AloemANassa domAsiyaM vA temAsiyaM vA cAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA chmmaasiyNcaa| evaM cautthasutaM / imA se nijuttI[bhA.6420] je bhikkhU bahuso mAsiyAi suttaM vibhAsiyavvaM tu / domAsiya temAsiya, kayAi ekuttarA vuDDI // dhU- bahuso tti-triprabhRti bahutvaM / kiM puNa taM ?, bahuso paDisevitaM mAsiyaTThANaM ti vuttaM bhavati / "vibhAsa" tti - vyAkhyA, sA ya kAyavvA, jahA bahu sagalasutte tahA bahu saMjogasutte vItyarthaH / jahA mAsiyaTThANA bahupaDisevAte kayA tahA domAsiyatemAsiyaTThANA vi, evaM caupaMcamAsiyA vi daTTavvA, eguttaravuDDIe tesiM dugAdisaMjogA gahitA, sutte puNa paMcasaMjogo gahio / jahA tatiyasutte aMtimasaMjogeNa dugAisaMjogA gahiyA tahA bahusaMjogasutte vi aMtimasaMjogeNa dugAdivA saMjogA sUiyA |ihN pitecevachavvIsaM saMjogasuttA, navaraM-bahusAbhihANeNa kAyabvA, evaM etesu causu suttesu sabhedabhinnesu bAvaDiM suttA bhnniyaa| ete ya ugghAyAnugdhAehiM avisesitA bhaNitA / / idAniM puNa etesiM ceva vizeSajJApanArthamidamucyate[bhA.6421] ugghAtAnugghAte, mUluttaradappakappato yA vi | saMjogA kAyavvA, pattegaM mIsagA ceva / / cU-sagalasuttA paMca, bahusasuttApaMca, sagalasutteyasaMjogasuttA chabbIsaM, bahusasutteya saMjogasuttA chabbIsaM / ete bAvaDiMsuttA ugghAyAbhihANeNaNeyavvA / ete ceva bAvahi suttA anugghAyAbhihANeNa NeyavvA / etA tinni bAvaTThIo chAsIyaM suttasayaM / ettha tIsaM asaMjogasuttA, sesachapannasayaM pattegaM saMjogasuttANa bhavati / idAniM ugghAtAnugdhAtamIsagAbhihANeNaM saMjogasuttA bhANiyabvA / tesiM imo uccAraNavihI-je bhikkhU ugghAyamAsiyaM ca paliuMciyaM ca Aloe ugghAtamAsiyaM ca anugghAyadomAsiyaM ca / evaM ugghAyamAsiyaM amuyaMtehiM anugghAyadomAsiyAdi vibhaanniyvvaa| evaM ceva anugdhAtamAsite ugdhAyato ya dugAdisaMjogA bhANiyavvA / / ettha imaM egadugAdipaDisevaNapagAradarisaNatthaM egadgAdisaMjogaphalaAgatakkaraNadarisaNatthaM ca bhaNNati[bhA.6422] ettha paDisevaNAo, ekkagadugatigacaukkapaNaehiM / dasa dasa paMcaga ekkaga, aduva anegAo neyAo //
Page #1273
--------------------------------------------------------------------------
________________ 374 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 dhU- "etthaM" ti-atikte saMjogasuttasamUhe, ahavA-ugghAtAnugghAtasaMjoge vA vakkhamANe mAsadumAsiesu egAdipaDisevaNaprakArAbhavaMtItyarthaH / tattha ugghAtiesuekapaDisevaNAtepaMcappagArA te ya suttasiddhA ceva, tena pacchadreNa na gahiyA, dugasaMjoge dasa, tigasaMjoge dasa, caukkasaMjoge paMca, paMcagasaMjoge ekko, evaM anugghAtesu vi ete pattegasaMjogA / idAni etesiM mIsagasaMjogo bhaNNati-etthaekkAdi ugghAtigasaMjogaTThANApaMcavi anugghAtiyasaMjogeNapaMcageNaguNittA jahAsaMkhaM imejAtA ! paNuvIsaMpannAsA pannAsA paNavIsaMpaMcaya, evaM ugghAtiyANa ega-du-ti-cau-paMcasaMjogesu anugghAtiyANa ya ekkagajoge jAtaM paNapannasayaM / puNo ugdhAtiyANa ega-du-ti-cau-paMcasaMjogA anugghAtiyadugasaMjogehiM dasahiM guNiyA jahAsaMkhaM imejAtA pnnaasaa| sataM, puNo sataM, puNo pannAsA, dasa ya, evaM ugdhAtiyANa savvasaMjogA anugghAtiyANa dugasaMjogehi miliyAtinni sayAdasuttarAbhavaMti / puNo ugdhAtiyANa savvasaMjogA anugghAtiyatigasaMjogehiM dasahiM guNiyA tahiM jahAsaMkhaM jAtA pannAsA, sataM, sataM, pannAsA, dasa ya, ete vi sabbe miliyA dasuttarA tinnisayA bhvNti| puNo ugdhAtiyasavvasaMjogo anugghAtiyacaukkasaMjogehiM paMcahiM guNitA jAtA jahAsaMkhaM paNuvIsaMpannAsA paNuvIsaMpaMca ya, eyaMpi miliyaMpaNapannasayaMbhavati / puNo ugghAtiyasavvasaMjogA anugghAtiyasavvasaMjogeNa ekkeNa guNitA jahAsaMkhapaMca dasa dasapaMca ekko ya, ete sabve ekkatIsaM, evaM ugghAtAnugghAtasagalasavvasuttANa saMkhevo Nava sayA ekasaTThA {idAni bahusasuttesu vimIsA sutta saMjogAeteNa ceva vihiNA nava sayA egasaTTA bhavaMti, savve mIsagasuttA saMpiMDitA aunavIsaM sayA bAvIsasuttarA bhavaMti, ete cevaM AdimachAsIsatasahiyA ekkavIsaM saya adruttarA bhavaMti / jamhA duviho avarAho-mUlaguNe uttaraguNe vA, tamhA ete savve sagalasuttA saMjogajuttA ya mUlaguNAvarAhAbhihANeNa laddhA, uttaraguNAvarAhAbhihANeNa vi ettiyA ceva, jamhA evaM tamha esa rAsI dohiM guNito jAto cattAri sAhassA do ya sayA solsuttraa| jamhA etesu mUluttaraguNesu dappato kappato ya ajayaNAe avarAho labmati tamhA esa rAsI puNo duguNa kaJjati, kate ya imaM bhavati - aTTha sahassA cattAri satA yabattIsAhiyA bhvNti| ettha jA mIsagasuttasaMkhA sA tatiyacautyasuttehiMto uppannA saMkhevao bhaNitA / taM ceva bahuvittharaM darisaMto Ayario bhaNati "aduva anegAo neyAo"tti adhavA- na kevalaM paDisevaNAe ete saMjogasuttappagArA bhavaMti |anne vianneNa pagAreNa paDisevaNAe anegasuttappagArA bhavaMti tAya paDisevaNAo "neyAo'tti nAyabvA ityarthaH / tesu nidarisaNaM ima-je bhikkhU paMcarAiMdiyaM paDisevittA AloejjA |apliuciyN AloemANassa paMca rAiMdiyaM / paliuMciyaM AloemANassa sapaMcarAI mAsitaM dasagaM / evaM dasa pannarasa vIsa paNuvIsarAidiesu vi savvaM bhANiyavvaM / evaM bahusAbhilAveNa bhANiyavvA, etesu vi saMjoge suttA bhANiyavvA / evaM sAmaNNato bhaNitesu pacchA ugghAtANugghAyamUluttaradappakappesuaTTa sahassA cattAri sayAya battIsasahitApubabhihANeNa anUnamairittA kAyavvA, ettha paNagAdirAiMdiyA mAdumAsAdiehiM saha nacAreyavvA, jamhA uvari paMcamAsAtiregasuttaM bhaNihiti, taM ca sAtiregaM paNagAdi saMjogA bhavaMti, sa saMyogasUtraiva bhaviSyatItyarthaH / ettha codago sagalabahusasaMjogasuttesu vigovitamatI bhaNNati - "nanu For
Page #1274
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6422] 375 bahusasuttAvattisu dumAsAdisuttA bhaNiyA, ahavA-jatthaparaTThANavuvI diTThA tatthadumAsAdiyA AvattI bhavatItyatra nidarisaNaMjahA ettheva dasamudde sage latiyasuttetivihe tavagelaNaddhANe asaMthaDe bhnniyN| ega duga tinni mAsA, caumAsA paMcamAsA chmmaasaa| savve vi hoMti lahugA, eguttaravuDDitA jeNaM / / evaM duAsAdiyA ete AvattisaMbhavAto bhavaMtItyarthaH / ahavA jamhA bahusu mAsiesu apaliuMciyaM AloemANassamAsiyaM ceva diTuM, dumAsiyAdiesuviapaliuMciyaM AloemANassa dumAsAtiyA ceva, tamhA vA dumAsAdisuttA puDho kayA, tA ya AvattIo egAdidomAsaduTTadavvAbhAvasaMkilesAo vA bhavaMti / tattha davve sAgAriyapiMDe mAsiyaM, sAgAriyapiMDe har3e domAsiyaM, sAgAriyapiMDAhaDaudaulle temAsiyaM sAgArie piMDuddesiyaudaullAhaDe cAummAsiyaM, sAgAriyapiDuddetiya udaullAhaDe puDhavisacittaparaMparanikkhitteya paMcamAsiyaM, tammiceva vayaNasaMthavasaMjutte chammAsiyaM / bhAvatomadatidhvatarajjhavasANapaDisevaNAtomAsadumAsAdIAvattIto bhavaMti, ahavA -bhAvaoimA caubhaMgAsevaNA / je bhikkhU mAsie mAsiyaM, mAsie anegamAsiyaM / anegamAsie mAsiyaM, anegamAsie anegamAsiyaM / evaM mAsassa dumAsAdivANehiM vi saha caubhaMgA kAyavvA / pacchA dumAsAdiyANa vi sahANa-parahANehiM caubhaMgA kAyavvA / ettha pannarasa caubhaMgA bhavaMti / paDhamacaubhaMge bitiyacaubhaMgAdisu sIso imaM pucchati[bhA.6423] jahamanne bahuso mAsiyAi sevittu vuddhatI uvriN| taha heTThA parihAyati, duvihaM tivihaM ca aamNtii| [bhA.6424] duvihaM ca dosu mAsesumAso jAva suddo tivihaM ca / tisumAso jAvaM suddho casaddA cutusupaMcasu chasutti emeva / / ghU. "jaha"tti jeNa pagAreNa ahaM maNNAmi - ciMtemi tti (ahaM) mAsiyaM paDisevettA bahuso mAsiyAI saTTANe pAvati tti vutta bhavati, evaM mAsiyaM sevittA uvari eguttaravuDDI ega duga ticau jAva pAraMciyaMpAvati tti mnnnnaami|kiN vAhaM manne "taha" ttieteNa pagAreNa mAsiyaM paDisevittA bhiNNamAsAdI "heTThAhutti parihAnI bhavati jAva "panagaM' ti, ahavA-pAraMcio "heTThAu"tti parihAnI jAva panagaM ti, "duviha" tti evaM domAsiyAThANe vi paDisevite uvari vaDI jAva pAraMciyaMpAvati, heTThAo vimAsAdiparihAnI jAvapanagaMti, pAraMciyAo jAvapanagaMti, tivihaM ceti timAsie eva uvarihattI vaDDI heTThAhutti ya parihANI bhANiyavvA, casaddAo evaM savvapacchittaThANesu kAyavvaM / Ayario bhaNati-"AmaMti, Amazabda anumatArtho draSTavyaH / / punarapyAha codakaH[bhA.6425] keNa puNa kAraNeNaM, jinapannattANi kAnipuNa tAni / jiNa jANate tAI, codaga pucchA bahu nAuM / / cU-codagopucchati-keNa kAraNeNa mAsAdIThANe paDisevitepacchittassa vuDI hAnI vA bhavati tti / Ayario bhaNati - jinapannattANi vuvihANi bhAvakaraNANi / sIso pucchati - kAni puNa tAni bhAvakaraNANi / Ayario bhaNati-rAgaddosAnuvarUvarivuDDae mAsiyaThANapaDisevaNAte vi pacchitavuDDI bhavati, pacchA vA harisAyaMtassa pacchittavuddhI bhavati, siMhavyApAdakasyeva / tesiMceva
Page #1275
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-20/1381 rAgadosAdihANIe pacchittevihANIdaTThavvA, pacchA vA hA duhRtAdIhiM bhvti,shRgaalvyaapaadksyev| puNo nodako pucchati-je mAsigAdiThANA pacchittA te AloyakamuhAto ceva je puNa rAgAdibhAvavaddhiniSphaNNA te kahaM uvalabhaMti ? Ayario bhaNai - jinA jANaMti tAI, te ya jinA kevali-ohi-manapajjava-coddasa-dasa-navapubbI ya, ete niyamA jANaMti-rAgAdiehiM jahA vuDDI hAnI vA bhavati, jaMvA pacchittabhAvaNNo, jena vA visunjhati panagAvattiTThANapaDisevaNAe vi jAva pAraMciyaM deti, pAraMciyAvattiThANapaDisevie vi parihAnIe jAva panagaM deti / puNo codagAha-je chaumatthA kappakappavavahAradhArI te kiM na jANaMti?, vuDDihAniniSphaNNaM vA pacchittaM kahaM vA jANaMti? AcAryAha-te vi jANaMti, taduisuyaNANappamANato tikkhutto AloyAveuM mAsiyamAvaNNo bahusuvA mAsiesumAsiyaM ceva deti| ettha puNocodagapucchA-"bahumAsiya"tti jaM bhaNaha, eyamahaM nAumicchAmi / / AcAryAha[mA.6426] tivihaM ca hoi bahugaM, jahannagaM majjhimaMca ukkosaM / jahanneNa tinnI bahugA, paMcasayukkosa culasItA / / cU-je suttanibaddhA mAsiyA te paDucca bahu tivihaM jahannamajjhimukkosaM, tattha jahannaM tinni mAsA, ukkoseNaM paMcamAsasayA culasIyA, je puNa caurAdI ThANA paMcasayA tesIyA, eyaM majjhima bahuM / idAni jahA pacchittaM dijjati tahA bhaNNati, tahA mAsikAdi jAva chammAsAtAvaviNA ThavaNArovaNAe suteNa va dijati, sattamAsigAdigA puNo majjhimA pacchittA ! ukkosaM ca jahA dijjatiM tahA imehiM dArehiM bhaNNati[bhA.6427] ThavaNAsaMcayarAsI, mANAi pabhUya kettiyA siddhaa| " diTThA nisIhanAme, savve vi tahA anaacaaraa|| cU."ThavaNAsaMcaya"tti dAraM, ThavijjatIti ThavaNA, ThavaNagahaNAoya ArovaNA ettha gahitA, A majjAyAe rovaNA mAsAdijAva chammAsiyAdANamityarthaH / "saMcaya'tti ThavaNArovaNApagarehi annonnamAsehiMto dinne saMciNito jamhA chammAsA dijjaMti tamhA chaNhaM mAsANaM saMcaya tti saNNA / adhavA - "saMcaya"tti ThavaNArovaNAhiM je saMcayamAsA laddhA te ThavaNArovaNappagAreNa chammAsA kAuMdAyavvA // imesiM purisANaM[bhA.6428] bahupaDiseviya so yA-vi agIo aviya apariNAmo vi / ahavA atipariNAmo, tappaccayakAraNA ThavaNaM // cU-jeNa agIyatthapurisema bahumAsiThANaM paDisevitaM annaM ca apariNAmago adhavA - so ceva agIyattho atipariNAmago, etesiM doNha vipurisANa paJcayakaraNatthaM ThavaNArovaNappagAreNa chammAsiyapacchittaM dijjati // je puNa etesiM paDivakkhabhUtA purisA tesiM no ThavaNappagAreNa dijjati / jao bhaNNati[bhA.6429] egammi'negadANe, negesu ya eganeganegA vaa| jaM diJjati taM geNhati, gIyamagIo tu prinnaamii| cU- caubhaMgavigappeNa pacchittadAnapaDhamabhaMge ime gIyo agIyo pariNAmago apariNAmago atipariNAmagoya savve samma paDivakhaMti, bitiyAdibhaMgesu gIto agIto vA pariNAmago ete do
Page #1276
--------------------------------------------------------------------------
________________ 377 uddezaka : 20, mUla-1381, [bhA. 6429/ vijaM jahA dijjati taMtahA samma paDivakhaMti |codgaah- "pacchimo nanu paDhamasariso jato anegesu anegA ceva dinnA savve ityarthaH" / AcAryAha-na evaM, suNehi-jaha mahaMtadhannarAsIto kassa ti dhannakuDave dAyabve, jaM tattha kuDave ThAti taM dijati, jaM tattha na mAyati taM parisaDai, evaM sattAdimAsapaDisevaNAe na sattAdimAso ceva dijjati chammAsAhiyaM paDisADittA "anega'"tti chammAsA dijaMti, avavAdao cauvubIe paMcamAsA dijaMti, evaM no paDhamabhaMga ityrthH|| agIto jo apariNAmago so tatiyabhaMge imaM AsaMkejabhA. (6430] bahuesu egadAne, so cciya suddho na sesagA mAsA / apariNate tu saMkA, saphalA mAsA katA teNaM // dhU-jai bahusumAsiesu paDiseviesuthevaM ekko mAso dijati to so agIto apariNAmago citteNAsaMkijjaM bhAseja vA jo me dinno mAso su suddho, sesA je mAsA te me na suddhA, tena tassa AsaMkapariharaNatyaM savvamAsANa ThavaNArovaNappakAreNa sama-visama-divasaggahanena saphalIkaraNaM kayaM ityarthaH / / bitiyabhaMgesu ThavaNArovaNamaMtareNa pacchittadAnena ime dosA[bhA.6431] ThavaNAbhetaM ArovaNa tti iti nAumatiparINAmo / kujA tu atipasaMgaM, bahugaM sevitta mA viyaDe || dhU. "ThavaNa"tti asabbhAvaThavaNA, "mAtrA" zabdaH tulyavAcI, asabbhAvaThavaNAe tulyaM aparamArthabhUtaMjaMtaMbhaNNati ThavaNAmettaM, taMca "ArovaNa"ttiiti upradarzane, evaM atipariNAmago ciMtejA bhAseja vA / adhavA- akappasevaNAe vApasaMgaM karejja, AuTTiyAe vA bahumAsAdiThANe sevittA Aloenja, jamhA bitiyabhaMge bahuM pacchittaM tatiyabhaMge thovaM ityarthaH / jamhA ete dosA tamhA ThevaNArovaNappagAreNa savve mAsA saphalaM karettA chammAse dijjA se / idAnaM ThavaNArovaNappagAro bhaNNati / tassime cauro bhedA[mA.6432] ThavaNA vIsiga pakkhiga, paMciga egAhitA ya nAyavvA / ArovaNA vi pakkhiga, paMciga taha pNcigegaahaa|| ghU- ThavaNAThANA cauro, tesiM AibhedA ime-vIsiyA ThavaNA, pakkhiyA ThavaNA, paMciyA ThavaNA, egAhiyA tthvnnaa| ArovaNA vipakkhiyArovaNA, paMciyArovaNA, egAhiyA yaarovnnaa|| na najae kA ArovaNA, kAya ThavaNatti, kassa jANaNatthaM imaM maNNati[bhA.6433] vIsAe addhamAsaM, pakkhe pNcaahmaaruhejjaahi| paMcAhe pacAhaM, egAhe ceva egAhaM / / dhU-vIsAe ThavaNA pakkhiAdI ArovaNA, pakkhiyAeThavaNAepaMciyAdI ArovamA, paMciyAdI ThavaNAe paMciyAdI ArovaNA, pakkhiyAe ThavaNAe egAdiyAdi aarovnnaa|| jahannukkosadarisaNatthaM imaM bhaNNai[bhA.6434] ThavaNA hoti jahannA, vIsaM rAiMdiyAi punnnnaaii| pannaE ceva sayaM, ThavaNA ukkosiyA hoti / / cU-savvajahannA ThavaNA vIsa rAiMdiyA, tato annA paNavIsaiM rAiMdiyA, tato annA tIsaM rAiMdiyA, evaM paMca paMca vuDDIe neyadhvaM jAva tIsaimA ukkosiyA ThavaNA pannaTTa rAiMdiyasataM / / For
Page #1277
--------------------------------------------------------------------------
________________ 378 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 evaM ArovaNAe vi imAo[bhA.6435] ArovaNA jahannA, panarasarAiMdiyAi puNNAI / ukkosaM saTThasayaM, dohi vi pakkhevaopaMca // cU-"dohiM vi"tti ThavaNAsupaMca paMca uttaraM kareMteNa jahannAo ukkosA pAveyavvA ityarthaH / / AdiyANa tiNhaM ThavaNArovaNANa imaM uttaralakkhaNaM[bhA.6435] paMcaNhaM parivuTTI, ovaDDI ceva hoti paMcaNhaM / eteNa pamANeNaM, neyavvaM jAva crimNti|| dhU-jo puNa ekkiyA ThavaNArovaNAo tesiM uttaraM ekko ceva pariThavati, uvaruvariMkhuDDi uttaraM ovaDDitti tIsatimAo ThANAo heTThA pacchAnupuvvIe hAnI jAva paDhamaThANaM ti / eteNaM paMcageNa vA pramANena tAva neyavvaM jAva carimaM ti, pacchimA ThavaNArovaNAto ukkosA ityarthaH / ekkakke ThavaNAThANe ukkosArovaNA jANiyavvA / / lakkhaNaM imaM[bhA.6437] jAva ThavaNa uddiSTThA, chammAsA UNagA bhave taae| ArovaNa ukkosA, tIse ThavaNAe nAyavvA / / dhU-chaNhaM mAsANaM asIyaM divasasataM bhavati, taM ThavettA pacchA jAe ThavaNAe patthai aMtillaM ArovaNaMjANiyattaetaM icchiyaTavaNaM asItAo divasasayAo sohejjA, jaMtattha sesaM sA tIse ThavaNAe ukkosA ArovaNA bhavatItyarthaH / jahAvIsiyaTavaNA asIyasatAto muccA sesaMsaTThasataM, taMvIsitaThavaNAe ukkosiyA ArovaNA, pakkhiyA sejahannA / sesAo se aTThAvIsaM ajahannukkosA bhavaMti / evaM asItAto satAo paNuvIsiyA uvaNA sohiyA sesaM paNapannaM sayaM paNuvIsiyAe ThavaNAe ukkosiyA ArovaNA bhavati, vIsiyA se jahannA / sesAo se sttaavmjhnnukkosiyaa| evaM tIsAdisU vi ukkosArovaNalakkhaNaM neyadhvaM / / idAni ukkosaThavaNAlalakkhaNaM[bhA.6438] ArovaNa uddiTThA, chammAsA UNagA bhave taae| ArovaNAe tIse, ThavaNA ukkosiyA hoti // cU-jahA pakkhitAArovaNAasItAtosatAosuddhA, sesapaNasaTuMsataMtaMpakkhiyaArovaNAe ukkosA ThavaNA bhavati, vIsiyA sa jahannA, sesaM aTThAvIsaM ajahannukkosA bhavaMti / evaM bitie ArovaNAThANeADhatteaMtillaMtIsaimaM tthaannNphittttti|ttie ArovaNAThANeADhatteegUNatIsatimaM ThavaNAThANaM phiTTati, evaM ekkakke uvari uvari ArovaNAThANe ThavaNANaM ovaDDIe ekkakkaM ThANaM husejA, jAva saTThisayArovaNAe vIsiyA ceva ekkA ThavaNA bhavatItyarthaH / / paDhame ThavaNArovaNaThANe ThANasaMkhA imA[bhA.6439] tIsaM ThavaNAThANA, tIsaM ArovaNAe tthaannaaii| ThavaNANaM saMveho, cattAri sayA ya pannaTThA / / cU- tIsaM ThavaNAdi kAuM paMcuttaravuDDIe jAva paNasadRsataM tAva tIsaM ThavaNaThANA bhavaMti, ArovaNAsu vipannarasAi kAuM paMcuttaravuDDIeceva jAva saTThisayaMtAva tIsaMceva ArovaNAThANA bhavaMti, etesiM ThavaNArovaNANaparopparaM "saMveho"tti saMjogA, tesiM saMjogANa saMkhAimA-cattAri
Page #1278
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 20, mUlaM - 1381, [bhA. 6439] 379 satA paMcasaDDA bhavaMti / kahaM ? ucyate-vIsiyaThavaNAe pannarasAdiyArovaNaThANA jAva saha payaM tAva chammAsANayaNakaraNaM kajjati / evaM vIsiyaThavaNAe tIsaM ArovaNasaMvehA bhavaMti / evaM paNuvIsiyaThavaNAe pannarasAdiyA ArovaNaThANA neyavyA, jAva paNapannasayArovaNa tti, ettha ekka ArovaNaThANaM hasitaM / evaM vIsiyaThavaNAe tIsaM ArovaNasaMvehA bhavaMti / evaM paNuvIsiyaThavaNAe pannarasAdiyA ArovaNaThANA neyavvA, jAva paNapannasayArovaNa tti, ettha ekkaM ArovaNaThANaM husitaM / evaM tIsiyaThavaNAe pannarasAdi neyA jAva pannAsaM sataM, ettha do ArovaNaThANA husitA / evaM uvariThavaNAe ArovaNA ovaDDIe ekkekkaM ThANaM husejjA, jAva paNasaTThasayaThavaNAe ekkA ceva pannarasiyA ArovaNA bhavatItyarthaH / eyassa ThevaNArovaNasaMvehassa saMvaggaphalANa ya nimittaM AyariehiM imo sumo seDhigauvAo uddiTTho [bhA. 6440 ] gacchuttarasaMvagge, uttarahINammi pakkhive AdI / aMtimadhanamAdijuyaM, gacchaddhaguNaM tu savvadhanaM // cU- etIe gAhAe imA paribhAsA gaNiyakaraNaMca, jamhA paDhamaM ArovaNaThANaM saMvehao ekka labhati tamhA taM ceva ekka AdI, jamhA ekutaravaDDIe bitiyAdi ArovaNa ThANA savve labhaMti tamhA paDhamaThavaNAe uttaraM pi ekko ceva, jamhA ya paDhamaThavaNA ThANabuDIe tIsaM ThANA bhavaMti tamhA paDhamaTha vaNAetIsaM gaccho | bitiyAe ThavaNArovaNaThANe tettIsa gaccho / tatiyAe ThavaNArovaNaTThANe paNatIsaM gaccho / cautthe ThevaNArovaNaTTANe paNatIsaM gaccho / cautthe ThavaNArovaNaTTANe auNAsItaM sayaM gaccho / etesiM gacchANaM imo ANayaNovAo-ThavaNArovaNavijuttA chammAsA paMcabhAgabhattIyA jerUpajutA ThavaNApadA tesu carimAdesabhAgiko / chammAsadivasANaM asItasayaM taM paDhamehiM ThavaNArovaNadivasehiM vijuaMkajjati, sesassa paMcahiM bhAgo hIrai je tattha laddhA te rUvajutA kayA, jAvatiyAte evatiyA patteyaM ThevaNArovaNapadA bhavaMti / etaM karaNaM Adillesu ThavaNArovaNaThANesu / carime puNa ThavaNArovaNaThANe eseva Adeso, navaraM ekkeNa bhAgo hAyavvo ti / idAniM gaNiyakaraNaM ekko AdI, ekko uttaraM, tIsaMgaccho / gaccho uttareNaM saMviggaDa tti-guNito tIsA ceva jAtA "uttarahIne " tti- tIsA o ekkouttaraM pADitaMjAyA aunattIsA / tammi Adi pakkhittA ekko jAtA tIsA ceva, evaM vIsiyAe ThavaNAe, aMtaM dhaNaM saha AdillehiM laddhaMti vRttaM bhavati / AdI ekko so tIsAe pakkhitto jAtA ekkatIsA / "gacchaddhaM" pannarasa tehiM guNiyA ekkatIsA jAtA cattAriya sayA pannaTTA, paDhame ThevaNArovaNaTThANe taM savvadhaNaM ti / / adhavA'yamanyo vikalpa : [ bhA. 6441] do rAsI ThAvejA, rUvaM puNa pakkhivehi egatto / juttoya dei addhaM tena guNaM jANa saMkaliyaM // cU- do rAsi tti uvari heTThA ya, tIse ThaviyAe ekkattha rUvaM pakkhittaM jo rAsI tattha "addhaM deti" - tassa addhaM ghettavvaM, tena'ddheNa itaro rAsI guNeyavvo, evaM vA savvasaMvedhaphalaM deti / / idAni savvavaNArovaNANa divasamAsANa ya lakkhaNaM savvAnuvAtI bhaNNatidivasA paMcahi bhatitA, durUvahINA havaMti mAsAo / mAsA duruvasahitA, paMcaguNA te bhave divasA // [bhA. 6442 ]
Page #1279
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 nizItha chedasUtram -3-20/1381 cU-asyArthaH- "divasa" ti vIsiyaThavaNA divasA pannarasAdiyArovaNAdivasA ya / imaM nidarisaNaM - vIsiyAe ThavaNA paMcahi bhAe hite bhAgaladdhA cattAri, tAto donni rUvA keDiyA jAyA donni mAsA, pannarasiyAe ArovaNAe paMcahiMbhAgehiMte bhAgaladdhA tinni mAsA tedurUvahINA kayA jAo ekkamAso tti- / imaM divasalakkhaNaM-ete vi ya mAsA laddhA te durUvasahiyA kAuM paMcaguNA kAyavvA, tAhe vAsehiMto divasaggaM puvvillapamANasamaM Agacchai, evaM sesAsu visavvAsu ThavaNArovaNAsukAyavvaM / / idAni jahA ThavaNAhiM chammAsA kAuM pachittaM dijjati tahA bhaNNati / [mA.6443] paDhamA ThavaNA vIsA, paDhamA ArovaNA bhave pkkho| tesari mAsehiM, paMca tu rAiMdiyA jhoso|| cU- vIsiyaThavaNA pannarasiyArovaNAhiM eyAo katihiM mAsesi seviehiM niSphaNNAto hojja ? diTuM terasahiM,kahaM? ucyte-tthvnnaarovnndivsmaannaauvisohittuNjNsesN| icchiyArovaNAe bhAe asujjhamANe khive jhoso / chaNhamAsANaM asItaM divasataM bhavati, tao vIsiyA ThavaNA pannarasiyA ya ArovaNA soheyavvA, sesaM paNayAlasayaM, eyassa pannarasiyAe ArovaNAe bhAgo dAyabbo, jaoaddhaM bhAgaMna tittitatojhosopakkhiyabbo, imaM jhosapakkhevalakkhaNaM-"jattiyametteNa so suddhaM bhAgaM payacchae rAsI, tattiyamettaM pakkhiva akasiNarovaNAe jhosggN"| jhosa tti vA samakaraNaM ti vA egar3ha, etya paMcajjhosA pakkhitA, pacchA bhAgehite bhAgaladdhaM dasamAsA, estha imaM karaNalakkhaNagAhApuvvaddheNabhaNai-ArovaNA jatibhI tatihiM guNAte kareja bhAgaladdhA / jaM ettha "paDhama' tti - ArovaNA tato ekkeNa guNitA dasa dasa ceva bhavaMti, etya-ThavaNArovaNAsahitA saMcayamAsA havaMti, "evatiya' tti-pubvabhaNitamAsANa ya karaNeNa ThavaNAedo mAsA ArovaNAe ekko mAso, ete dasasu pakkhittA jAyA terasa sNcymaasaa| ___idAni icchAmo nAuM "kato kiM gahiyaM ? ti, ThavaNAmAse tato pheDei" / sIso pucchaiterasaNhaM saMvayamAsANaM kiM kato mAsAo gahitaM jeNa chammAsA jAyA? kahaM vA karaNaM kataM? bhaNNati - terasaNhaM mAsANaM donni ThavaNAmAsA pheDitA, tattha suddhA sesA ekkArasa mAsA jAtA, estha karaNaM imaM- "jatisu ThavaNAe mAsatatiyabAgaM karei ti paMcaguNaM", ettha ArovaNAe ekko mAso ekkabhAgakataM ekkArasa ceva, te tipaMcaguNa tti kAyavvA, tinni ya paMca pannarasa, tehiM ekkArasaguNitA jAtA paMcasaThTha sayaM, ettha donni ThavaNAmAsA puvvakaraNeNa divase kAuM pakkhittA vIsaM, jAtaM paMcAsItaM sayaM, ettha paMcarAiMdiyA jhoso kao, sesaM asIyaM sayaM / __ ahavA - kiMci viseseNa eyaM ceva aha'nnahA bhaNNati - terasaNha saMcayamAsANaM icchAmo nAu ekekkAo mAsAo kiM gahiyaM jeNa chammAsA ? jato bhaNNati - terasaNhaM mAsANaM tinni ThavaNArovaNAmAsA pheDitA jAtA tattha suddhA sesA dasa mAsA, eehiMto ekvekkAo mAsAo addhamAso addhamAso gahito, ete paMca mAsA, dohiM ThavaNAmAsehiMto dasa dasa rAiMdiyA gahitA, ArovaNamAso ekko, tAo pakkho gahito, paMca jhoso ko|kH pratyayaH? ettha gAhA- "jaibhi bhave AruvaNA" gAhA, esA paDhamaThavaNA, paDhamamaNeNa karaNalakkhaNaM bhaNiya, ArovaNabhAgaladdhamAsANaM pannarasahiM guNeyabvA, te dasa mAsA pannarasahiM guNitA jAtA pannAsuttarasataM, etatto
Page #1280
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 20, mUlaM- 1381, [ bhA. 6443 ] 381 paMcajjhoso sohito sesaM paNayAlaM sataM / ettha ThevaNArovaNAdivasA pakkhittA jAyaM asIyaM sayaM / / [bhA. 6444 ] paDhamA ThavaNA vIsA, bitiyA ArovaNA bhave vIsA / aTThArasa mAsehiM, esA paDhamA bhave kasiNA / / cU- eyA ThavaNArovaNAo asIyasayAo sohiyA sesaM cattAlIsasayaM, eyassa vIsiyAe ArovaNAe bhAge bhAgaladdhaM satta mAsA ArovaNA, puvva karaNeNaM "dohiM mAsehiM nipphannaM" ti kAuM sattamAsA dohiM guNeyavvA jAtA codasamAsA, "divasA paMcahiM bhaiyA " gAhA / / eteNaM karaNaM do ThavaNAmAsA do ya ArovaNamAsA niSphaNNA, ee cattAri vi coddasahaM melitA jAtA aTThArasa mAsA, kasiNA nAma jattha jhoso Natthai / "kAto mAsAto kiM gahiyaM" ti ettha lakkhaNaM jati ekkAto mAsAto niSphannA ArovaNA to seviyamAsehiMto ThavaNArovaNamAsA soheyavvA, aha dugAdimAsehiMto niSphannA ArovaNA to seviyamAsehiMto ThavaNamAsA caiva soheyavvA no ArovaNamAsatti / imA ya bitiya ArovaNA dohiM mAsehiM niSphanna tti kAuM aDDArasaNhaM mAsANaM majjhAto donni ThavaNAmAsA sohitA, sesA solasa mAsA / "dohiM mAsehi ArovaNA niSphanna'' tti kAuM solasa duhA kAyavvA, ekko aTThao uvari bitio aTThao hetttthaa| kiM kAraNaM evaM kajjati ?, ucyate jao imaM bhaNNati "jatibhi bhave AruvaNA, tati bhAgaM tassa pannarasahiM guNie / sesaM paMcahiM guNie, ThavaNadiNajuttA u chammAsA " // paDhamAto aTTagAtI pakkho pakkho gahito, bitiyAtI aTThagAto paMca paMca rAidiyA gahitA, pavaNAmAsehiMto dasa dasa rAidiyA gahitA / kaH pratyayaH ? ucyate- "jaibhi bhave AruvaNA" gAhA, je saMcayamAsAto ThevaNAmAsa suddhA jaitthI ArovaNA ArovaNAto vA jati mAsA niSphaNNA tatibhAgA kajaMti, bitiya ArovaNA do vA ArovaNAmAsa tti tena solasamAsA duhA katA aTTha ettha ekkammi aTThage pannarasapaccittarAiMdiyAgahiya tti pannarasaguNo kato u jAtaM vIsuttaraM sayaM / bitiyaTThagAo paMca paMca gahiya tti paMca guNito jAto cattAlIsA, cattAlIsA vIsuttare sate pakkhittA jAtaM saTThasayaM, ettha avanIyaM ThavaNamAsANaM donhaM dasa dasa rAidiya gahiya tti te vIsaM pakkhittA jAyaM asIyasayaM / [bhA. 6445 ] paDhamA ThavaNA vIsA, tatiyA ArovaNA upaNuvIsA / tevIsa mAsehiM pakkho tu tahiM bhave jhoso // dhU- eyAo ThevaNArovaNAo asIyasatAo suddhA, sesaM paNatIsaM sayaM / eyassa panuvIsArovaNAe bhAgo hAyavvo, jamhA suddhaM bhAgaM na deti tamhA pakkhaM pakkhivittA bhAgaladdhA chammAsA, tihiM mAsehiM ArovaNA niSkaNNA tamhA chammAsAtiguNA katA jAyA aTThArasa mAsA, ThavaNArovaNamAsapuvvakaraNeNaM uppAetA tattheva pakkhittA jAtA tevIsaM saMcayamAsA / ettha icchAmo nAuM "kato mAsAo kiM pacchittaM gahiyaM" ? ucyate-sevitamAsehiMto do ThavaNAmAsA sohiyA, sesA ekkavIsaMmAsA, ete tihA ThavijraMti tinnisattagA puMjA kayA tattha paDhamapuMjAto pakkho pakkho gahito, annehiM dohiM sattagapuMjehiM paMca paMca rAiMdiyA gahiyA / dohiM ThavaNAmAsehiMto dasa dasa rAidiyA gahiyA / kaH pratyayaH ?, paDhamasattagaM pannarasaguNaM kAuM pakkho soheyavvo, sesaM nautI,
Page #1281
--------------------------------------------------------------------------
________________ 382 nizItha - chedasUtram - 320 / 1381 sesA do sattapuMjA meliyA caudasa bhavaMti, ete coddasa paMcaguNiyA sattarI havati, sattarI nautIe meliyA savaM sataM bhavati, etthaM vIsaM ThavaNAdivasA pakkhittA jAtaM asItaM sataM // evaM eyA gamiyA, gAhAo hoMti aanupubviie| eeNa kameNa bhave, cattAri sayA u pannaTThA // [bhA. 6446 ] dhU- evaM vIsiyaThavaNaM amuyaMteNa uvaruvariM ArovaNAe paMca paMca pakkhivaMteNaM neyavvaM jAva aMtimA ArovaNA, eyAsu imaM karaNavihANaM kAyavvaM - asIyAto divasasayAo ThevaNArovaNadivasA soheyavvA, pacchA sesassa icchiArovaNAe bhAgo hAyavvo, jai suddhaM bhAgaM na dei to jAvati na sujjhai tAvatio jhoso pakkhiyavvo, pacchA bhAgehiMte bhAgaladdhA mAsA jaihiM mAsehiM ArovaNA niSphannA tatihiM ya bhAgaladdhA mAsA guNeyavvA, ThavaNArovaNamAsA tattheva pakkhiyavvA / evaM paDisevaNAmAsaggaM jANiyavvaM / ettha jaM icchati nAuM kato mAsAo ki gahiyaM ta he saMcayanAsehiMto ThavaNA sohitA sesA je mAsA te jaihiM mAsehiM ArovaNA nimphaNNA taie puMje kareMti, tesu ekkAto puMjAto addhamAso addhamAso gahio, taM puNa pannarasahiM guNaM, sesA je puMjA te ekkehiM milittA tesu ekkekkAto mAsAto paMca paMca rAiMdiyA gahiyA, evaM savvattha veyAleDaM kAyavvaM ete dinA mAsIkatA paropparamAsANa meliyavvA, jai jhoso pakkhitto to soheyavvo, ThavaNAmAsA ettheva pakkhiyavvA evaM chammAsA bhavati / kaH pratyayaH ?, paDisevaNAnimittaM jAto puMjAto addhamAso gahio taM puMjaM pannarasahiM guNite sesA puMjA ekaM vA jAvatiyaM gahiyaM tAvatieNa guNettA tattheva pakkhiviyavvA, jati jhoso pakkhitto to soheyavvo, sesaThavaNAmAso duruvasahio kAuM paMcahiM guNettA te divasA pakkhiyacvA / evaM asItaM divasasataM bhavati / evaM paNuvIsiyAe ThavaNAe pakkhiyAdi ArovaNAto kAyavvAto jAva paNapannaM sataM / evaM tIsiyAe vi ThavaNAe pakkhiyAdiyArovaNAo jAva pannAsaM sataM bhavati / evaM ThavaNAo paNagavaDDIe neyavvAo jAva carimaTThavaNA ArovaNAo puNa panagahANIe hAviyavvAo jAva pakkhiyA ArovaNatti / eyAo savvAo eteNa puvvabhaNiyalakkhaNeNa puhattiyA kAuM cattAri sayA pannaTThA gAhANa kAyavvA // iti paDhamaM ThavaNArovaNaTThANaM sammattaM / idAniM bitiyaM ThavaNArovaNaTThANaM bhaNNati[bhA. 6447] do rAsI ThAvejA, rUvaM puNa pakkhivehi egatto / jutto ya dei addhaM tena guNaM jANa saMkaliyaM // tettIsa ThavaNapadA, tettIsArovaNAe ThANAI / ThavaNANaM saMveho, paMceva sayA tu egaTThA // [bhA. 6448 ] - kaha tettIsaM ThevaNArovaNaTThANA bhavaMti ?, ucyate asIyAto divasasatAto paDhamA pakkhiyAThavaNA, paDhamA ya paMciyA ArovaNA, eyA sohettA sesassa paMcahiM bhAgo, bhAgaladdha battIsA, tattha rUvaM pakkhitaM guNiyaM bhavaMti, esa gaccho ekko AdI ekko uttaraM "gacchutara" gAhA || pUrvavat // tettIsaM kAuM paMcasayA ekkasaTTA bhavaMti || [mA. 6449 ] paDhamA ThavaNA pakkho, paDhamA ArovaNA bhave paMca / cottIsA mAsehiM, esA paDhamA bhave kasiNA ||
Page #1282
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6449] 383 cU- asIyAo sayAo eyA ThavaNArovaNAo sohettA sesassa paMcahiM bhAgo, bhAgaladdhA battIsaM mAsA, ArovaNA ekkAo mAsAo nipphaNNaMti kAuM ekkeNa guNiyA, tattiyA ceva, pannarasiyAe ThavaNAe paMcahiM bhAge bhAgaladdhaM tinni mAsA,te duravahINA kayA jAyaM ekko maaso| paMciyAe vi ArovaNAe paMcahiM bhAgo bhAgaladdhaM ekko mAso, ettha natthi durUvahINaM tahA vi etya mAsocevadheppati, eedo viThavaNArovaNAmAsA battIsAe meliyAjAyA cottIsaMmAsA / icchAmo nAuM katto kiM gahiyaM ?, battIsAe mAsehaM paMca paMca rAiMdiyA gahiyA, ThavaNArovaNamAsehito ThavaNArovaNadivasA ghiyaa|kH pratyayaH?, battIsamAsA paMcahiMguNiyA kAuMThavaNArovaNAdivasA pakkhittA asIyaM sataM bhavati / ekkaM vA ThavamAmAsaM pheDittA tettIsaM paMcaguNA kAyavvA, ThavaNAdivasajuttA ya chammAsA bhvNti|| [bhA.6450] paDhamA ThavaNA pakkho, bitiyA ArovaNA bhave dasa U / aTThArasahiM mAsehiM, paMca ya rAiMdiyA jhoso / / cU-asIyAto sayAo eyAoThavaNArovaNAo sohettA sese paMca jhosepakkhivittAdasiyAe ArovaNAe bhAgo bhAgaladdhaM solasa mAsA, ArovaNA ekkAto mAsAto niphphaNNa tti kAuMekkeNa guNiyaM jAtA solasaceva, pannarasiyAe ThavaNAe paMcahiM bhAgo bhAgaladdhaM tinni durUvahINA kayA jAto ekko mAso, dasiyAe ArovaNAe paMcahiM bhAgo bhAgaladdhaM donni, jattha durUvahINaM na hoi AgAsaM vA bhavati tattha vi ekko mAso nAyavvo, tena ettha vi ekko mAso, ete do vi ThavaNArovaNAmAsA solasaNhaM melitA jAtA aTThArasa sNcymaasaa| kato mAsAo kiM gahiyaM ?, aTThArasaNhaM mAsANaM solasahiM mAsehiMto dasa dasa rAiMdiyA gahiyA, ThavaNAraNamAsehiMtoThavaNA divasA ghitaa|kH pratyayaH?,solasa mAsA dasa guNA kAuM, paMca u jhoso sohiyabbo, sesA ThavaNArovaNadivasA pakkhittA jAyaM asIyaM sayaM / ahavAaTThArasaNhaM ekkaM vA ThavaNAmAsaM pheDettA dasaguNA kAyabvA, joso paMca sohiyavvo, ThavaNAdinasahitA chammAsA hvNti|| [mA.6451] paDhamA ThavaNA pakkho, tatiyA ArovaNA bhave pkkho| bArasahiM mAsehi, esA bitiyA bhave ktinnaa|| dhU-asItAtosatAtoeyAoThavaNA sohettA sesaMpannAsaMsayaM, eyassapannarasiyAeArovaNAe bhAgo bhAgaladdhaM dasa mAsA, ArovaNA ekkAo mAsAo niSphaNNa tti ekkeNa guNiyaM ettiyaMceva, etya donni ThavaNArovaNamAsA pakkhittA jAtA bArasa mAsA / kato kiM gahiyaM ?, ekkekAo mAsAo pakkho gahio / kaH pratyaya?, bArasa mAsA pannarasahiM guNiya jAtaM asIyaM sataM, ettha savvattha samaM gahaNaM // [bhA.6452] evaM etA gamiyA, gAhAo hoMti aanupuvviie| eeNa kameNa bhave, paMceva sayA u egaTThA / / cU-evaM pakkhiyaM ThavaNaMamuyaMteNa ArovaNAe uvaruvaripaMcapaMca pakkhiviteNa ArovaNAsu ekkecaM ThANaM parihariteNa tAva neyavvaM jAva tittIsatimA ArovaNa tti / tAhe vIsiyaM ThavaNaM amuyaMteNa evaM ceva neyavyaM jAva battIsaimA ArovaNA / evaM ThavaNAsu paMca paMca pakkhivaMteNaM
Page #1283
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384 nizItha - chedasUtram - 3- 20 /1381 ArovaNAsu ekkekkaM ThANaM pariharaMteNa neyavvaM jAva pahouyapuhattiyakaraNeNaM gAhANaM paMcasayA egasaTTA jAtA / savvattha jatIhiM mAsehiM ArovaNAniSkaNNa tatIhiM bhAgaladdhaM guNeyavvaM sesaM uvaujjittA bhaNiyavvaM // bitiyaThavaNArovaNaM sammattaM / idAniM tatiyaM bhaNNatipaNatIsaM ThavaNapadA, paNatIsArovaNAe ThANAI / vANaM saMveho, cha va sayA bhave tIsA // [bhA. 6453 ] 7 - asItAto sayAo paMciyA ThavaNA paMciyA ArovaNA ya, eyAo soheyavvAo, sesaM sattari sayaM, eyarasa paMcahiM bhAgo bhAgaladdhaM cottIsaM rUvaM pakkhittaM jAyaM paNatIsaM, eko Adie ekkottaraM paNatIsato gaccho / gacchutara gAhA pUrvavat gaNieNa ANeyavvA cha satA tIsuttarA // paDhamA ThavaNA paMca ya, paDhamA ArovaNA bhave paMca / chattIsA mAsehi, esA paDhamA bhave kasiNA / / [bhA. 6454 ] cU- asItAto sayAo paMciya ThavaNA paMciyA u ArovaNA sohiyA sesaM sattari sataM, eyassa paMciyAe ArovaNAto bhAgo, bhAgaladdhaM cottIsaM mAsA ArovaNA ekkAo mAsAo niSphaNNaM ti kAuM ekkeNa guNiya ettiyaM ceva, paMcayAe ThavaNAe paMcahi bhAgaladdhaM ekko mAso, jattha durUvahINA na hoMti tattha u havaMti sAbhAviya tti ya vayaNAoM ekka eva mAso bhavati / evaM ArovaNAe vi, donni mAsA cottIsAe melitA jAyA chattIsaM mAsA / kAo kiM gahiyaM ?, ekkekkAo mAsAo paMca paMca divasA gahiyA ettha vi savvattha samaM gahaNaM / kaH pratyayaH ?, chattIsehiM mAsehiM paMca guNiyabvA jAta asIyaM sataM / ahavA-chattIsaNhaM mAsANaM kko ThavaNAmAso pheDito, sesA paNatIsaM, te paMcaguNA ThavaNadivasajutA chammAsA bhavaMti // [ bhA. 6455 ] paDhamA ThavaNA paMcA, bitiyA ArovaNA bhave dasa tU / egUNavIsa mAsehi paMca iMdiyA jhoso // cU- asIyAto satAtI paMciyA ThavaNA dasiyA ArovaNA etAto ThavaNArovaNAo so saddhettA sesaM paNasaTThi sayaM ettha paMcajjhoso pakkhitto, jAtaM sattari sayaM, eyassa dasiyAe ArovaNAe bhAgo, bhAgaladdhaM sattarasa mAsA ArovaNA, ekkekkAto mAsAo niSphaNNa tti kAuM ekkeNa guNiyaM ettiyaM caiva, ThavaNAdivasA paMcahiM bhaiyA sAbhAvito mAso, ArovaNAto vi ekkI mAso, ete do mAsA sattarasahaM melitA jAtA ekkoNavIsaM mAsA / kato ki gahiyaM ? ThavaNAmAsAto paMca rAidiyA gayA sesehiM aTThArasahiM mAsehiM ekkekkAto mAsAo dasa dasa rAIdiyA gahitA / kaH pratyayaH ?, aTThArasa dasaguNitA jAtaM asItaM divasasataM, etAto paMcato jhoso suddho, sesaM paMcasattarisataM, paMca ThavaNAdivasA melitA jAtaM asItaM divasasataM / [bhA. 6456 ] paDhamA ThavaNA paMcA, tatiyA ArovaNA bhave pakkho / terasahiM mAsehiM, paMca u rAiMdiyA jjhoso || cU- asItAto divasasatAto paMciyaM ThavaNaM pannarasiyaM ArovaNaM eyAo ThavaNArovaNAo sohettA se saTThi sayaM paMca jhosaM pakkhivittA pakkhittAto ArovaNAto bhAgI bhAgaladdhaM ekkArasa ArovaNA, ekkAo mAsAo nipphanna tti kAuM ekkeNa guNiyaM ettiyaM ceva puvvakaraNeNa ThavaNArovaNamAse karettA bhAgaladdhA do masA ete ekkArasaNhaM melitA jAtA terasa saMcayamAsA /
Page #1284
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6456 385 kato kiM gahiyaM?, bArasamAsehiM addhamAso gahio terasamAsAto ThavaNAmAsAo paMca rAiMdiyA gahitA / kaH pratyayaH?.bArasa pannarasehiM gaNittA paMca jhIsehiM sohettA sesaM paMcahattaraM sataM paMca ThavaNA divasA melitA jAyaM asIyaM sayaM // [bhA.6457] evaM ettA gamiyA, gAhAo hoti AnupubIe / eeNa kameNa bhave, chacceva syaaitiisaaii|| dhU-evaM paMciyaM ThavaNaM amuyaMteNa ArovaNAe paMca paMca uvaruvari pakkhivaMteNaM neyavvaM jAva paNatIsaimA ArovaNA, tAhe puNodapsiyaM ThavaNaM kAuMevaM ceva neyavvaMjAva cutiisimaaaarovnnaa| evaM ThavaNArovaNAsupaMcapaMcapakkhivateNa ekkecaM ThANaMparihAveMteNa neyavyaMjatIhiMmAsehiM ArovaNA niSphaNNA tatIhiM bhAgaladdhaM guNeyadhvaM, sesaM uvaujittA neyavvaM // tatiyaThavaNArovaNaThANaM gayaM / idAniM cautthaM bhaNNati[bhA.6458] aunAsItaM ThavaNANa sataM ArovaNAma taha ceva / solasa ceva sahassA, dasuttarasayaM ca saMveho // ghU-kaha?, ucyate-asItAto divasasatAopaDhamAThavaNArovaNAoekkiyAosoheyavAo, sesaM aTThahattarisataM, eyassa ekkiyAe ArovaNAe bhAgo bhAgaladdhaM ettiyaM ceva veNa pakkhitte aunAsItaM mayaM bhavati / idAni saMvehakaraNe ime bhaNNati-"gacchuttara' gAhA, ekko AtI, eko uttaraM, aunAsIyaM sataM gaccho, pUrvavat gaNite kate AgataM solasahassANi sataM ca dahuttara / / [bhA.6459] paDhamA ThavaNA ekko, paDhamA ArovaNA bhave ekko / AsItaM mAsasataM, esA paDhamA bhave kasiNA / / dhU- asItAto satAto ekkiyA ThevaNA, ekkiyA ya ArovaNA sohittAsesaM aTThahattarasataM ekiyAe ArovaNAe bhAgo bhAgaladdhaM ettiyaM ceva / ettha ekko ThavaNAmAso ego ArovaNAmAso pakkhitto jAtaM asIyaMmAsasataM / kAo kiM gahiyaM?, ekkekAo mAsAo ekko divaso gahito, ettha vi savvastha smgghnnN|| [bhA.6460] paDhamA ThavaNA eko, bitiyA ArovaNA bhave donni / ekkAnautImAsehi, ekko u tahiM bhave jhoso|| cU-eyAo ThavaNArovaNAo asItAto sayAto sohettA sesaM sattahattari sayaM eyassa aTThAe dutiyAe ArovaNAe bhAgo ekaMjjhosaMpakkhivittA bhAgaladdhaMegUnanautimAsA ettha ThavaNAmAsoArovaNAmAso ya pakkhittA jAtA ekkAnautiM maasaa|kaato kiMgahiyaM?,ThavaNA mAsA etthavi savvathAhaMto eko divaso gahito, nautisAsehiM do do vi divasA gahitA / kaH pratyayaH ?, saMcayamAsehito ThavaNAmAso pheDito sesA nauIto dohiM guNiyA jAyaM asIyaM saya, eyAto ekko suddho sesaM aunAsItaM sataM, ekko ThavaNAdivaso pakkhitto, ettha jAyaM asItaM sataM / / [bhA.6461] paDhamA ThavaNA ekko, tatiyA ArovaNA bhave tinni / igasaTThImAsehiM, ekko u tahiM bhvejhoso|| cU- taheva kAuM jAva ekasaddhiM saMcayamAsA / kAo kiM gahiyaM ? uvaNAmAsAto ekkeko 17| 25
Page #1285
--------------------------------------------------------------------------
________________ 386 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 divaso gahio, sesehiM saTThIe mAsehiM tinnitinni rAiMdiyA gahiyAkaH pratyayaH? eksaTTimAsehi ekko ThavaNAmAso pheDito sesA sar3hi, te tihiM guNitA jAtaM asIyaM divasasataM, ekko jhoso suddho, sesaM egUnAsItaM sataM, ekko ThavaNA divaso pakkhitto jAyaM asIyaM sataM / / [bhA.6462] evaM khalu gamitANaM, gAhANaM hoMti solasasahassA / satamekaM ca dasahiyaM, neyavyaM aanupuvviie|| dhU-evaM ekviyaM ThavaNaM amuyaMteNa ArovaNAe uvaruvari ThANe ekkamArovayaMteNa tAva neyavvaM jAva carimA aunAsIyasayArovaNA / evaM dutigAdiThavaNAsu vi egAdi ArovaNA neyavvA tA jAva jassa carimaM ti / eyAo savvAo puvakayavihiNA kAyavvA jAva ekkekapAhA (hI) DaganibaddharAsigagAhANa salasa sahassA sataMcadasuttaraMpuNNaM ti / eyAsuThavaNArovaNAsumAsakaraNaM kareMteNa egAdiyAsujAva chauro paMcasu bhAgaM adeMte mAso ceva ghettvyo| evaM pannarasagAdisu durUve asujhaMtedasAdisuya durUve asuddhe AgAsejAte ekkocevamAsoghettavbo, jAvacaudasa, pannarasovari vikalA jAva unavIsAe vi ekkAto mAsAto niSphaNNa tti daTThavvA / evaM ekkavIsAdisu kevalapaNabhAgavisuddhadurUvahINakayamAsappamANehito nipphaNNA daTThavvA / evaM savvattha sakalakaraNaM kareMteNa kAyavvaM / aha bhinniyaMThavaNArovaNakaraNaMicchati to imaM kAyavvaM-ekkiyaThavaNAe egAdiAsevaNAto jAva pannarasa tAva sagalakaraNaMceva kAyavvaM,jattha ekkiyA ThavaNA solasiyA ArovaNA etA dovi asItasatAto suddhA, sesaM tesaTThisataM, eyassa solasahiM bhAgo bhAgaM suddhaM na deti ti terasapakkhittA bhAgala ekkArasa, te ThavitA, sagalacchedasahiyA ime / solasiyArovaNAe paMcahi bhAgo bhAgaladdhaM tinni, te durUvahINA katA seso ekko mAso mAsassa ya ekko pNcbhaago| esa vannio mAso paMcaguNo aMso pakkhitto jAyA cha paMca bhAgA, ekkiyaThavaNAe viheTThA paMcabhAgo chedo dinno / idAniM ArovaNA bhAgaladdhaM taMArovaNAmAsaguNaM kAyavvaM, ti kAuMaMso aMsaguNo chedo chedaguNochahiM ekkArasaguNitA paMcahieko gaNito jAyA chAvaTTi paMca bhAgA ThavaNArovaNamAsasahiya ti kAyacyA, ettha ekko ThavaNA paMca vAgo, chacca ArovaNapaMcabhAgA pakkhittA, jAyA saMcayamAsANa tehuttaripaMca bhAgA / katto kiMgahiyaM ti ?, ekko ThavaNabhAgo pheDito sesaM ArovaNabhAgaparAvattIe aMsA aMsaguNA, chedo chedaguNo bhAge hie jaM laddhaM taM dosu ThANesu ThaviyaM tatthego rAsI pannarasaguNo, bitito ArovaNAe jati vigalA divasA asItehiM guNito pakkhitto ya ThavaNAdivasajuttojhosaparisuddho asIyaM sataM bhavati, evaM sattarasa aTThArasa aunavIsiyAsu vi kAyavva, navaraM-bitiyarAsI dohiM tIhiM cauhiM guNeyavyo, vIsiyAe sagalakaraNaM kAyavvaM, igavIsiyAe visavvaMeyaMceva kAyavyaM, navaraM-ThavaNabhAgapheDiesu jaM sesaM taM ArovaNabhAgaM parAvattiya guNiyaM bhAgahiyaladdhe tisu ThANesu ThAyavvaM, tatthekko rAsI pannarasaguNo, bitio vigaladivasaguNo, tatio paMcaguNo, savve ekkaTThA melitA ThavaNadinajuttA sosavisuddhA asItaM sataM bhvti| __ evaM bAvIsiyAsu vi kAyavvaM, egatIsAdisu vi evaM, navaraM-jai vi vikalamAso labmati tati ThANatthaM ThavayadhvaM, ArovaNabhAgahiyaladdhaM jattha do rAsI ThAvitA tattha ego panarasaguNo, bitito niyamAvigaladivasaguNo, kiM ca saMcayamAsabhAgehiMto saMcayaThavaNabhAgapheDiyavvA
Page #1286
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, (bhA. 6462] 387 pakkhivaMteNa puNa jai ThavaNAdiNA tati sagalA pakhiviyavvA mAsaM vA durUvasahiyaM paMcaguNaM asaMgahiyaM kAuM pakkhivejjA / evaM bitiyAdiThavaNAsu vi solasiyAdiArovaNAto uvaujja kAyavvAo iti ||tthvnnaasNce tti dAraM gataM / idAni rAsi tti dAraM / esa pachittarAsI kI uppanno ? ata ucyate[bhA.6463] asamAhIThANA khalu, sabalA ya parissahA ya mohmmi| paliovama sAgarovama, paramANu tao asaMkhejjA // cU- vIsAe asamAhiThANehiM, khalusaddo saMbhAvaNatthe, kiM saMbhAvayati "asaMkhijjehiM vA asamAhiThANehiM"tti, evaM ekavIsAe sabalehiM, bAvIsAe parisahehiM, aTThAvIsatividhAo vA mohanijAto, ahavAtIsAe mohanijaThANehito, etehiM asaMjamaThANehiM esa pacchittarAsI umpanno / / sIso pucchati - kattiyA te asaMjamaThANAI?, jattiyA paliovame vAlaggA?, no tiNaDhe samaTe / to jattiyA sAgarovamevAlaggA?, no tiNaDhe samaTe / to sAgaravamavAlaggANa ekekaM vAlaggaMasaMkhejjakhaMDa kayaM / te ya khaMDA saMvavahAriyaparamANumettA, evatiyA asaMjamaThANA?, notiNaDhe samaTTe, "tato" tti etehito asaMkhenaguNA daTThavyA / anne bhaNaMti-"suhamaparamANumettA khaMDA katA" / te ya anaMtA bhavaMti, taM na bhavati, jato asaMjamaThANA asaMkhenalogAgAsamettA bhavaMti, saMjamaThANA vi ettiyA ceva // [bhA.6464] je jattiyA u----- gAhA ||-kNtthyaa [bhA.6465] rAsitti ----- gAhA / / cU-idAni "mAna" tti, mIyate aneneti mAnaM paricchedo / taM duvihaM - dabve bhAve ya / davve prasthakAdi / bhAve ima[bhA.6466] bArasa aTThaga chakkaga, mAnaM bhaNitaM jinehi sohikrN| tena paraMje mAsA, saMbhahaNNaMtA parisaDaMti / / sU-titthakarehiM vivihaMpAyacchittamANaMdi, paDhamatitthakarassabArasamAsA, majjhimatitthakarANaM aTTamAsA, vaddhamANasAmiNo chammAsA, etto amahiyaM na dijjati, bahuehiM paDisevitaM pi ettiyaM ceva dijjati, dhammayAe sujjhti|jhaa patthae mavinaMte tAva mavinatijAvatassa sihA Aruhati, sesaM ArubhijaMtaM pi adhikaM parisaDati / evaM chahaM mAsANaM jaM adhiyaM paDisevitaM taM ThavaNArovaNappagAreNa saMhaNNamANaM parisaDati, titthakaraANAya esA anapAliyabva tti, jahA ranno appaNo rajje jaM mANaM pratiSThApitaM jo tato mANAto atiregamUlaM vA kareti so avarAhI DaMDijati, evaM jo titthakarANaM ANaM koveti sodiihsNsaarii||maan ttigayaM / idAni "pabhutti" pacchitte dAyabve pabhutti vA joggo tti vA egaTuM / ko puNa so?, imo[bhA.6468] kevala-manapajavanANiNo ya tatto ya ohinaannjinaa| coddasa-dasa-navapucI, kappadhara-pakappadhArI y|| cU-kevalanANI, maNapajavanANI, ohInANI, jinasaddo zuddhAvadhipradarzakaH, coddasapuvI, abhinnadasapuvvI, bhinnesu ovaDDIe jAva navamapuvyassa tatiyaM AyAravatthu, kappavavahAradharA, pakappo tti nisIha'jjhayaNaM / / kiMca
Page #1287
--------------------------------------------------------------------------
________________ 388 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 [bhA.6469] gheppaMti capsaddeNaM, nijuttIsuttapeDhiyadharA ya / ANAdhAraNajIte, ya hoti pabhuNo ya pacchitte / / ghU-bhaddabAhukayanijuttIgAhAsutadharA nisIhakappavavahArapeDhagAhAsuttadharA ya, ahavA-suttaM dharaMti suttadharAje mahAnisIhaM mahAkappasutAdi ajjhayaNe ydhreNti| "ANa"tti ANAvavahArI dhAraNAvavahArI jIyavavahArIete pacchittadANe pahuNo bhvNti||pbhuti gataM |idaani "kevattiyA siddha" tti dAraM / sIso pucchati-"kevatiyA pacchittA?" AyariyAha -duvihaM pacchittadarisaNaM. asthato suttato a|asthto aparimANA, suttato iha'jjhayaNe ime[bhA.6469] anugghAiyamAsANaM, do ceva sayA havaMti bAvannA / tinni sayA battIsA, hoti ugghAiyANaM pi / / cU-paDhamamuddesate anugghAtiyamAsAto saMkhittA donnisayA bAvannA bhavaMti, bitiya-tatiyacauttha-paMca-muddesatesu mAsalahuA pacchittA te saMkhittA tinni sayA battIsA bhavaMti / / [bhA.6470] paMca satA culasItA, savvesiM mAsiyANa boddhvvaa| tena paraMvocchAmi, cAummAsANa saMkhevo / ghU-ugdhAtiyamAsANaM anugghAtiyamAsANaM ekato saMkhittANa paMca sayA culasItA bhvNti| ato paraM cAummAsite bhnnaami|| [bhA.6471] chacca sayA coyAlA, cAummAsA ya hot'nugghaayaa| satta sayA cauvIsA, cAummAsANa ugghAyA / / dhU-chaTTha-sattama-aTThama-navama-dasama-ekkArasamuddesae ya cAummAsiyA anugghAtiyA cha sayA coyAlA vuttA / (etesiM savvasaMkhevo) bArasa-terasa-coddasa-pannarasa-solasa-sattarasa-aTThArasaeguNavIsuddesaesu ugghAyA caumAsiyA sattasatA cauvIsa vuttA (etesiM sbvsNkhevo)| [bhA.6472] terasa saya aThThaTTA, cAumpAsANa hoti savvesiM / tena paraMvocchAmi, savvasamAseNa saMkhevaM / / dhU-caulahugANaMvA caugurugANaMca savvasaMkhevo terasa satA aTThasaThThA, atoparaMmAsacaumAsANa savvasaMkheveNaM bhnnaami|| [bhA.6473] nava ya sayA ya sahassaM, ThANANaM pddivttio| bAvannaTThANAI, sattari ArovaNA kasiNA / / cU-sahassaMnavasatA bAvannahiyAmAsAdInAMprAyazcittasthAnAnAmityarthaH / "sattariArovaNA kasiNAutti, ko asyAbhisaMbaMdhaH? ucyate nanu eseva saMbaMdho "ketti yA siddha"tti kevatitA ArovaNAojahannAosiddhA, ukkosA yasiddhA, evaM ajahannamanukkosAya kasiNAakasiNAo ya / tattha paDhame ThavamArovaNaThANe ekkA jahannA, vI (tI) saM ukkosA, cattArisayA cauttIsA ajahannamaNukkosANaM / bitiyA ThavaNArovaNaThANe ekkA jahannA, tettIsaM ukkosA, sattavIsadhiyA paMcasayA majjhANaM / tatiyaThANe ekkA jahannA, paNatIsaM ukkosA, paMcasayA caunauyA majjhANaM / cautthe ThANe ekkA jahannA, aunAsItaM sayaMukkosANaM, pannarasa sahassA va ya sayA tIsuttaramajjhANaM| paDhame ThavaNArovaNAThANe sattariyArovaNA kasiNA jhosavirahiya tti vuttaM bhavati / / tA ya imA
Page #1288
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6474] 389 [mA.6474] savvAsiM ThavaNANaM, ukkosArovaNA bhave ksinnaa| sesA cattA kasiNA, tA khalu niyamA anukkosA / / cU- paDhame ThavaNArovaNaThANe tIsaM ThANANi, tattha ekkekkAe ThavaNAe aMtillA ArovaNA ukkositA bhavati, sAya niyamAjhosavirahiyA, eyAotIsaM, etAsimajhA jAto ArovaNAo jhosavirahitAo tAo cattAlIsaM bhavaMti, eyA ukkosiyANa melitAo sattari bhavaMti / / katarAo puNa tAo cattAlIsaM jhosavirahitAo? ucyate[bhA.6475] vIsAe tU vIsaM, cattamasItI ya tinni ksinnaao| tIsAe pakkhapaNavIsa tIsa pannAsa pnnstrii| khU-vIsiyAe ThavaNAe vIsiyA ArovaNA cattAlIsiyA asItA, eyAo tinni ksinnaato| tIsiyAte ThavaNAe imAto paMca ArovaNAto ajjhosiyAto pakhitA paNavIsitA tIsitA pannAsiyA paMcasatarIyA // [bhA.6476] cattAe vIsa paNatIsa sattarI ceva tinni ksinnaao| paNatAlAe pakkho, paNatAlA ceva do ksinnaa|| [bhA.6477] pannAe pannaTThI, paNapannAe tu pannavIsA tu / rATThiThavaNAe pakkho, vIsA tIsA ya cattA ya / / dhU- cattAlIsiyAe ThavaNAe imAte tinni ArovaNAo kasiNAto - vIsitA paNatIsiyA sattariyA |pnnyaaliisttttvnnaae imAodonni ArovaNA kasiNAtopakkhitApaNayAlAya ArovaNA kasiNA (paNapannAe ThavaNAe imAte tinni ArovaNAo kasiNAo - pannavIsA, paNapannA paNaTThI / ) saTikkitAte ThavaNAte imA cattAri ArovaNA kasiNA - pakkhiyA vIsiyA tIsiyA cattAlIsiyA y|| [bhA.6478] sayarIe paNapannA, tatto panasattarI ya pnnrsaa| panatIsa asitIe, vIsA panuvIsa pannA ya / / dhU-sattarIe ThavaNAe ekkA paNapanniyA ArovaNA kasiNA / paNapannasattariyAe ThavaNAe do ArovaNA kasiNAto - pakkhitA paNatIsiyA ya / asItikkiyAe ThavaNAe imAo tinni ArovaNAo kasiNAo - vIsiyA paNuvIsiyA pannAsiyA ya / / [bhA.6479] nautIe pakkha tIsA, paNatAlA ceva tinni ksinnaao| satiyAe vIsa cattA, paMcuttara pakkha paNuvIsA / / [bhA.6480] dasa uttara satiyAe paNatIsA vIsa uttare pakkho / vIsA tIsA ya tahA, kasiNAo tinni viis'hie| ghU- nautiyAe ThavaNAe tinni ArovaNA kasiNA - pakkhiyA tIsiyA paNayAlIsiyA ya / satiyAe ThavaNAe donni ArovaNA kasiNA-vIsayA cattAlIsiyA y|pNcuttrstiyaae ThavaNAe donni ArovaNA kasiNA - pakkhiyA paNuvIsiyA ya / / dasuttaragAhA dasuttarasatiyAe ThavaNAe ekkA paNatIsiyA ArovaNA ksinnaa| vIsuttarasatiyA ThavaNAe tinni ArovaNA (kasiNA) pakkhiyA vIsiyA tiisiyaa||
Page #1289
--------------------------------------------------------------------------
________________ 390 nizItha - chedasUtram - 3- 20/1381 [ bhA. 6481] tIsuttare paNuvIsA, paNatIse pakkhiyA bhave kasiNA / cattAle egavIsA, pannAse pakkhiyA kasiNA / / bIsiyaThavaNA tU, eyAo havaMti sattarI kasiNA / sesANa'vi jA jattiya, nAUNaM tA bhanijjAhi // [mA. 6482] - tIsuttarasatiyA ThavaNAe ekkA paNuvIsiyA ArovaNA kasiNA / paNatIsuttarasatiyAe ThavaNAe ekkekkA pakkhiyA ArovaNA kasiNA / cattAluttarasatiyAe ThavaNAe egavIsA ArovaNA kasiNA | paNapannAsuttarasatiyAe ekkA pakkhiyA ArovaNA kasiNA / evaM eyAo sattari kasiNAo | sesA paMcANauyA tinni sayA te akasiNAo bhavaMti / sesAsuvi tisu ThavaNa ArovaNaThANesu uvaujjiUNa kasiNA'kasiNappamANaM bhANiyavvaM // ato paraM jeNa eyANa savvAsi sarUvaM vaNNijjati taM bhaNAmisavvAsa ThevaNANaM, etto sAmaNNalakkhaNaM vocchaM / mAsagge jhosagge, hInAhIne ya gahaNe ya // [bhA. 6483 ] 1 cU- "savvAsiM" ti - causu ThavaNArovaNaThANesu jAto ThavaNArovaNAo annonnanuvehao bhavaMti tAo ya jahA najjuMti tahA tesiM "sAmaNNaM" tti - piMDiya avisiddhaM sakhevao ya lakkhaNaM bhaNAmi - lakkhijati tANa sarUvo jeNa taM lakkhaNaM / "mAsagge" tti paDisevitaM, saMcayamAsANAmagaM parimANamityarthaH / "jhosaggi "tti sevitamAsANa uppattinimittameva ArovaNAdivasehiM bhAge hIramANe kittiyaM pakkhevaM kAuM suddhaM bhAgaM dAhiti tti eyassa lakkhaNaM bhANiyavvaM / "hIna "tti visamaggahaNaM, taM saMcayamAsehiM kahaM bhavatItyarthaH / ahInaggahaNaM nAma samaggahaNamityarthaH // AruvaNA jati mAsA, tatibhAgaM taM kare ti paMcaguNaM / se paMcahi guNie, ThavaNadiNajuttA u chammAsA // [bhA. 6484 ] cU- ArovaNAe jatimA saladdhA saMcayamAsA ThavaNAmAsasuddha sesA taibhAge kAyavvA, tatyego bhAgo "tipaMcaguNo"tti-pannarasaguNo kAyavvo, sesA bhAgA sapiMDiyA paMcaguNA kAya vA, ThavaNA diNa jutA jati ahiyA to jhosavisuddhA chammAsA bhavaMti, evaM kammaM pannarasAdisu ArovaNAsu kAyavvaM, egAdiArovaNAsu puNa jAva coddasa tAva ArovaNadiNehiM ceva guNeyavvaM // [bhA. 6485] jatibhi bhave AruvaNA, tatibhAgaM tassa pannarasahi guNe / ThavaNArovaNasahitA, chammAsA hoMti nAyavvA cU- "jatibhitti - jatitthI ArovaNA paDhama- bitiya tatiyAdi vA, tattha je saMcayA mAsA laddhA te ThavaNArovaNamAsavisuddhA jatitthiyA ArovaNA tattiyabhAgatthA te kareyabbA, jati egabhAgatthA to pannarasaguNA ThavaNArovaNasahitA jhosavisuddhA chammAsA bhavaMti / adha negabhAgatthA to egabhAgo pannarasaguNo sesA paMcaguNA ThavaNArovaNadiNasahiyA chammAsA, kvacidevaM kartavyaM / / guNakAreNa kasiNAkasiNajANaNatthaM imaM bhaNNati [bhA. 6486 ] jeNa tu paNa guNitA, hoUNaM so na hoti guNakArI / tassuvariM jeNa guNe, hoti samo so tu guNakArI // 4 dhU-'padeNa"tti- egadugatigAditehiM, jeNa ArovaNA "guNiyA hou "tti - guNitA saMtItyarthaH /
Page #1290
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, {bhA. 6486] 391 ahavA - ThavaNAdiNasaMjuttA "hou"tti UNA ahiyA vA bhavaMti tti, so tassa guNakAro na bhavati, jahA pakkhiyAArovaNA dasahiMguNitA vIsiyaThavaNAsaMjuttA UNA chammAsA, ekkArasaguNA ahiyA bhavaMtito nAyabbaM etesiMkasiNakaraNaMna hoinaastyevetyrthH| akasiNatvAta, "tassuvariti ekkArasaNhaM uvariomatthaga parihANIe pakkhiyA ArovaNA "jeNaguNe'' tti dasaguNitA tIsiya ThavaNA hoi / "samo"tichammAsitorAsI, ettha so dasako samakaraNaM par3acca gnnkaarobhvtiityrthH| evaM navahiM aTThahiM sattahi chahiM paMcahiM cauhiM tIhiM bIhiM ekkeNa ya pakkhitaM ArovaNaM guNeuM jIe ThavaNAe saMjuttA chammAsA bhavaMti tattha so guNakAro nAyabvo, tAvatiyA ya pakkhiyAe kasiNA labbhati / evaM vIsiyaArovaNAdi, navaraM-aTThabhAgAo omasthiyaguNakAro kAyavvo, evaM sesAo vi savvAo guNakArehiM veyAliyavavAo / adhavA- "jeNa padeNa" ettIe gAhAe imaM vakkhANaM-jati dohiMguNA ArovaNAdivasehiM pakkhittehiM asItaM sataM na pUreti to so samakaraNe guNakAro na bhavati, tAhe samakaraNatyaM taduvari timAsAdINa guNakAraNehiM veyAleyabvaM tAva jAva jeNa guNite ThavaNAe pakkhittAe asIyaM sayaM bhavai, so guNakAro kasiNArovaNanimittaM samo bhavati / aha savvaguNakArA veyAlie UNaM ahiyaM vA asIyaM sata bhavati tAhe nAyavvaM na esa guNakAro, akasiNA ya esa nAyavvaM ti||ahvaa savvakasiNajANaNatthaM imaM bhaNNai[bhA.6487] jatihi guNA ArovaNA, ThavaNAe jutA havaMti chammAsA / tAvatiyAruvaNAo, havaMti srisaabhilaavaao|| cU- jati guNA ArovaNaThavaNAe pakkhittAe asIyaM sataM bhavati sA ArovaNA kasiNA nAyavvA, tabvivarIyA savvA akasiNA, tesu imaM karaNaM-jeNaguNA ArovaNA ThavaNAdiNasaMjuttA jattieNa UNA ahiyA vA bhavati ta ceva tattha jhosaggaM, akasiNA esA nAyavvA / / / kiM ca AloyagamuhAto paDiseviyamAsagaM souM taM mAsaggaM jAe ThavaNAe saMcayamAsasamaM bhavatitaM ThavaNArovaNaM vveti| tasthimaM karaNaM-udAharaNaM, jahA-aTThAvaNNaM mAsA AloyagamuhAto uvaladdhA, tattha AyarieNavIsiyA ThavamA pannAsasatimAArovaNA ThavitA, eyAsiM ThavaNArovaNANa sattaraM divasasataM chammAsiya asIyadivasasatamANAto suddha, sesA dasa etesiM pannAsa satitthI ArovaNAe bhAgo na sujjhati tti cattAlaM sataM pakkhittaM, bhAge hite ekko laddho, eso ekko aTThAvIsatimaArovaNatti aTThAvIsArovaNamAsa tti vA aThThAvIsaguNo kato jAtA aTThAvIsaM ceva / ettha ceva ima bhaNNati[bhA.6488] ThavaNArovaNadivase, nAUNaM to bhaNAhi mAsaggaM / jaMca samaM taM kasiNaM, jeNahiyaM taM ca jhosaggaM // ghU-ThavaNArovaNaNa mAse nAuM tAhe saMcayamAsagaMbhaNejjAha, "evatita"ti-do ThavaNAmAsA aTThAvIsaM ArovaNamAsA ete tIsaM, ete aThThAvIsAe meliyAe jAyA aThThAvaNNaM saMcayamAsA, evaM sabvattha saMcayapAsaggaM bhANiyadhvaM |jsth puNa ArovaNAe bhAge hIramANe jhosavirahiyaM samaM sujjhati taM kasiNeti sametyarthaH, jattha puNa na sujjhati tattha jAvatieNa ceva sujjhati tAvatiyaM ceva sajhosaggaM jANiyavvaM / / ThavaNArovaNadivasehiM mAsuppAdanakaraNaM imaM__ [bhA.6489] jattha u durUvahINA, na hoti tattha u bhavaMti sAbhAvI /
Page #1291
--------------------------------------------------------------------------
________________ 392 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 egAdI jA coddasa, egAo sesa dughiinnaa|| cU- savvAsiM ThavaNArovaNANaM divasehiMto mAsuppAdaNe to niyamA paMcahiM bhAgo hAyabyo, bhAge hite jaM laddhaM taM niyamA durUvahINaM kAyabvaM, jattha durUvahINaM na hojjA jahA egAdiyAsu ThavaNAsujattha vA dusvahINaM kate AgAsaMbhavati jahA dasarAiMdiyAsutAsu "sAbhAviya'tti-na tesiM kAti vikRtI kajati, tattiyA ceva te tehiM saMcayamAsA ThavaNAmAsA parisuddhA guNeyavva tti, ahavA-"sAbhAviya"tti-te egAdisabhAvabhedabhinnA va savve ekkAto mAsAto niSphaNNA iti, evaM jAva coddasitA ArovaNA, tato paraMsesAsupannarasiyAsu dugahINakaraNaM labbhati / / vikalesu sakalakaraNatthaM bhaNNati[bhA.6490] uvariM tu paMca bhaite, je sesA ke i tattha divasA u / te savve egAo, mAsAo hoti nAyavvA / / dhU-pannarasiyAe uvari solasamAdiyAsu ThavaNAsu paMcahi bhAge hite uvariM bhAgaladdhe sesA ekkagamAdI dIsaMti, te laddhANa pUraNameva nAyabvA, natesiM kiMci sakalakaraNe puDho karaNaM kajjati, so ceva ekko mAso ityrthH|| kahaM puNa ThavaNArovaNamAsehiM savvaM saMcayamAsehiM vA divasaggahaNaM kajati ? ettha imaM bhaNNati[bhA.6491] hoti same samagahaNaM, taha vi ya paDisevaNA va naauunnN| hInaM vA ahiyaM vA, savvastha samaM ca gennhejjaa|| cU- hoti sAmaNNe ThavaNArovaNANa divasamANe same tesuM samaM divasaggahaNaM bhavati, sesesu mAsesu samaM visabhaM vA / kahaM ? ucyate - jahA sattiyA ThavaNA sattiyA ceva ArovaNA, ettha puvakaraNeNa chabbIsaM saMcayamAsA labmaMti, etta ThavaNArovaNamAsesu sattasattadiNA gahiyA, je puNa ArovaNAhiM laddhA mAsA cauvIsaM tesu ekkAto mAsAo paMca dinA gahitA tamhA do tattha jhosA paDitA, sesAje tevIsaM tesusattaceva dinA gahitA / evaM samAsu ThavaNArovaNAsu samaggahaNaM dilu, annAsukatthati jai visamaMThavaNArovaNadivasamANa "taha viy"tti-npuvvkrnnNkrtvyN| "paDisevaNA" -paDisevaNamAsA bhaNNaMti,yajeThavaNArovaNAe bhAge hitelabmaMtitepaDisevaNamAsA te nAuMjahA chammAsA pUrati tahA ThavaNArovaNAsu hINamatirittaM vA divasaggahaNaM kAyavvaM / kattha ti ThavaNAdihINaM ArovaNAe ahiyaM |anntth ArovaNAe hInaMThavaNAe ahiyaM |jhaa vIsiyAsu ThavaNArovaNAsu vIsiyAThavaNAe dasa dasa divasA gahitA, dosu ArovaNAmAsesu duhAvibhattesu ekAto ArovaNAmAsAtopannarasa gahitA bitiyAtopaMca evaM annAsu vi bhAveyavvaM / "savvattha samaMca geNhijja'' tti-je ArovaNAhiM hiyabhAgaladdhA mAsA je ya ThavaNArovaNAmAsA savvehito gahaNajahA pakkhiyaThavaNAepakkhiyAe ArovaNAe, evaMpavitAsu ThavaNArovaNAsu, tahA ekkiyAsu ThavaNArovaNAsu, dugAdisu ya // [bhA.6492] visamA ArovaNAe, gahaNaM visamaM tu hoi nAyavvaM / sarise vi sevitammi, jaha jhoso taha khalu visujjhe|| cU- jAo ThavaNAto divasamAnena paropparato visamAto tAsu je saMcayamAsA laddhA tesu paDisevaMteNajati visarisAvarAhasevaNaMkataMtahavi divasaggahaNaM kareMtehi visamaMceva divasaggahaNaM
Page #1292
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 20, mUlaM - 1381, [bhA. 6492] 393 kAyavvaM, tAsu imA savisamattaNato cava visamaggahaNaM bhavati, evaM visamakasiNAsu gahaNaM diTTha, jANa visamA'kasiNAsu gahaNaM tattha ya divasaggahaNaM kareMteNa jahA jhoso visujjhati tahA kAyavvaM, "khalu' avadhAraNe, jhosavisamArthe, vizeSapradarzanArthe vA / / [bhA. 6493] evaM khalu ThavaNAo, AruvaNAo samAsao hoMti / tAhi guNA tAvaiyA, nAyavva taheva jhoso ya // - ArovaNAo samAsao tti saMkhecao bhaNiyA, ahavA - pADhaMtaraM "ArovaNAo visesao hoti' tti - etesiM viseso hInAhiyadivasaggahaNeNa nAyavvo / ahavA - pADhaMtaraM "AruvaNAo visesitA hoMti" tti / kahaM puNa ThavaNAo ArovaNAhiMto visesijjaMti ? ucyate - jahA ThavaNamAsasuddhe sesamAsA ArovaNamAsasarisabhAgakayA te pannarasapaNaguNAya kayA ArovaNAdiNehiM vA guNiyA jAyA evaM ArovaNAdivasaparimANaladdhaM tahA ThavaNadinapakkheveNaM chammAsA pUraMti ti saha pUraNavat, evaM ThavaNAdinehiM visesijjatItyarthaH / "tAhi guNA tAvaiya' tti- ega-du-timAdiehiM saMkhAhiM ArovaNA guNiyA ThavaNAdiNasaMjuA jAvatiyAsu chammAsA bhavaMti tAvatiyA u kasiNA bhavatItyarthaH / adhavA- "tAhiM guNA tAvaiya" tti - icchiyaThavaNArovaNadinehiM asIyasayaparisuddhehiM sarasa icchiyAsavaNAe bhAge hite je laddhA te egAdi ArovaNamAsasaMkhAhiM guNiyA ThavaNArovaNamAsasaMjuA "tAvatiya" tti saMcayamAsA bhavaMti / ahavA jattha saMkhittataraM ThavaNArovaNAhiM vinA ArovaNakammaM kAuM icchaMti tattha asIyasayassa AloyagamuhAo je uvaladdhA paDiseviyamAsA tehiM bhAgo hAyavvo, te ceva saMcayA mAsA, jai savvaM suddhaM to kasiNaM nAyavvaM, jaM ca bhAgaladdhaM taM ekkekamAsAto divasaggahaNaM daTThavvaM / - kaH pratyayaH ? ucyate - jato tAhiM ceva bhAgahAragarAsIhiM bhAgaladdhaM guNitaM tAvatiyaM ti asIyaM sataM bhavati, aha paDisevaNamAsehiM bhAge hIramANe kiMci tattha vikala bhavati tato taM bhAgaladdhaM bhAgahAragasaMkhamittehiM ThANehiM nAyavvaM, tattha ekkabhAgavikalaM pakkhive sesA bhAgatohiM guNaMti, jAvatitA bhAgA tAvatimetto rAsI bhAgahAraguNo kajjati jo ya vigalasammisso bhAgo so ya tattha pakkhittotAhe tAvatiyA ceva bhavissaMti - asItasatamityarthaH / "nAyavvaM taheva jhoso ya" tti - ArovaNAe bhAge hIramANe asujjhamANe jo chedaM sa viseso jhoso nAyavvo / kasiNAe ruvaNAe, samagahaNaM tesu hoi mAsesu / [bhA. 6494 ] AruvaNa akasiNAe, visamaM jhoso jaha visujjhe / cU- jA kasiNA ArovaNA sA jhosavirahiya tti vRttaM bhavati, tattha ArovaNabhAgahArahiyaladdhamAsA je tesu egabhAgatyesu samaM divasaggahaNaM aha dugAdibhAgatthato patteyaM bhAgesu samaggahaNaM daTThabvaM, akasiNArovaNAto niyamA tesu mAsesu visamaggahaNaM, taM pu visamaggahaM jhosavaseNa bhavati jahA jhoso visujjhatItyarthaH / idaM divasaggahaNalakkhaNaM / / 1 / / jai icchasi nAUNaM ThavaNAruvaNA ya taha ya mAsehi / kiM gahiyaM taddivasA, mAsehiM to hare bhAgaM // ThevaNAruvaNAdivasANa saMtamAsehiM so ya (bhAgo) hAyavvo / laddhaM divasA jANe, sesaM jAmeja tabbhAgA / / // 2 // v
Page #1293
--------------------------------------------------------------------------
________________ 394 nizItha - chedasUtram - 3- 20/1381 // 3 // jati natthi ThavaNa ArovaNA ya najjUMti sevitA mAsA / seviyamAsehiM bhae (ve) AsIyaM laddhimoggahiyaM || evaM tu samAseNaM, bhaNiyaM sAmaNNalakkhaNaM bIyaM / eeNa lakkhaNeNaM, jhoseyavvAo savvAo / / [bhA. 6495 ] [ bhA. 6496 ] kasiNAkasiNA etA, siddhA u bhave pakappanAmammi / cauro ya atikkamAdI suddhA tattheva ajjhayaNe / / - pakappo tti nisIhaM, sesaM puvvaddhassa kaMThaM / nisIhanAma tti gayaM / idAni "savve ya tahA atiyAre' tti, aiyAragahaNAto cauro atikkamAdi daTThavvA, tevi tattheva nisIhajjhayaNe sapAyacchi tarUvA siddhA / / savvo esa pacchittagaNo atikkamAdisu bhavati / te ya atikkamAdI imeatikkame vatikkame ceva atiyAre taha anAcAre / guruo ya atIyAro, gurugataro u anAyAro // [bhA. 6497] cU- atikkamAdiyANa imaM nidarisaNaM- AhAkammeNa nimaMtio paDisuNaNe atikkame vaTTati, taggahaNanimittaM payabhedaM karei vaikkame vaTTati, taM geNhaMto atiyAre vaTTati, taM bhuMjato anAyAre vaTTati / etesu jahakkapacchittaM / ete tavakAlavisesitA / atiyAraThANA atikkamo guruM, atikkamato vatikkamo guruttaraM ThANaM, tao vi guruo aiyAro, tato vi guruyataro anAyAro / evaM dosadvANapacchittakammabaMdhehi gurutaro kramazaH / codakAha [ bhA. 6498 ] tattha bhave na tu sutte, atikkamAdI u vaNNiyA ke ti / codaga sutte sutte, atikkamAdI u joejjA / / cU- codako bhaNati tattha tti hatthAdivAvaNaMtasuttagaNesu na kattha ti atikkamAdI sutte vaNNitA diTThA | Ayariyo bhaNati - he codaga ! nAyavvaM savvasuttesu atikkamAdI na tume diTThA ?, "joeja' ti AyarieNa bhANiyavvA / jato bhaNNati [ bhA. 6499 ] - savve viyapacchittA, je sutte te paDucca'nAyAraM / dherANa bhave kappe, jinakappe catusu vi padesu // cU- savvesu vi atikkamAdisu causu vi padesu therakappiyANaM pacchittA natthi tti kAuM te je pacchittA sutte bhaNitA te savve therakappiyANa aNAyAraM paDucca bhaNiyA / kahaM ? ucyate - jati paDitte padabhedAto niyatta tti gahiyaM vA pariTThaveti tahAvi sujjhati, aha bhuMjati to anAyAre vaTTaMtassa cchittaM bhavati / jinakappiyANaM puNa atikkamAdisu causu vi padesu pacchittaM bhavati, na puNa evaM kArhiti / atrAha "jati evaM nisIhe siddhaM to nisIhaM kato siddhaM ? " ucyate[ bhA. 6500 ] nisIhaM navamA puvvA, paJcakkhANassa tatiyavatthUo / AyAranAmadhejjA, vIsatimA pAhuDacchedA // cU-puvvagatehiMto paccakkhANapuvvaM nAma navamapuvvaM, tassa vIsaM vatyuM vatthu tti vatthubhUtaM vIsaM atyAdhikArA, tesu tatiyaM AyAranAmadhijjaM jaM vatyuM tassa vIsaM pAhuDacchedA parimANaparicchinnA, prAbhRtavat arthachedA pAhuDachedA bhaNNaMti, tesu vi jaM vIsatimaM pAhuDachedaM tato nijhIhaM siddhaM / codakAha - savvaM sAdhUvataM, kiMtu
Page #1294
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6501] 395 [bhA.6501] patteyaM patteyaM, pade pade bhAsiUNa avarAhe / to keNa kAraNeNaM, dosA egattamAvaNNA / / cU- egUNavIsAe uddesaesu padesu padesu patteyaM patteyaM kesu vi mAsalahU pacchittA, kesu vi mAsaguruM, kesu vi caulahu~, kesu vi cauguruM, evaM suttao, atthao puNa avarAhapadesu patteyaM panagAdi jAva pAraMciyaM dAtuM taha sagalabahusasuttapadavidhiM patteyaM patteyaM ca daseuM dArudaMDapAyuMchasalomaNillomamAdi suttapadA patteyaM vaNNeuM to kiM dosA egattamAvaNNA ?, egattaM nAma bahusamAsapadAvaNNesu evaM ceva deha, ahavA - bahUhiM tahArihesu ekkaM ceva chammAsaM deha, gurusuvA lahuM deha, lahusu vA guruyaM, mAsie vA dumAsAdi jAva pAraMciyaM deha, pAraMcie vA heTThAhuttaM jAva panaga deha, taM mA evaM egattaM kareha, jahA patteyaM parUvaNA AvattI ya tahA patteyaM dAnaM pi kareha, kAraNaM vA vaccaM / / AcAryAha - suNehi egattakAraNaM[bhA.6502] jina coddasa jAtIe, AloyaNa dubbale ya Arayie / eteNa kAraNeNaM, dosA egattamAvaNNA / / cU-jinaM paDucca, coddasapubvimAdi paDucca, egA jAIe paDucca, paliuMcaNaM AloyaNaM paDucca, dubbale paDucca, AyariyaM paDucca, ete jinAdie paDucca dosANaM egattaM bhavati // ettha jinAdiesu chasu jahakkameNa ime diTuMtA[bhA. 6503] ghayakuDavo ya jinassA, coddasapubbissa nAliyA hoti / davve egamaNege, nisajja egA anegA y|| cU-jiNesuMghayakuDadito, coddasapubbIsuMya NAliyadiTThato, jAIe egaM anegadavvadiTuMto, AloyaNAe egAnegaNisaJjadiluto / / tattha jinaM paDucca jahA dosA egattamAvaNNA tahA vejapautteNaM ghayakuDadiTuMteNaM bhaNNati[bhA.6504] uppattI rogANaM, tassamaNe osahe ya vibhNgii| nAuMtivihAmaiNaM, deti tahA osahagaNaM tu / / cU- "uppatti"ttirogANa nidAnakaraNaM, tadityanena rogo saMbajjhati, "samaNe"ttirogaprazamanaM rogApahArItyarthaH / tassa kiM (tosahata) rogapasamaNaMosahaM, taMjahAvaNAtuM vibhaMgI, "vibhaMgi"tti bhaMgeNa ThitaM bhaMgI tacca nANaM, tato vigataM taM vibhaMgI, so ya micchaddiThThI uppannaohI bhaNNati / "tiviho 'ttivAtA pittA siMbhaovA tesiMvA samavAyAto sannivAtito bhavati / "AmaiNaM"ti Amato rogo, so Amato jassa asthi so AmatI manusso bhaNNati, tassa so vibhaMgI savvadavvAdikiriyaM jANaMto ego nego osahasAmatthaM jANaMto rogiNo uvasaMpannassa tahA taM ghayAitosahagaNaM deti jahA seso vAtAtirogo aseso phiTTati / / osahapayANe ya imo caubhaMgo[bhA.6505] egenego chijjati, egeNa anega negahiM ekko| negehiM pi anegA, paDisevA eva mAsehiM / / [bhA.6506] ekkosaheNa chinnati keti kuvitA vi tinni vaataatii| bahuehiM vi chinatI, bahUhi ekkekao vA vi / / cU-jahA egeNa ghayakuDeNa ego vAyAtirogo chijjati, tahA ekkeNa ghayakuDeNa "anege"tti
Page #1295
--------------------------------------------------------------------------
________________ 396 nizItha - chedasUtram 3 20/1381 tinni vAyAikhubhiyA maMdanubhAvA chijjati tti / "bahuehiM vi chijjUMti" tti bahuehiM vi dhayakuDehiM bahu caiva vAyAtIkhubhiyAi chiti / esa carimabhago / "bahUhiM ekkekkao vA vitti bahUhiM ghayakuDehiM avatthamavagADho ekvekko vAyAi vAhI chijjati / esa ttiybhNgo| evaM jeNa mAsAruhehiM rAgAiehiM mAso sevito so mAseNa sujjhai tti, jinA tassa mAsaM ceva deti / bitiyabhaMge bahumAsA paDisevitA maMdAnubhAveNa hA dudrukayAdIhi ya payaNukayA jahA mAseneva sujjhati tti jinA tassa ceva mAsaM deMti, jena vA paNagAdiNA sujjhati taM deMti / tatiyabhaMge tivvajjhavasANasevite mAse rAgAdIhiM vA harisAyaMtassa mAseNa na sujjhati tti jinA nAuM dumAsAdI deMti, rAguvaruvari vaSTitai jAva pAraMciyaM deMti / carimabhaMgo puNa paDhabhasariccho / ahavA - bahusu saMcayamAsesu jinA chammAsaM ceva diMti ThavaNArovaNavajaM, eva annesu vi osahesu caubhaMgo bhANiyavvo / imoditovaNato [ bhA. 6507 ] dhannaMtaritullo jino, nAyavvo Aturovamo sAhU / rAgA iva avarAhA, osahasarisA ya pacchittA // jahA dhanvaMtarI tahA jino, jahA rogI tahA sAhU sAvarAdhI, jahA te rogA tahA te muluttara guNAvarAhA, jahA tANi osahANi tahA mAsAdI pacchittA / evaM jinA nAuMjattieNeva sujjhati tattiya caiva diti / evaM jinaM ca paDucca dosA egattamAvaNNA // idAnaM coddasapuvi paDu jahA dosANa egattaM tahA bhaNNati[bhA. 6508] eseva ya dito, vibhaMgikatehi vejjrasatthehiM / bhisajA kareMti kiriyaM, sohaMti taheva pubvadharA || - jahAM vibhaMgI rogosaha caubhaMgA vikappeNa avitahaM kiriyaM kareMti / "bhisaja "tti - vejjA te vi tahA vibhaMgIkayavejjitasatthANusAreNa cauvikappeNa avitahaM rogAvaNayaNakiriya kareti / "eseva dito "tti eseva coddasapuvINa dito kajjati, jahA te vejjA tahA coddasapuvvadharA, parihANIe jAva puvvadharA, parihANi nAma navapuvvatatiyavatyuM ti, ee vi jinAbhihitAgamANusAra jinA iva avitahaM jeNa visujjhati ta ceva pacchittaM deti // codakAha - "jinA kevalanANasAmatthato paccakkhaM rAgAdiyANa vaDDovaDDhi passaMtA tahA pacchitaM deti, cohasapuvI apecchaMto kahiM dijja" ? atrocyate [bhA. 6509 ] nAlIta parUvaNatA, jaha tIi gato u najjatI kAlo / taha puvvadharA bhAvaM, jANaMtI sujjhate jeNaM // cU- "nAlIta 'tti-ghaDito udagagalaNovalakkhitto kAlo, tIe ya ghaDiyAe parUvaNA kAyavvA, jahA palittayakae kAlanANe, jahA tI divaparAtikAlassa ya kiM gataM sesaM vA najjati tahA puvvadharA durUvalakkhaM bhAvaM AgamappamANato jANaMti, bhAve ya nAe jena pacchitteNa sujjhati tammattaM hInamahiyaM vA caubhaMga vigappeNa jinA iva puvvadharA vi deMti, evaM coddasapuvIe paDu dosA egattamAcannA || coddasapuvvINa nAliya tti gayaM / idAniM jAti paDu dosA jahA egattamAvannA tahA bhaNNati / atra vAkyaM "davve egamanega"tti, jAtI duvihA- pacchittajAtI davvajAtI ya / ettha ime bhaNNati
Page #1296
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6510] [bhA.6510] mAsacaumAsiehiM, bahUhi egaMtu dijjae sarisaM / asanAdI davvAo, visarisavatthUo jaM gurugaM / cU- tattha pacchittekvajAtiya bahusu lahumAsiesu sarisattaNao - dhammayae ekkaM ceva mAsaM diJjati, ekaM guruaM dinati, lahugurusaMjoge guru ekkaM ohADaNaM dijjati, evaM du-ti-cau-paMcachammAsiesu vi savvesu vA Avannassa chammAsiyaM eka dijjati / davvegajAtIeM "asanAdI" pacchaddhaM, ekkammi vA dabve anegesu vA davvesu anegA pacchittA, "tasthivakadavva' tti - asaNaM taM anegadosapuTThanidarisaNaM, jahA taM asanaM rAyapiDo AhaDo udaullo AhAkammio ya, etya ekka ceva ohADaNaM gurutaraM AhAkammiyaniSphaNNaM cauguruM dijjati, "anegadavvesu vi" ti - asanaM AhAkammiyaM, pAnaM bIyAdivaNassatisaMghaTTa, khAtimaMpUtimaM, sAtimaM uddesiyaM, ahavA-anegadavyA eka asanaM AhAkammiyaM annaM asanaM kIyagaDa, annaM ThaviyaM evaM pANAdiyA vi bhANiyavvA, ettha visarisavatthusu jaM AhAkammAdi gurutaraM taM dijjati, sesA tadaMtabhAvapaviThThA daTTavvA / ettha ketiagArididvaMtaM kaheMti, "dosuvi aviroho"tti-amhe AloyaNAe bhaNihAmo, evaM jAtIe egattamAvaNNA dosA ettha dhammatAe sujhaMti / ahavA-jahA atipaMkAvaNayaNapayutto khArajogo sesamalaM pisoheti tahA ohADaNapacchittaMpi sesapachitte soheti / / "jAtIe" "davveegamanege'tti payaM gyN| idAni AloyaNAdiyA tinni dArA bhaNNaMti, tesiM ime diTuMtA[bhA.6511] AgAriya diTuMto, egamanege ya tena avarAhA / maMDI caukkabhaMgo, sAmiyapatte ya tenammi / / cU-AloyaNAe AgAridiTuMto, tena ditttthtoy| dubbale bhNddidiluto| Ayarie sAmittapatta, tena diluto / / tattha AloyaNavigappA ime[bhA.6512] nisejjA ya viyaDaNe, egamanegA ya hoti cubhNgo| vIsariosannapade, biti tati carime siyA do vi|| cU- "viyaDaNa"tti-AloyaNAe-ekA nisijjA, ekkA AloyaNA, evaM caubhaMgo / tattha paDhamo vidhIe aviggheNa asesAiyAre Aloyagassa / bitio pamhaTThAiyArassa mAyAviNo vA, AlociyadiesupuNopacchA sammAloyaNapariNayassa gurummitaha nividveceva vaMdanaMdAuAloveti tassa bhavati / tatiyabhaMgo bahuNA kAleNaussannavarAhapadassa bahupaDisevissa vA egadine AloyaNaM avadhAretassa, ahavAgurummeivA kAigabhUmigatapacchAgatetattha nisIdaNaMnisejjA ekkA evaAloyaNA bhavati / carimabhaMge do vi saMbhavatti avarAhA vissaraNaM ussannapadattaNaM ca // ettha causu vibhaMgesu amAyAviNo anegAvarAhassa'vi gurutaraM evaM pacchittaM imeNa agAridiTThateNa[bhA.6513] egAvarAhaDaMDe, anne vi kaheta'gAri haM mNtii| evaM negapadesu vi, DaMDo louttare ego|| cU-jahA ego rahagAro / tassa bhajjAebahU avarAhA kayA, na ya bhattuNA nAyavvA |annyaadhrN avAuDadAraM mottuM pamAyao senjhiliyadhare ThitA / tattha ya ghare sANo paviThTho / tassamayaM ca bhattA Agao / tena diTTho / pacchA sA agArI AgayA / taM avarAhi tti kAuM piTTiumAraddho / sA vi
Page #1297
--------------------------------------------------------------------------
________________ 398 nizItha - chedasUtram - 320 / 1381 ciMtei anne vi me bahU avarAhA asthi, te vi me nAuM esamaM puNo piTTehiti tti imeNaM se te savve kami | bhaNAti gAvI pItA vAsI, ta hAritA bhAyaNaM pi te bhinnaM / ajeva mamaM suhataM, karehi paDavo vi te hario / / cU- gAvI vaccheNa pIyA, kaMsabhAyaNamaNNaM vA bhaggaM, evamAdiavarAhe sa ekasarA kahiesu tena sA taM ekkavAraM piTTitA / evaM louttare vi anegAvarAhapadAvaNNesuego pacchittadaMDo aviruddha / / adhavA ettheva AloyaNatthe imo diTTaMto [bhA. 6515] [bhA. 6514] negAsu coriyAsU, mAraNaDaMDo na sesagA DaMDA / evaM negapadesu vi, ego DaMDo na u viruddho // cU- ego coro / tena ya bahugAgItA coriyA kayAo / kassa ti bhAyaNaM hariyaM, kassa ti paDao, kassa ti hiraNNaM, kassa ti suvaNNaM / annayA tena rAule khattaM khayaM, rayaNA gahiyA, gahio ya so ArakkheNa ranno uvaTThavio / tassamayaM anne uvaTThitA bhaNaMti- amha vi eteNa haDaM ti / rannA rayaNahAri tti kAuMsesacoriyAo ya nAuM tassa mAraNadaMDo ekko ANattA, sesacoriyadaMDA tattheva paviTThA / evaM louttare vi anegapadesu egaDaMDo avikuTTho | bitiyabhaMge mAyAviNo puNo AloeMtassa annaM pi pacchittaM dijjati / evaM jattiyA vArA mAI Aloeti tattiyA pacchittA / tatiyabhaMge asaDhassa jaddivasaM AloyaNA samAyAti taddivasaM egapaccittaM dijati / carimabhaMge tena nisejjA kayA AloiyaM ca bhaNati ya sampattA mama AloyaNA, dinnaM pacchittaM, ur3itA gurU, puNo saMbhariyaM takkhaNaM ceva nisajjuM kAuM puNo ya AloiyaM, tA gurU asaDhassa bhaNati taM caiva te pacchittaM, asaDhabhAvA annaM na dei | ahavA sAdhUNaM devasiyAloyaNakAle gurUNaM anega nisijjA sAdhUNaM anegA AloyaNAoSa evaM AloyaNaM paDuca egattamAvannA // - idAniM dubbalaM paDucca bhaNati / tattha bhaMDIcaukkabhaMgadiTThato / bhaMDI baliyA baillA baliyA, evaM caukkabhaMgo / paDhamabhaMge bahu Aribhijjati, sesesu tisu bhaMgesu imA vibhAsA - bitiya bhaMge jaM baillA sakkati kaSDDiu tattiyaM Arubhijjati / tatiyabhaMge jena bhaMDI na bhajjati / carimabhaMge ubhayaM pi jattiyaM tarati tattiyaM Arubhijati / eyassimo uvaNao [bhA. 6516] saMghaNaM jaha sagaDa, dhitI u dhujehi hoti uvanIto / biya tiya carime bhaMge, taM vijjati jaM tarati voDhuM / / cU- sagaDasaricchaM saghayaNaM, dhitiyabalaM baillatullaM, ettha vi caubhaMgo / paDhame savvaM dijjati, bitie dhitianurUvaM, tatie saMghayaNAnUrUvaM, carime ubhAyanurUvaM, jaM tarati tattiyaM dijjati / / evaM dubbalaM paca dosANaM egattaM / idAniM AyariyaM paDucca bhaNNati, "sAmipatteyateNammi" tti[bhA. 6517] nivamaraNa mUladevo, Asa'hivAse ya paTTi na tu DaMDo / kappiyagurudaMDo, muMcatijaM vA tarati voDhuM // cU- ettha nagare rAyA aputtI mao, tattha ya rAyaciMtagehiM devayArAdhananimittaM asso ya hatthI ya ahiyAsio / io ya mUladevo coriyaM kareMto gahio, tehiM rajaciMtagehiM vajjho
Page #1298
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6517] 399 Anatto, nagaraM hiMDAvinati / itoya assa hatthI mukkA, aTThArasapayatiparivAro diTTho mUladevo / asseNa hesiyaM paTTI ca uDDiyA, hathiNA gulugulAviyaM gaMdhodagaM ca kareNa ghettuM abhisitto khaMdhe ya uDDio, sAmuddapADhaehiM ya AiToM esa rAyatti / tassa coriyaavarAhA savve mukkA rajje tthvio| esa dittuNto| imouvanao-egassa bahusuyassaahavA-pacchittadaMDogurusaMkappito gacche Ayario kAlagato, so ya sAdhU Ayariyajoggo tti Ayario Thavio, vigaDaccheyasuttatyatadubhayAdIhi saMgaho kAyavyo, tAhe jaM sakketi voDhuM taM dijjati, aha na sakketi to se savvaM muMcati, evaM dosA egattamAvannA / / ___ codagAha-sAdhUktaM dosegattakAraNaM, kiM imAe edahamettIe ThavaNArovaNaAkaTThivikaTThIe ito paMca ito dasa tti pacchittA ghettuM dijaMti, juttaM guruNA AgamamaNusarittAjaM pacchittaM AruhaM taM ThavaNArovaNamaMtareNa ekasarA haMdi imaM pacchittaM evaM dijau / AcAryAha[bhA.6518] codaga purisA duvihA, vaNie marue nihINa diluto| doNha vi paJcayakaraNaM, savve saphalA kayA mAsA / / [bhA.6519] marugasamANo u gurU, pUijjati mucate ya se savvaM / sAhU vaNio va jahA, vAhijjati savvapacchittaM / / [bhA.6520] subaDUhi vi mAsehiM, chaNhaM mAsANa paraM na dAyavvaM / avikovitassa evaM, vikovie annahA hoti / / [bhA.6521] vIsaM vIsaM bhaMDI, vaNamarusavvAo tulla bhNddiio| vIsatibhAo sukkaM, vaNamarusavvAo tulla bhNddiio|| cU- he codaga! purisA duvihA goyA agIyatthA ya / tattha gIyasthANaM agIyapariNAmagANa ya AvaNNANaM jatiyaM dAyavvaMtaM vinA AkaTTivikaTThIe dijati / tattha diTuMto vaNieNaM / tassavIsaM bhaMDIo egajAtiyabhaMDabhariyAoya savvAo samabharAo, tassa ya gacchato suMkaThANe sukio uvaTTito- "sukaM dehi"tti / vaNio bhaNati kiM dAyav ? suMkito bhaNNati - viistibhaao| tAhe tena vaNieNa suMkieNa ya paricchittA, mA oruhaNapacAruhaNaMtesu vakkhevo bhavissati tti kAuM ekkA bhaMDI suMke dinnaa| evaMsavvesiMgIyatthANaM agIyapariNAmagANayavinAAkaTTivikaTThIe dinati / je puNa agIyatthA apariNAmagA ya atipariNAbhagA ya te jati chaha mAsANaM pareNa AvannA, tesiMdoha vi paccayakaraNaTThA savve mAsA ThavaNArovaNavihANeNa saphalA kAuM dijNti| ettha diTuMto-mukkhamaruo, tassavIsaM bhNddiioekkbhNddtullbhraao| suMkiteNa bhaNio-ekkabhaMDIbhaMDaM dAuM vaccasu, kimahotAraNavaskheveNa / mukkhamaruo bhaNati - oharettA ekekkAo vIsatibhAgo geNhasu, saMkieNatassa paccayaTThAoharettA ekkakiovIsatibhAgo gahito / marugasaricchA agItA, suMkiyasariso gurU ||ahvaa- nihidiTThato imesu kajesu akajjesu yajatAjaesu uvasaMgharijati, jao imaM bhaNNati[bhA.6522] ahavA vaNimarueNa ya, nihilaMbhanivedaNe vnniydNddo| marue pUyavisajjaNa, iya kajjamakaja jatamajate / / cU- ekkeNaM vaNieNaM nihI ukkhaNio, taM annehiM nAuMranno niveiyaM, vaNio daMDio nihI
Page #1299
--------------------------------------------------------------------------
________________ 400 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 ya se hddo| evaM marueNa vi nihI laddho / ranno niveio / rannA puchio / tena savvaM kahiyaM / maruo puJjo tti kAuMso se nihI dakkhiNA dinnaa| "iya' tti- evaM jo kaje jayaNAkArI tassa savvaM marugasseva muccati / joya kajje ajayaNakArI, je ya akajje (jayaNAkArI ya ajayaNAkArI) vA etesuvArapattesuvaNigasseva pacchittaM dijjati / navaraM-kajje ajayaNAkArissa lahutaraM dijjti|| ahavA -jaM hiTThA bhaNiyaM jahA Ayariyassa savvaM mottavvaM taM kIsa Ayario muJcati? kIsa vA sesA vAhijaMti ? ettha vA nihidiluto / jato imaM bhaNNai[bhA.6523] marugasamANo u gurU, pUijjati mucyate ya se savvaM | sAhU vaNio va jahA, vAhijjati savvapacchittaM // dhU-uvasaMghAro AyarieNa kAyabbo pUrvavat / Ayariyassa gacchovaggahaM kareMtassa savvaM pacchittaM phiTTai, sesaM kaMThaM / punarapyAha codakaH-jaMtubbhe suttakhaNDaM pannaveha imaM- "tena paraM paliuMcievA apaliuMcie vA te ceva chammAsA", taM kiM esa savvasseva niyamo aha purisvibhaagenntNbhnnnni| AcAryAha[bhA.6524] subahUhi vi mAsehiM, chaNhaM mAsANa paraM na dAyavvaM / avikoktissa evaM, vikovie annahA hoti / / dhU-tavArihehiM bahUhi mAsehiM chammAsANa paraM na dijjati, savvasseva esa niyamo, estha kAraNaM jamhA amhaM vaddhabhANasAmiNo evaM ceva paraMpamANaM ThavitaM, chammAsaparato bahusuvimAsesuAvannesu savve mAsA ThavaNArovaNappagAreNa saphalA kAuM avikoviyassa evaM dinati / jo puNa vikkovito tassa "annaha'tti vinA ThavaNArovaNAe chammAsA ceva dijaMti, sesaM atirittaM savvaM chaDijati / codakAha- "jati bhagavayA tavArihe ukkosaMchammAsA diTThA to chammAsAtirittamAsasevINa chedAdi kiM na dijjati" ? AcAryAha-"subahUhi~" gAhA-jo agIyastho apariNAmatI atipariNAmato vAchedassavAaNarihochedAdivAjona saddahati etesiMchammAso varisabahUhi vimAsehiM AvaNNANa chammAsA ceva ThavaNarovaNappagAreNa dijaMti / 'avi' padatyasaMbhAvaNe, ete avikovitA jati vi chedamUlAtipattA tahA vichedo mUlaM vA na dijati, tavo ceva dijjati / ____ ahavA - avi padatthasaMbhAvaNe, jati puNa avikovito vi AuTTiyAe paMcidiyaM ghAteti dappeNa vA mehuNaM sevati, to se chedovAmUlaM vA dijjati |je puNa egaMdiyAdivirAhaNe ajayaNasevAe vA nikkAraNasevAe vA abhikkhasevAe vA chedamUlA pattA te avikoviyassa na dijjaMti, tesu chammAsA ceva dijaMti / jo puna vikovito tassa "annaha" tti chammAsovari bahusu mAsesu vA Avannassa ugghAtiyaM / bitiyavArAe anugghAtiyaM dijjati, chedo na dijjati / tatiyavArAe chedo vidiJjati mUlaM na dijjati // ko puriso puNa vikovito avikavito vA? bhaNNati[bhA.6525] gIo vikovito khalu, kayapacchitto siyA agIo vi| chammAsiyapaTTavaNA, etassa sesANa pakkhevo / cU-puvvaddhaM kaMThaM / jo vA bhaNio- "ajo ! jai bhujo bhujjo sevihisi to te chedaM mUlaM vA dAhAmo", eso vi vikovido bhaNNati, eso vivikovidavavahAreNa vavahAriyavyo / etesiM ceva vivarItA jo ya paDhamatAe pacchittaM paDivajjate - ete avikoviA bhnnnnNti| etya jo vikovito
Page #1300
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6525) 401 sojatichasumAsesupaTTavitesuaMtarAjati vi mAsiyAdipaDisevatitaMtassa puvaThaviyachammAsassa je sesA mAsA dinA vA acchaMti tANa majjhe pakkhevo anuggaharusiNeNa niranuggahakasiNeNa vA kajati / / evaM vakkhamANaM "nihINa diluto"tti eyassa imaM vA vakkhANaM[bhA.6526] ahavA mahAnihimmi, jo uvacAro sa ceva thove vi| vinayAdupacAro puNa, chammAse taheva mAse vi|| cU- ahavetyayaM vikalpe, mahAnihiM ukkhamamANe jAriso uvayAro kIrai tAriso theve vi nihimmi, evaM avarAhAloyaNAe jAriso chammAsAvarAhAloyaNAe nisijjAdi viNaovatAro kIrai tAriso mAsie vi AdaggahaNAo davvAdisu tArisoya pasatthesu ceva prayalo / / sIso pucchati- "evaM tavacchedamUlAruhaM pacchittaM kao uppajai ?" gurU bhaNai[bhA.6527] mUlaticArehito, pacchittaM hoti uttarehiM vaa| tamhA khalu mUlaguNe, na'ikkame uttaraguNe vA / / ghU-pAnavahAdIhiM vA uttaraguNehiM virAhiehiM eyapacchittaM bhavai tamha mUlaguNA na virAheyavvA uttaraguNA vA // codago bhaNai - "vA' saMbovAdANato imA atthAvattI uvalakkhijati[bhA.6528] mUlabbayAticArA, jayasuddhA caraNabhaMsagA hoti / uttaraguNAticArA, jinasAsane kiM paDikkuTThA / / khU-jatimUlaguNAtiyArAcevacaraNabhaMsakA bhavaMtitosAhUNaMuttaraguNAtiyArA caraNaavarAhagA hotA sAhUNaM jinasAsaNe kiM paDisiddhA? tesiM paDisedho niratyago pAvati / / aha imaM hoja[bhA.6529] uttaraguNAticArA, jayasuddhA caraNabhaMsagA hoti| mUlavvayAticArA, jinasAsane kiM paDikkuTTA / / aha tubbhebhaNaha-uttaraguNAiyArAcaraNabhraMsakA hotito mUlaguNAiyArA sAdhUNaMmA paDisijhaMtu avirAhaNatvAcca, paDisevijaMtu, na doso || Ayariyo bhaNai[bhA.6530] mUlaguNa uttaraguNA, jamhA bhaMsaMti crnnseddhiio| tamhA jinehi doni vi, paDisiddhA savvasAhUNaM / / cU-mUluttaraguNA jamhA do vipaDisevijamANA caraNaseDhIo bhrazaMti, tena kAraNeNa doNha vi aticaraNaM jinehiM paDisiddhaM / jaM puNa "vAkAro" atyAvattiM ghoseha, tattha vAkAro imaM darisei - mUlaguNA vi paDisevijamANA caraNAo bhaMsaMti, uttaraguNA vi paDisevijamANA caraNAo bhaMsaMti, do vi vA jugavaM sevamANA caraNAo bhaMsaMti / ahavA - vAgAro imaM atthaM darisei - mUlaguNehiM paDisevijamANehi mUlaguNA tAva hatA ceva uttaraguNA vi hammaMti, uttaraguNehiM paDisevijaMtehiM uttaraguNA tAva paDisevite ceva hatA, mUlaguNA vihatA labprati / / kahaM ?, ucyate imeNa diTuMtasAmattheNa[bhA.6531] aggaghAto haNe mUlaM, mUlaghAto ya agggN| chakkAyasaMjamo jAva, tAva'nusajaNA doNhaM / / cU-jahA tAladumassa aggasUtIe hatAe mUlo hato ceva, mUle vi hate aggasUtI hatA, evaM 17126
Page #1301
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 320 /1381 mUluttaraguNesu vi uvsNhaaro| ettha codagAha "jati mUluttaraguNAto annonnavinAso to nattha ko ya pavayaNe mUluttaraguNadhArI / kamhA ? jamhA natthi koti so saMjato jo mUluttaraguNANa annayaraM na paDisevati, annayarapaDisevaNAe ya doNha vi mUluttarANa abhAvo, duNha vi abhAve sAmAdiyAdisaMjamarasa abhAvo, saMjamassa abhAve paMcanhaM niyaMThANa abhAvo, evaM te savvaM cArittAto so labmati, acaritaM vA titthaM bhavati suNNaM vA pavayaNamiti / / AcAryAha- "chakkAya" pacchaddhaM eyassa imA vakkhA[bhA. 6532] 402 jAsaM jamatA jIvesu tAva mUlaguNauttaraguNA ya / ittariya cheda saMjama, niyaMTha bakusA ya paDisevI // cU- "bhUtesu' tti - jAva chasu jIvanikAyeSu saMjabhatA labbhati tAva "doNha" tti mUluttaraguNANaM anusajjaNA labbhati, tAva ittarasAmAiyasaMjamassa chedovaDAvaNiyassa ya anusajjaNA labmati / jAva ya do saMjamA labdhaMti tAva bausaniyaMTho paDisevaNAniyaMTho ya anusaJjati / tamhA no sunnaM pavayaNaM, na vA acarittI, navA mUluttarapaDisevAe sajjaM cArittAo bhaMso bhavati / / mUluttarapaDisevAe caritase ime viseso[bhA. 6533] mUlaguNa daiyasagaDe, uttaraguNa maMDave sarisavAyI / chakkAyarakkhaNaTThA, dosu vi suddhe caraNasuddhI // cU- mUlaguNe do ditA- datito sagaDaM caM, uttaraguNA vi etesu daseyavvA / uttaraguNesu maMDavadiTThato, ettha vi mUlaguNA daMseyavvA / tattha datite udagabharite jai paMcamahaddArA jugavaM muMcaMti to takkhaNA rikko datito bhavati / aha paMcamahaddArANa annayaradAraM ekkaM muMcati to kameNa rikko bhavati / tasseva datitassa je anne suhumachiddA tesu galamANesu cirakAleNa rikko bhavati / evaM mahavvaesu vi uvasaMhAreyavvaM / bhaNaMti ya guravo egavayabhage sarvavratabhaMgo bhavati, esa nicchayato, vavahArato tameve bhaggaM, egabhaMgeNa kameNa caritaM galai / anne bhaNaMti-dappato cautthAsevaNe savvacaritabhaMgo, sesesu puNa abhikkhA sevAe mahalla' tiyAre vA bhaMgo bhavati / sagaDassa paMca mUlaMgA-do cakkA, do uddhI, akkho ya / tehiM avinaTThehiM uttaraMgehiM yA vajrakIlakalohapaTTAdIhiMya samaggaM sagaDaM bhAravahaNakhamaM bhavati paloTTae ya / aha tesiM mUlagANaM ekkaM pi bhajati to na bhArakhamaM bhavati na paloTTae ya / sesehiM uttaraMgehiM kehiM ci vinA sagaDaM bhArakkhamaM paloTTati ya / bahUhiM puNa uttaraMgehiM vi visaMghAtitaM na tahA bhArakkhamaM paloTTati ya / evaM caraNevi mUluttaraguNajutto sAdhU caraNabharaM uvvahati, savvo uvaNao kAyavvo / uttaraguNavirAdhanAe puna cirakAleNa cAritaM bhajati kathaM ?, ucyate-maMDavadiTThateNaM jahA eraMDamaMDavo, tattha egadugAdisarisavapakkheveNa bahUhiM pakkhittehiM maMDavabhaMgo na bhavati, aha tattha mahallasilApakakhevo kajjati to takkhaNA bhajati, evaM cArittamaMDavo bahUhiM uttaraguNehiM kAlao ya cireNa bhajati, mUlaguNAtiyArasilAhiM puNa sajjaM ceva bhajati, atiggahaNAo sigaya-sAli-taMdulAI / jamhA evaM mUlaguNapaDisevAe khiSpaM, uttaraguNapaDi sevAeya cireNa cArittabhaMgo bhavati, tamhA mUluttaraguNA suddhA bhavaMti, tesu ya suddhesu niyamA caritasuddhI, carittasuddhIo ya abhilasitArAdhanA bhavati // ziSyAha "pANavahAdiyA
Page #1302
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, bhA. 6533/ 403 paMca mUlaguNA te Najjate, uttaraguNA na yANAmo / te ke kevatiyA vA" ? ato bhaNNati[bhA.6534] piMDassa jA visuddhI, samitIo bhAvaNA tavo duviho / paDimA abhiggahA vi ya, uttaraguNa mo viyANAhi || - etasiM kameNa imA saMkhA[bhA.6535] tiga bAtAlA aTTa ya, paNuvIsA bAra bArasa ceva / ___ channaudI davvAdI, abhiggahA uttaraguNA u / / . dhU-piMDavisohI tivihA- uggamo uppAdanA esaNA ya / tatthuggamo solaviho, uppAdanA solasavihA, esaNA dasavihA, ete baayaaliisN| iriyAdiyAo paMca, maNAtiyAo tinni, eyAto ahsmitiio|mhvvybhaavnaaopnnviisN / tavo duviho-abhitarobAhiroya, ekeko chavviho ya esa duvAlasaviho / bhikkhupaDimAoduvAlasa, ete savve navanautibhedA / aha iriyAdiyAo paMca samitIo kajaMti to channauI bhedA bhavaMti / abhiggahA saMkhevao caubvihAdavyakhettakAlabhAvabhinnAahavA-ekaMcevaabhiggahaMdavvakhettakAlabhAvavisiTuMgeNhai, abhiggahA ya parimANao aNiyatatti tena na etesu pakkhittA, na vA parimANamabhihitaM // evaM saMkhevato bhaNitA uttaraguNA te'tipasaMgato bhaNiyaM / idAniMpagataM bhaNNati-jaMtiheTThA egUNavIsAe uddesaesu pacchittaM vaNiyaM tassime purisesu AvattivisesA[bhA.6536] niggayavaTuMtA yA, saMcaiyA khalu tahA asaMcaitA / ekekkA te duvihA, ugghAta tahA anugghaataa| dhU-je te pAyacchittaM vahaMtagA te duvihA- "niggatA vaTTamANA y|" niggayA nAma je tavaM volINA chedAdipattA,vasa'tA nAmaje tave ceva vasa'ti / tattha je vatA te puNo duvihA - "saMcatitA asaMcaiyA y|" saMcatitA nAma je chaNhaM mAsANaM pareNa pacchittaMpattA sattamAsAdijAva AsItaM sataMmAsANaM titesiM ThavaNArovaNaviggageNa divasA ghettuM chammAso nippAetA dinati |asNcitaa nAmajemAsa-dumAsa-timAsa-cau-paMca-chammAsie vAvaTRti / ete saMcaiyA asaMcaiyA puNo ekkekA duvidhA - ugdhAyA anugghAiyA ya / ugghAya tti lahugA anugghAya tti gurugA // saMcayAsacaesu ugghAtAnugdhAesu imo paTThavaNavihI[bhA.6537] mAsAi asaMcaie, saMcaie chahi u hoi pttttvnnaa| terasa pada'saMcahie, saMcati ekkArasa pdaaii|| cU-tattha asaMcatite jo mAsaM Avanno tassa mAseNaM ceva paTThavaNA, evaM dumAsAvaNNassa domAsiyA paTThavaNA, evaM jAva chammAsAvaNNassa chammAsitA paTThavaNA / jo puNa saMcaiyAtanno tassa niyamA chahiM ceva mAsaehiM paTTavaNA / paTThavaNA nAma dAnaM / taM dAnamasaMcayasaMcaesu jahAsaMkhaM terasapada ekkArasapadaM ca // kahaM terasapadA ekkArasa vA?, ucyate[bhA.6538] tavatigaM chedatigaM, mUlatigaM aNavaThThANatigaMca / . carimaM ca egasarayaM, paDhamaMtavavajjiyaM bitiyaM / / cU-asaMcaeterasaMpadAime-asaMcaeugghAyamAsamAvaNNasaMpaDhamaMmAso dijjati, bitiyavAre ugghAyacaumAso dijati, taiyavAre ugghAya chamAsatavaM dijai / te vi ugghAtatave ugghAtA ceva
Page #1303
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 20 / 1381 diti tato, paraM tinnivArA chedaM tato paraM tinni vArA mUlaM, tato paraM tinni bArA aNavaI, tato paraM "carimaM" ti - pAraMciyaM taM / "egasaragaM" ti ekkaM vAraM dijati / asaMcae anugghAtie vi evaM ceva terasapadA bhANiyavvA / 'paDhamaM " ti - asaMcatitaM eyaM gayaM / "tavavajitaM bitiyaM" ti - paDhamatavadugaM jaM tena vajjiya / "bitiyaM" ti saMcatiyaM ekkArasapadiyaM bhavati / ahavA-'paDhamatavavajitaM bitiya " ti-paDhamatavadugaM jaM tena vajjiyaM " bitiyaM" ti saMcatiyaM ekkArasapadiyaM bhavati // te ekkArasa padA saMtie, ugghAtie ime[bhA. 6539] 404 chedatigaM mUlatigaM, aNavaTThatigaM ca carimamegaM ca / saMvaTTitAvarAhe, ekkArasa padA u saMcaie / cU-'"saMvaTTitAvarAhe'tti-jaM ThavaNArovaNappagAreNa bahumAsehiMto diNA ghettuM te saMvaTTitA ekaM chammAsiyaM niSphAtiyaM taM saMvaTTitAvarAho bhaNNati, taM ekaM dAuM tato paraM chedAdigA pUrvavat / evaM saMcaie ugghAtie ekkArasapadA, anugghAtite vi evaM caiva ekkArasa padA bhavaMti / / evaM pacchittaM je vahaMti purisA te tivihA ime [ bhA. 6540 ] Atatara paratare vA, Atatare abhimu ya nikkhitte / ekkekkamasaMcatie, saMcati ugghAta'nugaghAte // - paDhamo Ayataro paratarovi / bitio Atataro no parataro / tatito parataro no Atataro / anno puNa annatarataraM cautthaM bhaNaMti, so ya bhaddabAhukayanijjutiabhippAtato na sammao / kamhA ? ucyate - jamhA so jai icchiyaM karetei to Ayatarasamo daTThavvo, aha veyAvaccaM kareti to paratarasamo daTThavboti, tamhA natthi cauttho purisbhedo| je puNa cauttha purisabhedaM bhaNati te purisabhedavikappovalaMbhAo atyato uNa anaMtagamaMpajavattaNato avirahiyattaNaoya saMbhavatItyarthaH / etesiM imaM sarUvaMpaDhamo so tavabalio jAva chammAsakhamaNaM pi kAuM samatyo, taM ca tavaM kareMto AyariyAiveyAvaccaM pi kareti, saladdhittaNato, tena esa ubhayataro / Ayataro puNa tavavalio veyAvaccalI te natthi ! paratarassa pacchittakaraNe sAmatthaM natthi veyAvaccakaraNaladdhI se asthi / cautthassa puNa annatarassa tavaveyAvazcesu dosu vi sAmatthaM atthi, navaraM jugavaM na sakketi kAuM, tavaM kareMto veyAvaccaM na sakketi, veyAvaccaM vA kareMto tavaM na sakketi, evaM annatarataro kramAt karotItyarthaH / ettha jo ubhayataro Ayataro ya ete do vi niyamA pacchittavahaNAbhimuhA bhavaMti, tatie puNa jAva veyAvaccaM kareti tAva sapacchitte nikkhitte kajjati / ettha ekkeke purise pacchitaM vati taM vA nikkhittaM / taM saMcaiyaM vA puNo ekkekkaM duvihaM ugghAtaM anugghAtaM ti // evaM saMkhecao parUvitaM / idAniM esevattho savittharo bhaNNati / tattha jo paDhamo ubhayatarI tti tarasa AyariyA imaM dinaMtaM kappaMti [bhA. 6541] - mAsa juyala harisuppattI, soiMdiyamAi iMdiyA paMca / mAso dugatigamAso, caumAso paMcamAso ya / / cU- ekko sevanapuriso rAyaM ullaggati, so ya rAyA tassa vittiM na deti / annayA tena rAyA kamhi ya kAraNe paritosio, tato paraM tena rannA tassa tuTTaNaM patidivasaM suvaNNamAsato vittI katA, pahANaMca se vatthajuyalaM dinnaM / evaM tassa ubhayatarassa duhA hariso jAto, ekkaM me pAyacchittadAnena
Page #1304
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1381, [bhA. 6541) 405 atiyAramaliNo appA sohio, bitiyaM gusvahaM veyAvace niJjutto nijarA me bhavissatitti / evaM so pAyacchittaM vahato veyAvacaM kareMto annaM pi pAyacchittaM Avajena / kahaM ? ucyate- soiMdiyamAdINaM iMdiyANaM paMcaNhaM annatareNa AtiggahaNAto kohIdIhiM vA''pajjeja, taM puNatovaM paNagAdI jAvavIsatirAtidiyaM, bahupAraMciyAdi, omasthagaparihAmIe jAva mAsiyaM, etya thove bahue vA AvaNNassa bhinnamAso dijjai / / kamhA? ucyate[bhA.6542] tavabalio so jamhA, tena va appe vadijjae bahugaM / paratarao puNa jamhA, dijjati bahue vi to apaM / / ghU-jamhA so pAyacchittatavokaraNe dhitisaMghayaNabalito "tena va"ti-tena kila kAraNeNa panagAdI apaMpi Avannassa bhubhinnmaasodijjti|jmhaapunn so AyariyAdi paraM veyAvaccakaraNeNa anne tArei tena se pAraMciyAdi bahu pacchittaM Avannassa thovaM bhinnamAso dijjati / thove bahue vi AvaNNassa bhinnamAsadANe kAraNaM bhaNiyaM - iMdiyAdIhiM puNo puNo AvajjatassaM AvattIkamo bhaNNati- "mAso dugati" pacchaddhaM, mAsaggahaNeNa bhinnamAso sagalamAso ya gahio / / etesiM ca bhinnamAsAdiyANa AvattIdANe imaM parimANaM[bhA.6543] vIsa'TThArasa lahu guru, bhinnANaM mAsiyANa aavnnnno| sattArasa pannArasa, lahugurugA mAsiyA hoti // khU-soubhayatarago paTTAviyapacchittaMvahaMtoveyAvacaMca kareMtojatithovaMbaDaMvA ugdhAyamanugdhAyaM vA Ayanno to tassa jati ugghAtitaM pavitaM to se ugghAtite ceva bhinnamAso dijjati, jati puNo vi Avajito se puNovi bhinnamAso dijjati, evaM vIsaM vArA bhinnamAso dAyavyo / jai vIsAto pareNa Avajejja tato se thoce bahue vA lahumAso sattaravArA dijjati, ettha thovaM panagAdibhiNNamAsaMtaM, bahu puNa mAsAdipAraMciyaM taM, evaM dumAsAtisu vi, hiTTallaThANA thovaM uvarimaThANA bahU bhANiyavyA / / sattarasaNhaM mAsiyANa uvari jato puNo vi Avajati to 'dugatigamAso'tti asya vyAkhyA[bhA.6544] ugghAtiyamAsANaM, sattaraseva ya anamuyaMteNaM / neyavvaM donni tinni ya, gurugA puNa hoti pannarasa // cU-domAsiyaM pi ugghAtiyaM sattarasavArA dijjati, jai puNovi Avajjai to temAsiyaM pi sattaravArA dijjti|| [mA.6545] sattacaukkA ugghAiyANa paMceva hot'nugghaayaa| paMca lahugA u paMca u, gurugA puNa paMcagA tinni / dhU-sattarasasu temAsiesu aikkatesu jati puNo Avajati to caulahuaM satavArA dijjati, tao vi paraM jai puNo vi Avajati to paMcamAsiyaM lahuaMbaMvavArA dijjati, jai puNo Avajjai to challahuyaM eka vAraM dijjai, ettha anne paMcamAsiyaThANAo uvariM chammAsiyaM na paraviMti, paMcamAsitovari cheyAtiyaM bhaNaMti, taM na bhavati, jamhA esa pacchittavaDDI anaMtarAnaMtaraThANavaDDIe divA tamhA chammAsiyaM vattavvaM / chammAsovari jai puNo Avajjati to tinni vArA lahU ceva chedo dAyavyo / esa avisiTTho vA tinni vArA challahU chedo|
Page #1305
--------------------------------------------------------------------------
________________ 406 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 ahavA-jaM ceva tavatiyaM taM ceva chedatiyaM pi mAsabaMtaraM caumAsamaMtaraM chammAsamaMtaraM ca, jahA evaM tamhA bhinnamAsAdichammAsaM tesu chinnesu chedatiyaM atikaMtaM bhavati, tato vi jati paraM Avajati to tinni vArA mUlaM dinati / jai puNo viAvajai to tinnivArAaNavaDhaM dijjati / jai puNo Avajai to ekkaM vAraM pAraMciyaM pAvati / evaM asaMcatiyaM ugdhAtiyaM gataM / jai puNa asaMcatiyaM anugghAtiya paTThaviyaM to eyAoceva aikvaMtagAhAosiMghAvaloyaNeNaM anusriyvvaa| imeNa attheNa so ceva ubhayatarago pacchittaM vahato veyAvaccaM kareMto Avajai appaM bahuaMvA to se guruo bhinnamAso dijjati / puNo AvajaMtassa so aTThArasavArA dijjati / tato paraM pannarasavArA dijati / tato paraM pannarasavArA mAsiyaM gurua dijjati / tato paraM pannarassa ceva vArA domAsiyaM guruaM dijjati / tato paraM pannarasavArA tegAsiyaM guruaM dijati / tato vi jai paraM Avajai to caumAsiyaM guruM paMcAvArA dijjati / jai puNo vi Avajati paMcamAsiyaM tinnivArA dijjati / jai puNo vi Avajai to evaM vAraM cha'gurua dijjati / jai puNo vi Avajai to chedatigaM, tota mUlatigaM, tato aNavaThThatigaM, tato paraM ekaMpAraMciyaM, evaM asaMcatitaM anugghAtitaM / / estha asaMcatite ugghAyAnugghAyAvattiThANalakkhaNaM ima[bhA.6546] ukkosAu payAo, ThANe ThANe duve prihvejaa| evaM dugaparihANI, neyavvA jAva tinneda / / dhU- ukkosA ugdhAtiyA vIsaM bhinnamAsapadA bhavaMti, tehiMto do paDiyA, jAyA aTThArasa te ukosA anugdhAtiyabhinnamAsA bhavaMti, evaM mAsa-dumAsa-timAsa-caummAsa-paMcamAsaThANesu / / ete AvattiThANA bhaNiyA-doNhaM puNa etesi imeNa vihiNA[mA.6547] bArasa dasa navaceva tu, satteva jahannagAi tthaannaaii| vIsa'dyArasa sattara, pannarahANI muneyavvA // dhU-ye sesA vIsA bhinnamAsANaM aTTha jhosiya pacchaddheNa jutehiMto jhosiyaMti te gahiyA, puvvaddheNa jhosiyasesA gahiyA |ke puNa jhosijaMti ime[bhA.6548] aTTaha u avanettA, sesA dijjaMti jAva tu timaaso| jattha'TTakAvahAro, na hoti taM jhosae savvaM / / ghU-vIsA bhinnamAsANaM aTThajhosiyA sesA bArasa bhavaMti, ete vibArasa taheva chammAsA kAuM dAyavvA ! aTThArasaNhaM aTTa jhosittA sesA dasa bhavaMti, ete dasa taheva chammAsA kAuM dAyavvA / sattarasahaM aTTa jhosittA sesA nava bhavaMti. te vitaheva chammAsA kAuMdAyavvA / pannarasaNhaM aTTa jhosittA sesA satta bhavaMti, te vi taheva chammAsA kAuMdAyavvA / vIsiyAdi aTTa jhosittA sesA bArasAdiyA jahannaThANA bhANiyabvA / jattha puNa aTThana pUrejajahA caumAsapaMcamAsesu tattha savvaM ceva jhosijati / aTTa tti - aTThamAsiyA majjhimA tavabhUmI, etIe anuggahakaraNaM ti ato aTThabhAgahAreNa jhosaNA katA, je vArasAdiyA jahannaThANA te vi ThavaNArovaNappagAreNa chammAse kAuMsAnuggahaM niranuggahaM vA AroviJjati ||jto bhaNNati[bhA.6549] chahi divasehi gatehiM, chaNhaM mAsANa hoti pakkhevo / chahi ceva ya sesehiM, chaha mAsANa pkkhevo||
Page #1306
--------------------------------------------------------------------------
________________ 407 uddezaka H 20, mUlaM-1381, [bhA. 6549] - etIe pacchaddhassa imo attho[bhA.6550] je te jhosiyasesA, chammAsA tattha paTTavittANaM / chaddivasUNe choDhuM, chammAse sesapakkhevo / cU-aTThavavahAre (bhAgahAre) katejetajjhosiyasesAbArasAdiyAtesu viThavaNArovaNaMppagAreNa adhitaMpaDisADettAje niSphAtiNA chammAsA te tatthapaTTavittANaMti "tattha"ti-jetepuvvapaTTavitA chammAsA te chahiM divasehiM UNA bUDhA sesA chaddinA acchaMti, tesuceva chasu divasesuje te pacchimA chammAsA tesiM pakkhevo kaJjati / kiM vuttaM bhavati? tehiM ceva chahiM divasehiM pacchittehiM pacchittaM chammAsitaM khamaNa tti, evaM dulaMdhi tti saMghayaNa tti-vasiUNaM paTTavittANaM sagalaanuggahakasiNaM kataM bhavati chahiM divasehiM gahiehiM ti / / evaM tassa puvvaddhassa imaM vakkhANaM[bhA.6551] ahavA chahi divasehiM, katehi jati sevatI tu chmmaase| tattheva tesikhevo, chaddinasesesu vi taheva / / ghU-jaM chammAsiyaM paTThavitaM tassa chadivasA bUDhA, tehiM anne chammAsA AvaNNo tAhe puvapaTTaviyachammAsassapaMcamAsA cauvIsaMcadivasAjhosijaMti, tatthapacchimachammAsA pakkhippaMti, ta pichadivasUNaM vahati, evaM pi sagalAnuggahakasiNaM bhavati / aha chasu divasesu bUDhesu annaM chammAsiyaM vahati to niramuggahaM pacchittaM, evaM chaddinA chacca mAsA bhvNti|chddinsesesuthevttidhitisNghynnbliyss niranuggahakasiNaM bhAveyadhvaM / kahaM ? ucyate-jAhe chadivasUNA chammAsA bUDhA tAhe annachammAsiyaM AvannA te chaddiNA jhositA pacchimachammAsitaM paTTavitaM taM sabbaM vhti|| [bhA.6552] evaM bArasa mAsA, chaddivasUNA u jeTTapaTThavaNA / chaddivasagata'nuggaha, niranuggaha chAgate khevo|| dhU-evaM kAlato bArasamAsA chahiM diksehiM UNA "jeTTa"tti ukkosA paTTavaNA bhavati, ato paraM tavArihe ukkosatarA natthi, etya sAnuggahaniraNuggahesu vA imo pacchaddhaniyamo-jaM AdIe chahiM divasehiM gaehi annaM chammAsitaM Arovijjati taM niyamA savvaM sANuggahaM / jaM puNa avasANe chahiM divasehiM sesehiM techaddivasA jhosettA annachammAsiyaMArovijjati taMpiniyamA niranuggahakasiNaM / evaM anugghAtie vi evaM tAva asaMcayie vi, ugghAtAnugghAte (vi) evaM / navaraM-tassa AdimA tavA nasthi, niyamA chammAsiyaM Arovijjati, taM pi sAnuggahaNiranuggahaM pUrvavat / / ettha sAnuggahaniranuggahadANe codagAha[bhA.6553] codeti gadose, dubbalabalie ya jANae cakkhU / bhinne khaMdhaggimmi ya, mAsacaummAsie ceDe / cU-codago bhaNati-"bhagavaM! tume raagddosiyaa| kahaM?, ucyate-jassa chaddivasUnA chammAsA jhoseha tammibhe rAgojANaitti,jahA esabalavaMveyAvaccaMkareu veyAvaccuvagAragahiyA ya sAnuggahaM pacchittaM deha / jassa puNa paMcasu mAsesu cauvIsAe ya dinesu bUDhesu chaddiNe jhosettA tavokhINassa vi anne chammAse Aroveha, tatthe vi "jANae"tti jANaha, jahA esa atIvatavajjhositadeho na sakketi veyAvaccaM kAuM tena se niranuggahaM pacchittaM deha, evaM ca kareMtA tujhe cakkhumeMTa kareha, cakkhumeMTA nAma ekkaM acchi ummilleti, bitiyaM nimilleti / evaM ekkaM sAnuggahakaraNeNaMjIvAveha,
Page #1307
--------------------------------------------------------------------------
________________ 408 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 bitiyaM niranuggaha karaNeNaM mAreha / kiM ca ekassa kilAma pekkhaha, bitiyassa na pekkhaha" ti / AcAryAha - "bhinna"tti pacchaddhaM, na vaya rAgaddosiyA, suNehi aggididvaita - dodArayadidrutaM ca / "bhinne"tti jahA aggI aharuttarehi pADittametto jati tammimahallakaTTapakhevo kaJjati to soteDahiuM apaJcalo sigdhaM viddAti-ujjhAti tti vuttaM bhvti|ah so sahiNakaTThachagaNamAdIhiM cunnehiM thova thovehiM saMdhukijjati to so na viddAti, pacchA jAhe khaMdhaggI vipulo jAto tAhe viulaM pi iMdanaM DahiuM samasyo bhavati / evaM tassa chasu mAsesupaTTaviyamettesuchasu divasesu gaesu ya jai annaM chammAsiyaM dijjati so vi ahuNubhinnaaggivva viddAi - visAdaM vA gacchati, jassa puNa chaddiNasese paTTavijJati so tavaladdhibalAbhihANo katakaraNattaNato na vidAti, puNo vi viulatavavahaNasamattho bhavati, khaMdhaggIvata / ahavA imoduceDadiluto / mAsajAtaceDo caumAsio yA tassa jati mAsajAtaceDassa jAvatio caumAsajAtaceDassapIhagAdI AhArotattiodijjatitosoatimettAhAreNaajIraMteNa vinssti| caumAsajAtaceDassa siva jati mAsajAtaceDassa jo AhAro tAvattiyametto dijjati to so vi appAhArataNato appANaM na saMdhAreti, khijjati vaa| evaM jassa AdIe sAnuggahaM kataM so mAsitaceDatullo asamattho bahupacchittaM kareuM / jassa avasAne niranuggAhaM so vicaumAsiyaceDatullo pacchittakaraNasahoappeNa na sujjhti| evaM amha deMtANa rAgo doso vAna bhvti|| gatoAyaparataro / idAni annatarataro, so eyasseva anusariso tti kAuM ukkameNa bhaNNati - tassa imaM sarUvaM / jAha do kAvoDIo ekakhaMdheNa voDhuM na saketi - tahA so vi pacchittaM veyAvaccaM ca kAuMna tarati, so ya saMcatiyaM asaMcatiyaM vA AvaNNo gurUNa ya veyAvaccakaro natthi tAhe se taM Avanna nikkhittaM kajati, gurUNaM tAva veyAvaccaM kareMtojaM Avajati taM sesaM savvaM jhosijjati, veyAvacce samate taM nikkhitaM vAhijjati, taM vahaMtassa jamAvaJjati taM imeNa vihiNA dijati[bhA.6554] satta caukkA ugdhAiyANa paMceva hot'nugghaataa| paMca lahugA u paMca u, gurugA puNa paMcagA tinni / [bhA.6555] sattArasa pannArasa, nikkhevo hoti mAsiyANaM pi| vIsaTThArasa bhinne, tena paraM nikkhivaNayA u|| cU-etesiM atto vicittavakkhANasaMbhavAto bitiyagAhApacchANupubbIo puvvaM bhaNiyavvo, jati se asaMcae ugghAtiyaM paTTaviyaM to puvvavihiNA lahU vIsaM bhinnamAsA, tato sattarasa mAsA lahu, evaM dumAsatimAsalahU vi, tAhe bitiyagAhastho satta caulahU, tato paMca mAsalahU, tinnitato chedamUlaNavaThThatigopAraMciyaM cekkaM / aha se anugghAtaM paTThavitaM tAhe aTThArasa gurubhinnamAsA pannarasa mAsaguruM evaM dugatigamAsA-vi, tato paMca cauguruM, tato paMca mAsagA tinni gurugA, tato tinni chedaadii| evaM saMcaie vi ugghAyANugyAe, navaraM-AdimatavA na dijNti| ettha vi aTThagApahArAdi pUrvavat // ___ ekke AyariyA evaM vkkhaanneti|anne puNa bhaNaMti-annataratare jo Ayataro tassima-satta caukkA0 gAhA / vyAkhyeyA pUrvavat, parato se chedaadii|anntrtre jo parataro tassima - sattarasa
Page #1308
--------------------------------------------------------------------------
________________ 409 uddezaka : 20, mUlaM-1381, [mA. 6555] pannArasa0 gAhA / thove bahue vA Avannassa sattarasa temAsiyA "nikkhevo" tti puvvaM dAyavvA, tato dumAsiyA sattarasa, tato mAsiyA sattarasa, tato bhinnamAsA lahU vIsaM, nikkhiviyavvA ityarthaH / ato "paraM"ti chedAdianugghAtie vi timAsiyA ya pannarasa bhANiyabvA aTThArasa bhinnmaasaa| atoparaMchedAdI / / evaM annatarataragato-idAniAyatarassa vi paTTaviyaM asaMcatiyaM saMcatiyaM vA, taMpi ekkekaM ugghAtamanugghAtaM vA, taM vahaMtojati thovaM bahuM vAiMdiyAdIhiM Avajati to imaMdAnaM[bhA.6556] AtataramAdiyANaM, mAsA lahu guruga satta paMceva / cautiga cAummAsA, tatto yacauvviho bhedo|| ghU-Atataro jassa veyAvaccakaraNaladdhI natthi, AdisaddAto paratare ya vihI bhaNIhAmi, tattha Atatare Avanne sattavArA mAsiya lahuyaM dijjati, jai puNo Avajati to cattArivArA caulahuyaM dinati, jai puNo vi Avajai to chedatiyaM, evaM mUlatiyaM, aNavaThThatitaM, ekaM pAraMciyaM / evaM anugghAtie vi, navaraM-paMcavArA mAsitaM guruaM dijati, tinni vArA cauguruaMdijjati, "tatoya cauviho bhedo"tti chedamUlaaNavaTTha pAraMciyaM, ettha chedamUlaaNavaThThA tigatigA daTTavvA, gato aaytro|| idAnaM parataro, so ya jassa veyAvaccakaraNaladdhI asthi so ya sabbahA pacchittassa atarona bhavati, jamhA nimvititAditA tarati kAuMtamhA ettha viegakhaMdhakAvoDIdiluto bhANiyabbo, jaM ca Avannosa nikkhittaM kajjati, jAva veyAvacca kareti, veyAvaccaM karaMto jaM AvajaMti taM se savvaM jhosijjati, veyAvacce samatte taM se puvba nikkhittaM paTTavinati / taM ca vahaMtassa jai iMdiyAdIhiM Avajati / tattha dAne imAto do gAhAo paropparabhAvavakkhANe bhAvaTTiyAo egatthAo[bhA.6567] sattaya mAsA ugghAiyANa chacceva hot'nugghaayaa| paMceva ya catulahugA, catugurugA hoti cattAri // [bhA.6558] Avanno iMdiehi, paratarae jhosaNA tato pareNaM / mAsA satta ya chacca ya, paga caukkaM cau caukkaM / / cU-tassa paratarassa saMcaiyAsaMcaiyAe vA ugghAtAnugdhAtIe vA paTTavite puNo thovabahue vA Avannassa satta vArA mAsiya lahuaM dijjati, pubagameNaMpaMcavArA caulahuaMdijati, tato chedatiyaM mUlatiyaM aNavaThThatiyaM ekaMpAraMciyaM / aha anugghAtiyaM paTTaviya to ugghAtiyaM anugghAtiyaM vA thevaM bahuaMvA Avannassa chavvArA mAsiyaM guruaMdijati, cattAri vArA cauguruM dijati, tato chedatiyaM mUlatiyaM ekkaM pAraMciyaM / / "jhosaNA tato pareNaM"ti asya vyAkhyA[mA.6559] taM ceva puvabhaNiyaM, paratarae natthi egkhNdhaadii| do joe acaete, veyAvaccaTThiyA jhoso|| cU- mAsAdi jAva chammAsA tavaM jo voliNo - taveNa no sujjhati tti buttaM bhavai, aNavaThThapAraMciyatavANi vA aticchito samAptetyarthaH / desacchedaM pi aticchito - tena vi na sujjhatitti tassa vimUlaM, taveNa pAvaM sujjhati tti|tvN jona saddahati, ahavA-asaddahamANe tti micchAdiTThI vrateSu Thavito pacchA sammattaM paDivanassa sammaM AuTTassa mUlaM, jahA goviNdvaaygss|
Page #1309
--------------------------------------------------------------------------
________________ 410 nizItha-chedasUtram -3-20/1381 tavabalito jo taveNa na kilissai, tavaM kAhAmi tti paDisevati tassama mUlaM | chammAsieNa vA tave dinne bhaNAti-samattho haM anna pi me dehi tassa vimUlaM / chede vA dijamANe jassa yapariyAgo ma pUreti ityarthaH / ahavA - cheda pariyAgA samaMtruTaMti / ahavA bhaNati - rAtinio haM bahunA vicchitteNa pariyAgo me asthi dIho tassa vi pariyAgagabbiyassa mUlaM / dubbalo dhitisaghayaNehiM tavaMca kAumasamattho bahuMca Avanno tassa vimUlaM |aprinnaamto bhaNAti-jo so tubbhehiM tavo dinno eteNa nAha sujjho, tassa vi mUlaM / athirojo dhitidabbalattaNao paNopaNo paDisevati, abahusuo agIyastho so ya aNavaThThapAraMciyaM vA Avanno savvesu esu mUlaM dijjati / / puNaravi Ayario visesaMdarisiukAmo jaM heTThA bhaNiyaM taM puNo codeti / imaM[bhA.6561] jaha manne egamAsiyaM, seviUNa egeNa so u niggcche| taha manne egamAsiyaM, seviUNa niggacchate dohiM / / cU-Ayario bhaNati-Ama, esa mAsiyaM paDucca Adillagamo gahito, eteNa sesA vigamA sUcitA / jahA mAsaM sevittA mAse "niggacchai" - sujjhati bhaNiyaM bhavati, tahA mAsaM sevittA dohiM mAsehiM niggacchati tti / evaM mAsaM sevittA tihiM niggacchai, mAsaM sevittA cauhiM mAsaM sevittA paMcahi niggacchai, mAsaM sevittA chedena niggacchai, mAsaM sevittA mUleNa niggachai, mAsaM sevittA aNavaTeNa niggacchai mAsaM sevittA pAraMcieNa niggacchai / do-mAsiyaM sevittA domAsieNa niggacche, doyAsiyaM sevittA jAva carimeNa niggacche / temAsitaM sevittA jAva carameNa niggacche / evaM caumAsiyAe vi saTThANaparaTThANehiM bhANiyaLa jAva carimeNa niggacche / evaM paMcamAsie vi jAva carimeNa niggacche / evaM chammAsiyAevijAva carimeNa vi nigcche| chede vijAva carameNa niggcche| mUle vijAva carimeNa niggacche / aNavarlDa sevittA aNavaDheNa niggacche, aNavaDhaM sevittA carimeNa niggacche / evaM visamArovaNaM daTTu sIso bhaNati-mAse seviejaM mAsaM ceva deha taM Avatti samaMdAnaM |jNpunn mAse sevie dumAso vichedAdi deha taM kahaM ko vAra hetuH ? AcAryAha[bhA.6562] jina nillevaNa kuDae, mAse apalikuMcamANe saTThANaM / mAsehi visujjhihitI, to deti gurUvaeseNa // dhU- jinA kevaliNo,jinaggahaNA ohI manapajjava coisa dasa nava puvvI ya gahitA, ete saMkilesavisohIo jANiUNa avarAhanipphaNNaMmAsiyaMjAva niSphaNNaM vAdumAsAdijeNa jeNa visujjhatitaMdeti, tatthamAsAruhaajjhavasANaThieNa mAsepaDisevi apaliuMciyaM AloemANassa saTThANaMtimAsaMceva deti, ahavA-AloetipaliuMciyaMdumAsAdiyANa vAje arihA ajjhavasANaThANA tattha ya ThieNa mAso paDisevito to esa dumAsAdimAsehiM visujjhihiu tti tAhe jinA sutavavahAriNo vA gurUvadeseNa adhigaM deMti pacchittaM / tasthimo diluto - "nillevaNa kuDae"tti, nillevago tti rayago, sa jahA - jalakuDehiM vatthaM dhovati tahA diPSto kaJjati |ahvaa- "levo" tivatthamalo, "kuDo"ttighaDo jalabharito, etya caubhaMgo imeNa vihiNA kAyavvo - ekkaM vatthaM ekkeNa jalakuDeNa NillevaM kajjati, evaM caubhaMgo / / tattha paDhamabitiyabhaMgesu vakkhANaM imaM
Page #1310
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 20, mUlaM-1381, [bhA. 6563] 411 [bhA.6563] ekkuttariyA ghaDachakkaeNa chedAti hoti niggamaNaM / etehiM dosavuDDI, uppajati raagdosehiN|| "eguttariyA ghaDachakkaeNa" ti asya vyAkhyA[bhA.6564] appamalo hoti sucI, koti paDo jalakuDeNa egeNaM / malaparivaDDI ya bhave, kuDaparivaDTI ya jAva cha tuu|| cU-koi appamalo paDo paviTTho egeNa jalakuDeNa ghare ceva dhovati, gato paDhamabhaMgo / imo bitiyabhaMgo "malaparivaDDIya"tti, jotato vimalinataro kaThinamalo vA do vidohiM jalakuDehiM dhovvati, evaM jahA jahA malaparivaDDI bhavati tahAtahA eguttarajalakuDaparivuDDI kajati, "jAva" abhipretArthaM, samehiM jalakuDehiM chahiM ghaDehiM ceva dhovvati / / "chedAdi hoti niggamaNaM" tti asya vyAkhyA[bhA.6565] tena paraM saritAdI, gaMtuM sodheti bahutaramalaM tu| malanANatteNa bhave, AyaMcaNa-jatta-nANattaM / / cU-je tato vi malinatarA, saritta tti nadI, tAe gaMtuM dhovvati, AdisaddAo hada-kUvataDAgAdisa / bitigAdipadesa jahA jahA malanANattaM tahA tahA "ayaMcaNajattanANataM" ti - AryacaNaM nAma gomuttaM pasuleMDa UsAdi usamAdI tammi nANattaM bahutaraM padhAnataraMca kareMti, jato payatto prayatno, tattha vi acchoDapiTTaNAdisu prayatlatataraM krotiityrthH|| carimatatiyabhaMgesu imaM vakkhANaM[bhA.6566] bahuehiM jalakuDehiM, bahUni vatthAni kAni yi visujjhe| appamalANi bahUni vi, kAniti sujhaMti egeNaM / / ghU- pubbaddheNa carimabhaMgo, pacchadreNa ca tatiyabhaMgo, sesaM kaMThaM / idAni caubhaMge vasthajalakuDadiThThato jA bhaNito tassa upasaMhAro bhaNati - "jassa mAsiyaM yena taM paDisevettA" jo mAseNavisujjhatIti tassa mAsaMcevadeti / annassa puNa mAsiyaM paDisevato etehiMrAgadosehi tivvatarehiM bahutarA uppajaMti, "dosavaDDi' tti-kammavaDDI, tavisuddhaM bahutaraM pacchittaM duti-cauchammAsiyaM vA deti / annassa mAsie tti- rAgadosajjhavasANAsevie saritAdisariccheva bahutaraM chedaadi||bhgvN! se jahA se rAgadosavuTItopacchitte vuTTI dihaa| kimevaM rAgadosahAnIto pAyacchitte hAnI? ityAha[bhA.6567] jaha manne dasamaM seviUNa niggacche tu dasameNaM / taha manne dasamaM seviUNa egeNa niggacche / / ghU- "dasama" ti-pAraciyaM taM sevittA teneva "niggacchai"tti-visujjhatItyarthaH / tahA dasamaM sevittA navameNa niggacchai, navamaM - aNavaDhaM ? "AmaMti anumayatthe bhavati / anne bhaNaMti - "egeNa niggacche", "egeNaM" ti mAseNaM / ettha ovuDDIe aNavatthAtitA savve daTTavvA jAva pnngNnnibvitiyNvaa||apritussttmnaaH ziSyaH punarapyAha- "bahusuttaMdiTuMbahusumAsesupaDisevitesu apaliuMciya AloemANassa mAsoceva diTTho, no bahUNi mAsiyANi sevittA sutteNeva bahU mAsA dinnatti / ato pucchA imA
Page #1311
--------------------------------------------------------------------------
________________ 412 nizItha chedasUtram -3-20/1381 [mA.6568] jaha manne bahuso mAsiyANi sevittu egeNa niggcche| taha manne bahuso mAsiyAi sevittu bahUhi niggacche / / dhU-atrApyAcAryeNa Ama ityanumatArthevaktavyaM, kiM vahunA rAgadosAvakkhitto ekekAvaliTThANe savvapacchittArovaNaTThANA daTThavvA / / ihApi kecit bahusasUtre pratyekArthe imaM gAthAdvayaM paThati[bhA.6569] eguttariyA ghaDachakkaeNaM chedAdi hoti niggamaNaM / eehi dosavaDDI, uppajati rAgadosehi // [bhA.6570] jinanillevaNakuDae, mAse apalikuMcamANe sahANaM / mAsehi visujjhihitI, to deti jinovesennN|| ghU-iha eyAsu pacchittavuDDI bhANiUNa pUrvavat puNo etAsu ceva hAnI bhANiyavvA iti| punarapyAha codaka[bhA.6571] patteyaM patteyaM, pade pade mANiUNaavarAhe / to kena kAraNeNaM, hInamahiyA va paTThavaNNA / cU-suttapadesu patteyaM avarAhe bhaNiUNaM pacchittaM ca tato kiM puNo atyeNaM thoe bahuyaM, bahue vAthovapacchittaM teha, savvahA vA jhosa kareha, etIe hINabmatiyapaTTavaNAeko hetu||aacaaryaah[bhaa.6572] mana paramohi jinaM vA, coddasa dasapuci ca navapubbiM / thereva samAsajjA, uNa'mahiyA va paThThavaNA // cU-teparamohijiNAdiyApaccakkhaNANiNo, paJcakkhaMrAgadosahANIvuDDIvApekkhaMti, kammabaMdho yana dabbapaDisevamANurUvorAgadosANusvobhavatiatopaccakkhaNANiNorAgadosAnurUvaMhInamahiyaM vA paTThavayaMti-dadatItyarthaH / ziSyAha - "pratyakSajJAninAM yuktametat, ye punaH sthavirAste kathaM rAgadveSavRddhiM pazyeyuH" |aacaaryaah - hAni tAva imeNa AgArabhAsiteNaM therA jANaMti // [bhA.6573] hA duhu kayaM hA dugu kAriyaM dugu anumayaM me tti / aMto aMto Dajjhati, pacchAttAveNa vevNto|| cU-prANAtipAtAdi kRtvA uttaraMkAlaM aMtaH pazcAttApakaraNena ca dahyate, tatpazcAttApakaraNenavepate kaMpatetyarthaH / atrodAharaNa govyApAdakavat / / vuddhiM puNa imehiM jANaMti[mA.6574] jinapannatte bhAve, asaddahaMtassa pattiyaM tss| harisaM vi va vedaMto, tahA tahA vaDate uvariM / / cU-jinehiM jIvAdikA bhAvanAH prakarSaNa pratibhedena vA zrotRjane jJApitA ye te pratijJApitA teSuH azraddhadhAnaMjahA jmaaliivt|npttiyNapttiyNtesu jinapannattesuvi aprItiM kurvaannsyetyrthH| sarvathA vA apratipatti apattiyaM vA taM mahAnidhilAbhaharSamiva vedato, ahavA-harSAgatamiva pApaM kuruto takAraNaharSato vepate ca yathA / yathA svacittena janAbhistuto vA harSa gacchati tathA parakRtisthitipradezAnubhAvA uparupari karoti vardhayatItyarthaH / atrodAharaNa siMhavyApAdakavat / / idAni paMcamachaTTa suttANaM imo saMbaMdho bhaNati-nisIhassa pacchime uddesage tivihabhedA suttA taMjahA - AvattisuttA, AloyaNavidhisuttA, ArovaNA suttA ya / eesi ekkakke bhede dasa dasa suttA, savve tIsaM suttA, tattha AvattisuttA je dasa tesiMcauro sutteNeva bhaNitA / ime asthato cha
Page #1312
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddeza : 20, mUlaM - 1381, [bhA. 6574 ] 413 bhANiyavvA taM jahA - sAtiregasutaM 1 bahuso sAtiregasuttaM 2 sAtiregasaMjogasutaM 3 bahuso sAtiregasaMjogamuttaM 4 navamaM sagalassa sAtiregassa ya saMjoge suttaM 5 dasamaM bahusassa bahusasAiregassa ya saMjoga suttaM 6 evaM eteSu dasasu Avattisuttesu bhaNiesu teneva vihiNA dasa AloyaNAsuttA bhANiyavvA, tesu vi Adimesu aTThasuttesu atyato bhaNiesu imaM navamasuttaM / tattha vi atyato egaduga-tigasaMjogesu bhaNie imaM caukkasaMjoge aMtillacaukkasaMjogasutaM mU. (1382) je bhikkhU cAummAsiyaM vA sAiregacAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA sAiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihAradvANANaM annayaraM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjAapaliuMciya AloemANassa caummAsiyaMvA, sAiregaM vA paMcamAsiyaM vA, sAiregaM vA / paliuMciya AloemANassa paMcamAsiyaM vA sAiregaM vA, chammAsiyaM vA, tena paraM paliuMcie vA apaliuMcie vA te caiva chammAsA // cU- idAniM chaTuM bahusasutta ca uccAriyavvaM, taM ca dasamesu caukkasaMjoge aMtillacaukkasaMjoge suttaM imeNa vihiNA uccAriyavvaM mU. (1383) je bhikkhU bahuso vi cAummAsiyaM vA bahuso vi sAirega cAummAsiyaM vA bahuso vi paMcamAsiyaMvA, bahuso vi sAiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihAraTThANANaM annayaraM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjA, apaliuMciya AloemANassa bahuso vi cAummAsiyaM vA bahuso vi sAiregaM vA, bahuso vi paMcamAsiyaM vA, bahuso vi sAiregaM vA paliuMciya AloemANassa bahuso vi paMcamAsiyaM vA bahuso vi sAiregaMvA, bahuso vi chammAsiyaM vA tena paraM paliuMcie vA apaliuMcie vA te ceva chammAsA || (etesi AloyaNasuttANaM atto pUrvavat / imo viseso-) [ bhA. 6575 ] etto nikkAyaNA mAsiyANa jaha gosaNaM puhavipAlo / daMtapure kAsIyA, AharaNaM tattha kAyavvaM // dhU- "etto'' tti ataH paraM AloyaNAvihANaM bhaNNai / "nikkAyaNA" nAma mAsAdi paDisevitaM jAva AloyaNArihassa na kajjati tAva anikkAtiyaM bhaNNati / adhavA - taM mAsAdi paDisevitaM AloyaNavihIe guravo nAuM jaM mAsAti ArovaNAe vi hInadhiyAe vA jahAruhAe ArovaNAe ArovayaMti taM nikkAtitaM bhaNNai / athavA kerisassa Aloijjaitti evaM imeNa diTTaMteNa nikkAijjai / "daMtapuraM daMtavakke, sAvatI dohale ya vaNayarae / dhanamitta dhanasirIe, pumasirI caiva daDhamitte // jArisasa AloiJjati tatthodAharaNaM imaM daMtapuraM nagaraM, daMtavakko rAyA, tassa saccavatI devI / tassa dohalao - "jati haMsaccadaMtamae pAsAe kIlijjA / " ranno kahiyaM / raNNA amacco ANato- "sigghaM me daMte uvaTThavesi / " tena vi nayare ghosAvitaM - jo ranno daMte kINati na deti vA ghare saMte tassa sArI daMDo / tattha nagare dhanamitto satthavAhI, tassa ya do bhajjAo - dhanasirI paumasirI ya / annayA tAsiM doNha vi bhaMDaNaM jAtaM / tattha dhaNasirIe paumasira bhaNiyA-kiM tumaM gavvamuvvahasi ? kiM tae saccavatIe ahigo daMtamao pAsAdo kato ? tAhe paumasirI asaggAho gahito- "jati me daMtamao pAsAdo na kajjati, to me alaM jIvieNaM / " na deti dhanamittassa AlAvaM / tassa vayaMso daDhamitto nAma / tassa kahiyaM / tena
Page #1313
--------------------------------------------------------------------------
________________ 414 nizItha-chedasUtram -3-20/1383 bhaNiyA - "ahaM te kAlahINaM icchaM pUremi" chaDDAviyA asaggahaM / tAhe so daDhamitto vanacarAdIe sammANasaMgahie kareti / tehiM bhaNiyaM - "kiM Anemo, kiM vA payacchAmo' |ten bhaNiyaM - "daMte me deha" / tehi ya te daMtA khaDapUlagehiM govitA / sagaDaM bhariyaM, nayarabAre ya pavesijjatANaM goNA''kahito daMto paDio, "coroM"tti sahoDo vanayaro ghito| rAyapurisehiM pucchijjati kassete daMtA, so na sAhati / etyaMtare daDhamitteNa bhaNiyaM-"mama ee daMtA, esa me kmmkro|" vanacaro mukko, daDhamitto gahito / so rannAto pucchito-"kassete daMtA?" so bhaNati "mamaM" ti / etyaMtare daDhamittaM gahiyaM nAuM dhanamitto Agatto / ranno purato bhaNAti-"mama etedaMtA, mamadaMDaMsArIraMvA niggaraM krehi"tti|dddhmitto vibhaNAti-"ahameyaM na jANAmi, mama saMtitA daMtA, mama niggahaM karehi" tti, evaM te annuNNAvarAharakkhaNaTTiyA niravarAhI rannA bhaNiyA- "abhao bhUyatthaM kheh|" tehiM savvaM jahAbhUyaM kahiyaM / rannA tuTTeNa mukkA, ussukA / jahA so daDhamitto niravalAvI aviya maraNamabbhuvagato na ya parAvarAho siTTho, tahA''loyaNAriheNa aparisATiNA bhaviyavvaM |jhaa sodhanamitto bhUyatthaM kaheti mamesovarAho tti evaM AloyageNaM mUluttararAvarAhA apaliuMcamANe jahaTiyA kaheyavvA // paMcame ya sutteimo ya viseso daMsijati[bhA.6576] panagAtirega jA paNavIsasuttammi paMcame viseso| AloyaNAri''hAloyao ya AloyaNA ceva / / -- etIe puvvaddhassa imaM vakkhANaM[bhA.6577] ahavA paNaeNa'hio, mAso dasapakkhavIsabhinneNaM / saMjogA kAyavvA, lahugurumAsehi ya annegaa| cU-"ahave" tyayaM vikapavAcI / kaH punaH vikalpa?, ucyate-paNagAtitA ThANAatiyArato vaniSphaNNA-bhAvao vA niSpannAbhavaMtItyarthaH / paMcamesuteimo viseso mAsolahupanagadasagAtiritto yakAyavyo, evaM dasa pannarasa vIsaM bhinnmaasaatirittoy| evaMdomAsAdiyA vipanagAdiyAtirittA kAyabvA / puNopanagAdiehi lahumIsagasaMjogasuttA kAyavvA, imeNa vihiNA-jebhikkhU gurugalahugapaNagAtiregamAsiyaM prihaarhaannNityaadi|jebhikkhuu lahugapanagadasagAtiregamAsitaMparihAraTThANaM ityAdi / je bhikkhU lahugapanagagurudasagasAtiregamAsiyaM parihAraTThANaM ityAdi / evaM mAsiyaM lahupanagaMca amuyaMteNa bhANiyavvaM jAva gurubhinnamAso tti| tato mAsiyaM gurupanagaMca amuyaMteNa mANiyavvaMjAva gurubhinnamAsotti / evaMmAsiyaM amuyaMteNapanagAdiyANa savve dugasaMjogA bhaanniyvvaa|tto mAsigasseva panagAdiyANa savve tigasaMjogA caukkAdisaMjogA yajAva dasagasaMjogo tAva sabve bhaanniyvvaa| tato mAsaguruM amuMcaMteNa paNa dasaga pannarasa vIsabhiNNamAsaMtANa lahugurubhedabhinnANa dugAdisaMjogA jAva dasagasaMjogA tAva sabve kAyavvA / evaM domAsiyAdiThANesu vi lahugapaNagAdIyANa savve saMjogA kAyavvA / evaM anegA saMjogA bhavaMtItyarthaH / evaM paMcame viseso uvaujiya savittharato bhANiyacco / ime ya ettha paMcame sutte AloyaNArihA bhANiyabbA AyAravaM AhAravaM, vavahArobbIlae pakubbI ya / nijjavagavAyasI, aparissAvI ya aTThamae / /
Page #1314
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 20, mUlaM-1383, [bhA. 6577] 415 paMcavihaM AyAraM jo muNai Ayarai vA sammaM so AyAravaM / AloijamANaM jo sabhedaM savvaM avadhAreti so AhAravaM / paMcavihaM AgamAdi vavahAraM jo muNai sammaM so vavahAravaM / AloyayaM gRhaMtaM jo muhurAdivayaNapayogehiM tahA bhaNai jahA sammaM Aloeti so ubbIlago |aaloie jo pacchittaMkAraveti sopkubbii|jhaa nivvahaitahApAyacchittaM kAraveti sonijjvgo|anaaloetss paliuMcaMtassavApacchittaMca akareMtassa saMsAre jammaNamaraNAdIdulabhabohIyattaMparalogAvAe dariseti, ihaloge ca omAsivAdI, so avaaydNsii| AloiyaM jo na parissavati annassa na kaheti tti vuttaM bhavati so aparissAvI / eriso aaloynnaariho|| imeriso Aloyago - "jAtI kula' gAhA / jAtIe kuleNa ya saMpanno akicaM na kreti|| 1||kaauunn vA sammaM kaheti // 2 // vinIyo nisenjAdiviNayaM savvaM kareti, sammaM ca Aloeti // 3 // nANI nANAnusAreNa Aloei / / amugasuteNa vA me pacchittaM dinnaM suddho ahamiti dasaNeNa saddahatti // 5 // evaM cArittaM bhavati, saMpanno puNo atiyAraM na kareti, anAlotie vA carittaM no sujjhatitti sammaAloei // 6||khmaadijutto khamI, gurumAdIhiM vA cotito kamhe ti pharusaM na bhaNati, sammaMpaDivanati, jaMpacchittaM AroviJjati ta sammaM vahatIti // 7 // daMto iMdiyanoiMdiehiM vaadNto||8||apliuNcmaanno Aloeti vahativAamAyI // 9 // AloettA no pacchA paritaNai, duhu me AloiyaM ti apacchAyAvI // erisaguNajutto Aloyago / ime Aloyagassa AloyaNAdosA___ "AgaMpaittA anumANaittA, jaM diTuM bAyaraM ca suhumaM vaa| channaM saddAulagaMbahujana avvatta tassevI" // veyAvaccakaraNehiM AyariyaM ArAhettA AloyaNaM deMti // 1 // "caramaM thovaM esa pacchittaM dAhitina vA dAhiti" puvAmeva AyariyaM anuNeti- "dubbalo haM thovaM me pacchittaM dejjaha" / / 2 / / jo atiyAro anneNaM kajjamANo diTTho taM Aloeti, iyaraM no Aloeti ||3||"baayrN" . mahaMtA avarAhA te Aloetti, suhumA no // 4 // ahavA - suhime Aloeti, no bAyare / jo suhume Aloeti so kahaM bAyare na Aloeti, jo vA bAyare sa kahaM suhame nAloe tti / / 5 / / "channaM 'ti-tahAavarAheappasaddeNauccaraijahAappaNAceva suNeti, noguru||6|| "saddAkulaM"ti * mahaMteNa saddeNa vA Aloeti jahA agIyAtiNo vi sugaMti // 7 // bahujanamajhe vAAloeti, ahavAekkassa Aloeti puNo annesiM aaloeti||8||"avvtto" agIyatyo tassa Aloeti ||9||"tssev"tti-jo Ayario tehiM ceva avarAhapadehiM vaiti tassAloeti. "esa me atiyAratulle na dAhiti, na vA me kharaMTehiti" ||10||tti // idAni AloyaNavidhI bhaNNati[mA.6578] AloyaNAvihANaM, taMceva davvakhettakAle y| bhAve suddhamasuddhe, sasaNiddhe sAiregAI / / dhU-AloyaNAvihANaM jaM paDhamasute vuttaM taM ceva savvaM savitthara iha dabbakhettakAlabhAvehi paDisevitaMbhANiyavvaM, pasatyehiM vA davvakhettakAlabhAvehiM AloeyavvaM paDisevitaM puNa bhAvato suddheNa vA asuddheNa apacchittI sappacchittI vA / asuddheNa sapAyacchittaM, taM ca pAyacchitaM iha sutte sAtiregamAso keNa bhavati?, ucyate- "sasaNiddhe sAtaregA" iti / asya vyAkhyA
Page #1315
--------------------------------------------------------------------------
________________ 416 nizItha - chedasUtram - 3- 20 /1383 [bhA. 6579 ] sasaNiddha bIghaTTe, kAsuM mIsaesu pariThavite / itara suhume sarakkhe, panagA emAdiyA hoMti / cU- sasaNiddhehiM hatthamattehiM bhikkhaM geNhaMte panagaM, evaM jati bIyasaMghaTTaparittakAesu vA mIsesu paraMparaDaviyaM ittaraDDaviyaM vA suhamapAhuDiyaM vA sasarakkhehiM vA hatyamattehiM geNhati / evamAdiavarAhesu panagaM bhavai / etthaimaM nidarisaNaM-sAgAriyapiMDaM sasaNiddhahatthehiM gevhaMto sAtiregamAsiyaM bhavati, evaM parittakAyaM anaMtaranikkhittaM bIyasaMghaTTaM ca geNhaMto, evamAdimAsiyaM avarAho panagAtiritto mAso bhavati // taM ca AloyaNAraho imeNa vihiNA jANai deti vA [bhA. 6580 ] sasiNiddhamAdi ahiyaM, tu parokkhI so udeti ahiyaM tu / nAhiya tullaM va nAuM bhAvaM ca paccakkhI // - jo parokkhanANI AloyaNAriho so AloyagamuhAo panagAtirittaM mAsaM socA panagAtirittaM caiva mAsaM deti, jo puNa paJcakkhANANI so panagAtiritte vi mAse Aloie rAgadosabhAvANurUvaM kammabaMdhaM jANiUNaM hInaM ahiyaM vA paDilevaNatullaM vA pAyacchittaM dei / idAnaM AloyaNasutte vi jAhe sagalasuttA, bahusasuttA vA, sagalasajogasuttA, bahusasaMjogasutA ya ete cauro sabhedA bhaNiyA bhavaMti - tAhe je puvvaniddiTThA paMcama-chaTTa-sattama aTTamasuttA, te atthato bhaNAmi / tattha paMcamaM imaM - "je bhikkhU sAtiregamAsiyaM parihAraTThANaM / sAtiregabimAsiyaM parihAraTThANaM / sAtiregatimAsiyaM parihAraTThANaM / sAtirega caumAsiyaM parihAraTThANaM / sAtirega paMcamAsiya parihAraThThANaM paDisevittA AloejA / apaliuMciyaM AloemANassa , sAiregamAsiyaM sAiregadomAsiyaM sAiregatimAsiyaM sAiregaca umAsiyaM / sAiregapaMcamAsiyAM paliuMciya AloemANassa sAiregadImAsitaM sAtiregatimAsitaM / sAtiregacaumAsitaM sAtiregapaMcamAsiyaM ca' / ete paMca saamnnnnsuttaa| evaM paMca sAtiregaugdhAtiyANa vi bhANiyavvA, sAtirega anugghAtiyANa vi paMca, ete pannarasa vi paMcamaM sAtiregasutaM / evaM ceva chaThThe suttaM bahusAbhilAveNa neyavvaM / idAniM etesiM ceva doNha vi suttANaM patteyaM patteyaM saMjogA kAyavvA, jahA paDhabhabitiyasuttesu tahA kAyavvA, tAhe sattamaTTamA suttA bhavaMti / sattame sutte nava suttA egaTThA na bhavaMti / sAtiregasagalasuttANaM saMjogasuttANa savvasuttapiMDayaM ca uppannaM suttasahassaM / bahusasAtiregasuttesu vi evaM ceva patiyA bhavaMti / ete savve ekkato piMDiyA ekavIsaM sakAya adbhutarA, mUluttarehiM guNiyA bAyAlIsaM satA solasuttarA / dappakampehiM guNitA aTThasahassA cauro yasatA battIsA bhavaMti / evaM Aimesu causu suttesu aTThasahassa cauro ya sattA battIsA bhavaMti / asuvi sattesu savvaggaM solasasahassA aTThasatA causaTTA bhavaMti / eti tti Avatti suttA AloyaNAsuttesu vi ettiyA ceva, ArovaNasuttesu vi ettiyA ceva, tamhA esa rAsI tIhiM guNito pannAsaM sahassA paMca satA bAnauA bhavaMti / idAniM navamaM suttaM taM ca sagalANaM sAhiyANa va saMjoge bhavati, tattha AdimA cauro sagalasuttA paMcamAdiyA aTThatA cauro sAhiyasuttA / etesiM sagalasAhiyANaM saMjogavidhipradarzanArthamidamAha [bhA. 6581 ] ettha paDisevaNAo, ekkaga-duga-tiga- caukka-paNaehiM / chakkaga-sattaga-aTThaga-navaga-dasahiM ca negAo //
Page #1316
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1383, [bhA.6581] 417 dhU- "etyaM" ti sagalasAhiyasaMjogasuttA Navame paDisevaNappagArA ime egAdiyA dasa ya, tehiM kAyavvA. taM jahA- mAsitaM, sAtiregamAsitaM / domAsitaM sAtiregadomAsitaM / temAsitaM. saatiregtemaasitN| caumAsitaM, sAtiregacaumAsitaM / paMcamAsitaM, sAtiregapaMcamAsitaM / etesiM uccAraNavidhI imA- je bhikkhU mAsiyaM parihAraTThANaM sesaM pUrvavat / je bhikkhU sAtiregamAsiyaM jAva apaliuMciyaM Aloe, sAtiregamAsiyaM |je sAtiregadomAsiyaMjAva apaliuMciyaM Aloe sAtiregadomAsiyaM / evaM temAsiyAdiyA vi vattavvA egAdisaMjogA bhANiyabvA // jahAsaMkhaM ca tesiM egAdiyANaM ime AgayaphalA[bhA.6582] dasa ceva ya paNayAlA vIsA ya sayaMca do dshigaaii| donni sayA bAvannA, dasuttarA donni ya staao|| [bhA.6583] vIsA ya sayaM paNayAlIsA dasa ceva hoMta ekko ya / tevIsaM ca sahassaM, aduva anegAu neaao|| dhU- ettha karaNovAo imo-egAdeguttariyA padasaMkhapamANao ThavejjAhi, guNagArA jassa jettiyANi padANi te eguttaravaddhitA ThaveUNaM tesiM heDA tAni ceva vivarIyANi ThaveyavvANi / estha uvarimA guNagArA hiTThimo rAsI bhAgahAro, tesiMheTThAo vivriio| ettha ekagasaMjogaM icchaMteNaM annaM sagalatvaM ThaveUNaMaMtilleNadasaguNakAraeNaguNeyavvaM, tAhe atilleNa ekabhAgahAreNa bhAgohAyabbo, bhAgahArabhAgaladdhaMdasa, etesiM eksaMjogA dasaladdhA, ete egate ThaviyA / dugasaMjogaM icchaMteNa ete dasa navahiM guNitA dohiM bhAgehiMto laddhA, dugasaMjogA paNayAlaM, evaM ThANaTThANe paDirAsiyagaNiyahiyabhAgaladdhaphalA jANiyavvA / tigasaMjoge vIsuttaraM sayaM, caukkasaMjoge do satA dasuttarA, paMcasaMjogeNa do satA bAvannA, chakkagasaMjoge do sayA dasuttarA, sattagasaMjoge sayaM vIsuttaraM, agasaMjogeNa paNayAlIsaM navasaMjogeNa dasa, dasasaMjogeNaM ekko, savvesiM saMkhevo tevIsaM sahassaM / "aduva"tti ahavA - "anegAu" tti anege paDisevaNAdisuttabhedA neyavvA jJeyA vA / kahaM ? ete sAmaNNato bhaNiyA, ete ceva ugghAyAnugdhAte mUluttaradappakappehiM guNeyavvA / adhavA - tIsapadANa imA rayaNA kAyavvA, taMjahA - mAsiyaM paMcadiNA tiregamAsiyaM, dasadinAiregamAsiyaM, panarasadinAiregamAsiyaM, bIsadinAtiregamAsiyaM, bhiNNadinAtiregamAsiyaM, evaM dumAse timAse caumAse paMcamAse ya ekkakke chaTANA kAyavvA / ete paMca chakkAtIsaM ThANA / etesu vi karaNaM pUrvavat kAyavvaM / savvAgayaphalANa saMpiDiyANa imA suttasaMkhA bhavati koDisayaM satta'hiyaM, sattattIsaM va hoti lkkhaaii| IyAlIsa sahassA, aTThasayA ahiya teviisaa|| ettha vi sAmaNNugghAtAnugghAtamIsamUluttaradapakappabhedabhinnA kAyabvA / navaraM - jattha mIso tattha ugghAtiyA saMjogA egAdiyA ThaveuM anugdhAtiyA vi egAdisaMjogA puDho ThaveDe, tAhe ugghAyaekkagasaMjoeNasavye egAdianugdhAtAjogA guNitA / evaMmIsagasaMjoge ekkagasaMjogaphalA bhavati, evaM duga-tiga-caukka paMcakasaMjogehiM guNitA dugAdI saphalA bhavaMti, eeNa lakkhaNeNa savvattha mAsaphalA ANeyavvA, imaM nidirasaNaM-ugghAtiyassa dasahi ekagajogehiM dasa anugghAtA 171 271
Page #1317
--------------------------------------------------------------------------
________________ 418 nizItha - chedasUtram - 3- 20/1383 guNiyA havaMti / sataM tu ekkagasaMjoge anugghAtAtigakaehiM paNayAlIsaM du anugdhAtA guNitA addhapaMcamasatA jAtA dugANaM anugdhAe bArasasaya igavIsasaya paNuvIsavIsA ikkavIsasaya bArasaya addhapaMcasatA ya evaM sataM dasa ya / ete anugghAtANaM saMjogA ekkagAdiyA savve te sammilitA tIsasahiyA donnisayA dasasahassA ya / ahuNA "ugghAtitadugaehiM, paNayAlIsAe savvasaMjogA / anugghAtiyANa guNiyA, ekkAditimettiyA rAsI // ekke causatapannA, paNuvIsA do sahassa duga joge / cauppannasayA nava sahasa causayapannAsa caujoge // sesA uvari muhuttA, neyavvA dasa ya paNacattA / ete savve miliya chAyAlasahassa hoMti paNatIsA // ughAtiyaduaehiM savvaggeyaM anugghAte / ahanugghAta duehiM, paNayAlisaeNa savvasaMjogA / anugghAtiyANa guNiyA, ekkAditimettiyA rAsI / bArasa cauppannasayA, causayA coddasaya sahassa tiyajoe / / paNuvIsasahassA, do ya sayA huMti caujoge / catta'hitA donni satA, tIsasahassA ya paMcasaMjoge // sesA uvarimuhuttA, jA vIsa' dhiyaM sayaM dasae / ugghAtitasaMjogA nugghAti ya ekkadAtisaMjogA // sattasayA sahiyA, bAvIsa sahassa lakkho yaM / igavAsa sathA ege, caunauti satA dugammi panna'hiyA // tigajoge'nugdhAtA, paNuvIsa sahasa do ya sayA / caucattasahassa sataM, caujogapaNammi dusaya bAvannA || sesA uvarimuhuttA, dasagammi dasuttarA donni / evaM ugghAya caukkaeNaM adhiga sata dasageNaM // egAdi anugghAtA, guNiyaphalA savvimo rAsI / aTThasayA tIsahiyA coddasasayasahassa doi lakkhAI / / kAyavvasesagesu vi, evaM savvaphalA piMDarAsI ya / - ugghAtAnugghAtamIsegasuttasavvasaMkhevo imo mIsagasuttasamAse, chAyAla sahassa dasa ya lakkhAI / paMcasaya aunatIsA, dasa pada saMkhittasaMkhevo / evaM kae je sagalasAhiyA saMjogA labdhaMti te navamasuttabhedA bhavaMti, je puNa sesA te sagalasuttabhedA vA sAdhitasuttabhedA vA ityarthaH / evaM bahusasutte vi dasame vakkhANaM saMkhAya aparisesA bhANiyavvA / navaraM - bahusAbhilAvo bhANiyavvo, ete ya dasa suttA bahubhaMgAkulA no iha savvabhagehiM bhaNiyA, te ya na bhaNiyA ativittharotti kAuM je na bhaNiyA te uvaujjiuM gurUvadesato vA
Page #1318
--------------------------------------------------------------------------
________________ 419 uddezakaH 20, mUlaM-1383, [mA. 6583] bhaNejAhi tti| gayA AloyaNasuttA / idAni ArovaNasuttA tatthaviAdimA aTThasuttA savittharA pUrvavat / idAni navama-dasamA, tesu viegAdisaMjogA pUrvavat / aMtillacaukkasajoge ime suttA mU. (1384) je bhikkhU cAummAsiyaM vA sAiregacAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA sAtiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihAraTThANANaM annayaraM parihArahANaM paDisevittA aaloejaa| apaliuMciya AloemANe ThavanijaM ThavaittA karanijaM veyAvaDiyaM, Thavie vipaDisevittA se vi kasiNetatyeva AruheyabvesiyApubbiMpaDiseviyaMpuTviM AloiyaM, pubbiM paDiseviyaMpacchAAloiyaM, pacchA paDiseviyaM pubiAloiyaM, pacchApaDiseviyaMpacchAAloiyaM apaliucie apaliuMciyaM, apaliuMcie paliuMciyaM, paliuMcie apaliuMciyaM, paliuMcie paliuMciyaM, apalijaMcie apaliuMciyaM AloemANassa savvameyaMsakayaMsAhaNiyajeeyAepaTThavaNAe paTTavie nivisamANe paDisevei se vi kasiNe tatyeva Aruhiyabbe siyA / mU. (1385) je mikkhU bahuso vi cAumbhAsiyaM vA bahuso vi sAiregavaummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA sAtiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihAraTThANANaM annayaraMparihArahANaM paDisevitA AloejA apaliuMciya AloemANe ThavanijaMThavaittA karanijaM veyAvar3iyaMThavie vipaDisevittA se vikasiNe tatyeva Aruheyabve siyA apaliuMcie ApaliuMciyaM, apaliuMcie paliuMciyaM, paliuMcie apaliuMciyaM, paliuMcie paliuMciyaM, apaliuMcie apaliuMciyaM AloemANassa sabameyaM sakayaM sAhaNiya je eyAe paTTavaNAe paTTavie nivisamANe paDisevei sevi kasiNe tattheva Aruheyadhve siyaa| eyaM pliuNcie|| ma. (1386) je bhikkhU cAummAsiyaM vA sAiregacAummAsiyaM vA paMcamAsiyaM vA sAiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihArahANANaM annayaraM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjA / paliuMciya AloemANe ThavanijaM ThavaittA karanijaM veyAvaDiyaM Thavie vi paDisevitA se vi kasiNetattheva AruheyavvesiyAapaliuMcieapaliu~ciyaM, apaliuMcie paliuMciyaM, paliu~cie apaliuMciyaM, paliuMcie paliuMciyaM, palauMcie paliuMciyaM AloemANassa savvameyaM sakayaM sAhaNiya je eyAe paThThavaNAe paTTavie nivisamANe paDisevei se vikasiNe tattheva Aruheyabve siyaa|| mU. (1387) jebhikkhUbahusovi cAummAsiyaMvAbahusovisAiregacAmmAsiyaMvA, paMcamAsiyaM vA sAiregapaMcamAsiyaM vA eesiM parihArahANANaM annayaraM parihArahANaM paDisevittA aaloejaa| paliuMciya AloemANe ThavaniaMThavaittA kAnijaM veyAvaDiyaM Thavie vipaDisevittA se vi kasiNetatyevaAruheyave siyAapaliu~cieapaliuMciyaM, apaliu~ciepaliuMciyaM, paliuMcie apaliuMciyaM, paliuMcie paliuMciyaM paliuMcie paliuMciyaMAloemANassa savvameyaMsakayaM sAhaNiya je eyAe paTTavaNAe paTTavie nivisamANe paDisevei se vikasiNe tattheva Aruheyabbe siyaa|| khU-(ityAdi sarva uccAreyavvaM, evaM bahuso vi suttaM uccAreyavvaM) etevitaheva vkkhaanneyvvaa| yadi sA eva vyAkhyA ko vizeSaH ? ata ucyate - heTThimasuttesu parihAratavo na bhaNio / ihaM parihAratavo vibhAnijai
Page #1319
--------------------------------------------------------------------------
________________ 420 nizItha-chedasUtram -3-2011387 [mA.6584] ko bhaMte ! pariyAo, suttatthAbhiggaho tavokammaM / kakkhaDamakakkhaDesu, suddhatave maMDavA donni // "ko bhaMte" asya vyAkhyA[bhA.6585]gIyamagIo gIo, ahaMti kiM vatyuMkAsavasi (kassa tavassa) joggo| agIto ttiya bhaNite, thiramathira tave ya kyjoggo|| dhU-so atiyArapattoAloe pucchijjai-kiMtumaMgIto agIto vA? jati bhaNai-ahaM gIto, to puNo pucchijjai tti-tumaM kiM vatthu tti, Ayario uvajjhAo vasabhAti vA ? annatare kahie puNo pucchijjati- "kassa tavassa jogo" tti - kiM tavaM kAuM acchihasi? kassa vA tavassa samarthetyarthaH / aha so bhaNati - ahaM agIto, to pucchijjati - kiM tumaM thiro athiro tti? thiro nAma dhitisaMghayaNehiM balavaM, ahavA-darisaNe pavvajAe vAthiro acaletyarta / itaro punnathiro| jai bhaNAti - thiro haM, to pucchijjai "tave kayajogo"tti kakkhaDatavehiM saMbhAvito abhAvito vA kRtAbhyAsetyarthaH / jati bhAvito to se parihAratavo dijjati, iyarassa suddhtvo|| jo so evaM pucchijai sAdhU so sagaNicato annagaNAto vA Agato[bhA.6586] sagaNammi natthi pucchA, annagaNA AgataM vajaMjANe / pariyAo jammadikkhA, aunattIsa vIsa koDI ya / / dhU-jo sagaNicco, jo ya paragaNAo gItAdibhAvehiM najati, ete na pucchijjai / jo paragaNA''gaonaNajjati / pariyAo duviho-jmmpriyaaodikkhpriyaaoy|jmmpriyaao jahanneNaM aunattIsaM vAsA, ukkoseNaM jA desUNA puvvakoDI / dikkhapariyAo jahanneNaM vIsa vAsA, ukkoseNa desUNA pubakoDI // idAni suttatthANe[bhA.6587] navamassa tatiyavatyuM, jahanna ukkosaUNagA dso| suttatthabhiggahA puNa, davvAdi tavo rayaNamAdI / / ghU-suttattheNaM jahanneNaM jena adhIyaM navamassa tatiyaM AyAravatthu, ukkoseNaM jAva UNagA dasapuvvA, samattadasapuvAdiyANaparihAratavona dijjati / kamhA? jamhAvAyaNAdipaMcavihasajjhAyavihANaMcevatesiMmahaMtataraM kammanijjaraThAma / kiMcasagalasuyanANI mahataMThANaMnoparihAratavavihANeNa vimAnijjati / kiM ca anAlAvAdipadesu ya suyassa abhattI bhavati / abhiggahA dvvaadiyaa| dabbato jahA - mae ajakummAsA ghettavvA takkAdi vA ekadavyaM / khettato- eluyaM vikkhaMbhittA / kAlato - tatiyAe porusIe / bhAvato - hasaMtI ruvaMtI vA / tavo ya rayaNAvalimAdi, sIha nikkIliyAdi / evamAdiguNajuttassa parihAratavo dijjati / evamAdiguNavipahINe puNa suddhatavo dijjti| parihAratavo kakkhaDo duzcaretyarthaH / akakkhaDo suddhatavo sukaretyarthaH ||siiso pucchatikamhA gItAdiguNajuttassa parihAro, itarassa ya suddhatavo? Ayario bhaNai-ettha dohiM maMDavehiM dihRtaM karei / selamaMDaveNa eraMDamaMDaveNa ya jutto| [bhA.6588] mAyati taM chubmati, selamae maMDave na erNdde| ubhayavalie vi evaM, parihAro dubbale suddho / cU- jAvatiyaM mAyati tAvatitaM selamaMDave chubmati tahA vi na bhaJjati / eraMDamaMDavo puna ___
Page #1320
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 20, mUlaM-1387, [bhA. 6488] 421 jAvatiyaM khamati tAvatitaM chubbhati / evaM "ubhaya'tti jo dhitIe sarIreNa ya saMghayaNasaMpanno gItAdiguNajutato yatassa parihAratavo dijjati / "dubbalo'tti dhitIe saMghayaNeNa vA ubhayeNavA dubbalo, tassa suddhatavo dijjti|| parihArasuddhatavANaM prAyazcittaM visesao dijjati, tato bhannati[bhA.6589] avisiTTA AvattI, suddhatave taha ya hoti prihaare| vatthu puNa AsajjA, dijjati itaro va itaro vaa|| cU-parihAratave suddhataveyaavisiTThA "Avatti"ttidonnijanA tulaM AvattiThANaM aavnnnnaa| tattha "vatthu Asajja"tti - dhitisaMghayaNasaMpannaM purisavatthu nAuM / "iyaroM"tti parihAro tavo dijjti|jN puNo dhitisaMghayaNehiM hInaM purisavatyuMtassa tAe ceva AvattIe "iyaro"tisuddhatavo dijati / etya annonnAvikkhatto iyarasaddA ThitA / / ettha egAvattIe visamadAnapasAhaNatthaM imo diluto[bhA.6590] vamaNa-vireyaNamAdI, kakkhaDakiriyA jahA''ure blie| kIrati va dubbalammi vi, aha diTuMto tave duviho / / ca-jahAdojanA sarisarogAbhibhUyA, tassa joAurobalavaMsarIreNatassavamanavireyaNAdikA kakkhaDAdikiriyA kjjti|dubblo vijahA sahatitahAakakkhaDA kiriyA kjti| "aha"tti - ayaM diluto tave duviho uvasaMhAranijo-kakkhaDakiriyasamANo parihAratavo, suddhatavo akkkhddkiriysmaanno||jesiN niyamA suddhatavoparihAratavovA dijati tanniyamArthamidamucyate[bhA.6591] suddhatavo ajjANaM, agIyatye dubbale asNghynne| dhitibalie ya samaNNA-gayasavvesi pi parihAro / / ghU-dubbalo dhitIe anuvacitadeho rogAdiNA, asaMghayaNo tti-AdillehiM tihiM saMghayaNehiM vajjito, etesiM suddhtvodijjti|jodhitiie balavaM vajakuDDusamANo, joya saMghayaNehiMsamaNNAgao AillehiM saMghayaNabhAvehiM jutto tti vuttaM bhavati, gItAtiguNahiM vA samannAgao yukta ityarthaH, savvesi tesiM parihAratavo dijjati / / tassimo vidhI- "ThavanijaM ThavaittA" suttapadaM, jaM tena saha nAyarijati taM ThavanijaM, taM savvaM gacchasamakkhaM Thavijaitti-parUviJjati adhavA-savvA ceva tassa sAmAyArI ThavanijjAparUvanijjA ityarthaH / kahaM puNa taM Thavijjati ?, ucyate[bhA.6592] viusaggo jANaNaTThA, ThavaNA bhI (tI) e ya dosu Thavitesu / agaDe nadI ya rAyA, diTuMto bhIya Asattho / / ghU- tassa parihAratavaM Avajato AdAveva ussaggo kIrai / kaha ?, ucyate - gurU pubadisAbhimuho vA uttaradisAbhiguho vA caraMtadisAbhimuho vA ceiyANa vA abhimuho / evaM parihAratavo vi / navaraM-gurussa vAmapAse Isi piTTatote duvaggA vibhaNaMti- "parihAratavavajaNaTThA karemi kAussaggaM niruvasagagvattiyAe" ityAdi tAva bhaNaMti jAva vosirAmI ti / paNavIsussAsakAlaM subhajjhavasitA ThicA cauvIsatthayaM vA ciMteuM namokkAreNa pArettA akkhaliyaM cauvIsatthaM uccaraMti / / ettha sIso pucchati-esa ussaggo kiM nimittaM kIrai ?, ucyate-sAdhUNa jANaNaTThA kIrai / ahavA[bhA.6593] niruvassagganimittaM, bhayajaNaNaTTA ya sesagANaM ca / tassa'ppaNo ya guruNo, ya sAhae hoti pddivttii||
Page #1321
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-20/1387 dhU-pubbaddhaM kaMThaM / subhesu tihikaraNamuhuttesutArAcaMdrabalesuyaappaNo gurussaya jahA sAhagaM bhavati tahA parihAratavaM paDivajai / kAussaggakaraNAnaMtaraM ThavaNA Thavijai, tattha AdAveva taM parihAritaM guru bhaNati[bhA.6594 kapaTTio ahaM te, anuparihArI ya esa te giito| puvvaM kayaparihAro, tassa'satiyaro vi dddhdeho| -kappaTThAtIahaMte,jAvateparihArakappotAva ahNtevNdnvaaynnaadisushjotesessaahgo| etya kappasaddo kAlavAcI / ahavA- kappabhAvadvito, ahaM te vaMdanAvAyaNAdisu kappo aparihArya ityarthaH / zeSAH sAdhavaH parihAryA / annaM ca se esa gIyattho sAdhU puvvaM kataparihArattaNao jANago "anuparihAri"ti bhikkhAdijato jato parihArI gacchati, tato tato anupiTThato gcch| tti anuparihArI bhaNNai / ahavA - parihArassa anu thovaM paDilehaNAdisu sAhez2a karetI ti anuparihArI bhaNNati / "tassa'sati" tti-jeNa puvvaM parihAratavo kato tassAsati iyaro tti akayaparihAro vigIyatyo daDhasaMghayaNo anuparihArI Thavicati / / ThavaNaM ThaveMto Ayarito sesasAdhU imaM bhaNAti[bhA.6595] esa tavaM paDivajati, na kiM ci Alavati mAya Alavaha / attaciMtagassA, vAghAto (me) na kaayvyo| cU-sabAlavuTuM gacchaMgurUAmaMteuM maNAti-esa sAdhUparihAratavaM paDivajjati, na esa kiMci Alavati, tubme vi eyaM mA Alevejaha / appaNo aTTho attaTTho, soya bhattAdio, taMapaNoparaM ciNtetinbaalaaditaannNti|ahvaa-nicchyto attaTThoatiyAramalinaMapANaMjahutteNapacchitteNa vidhinAanatiyaraMto visohetIti attaTTaciMtago / eyassa bhevAghAtoimehiMpadehiM nakAyabyo / [bhA.6596] AlAvaNa paDipucchaNa, pariyajhuTThANa vaMdanaga mtte| paDilehaNa saMghADaga, bhattadAna saMbhuMjaNA caiva / / dhU-he devadatta ! ityAdi AlAvo gatArtha / esa tubbhe suttamatyaM vA kiMci napucchati, eyaMmA pucchejaha 1, evaM esa tubmehiM saha suttaM atyavAna pariyaTreti 2, kAlavelAdisuvAna uTThaveti 3, esa tubmaM vaMdanayaMnakareti 4, uccArapAsavaNakhelamattae vA na vAdeti ohiyamattagaMvA 5, naya uvakaraNAdi kiM cipaDileheti 6, na vA esa tubbha saMghADagamAva kareti 7, na vA bhattapAnaM deti 8,na vA esa tubbhehiMsaha bhuMjeti 9, tujhevieyassa ete atyemAkarejaha 10,evaM dasahiM padehiM gaccheNa so vajjito so vi gacchaM vajeti // jati gacchavAsI ete pade aticaraMti to imaM pacchittaM[bhA.6597] saMghADagA u jAva tu, lahuo mAso dasaNha u padANaM / lahugA ya bhattapAne, saMbhuMjaNe hot'nugdhaayaa|| ghU-dasaNhaM padANa AlAvaNapadAto ADhattaMjAva aTThamaM saMghADagapadeM tAva mAsalahu pacchitaM, jati bhattapAnaM deti to caulahugA, adha bhuMjaMti to caugurugA // etesuceva parihAriyassa imaM[bhA.6598] saMghADagA ujAva tu, guruo mAso dasaha upadANaM / ___ bhatte pAne saMbhuMjaNe ya parihArie gurugA //
Page #1322
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1387, [bhA. 6598] 423 dhU-AlavaNapadAto jAva saMghADapadaM ete aticaratassa parihAriyassa mAsaguruM, aha bhattaM deti saMbhuMjati vA to dosu vi caugurugA bhavaMti / / kappaTTito so imaM kareti[bhA.6599] kitikammaM tu paDicchati, pariNNapaDipucchaNaM pise deti| so vi ya gurumuvaciTThati, udaMtamavipucchito khe|| cU-kitikammati vaMdanaM, taMjatiparihAritodetitogurUpaDicchati, AloyaNaM pipaDicchati, pariNNa tti-pacUse avaraNhe vA paJcakkhANaM se kareti, suttatthe paDipucchaM deti / "so viya"ttiparihArito "gurU" AyariyA te abbhuTTAnidivinaeNa "uvaciThThati" - vinayaM karotItyarthaH / "udataM" - sarIra vaTTamANI vattA taM guruNA puchito kaheti // evaM ThaviyAe "dosu Thaviesu"tti - kappaTTitai anuparihArie ya / so parihArio kayA i bhIto hoja "kahamahaM AlAvaNAdIhiM gacchavaJjito egAgI imaM uggatavaM kAhAmi ? ettiyaM vA kAlaM gamissAmi?"tti evaM bhIo agaDAdidiTThatehiM AsAseyabyo / jahA-koti agaDe paDito kahamuttarissAmi tti bhIo tAhe so taDatyehiM AsAsijjatimA tumaMbIhehi,vayaM tuma uttAremo, esa rajjU Anijai, evamAsAsiuM nimao tAhaM baMdhati / aha so bhaNNati- "mao esa varAo, na eyaM koi uttArei", tAhe so NirAso aMge muyati, marati ya / evaM parihArito vi AsAseyavyo / jahA koi nadIe anusoyaM vattaMto bhIo tAhe so taDatyehiM AsAsito thAha bNdhi|anaasaasito nirAso bhayA marati / jahAvAkassaharAyA ruTThotAhe bhIomArijihAmititAhe soannehiM AsAsijati-"mA bIhehi, rAyA vi annAyaM na kareti", evaM so na viddAti / aha so bhaNNati- "vinaTTho si" tAhe vipjaate|evNprihaaritto vi bhANiyabvo-mAbhIomArijihAmittitAhesoannehiMAMsAsiJjatti - "mAbIhehi, rAyA vi annAyaMna kareti", evaM sonavidAti / aha so bhaNNati-"vinaTThosi" tAhe pipajati / evaM parihAritto vibhANiyavvo - mA bhIhi, ahaM te vaMdanadAyaNAdisu kappaTTito, esa te tavokilaMtassa asamatthassa anuparihArio / evaM AsAsito tavaM vahaMto kilAmio viriyAyAraM ahAveMto parihArito annataraM kiriyaM kAumasamattho anuhariyAriyassa purao ima bhaNAti[bhA.6600] uTTeja nisIejjA, bhikkhaM hiMDejja bhaMDagaM pehe| kuviya piyabaMdhavassa va, karei itaro vi tusinniio| ghU-jai uTheuMna sakkatitAhe bhaNNai uddhenjAmi, tAhe anuprihaaritouhvei|evN nisiejjaami| bhikkhAyariyAe jaM na sakketi bhikkhaggahaNAdi savvaM kareti / aha savvahA bhikkhaM hiMDiuM na sakketi tAhe bhaNAti - bhikkhaM hiMDijjAmi / evaM uttare anuparihAritose hiMDiuM deti, bhaMDagApehaNe vi sAhajaM kareti, savaM vA paDileheti / jahA kovi priyabadhussa kuvito jaM se karanijaM taM savvaM tuNhikkokareti tahA "iyaro" tti-anuparihArI parihAriyassa savvaM karanijjaMtusiNIo kreti|| codagAha-jai bhayaM se uppajjai, erisI vA avasthA bhavati, tA kiM pacchittaM kajjati? kiM cAha[bhA.6601] avaso va rAyadaMDo, na ya evaMca hoi pacchittaM / saMkara sarisava sakaDe, maMDava vatyeNa dittuNtaa||
Page #1323
--------------------------------------------------------------------------
________________ 424 nizItha-chedasUtram -3-20/1387 dhU-jahA avasehiM rAyadaMDo chubmati, kimevaM pacchittaM pi? AcAryAha - naevaM rAyadaMDo viva avasehiM vi voDhabbo, pacchittaM savasehiM icchAto voDhavvaM caraNavisuddhinimittaM / ahavA-evaM jahA avassa rAyadaMDochubmati, jatina chubmati to doso bhavati / pacchittaM piavassaMvoDhavvaM, jatina vahati to caraNavisuddhI na bhavati / punarapyAha codakaH- "bahuM AvaNNaMchubbhau, thevaM pacchittaM kiM chubbhai ? kiM tattilaeNa hohiti" tti / Ayario bhaNai- "saMkara" pacchaddhaM / saMkara tti___ jahA sAraNIe khette pajijaMte ekkaM vi tinnaM laggaMte no avanIyaM, tannissAe anne laggA, tesiM nissAe pattakaTThamAdIvi, evaM tammi sote ruddhe visIya gayaM jalaM kusAraDhaMDhaNAdI pajetti na chettaM sukkhasassaM / evaM caraNasote pacchittasaMkaresu asohijjate savvahA caraNanAso bhavati / evaM nAuM jaM jahA Avaddhati taMtahA soheyavvaM / jahA vA maMDave ekko sarisavo pakkhitto so nAvaNIo, anno vi, evaM pakkhippamANehiM pakkhippamANehiM hohihi so sarisavo jeNa pakkhitteNa maMDavo bhajihiti / jahA bhaMDIe eko pAsANo valayio, jahA sarisavassa vibhAsA tahA bhaMDIe vi / ahavA - bhaMDIe evaM dAru bhaggaM, taMna saMThavitaM, evaM annaM pi, evaM sabvA bhaMDI bhaggA / evaM carittabhaMDIe vi uvsNhaaro| jahA vA suddhe vatathe kajjalabiMdU paDio, so na dhoo, anno vipaDito so na dhoto, evaM par3atehiM adhoyaMtehiM svvNtNvtthNkjjlvnnnnNjaayN| evaMsuddhacarittaM thevathevAvattIhiM asohijaMtIhiM savvahA acarittI bhavati / evaM diTuMtehiM pacchittadAnakaraNe pasAhite codakaH[bhA.6602] anukaMpitA va cattA, ahavA sohI na vijate tesiM / kappaTThagabhaMDIe, diluto dhampayA suddho|| cU-codago bhaNati - egAvattIe jassa suddhatavaM deha, saM bhe anukaMpito rAgo ya / tattha jassa parihAraM sobhe vattodosoyatattha |ahvaa-prlogNpdducc parihAratavI anukaMpiocaraNasuddhIo suddhatavI catto caritassa asuddhattaNato / ahavA-jai parihArataveNa suddhI to suddhatavaittANa sohI na vicati / aha suddhataveNa visuddhI bhavati tA parihAratavakakkhaDakaraNaM savvaM niratthayaM / etya AyariyA kappaTTagabhaMDIe mahallabhaMDIe ya didrutaM kareMti / jahA kappaTThA appaNo sagaDiyAe vavaharaMti, sakajjaniSphattiM ca kareMti, no taraMti mahallabhaMDIe, kajjaM ti kAuMna vA mahallabhaMDIe aarovijjti|ah AroviJjatitosA bhajjati, kajjaMca nsijjhti| evaMmahallagA vi kapaTThagabhaMDIe kajaM na kareMti, aha kareMti to palimaMtho, sakaJjasiddhI ya na bhavati / evaM suddhataveNeva suddhI bhavati, parihArataveNa neva bhavai / kahaM ? ucyate- dhammayA suddho" tti asya vyAkhyA[bhA.6303] jo jaM kAu samattho, so tena visujjhate asddhbhaavo| gRhitabalo na sujjhati, dhammasabhAvo tti egaTThA / / dhU-jo sAdhU "ja" ti suddhatavaM parihAratavaM vA kAuM samattho bhavati sa sAdhU teneva taveNa sujjhati / asaDhabhAvattaNao tti svavIryaM pratimAyAM akuvvamANo svadharmavayavasthitatvAcca, jo puNa svavIryaM gRhati so na sujjhati, jatI tassa dhammo tti vA, sabhAvo tti vA, do vi egaTThA / / etesuzuddhaparihAratavavizeSajJApanArthamidamucyate[mA.6604] suddhatave parihAriya, AlavaNAdIsu kakkhaDe itre| kappaTTiya anupariyaTTaNa veyAvaccakaraNe ya / /
Page #1324
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1387, [bhA. 6604] 425 dhU-sIso pucchati-suddhatavaparihAratavANaM kataro kakkhaDo vA, akakkhaDo vA? Ayariyo bhaNati - suddhatavo AlavaNAdihi akakkhaDo, iyaro tti parihAratavo so aNAlavaNAdIhiM kakkhaDo / jo puNa tavakAlo, tavakaraNaM vA taM dosu vi tullaM / AvannaparihAraM pavaNNassa je kappaTTitaanuparihAriyA ThaviyA tehiM karanijaM "veyAvaDiyaM"ti suttapadaM // kiM puna taM veyAvaDiyaM, jaM kAyavvaM?, ata ucyate[bhA.6605] veyAvacce tivihe, appANambhi ya pare tadubhae y| anusaTThi uvAlaMbhe, uvaggaho ceva tivihammi / / khU-davveNa bhAveNa vAjaM appaNo parassa vA uvakArakaraNaM taM savvaM veyAvaccaM / taM ca tivihaManusaTThI, uvAlaMbho, uvgghoy| uvadesapadANamaNusaTTI, thutikaraNaM vA anusaTThI / sA tivihAAya-para-ubhayAnusaThTho, attAnusaTThI jo attANaM anusAsati, parAnusaThThI jo paraM anusAsati, pareNa vA anusaTThI // [bhA.6606] anusaTThIya subhaddA, uvalaMbhammi ya migAvatI devii| Ayario dosu vi uvaggahesu savvattha aayrio|| khU- parAnusaThThIe jahA caMpAnayarIe subhaddA nAgarajane anusaTTA "dhannA sapunnA si"tti / ubhayAnusaTTI jo attANaM paraM ca anusAsati // evaM tivihaM pi anusadi imeNa gAthAjuyalattheNa anusarejA[bhA.6307] daMDasulabhammi loe, mA amarti kuNasudaMDio mitti| esa dulaho u daMDo, bhavadaMDanivAraNI jIva / / kaMThyA / na kevalaM esa daMDo bhavanivArago, api cAtmA'nAcAramalino vizodhitaH // [bhA.6608] avi ya hu visohito te, appA'nAyAramatilio jIva / iti appa pare ubhae, anusaTTi thui tti egaThThA / / ghU-sAdhu kayaM teja appA'nAyAramaliNo visodhito tti evaM vuccati / sesaM kaMThaM / idAni "uvalaMbho' tti -anAyArakaraNovalaMbhAto, sAdhunA tAva esa padANaM uvAlaMbho bhaNNati / so vi tiviho - appANa'pare tadugae ya / jaM appaNA ceva appANaM uvAlabhati, jahA[bhA.6609] tumae ceva katamiNaM, na suddhakArissa dijjate dNddo| iha mukko vi na muJcasi, parartha aha ho uvAlaMbho / / cU- AyariyAdiNA jo pareNa uvAlabbhati jahA miyAvatI devI ajacaMdanAe uvAladdhA "akAlacAriNitti kaauN| ubhayauvAlaMbhojo appaNA appANaM uvAlabhati AyariyAdinA ya uvAlabbhati, ahavA-guraNA uvalabmamANo taM guruvayaNaM samma paDivajaMto paccuyarati, esa ubhyuvaalNbho||idaani uvaggaho, "uvaggaho ceva tivihammi" tti davvato nAmege uvaggaho no bhAvao, nodavvao bhAvao, ege davvato vibhAvato vi, cautto sunnnno| taiyabhaMgavibhAsA imA * "Ayario dosu" pacchaddhaM / asya vyAkhyA[mA.6610] davveNa ya bhAveNa ya, uvaggaho dabve annpaanaadii| bhAve paDipucchAdI, kareti jaM vA gilANassa //
Page #1325
--------------------------------------------------------------------------
________________ 426 nizItha-chedasUtram -3-2011387 dhU-kappaTTito anuparihArio vA asamatthassa asanAtI AneuM deti / bhAve Ayario sutte atthe vA paDipucchaM dei / ahavA-jaM gilANassa kajati so bhaavssuvggho| ahavA dosuvi uvaggahesutti asya vyAkhyA[bhA.6611] parihAra 'nuparihArI, duviheNa uvaggaheNa Ayario / uvagiNhati savvaM vA, sabAlavuvAulaM gacchaM / cU- parihAriyaM anuparihAriyaM ca ete do vi duviheNa vi davvabhAvovaggaheNa uvageNhati / "savvatthAyario"tti parihAriyassaaparihAriyassa anuparihAriyassa sabAlavuDssa ya gacchassa davvabhAvehiM savvahAuvaggahaM kareti // evaMparihAriyassa parihArataveNa gilAyANassa puvvaM anusaMTThI kajati, tato uvAlaMbho dijati, pacchA se uvaggahaM kajati / bhaNiyaMca "dAna davAvaNa kArAvaNe ya karaNe ya kayamaNunnA y| uvahiyamanuvahiyavidhiM jANAhi uvaggaha eyaM" / / anusahi-uvAlaMbha-uvaggahe tisu vipadesu aTThabhaMgA kAyavvA, jato bhaNNati[bhA.6612] ahavA'nusaGavAlaMbhuvaggahe kuNati tinni vi gurU se| savvassa vA gaNassA, anusavAdINi so kuNati / / dhU-esa aTThamo bhaMgo, Adillesuvi sattasu jattiyaM ceda bhaNati kareti vA / ahavA - na kevalaM parihAriyassa kareti "so''tti-Ayariosavvassa gaNassa aTThabhaMgIe anusahimAdINi kareti, ahavA - "so" tti - parihArio, gaNassa karotItyarthaH / / atra codakaH[bhA.6613] Ayario kerisao, ihaloe keriso va prloe| iMhaloe asAraNio, paraloe phuDaM bhaNaMto u|| dhU-chammAsiyaM anuggahakasiNaM jo esa uvaggahakaro Ayario taM ceva nAumicche keriso ihaloge paraloe vA hitakaro? AcAryAha - Ayario cauvviho imo - ihalogahite nAmego paraloge / evaM cubhNgo| paDhamabitiyabhaMgavakkhANaM pacchaddhaM / ihalogaM paDucca jo ya sAreti, AhAravatthapattAdiyaM ca joggaM deti / paralogahito jo pamAdeMtassa coyaNaM karei, na vatthapattAdiyaM deti / ubhayahito jo codeti, vatyAdiyaM ca deti / cauttho ubhyrhio|| ___codagAha- "nanujo bhaddasabhAvattaNaona coeti, so ihaloe icchijti|jo puna karaparusaM bhaNaMto caMDarudrAcAryavat codeti, na so icchijjti"| AcAryAha[bhA.6614] jIhAe vilihato, na bhaddato jatta sAraNA nsthi| daMDeNa vi tADato, sa bhaddato sAraNA jattha / / - ettha kAraNamiNaM[bhA.6615] jaha saraNamuvagayANaM, jIviyavavarovaNaM naro kuNati / . evaM sAraNiyANaM, Ayario asArao gacche / dhU-sAdhUkahaM saraNamuvagayA? ucyate-jena pakkhe pakkhe bhaNaMti- "icchAmikhamAsamaNo!, katAiMca me kitikammAiM" ityAdijAva "tubbhaMtavateya sirIo (e) cAuraMtAo saMsArakaMtArAo sAhatthaM (ha) nittharissAmi" ttika1, evaM saraNamuvagatAacodeMto pricyi||tmhaattiybhNgillo
Page #1326
--------------------------------------------------------------------------
________________ 427 ama uddezaka : 20, mUlaM-1387, [bhA. 6615] AyarieparihAriyassa anusaTThA tivihaM veyAvacaM kareti, kAravei, anumannati ya evaM veyAvacce kIramANe jaM paDisevati AvajjatItyarthaH / "se vikasiNe tattheva Arubhiyavve", evaM suttapadaM kasiNaM nAma kRtsnaM niravazeSaM / taM imaM chavihaM[bhA.6616] paDisevaNA ya saMcaya, AruvaNa anuggahe ya bodhavve / anughAta niravasese, kasiNaM puNa chavvihaM hoti / / [bhA.6617] pAraMci satamasItaM chammAsAruvaNA chddingtehiN| kAlakaniraMtaraM vA anUnamahiyaM bhave chttheN| cU- eSAM yathAsaMkhyena imA vibhAsA- paDisevaNAkasiNaM pAraMciyaM, saMcayakasiNaM asIyaM mAsasayaM, AruvaNakasiNaM chammAsiyaM, anuggahakasiNaMnAmachaNhaMmAsANaM AroviyANaMchaddivasA gatA tAhe anno chammAso AvaNNo tAhe jaMtena addhavUDhaM taM jhositaMjapacchA AvannaM chammAsitaM taM vahati, etya paMca mAsA caubbIsaM ca divasA jeNa jhosiyA / eyaM anugahakasiNaM / ettheva niraMnuggahakasiNaM mANiyabvaM, jahA chammAsiyaMpaTTaviepaMcama mAsA cauvIsaMca divasA vUDhA tAhe annaM chammAsiyaM AvaNNo tAhe taM vahati pubvillassa chaddiNA jhoso / aNagyAyakasiNaM jaM kAlagaM jahA mAsagurugAdi / ahavA-jaM niraMtaraMdAnaM etya mAsalahugAdI vi niraMtaraM dijjamANaM anugghAtaM bhavati, ahavA- anugdhAtiyaM tivihaM-kAlaguruMtavaguruM ubhayagurUM-kAlaguraMjaMgimhAdikakkhaDe kAle dijjati, tavaguruM jaM aTThamAdi dijjati NiraMtaraM vA / / ubhayaguruM jaM gimhe niraMtaraM ca / niravasesakasiNaM nAma jaM Avanno ta sab anUnamatirittaM dijjati / / ettha kayareNaM kasiNeNaM taM Arubhiyav ? ucyate[bhA.6618] - etto samArubhejA, anuggahakasiNeNa vinnsesmmi| AloyaNaM suNejA, purisajjAtaM ca vinnAya // kU-ettottichabbiha (kasiNANaManuggaha) kasiNeNaArubheyavvaMpucillassavinasesadivasesu, taMca AloyaNaM suNettA hA dudrukatAdi purisajAyaM ca dhitisaMghayaNehiM dubbalaM evaM vinnAya jati chammAsiyaM Avanno to chasu divasesu gatesu Arovijjati / aha tivvajjhavasieNa paDisevitaM rAgAyatteNa AlocittaM dhitisaMghayaNehiM saya balavaMto se niranuggahaM Arovijjati "chaddinasesa" tti|| idAni paDisevaNAAloyaNAsu caubhaMgeimaM suttakhaMDaM uccAreyavvaM - "pubaMpaDiseviyaM puvvaM AlotiyaM" ityAdi, asyArtha :[bhA.6619] puvvAnupuvvI duvihA, paDisevaNatA taheva aaloe| paDisevaNa AloyaNa, pubbiM pacchA ucubhNgo|| dhU-"puvvAnupubbi"tti asyArtha - pUrvasya yaH anupUrvazca sa pUrvAnupUrva, ettha nivarisaNaM - ekassa do anu, te ya tigassa puvvA, dugassa tinni anu, te ya caukkagassa puvvA, evaM sarvatra / ahavA-pUrvevAanupUrvasa eva pUrvAnupUrvI, anena adhikAraH,jeNajaMpubvaMpaDisevitaMAloyaNakAle tameva puvvaM Alocita ti / adhavA - sAmayigI saNNA, jAva anuparivADI sA pubbAnupucI bhaNNati, sA ya duvihA - paDisevaNAeAloyaNAe ya / eyAsu paDisevaNA AloyaNAsu puvvApaccaraNavikappeNa caubhaMgo kAyavyo ||jhaa sutte bhaMgabhAvaNA imA
Page #1327
--------------------------------------------------------------------------
________________ 428 nizItha - chedasUtram - 320 / 1387 [bhA. 6620 ] puvvAnupuvvi paDhamo, vivarIe bitiyatatiyae guruo / AyariyakAraNA puNa, pacchA pucchA ya suNNo u // - puvvAnupuvvI paDhama tti esa paDhamo bhaMgo, asya vyAkhyA[bhA. 6621] pacchitta'nupuvvIe jayaNA paDisevaNA ya anupuvvI / emeva viyaDaNAdI, bitiya tatiyamAdiNo guruo // puvvaM gurUNi paDiseviUNa pacchA lahUNi sevittA / lahue puvvi kadhayati, mA me do dena pacchite // [mA. 6622] cU-puvvaddhaM jaM gIyatthakAraNe lahugurupanagAdijayaNAe pacchittaNupuvi avalabaMto paDisevati / esa paDisevaNAnupuccI / viyaDaNa tti AloyaNAnupuvvI, sA vi evaM caiva jaM jahA paDisevitaM tahA ceva Aloeti tti esa pddhmbhNgo| vivarIto bitio - "puvvaM paDisevitaM pacchA AloiyaM "ti esa bitiybhNgo| tatio vi pacchA paDisevitaM puvvaM AloiyaM ti, eesu biiyatatiyabhaMgesu jaM Avanno taM dijati, mAyAvino ya kAuM mAyAniSphaNNaM cauguruo mAso dijati / etesu vi tatiyabhaMgesu bhAvanA imA, ettha guru tti bRhad draSTavyam, laghu alpamiti, so a mAsalahu Adi deti, puvvaM seviUNa panagAdiyA pacchA paDisevie puvaM kahayati, mAsAdiyA puNa pacchA kahayati / syAt kimevaM hayati ?, ucyate- AsaMkayA "mA me do deja pacchitte" tti ajayaNaniSphaNNaM atiyAraniSphaNNaM ca deti // [bhA. 6623] ahavA'jatapaDisevi, tti neva dAhiMti majjha pacchittaM / iti do majjhimabhaMgA, carimo puNa paDhamasariso u / / cU-bitiyabhaMgovA kareti imaM citte- "panagAdiAloyaNaM souM" "ajayaNapaDisevi " tti gurugena dAhiti, pacchittaM appaM vAdAhiti" evaM mAyissa majjhimadobhaMgasaMbhavo bhavati // ahavAvisesato tatiyabhaMga'tyo imo- "AyariyakAraNA'' (gA0. 6620) pacchaddhaM, AyariyAdikAraNeNa annaM gaMtukAmo Ayarie vA gaMtukAmo AyariyaM bhaNati - icchAmi bhaMte tummehiM abbhaNunnAo imeNa kAraNa amugaMvigatiM evatiyaM kAlaM aahaarette| evaM tattha gIyatthA saMbhavAo puvvaM AloettA pacchA paDisevaMti | ahavA - tRtIyabhaMgo zUnyo maMtavyaH / carimabhaMgo paDhamasabhaMgasariccho ceva nAyavvo / / ettha jamhA paDhamacarimA do vi bhaMgA apalikuMciyAbhAve bitiya tatiya palikuMcitAbhAve tamhA ime apaliuMciyabhAve caubhaMgasuttakhaMDaM AgataM / apaliuMcite apaliuMcitaM ityAdi caubhaMgasutaM uccAreyavvaM / [bhA. 6624] paliuMcaNa caubhaMgo, vAho gonI ya paDhamao suddho / taM caiva ya maccharie, sahasA paliuMcamANe u // cU-paliuMcaNa ityarthaH pratiSedhadarzanArthaH / jahA sUtre tahA caubhaMgo, kvacit sUtre AdicarimA bhaMgA majjhimA atthato vattavvA / asmin sUtre caubhaMge rahite vA bhikkhuNidiTThatehiM vakkhANaM kijai / jahA koi vAho kassai issarassa kayavittIo maMsaM uvANeti / annayA so vAho suMdaraM maMsaM ghettuM issarate saMpatthito, ciMtei ya savvetaM maMsaM issarassa dAyavvamiti / patto issarasamIvaM, tena IsareNa suhumeNa AbhaTTo - svAgataM susvAgataM uvavisAhitti, majjaM ca pAtito, vAheNa ya tuTTeNa
Page #1328
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM- 1387, [bhA. 6624 ] 429 savva taM maMsaM jahA ciMtitaM dinnaM / eva ko ti sAvarAhI AlaiukAmo AyariyasagAsaM paTThito ciMteti ya humabAdarA savve atiyArA Aloiyavva tti patto AyariyasamIvaM / AyarieNa vi sukha ADhAtito- "dhanno sapunno Asi / taM na dukkaraM jaM paDisevitaM, taM dukkaraM jaM sammaM aaloijjti|" evaM apphAlieNa savvaM jahA ciMtiya AloiyaM, suddho ya, esa pddhmbhNgo| idAniM bitiyabhaMgo, "taM caiva ya macchariya" tti pacchaddha [ bhA. 6625 ] kharaMTaNabhIo ruTTo, sakkAraM deti tatiyae sesaM / bhikkhuNi vAha cauttho, sahasA paliuMcamANo u / cU- paDhamapAto ta bitiyabhage "taM ceva" tti taheva vAho Agao, jahA paDhamabhaMge apaliuMcamANo tti, tena vi issareNa kAraNe vA maccharo se uppAtito, "sahasa" tti - puvvAvaraM anAloveu "kIsa ussUre Agato" ? tti / tena kharaMTieNa bhIo puvveNa rudveNa ya paliuMciyaM na savvaM maMsaM dinnaM, patiuMcamANe bitiyabhaMgo bhavati / Aloyago vi Agao / pucchio - kena kAraNa Agao tti ? bhaNiyaM - avarAhaM aaloiuN| AyarieNa khrNttito| kIsa tahA vihariyaM jahA avarAhaM pAvaha?, AloeMto vA kharaMTito, tena vi na sammaM AlotitaM / esa gato bitiybhNgo| idAniM tatiyabhaMgo- "sakkAraM deti tatiyae sesaM" ti - taheva vAho saMpaTThito maMsaM ghettuM puvvamaMsabhANiyaM paliuMciyacitto ciMteina savvaM maMsaM mae dAyatvamiti / patto issarasamIvaM, issareNa suTu ADhAtito, tena se savvaM maMsaM dinnaM / evaM Aloyago vi saMpaTTio paDipahiyaM sAhuM pucchati - "anugaM AyariyaM majjheNa Agato si ?" bhaNati "AmaM" / "keriso so suhAbhigamo na vatti ? tena bhaNiyaM - "durabhigamo" / taheva tena ciMtiyaM na sammaM mae AloiyavvaM ti / Agato guru- samIvaM, tena sammamADhAtito pucchito ya kimAgamanaM ?, tena bhaNiyaM AloeuM / tAhe AyarieNa suTu uvavUhio dhanno si vibhAsA, tena tuTTeNa sammaM AlocitaM / esa tatiyabhaMgo gato / idAniM cautthabhaMgo - "bhikkhuNivAha" pacchaddhaM, cautthabhaMgo taheva Agato jahA tatiyabhane paliuMcamANo, navaraM - Agao issareNa kharaMTito, tena kharaMTieNa puvvapattiuMciyabhAveNa ya sammaM na dinnaM, evaM Aloyage vi uvaNao kAyavvo / - - imo goNI ubhaMgadito / jahA goNI dohiukAmA paNhuyA AgayA, sAmiNA uvavUhitA gobhatteNaM, kuMDatitA, dhUmAdIhi ya uvaggahiyA, palimattAe niuttA savvaM paNhutA / evaM AloyagavibhAsA vi | bitiyA AgayA, na ADhiyA, pAradvA ya pahArehiM, tIe na dinnaM savvaM khIraM / AloyagehiM tahe uvaNao / tatiyA gUhaMtI doheukAmA AgayA ubajjhitA palimettAe niuttA savvaM paNhuyA, evaM AloyagavibhAsA vi / cautthA gUhaMtI AgatA, sAmiNA ya pahArehiM pAraddhA, na savvaM pahuyA, Aloyago vi taheva ta uvaNao / idAniMbhikkhuNidiTTaMto- kAi bhikkhuNI kassai puvvapariciyassa gharaM gatA, tIe tirikkhe khoragaM dinaM, gahiya ca tIe, pacchA se parinayabhAve appami tti gharaM gatA, tehiM ADhAitA, sA tuTTA tIe dinnaM // 1 // annAe gahiyaM ciMtiya ca tAe dAhAmi tti, gharaM gatA, sAya na ADhAiyA, tehiM kharaMTiyA ya, tIe na dinnaM // 2 // tatiyAe vi gahiyaM ciMtiyaM ca nAeNa dAyavvaM ti, gharaM gatA, susvAgatA, asanAdIhiM ADhAtiyA tIe dinnaM // 3 // cautthAe gahiyaM ciMtiyaM ca nAeNa dAyavvaM ti, gharaM gatA,
Page #1329
--------------------------------------------------------------------------
________________ 430 nizItha-chedasUtram -3-20/1387 nADhAiyA kharaMTitA, na dinnaM / / / / "bhikkhuNi vAha cautyo tti" bhikkhunivAhagoNisu ya ekkeke caubhaMgo, tesu cautthe bhaMge paliuMcamANesu vi svAminA svArthabhraMzinA sahasA anAdaro katAkharaMTaNA vApayuttAetatotehiMtathA ciMtiyaMbhetahevapaliuMcitamityarthaH ||pddiruuvgovsNhaaro imo[bhA.6626] issarasariso u gurU, sAhU vAho paDisevaNA maMsaM / nUmaNatA paliuMcaNa, sakAro vIlaNA hoti // - suttakhaMDaM imaM - "apaliuMci" ityAdi, asyArtha:[bhA.6627] AloyaNa ttiya puNo, jA esa akuMciyA ubhayao vi| sacceva hoti sohI, tatthe ya merA imA hoti / / cU-AloyamANo apaliuMciyaM jo Aloeti "ubhau'' ti - apaliuMciyasaMkappaNaM apaliuMciyaM ceva AlotitaM, ahavA - paDisevaNAnulomeNaM pacchittAnulomeNa ya "sanceva hoi sodhi" tti-jo esa apaliuMciya apaliuMciya Aloei so'mAiniSphanno to suddhetyarthaH / punrvishessnne| kiM vizinaSTi?,ucyate-AloetassaAloyaNArihaM pratitatthayAmera ti sAmAcArI ityarthaH / taM AsannAbhiggaheNa atiyaraMtassa pacchittaM bhaNati, evaM viseseti // adhavA - esA AloyaNA AyariyasissabhAve bhavati / tesiM sAmAcArI imA[bhA.6628] Ayarie kaha sohI, siihaannug-vsbh-kollugaannuue| ahavA vi sabhAveNaM, nimmaMsugemAsigA tinni / dhU-jayAAloyaNArihAyarie AloyagA AloyaNaMpauMjaMtitadA kassa kahaM suddhI asuddhI vA bhavati? ucyate- Ayariyo tiviho - sauhANugo vasahANugo kollugANugo / tattha jo mahaMtanisijAe Thito suttamatthaM vAeti ciTThai vA so siihaannugo|jo ekaMmi kappe Thito vAeti ciTThai vA so vasahANugo / jo rayaharaNanisejAe jvaggahiyapAdapuMchaNe vA Thito vAeti ciTThati vA so kollugaannugo|evNvshbhikkhunno vivikappeyavvA, evaM AloyagA viAyariyavasahabhikkhuNo vikppeyvvaa| navaraM-kolhugANuge viseso- sadAnisejAe pAdapuMchaNevA ukuDuovAAloetti, jai ukkudduoaaloetitosuddho|nisejaapaadpuNchnnesubhynnaa / "ahavA-visamAveNaM nimmaMsuga" tti-ahavetyayaM niyatapradarzanArthaH / svako bhAvaH svabhAvaH, koti Ayario vasabhovAsabhAveNa kollugANugo haveja |ahvaadhmmsddhaae koi necchatisijAe uvavihiu~, tassa nisijjA kAyavyA na kAyavvA ?, ucyate-jo hou so hou tassa nisijaM kAuM AloyageNa AloeyavvaM, jai na kareito pacchitaM paavi| ettha diLUto nimaMsugeNaM rnnaa|jhaa ekkorAyAnimaMsu, natthi se kiMci sarIre romaM ti / tassa kAsavago kayavittI, nathi se romaM ti kAuM paribhaveNa na katAi kamijjaNAe uvaTThAti / annayA rannAbhaNiyaM-Anehi churabhaMDaM, kmijaahitti|tenaaniyN ugghADiyaM, dilRpamAdato apaDijaggaNAe savvaM kaTTiyaM, esa maM paribhavati / ruSTeNaM rannA savvassaharaNo kato, vittI ya chinnA, anno ya Thavio, so yasattame divase churabhaMDaM sajettA uvaTThAti, suTeNaM rannA vittI saMvaddhitA bhogAbhAgIya jAto / evaM jA nisecaM kareti so ihaloge jasaM pAvati, paraloge vi kammanijjaraNAto siddhiM ___
Page #1330
--------------------------------------------------------------------------
________________ 431 uddezaka : 20, mUlaM-1387, [bhA. 6628] pAvati, jo puNa nisiz2a na kareti so pAyacchittadaMDaM pAvati / imaM - "mAsiyA tinni" jattha AyariyAtI sariso sarisANuassa Aloei / tattha tinni mAsiyA / sIhAnussa Ayariyassa sIhAnugo ceva Ayario Aloeti / evaM ekamAsiyaM / vasamassa vasabhAnugassa vasabho ceva vasabhAnugo Aloie / evaM bitiyaM mAsiyaM / bhikkhussa kollugAnugo Aloei / eva tatiya mAsiyaM / eyaM saTThANe pacchittaM // idAnaM saTTANaparaTThANajANaNatthaM tesuceva pacchittaM vattukAmo idamAha[bhA.6629] saTThANAnuga keI, paraThANAnuga ya kei gurugaadii| sanisijjAe kappo, puccha nisijjA va ukkuDae / dhU- "saTThANANuga kei"tti - Ayariyassa sacchobhagA niSadyA sanniSadyA, taTThiyassa sIhA saTThANagA sIhAnugattaM saTThANaM, tassa paraTThANAnugattaNaM kappapuMchaNAdIsu vasabhakollugANuyattaNA / vasabhassa saTThANAnugattaM kappe vasabhAnugattaM tassa paraTTANAnugattaNaM sanisejapuMchaNAdisu sIhAnugakollugANugattaNA / bhikkhussa saTThANAnugattaNaM pAdapuMchaNa-niseJja-ukuDuattaNeNa kollugAnugattaNaM, tasyaparaTThANAnugattaNaM sanisejaM, kappeya sIhAnugavasahANugattaNA / sIhAnugassa Ayariyassa sIhAnugo Ayario Aloei, eso paDhamo gmo| sIhAnugassa AyariyassavasamAnugoAyarioAloeti, esa bititogmo| sIhAnugassa Ayariyassa kollugAnugo Ayario AloyaNaM deti, esa tatio / idAnaM vasabhAnugaMAyariyaM kAuMtacevaAyariyA sIha-vasabha-kollugAnugA tinni AloyagA ete vitinni gamA puNo kollagANugA tinni AloyagA, ete vitinni gamA puNo kollugAnugaMAyariyaMkAuMteceva sIhaM vasabhA kollugA tinniAloyagA / etetinni savve ete nvgmaajaayaa| etesiMjahAsaMkheNaimaMpacchittaM[bhA.6630] mAso donni ya suddhA, caulahu lahuo ya aMtimo suddho| gurugA lahuA lahuo, bhedA gaNiNo nava gaNimmi / / ghU-kollagassa kollugoAloyagopAdapuMchaNanisejjAsusarisAsaNe mAsalahuM / aha uvakuDDao to suddho ceva / ete nvbhedaa|aayrie AloyaNAriho Ayariesuceva AloyagesuAyariyassa Aloyagsa ete pachitA tavakAlehiM guruA / eyaM tiNhaM AyariyANaM sIhavasahakollugA vasamA vinava aaloeNtgaa| etesiM piteceva pacchitA, navaraM-tavaguru kAlalahu, evaMtiNhaM AyariyANaM sIha-vasabhakollugANaM bhikkhuNo vinava aaloeNtgaa| eesi pitecevapacchitA navaraM-tavalahugA kaalguruu|| [bhA.6631] dohi vi gurugA ete, gurummi niyamA taveNa kaalennN| vasabhammi ya tavagurugA, kAlagurU hoti bhikkhummi| cU-gatArthaM evaM AloyaNArihaM AyariyaM paDucca Ayariya-vasabha-bhikkhuAloyagehi sattAvIsaM pacchittaThANA vuttA / idAniM vasabhassa AloyaNArihassa sIha-vasabha-kolhugANugassapuvakameNa nava AyariyA-AloyagA / tesiM imaM pacchittaM jahAsaMkheNa[bhA.6632] emeva ya vasabhassa vi, AyariyAdIsu navasu ThANesu / navaraM caulahugA puNa, tassAdI challahU aMte / /
Page #1331
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 3- 20 / 1387 * cU- caulahugAGka / / su / / NkA // su / phuM // Gka / gurugassa ete pacchittA "dohi vi" gAhA vasabhANaM vi navahaM AloeMtagANaM ete caiva pacchitA, navaraM tavagurugA kAlalahU, bhikkhUNa vi navahaM AloeMtagANaM ete caiva pcchittaa| navaraM tavalahugA kAlagurU || kvacit pAThAMtaraM[ bhA. 6633] lahuyA lahuo suddho, gurugA lahugo ya aMtimo suddho / challahu caulahu lahuo, vasabhassa tu navasu ThANesu / / dohi vi gurugA ete, gurummi niyamA taveNa kAleNaM / vasahammi vi tavagurugA, kAlagurU hoMti bhikkhummi | [bhA. 6635 ] emeva ya bhikkhussa vi, AloeMtassa navasu ThANesu // gurugA puNa AdI, chaggurugA tassa aMtammi // [ bhA. 6634 ] 432 cU- evaM vasabhassa vi AloyaNAriharasa aviNayapratipattau imaM pcchittN| Ayariyassa navavihassa Aloyagassa AdisaddAo vasahabhikkhUNa vi navavihANaM / AdisIhAnuge caulahuM, majjhime cauguruM, aMtille challahuM, vasabhAnugesu dosu mAsalahuM, aMtille caulahuM do kollugA suddhA, atille mAsalahuM / sesaM pUrvavat / bhikkhussa AloyaNArihassa sIhANugAdibhedassa Nava AyariyA sIhAnugAdibhedabhinnA AloyaNA / evaM ca vasabhA nava AloeMtagA, bhikkhuNovi nava AloeMtagANaM, tattha je AyariyA nava AloyagA / etesiM pacchittaM / jahAsaMkheNa imaM [bhA. 6636 ] caugurU caulahu suddho, challahu cauguruga aMtimo suddho / chagguru cauguru lahuo, bhikhussa tu navasu ThANesu // khU - kA, ka, su, phuM kkA, su, pra, [ bhA. 6637] - Ayariyasa ete pacchittA taveNa kAleNa vi gurugA, vasabhANa vinavaNhaM AloeMtagANaM ethe caiva pacchitA, navaraM tavagurugA kAlalahugA, bhikkhUNa vinavaNhaM AloeMtagANaM ete ceva pacchittA, navaraM tavalahugA kAlaguruNA / kvacit pAThAntaraM "emeva ya bhikkhU' gAhA - bhikkhUssa tividhabhedabhinnassa AloyaNArihassa AyariyavasabhabhikkhuNo AloeMtagA / nava bhedA pUrvavat / AiTThANe sahAnuge cauguruM, majjhaTThANasIhAnuge challahuM, aMtaTThANasIhAnuge chagguruM / / sesaM pUrvavat // pacchittadAnalakkhaNaM avinayapratipattau imaM [ bhA. 6638] - GkA, 0 dohi vi gurugA ete, gurummi niyamA taveNa kAleNaM / vasabhammi vi tavagurugA, kAlagurU hoMti bhikkhummi // - savvattha vi saTThANaM, anumuyaMtassa caugurU hoMti / visamAsaNa nIyatare, akAraNe avihie mAso / / cU- " savvattha" tti sarvAlocanArihasyAvinayapratipattau imaM AloNAriho jArise AsaNe niviTThI AloyagI vi jati tArisaM AsanaM amucaMto Aloeti tattulya eva sthitetyarthaH / to cauguru pacchittaM / aha visame adhikatIto challahuM chaggaruM vA sthAnApekSayetyarthaH / aha visame nIyatare Thito mAsalahuM ayaM akAraNe nisIei tassa pacchittaM / AloyaNakAle sesapravihIsu vi appamajjaNAdIsu mAsalahuM ceva / / imaM avavAdato bhaNNati [bhA. 6639] savvattha vi saTTANaM, anumuyaMtassa mAsiyaM lahuyaM / paraThANammiya suddho, jati uccatare bhave itaro / /
Page #1332
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1387, [bhA. 6639] 433 cU-AloeMto vi kAraNe jati saTThANaM na muMcati, saTThANaM nAma sarisarisANaM Ayariya vasaha bhikkhuNo ya sarisANugo houM Aloeti tti to mAsalahuM, aha nIyataraTThANaTTito Aloeti to svvsthsujjhti|siihaannugss vasabhakollugA parahANaM / kollugassa kollugo ceva ukkuDuo prtttthaannN| "iyaroM"tti AloyaNAriho jati uccatare Tito Aloyago kAraNe nIyatare Asane nisIyaMto sujjhatItyarthaH / evaM vibhAgato ekkAsItivibhAgeNa pacchittaM vuttaM // imaM oheNa navavihaM pacchittaM bhaNNati[bhA.6640] caugurugaM mAso yA, mAso challahuga caugurU maaso| chagguru challahu cauguru, bitiyAdese bhave sohii|| cU-sIhAnugo houM sIhAnugassa Aloeti cauguru, sIhAnugassa vasabhAnugo Aloeti mAsalahU, sIhAnugassa kollugAnuo houM mAsalahU, vasabhAnugassa sIhAnugo Aloeti challahU, vasabhAnugassa vasabhAnugoAloeti cauguruM, vasabhAnugassa kollugAnugo mAsalahuM, kollugAnugassa sIhAnugoAloetichagguru, kollugAnussa vasabhANago challahU, kollugAnugassa kollugANugo cauguruM, esa bitiyAdese sodhI bhnniyaa| teNaMAloyageNaMapaliuMciyaapaliuciyaAloiyaM, vIpsAkRtA, niravazeSasarvamAlocitaM, "sarvametaM"ti / adhavA-"sabdameyaM"tijaM avarAhavaNNaM jaMca paliuMcaNAniphaNNaM annaM ca kiM vi AloyaNakAle asamAyAranipphaNNaM sabametaM svakRtaM / "sagaDaM" "sAhaNiya" ti ekkato kAuM se mAsAdi paTTavijjati jAva chammAsA / ahavA - "sAhaNiya" tti jaM chammAsAtiritaM taM parisADeUNaM jhosettaachmmaasaadityrthH| "jettiya sAdhU, "eyAe"tti yA uktA vidhiprAkakRtasya aparAdhasya sthApanA "paTTavaNA", ahavA prakarSeNa kRtasya sthaapnaa| ahavA- avizuddhacAritrAt AtmA amAyAvitvena AlocanAvidhAnena uddhRtya visuddhe cAritre prakarSeNa sthaapitH| ahavA"paTTavaNAe"tti prAraMbhaH, ya eSa AlocanAvidhi prAyazcittadAnavidhizca anenaprasthApita pravartita ityarthaH / "paTTaviya" ti tadeva yathAruha prAyazcittakaraNatvenAropitaM, ya evaM prAyazcittakaraNatvena sthApitaH / "nivisamANo' taMpacchitaMvahatokuvvamANetyarthaH / taMvahaMtopramAdato visayakasAehiM jai annaM "paDisevati" tti tato paDisevAo "se vi" tti jaM se pacchittaM ta "kasiNa" tti savvaM |ahvaa-anuggksinnenn vA "tattheva'" ttipuvapaTTavie pacchittaAroveyavvaM caDAveyavaM ta vuttaM bhavati / "siya" tti avadhAraNe daTThavyo / esa suttattho / imA nijuttI[bhA.6641] mAsAdI paTTabite, jaM anna sevatI tagaM savvaM / sAhaNiUNaM mAsA, chaddijaMtetare jhoso // ghU-jaM chammAsAtirittaM taM egatara tassa jhosasesaMimAe gAhAe sutte gatatyaM / "paTTavie' tti jaM padaM tassime bhedA[bhA.6642] duvihA paTThavaNA khalu, egamanegA ya hota'negA ya / tavatiga pariyattatigaM, terasa u jAni ta ptaaii|| cU-sA pAyacchittapaTTavaNA duvidhA-egA anegAvA, tatthajA saMcaiyA sA niyamA chammAsiyA [17] 281
Page #1333
--------------------------------------------------------------------------
________________ 434 nizItha-chedasUtram -3-20/1387 egavidhA |saa ya duvidhA - ugghAtAnugghAtA vA / ahavA- kesiM ci maeNa egavidhA mAsiyAdINaM annataraThANapaTThavaNA / tattha jA aNegavihA sA imA - "tavatiga" pacchaddhaM / tattha panagAdibhiNNamAsaMtesu parihAratavo na bhavati, mAsAdisu bhavatItyarthaH |maasiyN ekaMtavaThANaM, dumAsAdi jAva cAummAsiyaM bitiyaMtavaTThANaM, vaNamAsachammAsiyaMtaiyaMtavaThThANaM ti, ete vi ugghAtANugghAtA vA, 'pariyattatigaM" nAma pavvajA pariyAgassa jattha parAvattI bhavati taM pariyattatigaMtaM ca chedatigaM, chedo viugghAtAnugghAtA vA, mUlatigaM, aNavaTThatigaM, ekaMca pAraMciyaM, eyANi tavatigasahitANi jAni terasa padANi / esA pAraMciyavajjiyA aNegavihA paThThavaNA bhavatItyarthaH / ahavA- "jAni yapadANi"tti ete ekkArasa padA gahitA, etesutava pAraMciyA egavidhA, chedAditigaManegavidhA paTThavaNA bhvtiityrthH| __ete hiTThA siddhA kiM nimittaM iha puNo uccarijaMti ? ucyate - smaraNArtha / ahavA - jaM evaM paTTaviyaM paDisevati taM kasiNaM anuggaheNa vA niranuggaheNa vA ArovijJati, ugghAte ugghAyaM, anugghAe anugdhAyaM, asya jJApanArthamuccaritamityarthaH, ahavA-kasiNamapyAropyamAnaM trayodarzakAdazabhirvA padairAropyate, asya jJApanArthamucaritamityarthaH / "apaliuMcitaM" ti eyaM paDhamabhaMgasuttaM gt|bitiybhNgsuttNpievNcev, navaraM-uccAraNAseimA- "apaliuMcitepaliuMcitaMAloemANassa jAva siyaa"| tatiyabhaMgasuttaM pievaM cev|nvrN-uccaarnnaa se imA - "paliuMcite apaliuMcitaM AloemANassa jAva siyaa'| __cautthabhaMgasuttaM pi evaM ceva, tassa uccAraNA sutteNeva bhaNiyA- "je bhikkhU cAmmAsiyaM vA sAtiregacAummAsiyaM vA jAva siyA / " jahA ete suttA caubhaMgavigappeNa bhaNiyA evaM mAsigadomAsigA visuttAuvauMjiUNa vittharao caubhaMgavibhAgeNa bhANiyavvA / evaM bahusasuttA vicaubhaMgavAhAdidiTuMtesu bhANiyavvA / paDhamA dasa AvattisuttA bhnniyaa| puNo dasa te ceva kiM visesaMvisiTThA AloyaNasuttA bhaNiyA?, evaM ee vIsaM suttA saprabhedA smmttaa| sammattaM ca ettha tthvnnaarovnnpgyN||eyaannN pacchittANi so vahato annaMAvajena, so vitatyeva "Aruheyabva" ttijaM vuttaM tassa ArovaNe kati bhedA?, ucyate-paMcabhedA / ime[bhA.6643] paTThavitA ThavitA yA, kasiNAkasiNA taheva haaddhdd'aa| ArovaNa paMcavihA, pAyacchittaM purisajAte // [bhA.6644] paTTaviyA ya vahate, veyAvaccaTTitA ThavitagAu / kasiNA jhosavirahitA jahi jhoso sA aksinnaatuu|| cU- eSAM vyAkhyA -jaM ca vahati pacchittaM sA paTTavitikA bhaNNati, ThaviyA nAma jaM Avanno taM se ThaviyaM kaddhati / kiM nimittaM?, ucyate-soveyAvaccakaraNaladdhisaMpanno jAva AyariyAdINa veyAvacaM kareti tAva se taM ThavitaM kajati, do joge kAuM asamattho so veyAvacce samattetaM kAhiti tti, eva ThaviyA / kasiNA nAma jattha jhoso na kIrai, akasiNA nAma jattha kiMci jhosijti|| hADahaDA tividhA-sajjA ThaviyA paTTavitA ya / tattha sajjA imA[bhA.6645] ugdhAyamanugghAyo, mAsAi tavo u dijjate sajjaM / ugghAyamanugghAyo, mAsAi tavo u dijjate sajjaM /
Page #1334
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezakaH 20, mUlaM-1387, [bhA. 6645] 435 ghU-mAsadumAsAdiyaM ugdhAtamaNugghAtiyaM vAjaMAvaNNotaMjatthasijaMdijjatina kAlamapekkhaMti sA sajjA / imA ThaviyA-jaM puNa mAsAdi AvaNNaM nikkhittaM ti veyAvacaTThayA ThaviyaM kajati sA ThaviyA, tammi ya ThaviyasesaM ti jaM annaM ugghAtamanugghAtaM vA Avajati taM savvaM anugghAtaM kajjati / kamhA?, jamhA so atippmaadii|| imA paTTaviyA[bhA.6646] chammAsAdi vahaMte, aMtare Avanne jA tu aaruvnnaa| so hoti anugghAtA, tinni vikappA tucrimaae| khU-chammAsiyaM vahato AdiggahaNAo paMcamAsiyaM caumAsiyaM temAsiyaM domAsiyaM mAsiyaM vA vahato annaM jaM aMtarA Avajati ugghAtaM anugghAtaM vA taM se sANuggaheNa niranuggaheNa vA ArovijamANaM anugghAtaM Arovijati / kAraNaM pUrvavat / hADahaDAe ete tinni vigappA / [bhA.6647] sA puNa jahanna ukkosa majjimA hoti tinni uvikppaa| mAso chammAsA vA, ajahannukkosa je majjhe / / cU-sA hADahaDAchubbhamANI tividhA-jahannAdigA, tattha mAsagurU jahannA, ukkosA chaggurU, etesiMdoha vimajhe jAsAajahannamanukkosAimA domAsiyaMgurugaM, timAsiyaM gurugaM, caumAsiya guruyaM, paMcamAsiyaM guruyaM ti / esA ArovaNA paMcavihA samAsao maNiyA / idAniM mAsAdI paTTavie jaM annaM aMtarA paDisevati mAsAdI tattha jaM jammi divasaggahaNappamANaM bhaNNati paTTavigAThavigA sarUvaM jato bhaNNati suttamAgayaM mU. (1388) chammAsiyaM parihAraTTANaM paTTavie anagAre aMtarA domAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsarAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTThasaheusakAraNaM ahInamairittaM tena paraM savIsairAiyA do maasaa|| mU. (1389) paMcamAsiyaM parihAradvANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamatiritaM tena paraMsavIsairAiyA do mAsA / / mU. (1390) cAummAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahINamatirittaM tena paraMsavIsairAiyA do mAsA // mU. (1391) temAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNAAimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamatirittaM tena paraMsavIsairAiyA do maasaa|| mU. (1392) domAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheusakAraNaM ahInamatirittaM tena paraM savIsaigaiyA do mAsA / / mU. (1393) mAsiyaM parihAraThThANaM paTTavieanagAre aMtarA do mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuM sakAraNaM ahInamatirittaM tena paraM savIsairAiyA do maasaa||
Page #1335
--------------------------------------------------------------------------
________________ 436 nizItha-chedasUtram -3-20/1393 dhU- sarvaM saMhitAsUtraM uccAreuM padaccheda kAu imo padatthopaggaho "SaDiti'' saMkhyA / mAnAsanAnmAsaH, anyAni mAnAni samayAvalikAdIni asatIti mAsaH, mAnAni vA dravyakSetrAdInyasatIti mAsaH / mAso'sya parimANaM mAsamaIti vA, mAsaniSpannaM vA mAsikaM / parihAryate iti parihAraH,pariharaNaMvarjanamityarthaH / ahavA-pariharaNaMparihAraH, ahavA-parihiyate vaya'te ca asmAt prihaarH| 'TA gatinivRtau' tiSThantyasminniti sthAnaM / parihArasya sthAnaM parihAra sthAnaM / "paTThavite" ti AdikammaNodIraNabhRtezvaryaiSvi ti kRtvA prArabdhaM yat sthApitaM addhavaDhaM ti bhaNiyaM hoi| na gacchantItyagA vRkSA ityarthaH / agaiH kRtaM agAraM gRhamityarthaH / nAsya agAraM vidyate ityanagAraH / aMtasya ca aNtrNmjjhNaNtrNtibhnnnnti|dvimaasoasy parimANaM domaasiyN| parihArasya sthAnaM sthAnaM pratiSevitvA, "prati" pratidAnayoH pratisannidhAnayorvastu vastu prati mUlauttaraguNadappakappa jayaNasevAkaraNaM, ktvA pratyayaH, pUrvasya pareNa saha saMbaMdhamicchati, kRtvA anyat kimapi kartavyaM tadapekSate / AGmaryAdAyAM, "loka darzane", maryAdayAlocanaM dAtavyaM, AlocanaM darzayedityarthaH / athaM ityayaM nipAtaH, aparA nAmajA sA puTviM bhaNitA sato jA annA sA aparA / visatiritisaMkhyA |rjjt ti rAtri, sA ca rAgasvabhAvA, ubhayorapi vidyate, rAtrI ubhayagrahaNArthaM, ahavA- ahorAtraparisamAptiratra bhavatIti kRtvA rAtrigrahaNaM, anyonyapratibaddhatvAt itaretaragrahaNAta siddhiriti| ArovijatIti kRtvA aarovnnaa| puvvapAyacchitechubbhati, ahavA - uvari caDAviJjatitti bhaNiyaM hoi / kassa ? tassa sAhussa jaM bhaNiyaM pAyacchittaM dijjati, "AdimajjhAvasAnesu" -tassa chammAsiyasaparihAraTThANassa tisu vibhAgesujattha jattha paDisevati do mAsiyaM tattha tattha vIsatirAtitA ArovaNA ArubheyavvA / saha atyeNa satya, saha heuNA saheuM.saha kAraNeNa sakAraNaM / kiM bhaNiyaM hoti - tassa jato niSphatti prabhavaH, prasati, taMtassa attotti vA heu ti vA kAraNaM ti vA egaTuM / jahA suttassa asthAo prasUti utpattirityarthaH / jahA va taMtubhyaH paTaH, mRtpiDAt ghaTaH, evaM esA vIsatirAtiyA ArovaNA jato ni'phannA tIe taM se atyo tti vA, hetu kAraNaM, egaTThA diTThA / domAsiyAe paDisevaNAe vIsiyA ArovaNA, sA puNa saaTThA ahINamatirittA kittiyA hoi ? Ayarito sayameva pucchito bhaNati- "tena paraMsavIsatirAyA do mAsA' | "tena" tti - tena mUlavatthuNA saha ArovaNAparimANaM bhavati, AvattimANaM na ArovaNAmANa, paraM annaM ceva jaM bhaNiyaM hoti tena saaTuM saheuM sakAraNaM taM mAnamadhikRtya, taM puna savIsatirAyA domAsA saha vIsAehiM savIsatirAyA domaasaa| kiM puNa domAsiyAe paDisevaNAe vIsatirapi ArovaNA? ucyate-lakSaNoktatvAt, tattha lakkhaNaM divasA pakkhittaNamAsA AnijaMti, mAsA vipekkhiUNa divasA aanimNti| "divasA paMcahiM bhatitA durUvahINA havaMti maasaao| mAsA durUvasahiyA, paMcaguNA te bhave divasA / / " (esA lakkhaNagAhA) eeNa kAraNeNa dohiM mAsehiM AvannehiM vIsatirAtiyA ArovaNA / ahavA-imo anno vi Aeso saaTuM saheuM, sakAraNaM ahInamatirittamiti, tassa anagArassa ubhayataragAdIkAraNaM nAUNa paDhamapaDisevaNAe sAnuggahaM vIsatirAtiyA ArovaNA dijjati, jati taha vi na ThAejjA
Page #1336
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1393, [bhA. 6647 437 to se tena pareNa sUtrAdeso ceva sviistiraaydomaasaa| kaha? jA sA vIsatirAtiyA ArovaNA sA saMkasappiyA na tAva dijati, tena di puNo domAsiyaM taM paDisevitaM tassa paDhama sAnaggahaM kIrai, bIe sahoDhotti kAUNaM te cevado mAsA niraNuggahA dinnA, tena para savIsatirAtA do mAsA / evaM paMcamAsie vi paDavite taM ceva savvaM bhANiyavvaM / evaM cAummAsie temAsie eyANi savvANi domAsieNa samaM bhANiyavvANi, navaraM-chammAsiyA saMcatiyA vA asaMcatiyA hoz2a, paMcamAsiyA asaMcatiya paTTavitasuttA gatA / idAniM ThaviyasuttA-je te savIsatirAtitA do mAsA te kAraNaM paDucca ThaviyA AsI te kAraNe nihite paTTavijJati / mU. (1394) savIsatirAiyaM domAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamatiritaM tena paraM sadasarAyA tinnimAsA mU.(1395) sadasarAyatemAsiyaM parihAraTThANaMpaTTavie anagAre aMtarAdomAsiyaMparihArahANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamatirittaM tena paraM cattAri mAsA / / mU. (1396) cAummAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejAahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamatirittaM tena paraMsavIsairAyA cattAri mAsA / / mU. (1397) savIsairAyacAummAsiya parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA do mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuM sakAraNaM ahINamatirittaM tena paraM sadasarAyA paMca mAsA / / mU. (1398) sadasarAyapaMcamAsiyaMparihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarAdomAsiyaMparihAraTTANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe, saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamatirittaM tena paraMchammAsA / / ghU-tesu paTTavitesu jati puNo paDisevejA anne ado mAsA tattha vIsatirAtiyA ArovaNA AdI majhe pajjavasANe, saha aTeNa saaTuM saheuMsakAraNaM / iha atta jo AdipaTThavaNA savIsatirAtiyA do mAsA / tena paraM dasarAto do mAsA, dasarAto tinni mAsA paTTavie / jai puNo vi do mAsA paDisevejja tAhe sAnuggahaM vIsatirAyA dijaMti jAva tena paraM cattAri mAsA, evaM tAva neyaM jAva tena paraM chmmaasaa|ahvaa-kevl manaohi coddasa navapuvvaNo yatassa sAdhuno bhAvaM jANiUNa, imosavIsatirAehiM dohi mAsehi sujjhihiti ttitAhe savIsatirAyA do mAsA se pttttvijNti| jati puNo vido mAsA paDiseveja tattha vitaheva, tena paraM dasa rAyA tinni mAsA / evaM puNo vIsatirAtiyA chuDabhaMtehiM jAva te paraM chammAsA anuggahaTThavaNA ceva thove vA bahue vA Avanne dIsaM vIsaM dinA ArubheyavvA, paDisevaNA paDisevaNA, jAva chmmaasaa|evN tAva chammAsAdipaTTavie dumAsapaDisevie kAraNaM bhaNiyaM / evaM te sUtrA paTTaviyAThaviyANaM gayA / idAni atthavasao suttA mU. (1399)chammAsiyaMparihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaMparihArahANaMpaDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTTha saheuMsakAraNaM ahInamairitaM
Page #1337
--------------------------------------------------------------------------
________________ 438 nizItha-chedasUtram -3-20/1399 tena paraM divaDDo maaso|| mU. (1400) paMcamAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaMparihAraTThANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamairitaM tena paraM divaDDo maaso|| mU. (1401) cAummAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saalu saheuM sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM divaDo maaso|| mU.(1402) temAsiyaM parihArahANaM paTTavieanagAre aMtarAmAsiyaM parihAraTThANaMpaDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheusakAraNaM ahInamairitaM tena paraM divo maaso|| mU.(1403) domAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaMparihAraTThANaMpaDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamairitaM tena paraM divaTdo maaso|| mU. (1404)mAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakANaM ahInamairitaM tena paraM divaDo maaso|| cU- chammAsiyaM paMcamAsiyaM cAummAsiyaM temAsiyaM domAsiyaM mAsiyaM savvA lakkhaNAo pattAo lakkhaNaM puNa majjhe gahie AdimA aMtimA ya saMjogA te bhANiyabvA, jahA chammAsiyAdipaTTavaNA paTTavite domAsiyasa saMjogo bhaNito tahA etesiM pisavvAsiM saMjogo bhaanniyvyo| tenaimaMatyasuttaM- "chammAsiyaMparihAraTThANaMpaTTavie anagAreaMtarAchammAsiyaMcevaparihArahANaM paDisevittA AloejAahAvarAcattAlIsairAiyAArovaNAAdIjAvatenaparaMsacattAlIsatirAyA chammAsA", atyo puurvvt| __evaM paMcamAsitaM parihAraTThANaM paTThavite chammAsiyaM paDisevati / evaM cAummAsiyaM paTTavie paDisevati, temAsiyaMpaTTavie paDisevati, domAsiyaM paTTaviepaDisevati, mAsiyaM paTTavie paDisevati / eecha pddisevti|chvi suttA ihaM ntthi| kiM kAraNaMjeNachammAsANaMpareNaM na dijjati? ThaviyAya sacattAlAchammAsA, tena ThavitA suttA nthi|idaani chammAsie paTTavie aMtarA paMcamAsitaM paDisevati / ahAvarA vIsatirAtiyA ArovaNA Adi majjhAvasANe jAva tena paraM sapaMcarAyA chammAsA evaM paMcamAse paTTavite paMcamAsaM paDisevai / cAummAsie vi paMcamAsA, temAsie vi paMcamAsA, domAsie vi paMcamAsA, mAsite vi paMcamAsA, ettha vi ThaviyA suttA nasthi, jeNa sapaMcarAyA chammAse ti / chammAsie paTTavie aMtarA cAummAsitaM paDisevejA, ahAvarA tIsati jAva tena paraM paMcamAsA, evaM paMcamAsitaM caumAsitaM temAsiyaM domAsiyaM mAsie vi paTTavie caumAsiyaM paDisevittA AloenA, ahAvarA tI (vI) satirAtitA ArovaNA jAva tena paraM paMcamAsA tthvitaa| suttaM ettha asthi - paMcamAsiyaM parihAraTThANaM paTTavite cAumAsitaM parihAraTThANaM paDisevittA
Page #1338
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 20, mUlaM-1404, [bhA. 6647] 439 AloejjA ahAvarA tI (vI) satirAtitA ArovaNA jAva tena paraM chammAso / atto pUrvavat / suttA chammAsiyaM parihAraTThANaM paDisevite anagAre aMtarA tebhAsitaM parihAraTThANaM AloejjA, ahAvarA panuvIsatirAiMdiyA ArovaNA AdI jAva tena paraM paMcUNA cattAri mAsA paMcamAsite paTTavie, caumAsitepaTTavie, temAsitepaTTavie, domAsie, mAsieparihAraTThANaM paTTavite, temAsitaM parihAraTThANaM paDiseveja jAva tena paraM paMcUNA cattAri mAsA tthvitaa|| suttA-paMcUnacaummAsiyaMparihArahANaMpaTTaviteaMtarAtemAsitaMparihAraTThANaM, ahAvarApanuvIsA ArovaNAjAva tena paraMchammAsA savIsatirAyA cattArimAsA, savIsatirAyaM cAummAsiyaM parihAraM atarA temAsiyaM, ahAvarA panuvIsA ArovaNA jAva te addhachammAsA addhachammAsiyaM paTThavai / paTThavie anagAre aMtarAtemAsiyaM Aloe0,ahAvarA panuvIsarAeMdiyArovaNA tena prNchmmaasaa| kiM kAraNaM sadasarAyA chammAsA na bhaNiyA? ucyate - sAtiregA chammAsA nArovijati tti tena sadasarAyA chammAsA na bhaNaMti / idAniM mAsiyasaMjogasuttA lakkhaNapattA sutteNa ceva bhaNNaMti, chammAsiyaparihAraTThANapaTTavie anagAreaMtarA mAsiyaMparihAraTThANaMpaDisevieAloe, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AdI majjhAvasANe sAI saheuM sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM divaDDo mAso, evaM paMcamAsiyaM paDhavite temAsiyaM paTThavite mAsiyaM paTTavite aMtarA mAsiya jA tena paraM divaDDo mAso / ThaviyA suttA mU. (1405) divaDDamAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamairittaM tena paraM do mAsA / / ma. (1406) domAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaMparihAraTThANaMpaDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahINamairittaM tena paraM aSTAijA maasaa|| mU. (1407) aDDAijamAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA AroNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuM sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM tinni mAsA / / mU. (1408)temAsiyaM parihAraTThANaM paTTavieanagAre aMtarA mAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuMsaheuMsakAraNaM ahInamairitaM tena paraM achuTTA mAsA / / mU. (1401) aTuTThamAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTTANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajhAvasANe saaTuM saheuM sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM cattAri mAsA / / ma. (1410) cAummAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamairittaM tena paraM ahapaMcamA mAsA / / ___ mU. (1411) aDDapaMcamAsiyaM parihArahANaM paTTavie anaNare aMtarA mAsiyaM parihArahANaM
Page #1339
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram -3-20/1411 paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe saahaM saheuM sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM paMcamAsA // mU. (1412) paMcamAsiyaM parihAradvANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAradvANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe saahaM saheDaM sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM addhachaTTA mAsA // 440 mU. (1413) addhachamAsiyaM parihAraTTANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe saahaM sahejaM sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM chammAsA // - evaM chammAsAdipaTThavite jaM jaM paDisevittA ArovaNA ThaviyA ya vikalA saGghANavaDDIe bhANiyA jAva chammAsA / idAniM sagalaThaviyAe mAsAdiyA 1 / 2 / 3 | 4 | 5 | 6 | saTThANavaDDiyA neyavvA jAva chammAsA / tAhe paraTThANe vaDI bhavati / tattha saTTANavaDDI imA jahA mAsiyaThaviyapaTTavie mAsiyaM sevittA pakkhiyA jAva divaDDamAsA evaM ArovaNaM pakkhiyaM vahuMteNa tAva neyavvaM jAva chammAsA / eyaM saDDANavaDiyaM / - imaM parANavaDiyaM jahA- Thavie domAsiyaM paDisevittA vIsatirAtiyA ArovaNA, jAvavIsatirAta mAso, evaM vIsatiyAkheveNa nAyavvaM jAva chammAsA, evaM mAsite ThaviyapaTThavite temAsiyaM paDisevittA pannavIsArovaNA jAva chmmaasaa| mAsiyaThaviyapaTTacie caummAsa paDisevittA tIsiya ArovaNAe jAva chammAsA / mAsiyaThaviyapaTThavie paMcamAsiya paDisevittA paNatIsaM ArovaNAe jAva chammAsA / mAsiyaThaviyapaTTavie champAsiya paDisevittA cattAlIsarAiMdiyArovaNAe jAva chammAsA / evaM mAsiyapaTTvaNAe paraDDANavaDDI bhaNiyA / evaM domAsiyAdisu vi paTThaviesu sANavaDDi bhaNiUNa pacchA paraTThANavaDDI bhaNiyavvA, savvattha jAva chammAsA / esA ekkagasaMjogavaDDI saTTApaTTAsu bhaNiyA / idAniM dugasaMjoge sadvANaparaTThANavahniM duvihaM bhaNAmi mAsiyaThaviyapaTTavie mAsiyaM paDiseveja pakkhiya ArovaNA tena paraM divaDo mAso / divaThavite paTThavite do mAso paDisevejja vIsiyA ArovaNA tena paraM paMcarAto tinni ( donni) mAsA / sapaMcarAto do mAsA Thavie paTThavite timAsiyaM paDisevittA pakkhiyA ArovaNA, tena paraM savIsarAyA do mAsA ThaviyapaTTavie domAsiyaM paDisevittA vIsiyA ArovaNA, tena paraM sadasarAi tinni mAsA / evaM puNo mAsiyaM puNo domAsiyaM, egaMtarA savvattha dugasaMjogavaDDI dubihA bhANiyavvA jAva chammAsA / evaM mAsiya-temAsie ya dugasaMjogo, puNo mAse caumAse ya / puNo mAse paMcamAse ya (puNo mAse) chammAse ya / dugasaMjoge jattha jAe ArovamAte pakkhittAe chammAsA atirittA bhavaMti tattha cha cceva mAsA vattavvA parao na vaktavvA / kAraNaM taM caiva pUrvavat / evaM jattiyA mAsiyAe ThaviyAe dugasaMjogA te bhANiUNa tAhe mAsiyAe ceva ThaviyapaTTaciyAe tiyasaMjogI caukkasaMjogA paMca saMjogA ya bhANiyavvA, pareNa chakkasaMjogo natthi, kAraNaM taM ceva / tAhe domAsaThaviyAe dugasaMjogavaDDI duvihA bhANiyavvA - sAya lakkhaNeNa pattA, sutteNa caiva bhaNNati / ettiyaM gaMtUNa suttaM nivaDitaM / taM ca i
Page #1340
--------------------------------------------------------------------------
________________ 441 uddezaka : 20, mUlaM-1414, [bhA. 6647] mU. (1414) domAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamairittaM tena paraM aDDAijA mAsA / / mU. (1415) aDDAijamAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA domAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejjA ahAvarA vIsiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe saaTTa saheu~sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM sapaMcarAiyA tinni mAsA / / mU. (1416) sapaMcarAyatemAsiyaM parihArahANaM paTTavie anagAre aMtarAmAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA, AimajjhAvasANe, saaTuM saheuMsakAraNaM ahInamairitaM tena paraM savIsatirAyA tinni mAsA / / mU. (1417) savIsatirAyatemAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre aMtarA domAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA arovaNA, AimajjhAvasANe, saaTuM saheuM sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM sadasarAyA cattAri mAsA / / mU. (1418) sadasarAyacAummAsiyaMparihArahANaMpaTTavie anagAre aMtarA mAsiyaMparihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheuM sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM paMcUnA paMcamAsA / / mU. (1419) paMcUnapaMcamAsiyaMparihAraTTANaM paTTavie anagAre aMtarAdomAsiyaM parihArahANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA vIsairAiyA ArovaNA AimajjhAvasANe, saaTTha saheu~sakAraNaM ahInamairittaM tena paraM addhachaTThA maasaa|| mU. (1420) addhachaTTamAsiyaM parihArahANaM paTThavie anagAre aMtarA mAsiyaM parihArahANaM apaDisevittA AloejjA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AimajjhAvasANe saaTuM saheu~sakAraNaM ahInamairitaM tena paraM chammAsA / / // 1 // dasaNacarittajutto, jutto guttiisusjjnnhiesu| nAmeNa visAhagaNI, mahattarao guNANa mNjuusaa| // 2 // kittIkaMtipiNaddho, jasapatto (do) paDaho tisaagrniruddho| puNaruttaM bhamai mahi, sasivya gagaNaM guNaM tassa / / // 3 // tassa lihiyaM nisIhaM, dhmmdhuraadhrnnpvrpujss| ArogaM dhAranijaM, sissapasissovabojjaM ca / / cU-(evaM ekkekka aMtarettA tAva neyavvaM jAva chammAsA, evaM eyassa vi savvadugasaMjogAdi bhANiyabvA) evaM temAsiyaThaviyapaTTavie duvidhA samatiga caupaMcacha, pare natthi, evaM caau0|1 / 2 / 3 / 4 / naa| phrI pare nasthi / evaM paMcamAsiyaMjogA 1 / 2 / 3 / / nA / / parato natthi, kaarnnNtcev| savve vijahA lakkhaNeNa bhANiyabvA, ete dugasaMjogAdINaM saMjogA saTTANavaDitA bhANiyabvA paraTThANavaDDiyA ya / "saTTANavaDDiya" ti kiM bhaNiyaM hoti ? je mAsiyaThaviyapaTTaviyamAsiyaM ceva Adi kAUNa saMjogA hoti te saTTANavaDDitA evaM do ti cau pNcmaasie| ime parahANavahitA-je mAsiba ThaviyapaTTavie domAsiyaM vA timAsiyaM vA caumAsiyaM vA ___
Page #1341
--------------------------------------------------------------------------
________________ 442 nizItha-chedasUtram -3-20/1420 paMcamAsiyaM vA AdI kAUNa saMjogA kIraMti / esA paraTThANavaDTI / eyAsiM atthA coddaNAe kAraNANiyajahA paDhamaThaviyANaMevaM paDhamasuttassa paTThavaNAepaDisevaNA ya bhaNiyA / idAni bitiyasuttassa bahusassa imA vidhI - chammAsiyaM parihAraTThANaM paTTavie anagAre atarA bahuso vi mAsiyaM parihAraTThANaM paDisevittA AloejA, ahAvarA pakkhiyA ArovaNA AdimajjhAvasANe saaTuM saheuMsakAraNaM, ahInamairittaM tena paraM divo mAso, evaM paMcamAsie paTThavitemAsiyA paDisevamA caummAsie paMcamAsiyA, temAsie paTTavie, mAsie paTTavie, domAsitepaTTavie, mAsiyA paDisevaNA, pakkhiyA ArovaNA, evaM ThavitagA suttA vi divaDDamAsAdi bhANiyavvA |tNcev niravasesaM bahusA'bhilAveNaM sabbaM bhANeyavvaM / evaM dasa suttA suttakameNa ceva bhANiyabvA / navaraM-paTTavaNe cha vA paMca vA cattAri vA tinni vA do vA eko vA paDisevaNahANesu taM ceva savvattha / sesaM jahA kasiNasutte tahA Thavite ya paTTavie ya, suttA vi taha ceva tesiM saMjogA vi taha ceva kAyavvA / jo vi ko vi viseso vibuddhIe uvaujiUNa bhANiyabbo imAto jaMtagAto-phunA32 1||phuphuphu phu| nA nA nA nA nA nA |ek eka eka eka eka eka / 333333 / 222 222 / 111111 / evaM paTTavitigA suttA samattA / idAni iha ajjhayaNe suttAvattiparimANaduvAreNa pacchittavahaMtagA bhaNNaMti / jato bhaNNati[bhA.6648] eklUNavIsativibhAsiyammi hatyAdivAyaNaM tassa / ___ ArovaNarAsissa tuM, vahaMtayA hotime purisaa|| cU-je bhikkhU hatthakammaMkarei-ityAdisuttAtojAvaegUNavIsatimuddesagaaMtasuttevAyaNasuttaM, etesu egUNavIsuddesesu jo pacchittarAsI vibhAsio tassa pacchittassa vahaMtayA ime purisaa|| [bhA.6649] kayakaraNA itare yA, sAvekkhA khalu taheva nirvekkhaa| niravekkhA jinamAdI, sAvekkhA AyariyamAdI / ghU-kayakaraNA jehiMcautthachaTThamAdI tavo kto| "itre"tti-akykrnnaa|je kayakaraNA te duvihA - sAvekhA nirvekkhaay|ttth niravekkhA jina diyA,te sarIragacchAdiNiravekkhattaNato niravekkhA / AdisaddAto suddhaparihAriyA ahAlaMdiyA paDimApaDivannA ete niyamA kayakaraNA ityartha / je puNa sarIragacche ya savikkhA te tivihA-"AyariyAdI", AdisaddAto uvajjhAyA bhikkhuuy|| [bhA.6650] akayakaraNA vi duvihA, anabhigatA abhigatA ya bodhavvA / jaM sevatI abhigato, anabhigate asthire icchaa| dhU-je akayakaraNAte duvidhA-anabhigatA iyrey| tattha anabhigatA naamaghiysutttthaa| iyara tti- "abhigatA", te ya gahiyasuttatthA / ettha jo kayakaraNo dhitisaMghayaNajuttoabhigato ya so jaM sevati taM ceva se pacchittaM dijjati / jo puNa anabhigato athiro akayakaraNo dhitisaMghayaNAdihIno tassajaM Avanno taM vA dijjati husiyaM vA annaM husiyataraM vA "iccha' tti - jAva se jhoso vA ityarthaH / evaM saMkhevao bhaNiyaM / imaM vittharato[bhA.6651] ahavA sAvekkhitare, niravekkho niyamasA u kayakaraNA / ___ itare katA'katA vA, thirA'thirA navari gIyatthA /
Page #1342
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1420, [bhA.6651] 443 dhU- "iyari" ti-niravekkhA, te egavihA niyamA kayakaraNAdiguNovauttA, puNo "iyaraM" ti - sAvekkhA,te tivihA AyariyAtI / tattha AyariyauvajjhAyA kayakaraNa - akayakaraNA bhANiyavvA, te ceva niyamA abhigatA thiraay| bhikkhU abhigatA anabhigatA vA / puNo ekkekA thirA athirA bhANiyavvA / puNo kayakaraNaakayakaraNabhedeNa ya bhiMdiyavvA / ettha thirAthiratti jaM vuttaM jAva caragAdiehiM daMsaNAto parIsahovasaggehiM vA caraNAto atikakkhaDapachittadAnena vA bhAvato na cAlijjati sothiro, itaro athiro / evaM vikappiesupacchaddhabhAvaNA AyariyAdI savve kayakaraNaakayakaraNA bhANiyavvA / navaraM-bhikkhupakkhe thirAthiragItamagIyasthA ya bhANiyavvA / / imaM kayakaraNetarANa vakkhANaM[bhA.6652] chaTTaTThamAdiehiM, kayakaraNA te u ubhayapariyArA / abhigata kayakaraNattaM, jogA ya tavArihA keii|| cU-chaTTaTThamAditavo jehiM kato kayakaraNA, te u "ubhayapariyAe" ti- gahitthapariyAe sAmanapariyAe vA, te kayakaraNA, iyare akayakaraNA / je te abhigatA tesaM kei AyariyA katakaraNaM icchNti|kmhaa? jamhA tehiM AyariyajogA bUDhA mahAkappasutAdINaM / sIso codetije te niravekkhA- tesiM ekko ceva bhedo|je puNa sAvakkhA tesiM kiM nimittaM tividho bhedo- "imo Ayario" "imo uvajjhAo" "imo bhikkhU" ? AyariyAha- je te AyariyauvajjhAyA te niyamA gIyatthA, je bhikkhU te gIyatthA agIyatthA vA, evamAdibhedadarisaNatthaM bhedo kato // athavA - tattha tividhabhede jo gIyabhedo so imaM jANai[bhA.6653] kAraNamakAraNaM vA, jayaNA'jayaNA ya tattha gIyatthe / eeNa kAraNeNaM, AyariyAdI bhave tivihaa|| - adhavA sAvekhapurisabhedakaraNe imaM kAraNaM[bhA.6654] kajjamakaja jatA'jata, avijANaMto agIo jaM seve| so hoti tassa dappo, gIte dappAjate dosA / / cU-agIonajANati-imaMkajja imaMakajja, imAjayaNA, imAajayaNA / evaM ajANatassa jA sevA sA savvA dappo ceva uvalabbhati, tamhA tassa dappanippaNNaM pacchittaM dijjati / gIyo puNa eyaM savvaM jANai tamhA tassa dappaniSphaNNaM ajayaNaniSphaNNaM vA dAyavvaM / ahavA - jahA loge juvarAyAdivatthuvisese daMDaviseso bhavati, tathA iha louttare AyariyAdINaMAsevaNadaMDoannanno bhavati, tena tividhbhedoko|| sAya vatthuvisesaoimA AvattI-savvajiTTA AvattIpAraMciyaM, tattha niravekkhapAraciyakaraNe'saMbhavato sunnaM, AyariekayakaraNe pAraMciyaM, akayakaraNe aNavaTuM| uvajjhAe kayakaraNe akayakaraNe mUlaM / bhikkhUmmi gIte thire kayakaraNe aNavaTuM, akayakaraNe chedo / athire kayakaraNe chedo, athire akayakaraNe chaggurU / bhikkhummi agIte thire kayakaraNe chagguru, akayakaraNe challahU, thire kataraNe challahU, akayakaraNe caugurU / esa ekko Adeso / imo bitiyo - pAraciyaAvattIe ceva karaNe Ayarie aNavaTTha, akayakaraNemUlaM, uvajjhAe kayakaraNemUlaM, akykrnnechedo|evN aDDovakaMtIe neyavvaM jAva bhikkhummi agIte athire akayakaraNe caulahua / evaM aNavaDhe vi do AdesA
Page #1343
--------------------------------------------------------------------------
________________ 444 nizItha-chedasUtram -3-20/1420 bhANiyavyA / navaraM -tesiM aMtA caulahuM mAsaguru ya / ettha viniravekne aNavaTThAsaMbhavato suNNaM -idAni mUlaM[bhA.6655] savvesiM avisiTThA, AvattI tena paDhamatA mUlaM / sAvekkhe gurumUlaM, katamakate chedamAdI tu / / dhU-savvesiM niravekkhAdINaM mUlaM AvannA, tattha je niravekkhA te jaM ceva AvatrA taM caiva dijai, jeNa kAraNeNaM te niramuggahA / sAvekkhANaM puNa dANe imo vihI nAyavvo- sAvekhassa Ayariyassa kayakaraNassamUlaM, akayakaraNassa chedo| uvajjhAyassakayakaraNassachedo, akayakaraNe chaguru / bhikkhussa abhigayassa thirassa kayakaraNassa chaggurutA, akayakaraNassa challahuyA / athirassa kayakaraNassachalhuA, tassevAkayakaraNassa cugurugaa|anbhigyss thirassa kayakaraNassa caugurugA, akayakaraNassa culhuaa|athirss kayakaraNassa caulahuA, tasseva akayakaraNassa mAsaguru / mUlamAvanno evaM masagurU ThAti / chedAvanne chedAo ADhattaM etesu ceva purisaThANesu aSTovakaMtIe mAsalahue ThAti |chggurugaato gurue bhinnamAse ThAti / caulahuAtochallahue mAse ThAti / cauguruAo gurue vIsarAiMdie ThAti / caulahuAto vIMsarAIdie lahue ThAti / mAsaguruAo pannarasarAiMdie gurue ThAti / mAsalahuAopannarasarAiMdie lahue tthaati| bhinnamAsaguruAto dasarAiMdie gurue ThAti / bhiNNamAsalahuAto dasarAiMdie lahue ThAti vIsarAyaguruAto paMcarAidie gurue ThAi / vIsarAyalahuAto paMcarAyalahue ThAti / pannarasarAyaguruAtodasame tthaati|pnnrsraaylhuaatoattttme ThAti / dasarAiMdieguruAto chaDhe tthaati| dasarAiMdiyalahaAto cautthe ThAti paMcarAiMdiyAto AyaMbile ThAti / evaM paMcarAiMdiyalahaAto ekkAsaNate ThAti / dasamAto purimaDDhe ThAti / aTThamAtI nivvAtite ThAti / evaM aDDokaMtIe savvaM neyavvaM / ettha ekke AyariyA - carimADhattaM aDDokkaMtIe lahupaNae ThAti dasamAdipade na tthaayNti| anne carimADhattaM aTovakaMtIe panagovaridasama chaTTha-cautthAjAva egabhattapurimaDa jAva nivitie ThAyaMti / / AdezAntarapradarzanArthamidamAha[bhA.6656] paDhamassa hoti mUlaM, bitie mUlaM ca cheda chggurugaa| jayaNAe hoti suddhA, ajayaNa gurugA tivihbhedo|| dhU- paDhamo tti - jinakappio, tassa avavAdAbhAvA mUlaM evaM / "bitito"tti - sAvekkho kayakaraNo Ayario, tassa mUlAvattIe mUlaM ceva / "vA" vikalpe / chedo vA bhuvati / [bhA.6657] sAvekkho ti va kAuM, gurussa kaDajogiNo bhave chedo / akayakaraNammi chagguru, aDDoktIe neyavvaM / / khU-esa aayriyuvjjhaaesuavvaado|joy bhikkhUgItothirokayakaraNoya, agIyapakkhe thiro kayakaraNo ya, etesi pi eso ceva avavAdo / je sesA bhikkhupakkhe tesiM imo avavAto[bhA.6658] akayakaraNA ya gIyA, je ya agIyA'katA ya athirA ya / tesAvatti anaMtara, bahuaMtariyA va jhoso vA // cU-je bhikkhU gIyapakkhe donni akayakaraNA, casaddAto gIto athiro kayakaraNo ya / je agIyapakkhe ayakaraNA donni, jo ya agIyo thiro kayakaraNo ya etesiM AvattItojaM annataraM
Page #1344
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka H 20, mUlaM-1420, [bhA. 6658] 445 dugAdibahuaMtaraM vA savvatimaM vA dijjati, savvahA vA jhoso kaJjati / "jayaNAe" pacchaddhaM savvAvattiThANesugIyattho kAraNejayaNAe arattoaduTThoya pddisevNtosuddho|jo puNaajayaNakArI tassa ajayaNaniSphaNNaM yurisabhedato imaM tivihaM, Ayariyassa cauguruM, uvajjhAyassa caulahaM, bhikkhussa mAsaguruM / eteNa kAraNeNa tividho purisabhedo kRta ityarthaH / / sIso pucchati- "kiM nimittaM esa AyariyAdibhedeNa visamA sohI bhaNitA" ? ucyate. [bhA.6659] dosavibhavAnuvo, loe DaMDo u kimuta uttrie| titthucchedo iharA, nirAnukaMpA na vi ya sohI / / cU-jahA loge na savvadosesu sariso daMDo, appamahaMtadosAnurUvo DaMDo dijjati, kiM ca loge purisAnurUvo vibhavAnurUvo ya DaMDo dijati, jo jattiyaM khamati, evaM jati loge anakaMpiNo houM gharasArAnurUvaM DaMDaM deti, to kimuta loguttare vi anukaMpaparayaNehiM suTutaraM anukaMpA kAyavvA / annaMca jaijo jaM khamati tassataMjatina dijati to titthacchedAdiyA dosA pacchittakaraNaasattA unnikkhamaMti, kiM ca abalaM paDucca nigghiNatA khavakhaDapacchittakaraNaparAbhaggassa caraNasuddhI na bhavati, jamhA evamAdidosA tamhA juttaMpurisabhedao sohii||"jynnaae hoti suddhA ajayaNagurugA tivihabhedo" ti eyassa pacchaddhassa imaM vakkhANaM-tividhabhedo tti Ayariya uvajjhAya bhikkhUNa y|ussggto tAva sabvesi gelaNNe suddhaNa kAyavvaM / aha suddhaM na labbhati to kAraNA'valaMbiNA panagAdijayaNAto asuddheNa karaMtA kAraveMtA ya suddhA / "ajayaNaguruga"tti asya vyAkhyA[bhA.6660] suddhAlaMbhe agIte, ajayaNakaraNe bhave gurugaa| kujA va atipasaMge, asevamANe va asmaahii|| cU- apariNAmagA atipariNAmagA ya je tesiM suddhassa alaMbhe jati ajayaNAe kareMti, ahavA - estha ajayaNA - tahA asamaMjasato kareti jahA te jANaMti kahaMti vA tesiM asuddhaM ti, to caugaruapacchittaM / ime ya dosA bhavaMti, atipariNAmago atipasaMgaM kareja, apariNAmago vAakappiyaM ti asevaMto anagADhAiparitAvaNA asamAhimaraNaM vA / / kiM cAnyat[bhA.6661] tividhe teicchammi, ujjugavAulaNa sAhaNA ceva / pannavaNNa maicchaMte, dirseto bhaMDipotehiM / / cU-AyariyAditividhe purisabhede, ahavA - tividhA teicchA vAtiyA pittitA siMbhitA, tAsusuddhAlaMbheakappieNa kIramANeAyariya-uvajjhAya-gIyabhikkhUNaya "ujjayaM"ti-phuDameva sIsati-eyaM "akappiyaM"tijaM vAjahA gahiyaM |kmhaa? jamhA te ussaggavavAdato joggAjogaM jANaMti, jaM ca joggaM taM AyaraMti / je puNa agItA apariNAmagA atipariNAmagA ya tesiM akappayaM ti na kahijjati / aha te bhaNejja - kato evaM ti? tAhe kahijjati-amagagihAo tti vAkulinati,jahA se akappie vi kappiyabuddhI uppajjatItyarthaH / aha tehiM nAyaM - tAhe tesiM "asuddhaM"ti phuDaM sAhijati / ahavA - tehiM sayameva nAyaM tesiM imaM sAhiJjati- "jaM gilANehiM akappiyaM vidhIe sevijati taM nihosa, annaM ca appeNa bahumesijjA evaM paMDiyalakkhaNaM / gilANaMgilANapaDikamme yaakijjamANe jati marati to asaMjato bahutaraM kammaM baMdhati, tegicche puNa kae ciraMjIvaMto sAmaNNaM kareMto lahuM kamma khaveti, annaMca katAiteneva bhaveNa sijjhejja / "
Page #1345
--------------------------------------------------------------------------
________________ 446 nizItha-chedasUtram -3-20/1420 uktaM ca- "asthi NaM bhaMte uvasattamA devA" ityAdi AlAvakAH / evaM jo taruNo bahUNa ya sAhusAhuNINaM uvaggahaM kAhiti, so evaM pannavijjati / aha pannavito vi akappiyaM na icchati, tAhe se bhaMDIpotehiM diTuMto kajjati / jo bhaMDIpoto vA thovasaMThavaNAe saMThavito vahati so saMThavijJati / aha atIvavisaNNadArUM to na saMThavijjati / evaM turma pi gilANe akappiyasaMThavaNAe saMThavito bahuM saMjamaM kahiti, jo puNa vuDDo taruNo vA atIvarogadhaccho atigicco so jati appaNA bhaNAti-"anAsagaMkaremi"ttitassaanumatI kaJjati, appaNA'manaMtassa "sAhijjati"tti dhammo kahinati, pannavijjai ya "anAsagaM karehi" ti| idAniM tenevaMkaraNijjaM aha necchati anAsagaM, tAhe sebhaMDIpotagaMditA kajaMti, so bhaNNati - tumaM ato visannadArutullo ArohaNaM karehi tti / "jA egadese adaDhA tu bhaMDI" vRttaM kaMThaM / / evaM kAraNe jayaNAsevaNA vannitA, ajayaNaM kareMtassa ArovaNA ya / ahavA - sAvekkhA dasa AyariyAdipurisA kajaMti / kahaM ? ucyate -je bhikkhU gIyattho so duviho kajati / kahaM? ucyate - kayakaraNo akayakaraNo ya / dhirAthirona kjti| evaM dasa kAuMimA annA ArovaNA bhaNaMti[bhA.6662] nivigitiya purima, ekkAsaNa aMbile abhattaTTe / paNa dasa pannara vIsA, tattoya bhave paNuvvIsA / / [bhA.6663] mAso lahuo guruo, cauro lahugA yahoti gurugA ya / ___ chammAsA lahugurugA, chedo mUlaM taha dugaM ca / / dhU-AyariyAdI savve paMcarAtidiyaM AvannA, tesiM imaMdAnaM-Ayariyassa kayakaraNassa taM ceva dAnaM, akayakaraNassa abhattahro / uvajjhAyassa kayakaraNassa abhattaTTho, akayakaraNassa aayNbilN|bhikkhussabhigtss kayakaraNassa AyaMbilaM,akayakaraNassa ekkAsanayaM bhikkhUssa anabhigayassa athirakayakaraNassa akayakaraNassa nivitiyaM ahavA - anabhigataadhirassa icchA / evaM dasarAiMdiesu ADhattaM heTThAhuttaM purimaDhe ThAi, pannarasasu ADhattaM ekkAsaNage ThAti, vIsAe ADhataMAyaMbile ThAti, bhinnamAse ADhattaMabhattaTTeThAti, mAsageAraddhaM paMcasu rAtidiesu ThAti, evaM domAsika temAsika caumAsika paMcamAsika chammAsika cheda mUla aNavaTTha pAraMcie AraddhaM sabvesu heTThAhuttaM osAreyavvaM tehiM ceva padehiM / sabbete tavArihalahugA bhaNiyA / / [bhA.6664] eseva gamo niyamA, mAsadumAsAdie u sNjoe| ugghAyamanugghAe mIsaM mIsAirege y|| dhU- evaM mAsAdisagalasuttArovaNAo bhANiyavvA, evaM ugghAiesu savvA bhANiesu anugghAtiesu vi evaM bhANiyavvA, tahA ugghAyAnugghAyamIsasaMjogesu vi bhANiyavvA / evaM mAsAdigA jAva chammAsA panagasAtiregehiM bhANiyavvA / puNo te caiva gurugA panagamAsAtiregehiM tAhe ugghAyAnugghAyaphNagamAsAtiregehi to dasarAyaugghAtAmugghAyasAtiregamIsA ya bhaanniyvvaa| evaM jAva bhinnamAsAtiregehiM ti / evaM savvAvattisu uvaujja dANaM daatvvmiti|| [mA.6665] eseva gamo niyamA, samaNINaM dugavivajio hoi| AyariyAdINa jahA, pavattiNimAdINa vi taheva / /
Page #1346
--------------------------------------------------------------------------
________________ 447 uddezaka : 20, mUlaM-1420, [bhA. 6665] dhU-evaM saMjatINaM pi sabdaM bhANiyavvaM / navaraM - tAsiM dugavajjiyaM ti aNavaThThapAraMciyadAnaM nasthi / AvattIo paNa tAsiM asthi, se savvAvattIo dANANi ya asthi / navaraM - parihAro na kiMci, jahA purisANaM AyariyAdiTThANesu bhaNiyaMtahA tAsiM pavattiNimAdiThANesubhANiyavvaM / / idAni Ayario sissANaM sissiNINaM ca imaM nisIhajjhayaNaM hiyayammi thiraM bhavau tti nikAyaNatthaM imaM bhaNai[bhA.6666] cauhA nisIhakappo, saddahaNA AyaraNa gahaNa sohii| - saddahaNa bahuvihA puNa, ohanisIhe vibhAgo ya / / ghU-ahavA - jaM evaM paMcamacUlAe vuttaM savvaM eyaM samAsato caubvihaM / jato bhaNNati- "cau0" gAhA ||cubiho nisIhakappo taM jahA-saddahaNakappo, AyaraNakappo, gahaNakappo, sohikappo ya / tattha jA saddahaNA sA duvihA - ohe vibhAge ya / / ekjekkA anegavihA imA[bhA.6667] ohanisIhaM puNa, ho ti peDhiyA suttamo vibhAo u | ussaggo vA oho, avavAo hoti u vibhaago|| dhU-odhaH samAsaH sAmAnyamityanAntaraM, taM ca NisIhapeyA namaniSphaNNo nikkhevo u (oha) ggahaNAdityarthaH / vibhajanaM vibhAgaH vistara ityarthaH / savIsAe uddesatehiM jo suttasaMgaho suttattho ya / ahavA ussaggo oho, tasyApavAdaH vibhAgaH / / ahavA[mA.6668] ussaggo vA u oho, ANAdipasaMgamo vibhaagou| vatthu pappa vibhAgo, avisiTThAvajjaNA oho / dhU-sute sutte jaM ussaggadauresaNaMtaM oho, jaM puNa sutte sutte ANA'NavatthamicchattavirAdhanA ya vibhAgadarisaNaMso vibhAgo, ahavA-AyariyAdipurisavatthubhedeNa jaMbhaNiyaM so vibhAgo, jo puNa avisiTTA AvattI so oho / / ahavA[bhA.6669] paDiseho vA oho, takkaNA''nAti hoi vitthaaro| AyA saMjama bhaitA, tassa ya bhedA bahuvikapA / / cU-"nA kappai' tti kAu jaMjaM paDisiddhaM so sambo oho, tassa paDisiddhassa karaNANunnA jA ANAdiNo ya bhedA / esa sabbo vittharo tti vibhAgo savittharo puNa bhANiyabbo / nikkAraNa avidhipaDisevaNe niyamA ANAbhaMgo anavatthA ya, micchattaM ca- "na jahAvAdI tahAkAri" tti virAdhanAo AyasaMjamavirAdhanAo bhayanijA-kayAvi bhavaMti na vA / jahA karakammakaraNe AyavirAhaNA bhavatinavA, sajame niyamA bhavati, pamattassa yapaDamANassa AyavirAhaNA, tasseva pANAivAyaasaMpattIe no saMjamavirAdhanA | evaM "tassa"tti virAhaNAe sprmedaa| evaM bahuvikappA anegaprakArA uvaujja bhANiyavvA / evaM vibhaago|| [bhA.6670] ahavA suttanibaMdho, oho atyo u hoti vitthaaro| aviseso ti va oho, jo tu visesosa vitthAro / / cU-suttamettapratibaddhaM, jahA paDhamasutte karakammakaraNemAsaguruM / esa oho / seso atto jahA paDhamaporisIe karakambhakaraNe mUlaM, bitie chedo, tatie chaggurU, cautthIe cauguruM, paMcamIe
Page #1347
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha - chedasUtram - 320 /1420 mAsaguruM / esa vibhAgo / evaM paDhamasutte / evaM caiva savvasuttesu jo anuvAdI atyo savvo vibhAgo / ahavA - jaM davvAdipurisaviseseNa avisesijati so oho / davvAdipurisavisiddhaM puNa savvaM vittharo / eyaM savvaM jaM vRttaM sadvANasaddahaMtassa saddahaNakappo / / idAniM imo AyAraNa kappI[ bhA. 6671] je bhaNitA upakappe, puvvAvaravAhatA bhave suttaa| so taha samAyaraMto, savvo so AyaraNakappo // 448 - je pakappe egUNavIsAte uddegehiM puvvAvaravAhayA suttA atyA vA bhaNitA te taheva samAyaraMtassa AyaraNakappo bhavati / ettha puvvo ussaggo, avaro avvaado| ete paropparavAhatA - etesiM saTThANe sevaNA kartavyetyarthaH // [bhA. 6672 ] ussage avavAyaM, AyaramANo virAhao hoti / avavAe puNa patte, ussagganisevao bhaio // cU- kaMThayA / bhayaNA kahaM ? ucyate - jo dhitisaMghayaNasaMpanno so avavAyaThANe patte vi ussagaM kareMto suddho, jo puNa dhitisaMghayaNahINo avavAyaTThANe ussaggaM karei so virAdhana pAvati / esa bhayaNAgato Aya (ka) raNakappo / idAniM gahaNakappIsuttatthatadubhayANaM, gahaM bahumAnavinayamaccheraM / ukkaDu - niseja - aMjali gahitAgaDiyammiya paNAmo // [bhA. 6673] ahavA - - sutaM atthaM ubhayaMvA gehaMteNa bhattibahumAnAbbhuTTANAtiviNao payuMjiyavvo / "accheraM" ti Azcarya manyate - " aho ! imesu suttatthapadesu erisA avikalA bhAvA najjaMti", AzcaryabhUtaM vinayaM karoti tivvabhAvasaMpanno annesiM pi saMvegaM jaNaMto, atthe niyamA sannisijaM kareti, sutte vi kareti, vAyaNAyariyaicchAe vA suNeti, ukkuDuo Thito rayaharaNanisejjAe vA nicchakayaMjalI | evaM pucchramANe vi suttaM puNa kayakacchamo paDhati, jayA puNa AlAvayaM naggati tayA kayaMjalI kayappaNAmo ya, kiM ca aMgaM suyakkhaMdhaM ajjhayaNaM uddesagA atyAhigArA suttavakke ya guruNA dinne samatte vA / gahie tti avadhArieNa anavadhArite vA sisseNa paNAmo kAyavvo / idAniM "sodhikappo' tti sodhi prAyazcittaM taM dravyAdipuruSabhedena kalpate yaH sa sodhikalpaH, jo AvannANaM pacchiteNa sodhiM karotItyarthaH / keriso so ? ucyate- kevala mana ohi coddasa navapuvvI ya / sIso bhaNati titthakarAdiNo coddasapuvvAdiyA ya juttaM sohikarA, jamhA te jANaMti jena visujjhai tti, tesu vocchiNNesu sohI vi vocchinnA ? / AcAryAha - [ bhA. 6674] kA NaM jinapuvvadharA, karisuM sodhiM tahA vi khalu ehi / cohasapuvvanibaddho, gaNapariyaTTI pakappadharo // cU- puvvaddhaM kaMThaM / imaM pakappajjhayaNaM coddasapuvIhiM nibaddhaM taM jo gaNaparivaTTi sutattthe dhareti so vi sodhikaro bhavati / ahavA - coddasapuvvehiMto nijjUhio esa pakappo nibaddho, taddhArI so'dhikArItyarthaH // kiM cAnyat [mA. 6675] ugghAyamanugghAyA, mAsacaumpAsiyA upacchittA / puvvagate ciya ete, nijjUDhA je pakappammi / / cU- je ugdhAyAdiyA pacchittA jesu avarAhesu puvvagae sutte atthe vA bhanatA te ceva puvvagatasiddhA
Page #1348
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1420, [bhA. 6675] 449 ihaM pi pakappajjhayaNe nijUDhA tesuceva avarAhesutti, jamhA evaM tamhA pakappadhArI sohikarotti siddhaM / so pakappadhArI katibhedo keriso vA gaNaparivaTTI icchijjati ? ucyate[bhA.6676] tiviho yapakappadharo, sutte atthe ya tadubhae ceva / suttadharavajjiyANaM, tigadugapariyaTTaNA gacche / / dhU-sutta nAmege dhareti no atyaM, atthaM nAmege dhareti no suttaM / ege suttaM pidhareti atthaM pi, ege no sutaM dhareti no atthaM / ettha cauttho pakappadharaNe suNNeti avasthu ceva, sesatigabhaMge paDhamabhaMgillo vi|jmhaaete gaNaparivaTTI pacchittadAne asmtthotti|tNsuttdhrNbjettaa taiyabhaMgadharo gaNaparivaTTI anunnaato|tssaasti bitiyabhaMgillo vijamhA ekabhedena pacchittadAne samatthA tamhA na vocchinnaM pacchittaM deMtagA y||aah - "kiM kAraNaM pacchittaM dijati?" AcAryAha[bhA.6677] pacchitteNa visohI, pamAyabahuyassa hoi jIvassa / tena tadaMkusabhUtaM, carittiNo caraNarakkhaTTA / / cU-jahA mattagao avaso ummaggAgAmI vA aMkuseNa dharijja- eva carittiNo caraNaM malinaM pacchitteNa sujjhati, iMdiyAdipamAdesu apayaTTamANo pacchiteNa aMkuzabhUtena nivArijati caraNarakkhaNaTThA / / jaMca bhaNasi "pachittaM vocchinnaM" ti tattha pacchittAbhAve ime dosA[bhA.6678] pAyacchitte asaMtammi, carittaM pi na ciTThatI / carittammi asaMtammi, titthe no saMcaritayA / / [bhA.6679] carittammi asaMtammi, nivvANaM pina gcchtii| nivvANammi asaMtammi, sabbA dikkhA niratthayA / / dhU-tamhA pakappadhAriNo deMtagA asthi, pacchittaM ca deyamapyasthi, dAtRdevasabadhAt / taM ca pacchitaM dasavihaM AloyaNAdi siddhaM / tesi sesa jammi vocchinnaM, jaMvA anusajati taMbhaNAmi[bhA.6680] dasa tA anusajjatI, coddasapuvvI ya jAva saMghayaNaM / dosu vi vocchinnesuM, aTThavihaM jAva titthaM tu // dhU-taM dasavidhaM tAva anusajjatijAva coddasapuviNo, coddasapuvviNo vi tAva anusajjati jAva paDhamasaMghayaNaM, coddasapubbA ya thUlabhadde vocchinnA / aNavaThThapAraciyatavapacchittA vi do tatyeva vocchinnA / tesu ya dosuvocchinnesu sesaM AloyaNAdi jAva mUla, eyaM aTThaviha pi jAva titthaM tAva anusajihiti / liMgakhettakAlaaNadaTThapAraMciyA ya / liMge-davve bhAve, davve'nalA, bhAve-anuvaratA, khette-jojattha dUsi, kAlato jAva anucarato tti| ahavA duvihaM pacchittaM -ohaniphaNNaM vitthAraniSphannaM ca[bhA.6681] oheNa u saTThANaM, saTThANavibhAgato ya vitthaaro| caraNavisuddhinimittaM, pacchittaM tU purisajAte // khU-tattha ohanipphannaM saTThANaM, "saTThANaM' ti jaM sutte nibaddhaM, taM ca uiMsagassa atasutte niddisati / / sutte sutte puNa nibaMdho imo, jahA[mA.6682] kammAdINaM karaNaM, sayaMtu sAtijjaNA bhave duvihaa| kArAvaNa anumoyaNa, ThANA AheNa tinnete|| [1729
Page #1349
--------------------------------------------------------------------------
________________ 450 nizItha-chedasUtram -3-20/1420 ghU-je bhikkhU sayameva hatthakammaM karei tassa mAsaguru / sAijaNA ya duvihA - kArAvaNA anumatI ya / eyAsu mAsagurugA / ete tinni vi ohanibaddhAo pacchittaM / eyAo paraM jaM vibhAgeNa daMsiJjati suttasUcitaM taM savvaM vitthAro / evaM bahuvihaM vaNNettA jattha jattha suttanivAto sooho, sesaM vityaaro|tNohvibhaagepcchitN paDisevaNapagAraMjANittAAyariyAdipurisavisesaM jANittA maliNavisodhinimittaM ca deti|| kiM cAnyat - iha nisIhajjhayaNe sutte ussaggavavAyA daThThavyA / tesu imA anAyaraNavidhI[bhA.6683] hatyAdivAyaNaMtaM, ussaggo'vavAtiyaM karemANo / avavAto ussaggaM, AsAyaNa diihsNsaarii|| cU-hatyakAmakaraNaM AdisuttAtoAramajAvaegUNavIsaimassa carimassa carimaMvAyaNAsuttaM, ettha jo ussaggaThANe avavAdaM kareti avavAde vA jo ussaggaM kareti so titthakaraaNANAe vaTTati, dIhasaMsAriyattaM ca nivvattei / jamhA ete dosAtamhA ussagge ussaga karejA, atthovekkho vidhIe avavAdaM ||ahvaa - chedasuttesu sutte sutte imo caubbiho atthovekkho vidhIe daMsijjaMti[bhA.6684] paDiseho avavAo, anunnajataNA ya hoi nAyavvA / . sutte sute cauhA, anuogavihI smkkhaayaa| [bhA.6685] paDiseho jA ANA, miccha'navatyo viraadhnaa'vaato| bitiyapadaM ca anunnA, jayaNA appAbahUNaM ca // cU-puvvaddhassa jahAsaMkhaM imA vakkhA - paDiseho nAma jA ANA ussaggavavAyatthANIyaM ca sUtramityarthaH / avavAdo nAma doso,taM dosaThANaM paDisevatasse micchattaM bhavati, annassa janeti, aNavatthaM capayaTTeti, AyasaMjamavirAdhanaMca paavti|annnnaa nAma bitiyapadaM, apvaaddmityrthH| jayaNA nAma avavAde patte saMciMteu jaMjaM appataradosaThANaM taM taM naccA sevati / jattha puNa bahutaro doso taM naccA vajeti / evaM savvesu suttesu attho daMsijati / / AyAvAe imo viseso bhaNNati[bhA.6686] devatapamattavajjA, AtAvAto ya hoti matiyavvA / cittavatipuDhaviThANAdiesu codeMta kalaho u / / cU-savvapamAyaThANesupamattabhAvaM devatA chaleja atotaM devayapaJcayaM "vajettA" mottuMityarthaH, sesA jA AyAvAyA pamattabhAvassa ciMtijati / te "bhaiyavaM" ti-bhavaMti vA na vA ti / kesui pamAyaThANesu bhavaMti, kesuvina bhavaMti / adhavA- savvappamAdaThANesu AyAvAto imeNa pagAreNa vitiyabbo, jahA - cittamaMtAe puDhavIe ThANanisIdanAdi kareMto codito tattha kalaha karejjA, paropparaM asahaMtANa jutthe apphiDiyANa AyavirAdhanA hojja, evaM sarvatra // evaM AyAvAeNa bhaNie samappiukAme ajjhayaNe Ayarito saMkhevato uvadesamAha[bhA.6687] avarAhapadA savve, vajeyavvA ya nicchao es| purisAdipaMcagaMpuNa, paDucca'gunnA u kesiM ci|| cU-suttabhiyA atyabhaNitA vA je avarAhapadA te sabbe vajanijjA / esa nicchayattho / tesiM cevaavarAhapadANa purisapaMcagaM paDDucca kesi ci anunnA bhnnitaa|teimpNc-aayrio uvajjhAo
Page #1350
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM- 1420, [bhA. 6687 ] 451 bhikkhU thero khuDDo ya / AdisaddAto saMjatIsu vi paMvagaM / keti "paMcaga" ti gaNAvacchetie choDhuM paMca bhaNaMti, taM na bhavati avyApRtatvAt / / kiM cAnyat [ bhA. 6688] avarAhapadA savve, vajjeyavvA ya nicchao esa / purisAdipaMcagaM puNa, paDucca'NunnA u kesiM ci / / dhU- suttabhaNiyA atyabhaNitA vA je avarAhapadA te savve vajranijjA / esa nicchayattho / tesiM ceva avarAhapadANa purisapaMcagaM paDucca kesiM ci anunnA bhaNitA / te ime paMca- Ayario uvajjhAo bhikkhU thero khuDDo ya / AdisaddAto saMjatIsu vi paMcagaM / keti "paMcaga" ti gaNAvacchetie choDhuM paMca bhaNati, taM na bhavati avyApRtatvAt / / kiM cAnyat [ bhA. 6688 ] jati vi na hoja avAo, geNhaNadiTThAdiyA u avarAhA / paritAvaNamAdIyA, ANAdi na niSphalA taha vi // cU- jai vi avarAhapadesu Thiyassa AtAvAto na bhavejjA, geNhaNa-kaDaNAdiyA vA na hoja, diTThe saMkA dhADiyabhotiyAdiyA vA na hojja, paritAvamahAdukkhe evamAdiyA na hojjA / evamAdiavavAda abhave vi ANAbhaMga'NavatthAdiyANa niSphala tti avassaM tesu dosro bhavati tti // [ mA. 6689 ] ahavA ko tassa guNo, avAyavatthUNi jAni sevaMtI / mujhe avAyAo, jatiricchA sA na taM sukayaM // khU-pamAdiNo avavAdaThANesu pavattamANassa jaM AyAvAyo na bhavati sa tasya guNo na bhavati, "jatiricchA sA" - ghuNakkharasiddhi vva daTThavvA, sukataM taM na bhavati, puvvAvaraguNadosAlayaNamityarthaH / tatra bhAvaprANAtipAtaM na phalavat, jaM apAyacchittaM daTThabvaM / / sIso pucchati - bhagavaM ! pamAyamUlo baMdho bhavati, patto ya asaMjato labmati / AcAryAha - AmaM / puNo sIso pucchati - "jai evaM to kiM doNha pamAdaajayattaNato AvaNNa aNAvaNNANaM tullapacchittaM na bhavati" ? AcAryAha[bhA. 6690] kAmaM pamAdamUlo, baMdhI doNha vi tahA vi ajayANaM / vahagassa hoti daMDo, kAyaNuvAyA na itarassa // dhU- "kAmaM" anumayatthe, pamAdamUlabaMdho, jati vi te do vi "ajayANaM" ti - pamAdabhAve vahaMti tahAvi jo tattha "vahago' tti - pANAtivAyaM AvaNNo tassa puDhavAdiparittAnaMtakAyAnuvAteNa daMDo bhavati, iMdiyaanuvAdeNa vA / "iyarassa" tti - aNAvaNNassa taM kAyANavAyapacchittaM na bhavati, pamAyapaccayaM vA bhavati / / punarapyAha codaka- "tatiyacautyuddesagesu sIsadvArAdisuttA tullAbhihANA carimuddesage ya AvattimAiyA evamAdisuttANa tullattaNato nanu punaruttadoso bhavati ?" AcAryAha [bhA. 6691] jati viya tulla'bhidhAnA, avarAhapadA pakaSpamajjhayaNe / tahavi puNaruttadoso, na pAvatI atthanANattA // cU- "avarAhapayaM" ti - avarAhanibaddhasuttapadA atthanANattaM uddesagAdhikArAto battavvaM atyAdhikAravasAto vA, sesaM kaMThaM || sUtranibaddhapradarzanArthamAha [ bhA. 6692 ] paDisevitANi puvvaM, jo tAni kareti ettha suttaM tu / hatyAdivAyaNataM, dAnaM puna tassa carimammi //
Page #1351
--------------------------------------------------------------------------
________________ 452 nizItha-chedasUtram -3-20/1420 cuu-puvvNjaaniaayaar-suuykddaadisupddisiddhaannitaannijopddisiddhaannikretiaayriityrthH| ettha egUNavIsAe uddesagesuhatyAdivAyaNaMtasuttesuAvattipachittanibaMdho kato, tesiMcaAvattINaM visatimuddesena dAnaM bhnniyN|| kiM ca ussaggavavAdavirAhaNaM kareMtassa doSapradarzanArthamAha[bhA.6693] ANAbhaMge nANaM, na hoti aNavatthamicchadiTThI u| viratIvirAdhanAe, tinni vi juttassa tu bhvNti|| cU-titthakaruvadiTTavidhimakareMtassa titthakarANAbhaMgo, ANAbhaMge ya nANI na bhavati tti annANI bhavati, "aNavasthamicchatto' tti - bhUyo payaDhe aNavatthA, aNavaTThiyattaM taM icchato abhilasaMtassa diTThI tti sammadiTThI na bhavati ussuttamAyaraMtoya vaTTati / "viratI virAdhanAe", viratI carittaM taM virAheMtassa acaritritvaM bhavatItyarthaH / jamhA evaM tamhA sammaM caraNajuttassa titthakarANAe vA sammaM juttassa, tinni vi nANadasaNacaraNANi bhvNti| sadhzArthasya vizeSapradarzanArthaM visadhzArthasya ca avizeSapradarzanArthamidamAha[bhA.6694] avisese vi viseso, visesapakkhe vi hoti aviseso| AvajaNadAnANaM, paDucca purise ya gurumaadii|| cU-avisese viseso imo, jahA - jo janA puDhavikAyavirAhagA, tesi tulaM pacchittaM na bhavati / kahaM ?, ucyate - ekkassa AvattiM paDucca caulahuM, bitiyassa dAnaM paDucca AyAmaM / ahavA - puDhavikAyavirAdhana tti aviseso, ittha viseso kajati - sacitte caulaha, evaM dAne viseso kAyabbo / visesapakkhe kahaM aviseso ?, ucyate - dappao ekkeNa ekko paMcidio ghAtito, bitiNa do tinnivA, doNhaM vimUlaM / ahavA - ekkeNa tivvajjhavasANeNa mUlamAsevitaM, bitieNa maMdajhavasANeNa carimaM, doNhavi aNavaTuM, purisesu vA guruAdiThANesu thitisaghayaNAdi vA avikkhiuMdabvAdi vA paDucca bahudhA gamaNaThANapalaMbAdisuttesu visesavisesA daTTabvA / / sIso pucchati - "bhagavaM! tubbhe sutte avAyaM dariseha, tattha jo avAyabhIto pAvovaratiM kareti tassa kiM sAhuttaM nijarA vA atthi?,jovA sabhAvaveraggajutto pAvovaratiMkareti tassa kiM tato vipulatarA vA nijarA bhavati?" AcAryAha[bhA.6695] jo viya avAyasaMkI, pAvAto niyattae tahavi saahuu| kiM puna pAvovaratI, nisaggaveraggajuttassa / / cU-kimityatizaye, punarvizeSaNe, kiM vizeSayati? ucyate-apAyAzaMkinaH samIpAnnisargaH svabhAvaH akRtrimo bhAvaH, ya evaM vairAgyayuktaH pApAduparatiM karoti tassa atizayena mahaMtareNa vipulatarA nijjarA bhavati / sesaM kaMThaM / / sIso pucchati- "savvasuttesu avavAdo, avavAdamaMtareNa vA jayaNA'jayaNA u bhaNitA tAsiM kiM sarUvaM lakkhaNaM vA?" ucyate[bhA.6696] rAgaddosaviutto, jogo asaDhassa hoti jayaNA u| rAgaddosANugato, jo jogo sA ajayaNA u|| ghU-asaDhabhAvassa avavAdapattassa jo akappapaDisevaNe jogo tatthimaM rAgadosaviyuttattaNaM sA jayaNAjayaNAlakkhaNaMca eyaMceva / eyavivarIyA ajayaNA, ajynnaalkkhnnNceyNcev||
Page #1352
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1420, [bhA. 6696] 453 punarapyAha - kiM kAraNaM sutte sutte avAyA bhaNNaMti ? ucyate[bhA.6697] pAvaM avAyabhIto, pAvAyataNAi pariharati loo| tena avAto bahuhA, pade pade desito sute|| dhU-jahA logoavAyabhIo pAvAyaraNe vajeti tahA loguttare viihaparalogAvAyabhItopAvaM na kAhiti, tena sutte sutte bahuvidhA avAyA desiyA // ziSyAha - "bhagavaM ! tubbehi therakappe ussagga'vavAyA desiyA dappakappapaDisevaNAto vidaMsitA, kimevaM jinakappe vi bhavaMti ?"na, ityucyate - jamhA te egateNa ussaggaThiyA tamhA tesiM avavAdo natthi, kappiyA vi paDisevaNA natthi, kimaMga puNa dappiyA?,jato bhaNNati[bhA.6698] duggavisame vina khalati, jo paMthe so same kahannu khle| kale vi'vajavajjI, sa kahaM seveja dppennN|| khU- pUrvArdha diluto kaMTho, pacchaddhe diTuMtiyo atyo / "kajja" ti - avavAdaThANapatte vi avavAdo "avajja" miti pAvaM,taMjo vajeti, sadappeNakahaM pAvaM sevejA? idAni anuogadharo appaNo gAravaniriharaNatthaM sotArANa ya lajjAniriharaNatthaM Aha[bhA.6699] amhe vietadhammA, AsI vaTuMti jattha sotaaraa| itigAravalahukaraNaM, kahae na ya sAvae lajjA // cU-anuogakahI ciMteti bhaNAti vA-amhe vi esa evaM ceva gurusamIvAto soyavvadhammA Asi, jatya saMpadaM sotArA vaTuMti / "iti" uvappadarisaNe, evaM "anuogadharo aha" miti appaNo jaM gAravaMtaM Niriharati / "Na ya sAvae" tti,je soyArA tehiM vi suNaMtehiM ciMtiyavvaM "esa gaNadharAraddho sotavvakapo pAraMpareNa Agate" tinAuMna lajjA kAyavA / / etya puNa'jjhayaNe imehiM pagArehiM attha'dhikArA gayA[bhA.6700] pacchitta'nuvAeNaM kAta'nuvAteNa ke ti ahigArA / uvahisarIra'nuvAyA, bhAvanuvAde na ya kahiM pi|| -pacchittANuvAteNaejahA savve mAsagurusuttApaDhamamuddese anuvattiyA, bitiyAdisumAsalahU, chaTThAdisucauguru, bArasamAdisucaulahU |ahvaa-pcchittnuvaato paNagAdigo jAva carimaM, jahA dagatIreasaMghasaMghAtimesu, evamAdi kAyanuvAeNa, jahA peDhiyAepuDhavAdikAesu bhaNiyaM |ahvaa - chakkAya causu lahugA / gAhA / / evamAdisu uvahianuvAto jahannamajjhimukkoso, tesu jahA saMkhaM- paNagamAsacaumAso / ahavA - ahAkaDassa parikammA bahukammaM ti| sarIraanuvAto jahA -vjrisbhnaaraacsNghynnaatigo| ahavA-vidivvamanuyatiriyasarIrAsaccittetarA paDimAjuttANi vA pisiyacittAe vA beiMdiyasarIrAdiNA / bhAvAnuvAyato, jahA-saprabhedA naanndNsnncrittaayaaraa| ahavA-paritAvamahAdukkhAdigA evamAdi / / kvacidIzAH[bhA.6701] negavihakusumapuSphovayArasarisA u kei ahigaaraa| sassavatibhUmibhAvita-guNasativappe pkppmmi| ghu- anegajAtiehiM anegavaNNehiM pupphehiM pupphovayAro kao vicitto dIsati, evaM suttatyavikappiyA anegavihA atyAdhikArA daTTavvA / kahaM ?, ucyate-pakappo, so keriso?
Page #1353
--------------------------------------------------------------------------
________________ nizItha-chedasUtram -3-20/1420 gunnsivtullo|vppruupkNimN-ssyNysyaaN bhUmau vidyatesA bhUmI sasyavatI sasyayuktA, kvacicchAlI kvacidisUkvacijjavA kvacidavrIhayaH, bhAvito guNehiM jo so mAvitaguNaH, guNagata ityarthaH, te ca guNA satimAdI, satI nAma viziSTA sasyavRddhi nirUpahatatvaM ItivarjitatvaM bahuphalaM ca, ebhirguNairupapeto vapraH / idAni uvaNao- vappoiva pakappo, sAlimAdINa vA uddesatyAdhikArA sasyavRddhiriva anekArtha, nirupahatabhiva doSavarjitA, ItivarjitatvAmiva pAsatyacaragAdizleSavarjitA. bahuphalatvamiva aihikapAratrikalabdhisaMbhavAt, IzeprakalpeanekArthAdhikArA ityrthH|| eyaM puNa pakappa'jjhayaNaM kassa na dAyavvaM, kerisaguNajuttassavA dAyavvaM? ato bhaNNati[bhA.6702] bhinnarahasse va nare, nissAkarae va mukkajogI vA / chavihagatiguvilammI, so saMsAre bhamai dIhe // khU-bhinnarahasso nAma jo avavAdapade annesiM sakappiyANaM sAhati / nissAkarao nAma jo ki ciavavAdapadaM labhittAtaMnissaM karettA bhaNAti evaM ceva karanijaM, jahA ya eyaMtahA annapi karanijaM, tattha diluto - jahA koi sUImuhamettamachidaM lamittA musalaM pakkhivai / mukkajogI nAma jeNa mukko jogo nANadaMsaNacarittatavaniyamasaMjamAdisu so esa mukkjogii| erisassa jo deti so saMsAre cauppagare vA paMcappagAre vA chappagAre vA evamAdigatiguvile "guvilo" tti gahaNo dhuNNAvayatIti ghoro, erise saMsAre bhamihiti dIhaM kAlaM, erisesu na dAyavvA / eesiM paDivakkhA je tesudAyavvA / / te ya ime[bhA.6703] airahassadhArae pArae ya asaDhakaraNe tulovame samite / kappANupAlaNA dIvaNA ya ArAhaNa chinnsNsaare|| ghU-atIvarahassaM airahassaM, taM jo dhareti so airahassadhArago / jo taM airahassaM ekaM do tinni vA dinnA dhareti na tena ahikAro, jo taM rahassadharaNaM jIviyakAlaM pAraM neti tena ahikAro / asaDhakaraNo nAma savvacchAdane jo appANaM mAyAe na gati, asaDho hoUNaM karaNaM kareti |tulmo nAma samaTTitA tulA jahA na maggato puravo vA namati, evaM jo rAgadosavimukko so tulaasmobhnnnnti|smitonaampNchiNsmitiih smto| eyaguNasaMpautteya deyo, eyaguNasaMpautte padeMteNa pakappAnupAlanA kayA bhavati / ahavApakappe jaMjahA bhaNitaM tassa anupAlaNAjo kareti tassa deyo, pakappANupAlaNAe ya dIvaNA kayA annesiM dIviyaM darisiyaM gamiyaM, jahA etaM evaM kAyavvamiti / ahavA -dIvaNA joarihANaManAlasse vakkhANaM kareti tasseyaM deyNti| dIvaNAe ya mokkhamaggassa ArAdhanA katA bhavati, ArAdhanAe yacaugatigavilodIhamaNavayaggo chinno saMsAro bhavati, chinnammi ya saMsAre jaMtaM sivamayalamaruyamakyamavvAbAhamapunarAvattayaM ThANaM taM pAvati, taMca patto makammavimukko siddho bhavati ||anugmo tti dAraM sammattaM / ___idAniM "naya"ttidAraM- "NIprApaNe" anekavidhamarthaM prApayatIti nayA, adhavA-nicchiyamatthaM nayaMtIti, tathA jo so attouvakamAdIhiM dArehiM vaNNio sosavvonaehiM samoyAreyabbo, te ya sattanayasatA do ceva nayA jAtA, taM jahA - nANaNayo caraNanao ya / tattha nANanao imo - "nAyammi" gAhA idAnaM caraNaNao- "savvesi pi" gaahaa|| // 1 // jo gAhAsuttattho, so ceva vidhipAgaDo phuddpdttho|
Page #1354
--------------------------------------------------------------------------
________________ uddezaka : 20, mUlaM-1420, [bhA.6703] rayito paribhAsAe, sAhUNaya anuggahaTThAe / // 2 // ticau paNa aTThamadagge, tipanaga ti tigaakharA va te tesiN| paDhamatatiehi tidusarajuehi NAmaM kayaM jassa // // 3 // gurudinnaM ca gaNittaM, mahattarattaM ca tassa tuTehiM / tena kaesA cuNNI, visesanAmA nisiihss|| (namo suyadevayAe bhagavatIe) uddezakaH-20 samAptaH muni dIparalasAgareNa saMzodhitA sampAditA nizIthasUtre viMzatitamuddezake [bhadrabAhusvAmi racitA niyukti yuktaM] saMghadAsagaNi viracitaM bhASya evaM jinadAsa mahattara viracitA pUrNiH samApta / | 34/3 prathamaMchedasUtraM nizIthaM samAptam |
Page #1355
--------------------------------------------------------------------------
________________ 456 nizIya-chedasUtram -3-19/1346 prathamaM chedasUtraM "nizIthaM" uddezakAH 1....6 paryantAH juobhAga-15 uddezakAH 7....13 paryantAH juo bhAga-1 uddezakAH 14....20 paryantAH bhAga-17
Page #1356
--------------------------------------------------------------------------
________________ [] bhAvabharI vaMdanA jemanA dvArA sUtramAM guMthAyela jinavANIno bhavya vAraso vartamAnakAlIna "AgamasAhityamAM prApta thayo e sarve sUrivara Adi ArSa pUjyazrIonepicama gaNadhara zrI sudhama svAmI | cauda pUrvadhara zrI bhadUbAhu svAmI daza pUrvadhara zrI zayyabhavasUri (anAmI) sarve zruta sthavara maharSio ! devavAcaka gaNi zrI zyAmAcArya devardhvigaNi kSamAzramaNa jinabhadra gaNi kSamAzramaNa saMghadAsagaNi siddhasena gaNi. jinadAsa gaNi mahattara agatsyasiMha sUri zIlAMkAcArya abhayadevasUri malayagirisUri kSemakIrtisUri haribhadrasUri ArtharakSita sUri (?) droNAcArya caMdra sUri vAdivetAla zAMticaMdra sUri malladhArI hemacaMdrasUri zAMticaMdra upAdhyAya dharmasAgara upAdhyAya guNaratnasUrI vijaya vimalagaNi virabhadra RSipAla ' brahmamuni tilakasUri sUtra-niryukti-bhAgya-cUrNi - vRtti-AdinA racayitA anya sarve pUjyazrI vartamAna kAlina Agama sAhitya vArasAne saMzodhana-saMpAdana-lekhana Adi dvArA mudrIta/amudrIta svarUpe rajU kartA | sarve zrutAnurAgI pUjyapuruSone AnaMda sAgarasUrijI | caMdrasAgara sUrijI | muni mANeka - jina vijayajI punyavijayajI caturavijayajI bu vijayajI amaramunijI kanaiyAlAlajI lAbhasAgarasurijI AcArya tulasI caMpaka sAgarajI smaraNAMjali bAbu dhanapatasiMha paM. becaradAsa pajIvarAjabhAI pa0 bhagavAnadAsa 50 rUpendrakumAra pa0 hIrAlAla zruta prakAzaka sarve saMsthAo
Page #1357
--------------------------------------------------------------------------
________________ 121 800 400 100 5630 45 Agama mULa tathA vivaraNanuM zloka pramANadarzaka koSTaka) krama AgamasUtranAma mUla / vRtti-kartA zloka pramANa zlokapramANa 1. AcAra 2554 zIlAGkAcArya 12000 2. sUtrakRta 2100 zIlAGkAcArya 12850 3. sthAna 3700 abhadevasUri 14250 samavAya 1667 abhayadevasUri 3575 5. bhagavatI 15751 | abhayadevasUri 18616 6. jJAtAdharmakathA 5450 abhayadevasUri 3800 | 7. upAsakadazA 812 | abhayadevasUri 8. antakRddazA 900 |abhayadevasUri 9. anuttaropapAtikadazA 192 | abhayadevasUri 110. praznavyAkaraNa 1300 | abhayadevasUri 11. vipAkazruta | 1250 | abhavadevasUri 900 |12. aupapAtika 1167 abhayadevasUri 3125 13. | rAjaprazniya 2120 malayagirisUri 3700 |14. jIvAjIvAbhigama 4700 malayagirisUri prajJApanA 7787 | malayagirisUri 16000 16. sUryaprajJapti 2296 | malayagirisUri 17. candraprajJapti 2300 malayagirisUri 9100 18. jambUdvIpaprajJapti 4454 zAnticandraupAdhyAya 18000 | 19thI nirayAvalikA 1100 | candrasUri 600 23. | (paJca upAGga) |24. catuHzaraNa 80 vijayavimalayagaNi (?) 200 25. Atura pratyAkhyAna / 100 guNaralasUri (avacUri) 1(?) 150 26. mahApratyAkhyAna 176 | AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) 176 27. bhaktaparijJA 215 AnandasAgarasUri (saMskRtachAyA) / 215 28. tandula vaicArika 500 vijayavimalagaNi 500 29. saMstAraka 155 guNarala sUri (avacUri) 110 30. gacchAcAra 175 | vijayavimalagaNi 1560 31. gaNividyA 105 | AnandasAgarasUri (saMskRtachApA) 14000 9000 105
Page #1358
--------------------------------------------------------------------------
________________ 31 40. krama / AgamasUtranAma * mUla vRtti-kartA * vRtti zloka pramANa zlokapramANa 32. | devendrastava 375 | AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) | 375 33. | maraNasamAdhi * 837 AnandasAgarasUri (saMskRta chAyA) 837 134. | nizItha 821 jinadAsagaNi (cUNi) 28000 saGghadAsagaNi (bhASya) 7500 35. | bRhatkalpa 473 malayagiri+kSemakIrti | 42600 saGghadAsagaNi (bhASya) 7600 36. vyavahAra 373 malayagiri 34000 saGghadAsagaNi (bhASya) 6400 37. dazAzrutaskandha 896/- ? - (cUrNi) 2225 38. jItakalpa * | 130 siddhasenagaNi (cUrNi) 1000 39. | mahAnizItha 4548 | Avazyaka 130 haribhadrasUri 22000 41. oghaniyukti ni.1355 droNAcArya (?)7500 piNDaniyukti * ni. 835 malayagirisUri 7000 42. | dazavaikAlika 835 haribhadrasUri 43. | uttarAdhyayana 2000 zAMtisUri 16000 44. nandI 700 malayagirisUri 7732 | 45. | anuyogadvAra 2000 maladhArIhemacandrasUri 5900 noka:(1) 6:45 mArama sUtromA vartamAna aNe paDela 1 thI 11 aMgasUtro, 12 thI 23 upAMgasUtro, 24thI33 prakIrNakasUtro u4thI u8 chedasUtro, 40 thI 43 mULasUtro, 44.45 cuulikaasuutron| nAmeDA prasiddha che. (2) ukta zloka saMkhyA ame upalabdha mAhitI ane pRSTha saMkhyA AdhAre noMdhela che. jo ke te saMkhyA mATe matAMtara to jovA maLe ja che. jemake AcAra sUtramAM 2500, 2554, 2525 evA traNa zloka pramANa jANavA maLela che. Avo mata-bheda anya sUtromAM paNa che. (3) 631 vRtti- noMche te abhe 438. saMpAina bhuvanI che. te sivAyanI AL vRtti-cUrNi sAhitya mudrita samudrita avasthAmA hAla 6464che 4. (4) gacchAcAra bhane maraNasamAdhi navise caMdAvejjhaya sane vIrastava prakIrNaka ve cha. sabhe "AgamasattANi' mA bhUNa 33 ane, 'bhAgamahApa"bhA bhakSarazaH gujarAtI anuvAda rUpe Apela che. temaja bItavAnDa jenA vikalpa rUpe che e 7000
Page #1359
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 vaMcAttvanuM mAdhya ame "kAmasuttamAM saMpAdIta karyuM che. (5) zodha ane vuiM e baMne nivRtti vikalpa che. je hAla mULabhUtra rUpe prasidhdha che. je baMnenI vRtti ame ApI che. temaja temAM mAdhyanI gAthAo paNa samAviSTa thaI che. (4) cAra pravara sUtro ane mahAnizItha e pAMca AgamanI koI vRtti Adi upalabdha thavAno ullekha maLato nathI. kakkI nI saMskRti chAyA upalabdha che tethI mUkI che. nizA -nitatva e traNenI dU iApI che. jemAM suzA ane nItarU e baMne uparavRtti maLatI hovAno ullekha che, paNa ame te meLavI zakyA nathI. jyAre nizItha upara to mAtra vIsamA dezanI ja vRtti no ullekha maLe che. ( cha vartamAna kALe 45 AgamamAM upalabdha niryAviktaH krama niyukti zlokapramANa | krama | niyukti zlokapramANa AcAra-niyukti 450 ___6. Avazyaka niyukti 2500 2. sUtraH-nivRtti | ra6 | 7. govitta 1355 bRhatkalpa-niyukti / 8.| viSNaniti 835 4. vIsa-nivRtti - | 2. zani-nivRtti | li. yazAzruta-nivRtti | 180 1 10. | Tdhyayana-nivRtti ba00 1999 noMdha:(1) ahIM Apela sno prabhA e gAthA saMkhyA nathI. "32 akSarano eka zloka e pramANathI noMdhAyela stro pramANa che. (2) + gRhalTanya ane caMvara e baMne sUtronI vivitta hAla paga mAM bhaLI gaI che. jeno yathAsaMbhava ullekha vRttivAra maharSi e bhAga uparanI vRttimAM karyo hoya tevuM jovA maLela che. (3) koi ane viniyukti svataMtra mUnAma svarUpe sthAna pAmela che tethI tenuM svataMtra saMpAdana kAma-49 rUpe thayela che. temaja A saMpAdanamAM paNa che.) (4) bAkInI cha nitimAMthI TrAkRtabdha niryukti upara cUrNa ane anya pAMca nizcitta uparanI vRtti ame amArA saMpAdanamAM prakAzIta karI che. jyAM A che niyukti spaSTa alaga joI zakAya che, (5) nivijJakartA tarIke madravAhavAmI no ullekha jovA maLe che.
Page #1360
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15] krama 1. ( vartamAna ANe 45bhAgamabha 64ML bhASyaM bhASya zlokapramANa| krama bhASya gAthApramANa nizISabhASya / 7500 / 6. AvazyakabhASya 483 bRhatkalpabhASya | 7600 oghaniyuktibhASya * vyavahArabhASya 6400 piNDaniyuktibhASya + paJcakalpabhASya 3185 dazavaikAlikabhASya * jItakalpabhASya / 3125 10. uttarAdhyayanabhASya (?) 322 48 4. / noMdha:(1) nizISa , bRhatkalpa bhane vyavahArabhASya na ta saGghadAsagaNi hovArnu 49||y che. bhabhArA saMpAinabhA nizISa bhASya tenI cUrNi sAdhe bhane bRhatkalpa tathA vyavahAra bhASya tenI-tanI vRtti sAthe samAviSTa thayuM che. (2) paJcakalpabhASya samAsa AgamasuttANi bhAga-38 bhAMzIta thathu. (3) AvazyakabhASya bhAM prbhaae| 483 sayuM bhA. 183 thA mULabhASya 3 che bhane 300 gAthA anya bhASyanI cha. no samAveza Avazyaka sUtra-saTIkaM mAM yo che. [2. vizeSAvazyaka bhASya pUja4 prasidhdha yu cha 592 te samaya AvazyakasUtra- 64k bhASya nayI bhane adhya yano anusAranI malamA vRtti Adi peTA vivaraNo to vAva ane jIte e baMne upara maLe che. jeno atre ullekha ame karela nathI.] (4) oghaniyukti, piNDaniyukti , dazavaikAlikabhASya no samAveza tena tenI vRtti bhAM. thayo 4 7. 5 teno ta vizenI 5 amone maNe nathI. [oghaniyukti upara 3000 zloka pramANa mALano ullekha paNa jovA maLela che.] (5) uttarAdhyayanabhASyanI yA niyuktimA laNI gayAnuM saMmaNAya cha (?) (5) rIte aMga - upAMga - prakIrNaka - cUlikA . 35 Agama sUtro 652no oI mANano ullekha amArI jANamAM Avela nathI. koIka sthAne sAkSI pATha-Adi sva3 bhASyagAthA sevA bhaNe che. (7) bhASyakartA tarI bhujya nAma saGghadAsagaNi sevA maNeta cha. tebha4 jinabhadragaNi kSamAzramaNa ne siddhasena gaNi no 55 sepa bhaNe cha. 32ciz bhASyanA l ajJAta ja che.
Page #1361
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16 2225 ( vartamAna ANe 45mAgamamA 6466 cUrNiH ) krama cUrNi zlokapramANa | krama | cUrNi zlokapramANa | 1. AcAra-cUrNi 8300 9.| dazAzrutaskandhacUrNi 2. sUtrakRta-cUrNi 9900 | 10.| paJcakalpacUrNi 3275 | 3. bhagavatI-cUrNi 3114 | 11.| jItakalpacUrNi 1000 jIvAbhigama-cUrNi 1500 | 12. AvazyakacUrNi 18500 jaMbUdvIpaprajJapti-cUrNi 1879 / 13. / dazavaikAlikacUrNi 7000 nizIthacUrNi 28000 / 14. | uttarAdhyayanacUrNi 5850 vRhatkalpacUrNi 16000 - 15. | nandIcUrNi / 1500 | 8. vyavahAracUrNi 1200 16. anuyogadAracUrNi / 2265 nodha:(1) 60 16 cUrNimAMdhI nizItha , dazAzrutaskandha, jItakalpa bhenA cUrNi amaa2|| 2 // saMpAdanamAM samAvAI gayela che. (2) AcAra, sUtrakRta, Avazyaka, dazavaikAlika, uttarAdhyayana, nandI, anuyogadvAra e sAta TUrti pUjyapAda AgamoddhAraka zrI e prakAzIta karAvI che. (3) dazavaikAlikanI o me cUrNi 4 agasyasiMhasUrikRta chetenuM prAzana pUzya zrI. punyavijayajIe karAvela che. (4) jaMbUdvIpaprajJapticUrNi vizehImA 5DIyA praznAyita Gk 73. che. bhagavatI cUrNito maNe4 cha, pasa prazIta ghaI nathI. tabha4 vRhatkalpa, vyavahAra, paJcakalpa meM sprato asecha 5 prazIta yayAnunama nathI. (5) cUrNikAra tarI jinadAsagaNimahattara-j nAma mukhyatve saMmAya che. 325nA mate amuka jUnA kartAno spaSTollekha maLato nathI. ___"mAgama-yogI" se zintya mAnata" 1 vartamAna kALe prApta Agama sAhityanI vicAraNA pachI kharekhara AgamanA pAMca aMgomAM keTaluM ane zuM upalabdha che te jANyA pachI eka prazna thAya ke Agama paMcAMgI nI pAto TIcitya cha. aMga-upAMga-prakIrNaka-cUlikA meM upAgamo 652 bhASya nathI. eTale 35 AgamanuM eka aMga to aprApya ja banyuM sUtra paratve upalabdha niryukti phakta cha che. eTale 39 AgamonuM eka aMga aprApya ja banyuM. mArI sis bhASya, iyAM niyukti sane jyAM cuurnnin| samAve vartamAna ne suvyavasthita paMcAMgI mAtra Avazyaka sUtra nI gAya. 2 naMdIsUtra mAM paMcAMgIne pahale saMgrahaNI, pratipatti moba3 5 .
Page #1362
--------------------------------------------------------------------------
________________ [7] ( 45 Agama aMtargata vartamAna kALe upalabdha vibhAgo che sUicanA - ame saMpAdita karela mAnakuLa-4 mAM bekI naMbaranA pRSTho upara jamaNI bAju kAmasUtra nA nAma pachI aMko Apela che. jemake 13 rapa4 vagere. A aMko te te AgamanA vibhAgIkaraNane jaNAve che. jemake pAramAM prathama aMka kRtajyano che tenA vibhAga rUpe bIjo aMka che tenA peTA vibhAga rUpe trIjo aMka dhyavanano che. tenA peTA vibhAga rUpe cotho aMkavA no che. tenA peTA vibhAga rUpe chello aMka mUno che. A mUna gadya ke padya hoI zake. jo gadya hoya to tyAM peregrApha sTAIlathI ke chuTu lakhANa che ane mAthA/padya ne padyanI sTAIlathI I - || goThavela che. pratyeka Agama mATe A rIte ja oblikamAM ) pachI nA vibhAgane tenA tenA peTA-peTA vibhAga samajavA. jyAM je-te peTA vibhAga na hoya tyAM (/-) oblika pachI Desa mukIne te vibhAga tyAM nathI tema sucaveluM che.] (1) AcAra * zrutaskandhaH/cUlA/adhyayanaM/uddezakaH/mUlaM pUnA nAmaka peTA vibhAga bIjA grutaskandha mAM ja che. (2) sUtrakRta - zrutaskandhaH/adhyayana/uddezakaH/mUlaM (3) thAna - thAnuM dhyAna/mUrta (4) samavAya - samavAyaH/mUlaM bhagavatI - zataka/varga:-aMtarazataka/uddezakaH/mUlaM ahIM zatakanA peTA vibhAgamAM be nAmo che. (1) : (2) saMtazataruM kemake zata 21, 22, 23 mAM phAtaDa nA peTA vibhAganuM nAma vajI ja zAvela che. zatara - rU3,34,35,36,40 nA peTA vibhAgane aMtarazatava athavA zatijAta nAmathI oLakhAvAya che. jJAtAdharmakathA- zrutaskandhaH/vargaH/adhyayana/mUlaM pahelA kutabdha mAM dhyAna ja che. bIjA grudha no peTAvibhAga nAme che ane te ja nA peTA vibhAgamAM adhyayana che. upAsakadazA- adhyayanaM/mUlaM antakRddazA- vargaH/adhyayana/mUlaM anuropatizA- .//mUi (10) praznavyAkaraNa- dvAraM/adhyayana/mUlaM sAtha ane saMvara evA spaSTa be bheda che jene Azrava ane saMvAdvAra kahyA che. koIka ne badale zrutaja zabda prayoga paNa kare che? (11) vipAkazruta- zrutaskandhaH adhyayana/mUlaM (12) NiAtija- mUrta (13) rAjapraznIya- mUlaM
Page #1363
--------------------------------------------------------------------------
________________ [8] (14) jIvAjIvAbhigama~ * pratipattiH /* uddezakaH / mUlaM bhAgamA ta vibhAgo yache to pakSa sama bhATai pratipattiH pachI bheTa peTavilAsa nodhanIya che ma pratipatti -3-bhAM neraiya, tirikkhajoNiya, manuSya, deva sevA bhAra peTAvibhAgI thaDe che. tethI tipatti/(neraiya Adi) / uddezakaH / mUlaM me rIte spaSTa alaga pADelA che, jeSTha rIte hazamI pratipatti uddezakaH nava navI pakSa ne peTAvilAza pratipattiH nAmai 46. (15) prajJApanA - padaM / uddezakaH/dvAraM/mUlaM padanA bheTA vitsAmAMyAM uddezakaH che, jyAM dvAraM che pakSa pada-28nA peTA vibhAgamA uddezakaH ane tenA peTA vibhAgamAM dArUM paNa che. (16) sUryaprajJapti prAbhRtaM / prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM (17) candraprajJapti - prAbhRtaM / prAbhRtaprAbhRtaM/mUlaM Ajama 15-17mAM prAmRtaprAbhRta nAya pratipattiH nAma peTA vilAgi che. pala uddezakaH Ahi mujaba teno vizeSa vistAra thAyela nathI. (18) jambUdIpaprajJapti (19) nirayAvalikA (20) kalpayataMsikA (21) puSpitA adhyayanaM/mUlaM (22) puSpacUlikA - adhyayanaM / mUlaM (23) vahidazA - adhyayanaM / mUlaM zrAgama 18 thI 23 nirayAvalikAdi nAmathI sAthai bhevA bhaNe cheDe tene upAMganA pAya varga tarI sUtradvAre khojapAvelA che. bha varga-1, nirayAvalikA, varga-2 kalpavataMsikA... vagere bhAvA ( 24 thI 33) catuHzaraNa (Adi dazepayannA) mUlaM (34) nizIya - uddezakaH/mUlaM (35) bRhatkalpa - uddezakaH / mUlaM ( 36 ) vyavahAra uddezakaH /mUlaM (37) dazAzrutaskandha (38) jItakalpa mUlaM (39) mahAnizItha - adhyayanaM / uddezakaH / mUlaM adhyayanaM / mUlaM - 4 vakSaskAra:/mUlaM adhyayanaM / mUlaM adhyayanaM/mUlaM (40) Avazyaka ( 41 ) ogha / piNDaniyukti mUlaM (42) dazavaikAlika - adhyayanaM / uddezakaH / mUlaM (43) uttarAdhyayana adhyayanaM //mUlaM (44-45) nandI - anuyogadvAra mUlaM R dazA / mUlaM -
Page #1364
--------------------------------------------------------------------------
________________ krama 5. . 190. [9] amArA saMpAdIta 45 AgamomAM AvatA mUla no aMka tathA temAM samAviSTa gAthA | AgamasUtra mUlaM / | gAyA | krama , AgamasUtra | mUlaM | gAthA gAthA AcAra 147 | 24. | catuHzaraNa sUtrakRta 806 723 | AturapratyAkhyAna 71 / 70 sthAna 1010 169 | 26. / mahApratyAkhyAnaM | 142 | 142 samavAya 383 93 / 27. | bhaktaparijJA 172 | 172 bhagavatI 1087 114 / 28. | taMdulavaicArika 161 | 139 jJAtAdharmakathA 241 57 | 29. | | saMstAraka 133 | 133 upAsaka dazA 13 | 30. gacchAcAra 137 / 137 antakRdazA 12 | 31. / gaNividyA anutaropapAtika 4 | 32. | devendrastava 307 307 | 307 |307 praznavyAkaraNa 14 / 33. maraNasamAdhi 664 / 64 11.| vipAkazruta nizISa 1420 12. aupapAtika 77 30 / 35. bRhatkalpa rAjaprazniya vyavahAra 285 14. jIvAbhigama 398 93 / 37. | dazAzrutaskandha 114 15. prajJApanA 231 / 38. | jItakalpa | 103 | 103 16. sUryaprajJapti 214 mahAnizItha 1528 candraprajJapti 218 107 Avazyaka 92 / 21 18. | jambUdIpaprajJapti 365 131 / 41. odhaniyukti | 1165 1165 19. nirayAvalikA / 21 / - | 41. piNDaniyukti 712 / 712 20. | kalpavataMsikA 1 42. | dazavaikAlika | 515 |21. puSmitA uttarAdhyayana 1731 |1640 22.] puSpacUlikA 3 / 1 44, | nandI / 168 / 93 23. vahidazA 1 / 45. | anuyogadvAra | 350 / 141, 47 | 13. 17. 40. | nodha :- 65 gAthA saMjyAno samAveza mUlaM bhAM 45 yache. te mUla sipAyanI malA gAthA sama4vI nA. mUla zo . samo. sUtra bhane gAthA bane bhATeno pelo. saMyuta anubhacha. gAthA mAM4 saMpAnImA sAmAnya maM dharAvatI hovAthI teno bhalA Apela che. paNa sUtranA vibhAga dareka saMpAdake bhinnabhinna rIte karyA hovAthI ame sUtrAMka judo pADatA nathI.
Page #1365
--------------------------------------------------------------------------
________________ [10]. [11] [12] " [14] [15 [16] [17] [18] [19] [20]. - amArA prakAzano :abhinava hema laghuprakriyA - 1 - saptAGga vivaraNam abhinava hema ladhuprakriyA - 2 - saptAGga vivaraNam abhinava hema laghuprakriyA - 3 - saptAGga vivaraNam abhinava hema laghuprakriyA - 4 - sAptAGga vivaraNam kRdantamAlA caityavandana parvamAlA caityavandana saGgraha - tIrthajinavizeSa caityavandana covizI zatruJjaya bhakti [AvRtti do] abhinava jaina paJcAGga - 2046 abhinava upadeza prAsAda - 1- zrAvaka kartavya - 1 thI 11 abhinava upadeza prAsAda -ra-zrAvaka kartavya - 12 thI 15 abhinava upadeza prAsAda - 3- zrAvaka kartavya - 16 thI 36 navapada - zrIpAla (zAzvatI oLInA vyAkhyAna rUpe) samAdhi maraNa [vidhi - sUtra-padya - ArAdhanA-maraNabheda-saMgraha) caityavaMdana mALA [779 caityavanaMdanono saMgraha) tatvArtha sUtra prabodhaTIkA [adhyAya-1]. tatvArtha sUtranA Agama AdhAra sthAno siddhAcalano sAthI [AvRtti - be caitya paripATI amadAvAda jinamaMdira upAzraya Adi DirekTarI zatruMjaya bhakti [AvRtti - be. zrI navakAramaMtra navalAkha japa noMdhapothI zrI cAritra pada eka karoDa japa noMdhapothI zrI bAravrata pustikA tathA anya niyamo - [AvRtti - cAra abhinava jaina paMcAMga - 2042 sarvaprathama 13 vibhAgomAM] zrI jJAnapada pUna aMtima ArAdhanA tathA sAdhu sAdhvI kALadharma vidhi zrAvaka aMtima ArAdhanA AvRtti traNa vitarAga stuti saMcaya [1151 bhAvavAhI stutio (pUjya AgamoddhAraka zrI nA samudAyanA) kAyamI saMparka sthaLo tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-1 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-2 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-3 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA- adhyAya-4 [21] [22]. [3] [24] [25] [2] [27] [28] [29]. [30] [31] [32]. [33]. [4] [35]
Page #1366
--------------------------------------------------------------------------
________________ [11] [35] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-5 [39] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-6 [38] tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-7 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-8 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-9 tatvArthAdhigama sUtra abhinava TIkA - adhyAya-10 [3] [40] [41] prakAzana 1 thI 41 abhinavazruta prakAzane pragaTa karela che. [42] AyArI [43] sUyagaDo [44] ThANaM [45] samavAo [46] vivAhapannati [ 47 ] nAyAdhammakahAo [48] upAsagadasAo [49] aMtagaDadasAo [50 ] anuttovavAiyadasAo [51] paNhAvAgaraNaM [52] vivAgasUyaM [ 53 ] uvavAiyaM [ 54 ] [ 55 ] [ 56 ] [ 57 ] rAyappaseNiyaM jIvAjIvAbhigamaM patravaNAsutaM sUrapannatiH [ 58 ] caMdapannattiH [ 59 ] jaMbUddIvapatrati [ 60] nirayAvaliyANaM kappavaDiMsiyANaM [61] [62 ] puphiyANaM [ 63 ] pupphacUliyANaM vahidasANaM [ 64 ] [ 65 ] causaraNaM [ 66 ] AurapaccakkhANaM [ 67 ] mahApacakkhANaM [ 68 ] bhattapariNNA [AgamasuttANi-1] [AgamasuttANi-2] [AgamasuttANi-3] [AgamasuttANi-4] [AgamasuttANi-5] [AgamasuttANi-6] [AgamasuttANi-7] [AgamasuttANi-8] [AgamasuttANi-9] [AgamasuttANi 10 ] [AgamasuttANi-99] [AgamasuttANi - 12] [AgamasuttANi- 13 ] [AgamasutANi - 14] [AgamasuttANi- 15] [AgamasutANi- 16 ] [AgamasuttANi- 17] [AgamasuttANi 18 ] [AgamasuttANi - 19 ] [AgamasuttANi-20 ] [AgamasuttANi-21] [AgamasuttANi-22 ] [AgamasuttANi-23 ] [AgamasuttANi-24 ] [AgamasuttANi-25 ] [AgamasuttANi-26 ] [AgamasuttANi-27 ] paDhamaM aMgasutaM bIaM aMga iyaM aMgasutaM cautthaM aMgasutaM paMcamaM aMgasutaM chaThTha aMgasutaM sattamaM aMgasutaM aTTamaM aMgasutaM navamaM aMgasutaM dasamaM aMgasutaM ekkarasamaM aMgasutaM paDhamaM uvaMgataM bIaM uvaMgasutaM taiyaMuvaMgasutaM cautyaMuvaMgataM paMcamaM uvaMgasutaM chavaMgataM sattamaM uvaMgasutaM aThTha uvaMgasutaM navamaM uvaMgasutaM dasamaM uvaMgasutaM ekcarasamaM uvaMgasutaM bArasamaM uvaMgataM paDhamaM paNNagaM vIaM paNNagaM tIiyaM paINNagaM utthaM paNNagaM
Page #1367
--------------------------------------------------------------------------
________________ EBEEEEEEEES [12] [69] taMdulaveyAliyaM [AgamasuttANi-28] paMcamaM paINNAgaM [70] saMthAragaM [AgamasuttANi-29] chaTTe paINNagaM [71] gacchAyAra {AgamasuttANi-30/1] sattamaM paINNagaM-1 [72] caMdAvejjhayaM [AgamasuttANi-30/2] sattamaM paINNagaM-2 [73] gaNiyijA [AgamasuttANi-31] aThThamaM paINNagaM [74 deviMdatthao [AgamasuttANi-32] navamaM paINNagaM [75] maraNasamAhi [AgamasuttANi-33/1] dasamaM paINNaga-1 [76] vIratthava [AgamasuttANi-33/2] dasamaM paINNaga-2 [77] nisIha [AgamasuttANi-34] paDhamaM cheyasuttaM [78] buhatkappo [AgamasuttANi-35] bIaM cheyasuttaM [79] vavahAra {AgamasuttANi-36] taiyaM cheyasuttaM [80] dasAsuyakkhadhaM [AgamasuttANi-37] ghautthaM cheyasuttaM [81] jIyakappo [AgamasuttANi-38/1] paMcamaM cheyasuttaM-1 [82] paMcakappabhAsa [AgamasuttANi-38/2 ] paMcamaM cheyasuttaM-2 [83] mahAnisIhaM [AgamasuttANi-39] cha- cheyasuttaM [84] AvasassayaM [AgamasuttANi-40] paDhamaM mUlasuttaM [85] ohanijRtti [AgamasuttANi-41/1] bIaM mUlasuttaM-1 [86] piMDanitti {AgamasuttANi-41/2 ] bIaM mUlasuttaM-2 [87] dasaveyAliyaM [AgamasuttANi-42] taiyaM mulasuttaM [88] utarajjhayaNaM {AgamasuttANi-43] cautthaM mUlasuttaM [89] naMdIsUrya [AgamasuttANi-44] paDhamA cUliyA [90] anuogadAraM [AgamasuttANi-45 ] bitiyA cUliyA prakAzana 42 thI 90 Agamazrata prakAzane pragaTa karela che. [81] mAyAra gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] paheluM aMgasUtra [2] sU43- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-1] bIjuM aMgasUtra [8] - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-1] trIjuM aMgasUtra [4] sabhavAya - gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-1] cothuM aMgasUtra 9i5 vivAhapati - gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-2) pAMcamuM aMgasUtra [es] nayAdhamma- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3]. chaThTha aMgasUtra [7] pAsasA- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] sAtamuM aMgasUtra [et] aMtarAsA- gujarAtI anuvAda (AgamadIpa-3] AThamuM aMgasUtra [9] anuttaropapAtikadasA- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3 navamuM aMgasUtra [100] pavArA25- gujarAtI anuvAda [AgamadIpa-3] dazamuM aMgasUtra
Page #1368
--------------------------------------------------------------------------
________________ [101] vivAgasUrya - [102] uvavAiya [13] rAyappasaNiya - [14] jIvAjIvAbhigama - [105] pannavaNAsutta [106] sUrapannatti - [107] caMdapannati - [18] jaMbudIvapannati - [19] nirayAvaliyA - [110] kappavaDisiyA - [111] pulphiyA - [112] pucUliyA - [113] vaSThidasA - [114] causaraNa - [115] AurapaccakkhANa - [117] mahApaccakkhANa - [117] bhattapariNNA - [118] taMdulaveyAliya - [119] saMthAraga - 120] gacchAyAra [121] caMdAverjAya - [122] gaNivijjA - [123] devidatyao - [124 vIratthava - [125] nisIha - [126] buhatakakha - 127] vavahAra - [128] dasAsuyaskaMdha - 129] jIyakappo - [130] mahAnisIha - [131] AvAya - [132] ohanijjutti - 133] piMDanijjutti - [134] dasavaiyAliya - [13] gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda anuvAda gujarAtI gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda AgamadIpa-3] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-4] [AgamadIpa-5] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] AgamadIpa-5] AgamadIpa-5] [AgamadIpa-5] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-6] [AgamadIpa-7] AgamadIpa-7] AgamadIpa-7] AgamadIpa-7] agiyAramuM aMgasUtra paheluM upAMgasUtra bIjuM upAMgasUtra trIjuM upAMgasUtra cothuM upAMgasUtra pAcamuM upAMgasUtra chaThThuM upAMgasUtra sAtamuM upAMgasUtra AThamuM upAMgasUtra navamuM upAMgasUtra dazamuM upAMgasUtra agiyAramuM upAMgasUtra bAramuM upAMgasUtra pahelo payajJo bIjo payajJo trIjo payajJo cotho payajJo pAMcamo payajJo chaThTho payo sAtamo payajJo-1 sAtamo payajJo-2 AThamo payajJo navamo payajJo dazamo payajJo paheluM chedasUtra bIjuM chedasUtra trIjuM chedasUtra cothuM chedasUtra pAMcamuM chedasUtra chaThThuM chedasUtra paheluM mUlasutra bIjuM mUlasutra-1 bIjuM mUlasutra-2 trIjuM mulasUtra
Page #1369
--------------------------------------------------------------------------
________________ [14] gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda gujarAtI anuvAda AgamadIpa-7] cothuM mUlasutra AgamadIpa-7] pahelI cUlikA [AgamadIpa-7] bIjI cUlikA prakAzana 91 thI 137 AgamadIpa prakAzane pragaTa karela che. [135] uttara yaza - [35] naMhIsutaM - [939] anuyogadvAra - [138 ] TIkSA yogAhi vidhi [139] 45 Agama mahApUjana vidhi [ 140 ] AcArAGgasUtraM saTIkaM [141] sUtrakRtAGgasUtraM saTIkaM [142 ] sthAnAGgasUtraM saTIka [143] samavAyAGgasUtraM saTIkaM [144 ] bhagavatI aGgasUtraM saTIkaM [145 ] jJAtAdharmakathAGgasUtraM saTIkaM upAsaka dazAGgasUtraM saTIkaM antakRddazAGgasUtraM saTIka [146] [147 ] [148] [149] praznavyAkaraNAGgasUtraM saTIka [150 ] vipAkazrutAGgasUtraM saTIkaM [151] aupapAtikaupAGgasUtraM saTIka [152] rAjaprazniyaupAGgasUtraM saTIkaM [153] jIvAjIvAbhigama upAGgasUtraM saTIkaM [154] prajJApanAupAGgasUtraM saTIkaM [155] sUryaprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM [156] candraprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM [157 ] jambUdvIyaprajJaptiupAGgasUtraM saTIkaM [158] nirayAvalikAupAGgasUtraM saTIkaM [159] kalpavataMsikAupAGgasUtraM saTIkaM [ 160 ] anuttaropapAtikadazAGgasUtraM saTIkaM puSpitAupAGgasUtraM saTIkaM puSpacUlikA upAGgasUtraM saTIkaM vahidalAupAGgasUtraM saTIkaM [161 ] [162] [ 163 ] catuHzaraNaprakIrNakasUtra saTIkaM [164 ] AturapratyAvyAnaprakIrNakasUtraM saTIkaM [165 ] mahApratyAkhyAnaprakIrNakasUtraM sacchAyaM [166 ] bhaktaparijJAprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM -9 AgamasuttANi saTIkaM-2 AgamasuttANi saTIkaM - 3 AgamasuttANi saTIkaM-4 AgamasuttANi saTIkaM - 5/6 AgamasuttANi saTIkaM 7 AgamasuttANi saTIkaM-7 AgamasuttANi saTIkaM- 7 AgamasuttANi saTIkaM-7 AgamasuttANi saTIkaM - 7 AgamasuttANi saTIkaM 8 AgamasuttANi saTIkaM 8 AgamasuttANi saTIkaM-8 AgamasuttANi saTIkaM - 9 AgamasuttANi saTIkaM - 10/11 AgamasuttANi saTIkaM- 12 AgamasuttANi saTIkaM 12 AgamasuttANi saTIkaM - 13 AgamasuttANi saTIkaM - 14 AgamasuttANi saTIkaM-14 AgamasuttANi saTIkaM- 14 AgamasuttANi saTIkaM- 14 AgamasuttANi saTIkaM - 14 AgamasuttANi saTIkaM- 14 AgamasuttANi saTIkaM - 14 AgamasuttANi saTIka - 14 AgamasuttANi saTIkaM - 14
Page #1370
--------------------------------------------------------------------------
________________ [15] [167] taMdulavaicArikaprakIrNakasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-14 [168] saMstArakaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIka-14 [169] gacchAcAraprakIrNakasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [170] gaNividyAprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIka-14 [171] devendrastavaprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [172] maraNasamAdhiprakIrNakasUtraM sacchAyaM AgamasuttANi saTIkaM-14 [173] nizIthachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-15-16-17 [174] bRhatkalpachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-18-19-20 [175] vyavahArachedasUtraM saTIkaM Agagama suttANi saTIkaM-21-22 [176] dazAzrutaskandhachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-23 {177] jItakalpachedasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-23 [178) mahAnizIthasUtraM (mUla) AgamasuttANi saTIkaM-23 {179} AvazyakamUlasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-24-25 [180] oghaniyuktimUlasUtraM saTIka Agama suttAmi saTIkaM-26 [181] piNDaniyuktimUlasUtraM saTIka AgamasuttANi saTIka-26 [182] dazavaikAlikamUlasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-27 [183] uttarAdhyayanamUlasUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIkaM-28-29 [184] nandI-cUlikAsUtraM saTIka AgamasuttANi saTIkaM-30 {185] anuyogadvAracUlikAsUtraM saTIkaM AgamasuttANi saTIka-30 prakAzana 139 thI 185 Agamazruta prakAzane pragaTa karela che. -saMpa6 stha: Agama ArAdhanA kendra, zItalanAtha sosAyaTI-vibhAga-1, phaleTa naM-13, 4the mALe zrI naminAtha jaina derAsarajI pAchaLa, hAI senTara, khAnapura amadAvAda-1
Page #1371
--------------------------------------------------------------------------
________________ [16] "AgamasuttANi-saTIkaM" ma1. thI 30 nuviv29|| AgamasuttANi TAAgamAH bhAga-1 AyAra bhAga-2 sUtrakRta bhAga-3 sthAna bhAga-4 samavAya bhAga-5-6 bhagavatI (aparanAma vyAkhyAprajJapti) bhAga-7 jJAtAdharmakathA, upAsakadazA, antakRddazA, anuttaropapAtikadazA, praznavyAkaraNa bhAga-8 vipAkazruta, aupapAtika, rAjaprazniya bhAga-9 jIvAjIvAbhigama bhAya-10-11 prajJApanA bhAga-12 sUryaprajJapti, candraprajJapti bhAga-13 jambUdvIpaprajJapti bhAga-14 niravAyalikA, kalpavataMsikA, puSpikA, puSpacUlikA caNhidazA, catuHzaraNa, AturapratyAkhyAna, mahApratyAkhyAna, bhaktaparijJA, tanduvaicArika, saMstAraka, gacchAcAra, gaNividyA, devendrastava, maraNasamAdhi bhAga-15-16-17 nIzItha bhAga-18-19-20 bRhatkalpa bhAga-21-22 vyavahAra bhAga-23 dazAzrutaskandha, jItakalpa, mahanizItha bhAga-24-25 Avazyaka bhAga-26 oghaniyukti, piNDaniyukti bhAga-27 dazavaikAlika bhAga-28-29 uttarAdhyayana bhAga-30 nandI, anuyogadvAra
Page #1372
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhASya JanDOTOSHOOT Vates Personal use only .